ഗൂഗിൾ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ml">
  <siteinfo>
    <sitename>വിക്കിപീഡിയ</sitename>
    <dbname>mlwiki</dbname>
    <base>https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">മീഡിയ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">പ്രത്യേകം</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">സംവാദം</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ഉപയോക്താവ്</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">പ്രമാണം</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി സംവാദം</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ഫലകം</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">സഹായം</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">സഹായത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">വർഗ്ഗം</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">കവാടം</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">കവാടത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">കരട്</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">കരട് സംവാദം</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ഘടകം</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="850" case="first-letter">Package</namespace>
      <namespace key="851" case="first-letter">Package talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ഗൂഗിൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3321</id>
    <revision>
      <id>4676292</id>
      <parentid>4490058</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:00:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <origin>4676292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17057" sha1="nmyiu4cy9vh7my2klzp3b5941vlz5x3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Google}}
{{Infobox_Company
| company_name = ഗൂഗിൾ ഇൻകോർപ്പറേഷൻ
| company_logo = [[പ്രമാണം:Google_2026_logo.svg]]
| company_type = [[പബ്ലിക്]]&lt;br /&gt;({{nasdaq|GOOG}})&lt;br /&gt;({{lse|GGEA}})
| foundation = &lt;!--Creation: [[Stanford University]], [[California]] (January 1996&lt;br /&gt;Incorporation:--&gt;[[മെൻലോ പാർക്ക്, കാലിഫോർണിയ]] ([[സെപ്റ്റംബർ 27]] [[1998]])&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.usatoday.com/money/industries/technology/2004-04-29-google-timeline_x.htm |title=The Rise of Google |journal=[[USA Today]] |date=[[April 29]], [[2004]] |accessdate=2007-08-01}}&lt;/ref&gt;
| founder = [[സെർഗി ബ്രിൻ]]&lt;br /&gt;[[ലാറി പേജ്]]
| location_city = {{flagicon|U.S.}} [[ഗൂഗിൾപ്ലെക്സ്]], [[മൗണ്ടൻ വ്യൂ]] [[കാലിഫോർണിയ]]
| location_country = [[അമേരിക്ക]]
| area_served = [[ലോകമെമ്പാടും]]
| key_people = [[സുന്ദർ പിച്ചൈ]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(സി.ഇ.ഒ.)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
| industry = [[ഇന്റർനെറ്റ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]
| products = [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Google_products ഗൂഗിൾ ഉല്പന്നങ്ങളുടെ പട്ടിക] കാണുക
| market cap = [[യു.എസ്. ഡോളർ]] 179.07 Billion (''2008'')
| revenue = {{profit}}55.97% 16.593 ശതകോടി യു.എസ്. ഡോളർ (''2007'')&lt;ref name=&quot;financialtables&quot;&gt;{{cite web |url=http://investor.google.com/fin_data.html |title=Financial Tables |publisher=Google Investor Relations |accessdate=2008-01-31}}&lt;/ref&gt;
| operating_income = {{profit}}30.64% 5.084 ശതകോടി യു.എസ്. ഡോളർ (''2007'')&lt;ref name=&quot;financialtables&quot; /&gt;
| net_income = {{profit}}25.33% 4.203 ശതകോടി യു.എസ്. ഡോളർ (''2007'')&lt;ref name=&quot;financialtables&quot; /&gt;
| assets = {{increase}} 25.335 ശതകോടി യു.എസ്. ഡോളർ (''2007'')&lt;ref name=&quot;financialtables&quot; /&gt;
| equity = {{increase}} 22.689 ശതകോടി യു.എസ്. ഡോളർ (''2007'')&lt;ref name=&quot;financialtables&quot; /&gt;
| num_employees = 19,604 ([[ജൂൺ 30]] [[2008]])&lt;ref name=&quot;q22008results&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.google.com/intl/en/press/pressrel/revenues_q208.html
|title=GOOGLE ANNOUNCES SECOND QUARTER 2008 RESULTS  
|date=[[July 17]], [[2008]]
|accessdate=2008-07-17}}&lt;/ref&gt;
| parent = സ്യതന്ത്ര സ്ഥാപനം (1998-2015)&lt;br /&gt;[[ആൽഫബെറ്റ് ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്]] (2015 മുതൽ)
| subsid = [[യൂട്യൂബ്|YouTube]], [[Kaggle]], [[Google LLC]], [[Firebase]], [[ഗൂഗിൾ മാപ്സ്|Google Map]], [[ഗൂഗിൾ ഫോട്ടോസ്|Google Photos]], [[ഗൂഗിൾ ക്രോം|Google Chrome]], [[ഗൂഗിൾ പ്ലേ|Google Play]], [[ഗൂഗിൾ ട്രാൻസ്‌ലേറ്റ്|Google Translate]], [[ഗൂഗിൾ മീറ്റ്|Google Meet]], [[ഗൂഗിൾ ക്ലാസ്സ്റൂം|Google Class Room]], [[ഗൂഗിൾ ഡ്രൈവ്|Google Drive]], [[Google Calendar]] .....
| company_slogan = [[Don't be evil]] (തിന്മ അരുത്)
| homepage = [http://www.google.com/ Google.com]
}}
[[ഇൻറർനെറ്റ് തിരച്ചിൽ]], വെബ് അധിഷ്ഠിത സേവനം, [[ഗൂഗിൾ പരസ്യം|വെബ്സൈറ്റ് പരസ്യം]] എന്നീ രംഗങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അമേരിക്കൻ കമ്പനിയാണ് '''ഗൂഗിൾ''' (ഇംഗ്ലീഷ് ഉച്ചാരണം - {{IPA2|ˈguːgəl}}) ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വിശാലമായ [[ഇന്റർനെറ്റ്]] തിരച്ചിൽ സംവിധാ‍നമാണ് ഗൂഗിൾ. അറിവുകൾ ശേഖരിച്ച് സാർവ്വ ദേശീയമായി ലഭ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഗൂഗിളിന്റെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം. വിവിധ തിരച്ചിൽ ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ ഇരുപത് കോടിയിൽപ്പരം അന്വേഷണങ്ങളാണ് പ്രതിദിനം ഗൂഗിളിലെത്തുന്നത്. [[വെബ്]] [[സെർച്ച് എൻ‌ജിൻ]] മാത്രമായി തുടക്കം കുറിച്ച ഗൂഗിളിൽ ഇപ്പോൾ ചിത്രങ്ങൾ, [[ഗൂഗിൾ ന്യൂസ്|വാർത്തകൾ]], വീഡിയോ, [[ഗൂഗിൾ മാപ്സ്|മാപ്പുകൾ]], ഓൺലൈൻ വ്യാപാരം, [[ഓൺലൈൻ സംവാദം]] എന്നിങ്ങനെ ഇന്റർനെറ്റിന്റെ സമസ്ത മേഖലകളിലും അനുബന്ധ സംവിധാനങ്ങളുണ്ട്. 2005 തുടക്കമായപ്പോഴേക്കും 800 കോടിയോളം വെബ് പേജുകളും നൂറുകോടിയോളം വെബ്ചിത്രങ്ങളും ഗൂഗിൾ തിരച്ചിലുകൾക്കായി ക്രമപ്പെടുത്തിയിരുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web 
| url = http://www.google.com/corporate/history.html
| title = Google Milestones
| accessdate = 15 മാർച്ച് 2010
| publisher = ഗൂഗിൾ
| language = ഇംഗ്ലീഷ്
}}&lt;/ref&gt;

2015 ഓഗസ്റ്റ് 10 -ന്  ഗൂഗിൾ പല കമ്പനികളായി വിഭജിച്ചു. അങ്ങനെ [[ആൽഫബെറ്റ് ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആൽഫബെറ്റ്]] എന്ന് പേരിട്ട പുതിയ കമ്പനിയിലെ ഉപകമ്പനിയായി  ഗൂഗിൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/technology/web/tech-567992/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-08-11 |archive-date=2015-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150813134425/http://www.mathrubhumi.com/technology/web/tech-567992 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[സുന്ദർ പിച്ചൈ]] ഗൂഗിളിന്റെ പുതിയ  [[സിഇഒ]] ആയി നിയമിതനായി. മുൻ സിഇഒ [[ലാറി പേജ്]] ആണ് മാതൃസ്ഥാപനമായ ആൽഫബെറ്റ് ഇൻകോർപ്പറേഷന് നേതൃത്വം നൽകിയിരുന്നത്.ഇപ്പോൾ സുന്ദ്ർ രണ്ടിനും [[സിഇഒ|CEO]] സ്ഥാനം വഹിക്കുന്നു.

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
അപ്രതീക്ഷിതമായ ഒരു അക്ഷരപ്പിശകിൽനിന്നും പിറവിയെടുത്തതാണ് ഗൂഗിൾ എന്ന പദം. ഒന്നിനു ശേഷം നൂറു പൂജ്യങ്ങൾ വരുന്ന സംഖ്യയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഗൂഗൾ(googol) എന്ന പദം സെർച്ച് എൻ‌ജിന്റെ പേരാക്കാനായിരുന്നു സ്ഥാപകരുടെ ലക്ഷ്യം. അമേരിക്കൻ [[ഗണിത ശാസ്ത്രജ്ഞൻ|ഗണിത ശാസ്ത്രജ്ഞനായ]] [[എഡ്വേഡ് കാസ്നർ|എഡ്വേഡ് കാസ്നറുടെ]] അനന്തരവൻ ഒൻപതു വയസുകാരൻ മിൽട്ടൺ സൈറോറ്റയാണ് 1938ൽ ആദ്യമായി [[ഗൂഗോൾ|ഗൂഗൾ]] എന്ന പദം ഉപയോഗിച്ചത്. ഗണിത ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ ഇടയിൽ പ്രചരിച്ചിരുന്ന ഈ പദം തന്നെ തങ്ങളുടെ [[ഗൂഗിൾ സെർച്ച്|സെർച്ച് എൻ‌ജിനു]] പേരായി നൽകാം എന്നായിരുന്നു ഗൂഗിളിന്റെ പിറവിക്കു പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചവരുടെ ചിന്ത. എണ്ണിയാലൊടുങ്ങാത്ത വിവരങ്ങൾ ഈ സെർച്ച് എൻ‌ജിനിൽ ലഭ്യമാകും എന്ന സന്ദേശമായിരുന്നു വിവക്ഷ. എന്നാൽ അവർ എഴുതിയത് അക്ഷരപ്പിശകോടെയായെന്നു മാത്രം. അങ്ങനെ ഗൂഗളിനു പകരം ഗൂഗിൾ(google) ആയി മാറി. &lt;ref&gt;http://graphics.stanford.edu/~dk/google_name_origin.html&lt;/ref&gt;

ഏതായാലും തങ്ങൾക്കു പറ്റിയ അക്ഷരപ്പിശക് മറ്റാരെയും വഴിതെറ്റിക്കരുത് എന്ന ചിന്ത ഗൂഗിൾ ഉടമകൾക്ക് ഉണ്ടെന്നുള്ളതാണു രസകരമായ വസ്തുത. ഗൂഗിൾ എന്ന് ടൈപ് ചെയ്യുമ്പോൾ വന്നുപോയേക്കാവുന്ന അക്ഷരപ്പിശകുകളുടെ ഫലങ്ങളെല്ലാം ഡൊമെയ്ൻ പദങ്ങളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് gogle.com, googel.com എന്നിങ്ങനെ തെറ്റായി ടൈപ് ചെയ്താലും ചെന്നെത്തുന്നത് ഗൂഗിളിൽ തന്നെയായിരിക്കും. ഗൂഗിളിനു സദൃശമായ അക്ഷരത്തെറ്റുകളെല്ലാം ഇപ്രകാരം ശരിയായ [[ഡൊമെയിൻ]] നാമത്തിലേക്കു് വഴിതിരിച്ചു വിട്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Brin|first=Sergey|author-link=Sergey Brin|last2=Page|first2=Lawrence|author-link2=Larry Page|year=1998|title=The anatomy of a large-scale hypertextual Web search engine|url=http://infolab.stanford.edu/pub/papers/google.pdf|journal=Computer Networks and ISDN Systems|volume=30|issue=1–7|pages=107–117|citeseerx=10.1.1.115.5930|doi=10.1016/S0169-7552(98)00110-X | issn = 0169-7552}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Barroso |first=L.A. |last2=Dean |first2=J. |last3=Holzle |first3=U. |date=April 29, 2003 |title=Web search for a planet: the google cluster architecture |journal=IEEE Micro |volume=23 |issue=2 |pages=22–28 |doi=10.1109/mm.2003.1196112 |quote=We believe that the best price/performance tradeoff for our applications comes from fashioning a reliable computing infrastructure from clusters of unreliable commodity PCs.|url=https://semanticscholar.org/paper/8db8e53c92af2f97974707119525aa089f6ed53a }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവ്വകലാശാല|സ്റ്റാൻ‌ഫോർഡ് സർവ്വകലാശാലയിലെ]] പി.എച്ച്.ഡി. വിദ്യാർത്ഥികളായിരുന്ന [[ലാറി പേജ്]], [[സെർജി ബ്രിൻ]] എന്നിവരുടെ ഗവേഷണ വിഷയമെന്ന നിലയ്ക്കാണ് ഗൂഗിൾ ബീജാവാപം ചെയ്തത്. 1996 ജനുവരിയിലായിരുന്നു ഇവർ ഗവേഷണത്തിനു തുടക്കമിട്ടത്. വെബ്‌സൈറ്റുകളുടെ സ്വഭാവത്തിനനുസരിച്ച് തിരയൽ ക്രമീകരിക്കാമോ എന്ന പരീക്ഷണമാണ് ഇവർ തുടക്കമിട്ടത്. അതുവരെ ഒരാൾ തിരയുന്ന പദം എത്ര തവണ പേജിലുണ്ട് എന്നു നോക്കുക മാത്രമായിരുന്നു വെബ്‌തിരയൽ സംവിധാനങ്ങളുടെ ശൈലി. പലപ്പോഴും പരസ്പര ബന്ധമില്ലാത്ത ഫലങ്ങൾ ഇത്തരം തിരയലുകൾ തരുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല. തങ്ങളുടെ പുതിയ തിരച്ചിൽ സംവിധാനത്തിന് ബാക്ക് റബ് എന്ന പേരാണ് ലാറിയും സെർജിയും നൽകിയത്. ബാക്ൿലിങ്കുകളിൽ നിന്നും സെർച്ച് ഫലങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിരുന്നതിനാലാണിത്. 

പരീക്ഷണങ്ങൾ ഫലപ്രാപ്തിയിലെത്തിയതോടെ 1997 സെപ്റ്റംബർ 15ന് ഗൂഗിൾ എന്ന ഡൊമെയിൻ നാമം രജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഒരുവർഷത്തിനു ശേഷം [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിൽ]] ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ഗാരേജിൽ ലാറിയും സെർജിയും തങ്ങളുടെ കമ്പനിയുടെ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. 1999 സെപ്റ്റംബർ 21 വരെ ഗൂഗിൾ സെർച്ച് ബീറ്റാ വെർഷനിലായിരുന്നു പ്രവർത്തിച്ചത്. ലളിതമായ രുപകൽ‌പനയായിരുന്നു [[ഗൂഗിൾ സെർച്ച്|ഗൂഗിൾ സെർച്ച് എൻ‌ജിന്റെ]] പ്രധാന ആകർഷണം. ചിത്രങ്ങൾ അധികമൊന്നും നൽകാതെയുള്ള ഈ ലാളിത്യ മുഖം ഗൂഗിൾ പേജുകൾ ലോഡ് ചെയ്യുന്നത് എളുപ്പമാക്കി. ഇന്റർനെറ്റ് ഉപഭോക്താക്കളുടെ ഇടയിൽ ഗൂഗിൾ പെട്ടെന്നു പ്രശസ്തമായി. 2000-ൽ സെർച്ച് കീ വേർഡിനനുസരിച്ച് [[ഗൂഗിൾ പരസ്യങ്ങൾ|ഗൂഗിളിൽ പരസ്യങ്ങൾ]] നൽകാൻ തുടങ്ങി. ഗൂഗിളിന്റെ വരുമാനവും ഇതോടെ കുതിച്ചുയർന്നു. സമകാലീനരായ ഒട്ടേറെ ഡോട്ട്കോം സംരംഭങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടപ്പോഴും കാർഷെഡിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച ഗൂഗിൾ വിജയ ഗാഥകൾ രചിച്ചു. 

ഇൻറർനെറ്റിൽ തിരയുക എന്നതിനു പകരമായി  റ്റു ഗൂഗിൾ എന്ന പ്രയോഗശൈലി തന്നെ ഇംഗ്ലീഷിൽ രൂപപ്പെട്ടു. ഏതായാലും ഗൂഗിൾ ഉടമകൾ ഈ ശൈലിക്ക് അത്ര പ്രോത്സാ‍ഹനം നൽകിയില്ല. തങ്ങളുടെ ഡൊമെയിൻ നാമം ദുരുപയോഗം ചെയ്യപ്പെടുമോ എന്ന പേടിയായിരുന്നു ഇതിനുപിന്നിൽ.

[[പ്രമാണം:ഗൂഗിൾ പൂമുഖത്താൾ.jpg|thumb|300px|right|ഗൂഗിളിന്റെ ഹോം പേജ്]]

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
== പുറം കണ്ണികൾ ==
*[http://www.google.com ഗൂഗിൾ]
*[http://www.gmail.com/ ജിമെയിൽ]
{{Google Inc.}}

[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ കമ്പനികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സെർച്ച് എഞ്ചിനുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്റർനെറ്റ്]]
[[വർഗ്ഗം:ഗൂഗിൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്ക ആസ്ഥാനമായുള്ള ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ബ്രാൻഡുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വെബ് പോർട്ടലുകൾ]]
*[[ബാർഡ് (ചാറ്റ്ബോട്ട്)]]</text>
      <sha1>nmyiu4cy9vh7my2klzp3b5941vlz5x3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊല്ലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3497</id>
    <revision>
      <id>4676396</id>
      <parentid>4674244</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:45:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108353" sha1="itpyhrq3g0lwa516ev5kmlc7j5z5wu4" xml:space="preserve">{{merge from|കുരക്കേണിക്കൊല്ലം|date=2025 ജൂലൈ}}
{{prettyurl|Kollam}}
{{കേരളത്തിലെ സ്ഥലങ്ങൾ
|സ്ഥലപ്പേർ= കൊല്ലം (Kollam)
|അപരനാമം = ക്വയ്‌ലോൺ (Quilon)&lt;br&gt; ദേശിങ്ങനാട് (Desinganadu) &lt;br&gt; 'കശുവണ്ടിവ്യവസായത്തിന്റെ ഈറ്റില്ലം'
|ചിത്രം= Kollam Collage.png
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം= നഗരം
|അക്ഷാംശം = 8.93
|രേഖാംശം = 76.64
|ജില്ല = കൊല്ലം
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = കോർപ്പറേഷൻ
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = മേയർ
|ഭരണനേതൃത്വം = എ. കെ ഹഫീസ്
|വിസ്തീർണ്ണം = 73.03
|ജനസംഖ്യ = 397,419&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Population_Finder.aspx | format=PDF | title=Population Finder - Census of India 2011 | publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ | format=PDF | title=Thrikkadavoor panchayath | publisher=Government of Kerala | access-date=2018-03-13 | archive-date=2015-06-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|ജനസാന്ദ്രത = 5442
|Pincode/Zipcode = 691 0xx
|TelephoneCode = 91474
|സമയമേഖല = UTC +5:30
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = [[തങ്കശ്ശേരി വിളക്കുമാടം]], [[കൊല്ലം ക്ലോക്ക് ടവർ]], കൊല്ലം തുറമുഖം
|കുറിപ്പുകൾ = [http://lsgkerala.in/kollam/general-information/ പൊതുവിവരങ്ങൾ] 
}}

{{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ജില്ലയ്ക്ക്|കൊല്ലം ജില്ല}}

'''കൊല്ലം''' [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു നഗരമാണ്. [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയുടെ]] ആസ്ഥാനം. മുൻപ് ക്വയ്‍ലോൺ (Quilon) എന്നും [[ദേശിങ്ങനാട് സ്വരൂപം|ദേശിങ്ങനാട്]]&lt;ref name=&quot;kollam.gov.in/history.html&quot;/&gt; എന്നും താർഷിഷ് (Tarsish)  എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;quilon.com&quot;&gt;http://www.quilon.com/ &lt;/ref&gt; [[പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ട്|പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ]] [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജ്യത്തിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട വാണിജ്യ-വ്യാവസായിക കേന്ദ്രമായ ഈ നഗരം പ്രശസ്തിനേടി. പ്രാചീനകാലം മുതലേ പ്രമുഖ തുറമുഖമായിരുന്നു കൊല്ലം. [[അറബി ജനത|അറബികൾ]], [[റോമൻ സാമ്രാജ്യം|റോമാക്കാർ]], [[ചൈന|ചൈനാക്കാർ]], [[ഗ്രീക്ക് ജനത|ഗ്രീക്കുകാർ]], ഫിനീഷ്യന്മാർ, പേർഷ്യാക്കാർ തുടങ്ങിയവർ പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ [[കൊല്ലം തുറമുഖം|കൊല്ലം തുറമുഖവുമായി]] സജീവമായ വാണിജ്യബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു.  

പുരാതനമായ [[വേണാട്]] നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുള്ള കൊല്ലം നഗരം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/kollam/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-12 |archive-date=2013-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313095842/http://lsgkerala.in/kollam/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കൊല്ലം തുറമുഖം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തുറമുഖങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നെന്നും അവിടത്തെ അങ്ങാടികൾ ഇൻഡ്യയിൽ വച്ചേറ്റവും മികച്ചതായിരുന്നു എന്നും ആദ്യകാലസഞ്ചാരികൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടു്. ചൈനയും അറേബ്യയുമായി ഈ നഗരം വിപുലമായ വാണിജ്യത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു&lt;ref&gt;{{cite news
|title = കൊല്ലത്തിന്റെ ചരിത്രപ്രാധാന്യം
|url = http://www.malayalamvaarika.com/2012/august/24/essay5.pdf
|publisher = [[മലയാളം വാരിക]]
|date = 24 ആഗസ്റ്റ് 2012
|accessdate = 09 ഫെബ്രുവരി 2013
|language = മലയാളം
|archive-date = 2016-03-06
|archive-url = https://web.archive.org/web/20160306111811/http://malayalamvaarika.com/2012/august/24/essay5.pdf
|url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;. ചൈനയുടെ ചക്രവർത്തി [[കുബിലായ് ഖാൻ| കുബ്ലൈഖാനുമായി]] കൊല്ലത്തിനു് രാഷ്ട്രീയ ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു.
മനോഹാരിതയിലും പ്രശസ്തിയിലും ഉയരങ്ങളിൽ നില നിന്നിരുന്ന കാലമുണ്ടായിരുന്നു.  [[കൊല്ലത്തിന്റെ ചരിത്രം|കൊല്ലത്തിനെ]] ''ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം തലസ്ഥാനം'' എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട് &lt;ref&gt;{{cite web | title=കശുവണ്ടി, കയർ, കായൽ എന്നിവയുടെ നാട് | website=കൊല്ലം ജില്ല, കേരള സർക്കാർ | date=2018-04-20 | url=https://kollam.nic.in/ | language=ml | access-date=2025-11-11}}&lt;/ref&gt;

കൊല്ലം നഗരത്തിന് കൊല്ലവർഷത്തേക്കാൾ പഴക്കമുള്ളതായി വിശ്വസിക്കുന്നു. ഇതിനു ആരംഭം കുറിച്ചത് കൊല്ലത്തു നിന്നാണ്. പന്ത്രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടു മുൻപ് ഉദയമാർത്താണ്ഡവർമ്മ എന്ന തിരുവിതാംകൂർ രാജാവാണ് കൊല്ലവർഷം ആരംഭിച്ചതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. എ.ഡി 825-ൽ പണ്ഡിതന്മാരുടെ യോഗം വിളിച്ചുകൂട്ടി കലണ്ടർ നിശ്ചയിച്ചു നടപ്പാക്കിത്തുടങ്ങിയ ഈ പരിഷ്കാരം കേരളത്തിലൊട്ടാകെയും, തുടർന്ന് അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അധീനതയിലുണ്ടായിരുന്ന ചേരരാജ്യത്തിലേക്കും പ്രചരിച്ചു. ആ കാലത്തുതന്നെ മധുര, തിരുനെൽവേലി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലും ഇത് നിലവിൽ വന്നു. കൊല്ലത്ത് ആരംഭിച്ചതു കൊണ്ടാണ് ഈ കാലഗണനാസമ്പ്രദായത്തിന് കൊല്ലവർഷം എന്ന പേരു ലഭിച്ചത്. (എ.ഡി.825 ആഗസ്റ്റു 15നു് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചു.) &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/kollam/about/history |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-12 |archive-date=2013-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314222953/http://lsgkerala.in/kollam/about/history/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇൻഡ്യയിലെ ആദ്യത്തെ റോമൻ കത്തോലിക്കാ രൂപതയുടെ ആസ്ഥാനം കൊല്ലമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Diocese of Quilon | website=Diocese of Quilon | date=2013-07-27 | url=https://quilondiocese.com/ | access-date=2025-11-11}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ പ്രിന്റിങ്ങ് പ്രസ് 1576ൽ കൊല്ലത്ത് സ്ഥാപിതമായി. [[ഡോക്ട്രീന ക്രിസ്തം എൻ ലിൻഗ്വാ മലബാർ തമുൾ]] (തമ്പിരാൻ വണക്കം) എന്ന ആദ്യ ഭാരതീയഭാഷാപുസ്തകം (തമിഴ്) ഇവിടെ പ്രിന്റ് ചെയ്യുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;Column on the history of Kollam Diocese&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/column-on-the-history-of-kollam-diocese/article1822763.ece |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709170847/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Column-on-the-history-of-Kollam-Diocese/article14743880.ece |archive-date=2023-07-09 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ക്രിസ്തുവർഷം 9ആം ശതകം വരെ കേരളം സന്ദർശിച്ചിട്ടുള്ള സഞ്ചാരികളുടെ വിവരണങ്ങളിലോ മറ്റ്‌ ചരിത്രകാരമാരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലോ കൊല്ലത്തേക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങളില്ല.&lt;ref name=&quot;vp&quot;&gt;
വേലായുധൻ പണിക്കശ്ശേരി, കേരളം അറുന്നൂറു കൊല്ലം മുൻപ്, ഡി സി ബുക്സ് 
&lt;/ref&gt; ക്രിസ്തുവർഷം 851ൽ കേരളം സന്ദർശിച്ച [[അറബി]] സഞ്ചാരിയായ സുലൈമാനാണ്‌ കൊല്ലത്തെപ്പറ്റി ആദ്യമായി പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നത്‌. [[കൊല്ലവർഷം]] 24ആം ആണ്ടിലുണ്ടായ തരിസാപ്പള്ളി ശാസനത്തിലാണ്‌ ''കരക്കോണിക്കൊല്ലം'' എന്ന് കൊല്ലം പട്ടണത്തെപ്പറ്റിയുള്ള സംശയാതീതമായ ആദ്യത്തെ പരാമർശം. കൊല്ലവർഷം 149ആം ആണ്ടിലെ മാമ്പള്ളി പട്ടയത്തിലും 278ലെ [[രാമേശ്വരം]] [[ശിലാരേഖ|ശിലാരേഖയിലും]] കൊല്ലത്തെക്കുറിച്ച്‌ പറയുന്നു. മധ്യ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തു നിന്ന് [[ചൈന|ചൈനയിലേക്ക്‌]] [[കപ്പൽ|കപ്പലുകൾ]] പോയിരുന്നത്‌ കൊല്ലം, [[കോഴിക്കോട്‌]] തുറമുഖങ്ങളിൽ നിന്നു മാത്രമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;വേലായുധൻ പണിക്കശ്ശേരി, ഇബ്ൻ ബത്തൂത്ത കണ്ട ഇൻഡ്യ&lt;/ref&gt; ഇവിടുത്തെ സന്മാർഗ്ഗ നിലവാരവും വ്യാപാരികളുടെ സത്യസന്ധതയും വളരെ മികച്ചതാണന്നും മദ്യപാനമോ വ്യഭിചാരമോ ഇല്ലാത്ത നാടാണെന്നും [[അബുസൈദ്‌]] (ക്രി വ 950), [[ബഞ്ചമിൻ]] (ക്രി വ 1153-73) എന്നിവർ എഴുതിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;vp&quot; /&gt; ''കുരുമുളകു രാജ്യമായ'' മലബാറിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തെ തുറമുഖമാണ്‌ കൊല്ലമെന്ന് [[അബുൽ ഫിദാ]] (ക്രി വ 1273 1331) എഴുതിയിട്ടുണ്ട്‌.

പുരാതന സന്ദേശകാവ്യമായ 'ഉണ്ണൂനീലിസന്ദേശ'ത്തിലും, കേരളവർമ്മ വലിയകൊയിത്തമ്പുരാന്റെ 'മയൂരസന്ദേശ'ത്തിലും കൊല്ലം നഗരത്തിന്റെയും ഭൂപ്രദേശങ്ങളുടെയും അത്യാകർഷകമായ വർണ്ണനകൾ ധാരാളമുണ്ട്‌. ഉണ്ണു നീലി സന്ദേശത്തിൽ പറയുന്നു.{{ഉദ്ധരണി|&quot;കൊല്ലം തൊല്ലം ഭവതു നിതരാം പിന്നെയും കൊല്ലമേവ.&quot;}} (കൊല്ലം എത്ര പഴയതായിക്കൊള്ളട്ടെ,എന്നും അതു കൊല്ലമായി തന്നെ നില നിൽക്കും.)
കൊല്ലം കണ്ടവനില്ലം വേണ്ട എന്ന പഴംചൊല്ലിനെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി മയൂരസന്ദേശത്തിൽ {{ഉദ്ധരണി|&quot;കൊല്ലംകണ്ടാലൊരുവനവിടെത്തന്നെപാർക്കാൻ കൊതിച്ചി- &lt;br&gt;ട്ടില്ലംവേണ്ടെന്നുള്ള ചൊല്ലുള്ളതത്രേ &lt;br&gt;കൊല്ലംതോറും പലപല പരിഷ്കാരമേറ്റിട്ട്&quot;}}
എന്നു പറയുന്നു. തെക്ക് തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയും, വടക്ക് പത്തനംതിട്ട-ആലപ്പുഴ ജില്ലകളും, കിഴക്ക് തമിഴ്നാട്ടിലെ തെങ്കാശി ജില്ലയും, പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടലു|അറബിക്കടൽ]]മാണ് [[കൊല്ലം ജില്ല]]യുടെ  അതിരുകൾ. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നാലാമത്തെ നഗരമാണ് കൊല്ലം. &lt;ref&gt;{{cite web | title=Kollam, Kerala, India | website=Kollam, Kollam Hotels, Kollam Kerala, Kollam Map, Quilon, Kollam Hotel | url=https://quilon.com/ | access-date=2025-11-11}}&lt;/ref&gt; അഷ്ടമുടിക്കായലിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ നഗരം കശുവണ്ടി വ്യവസായത്തിന്റെ നാട് എന്നറിയപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;{{cite news
|title = കശുവണ്ടി വ്യവസായവും കൊല്ലവും
|url = http://www.malayalamvaarika.com/2012/august/24/essay4.pdf
|publisher = [[മലയാളം വാരിക]]
|date = 24 ആഗസ്റ്റ് 2012
|accessdate = 09 ഫെബ്രുവരി 2013
|language = മലയാളം
|archive-date = 2016-03-06
|archive-url = https://web.archive.org/web/20160306113904/http://malayalamvaarika.com/2012/august/24/essay4.pdf
|url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;. [[കേരള സംസ്ഥാന കശുവണ്ടി വികസന കോർപ്പറേഷൻ|കേരള സംസ്ഥാന കശുവണ്ടി വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ]] ആസ്ഥാനം കൊല്ലത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

==പേരിനു പിന്നിൽ ==
{{main|കൊല്ലത്തിന്റെ വിവിധ നാമങ്ങൾ}}
കൊല്ലം എന്ന പേരു വന്നതിനെ പറ്റി നിരവധി അഭിപ്രായങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷത്തിന്റെ]] ആരംഭമാണ് ഈ പേരിനു കാരണമായതെന്ന വാദമാണ് ഇതിൽ പ്രധാനം. ചീനഭാഷയിൽ വിപണി എന്ന അർത്ഥത്തിൽ 'കൊയ്‌ലൺ' എന്നൊരു വാക്കുണ്ട്. ഈ വാക്കും കൊല്ലം എന്ന പേരും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ടെന്നു പറയുന്ന ചരിത്രകാരന്മാരുണ്ട്. [[കുരുമുളക് | കുരുമുളകിന്റെ]] സംസ്കൃത പദമായ 'കൊലം' എന്നതിൽ നിന്നാണ് ലഭ്യമായെതെന്നും കരുതുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;quilon.com&quot;/&gt;  കുരുമുളക് യഥേഷ്ടം ലഭ്യമായിരുന്ന തുറമുഖനഗരമായിരുന്നിരിക്കണം പുരാതനകാലത്ത് കൊല്ലം. കോവിലകം അഥവാ കോയിൽ + ഇല്ലം സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശമെന്ന നിലയിൽ “കോയില്ലം” എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഇവിടം പിൽക്കാലത്ത് ലോപിച്ച് കൊല്ലം ആയി മാറുകയായിരുന്നുവെന്ന് മറ്റു ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ട്. ചീനക്കാരുടെ ഭാഷയിൽ “കോലസം” എന്നാൽ “വലിയ അങ്ങാടി” എന്നർത്ഥമുണ്ടെന്നും അതിൽ നിന്നാവാം കൊല്ലം എന്ന സ്ഥലനാമമുണ്ടായതെന്നും, എന്നാൽ മേൽപ്പറഞ്ഞതൊന്നുമല്ല, മറിച്ച്, “കോലം” എന്ന പദത്തിന് ചങ്ങാടമെന്നും വഞ്ചികൾ കരയ്ക്കടുപ്പിച്ച് കെട്ടുന്ന കുറ്റി എന്നും സംസ്കൃതത്തിൽ അർത്ഥം കാണുന്നതിനാൽ തുറമുഖനഗരം എന്നയർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പ്രദേശത്തിന് കൊല്ലം എന്ന പേരു ലഭിച്ചതെന്നും വ്യത്യസ്തമായ ചില നിഗമനങ്ങളും കാണുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/kollam/about/history/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-12 |archive-date=2013-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314222953/http://lsgkerala.in/kollam/about/history/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; രാജകീയ സാന്നിധ്യമെന്നോ രാജവസതിയെന്നോ അർഥം വരുന്ന കൊലു എന്ന് ശബ്ദത്തിൽ നിന്നാണു് കൊല്ലം ഉണ്ടായതു് എന്ന അഭിപ്രായമാണു് പരക്കെ സ്വീകാര്യമായിട്ടുള്ളതു്.

== ചരിത്രം ==
{{main|കൊല്ലത്തിന്റെ ചരിത്രം }}
കുന്നത്തൂർ താലൂക്കിൽ നിന്ന് കണ്ടെടുത്ത മഹാശിലായുഗകാലത്തെ ശിലാഖണ്ഡങ്ങളും മരുതുർകുളങ്ങര, പള്ളിക്കൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് കിട്ടിയ ബുദ്ധപ്രതിമകളും ക്രിസ്ത്വബ്ദത്തിനു മുമ്പ് തന്നെ കൊല്ലത്തിനുണ്ടായിരുന്ന സംസ്കാരത്തെയും ചരിത്രത്തെയും കുറിച്ച് സൂചനകൾ നൽകുന്നു. ഒൻപതാം ശതകത്തിൽ കൊല്ലം മഹോദയപുരത്തെ കുലശേഖര ചക്രവർത്തിമാരുടെ കീഴിലുള്ള വേണാടിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരാണാദ്യം ഇവിടെ വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചത്. പിന്നീട് ഡച്ചുകാർ വന്നു. പിന്നെ ഇംഗ്ലീഷുകാരും.

===ചേരഭരണകാലത്ത്===
ക്രിസ്തുവിനു മുൻപ് തന്നെ കൊല്ലം, കൊടുങ്ങല്ലൂർ ( മുസിരിസ് ) പോലെ തന്നെ ഭാരതത്തിലെ ഒരു പ്രധാന തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു.  കൊല്ലത്തിന് ഫൊണീഷ്യന്മാരുടേയും പ്രാചീന റോമിന്റെയും കാലത്തുമുതൽക്കേ വ്യാപാര പാരമ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നു. പ്ലിനി (ക്രി. പി. 23 - 78) രേഖപ്പെടുത്തിയത് പ്രകാരം ഗ്രീക്ക് കപ്പലുകൾ വാണിജ്യത്തിനായി മുസിരിസ്സിലും നെസിൽഡയിലും നങ്കൂരമിട്ടിരുന്നു. ഈ തുറമുഖങ്ങളിൽ നിന്നും ഈജിപ്റ്റിലേക്കും റോമിലേക്കും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, വജ്രങ്ങൾ, പട്ട് എന്നിവ കരമാർഗ്ഗം കയറ്റിയയച്ചിരുന്നു. മുത്തും വജ്രങ്ങളും ചേരസാമ്രാജ്യത്തിലെത്തിയിരുന്നത് സീലണിൽ നിന്നും പാണ്ഡ്യ രാജവംശം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും ആയിരുന്നു. 

[[File:Quilon 1505 verbessert.jpg|വലത്|thumb|കൊല്ലം 1500കളിൽ]]

 
ക്രിസ്തുവർഷം 550ൽ മലബാർ സന്ദർശിച്ച ഗ്രീക്ക് സഞ്ചാരിയായ കോസ്മാസ് ഇൻഡികോപ്ലെസ്റ്റസ് &lt;ref&gt;http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_00_0_eintro.htm&lt;/ref&gt; തന്റെ ക്രിസ്ത്യൻ ടോപ്പോഗ്രഫി എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ &lt;ref&gt;[http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_11_book11.htm&lt;/ref&gt; ചേരസാമ്രാജ്യത്തിൽ ഉദയം കൊള്ളുന്ന ക്രിസ്തുമതവിശ്വാസികളെപ്പറ്റി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് &quot;ടാബ്രോപേൻ (സീലൺ) ദ്വീപിൽ ക്രിസ്ത്യാനികൾക്ക് ആരാധനാലയങ്ങളുണ്ട്. അതേപോലെ കല്ലിയാനയിലെ (നിലയ്ക്കലിലെ കല്യങ്കൽ) കുരുമുളക് കർഷകർക്കും കാർഷിക സമൂഹത്തിനും ക്രി. വ. 325ൽ നടന്ന സുനഹദോസ്സ് പ്രകാരം പേർഷ്യൻ ബിഷപ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref&gt;Travancore Manual&lt;/ref&gt;ക്രി. വ. 660ൽ മരിച്ച നെസ്റ്റോറിയൻ പാത്രിയാർക്കീസ് പേർഷ്യയിലെ മെത്രാപ്പോലീത്തയായ  സൈമണിനയച്ച കത്തിൽ കൊല്ലത്തെക്കുറിച്ച് സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

ക്രി. വ. 825ൽ നെസ്റ്റോറിയൻ പുരോഹിതനായ മാർ ആബോയും മാർ പ്രോത്തും വേണാടിന്റെ ക്ഷണപ്രകാരം കൊല്ലത്തെത്തിച്ചേർന്നു.&lt;ref&gt;Kerala Charithram P.59 
Sridhara Menon&lt;/ref&gt; ഇവർക്ക് രണ്ടുപേർക്കും ചേരരാജാവായ രാജശേഖര വർമ്മൻ ''അയ്യനടികൾ തിരുവടികലിൽ'' നിന്നും ''കൊരുകേനിക്കൊല്ലത്തിന്'' സമീപമുള്ള ''തർഷിഷ്-എ-പള്ളിയിൽ'' (Tarsish-a-palli) വച്ച് രാജകീയ സ്വീകരണം ലഭിച്ചു. ഇത് തരിശപ്പള്ളി ഫലകങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈഴവർക്ക് നൽകിയിരുന്ന പ്രത്യേക അവകാശങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഇതിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. മാർ ആബോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യ നിമിഷങ്ങൾ [[തേവലക്കര|തേവലക്കരയിൽ]] ചിലവഴിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം അവിടുത്തെ മർത്തമറിയം പള്ളിയിൽ അടക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

===മാർക്കോ പോളോയുടെ സന്ദർശനം===
[[File:Quilon 1670 verbessert.jpg|വലത്|thumb|1661ലെ കൊല്ലം പിടിച്ചെടുക്കൽ]]
മാർക്കോ പോളോ ൽ ചൈനീസ് ചക്രവർത്തി കുബ്ലേ ഖാന്റെ ഔദ്യോഗിക യാത്രികനായി ഇന്ത്യയിൽ സഞ്ചരിച്ചു വരവേ ക്രി വ. 1275ൽ കൊല്ലം സന്ദർശിച്ചു. അദ്ദേഹം മബാർ (മലബാർ) രാജ്യത്തു നിന്നും കൊമരി (കന്യാകുമാരി) രാജ്യത്തേക്ക് പോകവേ ആണ്‌ കൊല്ലത്തെത്തിയത്. &lt;ref&gt;http://www.gutenberg.org/etext/12410&lt;/ref&gt; {{ഉദ്ധരണി|മാബാർ രാജ്യത്തു നിന്നും പടിഞ്ഞാറേക്ക്  അഞ്ഞൂറു മൈൽ തെക്കു മാറി സഞ്ചരിച്ചാൽ കോയിലം രാജ്യത്തെത്തിച്ചേരും. ഇവിടത്തെ ജനങ്ങൾ ഇന്ത്യാമതക്കാരാണ്‌, ചില ക്രിസ്ത്യാനികളും ജൂതന്മാരും കൂടി ഇവിടെ വസിക്കുന്നുണ്ട്. സ്വന്തമായൊരു ഭാഷയും രാജാവുമുള്ള ഈ രാജ്യക്കാർ ആരുടെയും സാമന്തരല്ലാത്ത സ്വതന്ത്രജനതയാണ്‌.

കരിന്തകരമരങ്ങൾ സമൃദ്ധമായി ഇവിടെ വളരുന്നു. &quot;ബ്രസീൽ(വുഡ്)കോയിലം&quot; എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഇവ ഒന്നാന്തരം നിലവാരമുള്ള തടിയാണ്‌. ഇഞ്ചിയും ധാരാളമായി വളരുന്നുണ്ട്, അവയും കരിന്തകരപോലെ കോയിലം രാജ്യത്തിന്റെ പേർ ചേർത്താണ്‌ അറിയപ്പെടുന്നത്. കുരുമുളക് വളരെയധികമുണ്ട്, എങ്ങനെയെന്നറിയുമോ? മലഞ്ചരക്കായല്ല, ഇവിടെ കുരുമുളകു ചെടി കൃഷിയുണ്ട്, കൊടി നട്ട് വെള്ളമൊഴിച്ച് വളർത്തുന്ന കുരുമുളക് മേയ് ജൂൺ ജൂലായ് മാസങ്ങളിൽ വിളവെടുക്കുന്നു. വളരെ നല്ല ഗുണനിലവാരമുള്ള നീലവും ഇവിടെ കിട്ടും. ഒരു ചെടിയിൽ നിന്നാണ്‌ നീലം എടുക്കുന്നത്. ചെടി ശേഖരിച്ച്, വേരു കളഞ്ഞ്, കൂറ്റൻ പാത്രങ്ങളിൽ ഇട്ട് വെള്ളമൊഴിച്ചു വയ്ക്കും. ചെടി വെള്ളത്തിൽ ലയിച്ചു ചേരും വരെ കാത്തശേഷം ആ വെള്ളം വെയിലത്തു വച്ച് വറ്റിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ കാണുന്ന രീതിയിലുള്ള നീലം കിട്ടും. വെയിലിനു വലിയ ചൂടാണ്‌ ഈ രാജ്യത്ത്. ഇങ്ങനെ കിട്ടുന്ന നീലം നാല്‌ ഔൺസ് വീതമുള്ള കട്ടകൾ ആക്കിയെടുത്ത് നമ്മുടെ ദേശങ്ങളിലേക്ക് ഇവർ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു.

ഇവിടത്തെ ചൂട് താങ്ങാവുന്നതിലുമപ്പുറമാണെന്ന് ഞാൻ ഊന്നിപ്പറയട്ടെ. ഇവിടത്തെ പുഴകളിൽ ഒരു മുട്ടയെടുത്തിട്ടാൽ അത് സൂര്യതാപമേറ്റ് പുഴുങ്ങിക്കിട്ടും!

മാൻസിയിൽ നിന്നും അറേബ്യയിൽ നിന്നും ലെവന്തിൽ നിന്നും കച്ചവടക്കാർ ഇവിടേക്ക് കപ്പലിൽ വരുന്നു. അവർ ഇവിടേക്കുള്ള ഇറക്കുമതിയിലും ഇവിടെ നിന്നുള്ള കയറ്റുമതിയിലും വൻ ലാഭം കൊയ്യുകയാണ്‌.

പലതരം വന്യമൃഗങ്ങൾ ഈ രാജ്യത്തുണ്ട്. ഇവിടെ കാണുന്ന സിംഹങ്ങൾ മറ്റുരാജ്യത്തെപ്പോലെയല്ല കറുത്ത നിറം ആണ്‌ മേലാസകലം. പലതരം തത്തകളുമുണ്ട്- ചിലവ ദേഹം മുഴുവൻ തൂവെള്ളയും ചുണ്ടും കാലും ചുവന്നിട്ടും, ചിലത് ചുവപ്പ്, ചിലതു നീല, പച്ചത്തത്തകളുമുണ്ട്- എന്തൊരു സുന്ദരമായ കാഴ്ച്ചയാണെന്നോ. ചില തത്തകൾ സാധാരണയിലും വലിപ്പമുള്ളവയാണ്‌. ഭംഗിയും നമ്മുടേതിനെക്കാൾ വലിപ്പവുമുള്ള മയിലുമുണ്ട്. ഈ നാട്ടിലെ കോഴികളും നമ്മുടേതിൽ നിന്നും വ്യത്യാസമുള്ളവയാണ്‌. അവർക്കുള്ളതെല്ലാം നമ്മളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തവും കൂടുതൽ സുന്ദരവും, കൂടുതൽ നല്ലതുമാണെന്നല്ലാതെ ഞാൻ എന്തു പറയേണ്ടൂ. അവരുടെ പഴങ്ങളും മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളുമൊന്നും നമ്മുടേതുപോലെ അല്ല, ചൂടു കാലാവസ്ഥമൂലം ആണത്.


അരിയാണ്‌ ഇവിടെയുള്ളത്, ചോളം തീരെയില്ല, അതുകൊണ്ട് അവർ പനഞ്ചക്കര കൊണ്ടാണ്‌ മുഖ്യമായും വീഞ്ഞുണ്ടാക്കുന്നത്. കുടിച്ചാൽ ക്ഷണം ഇത് മത്തുപിടിപ്പിക്കും. മറ്റു അവശ്യസാധനങ്ങളും അവർക്ക് ധാരാളമായുണ്ട്, വിലയും തീരെ കുറവ്.

ഇന്നാട്ടുകാർ ഒന്നാന്തരം ജ്യോത്സ്യന്മാരും വൈദ്യന്മാരുമാണ്‌. കറുത്തനിറക്കാരായ ഇവർ, ആണും പെണ്ണും, അരയിൽ ചുറ്റിയ ഒരു തുണിയൊഴിച്ചാൽ നഗ്നരായി നടക്കുന്നു. ലൈംഗികമായ പാപം എന്ന സങ്കല്പ്പം തന്നെ ഇല്ലാത്ത ഇവർ മുറച്ചെറുക്കന്മാരെയും മുറപ്പെണ്ണുങ്ങളെയും ഇണയാക്കുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ സഹോദരന്റെ വിധവയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു- ഇന്ത്യയൊട്ടാകെ ഈ വിവാഹമുറകൾ നടപ്പിലുണ്ട്.

ഇവിടത്തെപറ്റി കൂടുതലൊന്നും പറയാനില്ല, ഇനി നമുക്ക് കൊമരി എന്ന രാജ്യത്തേക്കു കടക്കാം.}}

===യൂറോപ്യൻ ഭരണത്തിൽ===
1498-ഓടെ കേരളത്തിലെത്തിയ പോർച്ചുഗീസുകാരെ, 1503-ൽ കൊല്ലവുമായി കച്ചവടബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് അവിടത്തെ രാജ്ഞി ക്ഷണിക്കുകയുണ്ടായി. തുടർന്ന് കൊല്ലത്ത് എത്തിച്ചേർന്ന പോർച്ചുഗീസുകാർ കാലക്രമേണ അവിടെ ഒരു കോട്ടയും താവളവും സ്ഥാപിച്ചു. 1661-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാരെ പരാജയപ്പെടുത്തി ഡച്ചുകാർ ഇവിടെ മേധാവിത്വം സ്ഥാപിച്ചു. ഒരു തിരുവിതാംകൂർ ബ്രിട്ടീഷ് ഉടമ്പടിക്ക് കാവലായി ഒരു പറ്റം ഇംഗ്ലീഷ് കാവൽ സൈന്യം കൊല്ലത്ത് തമ്പടിച്ചതിന് രേഖകളൂണ്ട്&lt;ref name=&quot;kollam.gov.in/history.html&quot;/&gt;

===തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഭാഗമായി===
[[File:Residence_of_the_Maharaja_of_Travancore_at_Thevalli_in_Quilon.jpg|thumb|തേവള്ളിയിലെ കൊട്ടാരം. 200 വർഷം മുമ്പ് ഗൗരി ലക്ഷ്മീ ബായിയുറെ ഭരണകാലത്ത് നിർമിച്ചതാണിത്. സക്കറിയാസ് ഡിക്രൂസ് 1900-ൽ എടുത്ത ചിത്രം. സ്രോതസ്സ്: ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറി]]
അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ മഹാരാജാവ് ആണ് കൊല്ലം (ദേശിങ്ങനാട്), കൊട്ടാരക്കര (ഇളയടത്ത് സ്വരൂപം) തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങൾ ആക്രമിച്ച് കീഴ്പ്പെടുത്തിയത്. അവ പിന്നെ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഭാഗമായി. 
1741-ൽ കുളച്ചലിൽ വച്ച് നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ ഡച്ചുകാരെ പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെടുത്തി അവരുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. അക്കാലം വരെ കൊല്ലമായിരുന്നു തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ആസ്ഥാനം. പ്രസ്തുത കാലയളവിലാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇവിടെ എത്തിയത്. കാലാന്തരത്തിൽ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ നിയന്ത്രണം അവരുടെ കൈകളിലെത്തിച്ചേർന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ അക്കാലത്തെ തിരുവിതാംകൂർ ദളവയായിരുന്ന വേലുതമ്പി കൊച്ചിയിലെ പാലിയത്തച്ഛനുമായി, വെള്ളക്കാർക്കെതിരെ ഒരുമിച്ചുനിന്ന് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു ധാരണയുണ്ടാക്കി. 
1809 കാലഘട്ടത്തിൽ വേലുതമ്പിദളവയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ നിരവധി കലാപങ്ങൾ നടന്നു. അതിന്റെ ഭാഗമായാണ് 1809 ജനുവരി 16-ാം തിയതി ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ “കുണ്ടറ വിളംബരം” നടക്കുന്നത്. ഇംഗ്ളീഷ് പട്ടാളം മണ്ണടിയിലെ തമ്പിയുടെ താവളം വളഞ്ഞതോടെ അദ്ദേഹം ആത്മഹത്യ ചെയ്തു. അതോടെ തിരുവിതാംകൂർ പൂർണ്ണമായും ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ഭരണത്തിൽ കീഴിലാവുകയും ചെയ്തു. 

വേലുത്തമ്പി ദളവ കൊല്ലത്തെ തിരുവിതാംകൂറിലെ മികച്ച ഒരു പട്ടണമാക്കി മാറ്റാനുള്ള പദ്ധതികളാവിഷ്കരിച്ചിരുന്നു.  അദ്ദേഹം പുതിയ ചന്തകൾ നിർമ്മിക്കുകയും തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മദ്രാസ്, തിരുനൽവേലി എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കച്ചവടക്കാരെ കൊല്ലത്ത് വ്യാപാരത്തിനായി ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതേത്തുടർന്ന് കശുവണ്ടി, കയർ, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ കച്ചവടം കൊല്ലത്ത് തഴച്ചു. ഇക്കാലയളവിലെ കൊല്ലത്തിന്റെ മേന്മകണ്ടാണ് ''കൊല്ലം കണ്ടവന് ഇല്ലം വേണ്ട'' എന്ന ചൊല്ല് ഉണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;kollam.gov.in/history.html&quot;&gt;{{Cite web |url=http://kollam.gov.in/history.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-03-24 |archive-date=2012-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326185224/http://www.kollam.gov.in/history.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1811 റസിഡൻറ് മൺറോയ്ക്കുവേണ്ടി പണിയിപ്പിച്ചതാണ് ആശ്രാമം എന്ന സ്ഥലത്തെ കൊല്ലം റസിഡൻസി. ആതർ എന്ന എൻജിനീയർ ആണ് ഇതിന് നേതൃത്വം കൊടുത്തത്. റസിഡൻറിന്റെ ആസ്ഥാനം, ദിവാൻ കച്ചേരി, അപ്പീൽകോടതി തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ആദ്യം കൊല്ലത്തായിരുന്നു. 1803 മുതൽ 1830 വരെ ഇംഗ്ലീഷ് പട്ടാളം തമ്പടിച്ചിരുന്നത് കൊല്ലം കൻറോൺമെൻറിലാണ്. 1809-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയും തിരിവിതാംകൂറും തമ്മിൽ  [[കൊല്ലം യുദ്ധം]] നടന്നു. സ്വാതി തിരുനാളിന്റെ കാലത്തോടെയാണ് ദിവാൻ കച്ചേരി തലസ്ഥാനത്തേക്ക് മാറ്റിയത്. തിരുവനന്തപുരത്ത് നായർ ബ്രിഗേഡ് ശക്തി പ്രാപിച്ചതോടെ ഇംഗ്ലീഷ് പട്ടാളം പിരിച്ചുവിട്ടു.
[[File:1904-ൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത കൊല്ലം തീവണ്ടി സ്റ്റേഷൻ (1904-05).jpg ‎|thumb|1904-ൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത കൊല്ലം തീവണ്ടി സ്റ്റേഷൻ (1904-05)]]

===റവന്യൂ ജില്ലയായി===
[[File:Quilon 1745.jpg|വലത്|thumb|1800ലെ കൊല്ലം]]
1835 മുതലാണ് ഒരു കേന്ദ്രീകൃതമായ ജില്ലാ ഭരണ സംവിധാനം കൊല്ലത്ത് നടപ്പിൽ വരുന്നത്. കൊല്ലം ആസ്ഥാനമായി രണ്ട് റവന്യൂ ജില്ലകൾ തിരുവിതാംകൂറിൽ 1835ൽ നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;quilon.com/history.htm&quot;&gt;http://www.quilon.com/history.htm&lt;/ref&gt;

[[File:General view north from the bridge, Quilon.jpg|250px|വലത്|thumb|കൊല്ലം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത്]]
1864-ൽ കൊല്ലത്ത് പോസ്റ്റോഫീസും കമ്പിത്തപാലാപ്പീസും, 1868-ൽ രജിസ്റ്റർ കച്ചേരിയും സ്ഥാപിതമായി. 1867-ൽ കൊല്ലത്ത് സ്ഥാപിതമായ മലയാളം പള്ളിക്കൂടമാണ് ഇവിടുത്തെ ആദ്യത്തെ വിദ്യാലയം. ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ ആകെയുള്ള രണ്ടേരണ്ടു തൂക്കുപാലങ്ങളിലൊന്ന് ഈ ജില്ലയിലെ [[പുനലൂർ]] നഗരത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കൊൽക്കത്ത|കൊൽക്കത്തയിലെ]] ഹൌറാ പാലമാണ് ഇന്ത്യയിലുള്ള മറ്റൊരു തൂക്കുപാലം. ബ്രിട്ടീഷ് എൻജിനീയറിംഗ് വിസ്മയമായ [[പുനലൂർ തൂക്കുപാലം]] കല്ലടയാറിനു കുറുകെ 1877-ലാണ്, തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന ആയില്യം തിരുനാൾ മുൻകൈയ്യെടുത്ത് പണികഴിപ്പിച്ചത്. ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ മഹാരാജാവിന്റെ കാലത്ത് വിക്ടോറിയ ആശുപത്രി സ്ഥാപിതമായി. ശ്രീനാരായണഗുരു, അയ്യൻകാളി എന്നീ നവോത്ഥാനനായകന്മാരുടെ പ്രധാന പ്രവർത്തനമേഖലയായിരുന്നു കൊല്ലവും. അവർണ്ണർക്ക് ക്ഷേത്രപ്രവേശനത്തിന് അനുമതി നൽകണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് 1918-ൽ പടിഞ്ഞാറെകൊല്ലത്ത് ഈഴവ സമാജയോഗം ചേരുകയുണ്ടായി. 1932 ഡിസംബർ 17-ന് ഈഴവ-മുസ്ളീം-ക്രിസ്ത്യൻ സമുദായങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികൾ യോഗം ചേരുകയും പിന്നീടിത് നിവർത്തന പ്രക്ഷോഭമായി മാറുകയും ചെയ്തു. നിവർത്തന പ്രക്ഷോഭത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ കൊല്ലം സ്വദേശികളായ പ്രമുഖ നേതാക്കളായിരുന്നു [[സി. കേശവൻ]], [[പി.കെ. കുഞ്ഞ്]], [[എൻ.വി. ജോസഫ്]] തുടങ്ങിയവർ. 1937-ഓടുകൂടി ഇന്ത്യയിൽ അങ്ങോളമിങ്ങോളം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട കർഷകസമരങ്ങളിൽ നിന്ന് ആവേശമുൾക്കൊണ്ട് കൊല്ലം ജില്ലയിലെ [[കടയ്ക്കൽ]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കർഷകർ നേതൃത്വം നൽകിയ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ അരങ്ങേറി. 1938-ലാണ് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[കടയ്ക്കൽ വിപ്ലവം]] നടക്കുന്നത്. 1924-ലാണ് കൊല്ലത്ത് വിദ്യുച്ഛക്തി എത്തിയത്. കേരളത്തിൽ ആദ്യമായി വിമാനമിറങ്ങിയത് കൊല്ലം നഗരഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[ആശ്രാമം മൈതാനം|ആശ്രാമം മൈതാനത്താണ്.]] തിരുവനന്തപുരത്ത് വിമാനത്താവളം സജ്ജമാകുന്നതിനു മുൻപ് ആശ്രാമം മൈതാനത്ത് ചെറുവിമാനങ്ങൾ ഇറങ്ങുവാൻ പാകത്തിൽ റൺവേ ഒരുക്കിയിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/kollam/about/history/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-12 |archive-date=2013-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314222953/http://lsgkerala.in/kollam/about/history/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===കേരളത്തിലെ ഒരു ജില്ലയായി===
[[File:ബ്രിട്ടീഷ് റസിഡൻസിയും ഗസ്റ്റ് ഹൗസും. ആശ്രാമം, കൊല്ലം. (1900).jpg|thumb|ബ്രിട്ടീഷ് റസിഡൻസിയും ഗസ്റ്റ് ഹൗസും. ആശ്രാമം, കൊല്ലം. (1900)]]
1949ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിക്കുമ്പോൾ, കൊല്ലം ഇവിടുത്തെ മൂന്ന് റവന്യൂ ജില്ലകളിൽ ഒന്നാണ്. പിന്നീട് ഇവ ജില്ലകളായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. പക്ഷേ 1956ലെ സ്റ്റേറ്റ് റെക്കഗ്നീഷൻ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ചെങ്കോട്ട താലൂക്ക് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനവുമായി ലയിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് കേരള സംസ്ഥാനം രൂപപ്പെട്ടപ്പോഴും കൊല്ലം ആസ്ഥാനമായി അതേ പേരിൽ ഒരു ജില്ല നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;quilon.com/history.htm&quot;/&gt; തുടക്കത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ജില്ലകളിൽ ഒന്ന് എന്ന പ്രത്യേകതയും കൊല്ലത്തിനുണ്ട്. 1957ൽ ചേർത്തല, അമ്പലപ്പുഴ, മാവേലിക്കര, കാർത്തികപ്പള്ളി താലൂക്കുകൾ ചേർന്ന് ആലപ്പുഴ ജില്ല രൂപീകരിച്ചു. 1983 ജൂലൈ ഒന്നിന് പത്തനംതിട്ട താലൂക്കും കുന്നത്തൂർ താലൂക്കിന്റെ കുറച്ചു ഭാഗങ്ങളും ചേർന്ന് പത്തനംതിട്ട ജില്ലയും രൂപീകൃതമായി. &lt;ref name=&quot;kollam.gov.in/history.html&quot;/&gt;

==ഭൂപ്രകൃതിയും സ്ഥാനവും==
ജില്ലയുടെ ആകെ ഭുവിസ്തൃതിയിൽ 145 726 ഹെക്ടർ സ്ഥലം കൃഷിക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് ആകെ ഭുവിസ്തൃതിയുടെ 56 ശതമാനമാണ്. ജില്ലയുടെ ആകെ വിസ്തൃതിയിൽ മൂന്നിലൊന്ന് വനപ്രദേശമാണ്. ജില്ലയുടേ കിഴക്ക് ഭാഗത്തുള്ള പശ്ചിമ ഘട്ട പ്രദേശമാണ് വനഭുമിയിൽ ഭുരിഭാഗവും. പത്തനാപുരം, പുനലൂർ , കൊട്ടരക്കര താലൂക്കുകളിലാണ് വനപ്രദേശമുള്ളത്. വനവിസ്തൃതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വനമേഖലയെ 4 ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവയിൽ അച്ചൻകോവിൽ, തെന്മല, പുനലൂർ എന്നിവയുടെ പരിധി പൂർണ്ണമായും ജില്ലയിലാണ്. കുളത്തൂപ്പുഴ റേഞ്ചിന്റെ പ്രദേശങ്ങൾ തിരുവനന്തപുരം ഡിവിഷന്റെ പരിധിയിൽ കൂടി ഉൾപ്പെടുന്നു. ജനവാസമുള്ള അച്ചൻകോവിൽ, റോസ്‍മല, ചെന്പനരുവി, കട്ടളപ്പാറ, വില്ലുമല ഗ്രാമങ്ങൾ വനത്തിന് നടുവിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

==ഗതാഗതം==
തിരുവിതാംകൂറിന്റെ വാണിജ്യതലസ്ഥാനമായിരുന്നു കൊല്ലം. തിരുവിതാംകൂറിലെ ആദ്യ റെയിൽപാത [[ചെങ്കോട്ട]] മുതൽ [[പുനലൂർ]] വരെയുള്ള മീറ്റർഗേജ് ലൈനായിരുന്നു (1904 നവംബർ 26-നായിരുന്നു ഇത് പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചത്) &lt;ref&gt;http://www.trainweb.org/railkerala/articles/history.htm&lt;/ref&gt;.  രാജ്യത്തിന്റെ ഇതര ഭാഗങ്ങളിലേക്ക്, റോഡ് (NH-47, NH-208, NH-101), റെയിൽ വഴി ബന്ധങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജില്ലയിലെ തങ്കശ്ശേരിയിൽ കൊല്ലം തുറമുഖം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

===റോഡ് ഗതാഗതം===
{{Multiple image
|align=right
|direction=vertical
|image1=Kollam_Bypass_at_Mevaram.jpg
|caption1=മേവറത്തെ കൊല്ലം ബൈപാസ്
|image2=KSRTC Bus Station, Kollam.jpg
|caption2=കൊല്ലം കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. ബസ് സ്റ്റേഷൻ
}}
ദേശീയപാത 66 (പഴയ 47) കൊല്ലം വഴിയാണു് കടന്നു പോകുന്നതു്. കൊല്ലം-തിരുമംഗലം ദേശീയപാത, കൊല്ലം-തേനി ദേശീയപാത എന്നിവയും കൊല്ലത്തു നിന്നാരംഭിക്കുന്നു. താലൂക്ക് കേച്ചേരിമുക്കിലാണു് കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ബസ് സ്റ്റാൻഡ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതു്. പ്രൈവറ്റ് ബസ് സ്റ്റാൻഡ് ആണ്ടാമുക്കത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

==== ദേശീയ പാത 66 വഴി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ====
[[Kottiyam|കൊട്ടിയം]] → ഉമയനല്ലൂർ → [[Mevaram|മേവറം]] → [[Thattamala|തട്ടാമല]] → പഴയാറ്റിൻകുഴി → പള്ളിമുക്ക് → മാടൻനട → [[Polayathode|മാടൻനട]] → കോളേജ് ജംഗ്ഷൻ → [[Kollam Junction|റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ]] →  [[Chinnakada|ചിന്നക്കട]] → [[Cutchery|കച്ചേരി]] → കളക്ടറേറ്റ് → മുളങ്കാടകം → നെല്ലിമുക്ക് → മേടയിൽ → [[Ramankulangara|രാമൻ‌കുളങ്ങര]] → വള്ളിക്കീഴ് → [[Kavanad|കാവനാട്]] → ആൽത്തറമൂട് → കപ്പിത്താൻസ് → [[Sakthikulangara|ശക്തികുളങ്ങര]] → [[Neendakara|നീണ്ടകര]]

====ദേശീയ പാത 744 വഴി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ====
കൊല്ലം - തിരുമംഗലം ദേശീയ പാത 744 (പഴയ ദേശീയപാത 208) വഴി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ
[[Chinnakada|ചിന്നക്കട]] → [[Kadappakada|കടപ്പാക്കട]] → രണ്ടാംകുറ്റി → കോയിക്കൽ → കല്ലുംതാഴം → മൂന്നാംകുറ്റി → കരിക്കോട് → [[Kilikollur|കിളിക്കൊല്ലൂർ]] → [[Chandanathoppe|ചന്തനത്തോപ്പ്]]

==== ദേശീയപാത 183 വഴി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ==== 
[[കച്ചേരി]] → [[Thevally|തേവള്ളി]] → [[Anchalumoodu|അഞ്ചാലമ്മൂട്]] → വെള്ളിമൺ

==== കൊല്ലം ബൈപാസ്==== 
{{main|കൊല്ലം ബൈപാസ്}}
നഗരത്തിലെ ഏറി വരുന്ന ഗതാഗതത്തിരക്ക് നിയന്ത്രിക്കാൻ വേണ്ടി മുന്നോട്ട് വച്ച പദ്ധതിയാണ് കൊല്ലം ബൈപാസ്. കാവനാട് തുടങ്ങി കടവൂർ, കല്ലുംതാഴം, അയത്തിൽ വഴി മേവാരത്ത് അവസാനിക്കുന്ന ബൈപാസിൻറെ നീളം 13.141 കി.മീ ആണ്. കൊല്ലം ബൈപാസിൽ 2 പാലങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒരു കിലോമീറ്ററോളം വരുന്ന കടവൂർ പാലവും, അര കിലോമീറ്ററോളം വരുന്ന കാവനാട് പാലവും.

====ബസ്‌സ്റ്റാന്റുകൾ==== 
കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ബസ് സ്റ്റേഷൻ കച്ചേരിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ദേശീയപാത വഴി പോകുന്ന എല്ലാ വണ്ടികളും ഇവിടെ പ്രവേശിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ, എറണാകുളം, പുനലൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കാണു പ്രധാനമായും ബസ്‌സർവ്വീസ്.

സിറ്റി ബസ്‌സ്റ്റാന്റ് ചിന്നക്കടയ്ക്ക് സമീപമായി ആണ്ടാമുക്കത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[Chinnakada|ചിന്നക്കടയെ]] [[Mayyanad|മയ്യനാട്]], [[Elampalloor|ഇളമ്പള്ളൂർ]], [[Sakthikulangara|ശക്തികുളങ്ങര]], [[Chavara|ചവറ]], [[Thoppilkadavu|തോപ്പിൽ‌കടവ്]], [[പ്രാക്കുളം]], [[Kottiyam|കൊട്ടിയം]], [[പെരുമൺ]], [[Thrikkadavoor|കടവൂർ]] ,ഓയൂർ,എന്നിവിടങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബസുകൾ ഇവിടെ നിന്നും ലഭിക്കും.  &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article278225.ece?service=print |title=Shortage of drivers may hit services |publisher=The New Indian Express |accessdate=2014-08-21 |archive-date=2014-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140822124323/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article278225.ece?service=print |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ജലഗതാഗതം===
[[File:Gateway to the Backwaters-1, Kollam.jpg|right|thumb|കൊല്ലം ബോട്ട് ജട്ടി]]
ജലഗതാഗതരംഗം ഇന്നും സജീവമായി നിലനിൽക്കുന്ന പ്രദേശമാണ് കൊല്ലം. കൊല്ലം കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. സ്റ്റാൻഡിനു സമീപമുള്ള ബോട്ട് ജട്ടിയിൽ നിന്നും ആലപ്പുഴയിലേക്ക് നിത്യേന ബോട്ട് സർവ്വീസ് ഉണ്ടു്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://southernbackwaters.com/kollamtour.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-12 |archive-date=2012-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920012629/http://southernbackwaters.com/kollamtour.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വെസ്റ്റ് കല്ലട, ഗുഹാനന്ദപുരം, മൺറോ തുരുത്ത്, ദളവാപുരം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ബോട്ട് ലഭ്യമാണു്. വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായി സർക്കാർ - സ്വകാര്യ ബോട്ടുകൾ സേവനം നടത്താറുണ്ട്. 

====ദേശീയ ജലപാത==== 
{{main|ദേശീയജലപാത 3 (ഇന്ത്യ)}}
വെസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് കനാലും അതിന്റെ ഭാഗമായ ദേശീയജലപാത 3 (കനാലിന്റെ കൊല്ലം - കോട്ടപ്പുറം പാത) കൊല്ലം വഴി കടന്നു പോകുന്നു. പാതയിലെ നീണ്ടകര ബണ്ട് കൊല്ലത്തിനു സമീപമാണ്. 

====കൊല്ലം തുറമുഖം==== 
[[പ്രമാണം:Port of Kollam.jpg|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌|കൊല്ലം തുറമുഖം ]]
{{main|കൊല്ലം തുറമുഖം}}
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ തുറമുഖമാണ് കൊല്ലം തുറമുഖം. കേരളത്തിലെ രണ്ട് അന്താരാഷ്ട്ര തുറമുഖങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഇവിടെ 2013ൽ ഇവിടെ കാർഗോ ഹാന്റിലിങ്ങ് സൗകര്യം തുടങ്ങിയിരുന്നു. കൊല്ലം, കൊച്ചി തുറമുഖങ്ങൾ തമ്മിൽ കണ്ടെയ്നർ വിനിമയം തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece&lt;/ref&gt; നിലവിൽ 8 മീറ്റർ ആഴമുള്ള ഇവിടെ 10 മീറ്ററായി വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ പദ്ധതിയുണ്ട്. കൊല്ലത്തിനൊപ്പം നീണ്ടകരയും തുറമുഖമായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. 

കൊല്ലം - മിനിക്കോയ് എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കപ്പൽ ഓടിക്കാനുള്ള പദ്ധതി ആസൂത്രണ ഘട്ടത്തിലാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Passenger-Ship-Service-Likely-between-Kollam-and-Minicoy/2014/06/25/article2298964.ece |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-02-12 |archive-date=2014-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140917075929/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Passenger-Ship-Service-Likely-between-Kollam-and-Minicoy/2014/06/25/article2298964.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 398 കിലോമീറ്ററാണു കൊല്ലവും മിനിക്കോയിയും തമ്മിലുള്ള ദൂരം. കൊച്ചിയേക്കാലും ബേപ്പൂരിനേക്കാലും കൊല്ലം മിനിക്കോയിയുമായി അടുത്താണു് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

===റയിൽ ഗതാഗതം===
{{main|കൊല്ലം ജംഗ്‌ഷൻ തീവണ്ടിയാപ്പീസ്}}
{{Multiple image
|align=right
|direction=vertical
|image1=Kollam4.jpg
|caption1=കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ തീവണ്ടിയാപ്പീസ്
|image2=Memu DSCN4598.jpg
|caption2=മെമു, കൊല്ലം സ്റ്റേഷനിൽ
}}
[[ഷൊർണൂർ ജംഗ്ഷൻ]] കഴിഞ്ഞാൽ വലിപ്പത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തീവണ്ടിയാപ്പീസാണ് കൊല്ലത്തേത് ([[കൊല്ലം ജംഗ്‌ഷൻ തീവണ്ടിയാപ്പീസ്|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]). ഇവിടുത്തെ 1, 1A പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ ചേർത്താൽ ഏതാണ്ട് 1,180.5 മീറ്റർ വലിപ്പം വരും. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളമുള്ള രണ്ടാമത്തെ പ്ലാറ്റ്ഫോമാണ്. തുടങ്ങിയപ്പോൾ കൊല്ലം ചെങ്കോട്ട മീറ്റർ ഗേജ് പാത മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. 1902ലാണ് കൊല്ലത്ത് നിന്ന് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ ആദ്യത്തെ ചരക്ക് തീവണ്ടി ഓടിയത്. ആദ്യത്തെ യാത്രാതീവണ്ടി 2 കൊല്ലത്തിന് ശേഷം 1904 ജൂൺ ഒന്നിന് ഓടി. 1918ൽ കൊല്ലത്ത് നിന്നും ചാക്കയിലേക്ക് തീവണ്ടി സേവനം ആരംഭിച്ചു. പിന്നീട് ഇത് തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് നീട്ടി. കൊല്ലം മുതൽ പുനലൂർ വരെയുള്ള മീറ്റർ ഗേജ് പാത, ബ്രോഡ് ഗേജായി മാറ്റി 2010 മെയ് 12ന്  ഇ. അഹമ്മദ് നാടിനു സമർപ്പിച്ചു.  [[തിരുവനന്തപുരം]] - [[എറണാകുളം]] പാത (ആലപ്പുഴ വഴിയും കോട്ടയം വഴിയും) കൊല്ലം വഴിയാണ് കടന്നു പോകുന്നത്. കൊല്ലത്ത് പൂർണ്ണമായും വൈദ്യുതീകരിച്ച പാതയാണ്. പുതുതായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ചെങ്ങന്നൂർ - കൊട്ടരക്കര പാതയും എരുമേലി - പുനലൂർ - തിരുവനന്തപുരം പാതയും കൊല്ലം ജില്ല വഴിയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. കമ്പ്യൂട്ടർവത്കൃത റിസർവേഷൻ സെന്റർ, പ്രീപെയ്ഡ് പാർക്കിങ്ങ്, പ്രീപെയ്ഡ് ആട്ടോ മുതലാവയവയും കൊല്ലത്ത് ലഭ്യമാണ്. 

====മെമു==== 
{{main|കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്}}
കൊല്ലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ മെയിൽ ലൈ ഇലക്ട്രിക്കൽ മൾട്ടിപ്പിൾ യൂണിറ്റ് 2012 മാർച്ച് മൂന്നാം വാരം മുതൽ സേവനമാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web| 
url=http://expressbuzz.com/cities/thiruvananthapuram/timings-of-memus-included/186348.html| 
title=Timings of MEMUs included| 
publisher=The New Indian Express| 
location=India| 
date=2010-07-02| 
accessdate=2010-11-17}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| 
url=http://www.hindu.com/2010/07/01/stories/2010070155280700.htm| 
title=Kerala / Thiruvananthapuram News : MEMU services figure in 
timetable| 
publisher=The Hindu| 
date=2010-07-01| 
accessdate=2010-11-17| 
archive-date=2010-08-05| 
archive-url=https://web.archive.org/web/20100805092559/http://www.hindu.com/2010/07/01/stories/2010070155280700.htm| 
url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഒരു [[കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്|മെമു മെയിന്റനൻസ് ഷെഡും]] സർവ്വീസ് കെട്ടിടവും കൊല്ലത്ത് നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായിട്ടുണ്ട്. ഒരു കിലോമീറ്ററിലധികം നീളമുള്ള കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ കേരളത്തിലെ വലീയ റയിൽവേ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലൊന്നാണ്

===വിമാനഗതാഗതം===
കൊല്ലത്ത് വിമാനത്താവളമില്ല. [[തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളമാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്ത വിമാനത്താവളം. [[ആശ്രാമം മൈതാനം|ആശ്രാമം മൈതാനത്ത്]] ഒരു ഹെലിപ്പാഡുണ്ട്.
====കൊല്ലം വിമാനത്താവളം====
{{main|കൊല്ലം വിമാനത്താവളം}}
കേരളത്തിൽ ആദ്യമായി വിമാനമിറങ്ങിയത് കൊല്ലം നഗരഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ആശ്രാമം മൈതാനത്താണ്.  1932ൽ തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചതോടെ ഇതിന്റെ ഉപയോഗം കുറഞ്ഞു.  
ഇവിടെ ഒരു അക്കാദമി സ്ഥാപിക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
====സീപ്ലെയിൻ==== 
{{main|കൊല്ലം സീപ്ലെയിൻ}}
2013 ജൂൺ 2നു ടൂറിസം കോർപറേഷൻ ആരംഭിച്ച പദ്ധതിയാണ് കൊല്ലം സീ പ്ലെയിൻ. ആൻഡമാൻ നിക്കോബാറിനു ശേഷം ഈ പദ്ധതി കൊല്ലത്താണ് ഇന്ത്യയിലാദ്യമായി സ്ഥാപിക്കുന്നത്. ഒരു ആംഫീബിയൻ വിമാനം ഉപയോഗിച്ച് കൊല്ലം നഗരത്തെ മറ്റുള്ള വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രത്തിലേക്കും വിമാനത്താവളവുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണ്. എന്നാൽ മത്സ്യകർഷകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് പൂർണ്ണമായും പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയിട്ടില്ല.

==കാലാവസ്ഥ==
കഠിനമായ ചൂടും ധാരാളം മഴയുമുള്ള ആർദ്രതയേറിയ ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് ജില്ലയിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നത്. കഴിഞ്ഞ 30 വർഷത്തിനുള്ളിൽ ജില്ലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിച്ചത് 1969-ലാണ് (4780 mm). ഏറ്റവും കുറവ് 1982-ലും (897 mm). ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത്, സാധാരണയായി ജൂൺ മാസത്തിലാണ്, ശരാശരി 487 mm. പുനലൂർ ആണ് ഏറ്റവും ചൂടുകൂടിയ സ്ഥലം.

{{Weather box
|location= Kollam
|metric first= yes
|single line= yes

|Jan high C= 31
|Feb high C= 31
|Mar high C= 32
|Apr high C= 32
|May high C= 31
|Jun high C= 29
|Jul high C= 29
|Aug high C= 29
|Sep high C= 29
|Oct high C= 30
|Nov high C= 29
|Dec high C= 30

|Jan low C= 23 
|Feb low C= 23
|Mar low C= 25
|Apr low C= 26
|May low C= 25
|Jun low C= 24
|Jul low C= 24
|Aug low C= 24
|Sep low C= 24
|Oct low C= 24
|Nov low C= 24
|Dec low C= 23

|Jan precipitation mm= 18
|Feb precipitation mm= 26
|Mar precipitation mm= 53
|Apr precipitation mm= 147
|May precipitation mm= 268
|Jun precipitation mm= 518
|Jul precipitation mm= 381
|Aug precipitation mm= 248
|Sep precipitation mm= 209
|Oct precipitation mm= 300
|Nov precipitation mm= 208
|Dec precipitation mm= 51

|Jan precipitation days= 1
|Feb precipitation days= 2
|Mar precipitation days= 4
|Apr precipitation days= 8
|May precipitation days= 11
|Jun precipitation days= 21
|Jul precipitation days= 19
|Aug precipitation days= 16
|Sep precipitation days= 12
|Oct precipitation days= 12
|Nov precipitation days= 8
|Dec precipitation days= 3
|unit precipitation days= 0.1&amp;nbsp;mm

|source= [http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/kollam.php Weather2Travel]
|date= May 2012
}}

==സാമ്പത്തികം==
{{main|കൊല്ലത്തിന്റെ സമ്പദ്‌ഘടന }}
കൃഷി പ്രധാന ഒരു സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സായി കരുതുന്നു . ജില്ലയിൽ പൊതുമേഖലാ, സ്വകാര്യമേഖലാ സ്ഥാപ്നനങ്ങളിൽ 102 789 പേർ തൊഴിലെടുക്കുന്നു.  ചെറുകിട വ്യവസായ യൂണിറ്റുകളിലായി 106 755 തൊഴിലാളികൾ പണിയെടുക്കുന്നു. തീപ്പെട്ടി, കരകൌശലം, റബ്ബർ, പ്ലാസ്റ്റിക്ക്, തുകൽ, റെക്സിൻ, സോപ്പ്, ഭക്ഷ്യോൽപ്പാദനം, എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് എന്നീ മേഖലകളീലായി 399 545 പേർ തൊഴിലെടുക്കുന്നു. കശുവണ്ടി മേഖലയിൽ 2.5 ലക്ഷം തൊഴിലാളികൾ ഉണ്ട്. മ‍ത്സ്യ മേഖലയിൽ ഒരു ലക്ഷത്തോളം പേർ ഉപജീവനം നടത്തുന്നു.
===മൽസ്യബന്ധനം=== 
കൊല്ലം നഗരത്തിൽനിന്നും ഒൻപത് കി.മീ. വടക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[നീണ്ടകര തുറമുഖം|നീണ്ടകര]] കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മത്സ്യബന്ധനതുറമുഖങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. 1953-ലെ ഇന്ത്യോ-നോർവീജിയൻ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി നീണ്ടകര, [[ശക്തികുളങ്ങര]] എന്നിവിടങ്ങളിലായി ബോട്ട് നിർമ്മാണ കേന്ദ്രം, മത്സ്യത്തൊഴിലാളി പരിശീലന സ്ഥാപനം, ഐസ് ഫാക്റ്ററി, റെഫ്രിജറേഷൻ പ്ലാന്റ് എന്നിവ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. 500 ബോട്ടുകളെ വരെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ ഈ തുറമുഖത്തിന്‌ കഴിയും.&lt;ref&gt;http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/neendakara-port/ {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഇതല്ലാതെ കൊല്ലം നഗരം കേന്ദ്രീകരിച്ചും ഒട്ടനവധിപ്പേർ മത്സ്യബന്ധനം നടത്തുന്നുണ്ട്. ആലുംകടവിൽ ഒരു ബോട്ട് നിർമ്മാണ യൂണിറ്റും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/alumkadavu-boat-building-yard/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220530/http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/alumkadavu-boat-building-yard/ |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===കൃഷി===
നെല്ല്, [[മരച്ചീനി]], എന്നിവയാണ് പ്രധാന കൃഷികൾ. കിഴക്കൻ മേഖലയിലോട്ട് [[റബ്ബർ മരം|റബ്ബർ]] കൃഷിയും വ്യാപകമായി കാണാൻ കഴിയും,

===വ്യവസായം===
ലോഹമണൽ കൊണ്ട് സമ്പന്നമായ ചവറ തീരദേശത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയർഎർത്ത്സ്, കേരള മിനറൽസ് &amp; മെറ്റൽസ് മുതലായ വൻകിട വ്യവസായശാലകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മത്സ്യബന്ധനതുറമുഖമായ നീണ്ടകര ഫിഷിംഗ് ഹാർബറാണ് കൊല്ലം ജില്ലയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ആകർഷണകേന്ദ്രം. യന്ത്രവൽകൃത മത്സ്യബന്ധനത്തിന്റെയും മത്സ്യകയറ്റുമതിയുടേയും ഒരു പ്രധാനകേന്ദ്രമാണ് നീണ്ടകര. കേരളത്തിൽ കശുവണ്ടി വ്യവസായ രംഗത്ത് മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്നതും കൊല്ലം ജില്ലയാണ്. കുണ്ടറയിലെ കളിമൺ വ്യവസായം, കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കടലാസ് നിർമ്മാണശാലയായ പുനലൂർ പേപ്പർ മിൽസ്, യുണൈറ്റഡ് ഇലക്ട്രിക്കൽസ് (മീറ്റർ കമ്പനി) ചവറ ടൈറ്റാനിയം, പാർവ്വതീ മിൽസ് എന്നിവയാണ് ഈ കൊല്ലത്തെ വൻകിട വ്യവസായശാലകൾ.

കൊല്ലത്തെ വ്യാവസായിക എസ്റ്റേറ്റുകൾ
* മുണ്ടയ്ക്കൽ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്&lt;ref name=&quot;Handovering the land of Ceramics Industrial estate to CAPEX in Kollam&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.keralaindustry.org/malayalam/images/gos/2013/89.pdf | title = Land for CAPEX at Kollam | year = 2013 | access-date = 2015-02-12 | archive-date = 2014-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140529090630/http://www.keralaindustry.org/malayalam/images/gos/2013/89.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
* സിഡ്‌കോ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്, ഉമയനല്ലൂർ&lt;ref name=&quot;SIDCO Industrial estate, Umayanalloor, Kollam&quot;&gt;{{cite web | url = http://keralasidco.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=80&amp;Itemid=103 | title = SIDCO Industrial Estate, Kollam }}&lt;/ref&gt;

====കശുവണ്ടി വ്യവസായം====
ഇന്ത്യയിലെ കശുവണ്ടി കയറ്റുമതിയുടെ 75%ൽ അധികം കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നാണ്. കശുവണ്ടി വ്യവസായം (വറക്കൽ, തോട് പൊളിക്കൽ, തരം തിരിക്കൽ , കയറ്റുമതി) വലിയൊരു വിഭാഗം ജനങ്ങൾക്ക് തൊഴിൽ കൊടുക്കുന്നുണ്ട്. Kerala State Cashew Workers Apex Industrial Co- Operative Society (CAPEX) ചിന്നക്കടയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. Cashew Export Promotion Council of India(CEPCI) മുണ്ടയ്ക്കൽ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.cashewindia.org |title=:: Cashew Export Promotion Council of India ::}}&lt;/ref&gt;  കൊല്ലത്തുള്ള Kerala State Cashew Development Corporation Limited (KSCDC) എന്ന സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിനു 30 കശുവണ്ടി ഫാക്ടറികളുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏതാണ്ട് ഇരുപതിനായിരത്തോളം തൊഴിലാളികൾ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ടു്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cashewcorporation.com |title=:: The Kerala State Cashew Development Corporation Ltd :: |publisher=Cashewcorporation.com |date= |accessdate=20 April 2013}}&lt;/ref&gt;. കൊല്ലത്ത് കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഒരു കാഷ്യൂ ബോർഡ് സ്ഥാപിക്കുമെന്നു 2011ൽ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=74272 |title=Press Information Bureau English Releases |publisher=Pib.nic.in |date=14 June 2011 |accessdate=20 April 2013}}&lt;/ref&gt;

====ഐടി വ്യവസായം====
{{main|കൊല്ലം ടെക്നോപാർക്ക്}}
കൊല്ലം നഗരം കേന്ദ്രീകരിച്ച് ചെറിയ ഐ.ടി സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇതല്ലാതെ തിരുവനന്തപുരം ടെക്നോപാർക്കിന്റെ ഒരു ഉപകേന്ദ്രം കുണ്ടറയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇലക്ട്രോണിക്സ്, വിവരസാങ്കേതിക വിദ്യാ രംഗത്ത് പതിനായിരത്തോളം തൊഴിലവസരങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിട്ട് 2011 ഫെബ്രുവരി 15-ന് അന്നത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന വി.എസ്. അചുതാനന്ദനാണ് പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ഘാടനം നിർവ്വഹിച്ചത്. കേരളാസർക്കാരിന്റെ വ്യവസായവകുപ്പിനു കീഴിലുള്ള ഇലക്ട്രോണിക്സ് ടെക്നോളജി പാർക്സ് കേരളയാണ് ടെക്നോപാർക്കിന്റെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നത്.

==മാധ്യമരംഗം==
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൻറെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ കേരളത്തിൻറെ സാംസ്കാരിക മണ്ഡലത്തിൽ സജീവസാന്നിധ്യമായി മാറിയ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളായ ജനയുഗം, മലയാളനാട്, കേരളശബ്ദം എന്നിവ കൊല്ലം ആസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം പുറത്തിറങ്ങിയത്. എന്നാൽ അവയിൽ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നത് ജനയുഗം മാത്രമാണു്. മലയാളത്തിലെ എല്ലാ വർത്തമാനപത്രങ്ങൾക്കും  ദൃശ്യമാധ്യമങ്ങൾക്കും കൊല്ലത്ത് ബ്യൂറോ ഉണ്ട്. മലയാള മനോരമ കൊല്ലം എഡിഷൻ കടപ്പാക്കടയും, മാതൃഭൂമി കാവനാട്ടും, കേരള കൗമുദി പള്ളിത്തോട്ടത്തു നിന്നുമാണു പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
===വാരികകൾ, മാസികകൾ=== 
{{Div col|cols=3}}
* സുജനാനന്ദിനി - 1892 
* ചന്ദ്രികാ 1895
*‌ വീദ്യാവിലാസിനി - 1897 
* ഭാഷാകൗമുദി - 1905 
* സ്വരാജ്യം - 1910 
* കേരളകൗമുദി - 1911 
* ശാരദ - 1913 
* പാഞ്ചജന്യം - 1914 
* ആര്യകേസരി - 1914 
* ദേശാഭിമാനി - 1915 
* മിതഭാഷിണി - 1916 
* പൗരൻ - 1917 
* വിദ്യാഭിവർദ്ധിനി - 1920 
* സ്വരാട് - 1921 
* സേവിനി - 1924 
* മലയാളരാജ്യം - 1928 
* പ്രഭാതം - 1944
* ജനയുഗം - 1956 
* മലയാളനാട് - 1976 
* കേരളശബ്ദം - 1962 
* കുങ്കുമം - 1965 
* മലയാളനാട് - 1976 &lt;ref name=&quot;TDS&quot;&gt;കൊല്ലം ചരിത്രത്തിലെ നാശികക്കല്ലുകൾ, ടി.ഡി. സദാശിവൻ&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

== കൊല്ലം നഗരപരിധിയിലെ പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ, സ്ഥലങ്ങൾ ==

* ആശ്രാമം ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം (കൊല്ലം പൂരം)
*പുതിയകാവ് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം (റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനടുത്ത്)
*താമരക്കുളം ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം
*വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള (കാര്യസിദ്ധി പൂജ-പ്രസിദ്ധം)
*തൃക്കടവൂർ മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം
*അമ്മച്ചിവീട് മൂർത്തീക്ഷേത്രം
*തിരുമുല്ലവാരം മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം (കർക്കിടകവാവ് ബലി-പ്രസിദ്ധം)
*ലക്ഷ്മിനട മഹാലക്ഷ്മി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം
*കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവിക്ഷേത്രം
*[[ഉമയനല്ലൂർ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം]]
*ശക്തികുളങ്ങര ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം
*ആനന്ദവല്ലീശ്വരം മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം
*മുളങ്കാടകം ദേവീക്ഷേത്രം
*[[പടനിലം ശ്രീ പരബ്രഹ്മദയാക്ഷേത്രം, ഉമയനല്ലൂർ]]
*പാൽക്കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കല്ലുംതാഴം
*കൊല്ലം ഉമാമഹേശ്വര ക്ഷേത്രം
*[[വാളത്തുംഗൽ കളരിവാതുക്കൽ ശ്രീ മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം]] 

*മർത്തമറിയം ഓർത്തഡോക്സ്‌ പള്ളി  (പരിശുദ്ധ മാർ ആബോയുടെ (ക്രി. വ. 825ൽ നെസ്റ്റോറിയൻ പുരോഹിതൻ) ഭൗതികശരീരം അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു)
*തുയ്യം കൈകെട്ടിയ ഈശോ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം (സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ ദൈവാലയം)
*കടവൂർ സെന്റ് കസ്മീർ ദൈവാലയം 
*
*മൂതാക്കര സെന്റ് പീറ്റർ ദൈവാലയം (ഉണ്ണിയേശുവിന്റെ തീർത്ഥാടന തിരുനാൾ) 
*തുയ്യം വേളാങ്കണ്ണി മാതാ തീർത്ഥാലയം 
*
*
*
*
*കുരീപ്പുഴ സെന്റ് ജോസഫ് ദൈവാലയം
*

*ജോനകപ്പുറം വലിയപള്ളി (മാലിക് ദിനാർ നിർമിച്ച കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ മുസ്ലിം പള്ളി)
*കൊല്ലൂർവിള ജുമ-അത്ത് പള്ളി
*തട്ടാമല ജുമ-അത്ത് പള്ളി 
(കൊല്ലം നഗര പരിധിക്ക് പുറത്തു കാണപ്പെടുന്ന ആരാധനാലയങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല)

== സാംസ്കാരികം ==
[[File:കൊല്ലം ക്ലോക്ക് ടവർ.jpg|thumb|കൊല്ലം ക്ലോക്ക് ടവർ]]
[[ചിത്രം:Nude Mermaid 2.jpg|200px|thumb|right|ജലകന്യക]]
[[ചിത്രം:Kollam (84).JPG|200px|thumb|right|[[ചീനവല]]]]
===ചടങ്ങുകൾ=== 
* [[ആര്യമാല ആട്ടം]]
* കൊല്ലം പൂരം 
*ഓച്ചിറ കളി 
*ഓച്ചിറ ഇരുപത്തിയെട്ടാം ഓണം
*ഓച്ചിറ പന്ത്രണ്ട് വിളക്ക്
*കാട്ടിൽ മേക്കത്തിൽ ശ്രീ ദേവീ ക്ഷേത്രം വൃശ്ചികോത്സവം 
* കൊല്ലം ഫെസ്റ്റ് 
* [[പ്രസിഡന്റ്സ് ട്രോഫി ജലോൽസവം]]
* കടയ്ക്കൽ തിരുവാതിര
* കല്ലട ജലോത്സവം
* മലക്കുട മഹോത്സാവം 

===സംഘടനകൾ=== 
സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു മുൻപേ തന്നെ കൊല്ലത്ത് സംഘടനാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വ്യാപകമായിരുന്നു. കൊച്ചുപിലാംമൂട്ടിൽ ഉള്ള ക്രൗതർ മസോണിക് ഹാൾ 1806 മുതൽ തന്നെ മസോണിക് മീറ്റിങ്ങുകൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു. 1888ൽ രാമവർമ്മ ക്ലബും, 1908ൽ ബാർ അസോസിയേഷനും, 1922ൽ അത്‌ലറ്റിക് ക്ലബും, 1924ൽ വൈ.എം.സി.ഏയും കൊല്ലത്ത് സ്ഥാപിതമായി. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം രൂപംകൊണ്ട പ്രധാന സംഘടനകൾ
* കൊല്ലം റോട്ടറി ക്ലബ് - 1949
* പോലീസ് ക്ലബ് - 1957 
* പ്രസ് ക്ലബ് - 1972 
* അഷ്ടമുടി ബോട്ട് ക്ലബ് - 1964 
* കഥകളി ക്ലബ് - 1969 
* കൊല്ലം പബ്ലിക് ലൈബ്രറി - 1979 &lt;ref name=&quot;TDS&quot;/&gt; കൊല്ലം ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റി - 1971

==ആരോഗ്യം== 
കൊല്ലത്ത് താരതമ്യേന മെച്ചപ്പെട്ട ഒരു ആരോഗ്യരംഗമാണുള്ളത്. &lt;ref&gt;[http://www.medindia.net/patients/hospital_search/hospitals-kollam.htm Hospitals in Kollam - MedIndia]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.listbesthospitals.com/Hospitals-India/Kerala/Kollam.aspx List Best Hospitals - Hospitals in Kollam]&lt;/ref&gt; കഴിഞ്ഞ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകളോട് കൂടി കൊല്ലത്തെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യരംഗം]] വളരെയധികം വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് കൊല്ലം ജില്ലയിലെ  പാരിപ്പള്ളിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-kollam-latest_news-427714.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ട്രാവൻകൂർ മെഡിസിറ്റി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അസിസിയ മെഡിക്കൽ കോളേജ് എന്നിവ കൊല്ലത്തെ സ്വകാര്യ മേഖലയിലുള്ള മെഡിക്കൽ കോളേജുകളാണ്.  

കൊല്ലം ജില്ലാ ആശുപത്രി, കൊല്ലം ഗവൺമെന്റ് വിൿടോറിയ ആശുപത്രി, ഇഎസ്ഐസി മോഡൽ  ആൻഡ് സൂപ്പർ സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രി തുടങ്ങിയ സർക്കാർ ആശുപത്രികൾക്ക് കൊല്ലത്തെ ആരോഗ്യരംഗത്തിൽ നിർണ്ണായക സ്വാധീനമുണ്ട്. ട്രാവൻകൂർ മെഡിസിറ്റി, എസ്എൻ സഹകരണ ആശുപത്രി, ബിഷപ് ബെൻസീഗർ ആശൂപത്രി, ഉപാസന, നായേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റൽ, എജിസി ഹോസ്പിറ്റൽ (ചാക്കോസ് ഹോസ്പിറ്റൽ), കിംസ്, അഷ്ടമുടി ഹോസ്പിറ്റൽ, ശങ്കേഴ്സ് ആശുപത്രി, വലിയത്തു ആശുപത്രി എന്നിവയാണ് കൊല്ലത്തെ പ്രധാന [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|ആധുനികവൈദ്യാലയങ്ങൾ]]&lt;ref&gt;http://kollam.nic.in/ayurr.html&lt;/ref&gt;

==വിദ്യാഭ്യാസം==
{{Div col|cols=2}}

=== നഗരാതിർത്തിക്കുള്ളിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ ===
*[[ഗവ. മോ‍ഡൽ ബോയ്സ് വി.എച്ച്. എസ്.എസ്. &amp;എച്ച്. എസ്.എസ്. കൊല്ലം|ഗവ. മോഡൽ ബോയ്സ്‌ സ്കൂൾ,കൊല്ലം]]
*[[സെന്റ് ജോസഫ്സ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ]]
*[[തില്ലേരി സ്ക്കൂൾ, തില്ലേരി]]
*ക്രൈസ്റ്റ് രാജ് ഹൈ സ്കൂൾ ചെമ്മാമുക്ക്
*[[വിമലാഹൃദയം ഗേൾസ് ഹൈസ്ക്കൂൾ,പട്ടത്താനം]]
*[[ബാലികാമറിയം സ്ക്കൂൾ,ചെമ്മാമുക്ക്]]
*‍‍[[തുമ്പറ യു.പി സ്ക്കൂൾ,‍‍]]
*[[ബി.എച്ച്.എസ്.തേവലക്കര]]
*[[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്.അയ്യൻകോയിക്കൽ കോയിവിള]] 
*[[ട്രിനിറ്റി ലൈസിയം]]
*വി.വി എച്ച്.എച്ച്.എസ് ,അയത്തിൽ
*[[വി.എച്ച്.ജി.എച്ച്.എസ്, പട്ട്ത്താനം]]
*[[ഗവ.എസ്.എൻ.ഡി.പി.യു.പി.സ്കൂൾ,പട്ടത്താനം]]
*സൈന്റ് അലോഷ്യസ് ഹൈസ്കൂൾ
*ഗവ. വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ ഇരവിപുരം, (തട്ടാമല സ്കൂൾ)
*[[സെന്റ് ജോൺസ് ഇരവിപുരം]]
*ഗവ. ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ വാളത്തുംഗൽ
*ഗവ. വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ വാളത്തുംഗൽ
*ഗവ. എൽ.പി സ്കൂൾ വാളത്തുംഗൽ
*റ്റി.കെ.ഡി.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഉളിയക്കോവിൽ.കടപ്പാക്കട
*ഗവ. ഹയർസെക്കന്ററി സ്‌കൂൾ വാക്കനാട് 
*ഇൻഫന്റ് ജീസസ് ഹൈസ്കൂൾ, തങ്കശ്ശേരി 
*ഗവ യു പി എസ് കുരീപ്പുഴ
*[[ഗവ.ടി.ടി.ഐ. കൊല്ലം]]
[[*ഗവ.ടൌൺ.യു.പി.സ്കൂൾ,കൊല്ലം]]
*[[ഗവ. മോഡൽ എച്ച്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് കൊല്ലം]]
[*ക്രേവൻ എൽ. എം. എസ്.ഹൈസ്കൂൾ, കൊല്ലം]
DVNSS HSS പൂവറ്റൂർ, മാവടി Po കൊട്ടാരക്കര

=== നഗരാതിർത്തിക്കുള്ളിലെ കലാലയങ്ങൾ ===
====ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ്====
* ഫാത്തിമ മാതാ നാഷണൽ കോളേജ്‌
* [[ശ്രീ നാരായണ കോളേജ്, കൊല്ലം|എസ്. എൻ. കോളേജ്‌]]
* എസ്.എൻ വനിതാ കോളജ്
* ടി.കെ.എം കോളജ് ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ്

====പ്രൊഫഷണൽ====
*[[ടി.കെ.എം. കോളജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
*[[കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, പെരുമൺ]]
*[[യൂനുസ് കോളജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
*[[ഉപാസന കോളജ് ഓഫ് നേഴ്സിംഗ്]]
*[[വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശൻ ഷഷ്ഠ്യപ്തപൂർത്തി സ്മാരക കോളജ് ഓഫ് നേഴ്സിംഗ്]]
*[[ബെൻസിഗർ കോളജ് ഓഫ് നേഴ്സിംഗ്]]
*[[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് ഇൻ കേരള]]
*ഫാത്തിമ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി, കല്ലുംതാഴം
{{Div col end}}

==കായികം==
റെയിൽവ്വേസ്റ്റേഷനു സമീപമുള്ള ലാൽ-ബഹദൂർ ശാസ്ത്രി സ്റ്റേഡിയമാണു പ്രധാന സ്റ്റേഡിയം. ഒരു വിവിധോദ്ദേശ്യ സ്റ്റേഡിയമായ ഇത് രഞ്ജി ട്രോഫി, സന്തോഷ് ട്രോഫി, ദേശീയ കായികമേള ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കായിക മാമാങ്കങ്ങൾക്ക് വേദിയായിട്ടുണ്ടു്. മുപ്പത്തിയഞ്ചാം ദേശീയ കായികമേള കൊല്ലത്തു വച്ചായിരിക്കും. കൊല്ലം ടെന്നിസ് കോർട്ട്, കർബാല ഗ്രൗണ്ട്, അത്ലറ്റിക് ക്ലബ് ഗ്രൗണ്ട്, നഗരത്തിനുള്ളിലെ ആശ്രാമം മൈതാനം, പീരങ്കി മൈതാനം എന്നിവ വിവിധ കായിക മേളയ്ക്കും വാമപ് മേളകൾക്കും ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണു്. 

&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|+ലാൽ ബഹദൂർ സ്റ്റേഡീയത്തിലെ ഒന്നാം ക്ലാസ് മത്സരങ്ങൾ
|-
! വർഷം!!ദിവസം!!കളി!!ടീമുകൾ
|-
| 1979 || 3 നവംബർ ||  1979/80 || കേരളം - ആന്ധ്ര
|-
| 1988 || 10 ഡിസംബർ || രഞ്ജി 1988/89 || കേരളം ഗോവ
|}
&lt;/center&gt;

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

{{main|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക}}
{{Div col|cols=3 മുകേഷ്}}
===വ്യവസായം===
*[[കെ. രവീന്ദ്രനാഥൻ നായർ]]
* [[രവി പിള്ള]]
*[[തങ്ങൾകുഞ്ഞ് മുസ്‌ലിയാർ]] (ടി കെ എം എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്)
*[[എ. യൂനുസ്‌കുഞ്ഞ്]]
''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#വ്യവസായം|കൂടുതൽ]]''

===ആത്മീയ നേതാക്കൾ===
* [[ചട്ടമ്പി സ്വാമികൾ]]&lt;ref name=Menon2002&gt;{{citation | 
last1=Menon | first1=T. Madhava | year=2002 | title=A handbook of 
Kerala, Volume 2 | publisher=International School of Dravidian 
Linguistics | isbn=9788185692319 | page=522}}&lt;/ref&gt;
* [[അമൃതാനന്ദമയി|മാതാ അമൃതാനന്ദമയി]]
* [[ബിഷപ്പ് ജെറോം കോയിവിള]]
* [[ആഗമാനന്ദൻ]]
''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക# ആത്മീയ നേതാക്കൾ|കൂടുതൽ]]''

===സാഹിത്യം===
* [[കെ.സി. കേശവപിള്ള]](കവി)
* [[ഇളംകുളം കുഞ്ഞൻപിള്ള]] (ചരിത്രകാരൻ)
* [[ശൂരനാട് കുഞ്ഞൻപിള്ള]] (പണ്ഡിതൻ)
* [[ലളിതാംബിക അന്തർജ്ജനം]] (എഴുത്തുകാരി)
* [[തിരുനല്ലൂർ കരുണാകരൻ]] (കവി)
* [[ഒ.എൻ.വി കുറുപ്പ്]] (കവി)
''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#സാഹിത്യം|കൂടുതൽ]]''
===രാഷ്ട്രീയം===
*[[ആർ. ശങ്കർ]] (സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി, സാമൂഹ്യപരിഷ്കർത്താവ്, മുൻമുഖ്യമന്ത്രി)
*[[എൻ. ശ്രീകണ്ഠൻ നായർ]]
*[[സി.എം. സ്റ്റീഫൻ]] (പതിപക്ഷ നേതാവ്, ഇന്ത്യൻ റിപബ്ലിക്ക്-1977)
*[[സി. കേശവൻ]] (സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനി, മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി)
*[[ഡി. ദാമോദരൻ പോറ്റി]](മുൻ മന്ത്രി)
*[[ടി.കെ. ദിവാകരൻ]](മുൻ മന്ത്രി)
*[[തോപ്പിൽ രവി]]
''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#രാഷ്ട്രീയം|കൂടുതൽ]]''

===പത്രപ്രവർത്തനം===
*[[കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] (പത്രപ്രവർത്തകൻ)
*[[തെങ്ങമം ബാലകൃഷ്ണൻ]]
*[[ബി.ആർ.പി. ഭാസ്കർ]]
''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#പത്രപ്രവർത്തനം|കൂടുതൽ]]''

===കല - സാംസ്കാരികപ്രവർത്തകർ===
*[[ ജയൻ (സിനിമാ നടൻ]]
*എ .കെ ആനന്ദ് ( സിനിമ ,സീരിയൽ ,നാടകം ,നടൻ ,സംവിധായകൻ ) 
*[[വി.വി. വേലുക്കുട്ടി അരയൻ]]
*[[സി.എൻ. ശ്രീകണ്ഠൻ നായർ]]
* [[ഓ. മാധവൻ]] (നാടകപ്രവർത്തകൻ)
* [[വി. സാംബശിവൻ]] കഥാപ്രസംഗകൻ
* [[ജി. ദേവരാജൻ]] (സംഗീത സംവിധായകൻ)
* [[രവീന്ദ്രൻ]] (സംഗീത സംവിധായകൻ)         * [[തേവലക്കര ചെല്ലപ്പൻ]] (സിനിമ സംവിധായകൻ) 
* [[രാജേഷ് ബാബു കെ ശൂരനാട്]] (സംഗീത സംവിധായകൻ, നിർമ്മാതാവ്)
''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#കല - സാംസ്കാരികപ്രവർത്തകർ|കൂടുതൽ]]''

===കായികരംഗം===
* [[സുരേഷ് ബാബു]]
* [[ടി. സി. സുരേഷ് ബാബു]]

===ദൃശ്യകലകൾ===
* [[രാജൻ കാക്കനാടൻ]]
* [[പാരീസ് വിശ്വനാഥൻ]]
* [[കെ. ജയപാലപ്പണിക്കർ]]
* [[സന്തോഷ് ആശ്രാമം]]
* [[ഗോപകുമാർ ആർ]]

''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#കായികരംഗം|കൂടുതൽ]]''
{{Div col end}}

==ചിത്രശാല==
&lt;gallery&gt;
തങ്കശ്ശേരിയിലെ ഡച്ച് കോട്ടയുടെ വിദൂരദൃശ്യം.jpg|തങ്കശ്ശേരിയിലെ ഡച്ച് കോട്ടയുടെ വിദൂരദൃശ്യം
നീണ്ടകരയിലെ ഫിഷിംഗ് ഹാർബർ.jpg|നീണ്ടകരയിലെ ഫിഷിംഗ് ഹാർബർ
നീണ്ടകര പാലം.jpg|നീണ്ടകര പാലം
ശക്തികുളങ്ങരയിലെ_പുലിമുട്ട്.jpg|ശക്തികുളങ്ങരയിലെ പുലിമുട്ട്
&lt;/gallery&gt;
{{commons category|Kollam}}

==ഇവയും കാണുക ==
* [[കൊല്ലം ജില്ല]]
* [[കൊല്ലം ഫെസ്റ്റ്]]
* [[പ്രസിഡന്റ്സ് ട്രോഫി ജലോത്സവം]]


{{സമീപസ്ഥാനങ്ങൾ
|Northwest = [[അറബിക്കടൽ]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]
|North     = [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]
|Northeast = [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]], 
|West      = [[അറബിക്കടൽ]]
|Center    = കൊല്ലം
|South     = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]]
|Southwest = [[അറബിക്കടൽ]]
|Southeast = [[തെങ്കാശി]]
|East      = [[തെങ്കാശി]]
|}}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}


{{കൊല്ലം ജില്ല}}
{{Kollam}}
{{Kollam-geo-stub}}
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]]</text>
      <sha1>itpyhrq3g0lwa516ev5kmlc7j5z5wu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രാമായണം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3652</id>
    <revision>
      <id>4676412</id>
      <parentid>4675225</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T21:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rotondus</username>
        <id>117381</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഫലകം</comment>
      <origin>4676412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113867" sha1="9ip33r54l2kx1r5350jlfj91v22psff" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ramayana}}
{{infobox Book | &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --&gt;
| name         = രാമായണം
| title_orig   = 
| translator   = 
| image        = [[പ്രമാണം:Rama and Hanuman fighting Ravana, an album painting on paper, c1820.jpg|200px|First edition title page]]
| image_caption = രാമ-രാവണ യുദ്ധം ചിത്രകാരന്റെ ഭാവനയിൽ
| author       = [[വാല്മീകി]] 
| cover_artist = 
| country      = [[ഭാരതം]]
| language     = [[സംസ്കൃതം]] 
| series       = 
| genre        = 
| publisher    = 
| release_date = 
| media_type   = 
| pages        = 
| isbn         = ലഭ്യമല്ല &lt;!-- first published before ISBN system started --&gt;
| preceded_by  = 
| followed_by  = 
}}
{{ഹൈന്ദവം}}
{{ഹൈന്ദവഗ്രന്ഥങ്ങൾ}}
[[ഇന്ത്യ|ഭാരതത്തിന്റെ]] സംഭാവനയായ രണ്ട് [[ഇതിഹാസം|ഇതിഹാസങ്ങളിൽ]] ഒന്നാണ്‌ '''രാമായണം''' .&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.knowledgecommission.org/classical-indian-epics.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071009183844/http://www.knowledgecommission.org/classical-indian-epics.html |archive-date=2007-10-09 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; രാമന്റെ യാത്ര എന്നാണ്‌ രാമായണത്തിനർത്ഥം. [[വാല്മീകി|വാല്മീകി മഹർഷി]] രചിച്ച രാമായണം കാവ്യരൂപത്തിലുള്ള ആദ്യ കൃതിയാണ്‌ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇത് ആദിമകാവ്യം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. മഹത്തായ സീതാചരിത്രവും പൗലസ്ത്യവധവുമാണ് രാമകഥാസംക്ഷേപസാരം. ധാർമ്മികമൂല്യങ്ങളെ മുറുകെ പിടിക്കാനായി മഹത്തായ സിംഹാസനം വരെ ഉപേക്ഷിച്ച രാമനേയും ഭരതനേയും പോലുള്ള മനുഷ്യരുടെ കഥയിലൂടെ മഹത്തരമായ ധർമ്മസം‌രക്ഷണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സന്ദേശമാണ്‌ വാല്മീകിരാമായണത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നത്. വാല്മീകിരാമായണത്തിനു മുന്നേ തന്നെ [[രാമകഥ|രാമകഥയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ആഖ്യാനങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. ആ ആഖ്യാനങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലാത്തതിനാലാണ്‌ വാല്മീകിരാമായണം രാമകഥയുടെ ഏറ്റവും പ്രാചീനമായ രൂപമായിത്തീർന്നത്. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;കാമിൽ ബുൽക്കെ രാമകഥ വിവ:അഭയദേവ്. കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി. തൃശൂർ  പേജ് 48&lt;/ref&gt; 

ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനു മുന്പ് മാത്രമാണ് പാശ്ചാത്യലോകത്ത് രാമായണം അറിയപ്പെട്ടുതുടങ്ങിയതെങ്കിലും ഇതിനകം അതിനെപ്പറ്റി വിവിധപഠനങ്ങൾ  അവിടെ നടന്നിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ ചരിത്രകാരന്മാരും പിന്നീട് രാമായണത്തെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായി പഠിക്കാനാരംഭിച്ചു. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ രാമായണം  അതിപ്രാചീനമാണ് എന്ന അഭിപ്രായമായിരുന്നു. എങ്കിലും ഇന്ന് പണ്ഢിതരെല്ലാം തന്നെ ആദിരാമായണ (വാല്മീകി) ഗ്രന്ഥത്തിനും ഇപ്പോൾ പ്രചാരത്തിലിരിക്കുന്ന വാല്മീകി രാമായണത്തിനും പ്രത്യേകം രചനാകാലം നിർദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ട്.  

പുരാതന ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാഹിത്യ സൃഷ്ടികളിലൊന്നായ രാമായണത്തിന്റെ പ്രഭാവം [[ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെയും]] ദക്ഷിണപൂർവേഷ്യയിലെയും സംസ്കാരങ്ങളിൽ പ്രതിഫലിച്ചുകാണാം. ഇന്ന് കാണുന്ന രാമായണം നിരവധി പ്രക്ഷിപ്തഭാഗങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്‌. രാമനെ വെറുമൊരു സാധാരണ മനുഷ്യനായി വിവരിക്കുന്ന ആദ്യരൂപത്തോട് വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരങ്ങളിലൊന്നായി വാഴ്ത്തുന്ന തരത്തിലുള്ള ഭാഗങ്ങൾ പിന്നീട് ചേർക്കപ്പെട്ടതാണ്‌ എന്ന വാദമുണ്ട്. രാമനെ ഈശ്വരനായി വാഴ്ത്തുന്ന സന്ദർഭങ്ങൾ എല്ലാം തന്നെ പിന്നീട് ചേർക്കപ്പെട്ടതാണെന്നും വാദിക്കപ്പെടുന്നു‌.&lt;ref&gt;കൊളാടി ഗോവിന്ദൻകുട്ടി വാല്മീകി രാമായണം&lt;/ref&gt;, &lt;ref&gt; ജെ.കെ. ത്രിഖ; രാമന്റെ കഥ &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; കാമിൽ ബുൽക്കെ രാമകഥ വിവ:അഭയദേവ്. കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി. തൃശൂർ  പേജ് 48&lt;/ref&gt; രാമായണത്തിൽ രാമനെ ഈശ്വരനായി ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സന്ദർഭങ്ങൾ‍ കൂടുതലും കാണുന്നത് 
കാണ്ഡത്തിലും ഉത്തരകാണ്ഡത്തിലും ആണ്‌. ഈ രണ്ടുകാണ്ഡങ്ങളും രാമായണത്തോട് പിൽക്കാലത്ത് കൂട്ടിചേർക്കപ്പെട്ടതാണെന്ന് പല പണ്ഡിതന്മാരും കാര്യകാരണ സഹിതം തെളിയിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ഉത്തരകാണ്ഡത്തിന്റേയും ബാലകാണ്ഡത്തിന്റേയും രചനാശൈലി രാമായണത്തിന്റെ പ്രാമാണിക കാണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് വളരെ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കുന്നതും തന്ന ഇതിനുള്ള തെളിവാണ്‌. പല ഗ്രന്ഥകർത്താക്കളും തങ്ങളുടെ കൃതികളിൽ ഉത്തരകാണ്ഡത്തെ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിട്ടുമില്ല.

രാമായണം  ബൗദ്ധകൃതിയെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയതാണെന്നും; ക്രി.മു.  മൂന്നാം ശതകത്തിൽ എഴുതപ്പെട്ട ദശരഥജാതകത്തിലെ സ്രോതസ്സായ രാമകഥയാണ്‌ (ഇത് വളരെക്കാലം മുൻപേ വായ്മൊഴിയായി പ്രചരിച്ചിരുന്നു) രാമായണത്തിനടിസ്ഥാനം എന്നും ചില ചരിത്രകാരന്മാർ വാദിക്കുന്നു. &lt;ref&gt; ഡോ.വെബ്ബർ, ഓൺ ദി രാമായണ (Ueber das Ramayana Abhabdlungen der koenigl. Akademie der Wissensch, ZuRich, Berlin 1870 page 1-80 English Translation by D.C. Boyd. Bombay 1873 &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; ദിനേശചന്ദ്ര; ദി ബംഗാളി രാമായണാസ്. &lt;/ref&gt;

== ഐതിഹ്യം ==

രാമായണം കാവ്യരൂപത്തിൽ രചിക്കാനിടയായ സംഭവത്തെ കുറിച്ചുള്ള ഐതിഹ്യം അനുസരിച്ച് [[വാല്മീകി]] മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ വിരുന്നു വന്ന നാരദമുനിയിൽ നിന്നാണ്‌ വാല്മീകി [[രാമകഥ]] കേൾക്കാനിടയായത്. നാരദനോടുള്ള വാല്മീകിയുടെ ചോദ്യം 
 &lt;blockquote&gt;ക്വോ നസ്മിൻ സാമ്പ്രതം ലോകേ ഗുണവാൻ തത്ര വീര്യവാൻ&lt;/blockquote&gt;
അതായത് ഈ ലോകത്തിൽ ധൈര്യം, വീര്യം, ശ്രമം, സൗന്ദര്യം, പ്രൗഢി, സത്യനിഷ്ഠ, ക്ഷമ, ശീലഗുണം, അജയ്യത എന്നീ ഗുണങ്ങളടങ്ങിയ ഏതെങ്കിലും മനുഷ്യനുണ്ടോ; ഉണ്ടെങ്കിൽ അങ്ങേക്കറിയാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ലല്ലോ? എന്നായിരുന്നു; അതിനുള്ള മറുപടിയായാണ്‌ നാരദൻ രാമകഥ ചൊല്ലിക്കൊടുക്കുന്നത്. 

എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഒരു മനുഷ്യനിൽ സമ്മേളിക്കുക എന്നത് അസംഭവ്യമാണ് എന്നും എന്നാൽ ഏറെക്കുറെ ഗുണങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്ന മനുഷ്യൻ ദശരഥമഹാരാജാവിന്റെ മൂത്തമകൻ രാമനാണെന്നും ആയിരുന്നു നാരദന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന് നാരദൻ രാമകഥ മുഴുവനും വാല്മീകിക്ക് വിസ്തരിച്ച് കൊടുത്തു.

പിന്നീടൊരിക്കൽ‍ ശിഷ്യന്മാരുമൊത്ത് [[തമസാ നദി|തമസാ നദിയിൽ]] സ്നാനത്തിനായി പോവുകയായിരുന്ന [[വാല്മീകി]]  ഒരു [[വേടൻ]]  [[ക്രൗഞ്ചപ്പക്ഷി|ക്രൗഞ്ചമിഥുനങ്ങളിൽ]] ആൺപക്ഷിയെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നതു കണ്ടു. കാട്ടിൽ വസിക്കുന്ന മുനിമാർക്ക് അത്തരം കാഴ്ചകൾ നിത്യേന കാണുന്നതാണെങ്കിലും രാമകഥ വാല്മീകിയുടെ ലോകവീക്ഷണം തന്നെ മാറ്റി മറിച്ചിരുന്നതിനാൽ, ആൺപക്ഷിയുടെ ദാരുണമായ അന്ത്യവും പെൺപക്ഷിയുടെ വിലാപവും ചേർന്ന് ആ കാഴ്ച മഹർഷിയുടെ മനസ്സലിയിച്ചു. ഉള്ളിൽ ഉറഞ്ഞുക്കൂടിയ വികാരം{{Ref_label|A|a|none}} 
&lt;blockquote&gt;&quot;മാ നിഷാ‍ദ പ്രതിഷ്ഠാം ത്വമഗമഃശാശ്വതീ സമാഃ യൽ ക്രൌഞ്ചമിഥുനാദേകമവധീഃ കാമമോഹിതം&quot;&lt;/blockquote&gt;
എന്ന ശ്ലോകരൂപത്തിൽ  പുറത്തുവന്നു.  ഈ ശ്ലോകം ചൊല്ലിത്തീർന്നതും [[ബ്രഹ്മാവ്]] അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. അതേ രൂപത്തിൽ തന്നെ [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമന്റെ]]‍ ജീവിതകഥ രചിക്കുവാൻ വാല്മീകിയെ ഉപദേശിച്ചു. 

ഇരുപതിനായിരം ശ്ലോകം കൊണ്ട് രാമായണ കഥ കാവ്യരൂപത്തിൽ അദ്ദേഹം എഴുതിത്തീർത്തു. അഞ്ഞൂറ് അദ്ധ്യായങ്ങൾ ഇതിലുണ്ട്. [[ബാലകാണ്ഡം]], [[അയോദ്ധ്യാകാണ്ഡം]], [[ആരണ്യകാണ്ഡം]], [[കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം]], [[സുന്ദരകാണ്ഡം]], [[യുദ്ധകാണ്ഡം]], [[ഉത്തരകാണ്ഡം]] എന്നിങ്ങനെ ഏഴു കാണ്ഡങ്ങളിലാണ് രാമകഥ രചിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതിൽ ബാലകാണ്ഡവും ഉത്തരകാണ്ഡവും വാല്മീകി എഴുതിയതല്ല എന്നും അത് പിന്നീട് ചേർക്കപ്പെട്ടതാണെന്നും വാദമുണ്ട്&lt;ref name=&quot;Rrevisited&quot;&gt;{{cite book |last=Bose |first=Mandakranta |date=2004 |title=The Ramayana Revisited |isbn=9780198037637}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Beauty&quot;&gt;{{cite web |url=https://penguin.co.in/thepenguindigest/the-beauty-of-the-valmiki-ramayana-by-bibek-debroy/ |title=The Beauty of the Valmiki Ramayana by Bibek Debroy |last=Debroy |first=Bibek |date=29 January 2018 |access-date=11 April 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== രചയിതാവ് ==

[[പ്രമാണം:Valmiki Ramayana.jpg|thumb|150px|വാല്മീകിയുടെ എണ്ണഛായ]]
[[പ്രമാണം:Four Sons of Dasaratha.jpg|thumb|230px|ദശരഥപുത്രന്മാരുടെ ജന്മം]]

[[വാല്മീകി]] മഹർഷിയാണ്‌ രാമായണത്തിന്റെ രചയിതാവ് എന്നാണ് ലഭിച്ചിട്ടുള്ള രേഖകളിൽ നിന്ന് അനുമാനിക്കുന്നത്.  ഈ കവിയുടെ ജീവചരിത്രത്തെപ്പറ്റിയുള്ള പ്രാമാണികമായ തെളിവുകളുടെ അഭാവം ഉണ്ട് എന്നത് നിസ്തർക്കമാണ്. പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം ആദ്യം ഒരു കൊള്ളക്കാരനായിരുന്നു. എന്നാൽ സന്യാസം സ്വീകരിച്ച ശേഷം ദീർഘകാലത്തെ തപസ്സിനു ശേഷം അദ്ദേഹം രാമായണം രചിക്കാനുള്ള സാമർത്ഥ്യം നേടിയെടുത്തു. അദ്ദേഹം ഒരു ശിവഭക്തനായിരുന്നു. ഇതു  സംബന്ധിച്ച ആദ്യത്തെ പരാമർശം [[സ്കന്ദപുരാണം|സ്കന്ദപുരാണത്തിലാണുള്ളത്]].  എന്നാൽ ഇതിന്റെ പ്രാചീനതയെക്കുറിച്ച് സന്ദേഹമുയർന്നിട്ടുണ്ട്. കാരണം സ്കന്ദപുരാണത്തിലെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിനുശേഷമുള്ളതാണ് എന്നതും ധാരാളം  പ്രക്ഷിപ്തങ്ങൾ കലർന്നതുമാണെന്നതാണ്‌.

പ്രമാണിക രാമായണത്തിൽ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ ഫലശ്രുതിയിലല്ലാതെ ഒരിടത്തും  വാല്മീകിയെക്കുറിച്ച് പ്രസ്താവമില്ല. എന്നാൽ പിന്നീടെഴുതപ്പെട്ട രാമായണത്തിൽ  ബാലകാണ്ഡത്തിലും, ഉത്തരകാണ്ഡത്തിലും പ്രസ്താവങ്ങൾ കാണാം. കൂടാതെ [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലും]] വാല്മീകിയെപ്പറ്റി സൂചനകൾ ലഭിക്കുന്നു. {{Ref_label|B|b|none}} മഹാഭാരതത്തിലെ അനുശാസനപർവ്വത്തിൽ ഒരു വാദത്തിൽ വാല്മീകിയെ ബ്രഹ്മഘ്നൻ എന്നാക്ഷേപിക്കുന്നുണ്ട്. വാല്മീകി കൊള്ളക്കാരനായിരുന്നു എന്ന കഥകൾ പ്രചരിപ്പിക്കാൻ  ഈ അനുമാനമായിരിക്കണം എന്നു  കാമിൽ ബുൽകെ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. 

തൈത്തീര്യപ്രാതിശാഖ്യത്തിൽ വൈയാകരണനായ ഒരു വാല്മീകി മഹർഷിയെപ്പറ്റി പറയുന്നു.  ഇദ്ദേഹം ആദികവിയിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തനാണ് എന്ന് യാക്കോബിയും വെബ്ബറും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. മഹാഭാരതത്തിലെ ഉദ്യോഗപർവ്വത്തിലെ സുപർണ്ണ വാല്മീകിയെപ്പറ്റി പറയുന്നുണ്ട്. സുപർണ്ണവംശം ക്ഷത്രിയരായിരുന്നതിനാൽ  ആദികവിയും, സുപർണ്ണവാല്മീകിയും വ്യത്യസ്തരായിരിക്കണം.

ബാലകാണ്ഡത്തിന്റേയും, ഉത്തരകാണ്ഡത്തിന്റേയും രചനയോടെയാണ്‌ ആദികവി വാല്മീകിയും,  മഹർഷി വാല്മീകിയും ഒന്നാണെന്ന ധാരണ പരക്കെ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു തുടങ്ങിയത്. ബാലകാണ്ഡത്തിന്റെ  പ്രാരംഭത്തിൽ വാല്മീകി നാരദനിൽ നിന്ന് രാമകഥ കേൾക്കുന്നതിനിടയായതിനേയും പിന്നീടു രാമായണം എഴുതിയശേഷം ഗായകരായ തന്റെ രണ്ട് ശിഷ്യന്മാരോട് രാമകഥ പ്രചരിപ്പിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചതിനേയും സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഉത്തരകാണ്ഡത്തിൽ [[സീത|സീതാ]] പരിത്യാഗത്തിനുശേഷം സീതയെ വാല്മീകി സം‌രക്ഷിക്കുന്നതിനേയും മറ്റും പറയുന്നു. ഉത്തരകാണ്ഡത്തിൽ വാല്മീകി താൻ പ്രചേതസ്സിന്റെ പത്താമത്തെ പുത്രനാണെന്ന് പറയുന്നു.  അനേകായിരം വർഷം അദ്ദേഹം തപസ്സു ചെയ്തിരുന്നുവെന്നും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.(ദക്ഷീണാത്യരാമായണത്തിൽ -ഉത്തരകാണ്ഡം 111, 11) എന്നാൽ ഉത്തരകാണ്ഡത്തിന്റെ  രചയിതാവിൻ വാല്മീകി ഒരു കൊള്ളക്കാരനായിരുന്നു എന്ന കഥ സ്വീകാര്യമായിരുന്നില്ല എന്ന അനുമാനമാണ്‌ ഇതു നൽകുന്നത്. ക്രിസ്തുവർഷം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽ ആദികവിയും വാല്മീകി മഹർഷിയും ഒന്നാണെന്നത് സർവ്വസമ്മതമായി തുടങ്ങുകയും  വാല്മീകിയെ രാമായണത്തിന്റെ സംഭവങ്ങളുടെ സമകാലീനാക്കിത്തീർക്കുകയും ചെയ്തു തുടങ്ങി. ഉത്തരകാണ്ഡത്തിന്റെ രചനാകാലത്ത് വാല്മീകിയും അയോദ്ധ്യയുമായി അഭേദ്യമായ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് സ്ഥാപിച്ചു തുടങ്ങി. വാല്മീകിയെ ദശരഥന്റെ സുഹൃത്തായും ചിത്രീകരിക്കുന്നു. 

പില്ക്കാലത്തെ പലരചനകളിലും വാല്മീകിയും ഭാർഗ്ഗവ ച്യവനമഹർഷിയും ഒന്നാണെന്ന സങ്കല്പം പ്രചരിച്ചു തുടങ്ങി. [[ച്യവനൻ|ച്യവനമഹർഷി]] അനേകായിരം വർഷം തപസ്സിരുന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ ചിതല്പുറ്റ് (വാല്മീകം) വന്നു മൂടിയെന്ന കഥ വാല്മീകിയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിക്കാണുന്നു.

== രാമായണത്തിന്റെ രചനാകാലം ==

[[പ്രമാണം:An Ramlila Actor In The Role of Ravana.jpg|thumb|രാമലീല ഉത്സവത്തിൽ [[രാവണൻ|രാവണന്റെ]] വേഷത്തിൽ ]]
[[പ്രമാണം:Wat phra keaw ramayana fresco.jpg|thumb|Ramayana Fresco, [[Wat Phra Kaew]], [[Bangkok]]]]

[[പ്രമാണം:Srisita ram laxman hanuman manor.JPG|thumb|Deities Sita (far right), Rama (center), Lakshmana (far left) and Hanuman (below seated) at [[Bhaktivedanta Manor]], Watford, [[England]].]] 

രാമായണത്തിന്റെ രചനാകാലത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുമ്പോൾ മിക്ക പണ്ഡിതന്മാരും ആദിരാമായണത്തിനും(പ്രാമാണിക ഗ്രന്ഥം) പ്രചാരത്തിലിരിക്കുന്ന വാല്മീകി രാമായണത്തിനും പ്രത്യേകം രചനാകാലം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. [[വാല്മീകി]] എഴുതിയ രാമായണത്തിനും രണ്ടാമത്തേതിനും  തമ്മിൽ വളരെക്കാലത്തെ അന്തരം കാണുന്നുണ്ട്. ചെറുതും വലുതുമായ പ്രക്ഷിപ്തങ്ങൾ ഒഴിച്ചുള്ള പ്രചാരത്തിലിരിക്കുന്ന വാല്മീകിരാമായണത്തിന്റെ ആധുനികരൂപം കുറഞ്ഞത് ക്രി.വ. രണ്ടാം ശതകത്തിലേതാണെന്നാണ്‌ ഫാദർ. കാമിൽ ബുൽകെ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കൂടുതൽ പേരും ഈ അഭിപ്രായത്തോട് യോജിക്കുന്നു. 

ആദിരാമായണത്തിന്റെ രചനാകാലത്തെപ്പറ്റിയുള്ള കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ തരുന്ന രേഖകൾ കുറവാണ്‌. ഋഗ്വേദത്തിലോ മറ്റ് വേദങ്ങളിലോ രാമകഥയെപ്പറ്റി സൂചനകൾ ഇല്ല.  രാമായണത്തിൽ മഹാഭാരത വീരന്മാരെപറ്റിയും പരാമർശമില്ല. എങ്കിലും മഹാഭാരതത്തിൽ രാമകഥകൾ (പ്രക്ഷിപ്തമാണെങ്കിലും) നിരവധി കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം രാമയണത്തിന്റെ രചനാകാലം വേദങ്ങൾക്കു ശേഷവും മഹാഭാരതത്തിനു മുൻപുമാണെന്ന ധാരണ പണ്ടേ ഉണ്ടായിരുന്നു. പാണിനിയുടെ അഷ്ടാധ്യായിനിയിൽ മഹാഭാരതത്തിലെ പ്രമുഖ കഥാപാത്രങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സൂചനകൾ ഇല്ലെങ്കിലും താരതമ്യേന അപ്രധാനികളായ ശുർപ്പണഖ, കൈകേയി, കൗസല്യ എന്നിവരെ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. അത് പാണിനിയുടെ കാലത്തും രാമായണം അല്ലെങ്കിലും രാമകഥ പ്രചാരത്തിലിരുന്നതായി കാണിക്കുന്നു. 

ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനു മുന്പ് മാത്രമാണ് പാശ്ചാത്യലോകത്ത് രാമായണം അറിയപ്പെട്ടുതുടങ്ങിയതെങ്കിലും ഇതിനകം അതിനെപ്പറ്റി വിവിധപഠനങ്ങൾ  അവിടെ നടന്നിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ ചരിത്രകാരന്മാരും പിന്നീട് രാമായണത്തെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായി പഠിക്കാനാരംഭിച്ചു. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ രാമായണം  അതിപ്രാചീനമാണ് എന്ന അഭിപ്രായമായിരുന്നു. എങ്കിലും ഇന്ന് പണ്ഢിതരെല്ലാം തന്നെ ആദിരാമായണ (വാല്മീകി) ഗ്രന്ഥത്തിനും ഇപ്പോൾ പ്രചാരത്തിലിരിക്കുന്ന വാല്മീകി രാമായണത്തിനും പ്രത്യേകം രചനാകാലം നിർദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ട്. 

ആദിരാമായണത്തിൽ ബൗദ്ധസ്വാധീനങ്ങളോ ബൗദ്ധകഥകളോ ഒന്നും കാണാത്തതിനാൽ ഇത് ബുദ്ധനുമുൻപേ രചിക്കപ്പെട്ടതാണെന്നാണ് മോർണിയർ വില്യംസ് അവകാശപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ത്രിപിടകത്തിന്റെ രചനാകാലത്ത് രാമകഥയെപ്പറ്റിയുള്ള വ്യക്തമായ ആഖ്യാനങ്ങൾ നിലവിലുള്ളത് ഇതിനെ ഖണ്ഡിക്കാനായി സി.വി. വൈദ്യയും മറ്റും ഉപയോഗിക്കുന്നുമുണ്ട്.

വിവിധ പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം രചനാകാലം താഴെക്കൊടുക്കുന്നു. 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! പണ്ഡിതൻ
! രചനാകാലം
! പ്രധാനകാരണം
|-
| എച്ച്. ശ്ലേഘൽ
| ക്രി.മു. 11 ശതകം
| -
|-
| ജി. ഗൊരേസി
| ക്രി.മു. 12 ശതകം
| -
|-
| എം. മോണിയർ വില്യംസ്
| ക്രി.മു. 5-ആം ശതകം
| പ്രാമാണിക വാല്മീകിരാമായണത്തിൽ ബുദ്ധമതത്തിന്റെ സ്വാധീനം ഇല്ലാത്തത്
|-
| ഡോ യാക്കോബി
| ക്രി.മു. 6-8 ശതകങ്ങൾ 
| ബൗദ്ധ സ്വാധീനം ഇല്ലാത്തത്
|-
| എ.എ. മക്‌ഡൊണാൾഡ്
| ക്രി.മു. നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യം
| പാലി ഗീതങ്ങൾ, രാമയണ കാവ്യ വ്യാകരണം എന്നിവ അപഗ്രഥിച്ചതിൽ നിന്ന്..
|-
| എ.ബി. കീഥസ്
| ക്രി.മു. 4-ആം ശതകം
| യാക്കോബിക്ക് തെറ്റ് പറ്റിയതത്രെ
|-
| എം. വിന്റ്രനിസ്
| ക്രി.മു. 3-ആം ശതകം
| കീഥ്സിനോട് യോജിക്കുന്നു
|-
| സി.വി. വൈദ്യ
| ക്രി.മു. 
| ത്രിപിടകത്തിലെ രാമകഥയുടെ വികാസം

|}

ചില ചരിത്രകാരന്മാരുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം [[കോസല ദേശം|കോസല ദേശത്തെ]] നാടോടിപ്പാട്ടുകളാണ്‌ രാമന്റെ കഥ. വാല്മീകി അവ ശേഖരിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ഒന്നിച്ച്‌ ഒരു കാവ്യമാക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കാനാണ്‌ സാധ്യതയെന്ന് അവർ കരുതുന്നു{{തെളിവ്}} എച്ച്. ഡി. സങ്കല്യയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ വാല്മീകി രാമായണത്തിറ്റ്നെ രചനാകാലം 3-4 നൂറ്റാണ്ടാണ്. വിവരണങ്ങളിൽ ഉള്ള വെള്ളി, ഇരുമ്പ്, വീഞ്ഞ്, ഒട്ടകം, ആന എന്നിവയെ ആധാരപ്പെടുത്തിയാണ് അദ്ദേഹം ഈ നിഗമനങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്. &lt;ref&gt;H. D. Sankaliya. in Times of India, Newdelhi, November 26, 1967 എസ്. എൻ. സദാശിവന്റെ എ സോഷ്യൽ ഹിസ്റ്ററി ഒഫ് ഇന്ത്യ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിന്ന്&lt;/ref&gt;

{{POV}}
ലേഖനവിദ്യ കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിനു മുമ്പാണ്‌ രാമായണം രചിക്കപ്പെട്ടത്‌ എന്നൊരു വാദമുണ്ട്. രാമായണത്തിലെ പല കഥകളും ശ്ലോകങ്ങളും രാമായണ കഥതന്നെയും മഹാഭാരതത്തിൽ ഉദ്ധരിച്ചിരിക്കുന്നത് ഇതിന് തെളിവായി ഉന്നയിക്കപ്പെടുന്നു. രാമായണത്തിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യ കൊടും വനം ആണെന്നും അവിടെ വാനരന്മാരും ആദിവാസികളും മാത്രമേ താമസിക്കുന്നുള്ളുവെന്നും പറയുമ്പോൾ മഹാഭാരതത്തിൽ ദക്ഷിണഭാരതത്തിലെ പല രാജ്യങ്ങളുടേയും പേരുകൾ പരാമർശിക്കുന്നു. [[അർജ്ജുനൻ]] പാണ്ഡ്യരാജാക്കന്മാരെയും മറ്റും പരാജയപ്പെടുത്തിയ കഥ ഏറെ പ്രസിദ്ധമാണല്ലോ. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ രാമായണം മഹാഭാരതത്തേക്കാളും ഏതാനും നൂറ്റാണ്ടുകൾ മുമ്പെങ്കിലും രചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കണം. മഹാഭാരതത്തിന്റെ കാലം ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പ്‌ അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടാണെന്നത്‌ ഏകദേശം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. {{തെളിവ്}} എന്നാൽ വാല്മീകിക്ക് അക്കാലത്തെ ഭാരതീയ ഭൂമിശാസ്ത്രവും വ്യാപാരബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചും കാര്യമായ അറിവ് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നതാണ് മേൽ പറഞ്ഞതിനു കാരണം എന്ന് വാല്മീകിരാമായണത്തിലെ ശ്ലോകങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. 

ഒരു ബൌദ്ധകൃതിയായ [[ദശരഥജാതകം]] മിക്കവാറും രാമായണത്തെ അനുവർത്തിക്കുന്നു. ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പ്‌ 38-ൽ ആണ്‌ [[പാലി ഭാഷ|പാലി ഭാഷയിലെ]] ഈ കൃതി രചിക്കപ്പെട്ടത്‌. ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പ്‌ 480-ൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട [[പാടലീപുത്രം]] എന്ന നഗരം വരെ കഥാകേന്ദ്രത്തിനു സമീപമുള്ള സ്ഥലമായിട്ടു കൂടി രാമായണത്തിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. കഥാ കേന്ദ്രമായ അയോദ്ധ്യയെന്നത് കാല്പനികമായ ഒരു സ്ഥലമായതായിരിക്കണം ഇതിനു കാരണം. പിന്നീട് ഗുപ്തകാലത്ത് അയോദ്ധ്യ അന്വേഷിച്ച് നിരവധി പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നെങ്കിലും പാടലീപുത്രത്തിനടുത്തായിരിക്കണം എന്ന ഊഹത്തിലെത്തുകയായിരുന്നു. ഇനി ബാലകാണ്ഡവും ഉത്തരകാണ്ഡവും പിന്നീട്‌ കൂട്ടിച്ചേർത്തവയാണെങ്കിൽ കൂടി ആ കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പ്‌ രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെങ്കിലും നടന്നിരിക്കണം. കാരണം, ക്രി. മു. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന [[അശ്വഘോഷൻ|അശ്വഘോഷനും]] [[കാളിദാസൻ|കാളിദാസനും]] എല്ലാം രാമായണത്തെ അതിന്റെ ഇന്നത്തെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ്‌ കണ്ടിരിക്കുന്നത്‌ . &lt;ref&gt;{{Cite book
| title = രാമകഥ .
| last = കാമിൽ ബുൽക്കെ
| first = വിവ:അഭയദേവ്
| publisher = കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി. തൃശൂർ
| year = 
| isbn = 
| location = 
| pages = 
}}&lt;/ref&gt;ഇതിൽ നിന്നെല്ലാം മനസ്സിലാകുന്നത്‌ രാമായണത്തിന്റെ കാലഘട്ടം ഏറ്റവും കുറഞ്ഞത്‌, ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പ്‌ ആറാം നൂറ്റാണ്ടെങ്കിലും ആകണം എന്നാണ്‌.

== രാമകഥയുടെ മൂല സ്രോതസ്സ് ==
[[പ്രമാണം:Ravi Varma-Ravana Sita Jathayu.jpg|thumb|സീതയെ അപഹരിച്ച രാവണനെ നേരിടുന്ന ജടായു  - [[രാജാ രവിവർമ്മ|രാജാരവി വർമ്മയുടെ]] എണ്ണച്ഛായ ചിത്രം]]
ആദികവി വാല്മീകിക്കു മുന്പേ തന്നെ രാമകഥ സംബന്ധിച്ച ആഖ്യാനകാവ്യം പ്രചരിച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വാല്മീകി രാമായണം രചിച്ചു എന്ന് മിക്കവാറും എല്ലാ പണ്ഡിതരും ഏകാഭിപ്രായക്കാരാണ്‌. എന്നാൽ മൂലസ്രോതസ്സിനെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതരുടെ ഇടയിൽ വിഭിന്നമായ അഭിപ്രായങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. 
=== എം.വെബ്ബർ ===
ഡോ. വെബ്ബറുടെ അഭിപ്രായമനുസരിച്ച് രാമകഥയുടെ മൂലരൂപം ബൗദ്ധദശരഥജാതകത്തിലുള്ളതാണ്‌. ആദ്യഭാഗങ്ങൾ ഇതിൽ നിന്നെടുത്തവയാണെങ്കിൽ സീതാപഹരണവും, രാവണനുമായുള്ള യുദ്ധവും ഹോമർ വർണ്ണിച്ചിരിക്കുന്ന പാരീസിനാലുള്ള ഹെലന്റെ അപഹരണവും, ട്രോയ് നഗരാക്രമണവുമാണെന്നാണ്‌ അദ്ദേഹം കരുതുന്നത്. ഇതനുസരിച്ച് ദശരഥകജാതകവും, ഹോമറിന്റെ കാവ്യവുമാണ്‌ രാമകഥയുടെ പ്രഭവസ്ഥാനങ്ങൾ.  എന്നാൽ ദശരഥജാതകം രാമകഥയുടെ അടിസ്ഥാനമാണെന്നുള്ളതിനോട് മിക്ക പണ്ഡിതരും യോജിക്കുന്നുവെങ്കിലും ഹോമറിന്റെ കാവ്യം അടിസ്ഥാനമാക്കാനാവില്ലെന്ന് എല്ലാവരും തന്നെ ശക്തിയുക്തം എതിർത്തിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt; യാക്കോബി എച്ച്; രാമായണം - ദാസ് രാമായണ, (വിവർത്തനം) ബോൺ 1893) &lt;/ref&gt;

=== എച്ച്. യാക്കോബി ===
ഡോ. വെബറേ പോലെ തന്നെ രാമകഥക്കു പ്രധാനമായ രണ്ട് അടിസ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് യാക്കോബിയും കരുതുന്നു. ഒന്നാമത്തെ ഭാഗം അയോദ്ധ്യയിലെ സംഭവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ദശരഥൻ പ്രധാന നായകനാണ്. ഇത് ഏതോ നാടുകടത്തപ്പെട്ട ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിലെ രാജകുമാരന്റെ സംഭവവുമായി അദ്ദേഹം ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. ആ മൂലകഥ പ്രകാരം രാജകുമാരനെ പുറത്താക്കുകയും അയാൾ ഇക്ഷുമതീ തീരം വിട്ട് കോസല രാജ്യത്ത് എത്തുകയും താമസിയാതെ അവിടെ അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പി‍ല്ക്കാലത്ത് അയാൾ വസിച്ചിരുന്ന ഇക്ഷുമതിയിലാണെന്ന ഓർമ്മ ഇല്ലാതെ വന്നപ്പോൾ അയോദ്ധ്യയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട രാജകുമാരനാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു പോന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഭാഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം യാക്കോബി വൈദിക സാഹിത്യത്തിനാണ് നൽകുന്നത്. എന്നാൽ കൃഷിയുടെ അധിഷ്ഠാന ദേവതയായി സങ്കല്പിക്കുന്ന സീതയുടെ സ്വഭാവ ചിത്രീകരണം വൈദിക സാഹിത്യത്തിലില്ലെന്ന് അദ്ദേഹവും സമ്മതിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും വൈദിക സീതയുടെ വ്യക്തിത്വത്തിൽ നിന്നാണ് രാമായണത്തിലെ സീത വികാസം പ്രാപിച്ചിരിക്കാൻ സാദ്ധ്യത എന്നാണ് അദ്ദേഹം കരുതുന്നത്. ഇതിനെ രമേശ് ചന്ദ്രദത്ത് പോലുള്ള ചില ചരിത്രകാരന്മാർ പിന്താങ്ങുന്നുമുണ്ട്. &lt;ref&gt;
രമേശ് ചന്ദ്രദത്ത് എ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് സിവിലിയസേഷൻ ഇൻ ആൻഷ്യൻറ് ഇന്ത്യ. പേജ് 211 ബോംബെ &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; എസ്.കെ ബേൽവൽക്കർ; ഉത്തമ രാമചരിത്രം ഭൂമിക പേജ് 59 &lt;/ref&gt;

[[ആര്യൻ|ആര്യന്മാരുടെ]] ദേവതയായ [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രൻ]] തന്നെയാണ് പിന്നീട് കൂടുതൽ സാംസ്കാരികവും നാഗരികവുമായ വികസനം കൈവന്നപ്പോഴാണ് രാമനായിത്തീർന്നത് എന്നാണ് യാക്കോബി അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത്. കൃഷിയുടെ പ്രാധാന്യം വരുന്നതിനു മുമ്പ് പ്രധാന ദേവതകൾ പ്രകൃതിശക്തികൾ മാത്രമായിരുന്നു. അതിലൊരാളാണു ഇന്ദ്രനും. ഇന്ദ്രന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കർത്തവ്യം വെള്ളം തടഞ്ഞു വച്ച [[വൃത്രൻ|വൃത്രാസുരനെ]] വധിക്കുകയും വെള്ളം മോചിപ്പിക്കുകയുമാണ്. രാവണന്റെയും, വൃത്രന്റെയും  മൂലരൂപം ഒന്നാണെന്നു അദ്ദേഹം കരുതുന്നത് അതുകൊണ്ടാണ്. കൃഷിയുടെ പ്രധാന ആവശ്യം വെള്ളമാണ്, അതിനെ തടഞ്ഞ് വച്ചത് ആദ്യകാലത്ത് വൃത്രനായിരുന്നു.എങ്കിലും പില്ക്കാലത്ത് കൃഷിയുടെ ദേവതയായ സീതയെ അധിനിവേശം  ചെയ്ത രാവണനെയാണ് താദാത്മ്യപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് എന്നു മാത്രം.

ഇന്ദ്രന്റെ രണ്ടാമത്തെ ജോലി പണിയരാൽ മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ട പശുക്കളെ വീണ്ടെടുക്കലാണ്. (ഋഗ്വേദം 2-12) വൈദിക കാലത്ത് പശുക്കൾക്കുണ്ടായിരുന്ന അതേ സ്ഥാനമാണ് കൃഷി വികസിച്ചശേഷം കലപ്പക്കും അതിൻറെ ചാലിനും ഉണ്ടായിരുന്നത്. തൽഫലമായി പശുക്കളുടെ അധിനിവേശം സീതാഹരണമായിപ്പോയി എന്ന് മാത്രം. സരമ ഇന്ദ്രനെ സഹായിക്കുന്നതു പോലെ ഹനുമാൻ രാമനെ സഹായിക്കാനെത്തുന്നു.

=== ദിനേശചന്ദ്രൻ ===
വെബ്ബറിനേയും യാക്കോബിയേയും പോലെ ദിനേശചന്ദ്രനും രാമകഥക്ക് രണ്ട് പ്രഭവസ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നു കരുതുന്നു. ഒന്ന് ഉത്തരഭാരതത്തിൽ രാമായണത്തിനു മുന്നേ പ്രചാരമുണ്ടായിരുന്ന [[ദശരഥജാതകം]], രണ്ട് ദക്ഷിണഭാരതത്തിൽ പ്രചാരത്തിലിരുന്ന രാവണ സംബന്ധിയായ ആഖ്യാനം. മൂന്നാമത്തേത് അപ്രധാനമാണ്. പ്രാചീനകാലത്ത് നില നിന്നിരുന്ന വാനരപൂജയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളാണ് അതിൽ പ്രധാനം.

രാവണൻ എന്ന രാക്ഷസരാജാവ് രാമകഥയേക്കാൾ മുന്നേ പ്രശസ്തി നേടിക്കഴിഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ ധാർമ്മികത, തപസ്സ്, മഹത്ത്വം എന്നിവയെപ്പറ്റി പ്രത്യേകം ആഖ്യാനം നിലനിന്നിരുന്നു. ദ്രാവിഡരുടെ പ്രതീകമായി രാവണനേയും, ആര്യന്മാരുടെ പ്രതീകമായി രാമനേയും ചിത്രീകരിച്ചതാവാം.  രാവണൻ ധർമ്മകീർത്തിയും ആദർശവാനുമായ ബൌദ്ധരാജാവായിരുന്നു എന്നും  ദിനേശചന്ദ്രൻ തർക്കമുന്നയിക്കുന്നു.

എന്നാൽ രാവണൻ ലങ്കാ രാജാവായിരുന്നു എന്നതിന് അവിടത്തെ അതിപ്രാചീനമായ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പോലും തെളിവ് ലഭിക്കുന്നില്ല. ദീപവംശവും (ക്രി.വ. 4) മഹാവംശവും (ക്രി.വ. 5) സിംഹള ദ്വീപിലെ അതി പ്രാചീനമായ ഗ്രന്ഥങ്ങളാണ് ഇതിലെല്ലാം രാമകഥയുടെ സൂചനകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും രാവണനെപ്പറ്റി എങ്ങും പ്രസ്താവിക്കുന്നില്ല എന്നതും ദിനേശചന്ദ്രൻ ആധാരമാക്കിയ ബൗദ്ധലങ്കാവതാരസൂത്രത്തിലെ ആദ്യ അദ്ധ്യായം (രാവണനും ബുദ്ധനും തമ്മിൽ സംഭാഷണം നടന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ഭാഗം) പ്രക്ഷിപ്തമാണെന്നും തെളിവ് ലഭിച്ചതും ദിനേശചന്ദ്രന്റെ വാദങ്ങളെ ഖണ്ഡിക്കുന്നവയാണ്‌. ചീനാ പരിഭാഷയിൽ ഈ അദ്ധ്യായമില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്‌.

== വാല്മീകി രാമായണത്തിന്റെ മൂന്നു പാഠങ്ങൾ ==
വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ പാഠങ്ങൾ എല്ലാം ഒരുപോലെയല്ല. ഇന്ന് വാല്മീകിരാമായണത്തിന്‌ മൂന്ന് പാഠഭേദങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. അവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്‌

# ദാക്ഷിണാത്യപാഠം: തെക്കൻ പതിപ്പ്; കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള പതിപ്പാണിത്. ഗുജറാത്തി പ്രിന്റിങ്ങ് പ്രസ് (മുംബൈ) നിർണ്ണയസാഗർ പ്രിന്റിങ്ങ് പ്രസ് (മുംബൈ)
# ഗൗഡീയപാഠം: ഗോരേസിയോ (പാരീസ്) പതിപ്പും കൽക്കട്ട സംസ്കൃത സിരീസിന്റെ പതിപ്പും
# പശ്ചിമോത്തരീയ പാഠം: ദയാനന്ദമഹാവിദ്യാലയ (ലാഹോർ) ത്തിന്റെ പതിപ്പ്. 

ഒരോ പാഠത്തിലും മറ്റു പാഠങ്ങളിലില്ലാത്ത ധാരാളം ശ്ലോകങ്ങൾ കാണുന്നുണ്ട്. ദാക്ഷിണാത്യപാഠവും ഗൗഡീയപാഠവും താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ശ്ലോകങ്ങളുടെ സംഖ്യയുടെ മൂന്നിലൊന്നും മാത്രമേ ഓരോന്നിലും ഓരോ പാഠത്തിലും കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ. വാല്മീകി രാമായണം പ്രാരംഭകാലത്ത് വാമൊഴിയായി പ്രചരിച്ച് വിഭിന്ന തലമുറകളിലൂടെ പ്രചരിച്ച് ലേഖനവിദ്യ നടപ്പിലായ കാലത്ത് വരമൊഴിയിലായിത്തീർന്നതാവണം ഈ പാഠഭേദങ്ങൾക്ക് കാരണം.

== സംക്ഷിപ്തം ==
[[പ്രമാണം:Hanuman before Rama.jpg|thumb|250px|[[സീത|സീതയോടൊപ്പം]] ഇരിക്കുന്ന [[രാമൻ]]. സമീപത്ത് നിൽക്കുന്നത് [[ലക്ഷ്മണൻ]]. [[ഹനുമാൻ]] അനുഗ്രഹം വാങ്ങിക്കുന്നു. ]]
[[പ്രമാണം:Battle at Lanka, Ramayana, Udaipur, 1649-53.jpg|thumb|250px|[[Sahibdin|സാഹീബ്ദീന്റെ]]  ഭാവനയിൽ ലങ്കായുദ്ധം ]]
മഹാവിജ്ഞനും ബ്രഹ്മർഷിമാരിൽ പ്രധാനിയുമായ [[വാല്മീകി]] യുടെ ആശ്രമത്തിൽ വിരുന്നു വന്ന നാരദനോട് വാല്മീകി മഹർഷി 'ധൈര്യം, വീര്യം, ശമം, സത്യവ്രതം, വിജ്ഞാനം, കാരുണ്യം, സൗന്ദര്യം, പ്രൗഢി, ക്ഷമ, ശീലഗുണം, അജയ്യത എന്നീ ഗുണങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്ന ഏതെങ്കിലും മനുഷ്യൻ ഭൂമുഖത്തുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം ചോദിക്കുകയും അതിനുത്തരമായി നാരദൻ മഹർഷിക്ക് രാമകഥ വിവരിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നിടത്താണ്‌ രാമായണം ആരംഭിക്കുന്നത്.
നാരദന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ശ്രീരാമന്‌ സദൃശനായി മറ്റൊരാളുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഗാംഭീര്യത്തിൽ സമുദ്രത്തേയും സൗന്ദര്യത്തിൽ പൂർണ്ണചന്ദ്രനെയും ക്രോധത്തിൽ കാലാഗ്നിയേയും ക്ഷമയിൽ ഭൂമിദേവിയേയും  രാമനു സമാനമായി അദ്ദേഹം വിവരിച്ചു. അയോദ്ധ്യയിലെ രാജാവായിരുന്ന ദശരഥമഹാരജാവിന്റെ പട്ടമഹിഷിയായ കൗസല്യയിൽ ഉണ്ടായ ആദ്യപുത്രനാണ്‌  രാമൻ. മറ്റു ഭാര്യമാരായ സുമിത്രയിൽ ലക്ഷ്മണനെന്നും ശത്രുഘ്നനെന്നും കൈകേയിയിൽ ഭരതനെന്നും മറ്റ് മൂന്ന് പുത്രന്മാരും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. ദശരഥൻ മൂത്തപുത്രനെന്ന നിലയിൽ അനന്തരാവകാശിയായി രാമനെയാണ്‌ കണ്ടിരുന്നത്. പ്രജകളുടെ ഹിതത്തിനനുസരിച്ച് രാമനെ യുവരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യാനൊരുങ്ങിയ വേളയിൽ ചില നാടകീയ സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടായി. 


തന്റെ മകൻ ഭരതൻ രാജാവാകണമെന്ന് അതിയായി ആഗ്രഹിച്ച കൈകേയി പണ്ടെന്നോ രാജാവ് തനിക്ക് നൽകിയ വരത്തിന്റെ പിൻ‌ബലത്താൽ ഭരതനെ രാജാവാക്കണമെന്നും രാമനെ വാനപ്രസ്ഥത്തിനയക്കണമെന്നും ശഠിച്ചു. സത്യവ്രതനായ ദശരഥപുത്രൻ പിതാവിന്റെ മാനം രക്ഷിക്കാനായി  സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണനോടും ഭാര്യ സീതയോടും ഒപ്പം യാതൊരു പരിഭവവുമില്ലാതെ വനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു. നിഷാദരാജാവായ ഗുഹൻ അവരെ [[ഗംഗാ നദി|ഗംഗ]] കടത്തിവിടുകയും കാട്ടിൽ വച്ച് ഭരദ്വാജമുനിയെ കാണുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ചിത്രകൂടത്തിൽ താമസിക്കാനാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ആ നാളുകളിൽ ദശരഥൻ ചരമമടഞ്ഞു. യുവരാജാവായി ഭരണം തുടരാൻ ഭരതൻ വിസമ്മതിച്ചു. രാമനെ അന്വേഷിച്ച് ഭരതൻ കാട്ടിലേക്ക് പോകുകയും രാമനെ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഭരതന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം സിംഹാസനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു ചെല്ലാൻ രാമൻ വിസമ്മതിച്ചു. സാന്ത്വനങ്ങളോടെ ഭരതനെ അദ്ദേഹം തിരിച്ചയച്ചു. രാമന്റെ പാദുകങ്ങളെ സ്വീകരിച്ച് അത് മുൻനിർത്തി ഭരതൻ രാജ്യഭാരം നിർവഹിക്കുന്നു. 

വീണ്ടും നഗരത്തിൽ നിന്ന് ആളുകൾ എത്തിയെങ്കിലോ എന്ന ആശങ്കകൊണ്ട് രാമൻ കൂടുതൽ ദുർഗ്ഗമമായ [[ദണ്ഡകാരണ്യം|ദണ്ഡകാരണത്തിലേക്ക്]] താമസം മാറ്റി. വിരാധനെന്ന് രാക്ഷസനെ അദ്ദേഹം വധിക്കുന്നു. [[അഗസ്ത്യൻ|അഗസ്ത്യമഹർഷിയുടെ]] ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് ദേവേന്ദ്രന്റെ വില്ലും ബാണങ്ങളൊഴിയാത്ത ആവനാഴിയും അദ്ദേഹം നേടുന്നു. മുനിമാർക്ക് രക്ഷക്കായി രാക്ഷസന്മാരെ വധിക്കാൻ അദ്ദേഹം സഹായിക്കാമെന്നേൽക്കുന്നു. രാക്ഷസരാജാവായ രാവണന്റെ സഹോദരി ശൂർപ്പണഖയുടെ അംഗഛേദം വരുത്തുന്നത് ഇക്കാലത്താണ്‌. രാവണൻ ശൂർപ്പണഖയുടെ ആഗ്രഹപ്രകാരം പ്രതികാരത്തിനായി പതിനാലായിരം ഘോരരാക്ഷസന്മാരെ അയക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവരെയെല്ലാം രാമൻ എതിർത്ത് തോല്പിക്കുന്നു. മാരീചൻ എന്ന രാക്ഷസന്റെ മായകൊണ്ട്  രാവണൻ സീതയെ അപഹരിച്ച് തന്റെ രാജ്യമായ ലങ്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഇതിനെ തടഞ്ഞ [[ജടായു|ജടായുവിനെ]] രാവണൻ വധിച്ചു. 

സീതയെ അന്വേഷിച്ചു നടക്കുന്ന രാമലക്ഷ്മണന്മാർ പമ്പാ തീരത്തുവച്ച് [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനെ]] കാണുന്നു. ഹനുമാന്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം [[സുഗ്രീവൻ|സുഗ്രീവനേയും]] അവർ പരിചയപ്പെടുന്നു. സുഗ്രീവനെ സ്വന്തം ജ്യേഷ്ഠനായ [[ബാലി|ബാലിയുടെ]] നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് ബാലിവധം നടത്തുന്നു. പകരമായി സീതയെ അന്വേഷിക്കുന്ന ചുമതല സുഗ്രീവൻ തന്റെ വാനരസേനയെ ഏല്പിക്കുന്നു. 

വാനരപ്പടയിൽ പക്ഷിശ്രേഷ്ഠനും ജടായുവിന്റെ സഹോദരനുമായ [[സമ്പാതി|സമ്പാതിയിൽ]] നിന്നും ലഭിച്ച വിവരങ്ങളനുസരിച്ച് ഹനുമാൻ നൂറുയോജന വിസ്താരമുള്ള ദക്ഷിണമഹാസമുദ്രം ലംഘിച്ച് ലങ്കയിലെത്തുന്നു. അശോകവനിയിൽ വച്ച് സീതയെ കാണുകയും രാമന്റെ വിശേഷങ്ങൾ അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു, രാമന്റെ മുദ്രാമോതിരം കാണിച്ച് വിടവാങ്ങി വരും വഴിക്ക് രാവണനു പിടികൊടുത്ത ഹനുമാന്റെ വാലിനു തീവക്കാൻ രാവണൻ കല്പിക്കുന്നു. വാലിലെ തീയുമായി ഓടിനടന്ന ഹനുമാൻ കൊട്ടാരത്തിനു തീ കൊടുത്ത് നേരമ്പോക്ക് നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. രാവണന്റെ സേനാപതികളെയും ഇളയമകനായ അക്ഷയകുമാരനെയും ഹനുമാൻ കൊന്നൊടുക്കുന്നു. രാവണനെ വെല്ലുവിളിച്ചശേഷം സമുദ്രം  തിരിച്ച് ചാടിക്കടന്ന് രാമനടുത്തെത്തി വിവരം അറിയിക്കുന്നു.

രാമൻ യുദ്ധത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ ചെയ്ത് സമുദ്രതീരത്തെത്തുന്നു. സേതുബന്ധനം ചെയ്ത് വാനരസേനകളോടൊത്ത് ലങ്കയിലെത്തി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ രാവണനെ വധിക്കുകയും തുടർന്ന് സീതയെ രക്ഷപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. വിഭീഷണനെ രാജാവായി വാഴിച്ചശേഷം രാമൻ തിരിച്ചു പോരുന്നു. സീതയോട് രാമൻ ക്രൂരമായാണ്‌ സംസാരിച്ചത്. എന്നാൽ സീത അഗ്നിയിൽ തന്റെ വിശുദ്ധി തെളിയിച്ച് രാമന്റെ മനസ്സിനെ വിജയിക്കുന്നു. 

ശ്രീരാമൻ അയോദ്ധ്യയിൽ വൻ വരവേല്പ് നൽകുകയും അദ്ദേഹം സിംഹാസനാവരോഹണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് പ്രജകൾ കൃതയുഗത്തിലെന്ന പോലെ മംഗളകരമായി കഴിഞ്ഞുകൂടി. രോഗങ്ങൾ, ബാലമരണം, വിധവകൾ, പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങൾ എന്നിവയൊന്നുമില്ലാത്ത രാമരാജ്യം അവർക്ക് ലഭിച്ചു. ഒടുവിൽ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരെയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷം ശ്രീരാമൻ സരയൂനദിയിലിറങ്ങി സ്വർഗ്ഗാരോഹണം ചെയ്തു. 


പ്രധാനമായും രണ്ടുഭാഗമായാണ്‌ രാമായണം വികസിച്ചിരിക്കുന്നത്‌ എന്നാണ്‌ പാശ്ചാത്യചരിത്രകാരന്മാരുടെ അഭിപ്രായം. അഞ്ചു കാണ്ഡങ്ങൾ മാത്രമുള്ള രാമായണത്തിൽ ബാലകാണ്ഡം, ഉത്തരകാണ്ഡം എന്നിവ പിന്നീട്‌ കൂട്ടിച്ചേർത്തവയാണ്‌ എന്നാണ്‌. 

== വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ==
രാമകഥയിലെ വാനരന്മാരും ഋക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും വിന്ധ്യപ്രദേശത്തിലേയും മദ്ധ്യഭാരതത്തിലേയും ആദിവാസികളായ അനാര്യ(ദ്രാവിഡരും മറ്റും) ഉപജാതികളായിരുന്നു. ഇത് മിക്കവാറും എല്ലാ ചരിത്രകാരന്മാരും സമ്മതിക്കുന്നു. വാല്മീകി രാമായണത്തിൽ ഈ ആദിവാസികളെ വാനരന്മാരെന്നും ഋഷന്മാരെന്നും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിലും പ്രാരംഭത്തിൽ ഇവരെല്ലാം തന്നെ മനുഷ്യരായി കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു എന്ന് ആദികാവ്യത്തിലെ അനേകം സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും മനസ്സിലാക്കാം.  രാമയണത്തിലെ വാനരന്മാർ മനുഷ്യരെപ്പോലെ ബുദ്ധിസമ്പന്നരാണ്‌, മനുഷ്യരുടെ ഭാഷ, സംസ്കാരം എന്നിവ അവർക്കുമുണ്ട്. 

വാനരന്മാരുടെ പേര്‌, അവരെ കുരങ്ങുകളുടെ പോലെ കാണപ്പെട്ടതിനാലാണെന്നൊരു കൂട്ടം ചരിത്രകാരന്മാർ വാദിക്കുമ്പോൾ ജൈനരാമായണം അനുസരിച്ച് അവരുടെ കൊടിയുടെ അടയാളം അപ്രകാരമായിരുന്നതിനാൽ കവി വാനരന്മാർ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു എന്നാണ്‌ മറ്റൊരു വിഭാഗം കരുതുന്നത്. കരടിയുടെ ചിഹ്നം കൊടിയിലുണ്ടായിരുന്നവരെ ഋഷന്മാരെന്നും വിളിച്ചിരുന്നതിക്കാരണത്താലാണ്‌. 

മറ്റൊരനുമാനം ഇക്കാലത്തെ ആദിവാസികളേയും പോലെ തന്നെ ഈ ജാതികൾ വിഭിന്നമായ മൃഗങ്ങളേയും സസ്യങ്ങളേയും ആരാധിച്ചിരുന്നുവെന്നും ഏത് മൃഗത്തേയും സസ്യത്തേയും ആരാധിച്ചിരുന്നുവോ അതേ പേരിൽ തന്നെ വിളിക്കപ്പെടുകയും അതേ രീതിയിൽ വസ്ത്രധാരണം നടത്തുവാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു . ഇതിനെ ടോട്ടം എന്ന ഗോത്രവിഭാഗത്തിൽ പെടുത്തിയാണ്‌ ആധുനിക ചരിത്രകാരന്മാർ കാണുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite book
| title = എ സോഷ്യൽ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ഇന്ത്യ
| last = എസ്.എൻ.
| first = സദാശിവൻ
| publisher = 
| year = 
| isbn = 
| location = 
| pages = 167
}}&lt;/ref&gt; ജടായു, സമ്പാതി,(ഗരുഡൻ) ജാംബവാൻ(കരടി) സുഗ്രീവൻ (വാനരൻ) രാവണൻ(രാക്ഷസൻ) എന്നീ ടോട്ടങ്ങളെ രാമയണത്തിൽ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
വാല്മീകിക്ക് ദക്ഷിണഭാരതത്തിലേയും, മദ്ധ്യഭാരതത്തിലേയും ഭൂമിശാസ്ത്രവുമായി പരിചയമില്ലായിരുന്നു എന്ന് രാമായണത്തിൽ നിന്ന് തെളിവുകൾ ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. അദ്ദേഹം കൂടുതലായും അനുമാനത്തേയും കല്പനയേയുമാണ്‌ ആശ്രയിച്ചത്. അതിനെ പിന്തുടർന്നു വന്ന വ്യാഖ്യാനങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുമാനത്തിനു പുറമേ ചിന്തിച്ചുകാണുന്നില്ല എന്ന് പ്രോഫ: കാമിൽ ബുൽകേ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. രാമായണം എഴുതപ്പെട്ടതിനും വളരെ മുൻപേ തന്നെ വിവിധ ദേശങ്ങളുമായി സമുദ്രമാർഗ്ഗം ഭാരതം ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും അതിനെക്കുറിച്ചൊന്നും പരാമർശമില്ലാത്തതും വാല്മീകിക്ക് ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിലുണ്ടായിരുന്ന പരിചയക്കുറവ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.  

രാമായണം വിശകലനം ചെയ്തിട്ടുള്ള പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ  &lt;ref&gt;എം.ബി കീബേ. ഇ.ഹി,ക്വാ പേജ് 693-702 &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;ഹീരാലാൽ ത്ധാ; കോമെമ്മറേഷൻ വാല്യം പേജ് 151-161 കേശവോസ്തവ സ്മാരക ഗ്രന്ഥം &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;റായ് കൃഷ്ണദാസ്; രാമവനത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;എപപ്പിക് ആൻഡ് പുരാണിക് സ്റ്റഡീസ്. ഭണ്ഡാർക്കർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് &lt;/ref&gt; രാവണന്റെ ലങ്ക, ഇന്നത്തെ ശ്രീലങ്കയല്ല മറിച്ച് ചോട്ടാ നാഗ്പൂർ സമതലങ്ങളിൽ (മധ്യപ്രദേശ്-ഒറിസ) എവിടെയോ ആണ്. രാമായണത്തിൻറ്റെ രചയിതാവിന് അക്കാലത്തെ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ച് വലിയ അറിവില്ലാത്തതാണിതിനു കാരണം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. രാമായണം രചിച്ചകാലത്തെ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെ പറ്റി പഠനം നടത്തിയ ഡോ. പരമേശ്വര അയ്യർ പറയുന്നത് രാമായണത്തിലെ ലങ്ക, ജബൽപൂരിനു 25 കിലോ മീറ്റർ വടക്കായുള്ള ത്രികുത്തമലകൾ ആണെന്നാണ്.
ഈ അഭിപ്രായത്തെ നിരാകരിക്കുന്നതാണ് ഏഴായിരത്തോളം വർഷത്തെ പഴക്കം കണക്കാക്കുന്ന ഭാരതത്തിൽ നിന്നും ശ്രീലങ്ക യിലേക്ക് കാണപ്പെടുന്ന രാമസേതു എന്ന രാമായണത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന പാലം.ഇത് സ്വയം രൂപപ്പെട്ടതല്ലെന്നും BCE 5000-ൽ രചിക്കപ്പെട്ട രാമായണത്തിൽ പറയപ്പെടുന്ന രാമസേതു ഇതുതന്നെയായിരിക്കണമെന്നും ആധുനികതയുടെ വെളിച്ചത്തിൽ ഗവേഷകർ പറയുന്നു.ef&gt;{{Cite book
| title = എ സോഷ്യൽ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ഇന്ത്യ
| last = എസ്. എൻ.
| first = സദാശിവൻ
| publisher = എ.പി.എച്ച്. പബ്ലീഷേർസ്
| year = 2000
| isbn = 
| location = 
| pages = 163
}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രവീക്ഷണം ==
{{ആധികാരികത|വിഭാഗം}}
[[അയോദ്ധ്യ|അയോദ്ധ്യയിലെ]] രാജാവായിരുന്ന [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമന്റെ]] ജീവിത കഥയെ അനാവരണം ചെയ്യുന്ന മനോഹരമായ കൃതിയാണ്‌ രാമായണം. ബിംബങ്ങളും പ്രതിബിംബങ്ങളും വർണ്ണനയും ഇതിനെ മനോഹരമാക്കുന്നു. കഥാപാത്രബിംബങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി രാമായണത്തെ രണ്ടു ഭാഗമായി തിരിക്കാം. മകന്റെ ഉന്നതി ആഗ്രഹിക്കുകയും അതിനായി എന്തും ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന മാനുഷികവികാരങ്ങളുടെ അതിപ്രസരമുള്ള അയോദ്ധ്യാകാണ്ഡം മുതലായവയും, ദൈവികഭാവങ്ങളും അമാനുഷിക തലങ്ങളും നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന ആരണ്യകാണ്ഡം എന്നിങ്ങനെ.

പാശ്ചാത്യചിന്തകന്മാരുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം ദക്ഷിണഭാരതത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന [[ദ്രാവിഡർ|ദ്രാവിഡർക്കു]] മേൽ [[ആര്യന്മാർ|ആര്യന്മാർക്കുണ്ടായ]] വിജയമത്രെ രാമായണം.{{തെളിവ്}} ഈ വാദം പൗരസ്ത്യ ചരിത്രകാരന്മാർ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. രാമൻ ഹിന്ദുവാണെന്നതിനും  ആര്യവംശസ്ഥാപകൻ ആണെന്നുള്ളതിനും യാതൊരു തെളിവും ലഭിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ താൻ പിടിച്ചടക്കിയ [[കിഷ്കിന്ധ|കിഷ്കിന്ധയും]] [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്കയും]] മറ്റും രാമൻ അർഹരായവർക്കു തന്നെ തിരിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തല്ലോ.

[[വാല്മീകി]] എഴുതിയ രാമായണം കാണ്ഡങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. കാണ്ഡങ്ങളെ വീണ്ടും സർഗങ്ങളായും തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{തെളിവ്}}
രാമയണത്തെ വാല്മീകി സമീപിക്കുന്നത് തികച്ചും മാനുഷിക കഥാപാത്രങ്ങളുമായാണ്‌. എന്നാൽ പിന്നീടുണ്ടായ കൈകടത്തലുകൾ രാമന്‌ ദൈവികപരിവേഷം നൽകുകയും വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരമാക്കിമാറ്റുകയും ചെയ്തു. ഇത് രാജഭരണത്തിനു പ്രാധാന്യം വന്നു ചേർന്നകാലത്തായിരിക്കണം. (ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഇന്ത്യൻ ഭൂഭാഗം റിപ്പബ്ലിക്കൻ രീതിയായിരുന്നത് ഓർക്കുക) 
# രാമായണത്തിന്റെ താത്വികമായ അവസ്ഥ രാമന്റെ കിരീടധാരണത്തിൽ തീരുന്നു. അതുകൊണ്ട്‌ ഉത്തരകാണ്ഡം എന്ന അതിനുശേഷമുള്ള ഭാഗം പിന്നീട്‌ കൂട്ടിച്ചേർത്തതാകണം.  കൂടാതെ ഭാരതീയ കവികൾ തങ്ങളുടെ കൃതികൾ എപ്പോഴും ശുഭപര്യവസായി ആയാണ്‌ നിലനിർത്തുക. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയിൽ രാമായണം തികച്ചും ദുഃഖപര്യവസായി ആണ്‌. ശ്രീരാമപട്ടാഭിഷേകം വരെ എടുക്കുകയാണെങ്കിൽ കഥ തികച്ചും ശുഭപര്യവസായി ആണ്‌. ഇതും മേൽപറഞ്ഞ വാദത്തിന്‌ ബലം പകരുന്നു.
# ബാലകാണ്ഡത്തിലും ഉത്തരകാണ്ഡത്തിലും രാമൻ [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] അവതാരമാണ്‌. എന്നാൽ മറ്റു കാണ്ഡങ്ങളിൽ രാമൻ സാധാരണ മനുഷ്യനാണ്‌.
# ബാലകാണ്ഡത്തിന്റെ ഒന്നാം സർഗത്തിൽ [[നാരദമുനി]] വാല്മീകിക്ക്‌ രാമായണ കഥ ചുരുക്കത്തിൽ പറഞ്ഞുകൊടുക്കുന്നുണ്ട്‌. അതിൽ ഉത്തരകാണ്ഡത്തിലേയും ബാലകാണ്ഡത്തിലേയും ഭാഗങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല. 

&lt;!-- എന്നാൽ പൗരസ്ത്യ ചരിത്രകാരന്മാർ ഈ വാദത്തെ പൂർണ്ണമായും തള്ളിക്കളയുന്നു. {{തെളിവ്}} അവരുടെ വാദത്തിന്‌ പിന്തുണയേകാനായി നൽക്കുന്ന തെളിവുകൾ ഇവയാണ്‌. 
#പുരാതന ഭാരതീയ കവികളായ [[ഭാസൻ]], [[കാളിദാസൻ]], [[ഭവഭൂതി]], [[ദിങ്ങ്‌നാഗൻ]] മുതലായവരും പുരാതനഭാരതീയ കൃതിയായ 'ആനന്ദവർദ്ധനാചാര്യവും' വാല്മീകി രാമായണത്തെ അതിന്റെ ഇന്നത്തെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ്‌ കാണുന്നത്‌.
#ബാല-ഉത്തരകാണ്ഡങ്ങളിലൊഴികെ മറ്റെല്ലായിടത്തും രാമൻ മനുഷ്യനാണെന്നു പറയുന്നത്‌ ശരിയല്ല, കാരണം രാമായണത്തിലുടനീളം രാമന്റെ മനുഷ്യത്വമാണ്‌ മുന്നിട്ടു നിൽക്കുന്നതെങ്കിലും കവി രാമന്റെ ദൈവികത്വത്തെ ഇടക്കിടെ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്‌.{{തെളിവ്}}
#ബാലകാണ്ഡത്തിന്റെ ഒന്നാം സർഗത്തിൽ നാരദമുനി പ്രധാന രാമായണകഥ വളരെ ചുരുക്കിയാണു പറഞ്ഞു കൊടുക്കുന്നത്‌. അതിൽ താരതമ്യേന അപ്രധാനമായ ബാല-ഉത്തരകാണ്ഡങ്ങളിലെ കഥ ഇല്ലാത്തതിൽ അസ്വാഭാവികമായി ഒന്നും തന്നെ ഇല്ലത്രെ. --&gt;
== രാമായണം വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ/സ്വതന്ത്രകൃതികൾ‍ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! പേര്‌
! കൃതി
! വിസ്തൃതി
! പ്രത്യേകത
|-
| മഹാരാമായണം
| ശങ്കരപാർവതീ സം‌വാദം
| 3,50,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| രാമന്റെ 99 രാസലീലകളുടെ വർണ്ണന
|-
| സം‌വൃതരാമായണം
| നാരദകൃതം
| 24,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| സ്വയംഭുവന്റേയും ശതരൂപയുടേയും തപസ്സ്(ദശരഥൻ കൗസല്യ എന്നിവരുടെ മുജ്ജന്മം)
|-
| ലോമശരമായണം
| ലോമശ ഋഷീകൃതം
| 32,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| ദശരഥനും കൗസല്യയുടേയും മുജ്ജന്മം- കുമുദരാജാവായും വീരമതിയായും
|-
| അഗസ്ത്യരാമായണം
| അഗസ്ത്യകൃതം
| 16.000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| കുന്തളരാജാവും സിന്ധുമതിയും ദശരഥ-കൗസല്യ മുജ്ജന്മങ്ങളായി
|-
| മഞ്ജുളരാമായണം
| സുതീക്ഷ്ണകൃതം 
| 1,20,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| ഭാനുപ്രതാപ അരിമർദ്ദനന്റെ കഥ, ശബരിയോട്&lt;br /&gt; രാമൻ നവധാഭക്തിയെപ്പറ്റി വിവരിക്കുന്നത്.
|-
| സൗപദ്മരാമയണം
| അത്രിഋഷീ
| 1,20,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| പൂന്തോട്ടത്തിന്റെ സന്ദർഭം
|-
| രാമായണമഹാമാല
| ശിവ-പാർവ്വതീസം‌വാദം
| 56,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| ഭുശുണ്ഡിയുടെ ഗരുഡവിമോഹനനിവാരണം
|-
| സൗഹാർദ്ദരാമായണം
| ശരഭംഗഋഷി
| 40,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| രാമലക്ഷ്മണന്മാർ വാനരരുടെ ഭാഷ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനെപ്പറ്റിയും സംസാരിക്കുന്നതിനെപ്പറ്റിയുമുള്ള സൂചനകൾ
|-
| രാമായണമണിരത്നം
| വസിഷ്ഠ-അരുന്ധതീ സം‌വാദം
| 36,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| മിഥിലയിലും അയോദ്ധ്യയിലും രാമൻ വസന്തോത്സവം ആഘോഷിക്കുന്നത്
|-
| സൗര്യരാമായണം
| ഹനുമാൻ-സൂര്യസം‌വാദം
| 62,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| ശുകചരിത്രവും ശുകൻ രാജകനായിത്തീരുന്നതുകാരണം സീതാത്യാഗം നടക്കുന്നതു
|-
| ചാന്ദ്രരാമായണം
| ഹനുമാന്റേയും ചന്ദ്രന്റേയും സം‌വാദം
| 75,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| കേവടന്റെ പൂർവ്വജന്മകഥ
|-
| മൈന്ദരാമായണം
| മൈന്ദ-കൗരവ സം‌വാദം
| 52,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| പൂന്തോട്ടത്തിന്റെ സന്ദർഭം
|-
| സ്വയംഭൂവരാമായണം
|  ബ്രഹ്മാ നാരദസം‌വാദം
| 18,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| '''മണ്ഡോദരീഗർഭത്തിൽ നിന്നും സീതയുടെ ജനനം''' 
|- 
| സുവർച്ചസരാമായണം
| സുഗ്രീവ-താരാ സം‌വാദം
| 15,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| സുലോചനയുടെ കഥ, രാവണന്റെ ചിത്രം കാരണം ശാന്ത സീതയെ പരിഹസിക്കുന്നതും &lt;br /&gt;പകരം സീത ശാന്തയെ ശപിക്കുന്നതും ശാന്തക്ക് പക്ഷിയോനി ലഭിക്കുന്നതും, &lt;br /&gt;മഹാരാവണവദ്ഹം&lt;br /&gt;
|-
| ശ്രവണരാമായണം
| ഇന്ദ്ര-ജനക സം‌വാദം
| 1,25,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| മന്ഥരയുടെ ഉൽപത്തി, ചിത്രകൂടത്തിലേക്ക് ഭരതന്റെ യാത്രാ സമയത്ത് ജനകന്റെ വരവ്
|-
| ദുരന്തരാമായണം
| വസിഷ്ഠ-ജനക സം‌വാദം
| 61.000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| ഭരതന്റെ മഹിമാ വർണ്ണന
|-
| രാമായന ചമ്പു
| ശിവ-നാരദ സം‌വാദം
| 15,000 ശ്ലോകങ്ങൾ
| സ്വയം വരം 
|}

== രാമായണം ഭാരതീയ ഭാഷകളിൽ ==
=== തമിഴ് രാമായണം ===
{{പ്രലേ|കമ്പ രാമായണം}}
ദ്രാവിഡ ഭാഷകളിലെ രാമകഥ സംബന്ധിച്ച എറ്റവും പ്രാചീനമായ കൃതി ക്രി.വ. 12-ാം ശതകത്തിൽ [[കമ്പർ‌‌]] രചിച്ച [[കമ്പരാമായണം|രാമായണമാണ്‌]] ഇതിൽ വാല്മീകിയുടെ രാമായണത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ ആറു കാണ്ഡങ്ങളിലെ മുഴുവൻ കഥയും സ്വതന്ത്രരൂപത്തിൽ വർണ്ണിക്കുകയും അനേകം പുതിയ കഥകൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;എസ്. വയ്യ്യാപുരി. ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് തമിഴ് ലാങ്വേജ് ആൻഡ് കൾച്ചർ. 1956. മദ്രാസ്. പേജ് 103&lt;/ref&gt;  കമ്പർക്കു മുന്പ് ഓട്ടക്കൂതൻ തമിഴിൽ രാമായണം എഴുതിത്തുടങ്ങിയെന്നും കമ്പരുടെ കാവ്യം വായിച്ചശേഷം അദ്ദേഹം തന്റെ സൃഷ്ടി നശിപ്പിച്ചു കളയാൻ തുടങ്ങിയെന്നും എന്നാൽ ഇതറിഞ്ഞ കമ്പർ അദ്ദേഹത്തിനടുക്കലെത്തിയെന്നും ഉത്തരകാണ്ഡത്തെ രക്ഷിച്ചെടുക്കാൻ സാധിച്ചുവെന്നും ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ഇക്കാരണത്താൽ തമിഴ് രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡം രചിച്ചത് കമ്പരല്ല എന്ന് ബി.എം. ഗോപാലകൃഷ്ണാചാര്യർ അവകാശപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;ബി.എം. ഗോപാലകൃഷ്ണാചാര്യർ  കമ്പരാമായണ; ബാലകാണ്ഡം &lt;/ref&gt;

=== തെലുങ്കുരാമായണം ===
തെലുങ്കു സാഹിത്യത്തിൽ രാമകഥയെ സംബന്ധിച്ച ഏറ്റവും മഹത്തരമായ ഗ്രന്ഥം രംഗനാഥന്റെ [[ദ്വിപദരാമായണം|ദ്വിപദരാമായണമാണ്‌]] 14-ാം ശതകത്തിലാണ്‌ ഇത് രചിച്ചത്. കവിയായ ഗോനബുദ്ധറെഡ്ഡിയുടെ ആശ്രിതനായ അദ്ദേഹം കഥയുടെ കീർത്തി റെഡ്ഡിക്ക് നൽകിയിരുന്നു എങ്കിലും പിൽക്കാലത്ത് രംഗനാഥരാമായണം എന്ന പേരിൽ തന്നെ ഇത് പ്രശസ്തി നേടി. ജനപ്രീതി നേടിയ ദ്വിപദം എന്ന പേരിലുള്ള ഛന്ദസ്സും ലളിതഭാഷയും മൂലം ഈ രാമായണം തെലുങ്ക് ജനതക്കിടയിൽ വളരെയധികം പ്രചാരം നേടി. &lt;ref&gt;ഡോ. കാമിൽ ബുൽകേ. രാമകഥ &lt;/ref&gt; തെലുങ്കുസാഹിത്യത്തിലെ ആദ്യത്തെ രാമായണാഖ്യാനം തിക്കണ്ണ രചിച്ച നിർ‌വചനോത്തരരാമായണമാണ്‌. ഇത് ക്രി.വ. 13-ാം ശതകത്തിലാണ്‌ ഇത് രചിച്ചത്.  14-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ഭാസ്കരരാമായണമാണ്‌ ഏറ്റവും കലാത്മകവും സാഹിത്യപരവുമായി കരുതപ്പെടുന്നത്. ഇത് വാല്മീകി രാമായണത്തിന്റെ തെലുങ്കു പരിഭാഷയാണ്‌ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാമഭദ്രൻ രചിച്ച രാമാഭ്യുദയം, പിംഗലിസുരനാര്യ രചിച്ച രാഘവപാൺദവീയം, കദു കൂരിരുദ്രൻ രചിച്ച സുഗ്രീവവിജയ്‌മു എന്നിവയും പ്രശസ്തി നേടിയ രാമായണ കഥകളാണ്‌.  തെലുങ്കിലെ സാധാരണജനങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയങ്കരമായ രാമായണം മൊല്ലരാമായണമാണ്‌. കട്ടവരദരാജു ക്രി.വ. 17-ാം ശതകത്തിൽ വിസ്തൃതമായ ദ്വിപദരാമായണം രചിച്ചു. അതിൽ വാല്മീകി രാമായണകഥ തന്നെയാണ്‌  അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt; കട്ടവരദരാജു; ശ്രീരാമായണമു ഓഫ് കട്ടവരദരാജു; മദ്രാസ് യൂണിവേർസിറ്റി; മദ്രാസ് 1950 ഭൂമിക. &lt;/ref&gt;
=== മലയാളരാമായണം ===
&lt;!--[[Image:Ramayanam Malayalam.jpg|thumb|250px|രാമായണം ചിത്രകഥയുടെ പുറംചട്ട]]--&gt;
* [[രാമചരിതം]]-യുദ്ധകാണ്ഡത്തെ ആസ്പദമാക്കി12-ാം ശതകത്തിൽ എഴുതപ്പെട്ട ഒരു പാട്ടുകൃതി. ചീരാമകവിയാണ്‌ രചയിതാവ്.
* [[കണ്ണശ്ശരാമായണം]]- 14-ാം ശതകത്തിന്റെ ഉത്തരാർദ്ധത്തിൽ [[കണ്ണശ്ശപ്പണിക്കർ]] രചിച്ച കാവ്യമാണ്‌. 
* [[രാമായണം ചമ്പു]]- ക്രി.വ.1500 ൽ [[പുനം നമ്പൂതിരി]]  [[മണിപ്രവാളം|മണിപ്രവാളശൈലിയിൽ]] എഴുതിയ [[മ്പു|ചമ്പൂകാവ്യം]]. 
* [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്]]- 1575 നും 1650 നും ഇടക്ക് [[എഴുത്തച്ഛൻ]] രചിച്ചതാണിത്. ഈ ഗ്രന്ഥമാണ്‌ മലയാളികൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ ജനപ്രീതിയാർജ്ജിച്ചത്. 
* [[രാമായണം ആട്ടക്കഥ]]- [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]] രചിച്ച ഈ [[ആട്ടക്കഥ]] വാല്മീകിരാമായണത്തിന്റെ സ്വതന്ത്രതർജ്ജമയാണ്‌.
*[[മാപ്പിള രാമായണം]]- മലബാറിലെ മാപ്പിളമാർക്കിടയിൽ വാമൊഴിയായി പ്രചരിച്ചിരുന്ന കാവ്യകൃതിയാണ് മാപ്പിള രാമായണം . മാപ്പിളപ്പാട്ടിന്റെ ശൈലിയിൽ ചൊല്ലപ്പെടുന്ന പദ്യത്തിന്റെ സാരാംശം രാമായണത്തിലെ വിവിധ കഥാസന്ദർഭങ്ങളാണ്.

=== ആദിവാസി രാമകഥകൾ ===
ആദിവാസികളുടെ സാഹിത്യം സുരക്ഷിതമായിരുന്നിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ അതിന്റെ മൂലരൂപം അന്വേഷിക്കുന്നത് ശ്രമകരമായിരിക്കും. രാമായണത്തിലെ വാനരന്മാർ, ഋക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവർ വാസ്തവത്തിൽ ആദിവാസികളോ ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ആദ്യകാല വാസികൾ തന്നേയോ ആണെന്ന് കാമിൽ ബുൽകേ പറയുന്നു. 

ആദിവാസികൾക്കിടയിൽ പൂർണ്ണരൂപത്തിൽ രാമായണം പ്രചാരമില്ലെങ്കിലും നിരവധി ഉപകഥകൾ അവർ ഇന്നും വായ്മൊഴിയായി പകർന്നു പോരുന്നു. പലജാതികളും [[ശബരി|ശബരിയുടെ]] ഐതിഹ്യങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ട്. ബോഡോ ജാതിയിൽ സീതാത്യാഗത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ രജകന്റെ കഥയുടെ വികൃതരൂപം ലഭിക്കുന്നു. ഉംറാവ് ജാതിയിൽ ലങ്കാ ദഹനത്തിന്റെ കഥക്ക് ഒരു പുതിയ രൂപം പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. 

ബീഹാറിലെ സാന്ധാൾ വംശത്തിൽ പെട്ടവരുടെ (ഹരപ്പൻ നിവാസികളുടെ പിൻഗാമികൾ എന്ന് ചില ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു) ഇടയിൽ പ്രചാരമുള്ള രാമകഥക്ക് രാമായണവുമായി അടുത്ത സാമ്യമുണ്ട്. അതിപ്രകാരമാണ്‌
# ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞാനുസരണം മാമ്പഴം തിന്ന ദശരഥപത്നിമാർ ഗർഭിണികളായിത്തീരുന്നത്. 
# കൈകേയിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ഭരതശത്രുഘ്നന്മാർ ജനിക്കുന്നു
# രാവണവധത്തിനു ശേഷം മടങ്ങി വന്ന രാമൻ സന്ധാളരുടെ സ്ഥലത്ത് താമസിക്കുകയും ശിവക്ഷേത്രം സ്ഥാപിക്കുകയും അവിടെ ദിവസവും സീതയോടൊത്ത് പൂജ ചെയ്യുകയും ചെയ്തിരുന്നു. 
# സീതാന്വേഷണം നടത്തുന്ന സമയത്ത് അണ്ണാൻ കുഞ്ഞിനും ഇലന്തമരത്തിനും രാമൻ വരങ്ങൾ നൽകുന്നത്, കൊക്കിനു ശിക്ഷ നൽകുന്നത്, ലക്ഷ്മണനും ഹനുമാനും ആദ്യം കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം നടത്തുന്നത്, ഹനുമാൻ രാമബാണത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ സമുദ്രം താണ്ടുന്നത് തുടങ്ങിയ കഥകൾ ആദിവാസികൾക്കിടയിൽ പ്രചരിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;
ഗോപാലലാൽ വർമ്മ, സന്ധാളീ നാടോടിപ്പാട്ടുകളിൽ ശ്രീരാമൻ; സാരംഗം പബ്ലിക്കേഷൻസ്; ഡൽഹി. 1960 &lt;/ref&gt;

ശരശ്ചന്ദ്രറായി രചിച്ച ''ദി ബീർഹോർസ്''  എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ബീർഹോർസ് എന്ന ആദിവാസി ജാതിയിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള രാമകഥയെപ്പറ്റി പ്രസ്താവം ഉണ്ട്. അതിൻ പ്രകാരം ദശരഥന്‌ 7 ഭാര്യമാരാണുള്ളത്. സീത മുറ്റം മെഴുകുന്നതിനായി ശിവന്റെ വില്ല് ഉയർത്തുന്നതും സീതാന്വേഷണത്തിലെ അണ്ണാൻ കുഞ്ഞ്, ഇലന്ത മരം, കൊക്ക് എന്നിവയെ പറ്റിയും പ്രസ്താവമുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ കഥയിൽ രാവണനെ വധിക്കുന്നത് ലക്ഷ്മണനാണ്‌. 

മുണ്ഡാ ജാതിയിൽ പ്രചരിച്ചിട്ടുള്ള കഥയിലും കൊക്കിന്റെ കഴുത്ത് രാമൻ വലിച്ചു നീട്ടി അതിനെ ശിക്ഷിക്കുന്നതിന്റേയും ഇലന്തമരം സീതയുടെ സാരിയുടെ കഷണങ്ങൾ രാമനു നൽകി അനശ്വരതയുടെ വരം നേടുന്നതും മറ്റും ഉണ്ട്. അണ്ണാൻ കുഞ്ഞ് സീതയുടെ മാർഗ്ഗം പറഞ്ഞു കൊടുക്കുന്നതിനാൽ രാമൻ തലോടുന്നതായാണ്‌ അവരുടെ കഥകളിൽ ഉള്ളത്. &lt;ref&gt;
എം.സി. മിത്ര: ജേർണൽ ഓഫ് ഡിപാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ലെറ്റേർസ്. കൽക്കത്ത ഭാഗം 4 303-304 പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നത് -കാമിൽ ബുൽകേ [[രാമകഥ]] &lt;/ref&gt;

മദ്ധ്യപ്രദേശിലെ  ബൈഗാ-ഭൂമിയ എന്ന ജാതികളിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള ഐതിഹ്യം സീതയെ കൃഷിയുടെ അധിഷ്ഠാനദേവതയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. അതനുസരിച്ച് മാതാവായ ജാനകിയുടെ കൈവിരലിൽ ആറു വിരലുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നും അതിലൊന്ന് മുറിച്ച് ഭൂമിയിൽ നട്ടതിൽ നിന്നാണ്‌ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ഇനങ്ങളിലുമുള്ള വിത്തുകൾ മുളച്ച് വന്നതെന്നും കാണുന്നു. &lt;ref&gt;
എസ്. ഫുക്സ്. ദി ഗോണ്ഡേ ആൻഡ് ഭൂമിയ ഓഫ് ഈസ്റ്റേർൺ മണ്ഡല: ബോംബെ 1960 &lt;/ref&gt;

== രാമായണം വിദേശഭാഷകളിൽ ==
[[പ്രമാണം:അറബിയിലുള്ള രാമായണം.JPG|ലഘു|[[അറബി ഭാഷ|അറബിയിലുള്ള]] [[വാല്മീകി]] [[രാമായണം]]. [[മഷി|മഷിയും]] [[ചായം|ചായങ്ങളും]] ഉപയോഗിച്ച് 16-‍ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം രചിച്ചത്.]]
=== സിംഹളരാമകഥ ===
സിംഹളരാമകഥയിൽ രാമൻ ഒറ്റക്കാണ്‌ വനവാസം നടത്തുന്നത്.അദ്ദേഹത്തിന്റെ അസാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ സീത അപഹരിക്കപ്പെടുന്നു. ഹനുമാന്റെ സ്ഥാനത്ത് ബാലിയാണ്‌. ബാലി ലങ്കാദഹനം തടത്തി സീതയെ രാമന്റെ അടുക്കലെത്തിക്കുന്നു. രാവണന്റെ ചിത്രം കാരണം രാമൻ സീതയെ ത്യാഗം ചെയുന്നു. സീതക്ക് ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കുന്നു. വാല്മീകി മറ്റു രണ്ടുപേരെക്കൂടി സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ മൂന്നു പേരും പിന്നീട് രാമസേനയുമായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിനെപ്പറ്റിയും പ്രസ്താവനയുണ്ട്. സിംഹള ദ്വീപിലെ കൊഹോബോയക്കം എന്ന ആചാരവേളകളിൽ കാവ്യാത്മകങ്ങളായ കഥകൾ പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഈ അവസരത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട കഥകളിൽ പ്രധാനം സീതാത്യാഗത്തിന്റെയും സിംഹളത്തിന്റെ ആദ്യരാജാവായ വിജയന്റെയും മറ്റും കഥകളുമാണ്.
=== ടിബറ്റ് രാമായണം ===
രാമകഥ പ്രാചീനകാലം മുതൽക്കേ വടക്കോട്ട് പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. ടിബറ്റ് ഭാഷയിൽ അത് 8-9 ശതകങ്ങളിലെത്തിച്ചേർന്നിരിക്കാം എന്ന് അനുമാനിക്കുന്നു. രാവണചരിതം മുതൽ സീതാത്യാഗവും രാമസീതാസം‌യോഗവും വരെയുള്ള മുഴുവൻ രാമകഥയുടേയും കൈയെഴുത്തു പ്രതികൾ തിബറ്റിൽ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദശരഥനിതിൽ രണ്ട് പത്നിമാർ മാത്രമാണുള്ളത്. ഇളയ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് ആദ്യം രാമൻ ജനിക്കുന്നു. വിഷ്ണു തന്നെ വീണ്ടും ജ്യേഷ്ഠത്തിയിൽ ലക്ഷ്മണനായി ജനിക്കുന്നുണ്ട്. സീത മുൻജന്മത്തിൽ രാവണപുത്രിയായി കരുതുന്നു. പിതാവിനെ നശിപ്പിക്കുമെന്ന് ജാതകത്തിലുള്ളതിനാൽ അവളെ നദിയിൽ എറിയുന്നു. എന്നാൽ സീതയെ ഭാരതത്തിലെ മുക്കുവർ രക്ഷിക്കുകയും അവരിലാരോ ഒരാൾ വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ലീലാവതി എന്നാണതിൽ സീതയുടെ പേര്.  ലക്ഷ്മണനെ രാജാവാക്കാനായി രാമൻ സ്വമേധയാ രാജ്യം വിട്ട് കാട്ടിൽ പോകുകയും രാജ്യം ചുറ്റുകയും അവിടെ വച്ച് സീതയെ കണ്ടുമുട്ടി വിവാഹം കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കർഷകരുടെ അഭ്യർത്ഥന പ്രകാരം തിരികെ ചെന്ന് രാജ്യം ഭരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അനന്തരം സീതാപഹരണം. ഇത് നടക്കുന്നത് രാജധാനിക്കടുത്തുള്ള അശോകവനത്തിൽ നിന്നാണ്‌. പിന്നീട് സീതാന്വേഷണം, വാനരന്മാരോട് സൗഹൃദം, ഹനുമാന്റെ ലങ്കാദഹനം മുതൽ രാവണ വധം വരെ കാണാം.
===മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലെ രാമായണങ്ങൾ===
 
*[[റീയംകെർ|കമ്പോഡിയ രാമായണം(റീയംകെർ)]]
*[[രാമകീൻ|തായ്‌ലാന്റ് രാമായണം(രാമകീൻ)]]
*[[ഫ്രാ ലക് ഫ്രാ ലാം|ലാവോസ് രാമായണം(ഫ്രാ ലക് ഫ്രാ ലാം)]]
*[[യാമ സത് ദൗ|ബർമ്മ(മ്യാൻമർ)രാമായണം(യാമ സത് ദൗ)]]

*[[ഹിക്കായത് സെറി രാമ|മലേഷ്യ രാമായണം(ഹിക്കായത് സെറി രാമ)]]
*[[കകവിൻ രാമായണ|ജാവ, ഇൻഡോനേഷ്യൻ രാമായണം(കകവിൻ രാമായണ)]]

*[[മഹരദിയ ലാവണ|ഫിലിപ്പൈൻസ് രാമായണം (മഹരദിയ ലാവണ)]]

*[[ജപ്പാനിലെ രാമായണം]]
*[[സിദ്ധി രാമായണ|നേപ്പാൾ രാമായണ (സിദ്ധി രാമായണ)]]
*[[ടിബറ്റ് രാമായണം]]&lt;ref&gt;The Ramayana Tradition in Asia-edited by V.Raghavan published by Sahithya academi,India 1998&lt;/ref&gt; 

== ഉപസംഹാരം ==
വാല്മീകി പദപ്രയോഗങ്ങളിൽ അദ്വിതീയനായിരുന്നു. കരുണാരസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി രചിക്കപ്പെട്ട രാമായണമാകട്ടെ കാവ്യങ്ങളിൽ വച്ച്‌ ഉന്നതസ്ഥാനം വഹിക്കുന്നു. [[കാളിദാസൻ]], [[ഭവഭൂതി]] മുതലായവർ തുടങ്ങി അനേകർക്ക്‌ പ്രചോദനമാകാൻ കവിക്ക്‌ കഴിഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടാണ്‌ കവിയെ ആദികവിയെന്നും, കാവ്യത്തെ ആദികാവ്യം എന്നും വിളിച്ച്‌ നിരൂപകർ ആദരിക്കുന്നതും&lt;ref&gt;http://www.eng.vedanta.ru/library/vedanta_kesari/ramayana.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.sociology.ed.ac.uk/sas/papers/panel49_mbrockington.rtf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
http://www.archaeologynews.org/link.asp?ID=248828&amp;Title=Why%20modern%20India%20misses%20Sankalia&lt;/ref&gt;.

== ഇവകൂടി കാണുക ==
* [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം]]
* [[രാമായണം (പൈകോ ചിത്രകഥ)]]
*[[മാപ്പിള രാമായണം]]

== കുറിപ്പുകൾ ==

a.{{Note_label|A|a|none}} ലീലാലോലരായ ക്രൗഞ്ചപ്പക്ഷികളെ കണ്ട് മഹർഷിയുടെ മനുഷ്യഹൃദയത്തിൽ പൂർവാശ്രമത്തിലെ മിഥുനജീവിതസ്മൃതി ഉണർന്നിരിക്കേ ആയിരിക്കാം വേടന്റെ അമ്പ് അവയിലൊന്നിനെ കൊന്നതെന്ന് മലയാളത്തിലെ സാഹിത്യചിന്തകൻ കൊടുപ്പുന്ന അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. വാല്മീകിയുടെ തീവ്രപ്രതികരണത്തിന്റെ പ്രേരകവികാരമായി കരുണാശോകങ്ങൾക്കൊപ്പം രതിയും ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;കൊടുപ്പുന്ന : ആദികവിയുടെ ശില്പശാല - രതി, പിന്നെ ശോകം എന്ന ലേഖനം.&lt;/ref&gt;


b.{{Note_label|B|b|none}} മഹാഭാരതത്തിലെ ദ്രോണപർവ്വത്തിലും ശാന്തിപർവ്വത്തിലും മാത്രമാണ്‌ വാല്മീകി കവിയാണെന്ന വ്യക്തമായ സൂചനകൾ ലഭിക്കുന്നത്. ശാന്തിപർവ്വത്തിൽ ഒരു ഭാർഗ്ഗവകവിയെപ്പറ്റിയും അനുശാസനപർവ്വത്തിൽ യശോധനനായ ഒരു വാല്മീകിയെപ്പറ്റിയും രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. മഹാഭാരതത്തിലെ മറ്റു പർവ്വങ്ങളിൽ വാല്മീകിയെപ്പറ്റിയുള്ള പരമാർശങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും കവിയാണെന്ന സൂചന ഇല്ല.

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{wikisource|Ramayana}}
{{commons cat|Ramayana|Ramayana}}
{{കവാടം ഹിന്ദുമതം}}
; {{In lang|sa}}സംസ്കൃതത്തിൽ

* [[oldwikisource:रामायण|रामायण]] ([[Devanagari|ദേവനാഗിരി]] ലിപിയിൽ രാമായണം- [[Wikisource|വിക്കി സോഴ്സിൽ നിന്നും]])
* [http://www.sacred-texts.com/hin/rys/index.htm Ramayana] (ദേവനാഗിരിയിലും [[IAST|ഐ.എ.എസ്.ടി]])

;  {{In lang|en}} വിവർത്തനങ്ങൾ
* [http://valmiki.iitk.ac.in/index.php?id=translation വാക്കുകളുടെ വിവർത്തനങ്ങൾ-ഓഡിയോ സഹിതം]
* [http://www.gutenberg.org/etext/24869 ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തനം ഡൌൺ‌ലോഡ് ചെയ്യാൻ ]
* [http://www.sacred-texts.com/hin/rama/index.htm Ralph T. H. Griffith (1870-1874) വിവർത്തനം ചെയ്ത രാമായണം]
* [http://www.sacred-texts.com/hin/dutt/index.htm  R.C. Dutt (1899) ന്റെ മഹാഭാരതവും രാമായണവും]
* [http://www.valmikiramayan.net/ രാമായണത്തിലെ പദ അർത്ഥങ്ങൾ] {{In lang|sa}}/{{In lang|en}}
* [http://www.gitapress.org/Download_Eng_pdf.htm ''രാമചരിതമാനസം'' (Tulsidas' Ramayana)] {{In lang|hi}}/{{In lang|en}}

; ഗവേഷണ ലേഖനങ്ങൾ
* {{cite journal|last=Siddhinathananda|first=Swami |title=The Role of the Ramayana in Indian Cultural Lore|journal=[[Vedanta Kesari]]|url=http://www.eng.vedanta.ru/library/vedanta_kesari/ramayana.php}}
* [https://web.archive.org/web/20070310182720/http://www.azibaza.com/lecture/ramayana.htm The storyboard of the Ramayana] - discusses adaptations in other nations

{{ഫലകം:രാമായണം}}
{{ഫലകം:HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവം]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണം]]
[[വർഗ്ഗം:ഇതിഹാസങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9ip33r54l2kx1r5350jlfj91v22psff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൂനൻ കുരിശുസത്യം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5808</id>
    <revision>
      <id>4676316</id>
      <parentid>4011621</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147747" sha1="ib4tsa7k4riifl8g1vt5s6wwwkssh4x" xml:space="preserve">{{prettyurl|Coonan Cross Oath}}
{{Nasrani people}}
{{Indian Christianity}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മാർ തോമാ നസ്രാണികൾ]] തങ്ങളുടെ സഭയെ [[പോർച്ചുഗൽ|പോർട്ടുഗീസുകാരും]] [[ഈശോസഭ|ജെസ്യൂട്ട് പാതിരിമാരും]] [[ലത്തീൻ കത്തോലിക്കാ സഭ|റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ]] കീഴിൽ വരുത്തുവാൻ നടത്തിയ പീഡനങ്ങൾക്കെതിരെ 1653 ജനുവരി 3-ന് [[കൊച്ചി]]ക്ക് സമീപമുള്ള [[മട്ടാഞ്ചേരി]]യിൽ വെച്ച് പരസ്യമായി എടുത്ത പ്രതിജ്ഞയാണ്  '''കൂനൻ കുരിശുസത്യം''' അഥവാ '''കൂനൻ കുരിശ് പ്രതിജ്ഞ''' (ഇംഗ്ലീഷ്: '''Coonan Cross Oath''')  എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ സംഭവം '''കൂനൻ കുരിശ് കലാപം''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഒരു പക്ഷേ, വൈദേശിക താല്പര്യങ്ങളോട് എതിർപ്പ് പ്രകടിപ്പിച്ച ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സംഘടിത ചെറുത്തുനില്പ് ഇതായിരിക്കാം എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book| title = Land and People of Indian States and Union Territories:a| last = S. C. Bhatt, Gopal| first = K. Bhargav| publisher = Gyan Publishing House| year = 2006| isbn =| location =| pages = }}&lt;/ref&gt; ചില ചരിത്രകാരന്മാർ  കൂനൻ കുരിശുസത്യം മുഖ്യമായും പോർട്ടുഗീസുകാർക്കും അവരുടെ വക്താക്കളായ ജെസ്യൂട്ട് മിഷണറിമാർക്കും എതിരായുള്ള പ്രതിഷേധമായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;Neil_on_Oath&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=319-320 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en |quote=On 3 January 1653 priests and people assembled in the church of Our Lady at Mattanceri, and standing in front of a crucifix and lighted candles swore upon the holy Gospel that they would no longer obey Garcia, and that they would have nothing further to do with the Jesuits; they would recognise the archdeacon as the governor of their church.....The Thomas Christians did not at any point suggest that they wished to separate themselves from the pope. They could no longer tolerate the arrogance of Garcia. And their detestation of the Jesuits, to whose overbearing attitude and lack of sympathy they attributed all their troubles, breathes through all the documents of the time. But let the pope send them a true bishop not a Jesuit, and they will be pleased to receive and obey him.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Gazette_onOathVersions/&gt; എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുമ്പോൾ മറ്റ് ചില ചരിത്രകാരന്മാർ ഇത് അന്നത്തെ റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ മേൽക്കോയ്മക്ക് എതിരെയുള്ള പ്രതിഷേധവും&lt;ref name=Gazette_onOathVersions/&gt; അതോടൊപ്പം തങ്ങളുടെ പുരാതനസഭയെ അതിന്റെ മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ സ്വാതന്ത്യത്തോടും കൂടി പുനഃസ്ഥാപിക്കുവാനുള്ള മാർ തോമാ നസ്രാണികളുടെ അദമ്യമായ അഭിവാഞ്ജയുടെ പ്രതിഫലനവും ആയിരുന്നു എന്നും നിരീക്ഷിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_Oath&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ് |first= റോബർട്ട് എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=360 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en |quote=At Koonen Cross, the assembly of priests (kattanars) and people formally stood before a crucifix and lighted candles and solemnly swore an oath upon the Gospel that they would strive, henceforth, to restore their ancient Church to its former full independence and that they would no longer obey Francis Garcia (SJ) or any other prelate sent by the Pfarangi Church of Rome.}}&lt;/ref&gt; 

2,500-ഓളം വരുന്ന വിശ്വാസികൾ&lt;ref&gt; http://kottayamad.org/knanaya-history/ &lt;/ref&gt; കുരിശിൽ വടം കെട്ടി അതിൽ പിടിച്ച് ഒരേ സമയം സത്യം ചെയ്യുക വഴിയായി ഭാരം കാരണം കുരിശു ഒരു വശത്തേക്ക് വളഞ്ഞുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അത് കൊണ്ട് ഈ സംഭവം കൂനൻ കുരിശുസത്യം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;EtymologyRef1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;EtymologyRef2&quot;/&gt;
== ചരിത്രം ==
[[File:Our Lady of Life's Church in Mattancherry.jpg|thumb|left|360 px| മട്ടാഞ്ചേരി പള്ളി]]
''[[മാർ തോമാ നസ്രാണികൾ]]''  (ചുരുക്കത്തിൽ ''നസ്രാണികൾ'')  അഥവാ ''മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കേരളത്തിലെ ആദ്യകാല ക്രിസ്ത്യാനികൾ [[തോമാശ്ലീഹ|മാർ തോമാ ശ്ലീഹായാൽ]] ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ക്രൈസ്തവരാക്കപ്പെട്ടു എന്ന് വിശ്വസിച്ചിരുന്ന തദ്ദേശിയരും അവരോടൊപ്പം മധ്യ-പൗരസ്ത്യ ദേശത്ത് നിന്നും ഇവിടെ കുടിയേറി പാർത്തവരുടെ പിന്മുറക്കാരായ ഒരു ചെറിയ വിഭാഗവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രാദേശികമായ ആചാരങ്ങൾ അവർക്കിടയിൽ വേണ്ടുവോളം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഹിന്ദുക്കളായ അദ്ധ്യാപകരുടെ കീഴിൽ അവർ വിദ്യ അഭ്യസിച്ചിരുന്നു. രാജാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് അവർക്ക് പ്രത്യേകം പരിഗണനകൾ കിട്ടിയിരുന്നു. കച്ചവടത്തിൽ അവർ പ്രാമാണ്യം നേടിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;കേരളസംസ്കാരം-മേനോൻ&quot;&gt;{{cite book  |last= ശ്രീധരമേനോൻ |first= എ|title=കേരളസംസ്കാരം |date=2010|publisher=ഡി.സി ബുക്സ് |page=28|url=|language=മലയാളം|isbn=81-264-1585-1}}&lt;/ref&gt; ക്രിസ്തുമതം കേരളത്തിൽ വളരെ പെട്ടന്ന് പ്രചരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;കേരളസംസ്കാരം-മേനോൻ&quot;/&gt; പള്ളി കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ ഉറപ്പുറ്റ ഒരു സ്ഥാപനവുമായി.&lt;ref name=&quot;കേരളസംസ്കാരം-മേനോൻ&quot;/&gt; പള്ളികളുടെ ഘടനയിലും ആചാരങ്ങളിലും കേരള സംസ്കാരത്തിന്റെ സ്വാധീനത പലതരത്തിൽ പ്രകടമായി.&lt;ref name=&quot;കേരളസംസ്കാരം-മേനോൻ&quot;/&gt; കേരളത്തിലെ ഈ ആദ്യകാല ക്രൈസ്തവ സമൂഹത്തിന് പേർഷ്യ, സിറിയ, ഏഷ്യാമൈനർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലെ പുരാതന ക്രൈസ്തവസമൂഹങ്ങളുമായി ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/newly-discovered-300-yr-old-inscription-sheds-light-keralas-forgotten-persian-bishop-157810 |title= Newly discovered 300-yr-old inscription sheds light on Kerala's forgotten Persian Bishop|last= |first= |date=19 നവംബർ 2021 |website=thenewsminute.com |publisher=The Newsminute |access-date=22 ഡിസംബർ 2021|quote=Christianity established itself in Kerala within the first century A.D, and the local Christian community known as the Nasranis made connections with various ancient Christian communities in Persia, Syria, Asia Minor.}}&lt;/ref&gt;
===പേർഷ്യൻ സഭയുമായുള്ള ബന്ധവും ആർച്ച്ഡീക്കൻ പദവിയും===
നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ കേരളത്തിലെ മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുടെ സഭ പേർഷ്യയിലെ സഭയുമായി ബന്ധത്തിലെത്തി എന്ന് കരുതുന്നു.  തെക്കേ ഇന്ത്യയും പേർഷ്യയും തമ്മിൽ നിലനിന്നിരുന്ന വ്യാപാരബന്ധങ്ങൾ കേരളത്തിലെ ക്രൈസ്തവ സമൂഹവും പേർഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിലെ സഭയും തമ്മിൽ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുവാൻ ഇടയാക്കി.&lt;ref name=&quot;പുലിക്കുന്നേൽ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;എഴുത്തുപുരക്കൽ&quot;/&gt; തോമാശ്ലീഹായാൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടവയാണെന്നുള്ള ഇരു സഭകളുടെയും പൊതുവിശ്വാസം ഈ ബന്ധം ശക്തമാകാനുള്ള ഒരു ഘടകമായി കരുതപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ പേർഷ്യയിലെ ഭരണാധികാരികൾ ക്രിസ്ത്യാനികളെ പീഡിപ്പിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ നിരവധി മെത്രാന്മാർ ഇന്ത്യയിലേയ്ക്ക് വന്നതാണ് ഇരുസഭകളും തമ്മിൽ ബന്ധത്തിലെത്താൻ കാരണമെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;പുലിക്കുന്നേൽ&quot;&gt; ജോസഫ് പുലിക്കുന്നേൽ; കേരള ക്രൈസ്തവ ചരിത്രം- വിയോജനക്കുറിപ്പുകൾ, ഭാരതീയ ക്രൈസ്തവ പഠനകേന്ദ്രം. 1999 &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;എഴുത്തുപുരക്കൽ&quot;&gt;{{cite book  |last= എഴുത്തുപുരക്കൽ കപ്പൂച്ചിൻ |first= ജോസഫ്|title=സിറോ-മലബാർ ആരാധനാക്രമവും ഫ്രാൻസിസ്കൻ ആദ്ധ്യാത്മികതയും |date=2016|publisher=മീഡിയഹൗസ് |page=77|url=|language=മലയാളം|isbn=978-93-84034-98-6}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ സഭ തങ്ങളുടെ ആദ്ധ്യാത്മിക കാര്യങ്ങൾക്കായി പേർഷ്യയിലെ [[കിഴക്കിന്റെ സഭ]]യുടെ കാതോലിക്കാ-പാത്രിയർക്കീസ് നിയോഗിച്ചിരുന്ന മെത്രാന്മാരെ ആശ്രയിച്ചു വന്നിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Thomas-Christians/Later-developments |title=Thomas Christians  |last= |first= |date= |website=britannica.com|publisher=എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാണിക്ക|access-date=25 ഡിസംബർ 2021|quote=India’s ancient Christians looked to the Assyrian Church of the East (often disparaged as “Nestorian” by Western or Roman Catholic Christians, who associated it with the anathematized bishop Nestorius) and its catholicos (or patriarch) for ecclesiastical authority}}&lt;/ref&gt; അങ്ങനെ മധ്യ-പൗരസ്ത്യ ദേശത്തു നിന്നുള്ള മെത്രാന്മാർ സഭാപരമായ കാര്യങ്ങളിൽ ആത്മീയാധികാരികളായിരുന്നപ്പോഴും കേരള സഭയുടെ പൊതുഭരണം നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത് ''[[അർക്കദ്യാക്കോൻ]]'' അഥവാ ''ആർച്ച്ഡീക്കൻ'' എന്ന സ്ഥാനപ്പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന തദ്ദേശീയ പുരോഹിതനായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://gedsh.bethmardutho.org/Thomas-Christians |title=Thomas Christians|last= |first= |date= |website= |publisher= e-GEDSH:Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage|access-date= |quote=Although India was supplied with bishops from the Middle East, the effective control lay in the hands of the indigenous Archdeacon.}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തെ ''ജാതിക്കു കർത്തവ്യൻ'' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Clara1&quot;&gt;{{cite book |last= ജോസഫ്|first= ക്ലാര. എ.ബി|title=Christianity in India: The Anti-Colonial Turn |date=2019|publisher=Taylor &amp; Francis |page= |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India/xEmMDwAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=0|language=en |isbn=9781351123846|quote=Documents address him as the Jathikku Karthavyan [the head of the caste], that is, the head of the Thomas Christians.&quot;}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിനായിരുന്നു [[മാർ തോമാ നസ്രാണികൾ|മാർ തോമാ നസ്രാണികളുടെ]] സാമുദായിക നേതൃത്വം.&lt;ref name=&quot;Clara1&quot;/&gt; ഒന്നിലേറെ വിദേശ മെത്രാന്മാർ നിലവിലിരുന്ന കാലഘട്ടങ്ങളിൽ പോലും അർക്കദ്യാക്കോൻ അഥവാ ആർച്ച്ഡീക്കൻ പദവിയിൽ ഒരാൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.&lt;ref name=&quot;Clara2&quot;&gt;{{cite book |last= ജോസഫ്|first= ക്ലാര. എ.ബി|title=Christianity in India: The Anti-Colonial Turn |date=2019 |publisher=Taylor &amp; Francis |page= |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India/xEmMDwAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=0 |language=en|isbn=9781351123846|quote=even when there were more than one foreign bishop, there was only one Archdeacon for entire St.Thomas Community..&quot;}}&lt;/ref&gt;സുറിയാനി ആരാധനാഭാഷയായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതിനാൽ കാലക്രമേണെ&lt;ref name=&quot;MSK&quot;&gt;{{cite book |last=  |first=  |title= ഡോ:പി.ജെ. തോമസിന്റെ 'മലയാള സാഹിത്യവും ക്രിസ്ത്യാനികളും' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ സ്കറിയ സക്കറിയ എഴുതിയ 'ചർച്ചയും പൂരണവും' എന്ന അനുബന്ധ ഭാഗത്തു നിന്നും|date=1989 |publisher=ഡി.സി. ബുക്‌സ് |page=323 |url= |quote=...അവരെ ലത്തീൻകാരിൽ നിന്നും വേർതിരിച്ചു കാണിച്ച് സുറിയാനിക്കാർ എന്നു പേരു വിളിച്ചു തുടങ്ങി. ഡച്ചുകാരാണ് ഈ പേര് സമുദായനാമമായി ഉപയോഗിച്ച് തുടങ്ങിയത് എന്നു കേൾക്കുന്നു. ഏതായാലും സുറിയാനിക്കാർ എന്ന സമുദായപ്പേരുണ്ടാകുന്നത് പോർത്തുഗീസുകാരുടെ വരവിന് ശേഷമാണ്....ബ്രിട്ടീഷുകാരായിരുന്നു ഈ പേരിന്റെ പ്രചാരകർ. ഇന്ന് സുറിയാനിക്കാർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന പ്രാചീന മാർത്തോമാ നസ്രാണികൾക്കു സുറിയാനിയുമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ബന്ധം ആരാധനാഭാഷയിൽ മാത്രമായിരുന്നു....ഇന്ന് സുറിയാനി ക്രിസ്ത്യാനികൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന മാർത്തോമാ നസ്രാണികളെല്ലാം വിദേശത്തു നിന്ന് കുടിയേറിപ്പാർത്തവരുടെ പിന്മുറക്കാരാണ് എന്ന് ചിലർ തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.}}&lt;/ref&gt; മാർത്തോമാ നസ്രാണികളെ ''സുറിയാനി ക്രിസ്ത്യാനികൾ'' എന്നും കൂടി അറിയപ്പെടാൻ ഇടയായി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/newly-discovered-300-yr-old-inscription-sheds-light-keralas-forgotten-persian-bishop-157810 |title= Newly discovered 300-yr-old inscription sheds light on Kerala's forgotten Persian Bishop|last= |first= |date=19 നവംബർ 2021 |website=thenewsminute.com |publisher=The Newsminute |access-date=25 ഡിസംബർ 2021|quote=The Nasranis used an ancient language known Syriac in their liturgy, which led to them being referred to as Syrian Christians.}}&lt;/ref&gt;

===പോർട്ടുഗീസ് മിഷണറിമാരുടെ ആഗമനം===
1498-ൽ കോഴിക്കോട്ട് എത്തിയ  [[വാസ്കോ ഡ ഗാമ]] തിരിച്ചു പോയതിന് ശേഷം 1500-ൽ [[പെഡ്രോ അൽവാരിസ് കബ്രാൾ|പെഡ്രോ അൽവാരിസ് കബ്രാളിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ കേരളത്തിലെത്തിയ പോർട്ടുഗീസ് നാവിക സംഘത്തിൽ 19 പേരുൾപ്പെട്ട ഒരു മിഷണറി സംഘവും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ പകുതിയിലേറെ പേരും ഫ്രാൻസിസ്കൻ മിഷണറി വൈദികരായിരുന്നു.  1502-ൽ [[വാസ്കോ ഡ ഗാമ]] രണ്ടാം പ്രാവശ്യം കേരളത്തിൽ എത്തിയതിനു ശേഷം കൊച്ചിയിൽ വെച്ച് നസ്രാണികളുടെ ഒരു സംഘം അങ്കമാലി മെത്രാനായിരുന്ന മാർ യാക്കോബിനൊപ്പം അദ്ദേഹത്തെ ചെന്നു കാണുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_sceptre&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ് |first= റോബർട്ട് എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=123-124 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en |quote=Two years later, in November 1502, not long after the arrival from Lisbon of the Captain-Major, Admiral Vasco da Gama, another delegation of Indian Christian leaders, also led by Mar Jacob, the Metran of Ankama¯li,.........In token of this alliance, they ceremonially presented the Captain-Major with a highly ornate red staff, richly inlaid, with silver bands on its ends and three silver bells on its top..........rather than serving as tokens of submission, symbolized superiority—the Portuguese were only too happy to accept.}}&lt;/ref&gt; തങ്ങൾ തദ്ദേശീയരായ ക്രൈസ്തവരാണെന്നും ഒരേ മതവിശ്വാസം വെച്ചു പുലർത്തുന്നവർ എന്ന നിലയിലും ഇരുകൂട്ടരുടെയും നന്മക്കും സംരക്ഷണത്തിനുമായി ഔപചാരികമായ ഒരു സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നുവെന്നും അറിയിച്ചു. ഈ സഖ്യത്തിന്റെ പ്രതീകം എന്ന നിലയിൽ നസ്രാണികൾ തങ്ങളുടെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന വെള്ളി കെട്ടിയ അലങ്കാരപൂർണ്ണമായ ഒരു ചെങ്കോൽ ആചാരപൂർവ്വം ഗാമക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഒരു ഉപഹാരം എന്നതിനപ്പുറമായി ഇത് അവരുടെ സ്വയം സമർപ്പണത്തിന്റെയും പോർട്ടുഗീസ് അധികാരത്തോടുള്ള കീഴ്പ്പെടലിന്റെയും പ്രതീകമാണെന്ന് കരുതിയ ഗാമയും പോർട്ടുഗീസ് സംഘവും സസന്തോഷം ആ ചെങ്കോൽ സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_sceptre&quot;/&gt; 

ആദ്യമൊക്കെ പോർട്ടുഗീസ് മിഷണറിമാർ കേരളത്തിലെ [[മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികൾ|മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുമായി]] സൗഹാർദ്ദപരമായാണ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതെങ്കിലും 1520-1530 കാലഘട്ടത്തോടു കൂടി ഇരുകൂട്ടരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഉലയുവാൻ തുടങ്ങി. പോർട്ടുഗീസുകാർ തങ്ങളുടെ സഭാപാരമ്പര്യങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങിയതാണ് ഇതിനു കാരണം. 1541-ൽ [[ഫ്രാൻസിസ്കൻ സഭ|ഫ്രാൻസിസ്കൻ മിഷണറിമാർ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] ദേവാലയം നിർമ്മിച്ചു. ഫ്രാൻസിസ്കൻ സഭക്കാരെ തുടർന്ന് 1542-ൽ [[ഈശോസഭ]]ക്കാരും (ജെസ്യൂട്ടകൾ / പൗലസ്ത്യർ) 1548-ൽ [[ഡൊമിനിക്കൻ സഭ]]ക്കാരും 1572-ൽ [[അഗസ്തീനിയൻ സഭ]]ക്കാരും ഇന്ത്യയിൽ എത്തി. ഇതിൽ ഈശോ സഭക്കാരാണ് മിഷണറിപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ കൂടുതൽ വേരോട്ടം നൽകിയത്.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_jesuits&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ് |first= റോബർട്ട് എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=129 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en |quote=By far the most important and influential of all missionaries in India, incessantly in competition and controversy with the Franciscans, and eventually becoming the spearhead of missionary activity, both within and outside of Portuguese-held enclaves and territories, would be the Society of Jesus, better known as ‘Jesuits’.}}&lt;/ref&gt; 1534-ൽ ഗോവാ രൂപത സ്ഥാപിതമായതോടെ ഇന്ത്യയിലെ ക്രൈസ്തവകേന്ദ്രം ഗോവയാക്കിത്തീർക്കാൻ പോർത്തുഗീസുകാർ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ അവരുമായി ചേർന്നു ഈശോസഭക്കാരും ആ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ആക്കം കൂട്ടി. [[ഗുഡ് ഹോപ്പ് മുനമ്പ്]] മുതൽ ചൈന വരെ പോർട്ടുഗീസ് സർവ്വാധിപത്യമുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലെ സഭാഭരണവും ഗോവയുടെ കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref name=&quot;neil_onGoaDiocese&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en |quote=The boundaries of the diocese of Goa were defined as being in one direction the Cape of Good Hope and in the other the kingdom of China...}}&lt;/ref&gt; സഭയുടെ ആത്മീയ പരമാധികാരം റോമിലെ മാർപാപ്പയ്ക്കു തന്നെയായിരുന്നെങ്കിലും, പോർട്ടുഗീസ് ആധീന പ്രദേശങ്ങളിലെ സഭയുടെ ഭരണാധികാരം അഥവാ മെത്രാന്മാരെ നിയോഗിക്കലും മറ്റും പോർട്ടുഗീസ് രാജാവിന് വിട്ടു കൊടുത്തുകൊണ്ട് ''[[പദ്രുവാദോ]]'' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു ഉടമ്പടി നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_Padroado&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ് |first= റോബർട്ട് എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=127 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en |quote=The Padroado Real, granted by the Church of Rome to the Portuguese Crown, gave it exclusive authority to fill clerical positions within its overseas domains.}}&lt;/ref&gt;  റോമിലെ സഭാ നേതൃത്വവും പോർട്ടുഗീസുകാരും തമ്മിലുണ്ടാക്കിയ ഈ ഉടമ്പടി പ്രകാരം പോർട്ടുഗൽ രാജ്യാധിപന് അവരുടെ കൈവശത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ സഭാഭരണം നടത്തുവാനുള്ള അവകാശം സിദ്ധിച്ചിരുന്നു. പോർട്ടുഗീസുകാർക്ക് അഭിമതരായിരുന്ന [[ഈശോസഭ|ഈശോ സഭക്കാരായിരുന്നു]] ഇന്ത്യയിൽ ഇക്കാര്യങ്ങളിൽ മുൻകൈയെടുത്തു പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. അവർക്ക് [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[അമ്പഴക്കാട്]] എന്ന സ്ഥലത്ത് വൈദിക പഠനകേന്ദ്രവും ദേവാലയവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് സെയിൻറ് പോൾസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രാദേശിക ഭാഷയിൽ ഇത് സെയിന്റ്പൊളൂർ എന്നും പിന്നീട് ഇന്നത്തെ ''[[സാമ്പാളൂർ]]'' എന്നും ആയി മാറി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/society/the-times-and-life-of-arnos-paathiri/article7512463.ece |title= The times and life of Arnos Paathiri|last=k |first=pradeep |date=29 മാർച്ച് 2021 |website=thehindu.com |publisher=The Hindu |access-date=25 ഡിസംബർ 2021|quote=History has it that Sampaloor was etymologically known as San-Paul-Ur because of the Portuguese-Jesuit presence}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Whitehouse-p196&gt;{{cite book |last= Whitehouse|first= Thomas |title=Lingerings of light in a dark land: Researches into the Syrian church of Malabar|date=1873 |publisher=William Brown and Co. |url=https://books.google.com/books?id=Ie4CAAAAQAAJ |language=en|p=169 - footnotes|quote=Sampallur is equivalent of St.Pauls Town, so called because Paulists or Jesuite  resided there}}&lt;/ref&gt; ഈശോസഭക്കാരെ അഥവാ ജസ്യൂട്ട് വൈദികരെ ''സാമ്പാളൂർ പാതിരിമാർ'' എന്നും പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.

===പേർഷ്യൻ സഭയിലെ പിളർപ്പ് ===
ഇതിനിടെ 1552-ൽ പേർഷ്യയിലെ [[കിഴക്കിന്റെ സഭ]]യിൽ പിളർപ്പുണ്ടായി. [[യോഹന്നാൻ സുലാഖ|മാർ യോഹന്നാൻ സുലാഖ]]യുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു വിഭാഗം കൽദായ കത്തോലിക്ക സഭ എന്ന പേരിൽ റോമിനോട് വിധേയത്വം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെ ''നെസ്തോറിയൻ'' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന [[കിഴക്കിന്റെ കാതോലിക്കോസ്|കിഴക്കിന്റെ കാതോലിക്കാ-പാത്രിയർക്കീസ്]] സ്ഥാനത്തിനു സമാന്തരമായി റോമുമായി കൂട്ടായ്മയിലുള്ള [[കൽദായ കത്തോലിക്കാ സഭ|''കൽദായ'' പാത്രിയർക്കാ സ്ഥാനവും]] നിലവിൽ വന്നു. കേരളത്തിലെ മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ സഭയെ ഈ പിളർപ്പ് എങ്ങനെ ബാധിച്ചുവെന്ന് വ്യക്തമായി പറയാൻ സാധ്യമല്ല. പിളർപ്പിന് മുമ്പ് അവിഭക്ത പേർഷ്യൻ സഭയിൽ നിന്നും കേരളത്തിലെത്തിയ അവസാനത്തെ മെത്രാപ്പോലീത്ത [[യാക്കോവ് ആബൂന|മാർ യാക്കോബ്]] ആയിരുന്നു. 1552-ലെ സഭാ പിളർപ്പിന് തൊട്ടു മുൻപായി അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചിരുന്നു. പിളർപ്പിനെ തുടർന്ന് ഇരു വിഭാഗവും അവരവരുടെ മെത്രാന്മാരെ കേരളത്തിലേക്ക് അയച്ചു തുടങ്ങി. അവരിൽ ആദ്യം കേരളത്തിലെത്തിയ പേർഷ്യൻ മെത്രാപ്പോലീത്ത [[മാർ അബ്രാഹം മെത്രാപ്പോലീത്ത|മാർ അബ്രാഹം]] ആയിരുന്നു. നെസ്തോറിയൻ കാതോലിക്കാ-പാത്രിയർക്കീസ് ആയിരുന്ന ശിമയോൻ ഏഴാമൻ ദെൻഹയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ അയച്ചത്. ഏകദേശം ഇതേ കാലയളവിൽ തന്നെ കൽദായ കത്തോലിക്കാ പാത്രിയർക്കീസും മാർ യോഹന്നാൻ സുലാഖയുടെ പിൻഗാമിയും ആയിരുന്ന മാർ അബ്ദീശോ (മാർ യോഹന്നാൻ സുലാഖ ഇതിനിടെ (1555-ൽ) കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നു) യോഹന്നാൻ സുലാഖയുടെ സഹോദരനെ മാർ യൗസേപ്പ് എന്ന മെത്രാപ്പോലീത്തയെ മലബാറിലേക്ക് നിയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മലബാറിലെത്തെപ്പെടാൻ മാർ യൗസേപ്പിന് കാലതാമസം നേരിട്ടു. 1556-ൽ ഗോവയിലെത്തിയ അദ്ദേഹം അപ്രതീക്ഷിതമായി അവിടെ തടയപ്പെട്ടു. കേരളത്തിലെ മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളെ മുഴുവൻ റോമിന്റെ നേരിട്ടുള്ള അധികാരത്തിൻ കീഴിൽ കൊണ്ടു വരണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന ഗോവയിലെ റോമൻ കത്തോലിക്ക സഭാധികാരികൾ ഒരു വിഭാഗത്തിലുമുള്ള പേർഷ്യൻ ബിഷപ്പുമാരെയും കേരളത്തിലേക്ക് കടത്തിവിടരുതെന്ന് തീരുമാനമെടുത്തിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;neil_onGoanAthrs&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=202|url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en}}&lt;/ref&gt;  എന്നാൽ നെസ്തോറിയനായ മാർ അബ്രഹാമിന്റെ കേരളത്തിലെ സാന്നിധ്യം അലോസരപ്പെടുത്തിയിരുന്ന പോർട്ടുഗീസുകാർ കൽദായ കത്തോലിക്കാ വിഭാഗത്തിൽ പെട്ട മാർ യൗസേപ്പിനെ ഒടുവിൽ കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Lang_Religion&quot;&gt;{{cite book |editor1=Susanne Röhl|editor2=Ernst Bremer|title=Language of Religion, Language of the People - Medieval Judaism, Christianity, and Islam|date=2006 |publisher=Wilhelm Fink Verlag |page=400|url=https://www.google.co.in/books/edition/Language_of_Religion_Language_of_the_Peo/s_EnAAAAYAAJ?hl=en|language=en|isbn=9783770542819}}&lt;/ref&gt;

അങ്ങനെ 1558 കാലഘട്ടത്തിൽ 'നെസ്തോറിയൻ' - 'കൽദായ' എന്നിങ്ങനെ എതിർവിഭാഗങ്ങളിൽ പെട്ട ഈ രണ്ടു പേർഷ്യൻ ബിഷപ്പുമാരും കേരളത്തിലെ മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ ഇടയിൽ ഒരേ സമയം പ്രവർത്തിക്കുകയും അതു കാരണം ഭിന്നതകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. മാർ യൗസേപ്പ് പോർട്ടുഗീസുകാരുടെ സഹായം തേടി. അവർ മാർ അബ്രഹമിനെ പിടികൂടി യൂറോപ്പിലേക്കു കൊണ്ടുപോയെങ്കിലും വഴി മദ്ധ്യേ അദ്ദേഹം തടവുചാടി. പോർട്ടുഗീസ് മേൽക്കോയ്മയിലിയിരുന്ന കേരളത്തിൽ മാർപ്പാപ്പയുടെ അംഗീകാരമില്ലാതെ നിലനിൽക്കാനാവില്ലെന്ന ബോധ്യമായ മാർ അബ്രാഹം ഉത്തര ഇറാക്കിലെ മൊസൂലിലെത്തി, മാർപ്പാപ്പയോടു വിധേയത്വം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്ന കൽദായ പാത്രിയർക്കീസ് മാർ അബ്ദീശോയെ സമീപിച്ചു. മാർ അബ്രാഹമിനെ തങ്ങളുടെ സഭാ വിഭാഗത്തിന്റെ മെത്രാപ്പോലീത്തയായി സ്വീകരിച്ച അബ്ദീശോ പാത്രിയർക്കീസ് അദ്ദേഹത്തെ റോമിൽ മാർപ്പാപ്പയുടെ അടുക്കലേക്ക് അയച്ചു.&lt;ref name=&quot;neil_MarAbraham&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=204 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en}}&lt;/ref&gt;  റോമിലെത്തിയ മാർ അബ്രാഹമിന് വീണ്ടും മെത്രാപ്പോലീത്തയായി പട്ടമേൽക്കേണ്ടതായി വന്നുവെങ്കിലും പിയൂസ് നാലാമൻ മാർപ്പാപ്പയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയിൽ പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള അധികാരപത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹം നേടിയെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;neil_MarAbraham&quot;/&gt; കേരളത്തിലെ മാർത്തോമ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ ഭരണചുമതല മാർ അബ്രാഹമിനും മാർ യൗസേപ്പിനുമായി വീതിച്ചു നൽകുവാൻ  മാർപ്പാപ്പ അബ്ദീശോ പാത്രിയർക്കീസിനോട് നിർദ്ദേശിച്ചു. എന്നാൽ 1569-ൽ മാർ യൗസേപ്പ് അന്തരിച്ചതിനാൽ ഈ ഭരണവിഭജനം നടപ്പാക്കേണ്ടി വന്നില്ല. 1570-ൽ മാർ അബ്രഹം വീണ്ടും കേരളത്തിലെത്തി മാർത്തോമ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ മെത്രാപ്പോലീത്തയായി അധികാരമേറ്റു. അതേസമയം മാർ അബ്രാഹം കൽദായ പക്ഷത്തേക്ക് കൂറു മാറിയതറിഞ്ഞ നെസ്തോറിയൻ പക്ഷത്തെ കാതോലിക്കാ-പാത്രിയർക്കീസ്, മാർ ശിമയോൻ എന്നൊരു മെത്രാപ്പോലീത്തയെ കേരളത്തിലേക്ക് അയച്ചു. എട്ടു വർഷത്തോളം മാർ ശിമയോൻ കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചെങ്കിലും 1584-ൽ അദ്ദേഹത്തെ പോർട്ടുഗീസുകാർ പിടികൂടി ലിസ്ബണിലേക്ക് അയക്കുകയും അവിടെ വെച്ച് 1599-ൽ അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_mar_simon&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ്|first= റോബർട്ട്  എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=134 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en }}&lt;/ref&gt; അങ്ങനെ കേരളത്തിലെ മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ മുഴുവൻ വൈദികമേലധ്യക്ഷൻ ആയി മാറിയ മാർ അബ്രാഹം തന്റെ താമസം കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്നും അങ്കമാലിയിലേക്ക് മാറ്റി സഭാഭരണം നടത്തി.  
===മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ ഭരണം നേടാനുള്ള പോർട്ടുഗീസ് ശ്രമങ്ങൾ=== 
1500കളുടെ ആദ്യപകുതിയിൽത്തന്നെ കിഴക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലെ പോർട്ടുഗീസ് സ്വാധീന മേഖലകളിലെ സഭാഭരണത്തിന്റെ അവകാശം പോർട്ടുഗീസ് ഭരണാധികാരികൾക്ക് മാർപ്പാപ്പ അനുവദിച്ചുകൊടുത്തിരുന്നു. [[പദ്രുവാദോ|പദ്രുവാദോ സംവിധാനം]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ ക്രമീകരണം അനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ പൂർണ്ണ അധികാരം പോർട്ടുഗീസുകാർ അവകാശപ്പെട്ടു. 1553-ൽ [[കൊച്ചി റോമൻ കത്തോലിക്കാ രൂപത|കൊച്ചി രൂപത]] സ്ഥാപിക്കുകയും അതിനെ [[ഗോവാ റോമൻ കത്തോലിക്കാ അതിരൂപത|ഗോവാ അതിരൂപതയുടെ]] കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികൾ [[അങ്കമാലി കൽദായ കത്തോലിക്കാ അതിരൂപത|അങ്കമാലി അതിരൂപത]]യുടെ മെത്രാപ്പോലീത്തയായിരുന്ന [[മാർ അബ്രാഹം മെത്രാപ്പോലീത്ത|മാർ അബ്രാഹമിന്റെ]] കീഴിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടു. 1597-ൽ മാർ അബ്രാഹം അന്തരിച്ചു. ഇത് അവസരമാക്കി ഗോവ ആർച്ച്ബിഷപ്പായിരുന്ന [[അലെക്സൊ ഡെ മെനസിസ്]] അങ്കമാലിയെ ഗോവയ്ക്കു കീഴിൽ കൊണ്ടുവരുവാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ ഭരണാധികാരിയായി [[ഫ്രാൻസിസ് റോസ്|ഫ്രാൻസിസ്കോ റോസ്]] എന്ന ജെസ്യൂട്ട് വൈദികനെ മെനസിസ് നിയമിച്ചു. പക്ഷേ ഇവിടുത്തെ ക്രൈസ്തവ പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് അങ്കമാലി രൂപതയുടെ ഭരണം അന്നത്തെ [[അർക്കദിയാക്കോൻ|അർക്കദിയാക്കോനായിരുന്ന]] [[സ്ലീവായുടെ ഗീവർഗ്ഗീസ്|ഗീവർഗ്ഗീസ്]] ഏറ്റെടുത്തു കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ മെനസിസിന് താൻ നിയമിച്ച ഭരണാധികാരിയെ പിൻവലിക്കേണ്ടി വന്നു. ഒപ്പം അർക്കദിയാക്കോന്റെ പുതിയ നിയോഗം അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Neill_on_ Menezes&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=209-210}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളെ നിരുപാധികം പോർച്ചുഗീസ് പദ്രുവാദോയുടെ അധികാരപരിധിൽ എത്തിക്കണമെന്ന് മെനസിസ് തീരുമാനിച്ചുറപ്പിച്ചു. ഇക്കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹം ഗോവയിലെ വെസ്രോയിയുടെയും കൊച്ചിയിലെ പോർട്ടുഗീസ് ക്യാപ്റ്റന്റെയും കൊച്ചി രാജാവിന്റെയും പിന്തുണ പിടിച്ചു പറ്റി.&lt;ref name=&quot;Neill_on_ Menezes&quot; /&gt; ഒപ്പം പൗരസ്ത്യ മെത്രാന്മാർ ആരും തന്നെ ഇനി കേരളത്തിലേക്ക് കടന്നു വരാതിരിക്കുവാൻ തുറുമുഖങ്ങളിൽ പോർട്ടുഗീസുകാർ അതീവജാഗ്രതയും പുലർത്തി.&lt;ref name=&quot;Neill_on_ Menezes&quot; /&gt;

=== ഉദയംപേരൂർ സുന്നഹദോസും തുടർന്നുള്ള ലത്തീൻവൽക്കരണങ്ങളും ===
{{main|ഉദയംപേരൂർ സുന്നഹദോസ്}}
1599 ജനുവരിയിൽ ആർച്ച് ബിഷപ്പ് മെനസിസ് കേരളത്തിലെത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തികൾ പലതും അധികാരത്തിന്റേതായിരുന്നു. തങ്ങളുടെ അതിഥിയെന്ന നിലയിൽ എല്ലാ മര്യാദകളോടും അദ്ദേഹത്തെ സ്വീകരിക്കേണ്ടതും പള്ളികളിൽ [[ദിവ്യബലി]] അർപ്പിക്കുന്നതിനും പ്രബോധനങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനും ഇടവകജനത്തെ ആശീർവദിക്കുന്നതിനുമൊക്കെ അദ്ദേഹത്തെ അനുവദിക്കേണ്ടതാണെങ്കിലും  കല്പനകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതും ശിക്ഷണ നടപടികൾ എടുക്കുന്നതും ക്ഷണം കൂടാതെ പള്ളികൾ സന്ദർശിക്കുന്നതും അനുവദിക്കാൻ പാടില്ലെത്തതുമായിരുന്നു മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ നിലപാട്.&lt;ref name=&quot;Neill_on_ Menezes &quot;/&gt;  പക്ഷേ പ്രാദേശിക അധികാരികളുടെയും നാട്ടുകാരായ ചില വൈദികരുടെയും പിന്തുണ നേടാൻ മെനസിസിനായി. ഒപ്പം നിരവധി പേർക്ക് വൈദികപട്ടം നൽകി പിന്തുണ വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചു. നാലു മാസം പള്ളികൾ തോറും സന്ദർശനം നടത്തിയ മെനസിസ് കൊച്ചിക്കടുത്തുള്ള ഉദയം‍പേരൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് ഒരു സുന്നഹദോസ് വിളിച്ചു കൂട്ടി. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സുന്നഹദോസ് ഇതായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.synodofdiamper.com/synod.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2007-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031723/http://www.synodofdiamper.com/synod.php |archive-date=2020-11-12 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1599 ജൂൺ 20 മുതൽ 26 വരെ നടന്ന ഈ സുന്നഹദോസിൽ ആർച്ച്ഡീക്കനും 153 കത്തനാർമാരും 660 അൽമായ പ്രതിപുരുഷന്മാരും  മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്തു.  മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ സഭാജീവിതത്തിൽ ഏറെ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് കളമൊരുക്കിയ സംഭവമായി ഈ സുന്നഹദോസ് മാറി. ഇരുനൂറിലേറെ തീരുമാനങ്ങൾ കാര്യമായ ചർച്ചകൾ കൂടാതെ തന്നെ അംഗീകരിച്ച് എടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Diamper1&quot;/&gt; ഈ സുന്നഹദോസിലെ തീരുമാനപ്രകാരം വിശ്വാസപ്രമാണത്തിൽ നിന്നും കൽദായ പാത്രിയർക്കീസിന്റെ പേരു മാറ്റി പകരം റോമിലെ മാർപ്പാപ്പയുടേതാക്കി. പൗരസ്ത്യ സുറിയാനി ആരാധനാക്രമത്തെ കഴിയുന്നത്ര റോമൻ ആരാധനാക്രമത്തോട് സാമ്യമുള്ളതാക്കാൻ റോമൻ ആരാധനാ കലണ്ടർ ഉപയോഗിക്കുവാൻ നിർബന്ധിച്ചു. വിശുദ്ധ കുർബാനയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന തിയഡോറിന്റെയും നെസ്തോറിന്റെയും അനാഫറകൾ (ശുശ്രൂഷാക്രമങ്ങൾ) നിർത്തലാക്കി. മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികൾ വിശുദ്ധരായി കരുതി ബഹുമാനിച്ചിരുന്ന പേർഷ്യൻ മെത്രാന്മാരായ [[മാർ സാബോർ|സാബോർ]], പ്രോത്ത് എന്നിവർക്ക് പകരം റോമൻ കലണ്ടറിലുള്ള ഗർവ്വാസീസ്, പ്രോത്താസീസ് എന്നീ വിശുദ്ധരുടെ പേരുകൾ എഴുതി ചേർത്തു. അങ്ങനെ പരമ്പരാഗതമായി ഇവിടുത്തെ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ ഇടയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന നിരവധി വിശ്വാസാചാരങ്ങളിലും സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക നടപടിക്രമങ്ങളിലും ഈ സുന്നഹദോസ് കാതലായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. 

[[ഉദയംപേരൂർ സുന്നഹദോസ്|ഉദയംപേരൂർ സുന്നഹദോസിനു]] ശേഷം 1599 നവംബർ വരെ കേരളത്തിൽ തങ്ങിയ മെനസിസ് പള്ളികളിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ച് അവിടങ്ങളിൽ സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന പരമ്പരാഗത ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പരിശോധിക്കയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബോധ്യത്തിനെതിരായവയെല്ലാം ചരിത്രരേഖകളടക്കം കത്തിച്ചുകളയുകയും ചെയ്ത ശേഷം ഗോവയിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു പോയി.&lt;ref name=&quot;Diamper1&quot;&gt;{{cite web |url=https://gedsh.bethmardutho.org/Diamper-Synod-of |title=Diamper, Synod of  |last= |first= |date= |website=gedsh.bethmardutho.org|publisher=Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage|access-date=25 ഡിസംബർ 2021|quote=The synod, attended by 153 local priests and 660 lay representatives, lasted from the 20th to the 27th of June, and passed more than 200 decrees in rapid succession and evidently without any serious debate..........After the synod, Menezes remained in Kerala until Nov. 1599 and made a tour of the diocese, during which books preserved in the local churches were submitted to his entourage for examination and those deemed heretical were consigned to the flame.}}&lt;/ref&gt; മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ സഭാഭരണത്തിന്റെ തദ്ദേശിയവും പൗരസ്ത്യവുമായ ഘടകങ്ങൾ മാറ്റപ്പെട്ട് ഭരണ സംവിധാനം പോർട്ടുഗീസ് പുരോഹിതസമൂഹം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Synod-of-Diamper |title=Synod-of-Diamper|last= |first= |date= |website=britannica.com|publisher=എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാണിക്ക|access-date=25 ഡിസംബർ 2021|quote=The local patriarch—representing the Assyrian Church of the East, to which ancient Christians in India had looked for ecclesiastical authority—was then removed from jurisdiction in India and replaced by a Portuguese bishop; the East Syrian liturgy of Addai and Mari was “purified from error”; and Latin vestments, rituals, and customs were introduced to replace the ancient traditions. The forced Latinization and disregard for local tradition were accompanied by violence and led to schism among Thomas Christians by the mid-17th century}}&lt;/ref&gt; അങ്കമാലി അതിരൂപത പോർട്ടുഗീസുകാരുടെ കീഴിലായി.  അങ്കമാലി അതിരൂപതയെ ഗോവ അതിരൂപതയുടെ കീഴിലുള്ള രൂപതയാക്കി തരംതാഴ്ത്തുകയും കേരളത്തിലെ മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളെ ഔപചാരികമായി പോർട്ടുഗീസ് [[പദ്രുവാദോ]] ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. 1601-ൽ [[ഫ്രാൻസിസ് റോസ്]] (ഫ്രാൻസിസ്കോ റോസ്) പദ്രുവാദോ മെത്രാനായി അവരോധിതനായി. ഇദ്ദേഹമാണ് മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ ലത്തീൻ മെത്രാൻ. 1608-ൽ അങ്കമാലിക്ക് അതിരൂപത സ്ഥാനം തിരികെ ലഭിച്ചുവെങ്കിലും അതിരൂപത കൊടുങ്ങല്ലൂരേക്ക് മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. റോസിന്റെ നിയമനത്തോടു കൂടി മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ ആരാധനക്രമവും സഭാജീവിതവും ലത്തീൻവത്ക്കരിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;എഴുത്തുപുരക്കൽ1&quot;&gt;{{cite book  |last= എഴുത്തുപുരക്കൽ കപ്പൂച്ചിൻ |first= ജോസഫ്|title=സിറോ-മലബാർ ആരാധനാക്രമവും ഫ്രാൻസിസ്കൻ ആദ്ധ്യാത്മികതയും |date=2016|publisher=മീഡിയഹൗസ് |page=80-81|url=|language=മലയാളം|isbn=978-93-84034-98-6}}&lt;/ref&gt; 1624-ൽ റോസ് അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്നു സ്റ്റീഫൻ ബ്രിട്ടോ മെത്രാനായി സ്ഥാനമേറ്റു. [[ഫ്രാൻസിസ് റോസ്]] തുടങ്ങി വെച്ച ലത്തീൻവൽക്കരണ നടപടികൾ തുടർന്നുള്ള മെത്രാന്മാരും പിന്തുടർന്നതോടെ, നൂറ്റാണ്ടുകളിലൂടെ വളർന്ന് വന്ന കേരളത്തിലെ സഭ ഒരു &quot;അധിനിവേശ സഭ&quot;യായി മാറ്റപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;എഴുത്തുപുരക്കൽ1&quot;/&gt; ആരാധനാക്രമ ഭാഷ പൗരസ്ത്യ സുറിയാനിയായി തുടർന്നുവെന്നു മാത്രം. അങ്ങനെ പൗരസ്ത്യ സുറിയാനി ഭാഷയുടെ വേഷഭൂഷാദികളാൽ ആവരണം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും ലത്തീൻ സഭയുടെ ആരാധനാക്രമത്തിന്റെ മനോഭാവത്തിൽ മാർത്തോമാ ക്രൈസ്തവരുടെ സഭാജീവിതം ചുറ്റിത്തിഞ്ഞു തുടങ്ങി. അവരുടെ പരമ്പരാഗത ആരാധനക്രമം അപ്രധാനമാകുകയും അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ആരാധനാക്രമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും അല്ലാത്തതുമായ ഭക്താനുഷ്ഠാനുങ്ങൾ കടന്നു വരികയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;എഴുത്തുപുരക്കൽ1&quot;/&gt; 1632-ൽ മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികൾ ഇടപ്പള്ളിയിൽ വച്ച് ഒരു മഹാസമ്മേളനം വിളിച്ചു കൂട്ടി. സുറിയാനിക്രമങ്ങൾക്കു പകരം ലത്തീൻ ആരാധനാക്രമങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നതിനെതിരായി യോഗം പ്രതിഷേധം രേഖപ്പെടുത്തി.

ഇക്കാലയളവിലെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു സംഭവപരമ്പരയായിരുന്നു പദ്രുവാദോ ആർച്ചുബിഷപ്പുമാരും മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ സാമുദായികനേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്ന തദ്ദേശീയരായ ആർച്ച്ഡീക്കന്മാരും തമ്മിലുള്ള തർക്കങ്ങൾ. തന്റെ പരമ്പരാഗത അവകാശങ്ങൾ വെട്ടിച്ചുരുക്കിയതിന്റെ പേരിൽ ആർച്ച്ഡീക്കൻ ഗീവർഗീസിന് ആർച്ചുബിഷപ്പുമാരായിരുന്ന ഫ്രാൻസിസ് റോസിനോടും സ്റ്റീഫൻ ബ്രിട്ടോയോടും കലഹിക്കേണ്ടി വരികയും ശിക്ഷണനടപടികൾ ഏറ്റു വാങ്ങേണ്ടതായും വന്നിട്ടുണ്ട്. ആർച്ച്ഡീക്കൻ ഗീവർഗീസ് 1640-ൽ മരണമടഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനന്തരവനായിരുന്ന പറമ്പിൽ തോമ ആർച്ച്ഡീക്കനായി അവരോധിക്കപ്പെട്ടു. തൊട്ടടുത്ത വർഷം (1641-ൽ) ആർച്ച്ബിഷപ്പ് സ്റ്റീഫൻ ബ്രിട്ടോയും മരണമടഞ്ഞു. പുതിയ ആർച്ച്ബിഷപ്പായി ഫ്രാൻസിസ് ഗാർസിയ സ്ഥാനമേറ്റു. തോമായുടെയും ഗാർസിയയുടെയും കാലത്ത് ആർച്ച്ബിഷപ്പ്-ആർച്ച്ഡീക്കൻ അധികാരതർക്കങ്ങൾ അതിന്റെ പാരമ്യതയിലെത്തി. ആർച്ച്ഡീക്കൻ ആർച്ച്ബിഷപ്പിനെ വെല്ലുവിളിച്ചു. തന്റെ സമ്മതമില്ലാതെ മറ്റെയാൾക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഇരുവരും അവകാശപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_thoma_garcia&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ്|first= റോബർട്ട്  എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=367 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en |quote= Refusal of those loyal to the Church of the East to submit to dictates from the Church of the West entered a new phase with the rise of two new figures. The new Archdeacon, named Thomas, challenged the new Padroado Archbishop of Kodungallur (Cranganore), named Francis Garcia(SJ). Each claimed that the other could do nothing without his consent.}}&lt;/ref&gt; 
=== അഹത്തള്ള മെത്രാൻ ഇന്ത്യയിലെത്തുന്നു===
പോർട്ടുഗീസ് [[പദ്രുവാദോ]] ഭരണം മൂലമുള്ള മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ കഷ്ടപ്പാടുകളിൽ നിന്നും ഒരു മോചനം സാധ്യമാകണമെങ്കിൽ തങ്ങൾക്ക് നൂറ്റാണ്ടുകളായി പരിചിതമായിരുന്ന പൗരസ്ത്യസഭയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു മെത്രാൻ ഇവിടെയെത്തേണ്ടതുണ്ടെന്ന് ആർച്ച്ഡീക്കൻ തോമാക്ക് ബോധ്യമായി.&lt;ref name=&quot;neil_onNeedofEastMetrans&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=316 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en |quote=By this time Thomas had come to the conclusion that no remedy for the ills from which the Thomas Christians were suffering would be effective, other than the arrival of an Eastern bishop of the tradition to which they had been accustomed through the centuries}}&lt;/ref&gt; ഒരു മെത്രാനെ ലഭിക്കുന്നതിനായി അലക്സാണ്ഡ്രിയയിലെ കോപ്റ്റിക്ക് പാത്രിയാർക്കീസിനും അന്ത്യോക്യയിലെ യാക്കോബായ പാത്രിയർക്കീസിനും ബാബിലോണിയയിലെ നെസ്തോറിയൻ പാത്രിയർക്കീസിനും കത്തുകൾ അയച്ചു.&lt;ref name=&quot;neil_onResponseToThomasLetter&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=316 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en |quote=He took the unusual step of writing to the Coptic patriarch in Alexandria, the Jacobite (Monophysite) patriarch of Antioch, and the Nestorian patriarch of Babylon, asking them to provide the necessary help. Not unnaturally no answer was received to any of the letter.}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ അവിടെങ്ങളിൽ നിന്നും മറുപടികൾ ഒന്നും  ലഭിച്ചില്ല.&lt;ref name=&quot;neil_onResponseToThomasLetter&quot;/&gt;

അങ്ങനെയിരിക്കെ 1652-ൽ [[അഹത്തള്ള]] എന്ന ഒരു പൗരസ്ത്യ മെത്രാൻ ഇന്ത്യയിലെത്തി. അദ്ദേഹത്തെ ആരാണ് ഇന്ത്യയിലേക്ക് അയച്ചത് എന്നതിനെ പറ്റി ചരിത്രകാരന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഏകാഭിപ്രായമില്ല. അതു പോലെ അദ്ദേഹം ഏതു സഭാവിശ്വാസത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടയാളാണെന്നതിനെ പറ്റിയും വ്യത്യസ്ഥ അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്. ആർച്ച്ഡീക്കൻ തോമയുടെ കത്ത് ലഭിച്ചതിൻ പ്രകാരം അലക്സാണ്ഡ്രിയയിലെ പാത്രിയാർക്കീസാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് അയച്ചത് എന്നാണ് സ്കോട്ട്ലൻഡിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ആംഗ്ലിക്കൻ പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് മിഷനറിയും പ്രസിദ്ധ സഭാചരിത്രകാരനുമായ [[സ്റ്റീഫൻ നീൽ|സ്റ്റീഫൻ നീൽ]], ചരിത്രകാരനും ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിലും സഭാചരിത്രത്തിലുമുള്ള പുസ്തങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുള്ള റോബർട്ട് എറിക്ക് ഫ്രൈക്കൻബർഗ് എന്നിവർ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;Neill, p. 317&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_AhatIntro&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ്|first= റോബർട്ട്  എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=367 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en |quote= Ahatallah, hailing from the West Syrian Church of Antioch and claiming to be the ‘Patriarch of All India and China’, arrived in Mylapore at the behest of the Coptic Patriarch}}&lt;/ref&gt; സ്റ്റീഫൻ നീലിന്റെ വിവരണപ്രകാരം [[സുറിയാനി ഓർത്തഡോക്സ് സഭ]]യുടെ ദമാസ്കസിലെ മെത്രാപ്പോലീത്തയായിരുന്ന അഹത്തള്ള അവിടെ വെച്ച് റോമിന്റെ അധികാരത്തിന് കീഴടങ്ങുകയും, 1632-ൽ റോമിലെത്തുകയും അവിടെ ഒരു വർഷത്തിലേറെ താമസിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Neill_on_Ahatalla‌_Bkground&quot;/&gt; സുറിയാനി ഓർത്തഡോക്സ് സഭയുടെ അന്നത്തെ പാത്രിയർക്കീസായിരുന്ന ഇഗ്നാത്തിയോസ് ഹിദായത്ത് അലോഹോ (ഇഗ്നാത്തിയോസ് ഹിദായത്തുള്ള)യെ റോമൻ അധികാരത്തിനു കീഴിൽ കൊണ്ടുവരാമെന്ന് വാഗ്ദാനം നൽകി സ്വദേശത്തേക്ക് മടങ്ങിയെങ്കിലും പിന്നീട് എന്തു സംഭവിച്ചു എന്ന് വ്യക്തമല്ല.&lt;ref name=&quot;Neill_on_Ahatalla‌_Bkground&quot;/&gt; എന്നാൽ ഇഗ്നാത്തിയോസ് ഹിദായത്ത് അലോഹോയുടെ നിര്യാണത്തെത്തുടർന്ന് അഹത്തള്ള സുറിയാനി ഓർത്തഡോക്സ് സഭയുടെ പാത്രിയർക്കീസായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് അവകാശപ്പെടുകയും 'ഇഗ്നാത്തിയോസ്' എന്ന സുറിയാനി ഓർത്തഡോക്സ് പാത്രിയർക്കീസുമാരുടെ സ്ഥാനപ്പേര് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തുവെങ്കിലും തുർക്കി ഭരണാധികാരികളുടെ എതിർപ്പു കാരണം ഈ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുക്കാൻ സാധിക്കാതെ വന്ന അദ്ദേഹത്തെ പേർഷ്യയിലെ ഇടവകകളുടെ നടത്തിപ്പിനായി അയക്കുകയും ചെയ്തു. പേർഷ്യയിലും അവിടെ നിന്നും ഈജിപ്തിലെ കെയ്റോയിലും എത്തിയ അഹത്തള്ളയോട് അലക്സാണ്ഡ്രിയൻ പാത്രിയാർക്കീസ് കേരളത്തിലെ ക്രിസ്ത്യാനികളെ സഹായിക്കുവാൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയായിരുന്നു. മറ്റ് സുപ്രധാന ചുമതലകളൊന്നും ഇല്ലാതിരുന്ന അഹത്തള്ള ഈ ദൗത്യം സന്തോഷപൂർവ്വം ഏറ്റെടുത്തുവെന്നും നീൽ വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Neill_on_Ahatalla‌_Bkground&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=317 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en |quote=While there, he made his submission to Rome, and arrived in Rome itself about the middle of the year 1632.... promising that he would bring the patriarch Hidayat Allah over to the Roman obedience...What follows is obscure. ...after the death of Hidayat Allah, he himself had been elected patriarch and given the title Ignatius.... he had been despatched to Persia to care for the churches there....The patriarch, having no one else to send, seems to have suggested to Ahatallah....Having nothing else to do, Ahatallah gladly accepted this commission.}}&lt;/ref&gt;  

അഹത്തള്ള ആദ്യം എത്തിയത് [[സൂറത്ത്]] തുറമുഖത്തായിരുന്നു. അവിടെ നിന്നും ഒരു ഡച്ച് കപ്പലിൽ കയറി അദ്ദേഹം മൈലാപ്പൂരിൽ എത്തി. പോർട്ടുഗീസുകാർ മൈലാപ്പൂരിൽ വച്ച് അഹത്തള്ളയെ പിടിച്ചു ഈശോ സഭക്കാരുടെ നിരീക്ഷണത്തിലുള്ള വീട്ടുതടങ്കലിൽ ആക്കി. ഈയവസരത്തിൽ മൈലാപ്പൂരിലേയ്ക്ക് തീർത്ഥാടനത്തിനായി വന്ന ഇട്ടി എന്നും കുര്യൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രണ്ട് ശെമ്മാശന്മാർ അഹത്തള്ളയെ കാണാനിടയായി. അവർ മടങ്ങി പോകുന്ന വേളയിൽ അഹത്തള്ള മാർ തോമാ നസ്രാണികളുടെ തലവന്മാർക്ക് നൽകേണ്ടതിനായി താൻ 'അഖിലേന്ത്യയുടെയും ചൈനയുടെയും പാത്രിയർക്കീസ്' ആണെന്നും രണ്ടു പട്ടക്കാരും നാല്പതു ആളുകളും കൂടെ മൈലാപ്പൂരിൽ നിന്ന് തന്നെ ക്രമപ്രകാരം ആനയിച്ച് നിങ്ങളുടെ സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം എന്നും എഴുതിയ  ഒരു കത്ത് കൊടുത്തയച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kollamparambil&quot;&gt;{{Cite book|title=The St. Thomas Christian Revolution 1653|last=Kollamparambil|first=Dr Jacob|publisher=Catholic Bishop's House Kottayam|year=1981|page=foot note 38}}&lt;/ref&gt;  ഈ വിവരം അറിഞ്ഞ നസ്രാണികൾ ആഹ്ലാദഭരിതരായി അദ്ദേഹത്തെ സ്വീകരിക്കാനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങി. എന്നാൽ മൈലാപ്പൂരിലെ ഈശോസഭക്കാർ, അഹത്തള്ളയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പോർട്ടുഗീസ് അധികൃതരെ രഹസ്യമായി വിവരം ധരിപ്പിക്കുകയും അവരുടെ നിർദേശപ്രകാരം അദ്ദേഹത്തെ കൊച്ചി വഴിയായി ഗോവയിലേക്കു പോകുന്ന ഒരു കപ്പലിൽ കയറ്റിവിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_aboard_a_ship&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ്|first= റോബർട്ട്  എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=367 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en|isbn=0-19-826377-5|quote= After Manoel de Leira (SJ) sent secret information about him to Portuguese officials, they apprehended him and put him aboard a ship bound for Cochin and Goa.}}&lt;/ref&gt; ഇതറിഞ്ഞ് ആർച്ച്ഡീക്കനും അനേകം വൈദികരും ആയിരക്കണക്കിന് നസ്രാണികളും കൂടി കൊച്ചിയിലെത്തി അഹത്തള്ളയെ കാണുന്നതിനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധികാരപത്രങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നതിന് അനുവദിക്കണമെന്നും രേഖാമൂലം ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഈ ആവശ്യം നിരസിക്കപ്പെട്ടു.
&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_refusalOfThomasRqst&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ്|first= റോബർട്ട്  എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=367-368|url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en|isbn=0-19-826377-5|quote= Without letting Archdeacon Thomas see Ahatallah or his credentials, they claimed that the ship had already sailed for Goa.}}&lt;/ref&gt; അഹത്തള്ളയെ ഇതിനോടകം ഗോവയിലേക്ക് അയച്ചു കഴിഞ്ഞു എന്നും ആർച്ച്ഡീക്കൻ തോമായെ അവർ അറിയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_refusalOfThomasRqst&quot;/&gt;

=== മട്ടാഞ്ചേരി കുരിശിങ്കലെ പ്രതിജ്ഞ അഥവാ കൂനൻ കുരിശുസത്യം ===
എന്നാൽ ഇതേ സമയം അദ്ദേഹത്തെ സ്വീകരിക്കാൻ എത്തിയിരുന്ന മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ ഇടയിൽ അഹത്തള്ളയെ പോർട്ടുഗീസുകാർ കഴുത്തിൽ തിരികല്ലുകെട്ടി കടലിൽ താഴ്ത്തി എന്ന കിംവദന്തി പരന്നു.&lt;ref&gt;Neill, p. 316.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vadakkekara, p. 81.&lt;/ref&gt;  പട്ടണത്തിലുണ്ടാകാവുന്ന ആക്രമണം തടയുന്നതിനായി, നിർഭാഗ്യവാനായ അഹത്തള്ള ആകസ്മികമായി മുങ്ങിമരിച്ചതാണെന്ന കഥ പോർട്ടുഗീസുകാരും പ്രചരിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Aprem_on_Ahatalla_drownStory&quot;&gt;{{cite book |last= (മാർ) |first= [[മാർ അപ്രേം മെത്രാപ്പൊലീത്താ|അപ്രേം]]  |title=The Chaldean Syrian Church of the East |date=1983 |publisher=I.S.P.C.K. for the National Council of Churches in India |page=23 |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Chaldean_Syrian_Church_of_the_East/HMoP4lsmGXoC?hl=en&amp;gbpv=1 |language=en |quote=In order to prevent any attack on the town, they spread the less palatable story that the unfortunate prelate had been accidently drowned.}}&lt;/ref&gt; തങ്ങളുടെ ദേശത്തേക്ക് എത്തിയ മെത്രാനെ ദൂരത്തേക്ക് കടത്തിക്കൊണ്ട് പോയി എന്നറിഞ്ഞ വാർത്ത മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ ഉണ്ടാക്കിയ ഞടുക്കം പറഞ്ഞറിയിക്കാവുന്നതിനും അപ്പുറമായിരുന്നു. തദ്ദേശീയരായ വൈദികരും സാധാരണക്കാരായ നസ്രാണികളും ചേർന്ന് കൊച്ചിയിലെ ക്യാപ്റ്റന് എഴുതിയ കത്തിൽ ആ ദയനീയത പ്രകടമാകുന്നുണ്ട്. ആ കത്ത് ഇപ്രകാരം ആയിരുന്നു:&lt;ref name=&quot;letter_to_captain&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=319 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en |quote=in case the patriarch cannot be produced, he having been killed by the Paulists [Jesuits], let any other person of the four religious orders come here by order of the supreme pontiff, a man who knows Syriac, and can teach us in our offices, except the Paulists, whom we do not at all desire, because they are enemies of us and of the church of Rome; with that exception let anybody come, and we are ready to obey without hesitation}}&lt;/ref&gt;
{{ഉദ്ധരണി| പാത്രിയാർക്കീസിനെ കൊണ്ടു വരാൻ സാധിക്കാത്ത പക്ഷം, അദ്ദേഹത്തെ പൗലിസ്ത്യർ (ജെസ്യൂട്ടുകൾ) കൊന്നുവെങ്കിൽ, മറ്റ് നാലു സന്ന്യാസസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആരെങ്കിലും മാർപ്പാപ്പയുടെ കല്പന പ്രകാരം ഇവിടെ വരട്ടെ, സുറിയാനി അറിയാവുന്നവനും ഞങ്ങളുടെ  ആരാധനാക്രമമനുസരിച്ച് ഞങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കാവുന്നവനുമായ ഒരുവൻ. എന്നാൽ പൗലസ്ത്യനല്ലാത്തവൻ. അവരെ ഞങ്ങൾ ഒട്ടും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. കാരണം അവർ ഞങ്ങളുടെയും റോമാസഭയുടെയും ശത്രുക്കളാണ്. അതിനാൽ ഈ ഉപാധി പ്രകാരം ആരെങ്കിലും വരട്ടെ, ഞങ്ങൾ ഒരു മടിയും കൂടാതെ അനുസരിക്കാൻ തയ്യാറാണ്.}}

എന്തെങ്കിലും കടുത്ത നടപടികളിലേക്ക് കടക്കുന്നതിന് മുമ്പായി മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികൾ  ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള അനുരഞ്ജനത്തിനു വേണ്ടി ഒരു ശ്രമം കൂടി നടത്തി. അവർ ആർച്ച്ബിഷപ്പ് ഗാർസിയയോട്  തങ്ങളെ വന്ന് കാണണമെന്നും ഇല്ലാത്ത പക്ഷം അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ഇടയനായി മേലിൽ കാണുകയില്ലന്നും കത്ത് മുഖേനെ അറിയിച്ചു. എന്നാൽ ഗാർസിയ അവരുടെ അഭ്യർത്ഥന നിഷ്കരുണം നിരസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Neil_on_RefusalOfInvitation&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=319 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en |quote=The Thomas Christians made one more attempt to reach some kind of compromise before proceeding to extreme measures....Garcia summarily refused to accept the invitation.}}&lt;/ref&gt;

അതോടെ അവർ കൂട്ടം ചേർന്നു മട്ടാഞ്ചേരിയിലെ പഴയ കുരിശിന്റെ മുൻപിൽ കൂട്ടം ചേർന്ന് കുരിശിൽ തൊട്ട്‌ പ്രതിജ്ഞയെടുക്കുവാൻ തീരുമാനിച്ചു. എന്നാൽ എല്ലാവർക്കും ഒരേ സമയം കുരിശിൽ തൊടാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ കുരിശിൽ ആലാത്ത് (വടം) കെട്ടി അതിൽ പിടിച്ചു സത്യം ചെയ്തു തങ്ങളുടെ പ്രതിഷേധം അറിയിച്ചു. സത്യം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ വിശ്വാസികൾ വടത്തിൽ വലിക്കുന്ന ശക്തിയാൽ കുരിശു ഒരു വശത്തേക്ക് വളഞ്ഞു പോയി എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ 1653 ജനുവരി 3-ന് മട്ടാഞ്ചേരിയിൽ വെച്ച് നടന്ന ഈ സംഭവം  ''കൂനൻ കുരിശു സത്യം'' എന്ന പേരിൽ പിന്നീട് അറിയപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;EtymologyRef1&quot;&gt;{{cite book |last= |first= |title=Eastern Churches Journal : A Journal of Eastern Christendom-Volume 10 |date=2003 |publisher=Society of Saint John Chrysostom|page=55 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en |quote=The crowd outside shared in the oath by holding on to a rope tied to a cross in the Churchyard . It is said that the cross bent as a result . Hence the oath is known as Coonan ( bent ) Cross Oath.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EtymologyRef2&quot;&gt;{{cite book |last=Oommen|first=M. A.   |title=Rethinking Development - Kerala's Development Experience · Volume 1 |date=1999|publisher=Institute of Social Sciences and Concept Publishing Company|page=81 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en|isbn=9788170227649|quote=The oath is known in history as the Kunan Kurisu Satyam , an oath taken by holding a rope tied to a cross that consequently developed a bend.}}&lt;/ref&gt;

===പ്രതിജ്ഞയുടെ ഉള്ളടക്കവും വിവരണങ്ങളും - വിവിധ ഭാഷ്യങ്ങൾ===
കൂനൻകുരിശു സത്യത്തിൽ ഉപയോഗിച്ച പ്രതിജ്ഞാവാചകം എന്തായിരുന്നു എന്നത് സംബന്ധിച്ച് വ്യത്യസ്ഥഭാഷ്യങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്.&lt;ref name=Gazette_onOathVersions/&gt;  ചില ഭാഷ്യങ്ങൾ പ്രകാരം ഇത് പോർട്ടുഗീസുകാരോട് ഉള്ള എതിർപ്പാണ്, മറ്റ് ചിലവയനുസരിച്ച് ഇത് ജസ്യൂട്ട് വൈദിക മേലധ്യക്ഷന്മാരോടുമുള്ള എതിർപ്പാണ്, ഇനി മറ്റ് ചില ഭാഷ്യങ്ങൾ പ്രകാരം ഇത് റോമൻ കത്തോലിക്ക സഭയുടെ മേൽക്കോയ്മയോട് തന്നെയുള്ള എതിർപ്പാണ്.&lt;ref name=Gazette_onOathVersions&gt;{{cite book |first=.|last=India Census Division|title=Census of India (1961) :Kerala|date=1965 |publisher=Office of the Registrar General|url=https://www.google.co.in/books/edition/Kerala/0JCaAAAAIAAJ?hl=en|language=en|p=111|quote=There are various versions about the wording of swearing, one version being that it was directed against the Portugese, another that it was directed against Jesuits, yet another that it was directed against the authority of church of Rome }}&lt;/ref&gt; വിവിധ ചരിത്രകാരന്മാരുടെ വിവരണങ്ങളിലും ഈ വ്യത്യാസം പ്രകടമാകുന്നുണ്ട്.
====സ്റ്റീഫൻ നീൽ====
സ്റ്റീഫൻ നീൽ തന്റെ ഭാരത ക്രൈസ്തവികതയെ കുറിച്ചുള്ള ''എ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ക്രിസ്ത്യാനിറ്റി ഇൻ ഇന്ത്യ: ദി ബിഗിനിംഗ്സ് ടു എ.ഡി 1707'' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ കൂനൻ കുരിശുസത്യത്തെക്കുറിച്ച് ഇപ്രകാരം വിവരിക്കുന്നു:&lt;ref name=&quot;Neil_on_Oath&quot;/&gt;
{{ഉദ്ധരണി| ''1653 ജനുവരിയിൽ, പുരോഹിതന്മാരും വിശ്വാസികളും മട്ടാഞ്ചേരിയിലെ നമ്മുടെ നാഥയുടെ പള്ളിയിൽ ഒത്തുകൂടി, ഒരു കുരിശിന് മുന്നിൽ നിന്ന് മെഴുകുതിരികൾ കത്തിച്ച് വിശുദ്ധ സുവിശേഷത്തിൽ തൊട്ട് സത്യം ചെയ്തു: തങ്ങൾ ഇനി ഗാർസിയയെ അനുസരിക്കില്ലെന്നും തങ്ങൾക്ക് ഇനി ജെസ്യൂട്ടുകളുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലെന്നും തങ്ങളുടെ സഭയുടെ ഗവർണറായി ആർച്ച്ഡീക്കനെ അംഗീകരിക്കുന്നു എന്നും. ഇതാണ് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ &quot;കൂനൻ കുരിശ്&quot; (മട്ടാഞ്ചേരി പള്ളിക്ക് പുറത്ത് നിൽക്കുന്ന കൽകുരിശ്) ശപഥം.''}}
സ്റ്റീഫൻ നീൽ തുടർന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു: മാർത്തോമാ നസ്രാണികൾ മാർപ്പാപ്പയുടെ അധികാരത്തിൽനിന്ന് സ്വയം വേർപെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്ന് ഒരു ഘട്ടത്തിലും സൂചിപ്പിച്ചിട്ടില്ല. ഗാർസിയയുടെ അഹങ്കാരം അവർക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ജെസ്യൂട്ടുകളെ അവർ വെറുത്തു, ജെസ്യൂട്ടുകളുടെ അമിതമായ തീക്ഷ്ണതയും സഹതാപത്തിന്റെ അഭാവവുമാണ് അവരുടെ എല്ലാ പ്രശ്‌നങ്ങൾക്കും കാരണം, ഇത്  അക്കാലത്തെ എല്ലാ രേഖകളിലൂടെയും പുറത്ത് വരുന്നു. എന്നാൽ മാർപ്പാപ്പ ഒരു യഥാർത്ഥ മെത്രാനെ, ഒരു ജെസ്യൂട്ടുകാരൻ അല്ലാത്തയാളെ, അയയ്ക്കട്ടെ; അദ്ദേഹത്തെ സ്വീകരിക്കാനും അനുസരിക്കാനും അവർക്ക് സന്തോഷമേയുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.&lt;ref name=&quot;Neil_on_Oath&quot;/&gt;
ഇവിടെ സ്റ്റീഫൻ നീൽ കൂനൻ കുരിശു പ്രതിജ്ഞയെ ആർച്ച്ബിഷപ്പ് ഗാർസിയക്കും ജെസ്യൂട്ടുകൾക്കും എതിരേയുള്ള രോഷപ്രകടനമായി മാത്രം വിവരിക്കുന്നു. 

====എറിക് ഫ്രൈക്കൻബർഗ്====
എറിക് ഫ്രൈക്കൻബർഗ് തന്റെ ''ക്രിസ്ത്യാനിറ്റി ഇൻ ഇന്ത്യ: ഫ്രം ബിഗിനിംഗ്സ് ടു ദ പ്രസന്റ്''  എന്ന പുസ്തത്തിൽ അല്പം വ്യത്യസ്ഥമായ ഒരു വിവരണമാണ് നൽകുന്നത്: &lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_Oath&quot;/&gt;
{{ഉദ്ധരണി| കുരിശിന് മുമ്പിലായി പുരോഹിതന്മാരും ജനങ്ങളും മെഴുകുതിരികൾ കത്തിച്ച് ക്രമമായി നിന്ന് കൊണ്ട് സുവിശേഷത്തിൽ തൊട്ട് സത്യം ചെയ്തു: ഇപ്പോൾ മുതൽ തങ്ങളുടെ പുരാതന സഭയെ മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന അതിന്റെ പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്ക് പുനഃസ്ഥാപിക്കുവാൻ പ്രയത്നിക്കും; ഫ്രാൻസിസ് ഗാർസിയയെയും റോമിലെ പറങ്കിസഭ അയക്കുന്ന മറ്റേതൊരു മെത്രാനെയും ഇനി അനുസരിക്കുകയുമില്ല }}
ഫ്രൈക്കൻബർഗ് കൂനൻകുരിശ് പ്രതിജ്ഞയെ റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ മേലധികാരത്തോട് തന്നെയുള്ള മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ പ്രതിരോധമായി കാണുന്നു. അന്നത്തെ ക്രിസ്ത്യാനികൾ പാപ്പായുടെ അധികാരം അംഗീകരിച്ചു കൊടുത്തിരുന്നില്ല എന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് മിഷനറി ക്ലോഡിയസ് ബുക്കാനനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ബുക്കാനൻ&quot;&gt;ഡോ. ക്ലോഡിയസ് ബുക്കാനൻ, ഡോ. കുരിയാക്കോസ് കോർഎപ്പിസ്ക്കോപ്പ മൂലയിൽ; Four Historic Documents; മോർ ആദായ് സ്റ്റഡി സെന്റർ .  2002 &lt;/ref&gt;

====സഭകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകളിലെ പരാമർശങ്ങൾ====
മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനി സമുദായത്തിൽ നിന്നും പിൽക്കാലത്ത് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ വിവിധ സഭാ വിഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള രേഖകളിലും കൂനൻകുരിശ് സത്യത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തെക്കുറിച്ചും വ്യത്യസ്ഥ രീതികളിലുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണാവുന്നതാണ്.  
*'''അങ്കമാലി പടിയോല'''
1787-ൽ അങ്കമാലിയിൽ വെച്ച് നടന്ന [[സിറോ-മലബാർ സഭ|സുറിയാനി കത്തോലിക്കരുടെ]] പള്ളി പ്രതിനിധിയോഗ നിശ്ചയപ്രകാരം പുറത്തിറപ്പെട്ട [[അങ്കമാലി പടിയോല]]യിൽ കൂനൻകുരിശ് സത്യത്തെക്കുറിച്ച് ഇപ്രകാരം പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു:
&lt;blockquote&gt;&quot;''നമ്മുടെ കാർണ്ണവന്മാർ, തോമ്മാശ്ലീഹായുടെ കയ്യാലെ ഈശോമിശിഹാടെ പട്ടാങ്ങയുടെ മാർഗ്ഗം കൈക്കൊണ്ടതിന്റെ ശേഷം 1597-ആം ആണ്ടിൽ അങ്കാമാലി കെഴക്കെപ്പള്ളിയിൽ കാലം ചെയ്ത മാർ അവുറാഹം മെത്രാപ്പോലീത്താടെ കാലത്തോളം കൽദായ സുറിയാനി പട്ടക്കാരര് മലങ്കരെ വാണ നമ്മെ പവിച്ചതിന്റെ ചെഷം, പൗലീസ്ഥക്കാരരുടെ ശക്തികൊണ്ട സുറിയാനിക്കാരരുടെ വരവു മുടക്കി നമ്മുടെ പരുഷക്കാരരെ കീഴടക്കി ഭരിച്ചുവരുമ്പൊൾ, സുറിയാനിക്കാരരിൽ ഒരു മെല്പട്ടക്കാരൻ നമ്മുടെ എടത്ത് വരുവാനായിട്ട കൊച്ചിയിൽ വന്നതിന്റെ ചെഷം കടലിൽ താഴ്ത്തി അവശയപ്പെടുത്തിയ പ്രകാരം ബൊധിക്കകൊണ്ട, നമ്മുടെ കാരണവന്മാര മട്ടാഞ്ചെരിൽ കൂടി പൗലിസ്ത്യക്കാരരെ നാമും നമ്മുടെ അനന്തരവരും കൂടുക ഇല്ലെന്ന സത്യവും ചെയിത ആലങ്ങാട്ട പള്ളിയിൽ കൂടി തൊമ്മ എന്ന അർക്കദ്യാക്കോനെ യൊഗമായിട്ടു പെരുവിളിച്ചു വാഴിച്ചതിന്റെ ചെഷം....''&quot;&lt;ref name = &quot;basilica&quot;&gt;അങ്കമാലി സെന്റ് ജോർജ്ജ് ബസിലിക്കായുടെ വെബ്സൈറ്റിൽ  [http://angamalybasilica.com/template.php?id=36&amp;page=15&amp;catid=36 പടിയോലയെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനവും പടിയോലയുടെ പകർപ്പും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723194912/http://angamalybasilica.com/template.php?id=36&amp;page=15&amp;catid=36 |date=2012-07-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
 
*'''ചർച്ച് മിഷണറി സൊസൈറ്റി (സി.എം.എസ്) റിപ്പോർട്ട് 1818-1819'''
[[ചർച്ച് മിഷൻ സൊസൈറ്റി|ചർച്ച് മിഷനറി സൊസൈറ്റിയുടെ]] 1818-19 വർഷത്തെ റിപ്പോർട്ടിൽ (പേജ് 317) [[മലങ്കര സഭ|മലങ്കര സുറിയാനി സഭ]]യുടെ സംക്ഷിപ്ത ചരിത്രമെന്ന നിലയിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്ന ഭാഗത്ത് കൂനൻകുരിശു സത്യത്തെ ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു:
&lt;blockquote&gt;&quot;''ഈ പോർട്ടുഗീസുകാർ മാർ അഹത്തള്ളയെ കൊലചെയ്തിരിക്കുകയാൽ, ഞങ്ങൾ ഇനി അവരോട് ചേരുകയില്ല. ഞങ്ങൾ അവരെ തള്ളിപ്പറയുന്നു, അതോടൊപ്പം അവരുടെ സ്നേഹമോ മമതയോ ഞങ്ങൾക്ക് ഇനി വേണ്ട. ഇപ്പോഴത്തെ മെത്രാൻ, ഫ്രാൻസിസ്, ഞങ്ങളുടെ ഭരണാധികാരി ആയിരിക്കില്ല. ഞങ്ങൾ അയാളുടെ മക്കളോ അനുയായികളോ ആയിരിക്കുകയില്ല. ഞങ്ങൾ ഇനി ഒരിക്കലും പോർട്ടുഗീസുകാരെ ഞങ്ങളുടെ മെത്രാന്മാരായി അംഗീകരിക്കുകയില്ല.''&quot;&lt;ref name=Whitehouse&gt;{{cite book |last= Whitehouse |first= Thomas |title=Lingerings of light in a dark land: Researches into the Syrian church of Malabar|date=1873 |publisher=William Brown and Co. |url=https://books.google.com/books?id=Ie4CAAAAQAAJ |language=en|p=306}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

*'''സി. എം. എസി-ന് പുന്നത്തറ ദിവന്നാസിയോസ് മൂന്നാമൻ അയച്ച കത്തിൽ കൂനൻ കുരിശുസത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം'''
പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പുത്തൻകൂർ വിഭാഗം തലവനും മലങ്കര സുറിയാനി സഭയുടെ മെത്രാപ്പോലീത്തയുമായിരുന്ന പുന്നത്തറ ദിവന്നാസിയോസ് മൂന്നാമൻ ({{circa|}}മരണം 1825) ആംഗ്ലീക്കൻ ചർച്ച് മിഷനറി സൊസൈറ്റിയുടെ തലവൻ ലോർഡ് ഗിംബിയറിന് എഴുതിയ കത്തിലെ പ്രസക്തഭാഗം സുറിയാനി മൂലത്തിൽ നിന്ന് 1822-ലെ മിഷനറി റെജിസ്റ്ററിയിൽ തർജ്ജമ ചെയ്യപ്പെട്ടത്:
&lt;blockquote&gt;&quot;''സിറിയയിലെ അന്ത്യോഖ്യയുടെ അപ്പസ്തോലിക സിംഹാസനത്തിൽ വാഴുന്ന, മിശിഹായുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവനായ മാർ ഇഗ്നാത്തിയോസിന്റെ അധികാരത്തിന് കീഴുള്ള മലബാറിലെ യാക്കോബായ സുറിയാനിക്കാരുടെ മെത്രാപ്പോലീത്തയായ മാർ ദിവന്നാസിയോസ്.....''&lt;br&gt;''നമ്മുടെ കർത്താവിന്റെ വർഷം 1653-ൽ, ഞങ്ങളുടെ അദ്ധ്യാത്മിക പിതാവ്, മാർ ഇഗ്നാത്തിയോസ്, പാത്രിയർക്കീസ്, അന്ത്യോഖ്യയിൽ നിന്നും മലബാറിലേക്ക് വന്നു: പക്ഷേ, പറങ്കികൾ ഇത് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, അവർ ആ പുണ്യ പുരുഷനെ കൊച്ചി കോട്ടയിലേക്ക് കൊണ്ടുചെന്നു, അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ അടച്ചിട്ടു അതോടൊപ്പം കൊച്ചി രാജാവിന് ഒട്ടും കുറയാതെ പണവും കൊടുത്തു. എന്നിട്ടവർ ആ നല്ല മനുഷ്യനെ പുറത്തെത്തിക്കുകയും, കടലിൽ മുക്കിത്താഴ്ത്തുകയും ചെയ്തു, അങ്ങനെ അവർ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു. പക്ഷേ ഞങ്ങൾ ഇതറിഞ്ഞപ്പോൾ, മലബാറിലെ എല്ലാ യാക്കോബായ സുറിയാനിക്കാരും, കൊച്ചിയിലുള്ളതായ, മട്ടാഞ്ചേരി പള്ളിയിൽ അണിനിരക്കുകയും ഇനി മുതൽ പറങ്കികളോട് അടുക്കുകയോ, റോമാ പാപ്പയുടെ വിശ്വാസം സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്യുകയില്ലെന്ന്, പിതാവിന്റെയും പുത്രന്റെയും പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റയും നാമത്തിൽ, ഒരു മഹാ സത്യം ചെയ്തു. ഞങ്ങൾ അങ്ങനെ അവരിൽ നിന്ന് അകന്നു.''&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=The Missionary Register|volume=M DCCC XXII|date=October 1822|title=Letter from Punnathara Dionysious (Thoma XI) to the Head of the Church Mission Society|editor=Professor Lee|page=431–432|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.ah6iqd&amp;view=1up&amp;seq=444&amp;skin=2021}}&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;

*'''ഇടവകപത്രിക മാസികയിലെ വിവരണം'''
ക്നാനായ സുറിയാനി ഓർത്തഡോക്സ് ചരിത്രകാരനും എഴുത്തുകാരനുമായ ഇ. എം. ഫിലിപ്പ് 1896-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഇടവകപത്രിക മാസികയിൽ (പുസ്തകം 5, ലക്കം 3, ''[[മീനം]]'') , അച്ചടിച്ച  ''മട്ടാഞ്ചേരി പടിയോല'' കൂനൻ കുരിശു സത്യത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്:
&lt;blockquote&gt;“''“മോറാൻ ഈശോമശിഹാ പിറന്നിട്ട് 1653-ാമത് മകരമാസം 3-ാം തീയതി വെള്ളിയാഴ്ചനാൾ അർക്കദിയാക്കോൻ അച്ചനും മലങ്കര ഇടവകയിലുള്ള പള്ളികളിലെ വികാരിമാരും ദേശത്തു പട്ടക്കാരും എല്ലാവരും കൂടി മട്ടാഞ്ചേരിൽ പള്ളിയിൽ വച്ച് നിശ്ചയിച്ച് കല്പിച്ച കാര്യം അതായത് ശുദ്ധമാന കാതോലിക്കാ പള്ളി കല്പിച്ച് നമുക്കായിട്ട് മലങ്കരയ്ക്ക് യാത്രയാക്കിയ പാത്രിയർക്കീസിനെ ബലത്താലെ മെത്രാനും സാമ്പാളൂർ പാതിരിമാരും കൂടി പിടിച്ച് നമുക്ക് അനുഭവിക്കരുതെന്ന് കല്പിച്ചത് കൊണ്ടും ആ പാത്രിയർക്കീസ് മലങ്കരയ്ക്ക് വന്ന് നമ്മുടെ കണ്ണുംമുന്നിൽ കാലത്തോളം നേരം (പൊടിവ്) ഇപ്പോൾ മലങ്കര വാഴുന്ന മാർ ഫ്രഞ്ചിയൂസ് മെത്രാൻ നമുക്ക് മെത്രാനല്ല, നാം അയാളുടെ ഇടവകയിലുള്ള പ്രജകളുമല്ല എന്ന് ഒന്മ. ശുദ്ധമായ പള്ളിയുടെ ക്രമത്തിൽ തക്കവണ്ണം നമ്മുടെ എടവക വാഴുവാൻ മേല്പട്ടക്കാരൻ വേണ്ടുന്നതിന് ഇപ്പോൾ തൊട്ട് തോമ്മാ അർക്കദിയാക്കോൻ തന്നെ വാണുകൊള്ളുകയും വേണമെന്ന് ഒന്മ. ഇതിന് വിചാരമായിട്ട് കല്ലിശ്ശേരി പള്ളിയിൽ ഇട്ടിത്തോമൻ കത്തനാരും കടുത്തുരുത്തി പള്ളിയിൽ കടവിൽ ചാണ്ടിക്കത്തനാരും അങ്കമാലി പള്ളിയിൽ വേങ്ങൂർ ഗീവറുഗീസ് കത്തനാരും കുറവിലങ്ങാട്ടു പള്ളിയിൽ പള്ളിവീട്ടിൽ ചാണ്ടിക്കത്തനാരും ഇവർ നാലുപേരും വിചാരക്കാരായിരുന്ന് മൂവാണ്ടിൽ മൂവാണ്ടിൽ കൂടിവിചാരിച്ച് കല്പിച്ചു കൊള്ളുകയും വേണമെന്ന് ഒന്മ. ഈ കല്പിച്ച മേക്ക് കടവിൽ ചാണ്ടിക്കത്തനാർ കയ്യെഴുത്ത്&quot;''”&lt;ref&gt;{{cite book|first=ജോസഫ്|last=ചീരൻ|title=പാലൂർ-കുന്നംകുളം ഇടവകകൾ: ചരിത്രവും സംസ്കാരവും|publisher=M. J. D. Publishing House |location=കുന്നംകുളം |year=2013 |page=53 |language=ml |url=https://archive.org/details/HistoryKunnamkulam}}&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;

==കൂനൻ കുരിശുസത്യത്തിന് ശേഷം==
കൂനൻ കുരിശുസത്യത്തെ തുടർന്നുള്ള കാലത്ത് അഹത്തള്ള അയച്ചത് എന്ന പേരിൽ ചില കത്തുകൾ പ്രചരിച്ചു. 1653 ഫെബ്രുവരി 5-ന് ഇടപ്പള്ളിയിൽ കൂടിയ ഒരു സമ്മേളനത്തിൽ അത്തരത്തിലുള്ള ഒരു കത്ത് വായിച്ചു. ആർച്ച്ഡീക്കൻ തോമാക്ക് ആർച്ച്ബിഷപ്പിന്റേതായ ചില പദവികൾ അനുവദിച്ച് നൽകുന്നതായിരുന്നു അതിന്റെ ഉള്ളടക്കം. ഇതു കേട്ട് അവിടെ കൂടിയിരുന്ന ജനം വലിയ സന്തോഷത്തോടെ  ആർച്ച്ഡീക്കൻ തോമായെ തങ്ങളുടെ സഭയുടെ ഗവർണറായി അംഗീകരിക്കുകയും നാലു മുതിർന്ന കത്തനാർമാരെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാര്യവിചാരകായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു. കല്ലിശേരി [[ആഞ്ഞിലിമൂട്ടിൽ ഇട്ടിത്തൊമ്മൻ കത്തനാർ]], കുറുവിലങ്ങാട്ട് പള്ളിവീട്ടിൽ [[പറമ്പിൽ ചാണ്ടി മെത്രാൻ|പറമ്പിൽ ചാണ്ടി കത്തനാർ]], കടുത്തുരുത്തി കടവിൽ ചാണ്ടി കത്തനാർ, അങ്കമാലി വേങ്ങൂർ ഗീവർഗീസ് കത്തനാർ എന്നിവരായിരുന്നു ആ കാര്യവിചാരകർ. 
===ആർച്ച്ഡീക്കനെ മെത്രാപ്പോലീത്തയായി വാഴിക്കുന്നു===
1653 മേയ് 23-ന് ആലങ്ങാട്ട് കൂടിയ സമ്മേളനത്തിൽ അഹത്തള്ളയുടേതെന്ന പ്രസ്താവിച്ച മറ്റൊരു കത്ത് വായിച്ചു. അതിൽ  മെത്രാഭിഷേകം ചെയ്യാൻ ഒരു മെത്രാനെയും കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, ആർച്ച്ഡീക്കൻ തോമ്മായെ പന്ത്രണ്ടു വൈദികർ ചേർന്ന് ഇതേ കത്ത് ശിരസ്സിൽ വച്ച് മെത്രാനായി അഭിഷേകം നടത്തണം എന്നും എഴുതിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;Neill, pp.320&lt;/ref&gt; എന്നാൽ അന്ത്യോക്യൻ സഭയിലോ പേർഷ്യൻ സഭയിലോ ഇത്തരം കൈവയ്പ്പ് ക്രമം നിലവിലില്ലെന്നും അതിനാൽതന്നെ ഈ കത്ത് വ്യാജവും കെട്ടിച്ചമച്ചതുമാണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു &lt;ref&gt;Vadakkekara, p. 82.&lt;/ref&gt;  ഒരു മെത്രാനു മാത്രമേ മറ്റൊരു വൈദികനെ മെത്രാനായി വാഴിക്കാനുള്ള അധികാരം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ഈ കത്ത് ഇട്ടിത്തൊമ്മൻ കത്തനാർ തന്നെ ചമച്ച വ്യാജരേഖയാവാം എന്ന് സ്റ്റീഫൻ നീൽ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ പുരോഹിതന്മാരുടെ കൈവെയ്പോടെ ഒരു പുരോഹിതനെ പാത്രിയർക്കീസായി വാഴിക്കുന്ന ഒരു പുരാതന കീഴ്‌വഴക്കം അലക്സാസാണ്ഡ്രിയൻ സഭയിൽ നിലനിന്നിരുന്നതായി ആദിമസഭാ പിതാക്കളിലൊരാളായ ജെറോം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് എന്ന് നീൽ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ട്. അവിടെ പാത്രിയർക്കീസ് മരണമടയുമ്പോൾ നഗരത്തിലെ ദേവാലയങ്ങളിലെ 12 പുരോഹിതന്മാർ (പ്രെസ്‌ബിസ്റ്റർമാർ) അവരിൽ ഒരാളെ പാത്രിയർക്കീസായി തെരഞ്ഞെടുക്കുകയും മറ്റ് 11 പേരും അവരുടെ കൈകൾ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ആളുകളുടെ ശിരസ്സിൽ വെച്ച് പാത്രിയർക്കീസായി വാഴിക്കുകയും ഉടനെ തന്നെ മറ്റൊരാളെ പ്രസ്ബിസ്റ്ററായി തെരഞ്ഞെടുത്ത് അവരുടെ സംഘബലം എപ്പോഴും 12 ആയി നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Neil_on_Jeroms&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=320 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en |quote=Jerome was the ancient custom of the church of Alexandria. There, when the patriarch died, the twelve priests of the city churches would elect one of their number as patriarch; the eleven would then lay hands on the elected person and thus consecrate him as their patriarch, and would also immediately elect another presbyter, so that the college should never consist of less than twelve persons.}}&lt;/ref&gt;  

അസാധാരണമായ ഈ ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് ചിലർക്ക് സംശയമുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ അഹത്തള്ളയോടുള്ള മതിപ്പും ആവേശകരമായ മാനസികാവസ്ഥയും ചടങ്ങുകൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തതുപോലെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോയി. അഹത്തള്ളയുടെതെന്ന് കരുതപ്പെട്ട കത്തുകളിലൊന്ന് ആർച്ച്ഡീക്കൻ തോമ്മായുടെ ശിരസ്സിൽ വച്ചശേഷം പന്ത്രണ്ട് വൈദികർ കത്തിൽ പ്രതിപാദിച്ച പ്രകാരമുള്ള അഭിഷേകക്രമം നടത്തി ആർച്ച്ഡീക്കനെ ''മാർത്തോമാ ഒന്നാമൻ'' എന്ന പേരിൽ മെത്രാപ്പോലീത്തയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_ADasHighMetran&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ് |first= റോബർട്ട് എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=368|url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en |quote=Archdeacon Thomas, having been elevated to High Metran by the laying on of hands by twelve kattanars, took the title of Mar Thoma I.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Neill320321&quot;&gt;Neill, pp. 320–321.&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് ഈ മെത്രാഭിഷേകത്തെ കുറിച്ചുള്ള വിവരം എല്ലാ പള്ളികളെയും അറിയിച്ചു. മഹാഭൂരിപക്ഷം പള്ളികളും മാർത്തോമാ ഒന്നാമനെ തങ്ങളുടെ മെത്രാനായി സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Neill320321&quot;/&gt; അങ്ങനെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികൾക്ക് തങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ പെട്ടതും തങ്ങൾ തന്നെ തെരഞ്ഞെടുത്തതുമായ ഒരു മെത്രാനെ ലഭ്യമായി.&lt;ref name=&quot;Neill320321&quot;/&gt; 
===മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ ഇടയിലെ പിളർപ്പ്===
ഈ സംഭവവികാസങ്ങളെ തുടർന്ന് പോർട്ടുഗീസ് മിഷണറിമാർ  മാർത്തോമ്മാ ഒന്നാമനെയും അനുയായികളെയും അനുനയിപ്പിക്കാൻ ഒരു ശ്രമം നടത്തിയെങ്കിലും അവർ മുന്നോട്ട് വെച്ച ഒത്തുതീർപ്പു ധാരണകൾക്ക് വഴങ്ങാൻ മാർത്തോമയും കൂട്ടരും തയ്യാറായില്ല. ഇതിനിടെ ഗാർസിയ അദ്ദേഹവുമായി മമതയുള്ളതും മാർത്തോമാ ഒന്നാമന്റെ തന്നെ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടതുമായ കുന്നേൽ മത്തായി എന്ന ഒരു മുതിർന്ന കത്തനാരെ ആർച്ച്ഡീക്കനായി പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും ആ നടപടി മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കിടയിൽ ഒരു വിധ സ്വാധീനവുമുണ്ടാക്കിയില്ലെന്നു മാത്രമല്ല കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വഷളാക്കുകയാണ് ചെയ്തത്.&lt;ref name=&quot;newAD_byGarcia&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=323 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en}}&lt;/ref&gt;  ഇക്കാര്യങ്ങളെല്ലാം ഇവിടെയുള്ള മിഷണറിമാർ റോമിനെ അറിയിച്ചു. റോമിലെ അധികാരികൾ 1657-ൽ ജോസഫ് മരിയ സെബസ്ത്യാനി എന്ന കർമ്മലീത്താ വൈദികന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു സംഘം മിഷണറിമാരെയും 1658-ൽ വിൻസന്റ് ഹയസിന്ത് എന്ന വൈദികന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മറ്റൊരു സംഘം കർമ്മലീത്തക്കാരെയും  മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുമായുള്ള അനുരഞ്ജനചർച്ചകൾക്കായി കേരളത്തിലേക്ക് അയച്ചു. അർക്കദിയാക്കോനെ പുരോഹിതർ മാത്രം ചേർന്ന് മെത്രാനായായി  അഭിഷേകം ചെയ്ത നടപടി സഭാനിയമങ്ങൾക്കനുസൃതമല്ല എന്ന് ഇവർ പ്രചരിപ്പിച്ചു. മാർത്തോമ ഒന്നാമന്റെ നാല് കാര്യവിചാരകരിൽ പറമ്പിൽ ചാണ്ടി കത്തനാർ, കടവിൽ ചാണ്ടി കത്തനാർ, വേങ്ങൂർ ഗീവർഗീസ് കത്തനാർ എന്നിവരെ അടക്കം ഒരു കൂട്ടം നസ്രാണികളെ ഇക്കാര്യം ധരിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഇവർ വിജയിച്ചു. മാർത്തോമാ ഒന്നാമന്റെ മെത്രാഭിഷേകത്തിന്റെ സാധുത ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടതോട് കൂടി അദ്ദേഹത്തിന് അനുയായികളെ നഷ്ടപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.  ഇതിനിടെ മലബാറിലെ നസ്രാണികളുടെ പുനരൈക്യം സാധ്യമാക്കുന്നതിന് റോമിലേക്ക് മടങ്ങിയ ജോസഫ് മരിയ 15 ഡിസംബർ 1659-ൽ ജോസഫ് സെബസ്ത്യാനി മാർപ്പാപ്പയിൽ നിന്നും മെത്രാനായി അഭിഷേകമേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Neil_on_Sebastiani&quot;&gt;{{cite book |last= നീൽ|first= സ്റ്റീഫൻ |title=A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707 |date=2004 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലാ പ്രസ്സ് |page=324 |url=https://books.google.com/books?id=RH4VPgB__GQC |language=en |quote=To bring one of the cattanars to Rome for consecration would have resulted in endless delays...So at the age of thirty-six Joseph Sebastiani, in religion Fr Joseph of Saint Mary OCD, was consecrated secretly on 15 December 1659, and given the title bishop of Hierapolis.}}&lt;/ref&gt; 1661-ൽ ജോസഫ് സെബസ്ത്യാനി തിരികെ കേരളത്തിലേക്ക് വന്നപ്പോഴേക്കും ഫ്രാൻസിസിസ് ഗാർസിയ (1659-ൽ) അന്തരിച്ചിരുന്നതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൗത്യം കൂടുതൽ എളുപ്പമായി.   കൊടുങ്ങല്ലൂർ  അതിരൂപതയുടെ ഭരണം ഏറ്റെടുത്ത  ജോസഫ് സെബസ്ത്യാനി ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ട് മാർത്തോമ്മാ ഒന്നാമന്റെ ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്ന പള്ളികളിൽ നല്ലൊരു പങ്കും തിരികെ റോമിന്റെ മേൽക്കോയ്മയിലേക്ക് കൊണ്ടു വന്നു. 

പക്ഷേ, 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ കൊച്ചി കീഴടക്കിയതോട് കൂടി മലബാർ തീരത്ത് ഉള്ള പോർട്ടുഗീസുകാരുടെ സ്വാധീനം നഷ്ടമായി. ഡച്ചുകാർ പോർട്ടുഗീസ് മിഷണറിമാരോട് മലബാർ വിട്ട് പോകുവാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതോടൊപ്പം മലബാറിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന കർമലീത്ത മിഷനറിമാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റ് യൂറോപ്യൻമാരോടും മലബാർ വിടാൻ ഡച്ചുകാർ നിർദ്ദേശിച്ചു. അതിന് മുൻപായി സെബസ്ത്യാനി റോമിന്റെ മേൽക്കോയ്മ അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ മെത്രാനായി 1663 ഫെബ്രുവരി 1-ന്  മാർത്തോമാ ഒന്നാമന്റെ അടുത്ത ബന്ധുവും മുൻപ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉപദേഷ്ടകരിലൊരാളുമായിരുന്ന [[പറമ്പിൽ ചാണ്ടി മെത്രാൻ|പറമ്പിൽ ചാണ്ടി കത്തനാരെ]] വാഴിച്ചു. 

===പഴയകൂറ്റുകാരും പുത്തൻ കൂറ്റുകാരും: പിളർപ്പ് പൂർണ്ണമാവുന്നു===
മാർത്തോമ്മാ ഒന്നാമൻ തനിക്ക് ശരിയായ കൈവയ്പ് അഭിഷേകം ലഭിക്കാനായി പൗരസ്ത്യദേശങ്ങളിലേക്ക്  എഴുത്തുകുത്തുകൾ നടത്തിവരികയായിരുന്നു. പോർട്ടുഗീസുകാർ സമുദ്രമാർഗ്ഗമുള്ള യാത്രകൾ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നതിനാൽ അവരുടെ കണ്ണുകൾ വെട്ടിച്ച് അവിടെ നിന്നും ഒരു മെത്രാന് ഇവിടെയെത്തുക പ്രയാസമായിരുന്നു. എന്നാൽ 1665-ൽ [[ഒട്ടോമൻ തുർക്കി|ഒട്ടോമൻ തുർക്കിയിലെ]] [[പാലസ്തീൻ|പാലസ്തീനിൽ]] നിന്ന് [[യെരുശലേമിന്റെ മെത്രാപ്പൊലിത്ത]] എന്ന പദവിയുള്ള [[ഗ്രിഗോറിയോസ് അബ്ദുൽ ജലീൽ|മാർ ഗ്രിഗോറിയോസ് അബ്ദുൾ ജലീൽ]] എന്ന [[സുറിയാനി ഓർത്തഡോക്സ്‌ സഭ|സുറിയാനി ഓർത്തഡോക്സ്]] മെത്രാൻ കേരളത്തിൽ വന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈവശം മാർത്തോമ്മാ ഒന്നാമന്റെ അധികാരം ഉറപ്പിക്കാൻ ഉള്ള അന്ത്യോക്യാ പാത്രിയാർക്കിസിന്റെ അനുമതിപത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നും മാർത്തോമാ ഒന്നാമൻ തനിക്ക് വേണ്ടിയിരുന്ന കൈവെയ്പ് നേടുകയും അതുവഴി അന്ത്യോക്യയിലെ പാത്രിയർക്കീസിനൊപ്പം ചേരുകയുമുണ്ടായി. മാർ ഗ്രിഗോറിയോസ് കേരളത്തിൽ തന്നെ താമസിച്ച് മാർത്തോമാ ഒന്നാമനൊപ്പം പുതുതായി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട യാക്കോബായ മലങ്കര സഭയുടെ ഭരണം സംയുക്തമായി നിർവ്വഹിച്ചു.   ഇതോടെ മാർത്തോമാ നസ്രാണികളുടെ ഇടയിൽ നെടുകെയുണ്ടായതായ പിളർപ്പ് പൂർണ്ണമായി. 1599-ലെ ഉദയംപേരൂർ സുന്നഹദോസ് മുതൽ റോമാ സഭയോട് ചേർന്ന് നിന്നവരും 1657-1663 കാലത്തെ ജോസഫ് സെബസ്ത്യാനിയുടെ പ്രവർത്തനഫലമായി കത്തോലിക്കാ സഭയിൽ മടങ്ങിയെത്തിയവരും ''[[പഴയകൂറ്റുകാർ]]''  അഥവാ ''സുറിയാനി കത്തോലിക്കർ'' അല്ലെങ്കിൽ ''റോമാ സുറിയാനികൾ'' എന്നും  കൂനൻ കുരിശു സത്യത്തിന് ശേഷം മാർ ഗ്രിഗോറിയോസ് അബ്ദുൾ ജലീലിലൂടെ അന്ത്യോക്യയുടെ ആത്മീയാമേധാവിത്വം അംഗീകരിച്ചവർ ''[[പുത്തങ്കൂറ്റുകാർ]]'' അഥവാ ''യാക്കോബായ സുറിയാനികൾ'' എന്നും അറിയപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Mythic_on_oldNew&quot;&gt;{{cite book |last= |first= |title=The Quarterly Journal of the Mythic Society. Vol.3 |date=1911 |publisher=മിത്തിക്ക് സൊസൈറ്റി |page=141 |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Quarterly_Journal_of_the_Mythic_Soci/4JtEAQAAMAAJ?hl=en&amp;gbpv=0 |language=en |quote=This incident marks an epoch in the history of the Syrian Church, and led to a separation of the community into parties, namely the Pazhayakuru (the Romo - Syrians) who adhered to the Church of Rome according to the Synod at Diamper ; and the Puttankuru , the Jacobite Syrians , who after the oath of the Coonan Cross got Mar Gregory from Antioch, acknowledged the spiritual supremacy thereof. The former owed its foundation to the Archbishop Menezes and the Synod at Diamper in 1599 and its reconciliation after the revolt to the Carmelite Bishop Father Joseph of St.Mary whom the Pope appointed in 1659.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_newOld&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ് |first= റോബർട്ട് എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=369 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en |quote=Once Mar Thoma I had been consecrated and joined to the Patriarchate of Antioch, Mar Gregorios himself stayed on in Malabar as joint ruler over the newly formed ''Jacoba'' Malankara Church. This joint rule, lasting twenty years (when they both died), made permanent the ‘vertical’ split between Malabar Christians linked to Rome and Malankara Christians linked to Antioch (in Mardin). Those of the ‘new allegiance’, known as Puthankuttukar, were led by metrans who looked to the Jacoba Patriarch of Antioch in Mardin.}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ &quot;പഴയകൂർ&quot;-&quot;പുത്തൻകൂർ&quot; എന്നീ സംജ്ഞകൾ ചരിത്രപരമായി തകരാറുള്ളവയാണെന്നും അവ തെറ്റിദ്ധാരണാജനകങ്ങളായ പേരുകളാണെന്നും  അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ബോബി&quot;&gt;{{cite book  |last= തോമസ് |first= ബോബി  |title=ക്രിസ്ത്യാനികൾ-ക്രിസ്തുമതത്തിനൊരു കൈപ്പുസ്തകം |date=2016|publisher=[[ഡി.സി. ബുക്സ്]] |page=309-310|url=|language=മലയാളം|quote=&quot;നാടകീയ സംഭവവികാസങ്ങളുടെ പരമ്പരകൾ വീണ്ടും തുടർന്നു കൊണ്ടിരുന്നു. പുത്തൻ കൂറ്റുകാരും പഴയ കൂറ്റുകാരും പള്ളികൾ പിടിക്കാനുള്ള മത്സരം ശക്തമാക്കി. അവരുടെ ഈ പേരുകൾ തന്നെ തകരാറുള്ളതാണ്. പോർച്ചുഗീസുകാർ ഇവിടെ വന്നതിന് ശേഷം മാത്രം കേരളത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ കത്തോലിക്കാസഭ എങ്ങനെ പഴയ കൂറ്റാകും? അവരും പുത്തൻ കൂറ്റ് തന്നെ. കത്തോലിക്കാ ഇതരപക്ഷം അന്ത്യോക്യൻ പക്ഷത്ത് ചേർന്ന് യാക്കോബായക്കാർ ആയതോടെ അവരും പുത്തൻ കൂറ്റുകാർ തന്നെയാണായത്. പാശ്ചാത്യ സുറിയാനി പാരമ്പര്യമാണ് അന്ത്യോക്യയുടേത്. ബാബിലോണിലെ പൗരസ്ത്യ സുറിയാനി കൽദായ പാരമ്പര്യം എന്ന നസ്രാണികളുടെ യഥാർത്ഥ പഴയകൂറ്റ് അപ്പോഴേക്കും വിസ്മൃതിയിലേക്ക് തള്ളപ്പെട്ടിരുന്നു. അതിനാൽ കത്തോലിക്കാ പക്ഷത്തെയും കത്തോലിക്കാ ഇതരപക്ഷത്തെയും യഥാക്രമം പുത്തൻകൂറ്റ്-എ, പുത്തൻകൂറ്റ്-ബി എന്നോ മറ്റോ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതാവും ചരിത്രപരമായി കൂടുതൽ ശരിയാവുക.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census1901_misnomers&quot;&gt;{{cite book |last=ശങ്കരമേനോൻ |first= എം|title=Census of India-1901, XX, Cochin, Part-I |date=1903|publisher= Census Operations, Cochin State |page=51-52 |url=|language=en |isbn=|quote=&quot;The ''Pazheia Kuttukar'', or old Church, owed its foundation to Archbishop Menezes and the Synod of Diamper in 1599, and its reconciliation, after the revolt, to the Carmelite Bishop of St.Mary, in 1656. It retains in its services Syrian language and in part the syrian ritual. But it acknowledges the supremacy of Pope and its Vicars Apostolic....The other section of the Syrian Christians of Malabar is called the ''Puttan kuttukar'', or new Church. It adheres  to the Jacobite tenets introduced by its first Jacobite Bishop, Mar Gregory in 1665&quot;  - quoting the book 'Indian Empire'  by W.W Hunter, 3rd Edition, pp:203-04............These names are of course misnomers as the New Church party are as old as, if not older than, the Old Church party.}}&lt;/ref&gt;

മാർത്തോമ്മാ ക്രിസ്ത്യാനികൾ പിന്നീടും സാംസ്കാരികവും വംശീയവുമായി ഒരു സമുദായമായി തന്നെ നിലകൊണ്ടെങ്കിലും സഭാപരവും അനുഷ്ഠാനപരവുമായ കാര്യങ്ങളിൽ അവർ വിഭിന്നരായി മാറി. മാത്രമല്ല, അസ്വസ്ഥതകളുടെ ഒരു നീണ്ട കാലഘട്ടത്തിലൂടെ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കും കടന്നു പോകേണ്ടി വന്നു. 1687-ൽ [[പറമ്പിൽ ചാണ്ടി മെത്രാൻ|മാർ ചാണ്ടി മെത്രാന്റെ]] മരണത്തെ തുടർന്ന് പഴയകൂർ വിഭാഗം വീണ്ടും ഒരു നീണ്ടകാലം വിദേശവൈദികനേതൃത്വത്തിന്റെ കീഴിലായി. ഇക്കാലയളവിലെ [[പദ്രുവാദോ]], [[പ്രൊപ്പഗന്ത ഫിദേ|പ്രൊപ്പഗന്ത]] എന്നീ മിഷണറി ഭരണസമ്പ്രദായങ്ങളും ചിലപ്പോഴൊക്കെയുള്ള ഇരുവരും ചേർന്ന ദ്വിഭരണങ്ങളും അവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ദുർഭരണത്തിന്റെയും സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിന്റെയും കയ്പേറിയ അനുഭവമായി മാറി.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_padr_prop&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ് |first= റോബർട്ട് എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=360 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en |quote=...and then later, after 1653 but especially between 1663 and 1710, under the double government of both Padroado and Propaganda, is a long and unending tale of misgovernment, bitterness, tyranny, and woe.}}&lt;/ref&gt; അവർക്ക് തങ്ങളുടെ &quot;പൗരസ്ത്യ&quot;, &quot;മലബാർ&quot;, അല്ലെങ്കിൽ &quot;സുറിയാനി&quot; പാരമ്പര്യം, ബന്ധം ആരാധന എന്നിവയിലുണ്ടായ നഷ്ടവുമായി ഒരിക്കലും പൂർണമായി പൊരുത്തപ്പെടുവാനായില്ല. അവരിലേറെ പേർക്കും പൂർണ്ണ സ്വയംഭരണാധികാരവും തദ്ദേശീയരായ മെത്രാന്മാരെയും പുരോഹിതരെയും ആണ് വേണ്ടിയിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Frykenberg_on_pazhaya&quot;&gt;{{cite book |last= ഫ്രൈക്കൻബർഗ് |first= റോബർട്ട് എറിക്ക് |title=Christianity in India From Beginnings to the Present |date=2008 |publisher=ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |page=369 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Christianity_in_India_From_Beginnings_to/sOrglHSX6rsC?hl=en |language=en |quote=The Yet,those who were Catholic never became fully reconciled to the loss of their ‘Eastern’, ‘Malabar’, or ‘Syrian’ heritage, connection, or rite. Most of all they wanted their own fully autonomous and ethnically distinct bishops and clergy.}}&lt;/ref&gt;തങ്ങളുടെ പഴയകാല ആരാധനക്രമം അതിന്റെ അവികലരൂപത്തിൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കുവാനുള്ള റോമിനോടുള്ള അപേക്ഷ ഇവർ തുടർന്നു കൊണ്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;എഴുത്തുപുരക്കൽ2&quot;&gt;{{cite book  |last= എഴുത്തുപുരക്കൽ കപ്പൂച്ചിൻ |first= ജോസഫ്|title=സിറോ-മലബാർ ആരാധനാക്രമവും ഫ്രാൻസിസ്കൻ ആദ്ധ്യാത്മികതയും |date=2016|publisher=മീഡിയഹൗസ് |page=93|url=|language=മലയാളം|quote=&quot;ഉദയംപേരൂർ സൂനഹദോസ് കഴിഞ്ഞതു മുതൽ മലബാർ സഭയുടെ ആരാധനാക്രമം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി റോമിനോട് ആവർത്തിച്ച് അപേക്ഷിച്ച് കൊണ്ടിരുന്നു.1908-ൽ അവരുടെ അപേക്ഷയോട് അനുകൂലമായി പ്രതികരിക്കുവാൻ റോം സന്നദ്ധത പ്രകടിപ്പിച്ചു....1957-ൽ പിയൂസ് പന്ത്രണ്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പ മാർ അദ്ദായിയുടെയും മാറിയുടെയും അനാഫൊറായോട് കൂടി പരിഷ്കരിച്ച മലബാർ സഭയുടെ വി. കുർബാനക്ക് അംഗീകാരം നൽകി.&quot;}}&lt;/ref&gt;  അതേ സമയം പുത്തൻകൂർ വിഭാഗം അവരുടെ നിലയിലും അതൃപ്തരായിരുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്ന പൗരസ്ത്യസുറിയാനി ആരാധനക്രമം ഉപേക്ഷിച്ച്  ക്രമേണെ പാശ്ചാത്യ സുറിയാനി അഥവാ അന്ത്യോക്യൻ ആരാധനാക്രമവും പാരമ്പര്യങ്ങളും അവർക്ക് സ്വീകരിക്കേണ്ടതായി വന്നു.&lt;ref name=&quot;ബ്രോക്ക്0&quot;&gt;{{cite encyclopedia |first=സെബാസ്റ്റ്യൻ പി. |last=ബ്രോക്ക് |title=Thomas Christians |encyclopedia=Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage: Electronic Edition |editor1=Sebastian P. Brock |editor2=Aaron M. Butts |editor3=George A. Kiraz |editor4=Lucas Van Rompay |url=https://gedsh.bethmardutho.org/Thomas-Christians |publisher=Gorgias Press|year=2011|access-date=14 June 2021|quote=&quot;Contact in due course was made by the adherents of Thomas with a Syr. Orth. bp., Mar Gregorios, in 1665, and links with the Syr. Orth. Church were further strengthened in 1685,....... In this way the W.-Syr. liturgical tradition (and script) was gradually introduced into Malabar, and seems to have been fully effected by the end of the first quarter of the 19th cent.&quot;}}&lt;/ref&gt; അതോടൊപ്പം മാർത്തോമാ ഒന്നാമന്റെ പിൻഗാമികളായി വന്ന തദ്ദേശീയരായ മെത്രാന്മാരും വിദേശത്തു നിന്ന് എത്തിയിരുന്ന സുറിയാനി മെത്രാന്മാരും തമ്മിലുള്ള അധികാര വടംവലികളും മൂപ്പിളമ തർക്കങ്ങളും അതുമൂലം ഉടലെടുത്തിരുന്ന വിഭാഗീയതകളും അവരുടെ സഭാരംഗത്തും പ്രതിസന്ധികൾ സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

===പിൽക്കാല പിളർപ്പുകൾ===
സഭാപരമായ ഭിന്നിപ്പുകൾ വീണ്ടും തുടർന്നു കൊണ്ടിരുന്നു. തൽഫലമായി മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികളെ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ നിലവിലുള്ള ഏഴ് സുറിയാനി സഭകളാക്കി മാറ്റി. പരമ്പരാഗതമായ  [[പൗരസ്ത്യ സുറിയാനി സഭാപാരമ്പര്യം |പൗരസ്ത്യ സുറിയാനി ആരാധനാക്രമം]] പിന്തുടർന്ന പഴയകൂറ്റുകാർ [[സിറോ-മലബാർ സഭ]], [[കൽദായ സുറിയാനി സഭ]] എന്നിവയായും [[പാശ്ചാത്യ സുറിയാനി സഭാപാരമ്പര്യം|പാശ്ചാത്യ സുറിയാനി ആരാധനാക്രമം]] സ്വീകരിച്ച പുത്തൻകൂറ്റുകാർ [[യാക്കോബായ സുറിയാനി ക്രിസ്ത്യാനി സഭ]], [[മലങ്കര ഓർത്തഡോക്സ് സുറിയാനി സഭ]],  [[മലങ്കര സുറിയാനി കത്തോലിക്കാ സഭ]], [[മലങ്കര മാർത്തോമ്മാ സുറിയാനി സഭ]], [[മലബാർ സ്വതന്ത്ര സുറിയാനി സഭ]] എന്നിവയായും പരിണമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;ബ്രോക്ക്1&quot;&gt;{{cite encyclopedia |first=സെബാസ്റ്റ്യൻ പി. |last=ബ്രോക്ക് |title=Thomas Christians |encyclopedia=Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage: Electronic Edition |editor1=Sebastian P. Brock |editor2=Aaron M. Butts |editor3=George A. Kiraz |editor4=Lucas Van Rompay |url=https://gedsh.bethmardutho.org/Thomas-Christians |publisher=Gorgias Press|year=2011|access-date=14 June 2021|quote=&quot;however, successive divisions have taken place, with the result that today in Kerala there are seven different Churches of Syriac tradition: those of the original E.-Syr. liturgical tradition are: the Malabar Catholic Church and the Chaldean Syrian Church (the latter belonging to the Ch. of E., and not the Chaldean Catholic Church); and of W.-Syr. liturgical tradition: the Malankara Syriac Orthodox Church, under the Patriarchate of Antioch; the independent Malankara Orthodox Syrian Church; the Malankara Catholic Church; the small Malabar Independent Syrian Church, and the reformed Mar Thoma Syrian Church.&quot;}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}
{{commons category|Coonan Cross Oath}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ക്രൈസ്തവ സഭാചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളചരിത്രം]]</text>
      <sha1>ib4tsa7k4riifl8g1vt5s6wwwkssh4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9642</id>
    <revision>
      <id>4676330</id>
      <parentid>4656891</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:21:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55142-33</username>
        <id>224197</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53897" sha1="sbvb894gy9dq6x6gtcqdbl10klrh2i9" xml:space="preserve">{{merge from|പരിഷത്ത് ഭവൻ|date=2025 ഫെബ്രുവരി}}
{{prettyurl|Kerala Sasthra Sahithya Parishad}}
{{Infobox Organization
|name         = കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത്
|image        = Kssp emblem small brown.png|thump|100px|centre
|image_border = 
|size         = 
|caption      = കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മുദ്ര
|map          = 
|msize        = 
|mcaption     = 
|motto        = ശാസ്ത്രം സാമൂഹ്യവിപ്ലവത്തിന്‌&lt;ref&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/1275|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 740|date = 2012 ഏപ്രിൽ 30|accessdate = 2013 മെയ് 06|language = മലയാളം}}&lt;/ref&gt;
|formation    = [[ഏപ്രിൽ 8]],[[1962]]
|extinction   = 
|type         = 
|headquarters = 
|location     = 
|membership   = 
|language     = 
|leader_title = 
|leader_name  =
|key_people   = 
|num_staff    = 
|budget       = 
|website      =[http://kssp.in/ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്]
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു [[ജനകീയ ശാസ്ത്ര പ്രസ്ഥാനം|ജനകീയ ശാസ്ത്ര പ്രസ്ഥാനമാണ്]] '''കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത്'''.  ശാസ്ത്രപ്രചാരണ രംഗത്ത് സവിശേഷമായ നിരവധി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആവിഷ്കരിച്ചു നടപ്പാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ബഹുജന സന്നദ്ധസംഘടനയാണിത്. '''[[ശാസ്ത്രം സാമൂഹ്യവിപ്ലവത്തിന്]]''' എന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന മുദ്രാവാക്യം. ഒരു ശാസ്ത്രസംഘടനയായതു കൊണ്ട് എല്ലാത്തരം ആശയങ്ങളുടെയും കൈമാറ്റം കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്തിൽ നിരന്തരം നടക്കുന്നു.നിലവിൽ  ടി.കെ മീരാഭായ് പ്രസിഡൻ്റും പി.വി. ദിവാകരൻ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kssp.in/%e0%b4%95%e0%b5%87%e0%b4%b0%e0%b4%b3-%e0%b4%b6%e0%b4%be%e0%b4%b8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%b8%e0%b4%be%e0%b4%b9%e0%b4%bf%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%af-%e0%b4%aa%e0%b4%b0%e0%b4%bf-7/|title=കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത് - പുതിയ ഭാരവാഹികൾ - KSSP|access-date=2021-09-10|last=Editor|first=Web|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;പൊതുജനങ്ങൾക്കിടയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് മലയാളം സംസാരിക്കുന്ന മേഖലയിൽ, ശാസ്ത്രവും ശാസ്ത്ര പരിജ്ഞാനവും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഈ സംഘടന ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Krishnakumar |first=K. K. |date=1977 |title=Science for Social Change: The Kerala Sastra Sahithya Parishad |url=https://www.jstor.org/stable/3516685 |journal=Social Scientist |volume=6 |issue=2 |pages=64–68 |doi=10.2307/3516685 |jstor=3516685 |issn=0970-0293|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=K.A. |first=Manjusha |date=2016 |title=Silent valley movement in Kerala: a study on the contributions of Kerala Sastra Sahitya Parishad |url=https://www.indianjournals.com/ijor.aspx?target=ijor:ijrss&amp;volume=6&amp;issue=3&amp;article=021 |access-date=2024-03-06 |website=www.indianjournals.com}}&lt;/ref&gt;

ഒരു ജനകീയ ശാസ്ത്ര പ്രസ്ഥാനമായിട്ടാണ് ഇത് വിഭാവനം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Next Left?: Democratisation and Attempts to Renew the Radical Political Development Project – The Case of Kerala (NIAS Reports)|last=Olle Tornquist|publisher=NIAS Press|date=March 1995|isbn=978-8787062404|page=35}}&lt;/ref&gt; 1962-ൽ സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ, സാമൂഹിക വീക്ഷണകോണിൽ നിന്ന് ശാസ്ത്രത്തിൽ താൽപ്പര്യമുണ്ടായിരുന്ന ശാസ്ത്ര എഴുത്തുകാരും അധ്യാപകരും അടങ്ങുന്ന 40 അംഗ ഗ്രൂപ്പായിരുന്നു ഇത്.  കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള ഏകദേശം 2,300 യൂണിറ്റുകളിലായി അതിന്റെ അംഗസംഖ്യ ഏകദേശം 60,000 ആയി വളർന്നു.&lt;ref name=&quot;About Us&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.kssp.in/page/about-us|title=About Us|publisher=Kerala Sasthra Sahithya Parishad|access-date=23 August 2016}} [[File:CC-BY icon.svg|50x50px]] This article contains quotations from this source, which is available under an [[creativecommons:by/2.5/in/|Attribution 2.5 India (CC BY 2.5 IN)]] license.&lt;/ref&gt;1996-ൽ, &quot;സാമൂഹിക നീതിയിലും ജനകീയ പങ്കാളിത്തത്തിലും വേരൂന്നിയ വികസന മാതൃകയ്ക്കുള്ള പ്രധാന സംഭാവനയ്ക്ക്&quot; ഗ്രൂപ്പിന് റൈറ്റ് ലൈവ്‌ലിഹുഡ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kerala Sastra Sahitya Parishad (KSSP) |url=https://rightlivelihood.org/the-change-makers/find-a-laureate/kerala-sastra-sahitya/ |access-date=2024-03-06 |website=Right Livelihood |language=en}}&lt;/ref&gt;
== ആമുഖം ==
KSSP യുടെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം മലയാളം എന്ന പ്രാദേശിക ഭാഷയിൽ ശാസ്ത്ര സാഹിത്യം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിലും ശാസ്ത്രത്തെ ജനപ്രിയമാക്കുന്നതിലും മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=&quot;deshabhimani&quot;&gt;{{Cite web |title=ശാസ്ത്ര പ്രചാരണത്തിന്റെ ആറ് പതിറ്റാണ്ട്‌ |url=https://www.deshabhimani.com/articles/kssp/1042856 |access-date=2023-02-22 |website=Deshabhimani |language=ml}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, ശാസ്ത്രത്തെ ജനപ്രിയമാക്കുന്നതിന് പ്രസിദ്ധീകരണവും പാഠങ്ങളും പര്യാപ്തമല്ലെന്ന് താമസിയാതെ മനസ്സിലായി. ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും ഉപകരണങ്ങൾ ജനങ്ങൾക്ക് നൽകുന്നതിന് KSSP അതിന്റെ ദൗത്യമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. അങ്ങനെ 1974-ൽ, KSSP ഒരു ജനകീയ ശാസ്ത്ര പ്രസ്ഥാനമായി മാറാൻ തീരുമാനിക്കുകയും &quot;സാമൂഹിക വിപ്ലവത്തിനുള്ള ശാസ്ത്രം&quot; അതിന്റെ മുദ്രാവാക്യമായി സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;kssp.in&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kssp.in/page/about-us|title = About Us - KSSP|date = 20 July 2020}}&lt;/ref&gt;ഏകദേശം 60,000 അംഗങ്ങളുള്ള ഒരു ജനകീയ ശാസ്ത്ര പ്രസ്ഥാനമായി ഇത് വളർന്നു. കേരള സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ ഏകദേശം 2,300 യൂണിറ്റുകളിലായി വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.  പരിസ്ഥിതി, ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, ഊർജ്ജം, സാക്ഷരത, സൂക്ഷ്മ ആസൂത്രണം, പൊതുവെ വികസനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം, പ്രക്ഷോഭം (sic), സൃഷ്ടിപരമായ (sic) എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് തരം പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ KSSP വ്യാപകമായി ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;kssp.in&quot;/&gt;

സി .രാമകൃഷ്ണൻ പ്രസിഡന്റും വി മനോജ് കുമാർ സെക്രട്ടറിയുമാണ്. എം.കെ. പ്രസാദ്, ആർ.വി.ജി മേനോൻ ,എം.പി.പരമേശ്വരൻ,തുടങ്ങിയ ബുദ്ധിജീവികളും  , കാവുമ്പായി ബാലകൃഷ്ണൻ, ബി.എക്ബാൽ, കെ.കെ. കൃഷ്ണകുമാർ, പ്രൊഫ.കെ.ആർ. ജനാർദനൻ, ആർ.രാധാകൃഷ്ണൻ, കെ.പാപ്പൂട്ടി, കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ ടി.പി., ടി.രാധാമണി, ഡോ.കെ.എൻ. ഗണേഷ്, ഡോ.കെ.പി. അരവിന്ദൻ, ടി.ഗംഗാധരൻ, എ. അച്യുതൻ, ടി.കെ. മീരബായ് എ ന്നിവർ സംഘടനയുടെ മുൻ പ്രസിഡൻ്റുമാരും ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-06-06 |title=Kerala Government nominates six members to Calicut varsity Syndicate |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/government-nominates-six-members-to-calicut-varsity-syndicate/article66938718.ece |access-date=2024-03-06 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kerala Sastra Sahithya Parishad, Education and Civil Society in Kerala |url=https://issuu.com/wiprofoundation/docs/samuhik_pahal_vol_3_issue_2/s/17662993 |access-date=2024-03-06 |website=issuu |language=en |archive-date=2025-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123215729/https://issuu.com/wiprofoundation/docs/samuhik_pahal_vol_3_issue_2/s/17662993 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=News &amp; Announcements - Kerala Veterinary and animal Sciences University |url=https://www.kvasu.ac.in/news/readmore/1621 |access-date=2024-03-06 |website=www.kvasu.ac.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== ചരിത്രം ==
1962 ഏപ്രിൽ എട്ടിന് [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോടു്]] ഇമ്പീരിയൽ ഹോട്ടലിൽ  [[കേണോത്ത് ജി. അടിയോടി|ഡോ. കെ.ജി. അടിയോടിയുടെയും]]  [[പി.ടി. ഭാസ്കരപ്പണിക്കർ|പി. ടി. ഭാസ്കരപ്പണിക്കരുടെയും]] നേതൃത്വത്തിൽ ചേർന്ന യോഗത്തിലാണ് ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്തിന് രൂപം കൊടുക്കുവാൻ തീരുമാനിച്ചത്&lt;ref&gt;{{cite book |editor=സുകുമാർ അഴീക്കോട്|title=ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്, വർഷാനുചരിതം |year=2000 |publisher=ഡി.സി. ബുക്സ് |location=കോട്ടയം |isbn=81-264-0109-5 }}&lt;/ref&gt;. കോന്നിയൂർ നരേന്ദ്രനാഥാണ് പേര് നിർദ്ദേശിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;kssp-1&quot;&gt;ജനകീയ ശാസ്ത്രപ്രസ്ഥാനത്തിന് 50 വയസ്സ്. (ദേശാഭിമാനി)[http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=295184] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130509031143/http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=295184 |date=2013-05-09 }}&lt;/ref&gt; 1962 സെപ്റ്റംബർ 10 നു കോഴിക്കോട് [[ദേവഗിരി കോളേജ്, കോഴിക്കോട്|ദേവഗിരി കോളേജിൽ]] വച്ച് പരിഷത്ത് ഔപചാരികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{cite book |editor=ഡോ. എം.പി. പരമേശ്വരൻ|title=ജനകീയ ശാസ്ത്രപ്രസ്ഥാനം |year=20൦൮ |publisher=കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത് |location=തൃശ്ശൂർ |isbn=978-81-905510-7-6}}&lt;/ref&gt;ശാസ്ത്രസാഹിത്യരചനയിൽ തല്പരരായ നാല്പതോളം മലയാളം എഴുത്തുകാരെ അംഗങ്ങളാക്കിയാണ് ഇത് ആരംഭിച്ചത്. [[ഡോ. കെ. ഭാസ്കരൻ നായർ|ഡോ. കെ. ഭാസ്കരൻ നായരായിരുന്നു]] ആദ്യത്തെ പ്രസിഡന്റ്. കെ.ജി. അടിയോടി, [[എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ |എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ]] എന്നിവരും ഭാരവാഹികളായിരുന്നു. അതേ വർഷം 1962 ജൂലൈ 14നു 1860ലെ [[സൊസൈറ്റീസ് രജിസ്ട്രേഷൻ ആക്ട് 1860|സൊസൈറ്റീസ് രജിസ്ട്രേഷൻ ആക്ട്]] പ്രകാരം സംഘടന രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. ''ശാസ്ത്ര സാഹിത്യം മലയാളത്തിൽ'' എന്നതായിരുന്നു സംഘടനയുടെ സ്ഥാപന മുദ്രാവാക്യം. [[സമസ്ത കേരള സാഹിത്യപരിഷത്ത്|സമസ്തകേരള സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി 1957 -ൽ രൂപീകരിക്കുകയും താമസിയാതെ തന്നെ പ്രവർത്തനം നിലയ്കുകയും ചെയ്ത [[കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ സമിതി]] എന്ന സംഘടനയിൽ നിന്നും പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടാണ് ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത് രൂപീകരിച്ചത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jstor.org/stable/3516685?seq=1#page_scan_tab_contents|title=ജെസ്റ്റോർ.ഓർഗ്|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}&lt;/ref&gt;

== പ്രവർത്തനം ==

കവിയും പത്രാധിപരുമായ [[എൻ.വി. കൃഷ്ണവാരിയർ]], മലയാളത്തിലെ ആദ്യകാല ശാസ്ത്രസാഹിത്യകാരന്മാരിൽ പ്രാമാണികനായ [[പി.ടി. ഭാസ്കരപ്പണിക്കർ]], അന്തർദ്ദേശീയ പ്രശസ്തനായ ശാസ്ത്രജ്ഞനും കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ജന്തുശാസ്ത്രവകുപ്പ് മേധാവിയുമായ [[കേണോത്ത് ജി. അടിയോടി|ഡോ.കെ.ജി. അടിയോടി]] മുതലായവരാണ് പരിഷത്തിന്റെ സംഘാടകർ. മാതൃഭാഷയിൽ ശാസ്ത്രപ്രചരണം നടത്തുക, ശാസ്ത്രസാഹിത്യ രചനകളുടെ പ്രസാധനത്തിന് കൂട്ടായ പരിപാടികൾ ആവിഷ്ക്കരിക്കുക, ശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങൾ ആധാരമാക്കി ചർച്ചകൾ നടത്തുക എന്നിവയായിരുന്നു പരിഷത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ.

പിന്നീട് ജനകീയ പ്രശ്നങ്ങളിൽ സക്രിയമായി പരിഷത്ത് ഇടപെടാൻ തുടങ്ങി. ''ശാസ്ത്രം സാമൂഹ്യ വിപ്ലവത്തിന്'' എന്ന മുദ്രാവാക്യം പരിഷത്ത് സ്വീകരിച്ചു. ഇക്കാലയളവിൽ, പരിഷത്ത് രാഷ്ട്രീയ പക്ഷപാതിത്വം കാണിക്കുന്നുവെന്നാരോപിച്ച്, ചില ആദ്യകാല പ്രവർത്തകർ പരിഷത്ത് വിട്ടുപോയി{{അവലംബം}}. ശാസ്ത്രപ്രചാരണത്തേക്കാളും, ശാസ്ത്രീയ ചിന്താഗതിക്കനുസരണമായ ഒരു ജീവിതരീതി രൂപവത്കരിക്കാൻ ജനങ്ങളെ പ്രാപ്തരാക്കുക എന്നതിന്‌ പരിഷത്ത് മുൻ‌ഗണന കൊടുത്തുതുടങ്ങിയ കാലമായിരുന്നു അത്.

== സംഘടന ==
നിലവിൽ മുപ്പത്തി അയ്യായിരത്തോളം{{തെളിവ്}} }അംഗങ്ങളുള്ള  ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്‌ കേരളത്തിലെങ്ങും ശാഖകളുമുണ്ട്. കേരളത്തിനു പുറത്ത് മറ്റു ജനകീയ ശാസ്ത്രപ്രസ്ഥാനങ്ങളുമായിച്ചേർന്ന്  [[എ.ഐ.പി.എസ്.എൻ.|ജനകീയശാസ്ത്ര പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ അഖിലേന്ത്യാ ശൃംഖല]] (All India Peoples' Science Network) രൂപവത്കരിച്ച പരിഷത്തിന് ഇന്ത്യയ്ക്കു പുറത്ത് [[ഫ്രണ്ട്സ് ഓഫ് കെ.എസ്.എസ്.പി]] (Friends of KSSP) പോലുള്ള സൌഹൃദ സംഘങ്ങളുമുണ്ട്.

=== സംഘടനാ വൃക്ഷം ===
പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാന ഘടകം യൂണിറ്റ് ആണ്‌. ഗ്രാമങ്ങളായിരിക്കും ഒട്ടുമിക്ക യൂണിറ്റിന്റേയും പ്രവർ‌ത്തന പരിധി. ചില യൂണിറ്റുകൾ ചിലപ്പോൾ ഒരു പഞ്ചായത്ത് തന്നെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരിക്കും. അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണവും, പ്രവർത്തന പരിധിയുടെ വിസ്തീർണ്ണവും എല്ലാം യൂണിറ്റ് നിർണ്ണയിക്കുന്നതിൽ പങ്കു വഹിക്കുന്നു. യൂണിറ്റിനു മുകളിൽ മേഖലാ ഘടകം ആണ്‌ ഉള്ളത്. ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത് അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്‌ മേഖലകൾ രൂപവത്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതിനു മുകളിൽ ജില്ലാ ഘടകം.ഏറ്റവും മുകളിലായി കേന്ദ്ര നിർ‌വാഹക സമിതി ( സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി). സംഘടനാ പരമായുള്ള അന്തിമ തീരുമാനങ്ങൾ കേന്ദ്ര നിർ‌വാഹക സമിതിയുടേതായിരിക്കും.നിലവിൽ 135ലേറെ മേഖലകളും 1500 ഓളം യൂണിറ്റുകളുമുണ്ട്.

== പരിഷത്ത് ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങൾ ==
ജനങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയ ചിന്താഗതി വളർത്തുമ്പോൾ, അവർ നിത്യജീവിതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പല വസ്തുക്കൾക്കും സാധനങ്ങൾക്കും ബദലുകൾ ആവശ്യമായി വരും. അങ്ങനെയുള്ള ബദലുകളെ വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുന്നതിലും അവ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിലും പരിഷത്തിന്‌ ഒരു പരിധി വരെ വിജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. [[ചൂടാറാപ്പെട്ടി|ചൂടാറാപ്പെട്ടി]], [[പരിഷത്ത് അടുപ്പ്]], [[പരിഷത്ത് സോപ്പുകൾ]], [[ഐ.ആർ.ടി.സി. ഗാർഹിക ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റ്]], [[പരിഷത്ത് ഇലക്ട്രോണിക് ചോക്കുകൾ]], തുടങ്ങിവ പരിഷത്ത് പുറത്തിറക്കിയ ഉത്പന്നങ്ങളാണ്.
[[ചിത്രം:പരിഷത്ത്_അടുപ്പ്.JPG|thumb|right|പരിഷത് അടുപ്പ്]]
[[ചിത്രം:Parishad Stove.JPG|thumb|right|പരിഷത് അടുപ്പ്]]
=== ചൂടാറാപ്പെട്ടി ===
{{Main|ചൂടാറാപ്പെട്ടി}}
[[ചിത്രം:Parishad hot box.JPG|thumb|right|പരിഷത് ചൂടാറാപ്പെട്ടി]]
[[കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത്|കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ]] കീഴിലുള്ള [[ഇന്റർഗ്രേറ്റഡ് റൂറൽ ടെക്നോളജി സെന്റർ|ഐ.ആർ.ടി.സി.]] രൂപകല്പന ചെയ്ത് പരിഷത് പ്രൊഡക്‌ഷൻ സെന്റർ വിപണിയിലെത്തിക്കുന്ന ഒരു ഉല്പന്നമാണ്‌ '''പരിഷത് ചൂടാറാപ്പെട്ടി'''&lt;ref&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/1727|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 766|date = 2012 ഒക്ടോബർ 29|accessdate = 2013 മെയ് 15|language = മലയാളം}}&lt;/ref&gt;. ഊർജ്ജ സം‌രക്ഷണം,ഇന്ധനലാഭം തുടങ്ങിയവയാണ്‌ ഇതിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ. തെർമോക്കോൾ ഉപയോഗിച്ചാണ്‌ ഇത് നിർ‍മ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. 50% വരെ [[ഊർജ്ജം]] ലാഭിക്കാൻ ഈ ഉല്പന്നം കൊണ്ട് സാധിക്കും&lt;ref&gt;[http://www.irtc.org.in ഐ.ആർ.ടി.സി. സൈറ്റ്]&lt;/ref&gt;
=== പോർട്ടബിൾ ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റ് ===
കെ.എസ്.എസ്.പിയുടെ ഗവേഷണ വിഭാഗമായ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് റൂറൽ ടെക്നോളജി സെന്റർ (ഐ.ആർ.ടി.സി) മറ്റൊരു ഉൽപ്പന്നം പുറത്തിറക്കി. പോർട്ടബിൾ ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റ്. ഇത് മാലിന്യങ്ങൾ ശരിയായ രീതിയിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതിനും ഊർജ്ജം ലാഭിക്കുന്നതിനും സഹായിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Products&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kssp.in/page/products|title=Products|website=www.kssp.in|publisher=Kerala Sasthra Sahithya Parishad|access-date=2016-08-20}} [[File:CC-BY icon.svg|50x50px]] This article contains quotations from this source, which is available under an [[creativecommons:by/2.5/in/|Attribution 2.5 India (CC BY 2.5 IN)]] license.&lt;/ref&gt;

== ആനുകാലികങ്ങൾ ==
പ്രധാനമായും മൂന്ന് ആനുകാലികങ്ങളാണ് പരിഷത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്.
*[[ശാസ്ത്രഗതി]] : പൊതുജനങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന, സാമൂഹ്യ പ്രസക്തിയുള്ള, ഗഹനമായ വിഷയങ്ങൾ ചർച്ചചെയ്യുന്നു. പരിഷത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണമാണെങ്കിലും, പരിഷത്തിന്റേതല്ലാത്ത (കടക വിരുദ്ധമല്ലാത്ത) നിലപാടുകളും ഈ മാസികയിൽ കാണാൻ സാധിക്കും. 
*[[ശാസ്ത്രകേരളം]] : പ്രധാനമായും ഹൈസ്കൂൾ പ്ളസ് ടു തലത്തിലുള്ള വിദ്യാർത്ഥികളെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണം. ഹൈസ്കൂൾ ക്ലാസ്സുകളിലേയും പ്ലസ്ടു ക്ലാസ്സുകളിലേയും വിദ്യാർത്ഥികളിൽ ശാസ്ത്രീയ അവബോധം സൃഷ്ടിക്കലാണ്‌ പ്രധാന ഉദ്ദേശം
*[[യുറീക്ക]] : കളികളിലൂടെയും പാട്ടുകളിലൂടെയും അപ്പർ പ്രൈമറി ക്ലാസ്സ് വരെയുള്ള കുട്ടികളിൽ ശാസ്ത്രീയ ചിന്ത വളർത്തുക എന്നതാണ്‌ ഈ ദ്വൈവാരികയുടെ ലക്ഷ്യം
* [[പരിഷദ് വാർത്ത]] :പരിഷത്തിന്റെ  പ്രവർത്തകർക്കായി പുറത്തിറക്കുന്ന വാർത്ത പത്രികയാണിത്. [[ബാലശാസ്ത്രം]] എന്ന ചുവർ പത്രം എൽ.പി.കുട്ടികൾക്കായി കുറച്ചു കാലം നടത്തിയിരുന്നു. ശാസ്ത്ര, സാമൂഹ്യ രംഗങ്ങളിലെ വാർത്തകളും സമകാലിന പ്രശ്നങ്ങളും, പരിഷത്ത് സംഘടനയുടെ നിലപാടുകളും വാർത്തകളുമാണ് പരിഷദ് വാർത്തയുടെ ഉള്ളടക്കം.
* [[ലൂക്ക സയൻസ് പോർട്ടൽ]] : കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ ഓൺലൈൻ സയൻസ് പോർട്ടലാണ് ലൂക്ക. Last Universal Common Ancestor എന്നതിന്റെ ചുരുക്കപ്പേരാണ് ഇത്. 

=== പുസ്തകങ്ങൾ ===
1200ലധികം പുസ്തകങ്ങളും ലഘുലേഖകളും പരിഷത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. “എന്തുകൊണ്ട് എന്തുകൊണ്ട് എന്തുകൊണ്ട്”, &quot;എങ്ങനെ എങ്ങനെ എങ്ങനെ&quot; ശാസ്ത്രകൌതുകം, പ്രകൃതിയുടെ താക്കോൽ, മനുഷ്യശരീരം, ശാസ്ത്രനിഘണ്ടു, തുടങ്ങിയ വിജ്ഞാനകോശങ്ങളും വായിച്ചാലും തീരാത്തപുസ്തകം, കേരളം മണ്ണും മനുഷ്യനും, വരു ഇന്ത്യയെകാണാം, ചരിത്രത്തിൽ എന്ത് സംഭവിച്ചു, പരിണാമം എന്നാൽ, ചിരുതക്കുട്ടിയും മാഷും തുടങ്ങിയവ  
&lt;!--
[[ചിത്രം:Parishad books.jpg|right|thumb|പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന പുസ്തകങ്ങൾ]]
--&gt;

=== ലഘുലേഖകൾ ===
കാലിക പ്രസക്തിയുള്ള വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ജനങ്ങളെ ബോധവത്കരിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യം വച്ച് നിരവധി ലഘുലേഖകളും പരിഷത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

=== ഗ്രാമപത്രം ===
പരിഷത്തിന്റെ നിലപാടുകൾ, പൊതുജനങ്ങളിലേക്ക് ഏളുപ്പം എത്തിക്കുന്നതിനായി, സംഘടന തന്നെ ആവിഷ്കരിച്ച് നടപ്പിലാക്കിയ ഒരു നൂതന സം‌വിധാനമായിരുന്നു, ഗ്രാമപത്രം.പരിഷത്ത് യൂണിറ്റുകൾ സജീവമായ യൂണിറ്റുകളീൽ ഗ്രാമപത്രങ്ങളിൽ ആശയങ്ങൾ എഴുതി പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു.
&lt;!-- [[ചിത്രം:Grama pathram.jpg|right|thumb|ഗ്രാമപത്രം മാതൃക]] --&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസ രംഗം ==
ജനങ്ങളെ ശാസ്ത്രീയമായി ചിന്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിന്‌, ഏറ്റവും നന്നായി ശ്രദ്ധ ചെലുത്തേണ്ടത്, വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്താണെന്ന് പരിഷത്ത് കരുതുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തുണ്ടാകുന്ന, ഉണ്ടായ മാറ്റങ്ങളെല്ലാം വളരെ സാകൂതം നിരീക്ഷിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അതിന്‌ കാരണഭൂതമാവുകയോ ചെയ്ത ഒരു പ്രസ്ഥാനമാണ്‌ പരിഷത്ത്. 
=== വിജ്ഞാനോത്സവം ===
ആദ്യ കാലത്ത്, യുറീക്കാ പരീക്ഷ എന്ന പേരിൽ ഒരു ശാസ്ത്ര സംബന്ധിയായ ചോദ്യോത്തരി പരിഷത്ത് നടത്തിയിരുന്നു. പിന്നീടാണ്‌ &quot;പഠനം പാൽപ്പായസം&quot; എന്ന മുദ്രാവാക്യത്തിന്റെ ചുവടു പിടിച്ച്, കേരള വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിന്റെ അംഗീകാരത്തോടെ &quot;[[വിജ്ഞാനോൽസവം|യൂറീക്കാ വിജ്ഞാനോൽസവത്തിന്‌]]&quot; രൂപം കൊടുക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ നിരവധി കുട്ടികളും രക്ഷാകർത്താക്കളും അദ്ധ്യാപകരും ഇതിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു.കേരളത്തിൽ ആറ് ജില്ലകളിൽ നടപ്പിലാക്കിയ [[ഡി.പി.ഇ.പി.]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1816/18160770.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-09-03 |archive-date=2008-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080325155026/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1816/18160770.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; യുടേയും പിന്നീട് കേരളത്തിലെ പുതിയ പാഠ്യ പദ്ധതിയുടേയും ആശയ അടിത്തറ വിജ്ഞാനോൽസവങ്ങളായിരുന്നു.{{അവലംബം}}. ഇപ്പോൾ വർഷാവർഷം ലോവർ പ്രൈമറി, അപ്പർ പ്രൈമറി, ഹൈസ്കൂൾ, ഹയർസെക്കണ്ടറി ഇങ്ങനെ നാലു വിഭാഗങ്ങളായി കുട്ടികളെ തരംതിരിച്ച് സ്കൂൾതലം,പഞ്ചായത്തുതലം,മേഖലാതലം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു തലങ്ങളിലായി വിജ്ഞാനോത്സവം സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിൽനിന്നും തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളെ പങ്കെടുപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ബാലശാസ്ത്രകോൺഗ്രസ് നടത്തുന്നു

== പ്രസിദ്ധീകരണ വിഭാഗം ==
പരിഷത്തിന് ഒരു പ്രസിദ്ധീകരണ വിഭാഗമുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും വിവിധ ശാസ്ത്രവിഷയങ്ങളിൽ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു. പുസ്തകങ്ങളുടെ വില്പനയിൽനിന്ന് ലഭിക്കുന്ന തുക കൊണ്ടാണ് പരിഷത്തിന്റെ വിവിധ ഘടകങ്ങൾ സംഘടനാപ്രവർത്തനം മുൻപോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നത്. 
[[Image:KSSP_Logo.gif|100px|right|പ്രസിദ്ധീകരണ വിഭാഗത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മുദ്ര]]

== കേരള പഠനം ==
&quot;കേരളം എങ്ങനെ ചിന്തിക്കുന്നു കേരളം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു&quot; എന്ന മുദ്രാവാക്യം ലക്ഷ്യമാക്കി കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം നടത്തിയ വിശദമായ സർവ്വേയുടെ റിപ്പോർട്ടായിട്ടാണ് കേരള പഠനം എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. ഇത് വിവിധമേഖലകളിൽ കേരള സമൂഹം എവിടെ എത്തിനിൽക്കുന്നു എന്നതിന്റെ നേർകാഴ്ചയാണ്.
കേരള പഠനത്തിന്റെ രണ്ടാം ഘട്ടം 2018ൽ ആരംഭിച്ചു. &lt;ref&gt;[https://wiki.kssp.in/r/c5&lt;/ref&gt;

== ഗവേഷണ രംഗത്ത് ==
[[ഐ.ആർ.ടി.സി]] എന്ന പേരിൽ [[പാലക്കാട്]] [[മുണ്ടൂർ|മുണ്ടൂരിൽ]] ഒരു ഗവേഷണ സ്ഥാപനവുമുണ്ട് പരിഷത്തിന്. &lt;ref&gt;[http://www.irtc.org.in]&lt;/ref&gt;

== ജനകീയ അടിത്തറ ==
ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ പ്രവർത്തന അടിത്തറ അതിന്റെ യൂണിറ്റ് ഘടകങ്ങൾ ആണു്. യൂണിറ്റ് പ്രവർത്തനമേഖല മിക്കവാറും ഗ്രാമങ്ങൾ ആണു്. യുണിറ്റിന്റെ പ്രവർത്തനപരിധിയിലെ എല്ലാവിഭാഗം ജനങ്ങളും പരിഷത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിൽ പങ്കാളികളാകാവുന്ന വിധത്തിലാണു് അംഗത്വഘടനയ്ക്കു രൂപം നല്കിയിരിക്കുന്നതു്. പ്രവർത്തനപരിധിയിലെ ഏതൊരാളും ഒരു വിധത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു വിധത്തിൽ പരിഷത്തു് പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമാവുകയോ ഗുണഭോക്താക്കളാവുകയോ ചെയ്തിരിക്കും. ഗ്രന്ഥശാല പ്രവർത്തനം, അയൽക്കുട്ടങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, സ്ത്രീശക്തി സ്വയം സഹായസംഘങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, മുതലായി ഗ്രാമങ്ങളിലെ പൊതുപ്രവർത്തന ഇടങ്ങളിലെല്ലാം പരിഷത്തു പ്രവർത്തനത്തിനു് ആശയപരമായും കായികമായും സംഭാവന ചെയ്യാൻ കളിയണം. കാർഷിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ, തുടങ്ങയ സമസ്തമേഖലകളിലും യൂണിറ്റിനു് ഇടപെടാൻ കഴിയും. കുടിവെള്ള സംരക്ഷണം, മണ്ണുസംരക്ഷണം, [[പരിസ്ഥിതി വാദം|പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തനം]] തുടങ്ങിയവയിൽ പരിഷത്ത് ഇടപെട്ടു വരുന്നു.

==ശാസ്ത്രകലാജാഥ==
[[File:Parishath kala jatha.ogv|thumb|ശാസ്ത്രകലാജാഥ 2016 കൊല്ലത്ത്]]
ജനങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രബോധം വളർത്തുക, [[അന്ധവിശ്വാസം]], അനാചാരം എന്നിവ ഇല്ലാതാക്കുക  തുടങ്ങിയ ഉദ്ദേശങ്ങളോടുകൂടിയാണു പരിഷത്ത് നാടകങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ശാസ്ത്രകലാജാഥ|ശാസ്ത്രകലാജാഥകൾ]] ആരംഭിച്ചത്.

== ശാസ്ത്ര സാംസ്കാരികോൽസവം ==
ശാസ്ത്രകലാജാഥകൾക്കു ശേഷം സംസ്ഥാനമൊട്ടാകെ നടത്തിയ ജനകീയ പരിപാടിയാണ് ശാസ്ത്ര സാംസ്കാരികോൽസവം. വൈവിധ്യമാർന്ന പരിപാടികളോടെ കേരളത്തിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിചു നടത്തിയ ശാസ്ത്ര പ്രചരണ പദ്ധതിയാണു ശാസ്ത്ര സാംസ്കാരികോൽസവം.പുസ്തക പ്രചാരണം,സംവാദങ്ങൾ,യുവസംഗമം,ഗ്രാമോൽസവം,എന്നിങ്ങനെ നിരവധി പരിപാടികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.

== ശാസ്ത്രവർഷം 2009 ==
2009 കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത് ശാസ്ത്രവർഷമായി ആചരിക്കുന്നു. ഗലീലീയോ ടെലിസ്കോപ്പിലൂടെ വാനനിരീക്ഷണം നടത്തിയതിന്റെ നാന്നൂറാം വാർഷികം, ചാൾസ് ഡാർവ്വിന്റെ ഇരുന്നൂറാം പിറന്നാൾ, ജെ.സി ബോസിന്റെ നൂറ്റമ്പതാം പിറന്നാൾ തുടങ്ങിയ പ്രത്യേകതകൾ ഉള്ള 2009 ൽ ജനങ്ങളുമായി ശാസ്ത്രം സംവദിക്കാനുള്ള നിരവധി പരിപാടികൾ ശാസ്ത്രവർഷം 2009 ൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വാനനിരീക്ഷണം, ശാസ്ത്രക്ലാസുകൾ, ഗലീലിയോയുടെ ചരിത്രം, ടെലിസ്കോപ്പ് നിർമ്മാണം, ഡാർവിന്റെ കഥ, പരിണാമത്തിന്റെ ശാസ്ത്രം തുടങ്ങി നിരവധി മേഖലകളിൽ ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

== ശാസ്ത്രവണ്ടി 2009 ==
[[പ്രമാണം:കേരളാ ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത് ശാസ്ത്ര വണ്ടി.JPG|right|thumb|ശാസ്ത്രവണ്ടി 2009]]
[[പ്രമാണം:കേരളാ ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത് ശാസ്ത്ര വണ്ടി-2.JPG|right|thumb|ശാസ്ത്രവണ്ടി 2009]]
സാധാരണക്കാരിലേക്ക്‌ ശാസ്‌ത്രജ്ഞാനവും ശാസ്‌ത്രബോധവും എത്തിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ കേരള ശാസ്‌ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സംഘടിപ്പിച്ച പരിപാടിയാണ് ശാസ്ത്രവണ്ടി&lt;ref&gt;http://ksspnewss.blogspot.com/2009/10/blog-post.html&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ജില്ലകളിലുടെയും ശാസ്ത്രവണ്ടി പര്യടനം നടത്തുന്നു. പാവനാടകങ്ങളും മാജിക് പരിപാടികളും ജനങ്ങളുമായുള്ള പങ്കാളിത്തവും ശാസ്ത്രവണ്ടിയെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നു.

==ഭൂമി പൊതുസ്വത്താണ്-കാമ്പേയിൻ== 
ഭൂമിയുടെ വിനിയോഗവും ഉദമസ്ഥതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പരിഷത്ത് രൂപംനൽകിയ പൌര വിദ്യാഭ്യാസ പരിപാടിയാണ് '''ഭൂമി പൊതുസ്വത്താണ്-കാമ്പേയിൻ.'''
===ഭൂസംരക്ഷണ ജാഥ===
അശാസ്ത്രീയമായ ഭൂവിനിയോഗം കേരളത്തിൻറെ പരിസ്ഥിതിയെ തകിടം മറിക്കുകയും ഭൂമി ഉത്പാദനോപാധി എന്നതിനു പകരം കേവലം വില്പനച്ചരക്കും ഊഹക്കച്ചവടത്തിനുള്ള ഉപകരണവുമായി മാറുകയും ചെയ്യുന്ന സമകാലീന അവസ്ഥ കേരളത്തിന്റെ ജനജീവിതത്തിനും നിലനില്പിനും കാര്ഷികോത്പാദനത്തിനും ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷയ്ക്കും ഭീഷണിയാവുകയാണ് എന്ന് പരിഷത്ത് കരുതുന്നു.  ശാസ്ത്രീയവും സാമൂഹികകാഴ്ചപ്പാടോടെയുള്ളതുമായ  ഒരു ഭൂവിനയോഗക്രമം നിലവിൽ വരുക എന്നത് ഈ അവസ്ഥയെ തരണം ചെയ്യാൻ അനിവാര്യമാണ് എന്നും അവർ ചിന്തിക്കുന്നു. അതിനുള്ള ജനകീയ മുൻകൈ രൂപപ്പെടുത്തുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത് ആരംഭിച്ച കാന്പയിൻറെ ഭാഗമായുള്ള ആദ്യ പരിപാടി- ഭൂസംരക്ഷണ ജാഥ ഏപ്രിൽ 22 മുതൽ 29 വരെ കേരളത്തിൽ നടന്നു
==വേണം മറ്റൊരു കേരളം==
{{Main|വേണം മറ്റൊരു കേരളം സാമൂഹിക വികസന ക്യാമ്പയിൻ}}
[[File:Venam mattoru keralam1.jpg|thumb|പദയാത്രയിൽ ആർ.വി.ജി മേനോൻ സംസാരിക്കുന്നു]]
സാമൂഹ്യ വികസനത്തിന് ഒരു ജനകീയ ക്യാമ്പയിൻ എന്ന മുദ്യാവാക്യമുയർത്തി കൊണ്ട് കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത് 2011 - 2012 കാലഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയ പരിപാടിയാണ് വേണം മറ്റൊരു കേരളം. കേരളത്തിൽ കൂടി വരുന്ന സാമ്പത്തിക അസമത്വവും, ഭൂമാഫിയകളും, സ്ത്രീ സമൂഹത്തിനു നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങളും മറ്റും പരിഷത്ത് ഈ പരിപാടിയിലൂടെ ചർച്ചാ വിഷയമാക്കി. പദയാത്ര, വീട്ടുമുറ്റ ക്ലാസ്സുകൾ, കലാജാഥ മുതലായ പരിപാടികൾ ഉൾകൊള്ളിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു പ്രചരണം. പരിഷത്ത് അടുത്ത കാലത്ത് നടത്തിയിട്ടുള്ളതിൽ ഏറ്റവും ജനശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റിയ ഒന്നായിരുന്നു വേണം മറ്റൊരു കേരളം പ്രചാരണ പരിപാടി.


== മറ്റൊരു കേരളം സാധ്യമാണ് ==

വേണം മറ്റൊരു കേരളം ക്യാമ്പയിനുശേഷം 2017ൽ പരിഷത്ത് ഏറ്റെടുത്ത വികസന ക്യാമ്പയിനാണ് മറ്റൊരു കേരളം സാധ്യമാണ്.
ഇതിന്റെ ഭാഗമായി വികസന സംവാദങ്ങളും വികസനസംവാദ പദയാത്രയും സംഘടിപ്പിച്ചു.


==ജനോത്സവം==

പരിഷത്ത് കലാജാഥയുടെ പരിഷ്ത രൂപമാണ് 2018ലെ ജനോത്സവം. ഒരു ഗ്രാമമധ്യത്തിൽ ഉത്സവ സമാനമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് ജനോത്സവം നടക്കുക. ജനോത്സവത്തിൽ വര,പാട്ട്,നാടകം,സിനിമ എന്നീ നാല് സമാന്തര വിഭാഗങ്ങളായിട്ടാണ് പരിപാടികൾ നടക്കുക.

== നേട്ടങ്ങൾ ==
സമാന്തര [[നോബൽ സമ്മാനം]] എന്നറിയുന്ന [[റൈറ്റ് ലൈവ്‌ലിഹുഡ് അവാർഡ്|റൈറ്റ് ലൈവ്‌ലിഹുഡ് അവാർഡ്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rightlivelihoodaward.org/laureates/kerala-sastra-sahitya/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-04-25 |archive-date=2018-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180426012507/http://www.rightlivelihoodaward.org/laureates/kerala-sastra-sahitya/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത് നേടിയിട്ടുണ്ട്.

==വിവാദങ്ങളും ആരോപണങ്ങളും==
നല്ലൊരു ഭാഗം അംഗങ്ങളും ഇടതുപക്ഷാനുഭാവികളായതു കൊണ്ട് ആരംഭകാലം മുതൽക്കെ തന്നെ പരിഷത്ത് ഒരു ഇടതു പക്ഷ പോഷക സംഘടനയായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കേരള ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഐ.ആർ.ടി.സി പങ്കാളിയായ പി.എൽ.ഡി.പി പദ്ധതിയ്ക്ക് [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലന്റ്]] സർക്കാർ നൽകിയ പണം വിദേശ ഫണ്ട് ആണെന്ന് പാഠം മാസിക ആരോപിക്കുകയുണ്ടായി. കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ ഗവേഷണ സ്ഥാപനമായ [[സെന്റർ ഫോർ ഡവലപ്മെൻറ് സ്റ്റഡീസ്]] (സിഡിഎസ്)ആണ് [[പി.എൽ.ഡി.പി. പദ്ധതി|പി.എൽ.ഡി.പി പദ്ധതിയ്ക്ക്]] [[കെ.ആർ.പി.എൽ.എൽ.ഡി]] പരിപാടിയിലുൾപ്പെടുത്തി ധനസഹായം അനുവദിച്ചിരുന്നത്.

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
&lt;!--
&lt;!--പ്രമാണം:Parishad board.jpg|പരിഷത്തിന്റെ കോഴിക്കോട് ഓഫീസ് ബോർഡ്
--&gt;
--&gt;
പ്രമാണം:KSSP_Calicut_ Office.jpg|പരിഷത്തിന്റെ  ജില്ലാആസ്ഥാനം കോഴിക്കോട്
&lt;!--പ്രമാണം:Parishad_library.jpg|പരിഷത്തിന്റെ ഓഫീസ് ലൈബ്രറി
--&gt;
പ്രമാണം:Kssp_scienceyear.JPG|ശാസ്ത്രവർഷം 2009 ഉദ്ഘാടനം
പ്രമാണം:Kssp_starwatchning.jpg|നക്ഷത്രനിരീക്ഷണ ക്ലാസുകൾ
പ്രമാണം:Kpappootty_class.jpg|ശാസ്ത്രസാംസ്കാരികോത്സവം 2008
പ്രമാണം:Venam mattoru keralam4.jpg|[[വേണം മറ്റൊരു കേരളം സാമൂഹിക വികസന ക്യാമ്പയിൻ|വേണം മറ്റൊരു കേരളം]] കലാജാഥ
File:Venam mattoru keralam3.jpg|[[വേണം മറ്റൊരു കേരളം സാമൂഹിക വികസന ക്യാമ്പയിൻ|വേണം മറ്റൊരു കേരളം]] കലാജാഥ
File:Venam Mattoru Keralam S.JPG|[[വേണം മറ്റൊരു കേരളം സാമൂഹിക വികസന ക്യാമ്പയിൻ|വേണം മറ്റൊരു കേരളം]] പദയാത്ര
File:Kssp conference 1.jpg|പരിഷത്തിന്റെ 49ആം സംസ്ഥാന വാർഷികം കവാടം
File:Street Drama played during the KSSP Samsthana Padayathra at Pazhayangadi (1).jpg
&lt;!-- പ്രമാണം:ശാസ്ത്രവണ്ടി.jpg|ശാസ്ത്രവണ്ടി 2009 --&gt;
&lt;!--File:Photo0212.jpg|ശാസ്ത്രകലണ്ടർ 2011--&gt;
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
[https://kssp.in/office-bearers/]&lt;references /&gt;
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Kerala Sasthra Sahithya Parishad}}
*[http://www.slideshare.net/thankachan.vp/kerala-sastra-sahithya-parishath-7733059 പരിഷത്തിനെപ്പറ്റിയുള്ള സ്ലൈഡുകൾ]
*[http://www.kssp.in ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്]
*[http://wiki.kssp.in പരിഷത്ത് വിക്കി]
*[https://parishadvartha.in/ പരിഷത്ത് വാർത്ത]
*[https://luca.co.in/ ലൂക്ക സയൻസ് പോർട്ടൽ]
*[https://www.kssppublications.com/ പരിഷത് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221122134856/https://www.kssppublications.com/ |date=2022-11-22 }}

==ഇതു കൂടി കാണുക==
* [http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=360586 സുര്യനെ ഊർജ്ജമാക്കി പരിഷത്ത് സമ്മേളനം; ലാഭിച്ചത് 200 യൂണിറ്റ് വൈദ്യുതി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607163153/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=360586 |date=2013-06-07 }}

{{org-stub|Kerala sasthrasahitya parishat}}
[[വർഗ്ഗം:കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത്]]</text>
      <sha1>sbvb894gy9dq6x6gtcqdbl10klrh2i9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കുരുമുളക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12157</id>
    <revision>
      <id>4676415</id>
      <parentid>4675913</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:09:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>/* സങ്കര ഇനങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38833" sha1="t4c7doht39h0oojlm88h6qtwh2hk2mh" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Pepper}}
{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = കുരുമുളക്
| image = Koeh-107.jpg
| image_width = 210px
| image_caption = കുരുമുളക് ചെടി
| regnum = ചെടികൾ
| divisio = പൂക്കുന്ന ചെടികൾ
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Piperales]]
| familia = [[Piperaceae]]
| genus = ''[[Piper (genus)|Piper]]''
| species = [[പി.നിഗ്രം|P.nigrum]]
| binomial = പൈപ്പർ നിഗ്രം &lt;br/&gt; Piper nigrum
| binomial_authority = കാർലോസ് ലിനസ്
}}
കറുത്ത പൊന്ന് എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാറുള്ള '''കുരുമുളക്‌''' ''സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളിൽ രാജാവ്'' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. {{ശാനാ|	Piper nigrum}}. പോഷക സമൃദ്ധമായ ഇത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കവും സുപ്രസിദ്ധിയാർജ്ജിച്ചതുമായ [[സുഗന്ധവ്യഞ്ജനം|സുഗന്ധവ്യഞ്ജനവും]], [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു പ്രധാന [[നാണ്യവിള|നാണ്യവിളയുമാണ്]]. വിറ്റാമിൻ കെ, വിറ്റാമിൻ ബി (തയമിൻ (B1), റിബോഫ്ലാവിൻ (B2), പന്റോതെനിക് ആസിഡ് (B5)), അയൺ, മംഗനീസ് തുടങ്ങിയ  പോഷകങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ കുരുമുളകിൽ മഗ്‌നിഷ്യം, പൊട്ടാസ്യം, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയവയും അല്പം അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പൈപ്പറിൻ (Piperine) നിരവധി ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങളുള്ള ഒരു ഘടകമാണ്. തെക്കേ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] വനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് കുരുമുളക് വള്ളി ചെടി ഉത്ഭവിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://books.google.com/books?id=VaGCgSLrdr4C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=black+pepper&amp;sig=e42nZDGhFPBNxiGJZqUPhXPMGuk&lt;/ref&gt;

കേരളത്തിന്റെ ഭാവി തന്നെ മാറ്റി മറിച്ചത് ഈ കുരുമുളകാണ്‌. ഇംഗ്ലീഷിൽ Black pepper  എന്ന പേരുണ്ടായത് സംസ്കൃതത്തിലെ‍ പിപ്പലിയിൽ നിന്നുമാണ്. [[ഗ്രീക്ക് ഭാഷ|ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ]] പെപ്പറിയും, [[ലാറ്റിൻ|ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ]]  പിപർ എന്നും,  [[ജർമൻ ഭാഷ|ജർമൻ ഭാഷയിൽ]] ഫെഫ്ഫര് എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു‍.

തീരെ അപ്രധാനമായ ഒരു ഭൂവിഭാഗമായ കേരളത്തെത്തേടി അതിപ്രാചീനമായ കാലത്ത്‌ തന്നെ യവനരും റോമാക്കാരും തേടി എത്തിയതും പിന്നീട്‌ അവർ വന്ന വഴിതേടി [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെ]] നിരവധിരാജ്യക്കാരും കേരളത്തിലെത്തിയതും കേരളത്തിൽ എന്നു തന്നെയല്ല ഇന്ത്യ മൊത്തം അടക്കിഭരിച്ചതും, കുരുമുളകിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉറവിടം [[മലബാർ തീരം]] ആണെന്നുള്ള അറിവ് പാശ്ചാത്യർക്ക് [[മാർക്കോ പോളോ]] എന്ന സഞ്ചാരിയുടെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളിൽ നിന്നും ലഭിച്ചത് മൂലമായിരുന്നു. ഇന്ന് കുരുമുളക്‌ ഉപയോഗിച്ച്‌ സ്പ്രേ വരെ ഉണ്ടാക്കുന്നു.

[[ഭൂമധ്യരേഖ|ഭൂമധ്യരേഖക്കടുത്തുള്ള]] ഉഷ്ണരാജ്യങ്ങളിലാണ്‌ കുരുമുളക്‌ വളരുന്നത്‌. വള്ളിച്ചെടിപോലെ പടർന്നു കയറുന്ന ഇനമാണ്‌ ഇതിൽ പ്രധാനം. പച്ചക്കുരുമുളക്‌ കുലകളിലായി ഉണ്ടാകുകയും അത്‌ ഉണക്കി കറുത്ത കുരുമുളകും തൊലി കളഞ്ഞ്‌ വെള്ളക്കുരുമുളകും ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഔഷധഗുണമേറെയുള്ള കുരുമുളക്‌ മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലെന്നപോലെ ഇന്ത്യയിലും വയറുസംബന്ധമായ വിവിധ അസുഖങ്ങൾക്ക്‌ മരുന്നായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്‌.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Pepper Bush.JPG|right|thumb|കുരുമുളക് കൊടി]]
ചരിത്രാതീതകാലം മുതൽക്കേ കേരളത്തിൽ [[കുരുമുളക്‌]] ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. റോമക്കാരും യവനരും പേർഷ്യക്കാരും കുരുമുളക്‌ സുഗന്ധദ്രവ്യമായി ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്‌ ക്രിസ്തുവിനു ഏകദേശം മൂവായിരം വർഷം മുന്നേ ആയിരിക്കണം എന്ന് കരുതുന്നു. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഒരു ഔഷധമായി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കാമായിരുന്ന ഇത്‌ പിന്നീട്‌ ദൈനംദിന ഭക്ഷണങ്ങളിലും ഉൾപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങിയിരിക്കണം. 
[[റോമാസാമ്രാജ്യം|റോമാസാമ്രാജ്യകാലത്ത്]] ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന വിഭവങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വിലപിടിച്ചതായിരുന്നു കുരുമുളക്&lt;ref name=rockliff&gt;{{cite book |last=HILL |first= JOHN|authorlink= |coauthors= |title=THE ROCKLIFF NEW PROJECT - ILLUSTRATED GEOGRAPHY - THE INDIAN SUB-CONTINENT|year=1963 |publisher=BARRIE &amp; ROCKLIFF |location=LONDON|isbn=|chapter=1-INTRODUCTION|pages=5|url=}}&lt;/ref&gt;‌.
ഇന്ന് ഭാരതത്തിൽ മാത്രമല്ല [[മലേഷ്യ]], [[തായ്‌ലാന്റ്]], [[ഐവറി കോസ്റ്റ്]], [[ജമൈക്ക]], [[ട്രോപ്പിക്കാനാ]], [[ബ്രസീൽ]], [[ശ്രീലങ്ക]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[ചൈന]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ കുരുമുളക് കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാൽക്കൂടി ലോകത്തിന്റെ ആവശ്യകതയുടെ 50% നൽകപ്പെടുന്നത് [[ഭാരതം|ഇന്ത്യയിൽ]] നിന്നാണ്. കുരുമുളകിനെക്കുറിച്ച് ഭാരതത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന സഞ്ചാരികളുടെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ

== കൃഷി ==
[[ചിത്രം:Peppercorn.JPG|thumb|right|170px]]
[[ചിത്രം:ഉണക്കിയ‍ കുരുമുളക്.jpg|200px|right|thumb|ഉണക്കിയ‍ കുരുമുളക്]]
ദീർഘമായി മഴലഭിക്കുന്നതും, ശരാശരി ഉയർന്ന താപനിലയും, ഭാഗികമായി തണൽ ലഭിക്കുന്നതുമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ കുരുമുളക് നന്നായി വളരും.  കേരളത്തിലെ [[ഞാറ്റുവേല]] കുരുമുളക് കൃഷിക്ക് വളരെ അനുയോജ്യമാണ്. തണ്ടുകൾ മുറിച്ചുനട്ടാണ്‌ കുരുമുളകിന്റെ തൈകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്.  പ്രധാനമായും നടുന്നത് [[ഫെബ്രുവരി]] - [[മാർച്ച്]] മാസങ്ങളിലാണ്‌. കുരുമുളക് വള്ളിയുടെ ചുവട്ടിൽ നിന്നും വശങ്ങളിലേക്ക് വളർന്നുപോകുന്ന  തണ്ടുകളാണ്‌ നടുന്നതിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെയുള്ള തണ്ടുകൾ മുറിച്ച് കീഴ്ഭാഗവും മേൽഭാഗവും മുറിച്ചുനീക്കുന്നു. അതിനുശേഷം  രണ്ടോ  മൂന്നോ മുട്ടുകളോടെ ചെറിയ കഷണങ്ങളായി മുറിച്ച് മണ്ണ് നിറച്ച പോളിത്തീൻ കവറുകളിൽ ഒരു മുട്ട് മണ്ണിനടിയിൽ നിൽക്കത്തക്കവിധം  നടുന്നു. ഇങ്ങനെ നടുന്ന വള്ളികൾക്ക് തണൽ അത്യാവശ്യമാണ്‌. കൂടാതെ നല്ലതുപോലെ നനയും ആവശ്യമാണ്‌. ഇങ്ങനെ നട്ട കമ്പുകൾ വേരുപിടിച്ച്  കഴിഞ്ഞാൽ [[കാലവർഷം]] തുടങ്ങുമ്പോൾ നടാവുന്നതാണ്‌.  [[തിരുവാതിര ഞാറ്റുവേല|തിരുവാതിര ഞാറ്റുവേലയാണ്‌]]  കുരുമുളക്  നടുന്നതിന്‌ ഏറ്റവും യോജിച്ച സമയം.

==== നടീൽ രീതി ====
വണ്ണം കുറഞ്ഞതും എന്നാൽ കട്ടിയുള്ളതുമായ വള്ളിച്ചെടിയാണ് കുരുമുളക്. ഇവയ്ക്ക് താങ്ങായി [[തെങ്ങ്]],[[കമുക്]], പോലെയുള്ള  വൃക്ഷങ്ങളോ ഉണ്ടായിരിക്കണം. താങ്ങുമരത്തിന്റെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് മരത്തിൽ നിന്നും 30 സെന്റീ മീറ്റർ അകലത്തിലാണ്‌ തൈകൾ നടുന്നത്.  വള്ളികൾ വളരുന്നതിനനുസരിച്ച് തണ്ടുകൾ മരത്തിനോട് ചേർത്ത് കെട്ടിവയ്ക്കാറുണ്ട്. അത് കുരുമുളക് വള്ളിയുടെ മുട്ടുകൾ താങ്ങ് വൃക്ഷത്തിൽ  പടർന്ന് കയറാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഈ മുട്ടുകളിൽ നിന്നും പുതിയ കിളിർപ്പുകൾ ഉണ്ടായി ചെടി വളരുന്നു. തൈകളുടെ ചുവട്ടിൽ ചപ്പുചവറുകൾ  കൂട്ടിയിടുന്നത് അഴുകി ജൈവവളമാകാനും ഈർപ്പം നിലനിർത്തുന്നതിനും മണ്ണിനുമുകളിലൂടെ പടർന്നുപോകുന്ന വേരുകൾ പൊട്ടാതിരിക്കുന്നതിനും സഹായിക്കും. വളപ്രയോഗത്തിലൂടെ കൂടുതൽ വിളവ് ലഭിക്കും.
കുരുമുളക് വള്ളി ആണ് സാധാരണയായി നടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത് എന്നാൽ ഈ അടുത്തിട കുരുമുളക് കായ [കുരു] തന്നെ നടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന വിദ്യ അടുത്തിട വിജയിച്ചു

==== സവിശേഷതകൾ ====
ഇതിന്റെ ഇലകൾ കടും പച്ച നിറമുള്ളതും, കട്ടിയുള്ളതും അറ്റം കൂർത്തതുമാണ്. സാധാരണ മഴക്കാലത്തിനു മുൻപായി ചെടികൾ പൂക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. കുരുമുളകിന്റെ പൂക്കൾ കുലകളായ് കാണപ്പെടുന്നു. ഈ പൂക്കുലകൾക്ക് തിരികൾ എന്നാണ് പറയുന്നത്. ഒരു തിരിയിൽ ഏകദേശം അൻപതോളം ചെറിയ വെളുത്ത പൂക്കൾ കാണപ്പെടുന്നു. ജലത്തിലൂടെ [[പരാഗണം]] നടക്കുന്ന സസ്യമാണ് കുരുമുളക്. മഴവെള്ളത്തിലൂടെ പരാഗണം നടന്ന ശേഷം തിരികളിൽ ചെറിയ പച്ച മുത്തുപോലെ കായകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. പാകമാകുമ്പോൾ മഞ്ഞ കലർന്ന ചുവപ്പു നിറത്തിലും, പഴുത്തത് കടും ചുവപ്പു നിറത്തിലും കാണാം.

==== വിളവെടുപ്പ് ====
നല്ലതുപോലെ പരിചരണം ലഭിക്കുന്ന കുരുമുളക് കൊടിയിൽ നിന്നും നട്ട് മൂന്നാം വർഷം മുതൽ വിളവ് ലഭിക്കുന്നു. ശരാശരി 25 വർഷം വരെ നല്ലരീതിയിൽ വിളവ് നൽകാറുണ്ട്. [[നവംബർ]] മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെയാണ്‌ സാധാരണ വിളവെടുപ്പ് കാലം. 
തിരികളൊട്കൂടി പറിച്ചെടുക്കുന്ന കുരുമുളക് കുലകൾ കൂട്ടിയിട്ട് ഒരു ദിവസം ചാക്ക് കൊണ്ട് മൂടിയിടുന്നു. പിന്നീട് [[നെല്ല്]] മെതിക്കുന്നത് പോലെ മെതിച്ച് മുളക് മണികൾ വേർതിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വേർതിരിക്കുന്ന കുരുമുളക് വൃത്തിയുള്ള സ്ഥലത്ത് നിരത്തി വെയിലിൽ ഉണക്കിയെടുക്കുന്നു. രണ്ട് ദിവസം വെയിലത്ത് ഇടുന്നു. നല്ലതുപോലെ ഉണങ്ങിയ കുരുമുളകിന് നല്ല കറുത്ത നിറമായിരിക്കും. ഉണക്കിയ മുളക് ഈർപ്പം തട്ടാതെ സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെയുള്ള കുരുമുളകിന്റെ പുറത്തെ കറുത്തതൊലി നീക്കം ചെയ്താണ് ‍വെളുത്ത കുരുമുളക് ആക്കുന്നത്.
[[File:Pepper Before Ripening.jpg|thumb|right|200px|കുരുമുളക് പാകമാകുന്നതിന് മുൻപുള്ളത്]]
[[പ്രമാണം:An Indian Black Pepper fruit with spider webs around them.jpg|പകരം=ഇന്ത്യൻ കുരുമുളകിന്റെ ചിത്രം|ലഘുചിത്രം|ഇന്ത്യൻ കുരുമുളകിന്റെ ചിത്രം]]

== വ്യാപാരം ==
[[വിയറ്റ്നാം]](85000 ടൺ), [[ഇന്തോനേഷ്യ]](67000 ടൺ), [[ഇന്ത്യ]](65000 ടൺ), [[ബ്രസീൽ]](35000 ടൺ), [[മലേഷ്യ]](22000 ടൺ), [[ശ്രീലങ്ക]] (12750 ടൺ) എന്നിവയാണ് കുരുമുളക് ഉല്പ്പാദനത്തിൽ  മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ&lt;ref&gt;http://www.mcxindia.com/products_Pepper.html&lt;/ref&gt;. കുരുമുളകിന്റെ അന്താരാഷ്ട്രവ്യാപാരം നടത്തുന്ന ''ഇന്റർ നാഷനൽ പെപ്പർ എക്സ്ചേഞ്ച്'' [[കൊച്ചി]] ആസ്ഥാനമാക്കിയാണ്‌ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bbc.co.uk/food/tv_and_radio/planetfood_index.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2009-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091002072242/http://www.bbc.co.uk/food/tv_and_radio/planetfood_index.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== കീട/രോഗബാധ ==
[[ചിത്രം:കുരുമുളക് കൊടി.jpg|right|thumb|കുരുമുളക് കൊടി]]
കുരുമുളകിനെ ആക്രമിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാന കീടമാണ്‌ പൊള്ളുവണ്ട്. കൂടാതെ തണ്ടുതുരപ്പൻ പുഴു, മിലിമൂട്ട,മണ്ണിനടിയിലെ സൂക്ഷ്മജീവികൾ എന്നിവയും കുരുമുളക് ചെടിയെ നശിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ജൂൺ മാസത്തിൽ കുരുമുളകിൽ തിരിയിടുമ്പോഴും സെപ്റ്റംബർ ഒക്ടോബർ മാസങ്ങളിൽ തിരിയിൽ മണികൾ ഉണ്ടാകമ്പോഴുമാണ്‌ പൊള്ളുവണ്ടുകൾ ആക്രമിക്കുന്നത്.ഇത്തരം വണ്ടുകൾ കുരുമുളക്  തിരികളേയും മണികളേയുമാണ്‌‌ ബാധിക്കുന്നത്. ‍ഈ വണ്ടുകൾ മുളക് മണികളെ ആക്രമിച്ച് മണികൾ പൊള്ളയായി ഉണങ്ങിക്കരിഞ്ഞ് നശിക്കുന്നു. കൂടുതലായി ഇവയുടെ ശല്യം ഉണ്ടാകുന്നത് തണൽ അധികം ലഭിക്കുന്ന തോട്ടങ്ങളിലാണ്‌. ഇതുമൂലം കുരുമുളകിന്റെ ഉത്പാദനം കുറയുകയും ചെയ്യും. ഈ പൊള്ളുവണ്ടുകൾക്കെതിരേയുള്ള [[ജൈവകീടനാശിനി]]യാണ്‌ [[വേപ്പെണ്ണ എമൽഷൻ]]. തണ്ടുതുരപ്പൻ പുഴുക്കൾ കുരുമുളകിന്റെ ഇളം തണ്ടുകൾ കാർന്നുതിന്നുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി ചെടി ഉണങ്ങി കരിഞ്ഞു നശിക്കുന്നു. തണ്ട്, ഇല, മുളക് മണികൾ എന്നിവയിൽ പറ്റിയിരുന്ന് നീര്‌ ഊറ്റിക്കുടിച്ച് വളരുന്ന ജീവികളാണ്‌ മിലിമൂട്ടകൾ. ചിലപ്പോൾ വേരുകളേയും ഇവ ആക്രമിക്കാറുണ്ട്&lt;ref&gt;[[ബാലരമ]] ഡൈജസ്റ്റ് സപ്ലിമെന്റ്. വേലായുധൻ പണിക്കശ്ശേരി തയ്യാറാക്കിയ, കുരുമുളക്; ചരിത്രം മാറ്റിമറിച്ച കുരുമുളകിന്റെ കഥ. 2008 ജൂൺ 14.&lt;/ref&gt;. ഇവയെക്കൂടാതെ കുരുമുളകിനെ ബാധിക്കുന്ന ചില രോഗങ്ങളാണ് ദ്രുതവാട്ടം, പൊള്ളുരോഗം, അഴുകൽ തുടങ്ങിയവ

=== ദ്രുതവാട്ടം ===
മഴക്കാലത്ത് കുരുമുളകിൽ [[കുമിൾ]]  വരുത്തുന്ന ഒരു രോഗമാണ്‌ ദ്രുതവാട്ടം. രോഗം തുടങ്ങി ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ വള്ളികൾ നശിക്കും. ഇലകളിൽ നനവുള്ള പാടുകൾ ആയി ആരംഭിക്കുന്ന ഈ രോഗം, ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറത്തിൽ ഇലമുഴുവൻ ബാധിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ രോഗത്തിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ രോഗബാധയേൽക്കുന്ന ഇലകൾ നശിക്കുകയും  ചെടി മുഴുവനും നശിക്കുന്നതിന്‌ കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. രോഗം ബാധിച്ച ചെടിയുടെ തണ്ടുകളുടെ പുറം തൊലി ഇളകി പശപോലെയുള്ള  ദ്രാവകം ഒലിച്ചു വരുന്നതാണ്‌ രോഗം മൂർച്ഛിക്കുന്നതിന്റെ ലക്ഷണം. ക്രമേണ ഈ രോഗം വേരിലേക്കും പടരുകയും ചെടി പൂർണ്ണമായും രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ നശിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;.

==== നിയന്ത്രണം ====
മഴക്കാലത്തിന്‌ മുൻപായി ചെടിക്കുചുറ്റും 50സെ. മീ അകലത്തിൽ തടമെടുത്ത് ബോർഡോ മിശ്രിതം 1% വീര്യത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയതോ; ഫൈറ്റൊലാൻ എന്ന കുമിൾ നാശിനി 2 ഗ്രാം ഒരു ലിറ്റർ വെള്ളത്തിൽ എന്ന തോതിൽ തയ്യാറാക്കിയ ലായനിയോ ഒഴിച്ചു നന്നായി കുതിർക്കുക. ഒരു മൂടിന്‌ ഏകദേശം 10ലിറ്റർ വരെ ലായനി വേണ്ടിവരും.  കൂടാതെ ചെടിയുടെ ചുവട്ടിൽ നിന്നും ഇലകൾ  വരെയുള്ള ഭാഗത്ത് ബോർഡോ മിശ്രിതം പുരട്ടുകയും ; ബാക്കി ഭാഗത്ത് ബോർഡോ മിശ്രിതം 1% വീര്യത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയത് തളിച്ചുകൊടുക്കുകയും വേണം.&lt;ref name=&quot;ref1&quot;&gt;. 
 കർഷകശ്രീ മാസിക. ജൂൺ 2008. ജി. വിശ്വനാഥൻ നായർ എഴുതിയ ലേഖനം. താൾ 32-33.&lt;/ref&gt;. ഇങ്ങനെ തുലാവർഷത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ഒന്നുകൂടി ചെയ്യേണ്ടതുമാണ്‌. രോഗം ബാധിച്ചിട്ടുള്ള വള്ളികൾ ചുവടുവച്ച് പിഴുതുമാറ്റി ചുട്ട് നശിപ്പിക്കണം. കൂടാതെ ചെടിയുടെ ചുവട്ടിലോ തോട്ടത്തിലോ യാതൊരു കാരണാവശാലും വെള്ളം കെട്ടിക്കിടക്കാൻ അനുവദിക്കുകയുമരുത്. മഴക്കാലം തുടങ്ങുമ്പോൾ ഒരു കൊടിക്ക് 2 കിലോ ഗ്രാം വേപ്പിൻ പിണ്ണാക്ക്, ഒരു കിലോ കുമ്മായം എന്നിവ ചേർക്കുക. രോഗം ബാധിച്ച സ്ഥലത്ത് വീണ്ടും രണ്ടുവർഷം കഴിഞ്ഞ് മാത്രമേ പുതിയ കൃഷി ഇറക്കാവൂ.  കൂടാതെ ട്രൈക്കോഡർമ കൾച്ചർ 1 കിലോഗ്രാം നേരിയ നനവുള്ള  100കിലോഗ്രാം ചാണകപ്പൊടിയിൽ കൂട്ടിയിളക്കി; ഈർപ്പം നഷ്ടപ്പെടുത്താതെ കൂനകൂട്ടി നനവുള്ള ചാക്കുകൊണ്ട് മൂടി തണലത്ത് സൂക്ഷിക്കുക. ഒരാഴ്ചക്ക് ശേഷം ഈ മിശ്രിതം 5 കിലോഗ്രാം വീതം ഓരോ കൊടിയുടെ ചുവട്ടിലും ജൂൺ- ജൂലൈ മാസങ്ങളിൽ തടമെടുത്ത് ചേർത്താലും മതി. ദ്രുതവാട്ടം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിന്‌ ഈ മിശ്രിതം സഹായിക്കും.&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. 
==== പൊള്ളുരോഗം ====
ഇല, തണ്ട്, മുളക് മണികൾ എന്നിവയിൽ പൊള്ളുവണ്ട് ഉണ്ടാക്കുന്ന രോഗം. രോഗം ആദ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് ഇലകളിലാണ്‌. ഇലകളിൽ  ആദ്യം ഇളം തവിട്ട് നിറത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന പൊട്ടുകൾ ക്രമേണ വലുതാകുന്നു. രോഗം  തണ്ടുകളേയും ബാധിക്കുന്നതോടെ മുളക് കൊടി നശിക്കുന്നു. ഇതിനു പ്രതിവിധിയായി കൊടിക്കുചുറ്റും 50 സെ.മീ ചുറ്റളവിൽ ബോർഡൊ മിശ്രിതം 1% അല്ലെങ്കിൽ ഫൈറ്റൊലാൻ രണ്ട് ഗ്രാം ഒരു ലിറ്റർ വെള്ളത്തിൽ എന്ന തോതിൽ കലക്കിയത് ഒഴിച്ച് കുതിർക്കുകയും കൊടി നന്നായി നനയത്തക്ക വിധത്തിൽ തളിക്കുകയും വേണം. കൂടാതെ ദ്രുതവാട്ടത്തിന്റെ നിയന്ത്രണ രീതികളും അവലംബിക്കാം.
==== അഴുകൽ ====
ഇതും ഒരു കുമിൾ രോഗമാണ്‌. നഴ്സറിയിൽ നട്ടിട്ടുള്ള വള്ളിക്കഷണങ്ങൾ മുളച്ച് നാമ്പ് വന്നതിനുശേഷം അത് പഴുത്ത് വാടി നശിക്കുന്നതാണ്‌ രോഗ ലക്ഷണം..&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;.

== ഇനങ്ങൾ ==
*[[മലബാർ]] ഇനങ്ങൾ : കൊട്ടവള്ളി, ബാലൻ കൊട്ട, കല്ലുവള്ളി, കരിങ്കൊട്ട, മലബാർ എക്സൽ, പേരാമ്പ്രാ, ഉതിരൻ കോട്ട,
*[[തിരുവിതാംകൂർ]] ഇനങ്ങൾ : നാരായക്കൊടി, കരിമുണ്ടി, കൊറ്റനാടൻ, പെരുംകൊടി, വലിയ കാണിയക്കാടൻ, ചെറിയ കണിയക്കാടൻ കുതിര വാലി, നിലമുണ്ടി, കുതിരവെള്ള.
=== സങ്കര ഇനങ്ങൾ ===
[[File:Panniyoor One pepper 02.jpg|thumb|left|പന്നിയൂർ-1]]
രോഗപ്രതിരോധശേഷി കൂടിയതും കൂടുതൽ വിളവ് നൽകുന്നവയുമായ ''9'' കുരുമുളക് ഇനങ്ങൾ സുഗന്ധവിള ഗവേഷണ കേന്ദ്രം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. '' ശുഭകര, ശ്രീകര, പഞ്ചമി, പൗർണമി, പി.എൽ.സി.2, ഐ.ഐ.എസ്.ആർ. തേവം,ഐ.ഐ.എസ്.ആർ. മലബാർ'' എന്നിവയാണവ. കൂടാതെ, [[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല|കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാലയുടെ]] കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[പന്നിയുർ|പന്നിയൂരിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗവേഷണ കേന്ദ്രം അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള  ''7''  ഇനങ്ങളും വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ''പന്നിയൂർ.1, പന്നിയൂർ.2, പന്നിയൂർ.3, പന്നിയൂർ.4, പന്നിയൂർ.5, പന്നിയൂർ.6, പന്നിയൂർ.7'' എന്നിവ പന്നിയൂരിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തവയാണ്‌. 1967-ൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത '''പന്നിയൂർ 1''' എന്ന കുരുമുളകാണ്‌ ലോകത്തിൽ ആദ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം കുരുമുളക്. ഇവയിൽ കേരളത്തിന്‌ യോജിച്ച കുരുമുളക് ഇനങ്ങളാണ്‌; ''പന്നിയൂർ.1, പന്നിയൂർ.2, പന്നിയൂർ.3, പന്നിയൂർ.4, പന്നിയൂർ.5, പന്നിയൂർ.6, പന്നിയൂർ.7, ശുഭകര, ശ്രീകര, പഞ്ചമി, പൗർണ്ണമി '' എന്നിവ.

പൈപ്പർ കൊളൂബ്രിനം എന്ന കാട്ടുകുരുമുളക് ബഡ്ഡിംഗ് ഉപയോഗിച്ച് സാധാരണ കുരുമുളകുചെടികൾ രോഗകീടബാധകളെ പ്രതിരോധിക്കുന്ന രീതിയിൽ ജോസ് മാധവത്ത് എന്ന കർഷകൻ വിജയകരമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ഈ രീതി ഉപയോഗിച്ച് ഡിസംബർ-  ജനുവരി മാസങ്ങളിൽ തയ്യാറാക്കുന്ന തൈകൾ മൺസൂൺ തുടക്കത്തിൽ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച്, ഉചിതമായ വളർച്ചയെത്തുമ്പോൾ ഒട്ടിച്ച് പുതിയ മികച്ച കുരുമുളകുചെടികൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു&lt;ref&gt;https://nif.org.in/innovation/propagation_-of-_pepper/143&lt;/ref&gt;. പെപ്പർ തെക്കൻ എന്ന പേരിൽ ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ കാഞ്ഞിയാറിൽ ശ്രീ തോമസ്‌, കൊളുബ്രിനം എന്ന കാട്ട് കുരുമുളകിൽ ചില വർഗങ്ങൾ ചേർത്ത് പുതിയ ഇനം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത് നിരവധി തിരികലുള്ള ഇത് സാധാരണ കുരുമുളകിനേക്കാൾ ഇരട്ടി വിളവു കിട്ടുന്ന സങ്കര വർഗമാണ്&lt;ref&gt;https://nif.org.in/innovation/pepper_thekken_an-improved_high_yielding_variety_of_pepper/451&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/karshakasree/features/2025/01/07/viral-pepper-plantation-kerala.html&lt;/ref&gt;..

പെപ്പർ ബോൺസായ്' (Pepper Bonsai): സാധാരണ കുരുമുളകിന്റെ സ്വാഭാവിക സവിശേഷതകൾ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് വളരെ വേഗത്തിൽ തിരിയിട്ട് വിളവു നൽകുന്ന ഈ ഇനം ജോസ് മാധവത്ത് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതാണ്. ഈ കണ്ടെത്തലിന് 2005-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് നാഷണൽ ഇന്നൊവേഷൻ ഫൗണ്ടേഷന്റെ (NIF) ദേശീയ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു{{തെളിവ്}}.

==രസാദി ഗുണങ്ങൾ==
രസം			:കടു

ഗുണം		:ലഘു, തീക്ഷ്ണം

വീര്യം			:ഉഷ്ണം

വിപാകം		:കടു
&lt;ref name=&quot;vns1&quot;&gt;ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ, ഡോ. നേശമണി, കേരള ഭാഷ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്&lt;/ref&gt;

==ഔഷധയോഗ്യ ഭാഗം==
ഫലം, വേര് &lt;ref name=&quot; vns1&quot;/&gt;

==ഔഷധപ്രയോഗം==
കഫം, പനി ഇവയെ ശമിപ്പിക്കും. [[അഷ്ടചൂർണ്ണം|അഷ്ടചൂർണ്ണ]]ത്തിലെ ഒരു ഘടകമാണ്. കഫം ശമിപ്പിക്കാനും ദഹനശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കാനും കുരുമുളക് നല്ലതാണ്.&lt;ref&gt;ഔഷധ സസ്യങ്ങളുടെ അത്ഭുത പ്രപഞ്ചം- ശ്രീ. മാത്യു മടുക്കക്കുഴി- കറന്റു ബുക്സ്.&lt;/ref&gt;

== കുറിപ്പുകൾ ==
* കേരളത്തിലെ അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള രണ്ട് കുരുമുളക് ഇനങ്ങളാണ് മലബാർ ഗാർബിൾഡ്, തലശ്ശേരി എക്സ്ട്രാ ബോൾഡ് എന്നിവ.
* തളിപ്പറമ്പിനടുത്തുള്ള പന്നിയൂർ എന്ന പ്രദേശത്തെ കുരുമുളക് വളരെ വിശേഷപ്പെട്ട ഇനമാണെന്ന് 1889 ൽ മനസ്സിലാക്കി ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരി. അവിടെ നിന്നും 12000 വള്ളികൾ കൊണ്ടുവന്ന് ഏറനാട് താലൂക്കിലെ എളങ്കൂർ ദേശത്ത് സുമാർ 200 ഏക്ര സ്ഥലത്ത് കൃഷി ചെയ്തു. നല്ല വള്ളി കിട്ടാനുള്ള അന്വേഷണം മുതൽ കൃഷി ചെയ്ത് വിളവെടുത്ത ചരിത്ര രേഖകൾ എന്റെ കൈവശമുണ്ട്. കൂടതൽ അറിയാൻ ph No. 9496702912.
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt; &lt;/div&gt;

== ചിത്രങ്ങൾ ==
&lt;gallery caption=&quot;കുരുമുളകിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ&quot; widths=&quot;110px&quot; heights=&quot;110px&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
File:Pepper_-_കുരുമുളക്_01.JPG|ഉണങ്ങിയ കുരുമുളക്
File:Pepper_-_കുരുമുളക്_02.JPG|കുരുമുളക് ഇലയും തിരിയും
File:Pepper_-_കുരുമുളക്_05.JPG|കുരുമുളക് കൊടികൾ
image:Pfeffer-Längsschnitt.jpg|പച്ചക്കുരുമുളക് ഛേദിച്ച ചിത്രം
Image:Peppercorn-varieties.jpg|പലനിറത്തിലുള്ള കുരുമുളക്
Image:Piper nigrum Dried fruits with and without pericarp - Penja Cameroun.jpg|കറുപ്പും വെള്ളയുമായ കുരുമുളക്
File:Pepper,_കുരുമുളക്.JPG|കുരുമുളക് ചെടി
പ്രമാണം:നാടൻ-കുരുമുളക്സംഭരണകേന്ദ്രം.jpg|കുരുമുളക് സംഭരണ കേന്ദ്രം. അങ്കമാലിയിൽ നിന്നുള്ള ചിത്രം.
File:Piper nigrum -seeds.JPG|വയനാട്ടിലെ തോൽപ്പെട്ടിയിൽ
&lt;/gallery&gt;
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{WS|black pepper}}
{{CC|black pepper}}

&lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/health/healthy-food/2017/08/12/black-pepper-health-medicinal-benefits.html കുരുമുളകിന്റെ ഔഷധഗുണങ്ങൾ‍]&lt;/ref&gt;

[[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിൽ ഉത്ഭവിച്ച സസ്യവിളകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാൾ ലിനേയസ് നാമകരണം ചെയ്തവ]]
[[വർഗ്ഗം:പിപ്പരേസീ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ അപൂർവ്വവും വംശനാശഭീഷണിയുള്ളതുമായ സസ്യങ്ങൾ]]


{{Plant-stub}}</text>
      <sha1>t4c7doht39h0oojlm88h6qtwh2hk2mh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676416</id>
      <parentid>4676415</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>/* കുറിപ്പുകൾ */  പരസ്യം ഒഴിവാക്കി</comment>
      <origin>4676416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38532" sha1="b475ani79u7g725bwffsf9xs882a3cj" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Pepper}}
{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = കുരുമുളക്
| image = Koeh-107.jpg
| image_width = 210px
| image_caption = കുരുമുളക് ചെടി
| regnum = ചെടികൾ
| divisio = പൂക്കുന്ന ചെടികൾ
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Piperales]]
| familia = [[Piperaceae]]
| genus = ''[[Piper (genus)|Piper]]''
| species = [[പി.നിഗ്രം|P.nigrum]]
| binomial = പൈപ്പർ നിഗ്രം &lt;br/&gt; Piper nigrum
| binomial_authority = കാർലോസ് ലിനസ്
}}
കറുത്ത പൊന്ന് എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാറുള്ള '''കുരുമുളക്‌''' ''സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളിൽ രാജാവ്'' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. {{ശാനാ|	Piper nigrum}}. പോഷക സമൃദ്ധമായ ഇത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കവും സുപ്രസിദ്ധിയാർജ്ജിച്ചതുമായ [[സുഗന്ധവ്യഞ്ജനം|സുഗന്ധവ്യഞ്ജനവും]], [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു പ്രധാന [[നാണ്യവിള|നാണ്യവിളയുമാണ്]]. വിറ്റാമിൻ കെ, വിറ്റാമിൻ ബി (തയമിൻ (B1), റിബോഫ്ലാവിൻ (B2), പന്റോതെനിക് ആസിഡ് (B5)), അയൺ, മംഗനീസ് തുടങ്ങിയ  പോഷകങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ കുരുമുളകിൽ മഗ്‌നിഷ്യം, പൊട്ടാസ്യം, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയവയും അല്പം അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പൈപ്പറിൻ (Piperine) നിരവധി ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങളുള്ള ഒരു ഘടകമാണ്. തെക്കേ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] വനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് കുരുമുളക് വള്ളി ചെടി ഉത്ഭവിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://books.google.com/books?id=VaGCgSLrdr4C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=black+pepper&amp;sig=e42nZDGhFPBNxiGJZqUPhXPMGuk&lt;/ref&gt;

കേരളത്തിന്റെ ഭാവി തന്നെ മാറ്റി മറിച്ചത് ഈ കുരുമുളകാണ്‌. ഇംഗ്ലീഷിൽ Black pepper  എന്ന പേരുണ്ടായത് സംസ്കൃതത്തിലെ‍ പിപ്പലിയിൽ നിന്നുമാണ്. [[ഗ്രീക്ക് ഭാഷ|ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ]] പെപ്പറിയും, [[ലാറ്റിൻ|ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ]]  പിപർ എന്നും,  [[ജർമൻ ഭാഷ|ജർമൻ ഭാഷയിൽ]] ഫെഫ്ഫര് എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു‍.

തീരെ അപ്രധാനമായ ഒരു ഭൂവിഭാഗമായ കേരളത്തെത്തേടി അതിപ്രാചീനമായ കാലത്ത്‌ തന്നെ യവനരും റോമാക്കാരും തേടി എത്തിയതും പിന്നീട്‌ അവർ വന്ന വഴിതേടി [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെ]] നിരവധിരാജ്യക്കാരും കേരളത്തിലെത്തിയതും കേരളത്തിൽ എന്നു തന്നെയല്ല ഇന്ത്യ മൊത്തം അടക്കിഭരിച്ചതും, കുരുമുളകിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉറവിടം [[മലബാർ തീരം]] ആണെന്നുള്ള അറിവ് പാശ്ചാത്യർക്ക് [[മാർക്കോ പോളോ]] എന്ന സഞ്ചാരിയുടെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളിൽ നിന്നും ലഭിച്ചത് മൂലമായിരുന്നു. ഇന്ന് കുരുമുളക്‌ ഉപയോഗിച്ച്‌ സ്പ്രേ വരെ ഉണ്ടാക്കുന്നു.

[[ഭൂമധ്യരേഖ|ഭൂമധ്യരേഖക്കടുത്തുള്ള]] ഉഷ്ണരാജ്യങ്ങളിലാണ്‌ കുരുമുളക്‌ വളരുന്നത്‌. വള്ളിച്ചെടിപോലെ പടർന്നു കയറുന്ന ഇനമാണ്‌ ഇതിൽ പ്രധാനം. പച്ചക്കുരുമുളക്‌ കുലകളിലായി ഉണ്ടാകുകയും അത്‌ ഉണക്കി കറുത്ത കുരുമുളകും തൊലി കളഞ്ഞ്‌ വെള്ളക്കുരുമുളകും ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഔഷധഗുണമേറെയുള്ള കുരുമുളക്‌ മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലെന്നപോലെ ഇന്ത്യയിലും വയറുസംബന്ധമായ വിവിധ അസുഖങ്ങൾക്ക്‌ മരുന്നായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്‌.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Pepper Bush.JPG|right|thumb|കുരുമുളക് കൊടി]]
ചരിത്രാതീതകാലം മുതൽക്കേ കേരളത്തിൽ [[കുരുമുളക്‌]] ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. റോമക്കാരും യവനരും പേർഷ്യക്കാരും കുരുമുളക്‌ സുഗന്ധദ്രവ്യമായി ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്‌ ക്രിസ്തുവിനു ഏകദേശം മൂവായിരം വർഷം മുന്നേ ആയിരിക്കണം എന്ന് കരുതുന്നു. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഒരു ഔഷധമായി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കാമായിരുന്ന ഇത്‌ പിന്നീട്‌ ദൈനംദിന ഭക്ഷണങ്ങളിലും ഉൾപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങിയിരിക്കണം. 
[[റോമാസാമ്രാജ്യം|റോമാസാമ്രാജ്യകാലത്ത്]] ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന വിഭവങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വിലപിടിച്ചതായിരുന്നു കുരുമുളക്&lt;ref name=rockliff&gt;{{cite book |last=HILL |first= JOHN|authorlink= |coauthors= |title=THE ROCKLIFF NEW PROJECT - ILLUSTRATED GEOGRAPHY - THE INDIAN SUB-CONTINENT|year=1963 |publisher=BARRIE &amp; ROCKLIFF |location=LONDON|isbn=|chapter=1-INTRODUCTION|pages=5|url=}}&lt;/ref&gt;‌.
ഇന്ന് ഭാരതത്തിൽ മാത്രമല്ല [[മലേഷ്യ]], [[തായ്‌ലാന്റ്]], [[ഐവറി കോസ്റ്റ്]], [[ജമൈക്ക]], [[ട്രോപ്പിക്കാനാ]], [[ബ്രസീൽ]], [[ശ്രീലങ്ക]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[ചൈന]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ കുരുമുളക് കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാൽക്കൂടി ലോകത്തിന്റെ ആവശ്യകതയുടെ 50% നൽകപ്പെടുന്നത് [[ഭാരതം|ഇന്ത്യയിൽ]] നിന്നാണ്. കുരുമുളകിനെക്കുറിച്ച് ഭാരതത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന സഞ്ചാരികളുടെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ

== കൃഷി ==
[[ചിത്രം:Peppercorn.JPG|thumb|right|170px]]
[[ചിത്രം:ഉണക്കിയ‍ കുരുമുളക്.jpg|200px|right|thumb|ഉണക്കിയ‍ കുരുമുളക്]]
ദീർഘമായി മഴലഭിക്കുന്നതും, ശരാശരി ഉയർന്ന താപനിലയും, ഭാഗികമായി തണൽ ലഭിക്കുന്നതുമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ കുരുമുളക് നന്നായി വളരും.  കേരളത്തിലെ [[ഞാറ്റുവേല]] കുരുമുളക് കൃഷിക്ക് വളരെ അനുയോജ്യമാണ്. തണ്ടുകൾ മുറിച്ചുനട്ടാണ്‌ കുരുമുളകിന്റെ തൈകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്.  പ്രധാനമായും നടുന്നത് [[ഫെബ്രുവരി]] - [[മാർച്ച്]] മാസങ്ങളിലാണ്‌. കുരുമുളക് വള്ളിയുടെ ചുവട്ടിൽ നിന്നും വശങ്ങളിലേക്ക് വളർന്നുപോകുന്ന  തണ്ടുകളാണ്‌ നടുന്നതിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെയുള്ള തണ്ടുകൾ മുറിച്ച് കീഴ്ഭാഗവും മേൽഭാഗവും മുറിച്ചുനീക്കുന്നു. അതിനുശേഷം  രണ്ടോ  മൂന്നോ മുട്ടുകളോടെ ചെറിയ കഷണങ്ങളായി മുറിച്ച് മണ്ണ് നിറച്ച പോളിത്തീൻ കവറുകളിൽ ഒരു മുട്ട് മണ്ണിനടിയിൽ നിൽക്കത്തക്കവിധം  നടുന്നു. ഇങ്ങനെ നടുന്ന വള്ളികൾക്ക് തണൽ അത്യാവശ്യമാണ്‌. കൂടാതെ നല്ലതുപോലെ നനയും ആവശ്യമാണ്‌. ഇങ്ങനെ നട്ട കമ്പുകൾ വേരുപിടിച്ച്  കഴിഞ്ഞാൽ [[കാലവർഷം]] തുടങ്ങുമ്പോൾ നടാവുന്നതാണ്‌.  [[തിരുവാതിര ഞാറ്റുവേല|തിരുവാതിര ഞാറ്റുവേലയാണ്‌]]  കുരുമുളക്  നടുന്നതിന്‌ ഏറ്റവും യോജിച്ച സമയം.

==== നടീൽ രീതി ====
വണ്ണം കുറഞ്ഞതും എന്നാൽ കട്ടിയുള്ളതുമായ വള്ളിച്ചെടിയാണ് കുരുമുളക്. ഇവയ്ക്ക് താങ്ങായി [[തെങ്ങ്]],[[കമുക്]], പോലെയുള്ള  വൃക്ഷങ്ങളോ ഉണ്ടായിരിക്കണം. താങ്ങുമരത്തിന്റെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് മരത്തിൽ നിന്നും 30 സെന്റീ മീറ്റർ അകലത്തിലാണ്‌ തൈകൾ നടുന്നത്.  വള്ളികൾ വളരുന്നതിനനുസരിച്ച് തണ്ടുകൾ മരത്തിനോട് ചേർത്ത് കെട്ടിവയ്ക്കാറുണ്ട്. അത് കുരുമുളക് വള്ളിയുടെ മുട്ടുകൾ താങ്ങ് വൃക്ഷത്തിൽ  പടർന്ന് കയറാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഈ മുട്ടുകളിൽ നിന്നും പുതിയ കിളിർപ്പുകൾ ഉണ്ടായി ചെടി വളരുന്നു. തൈകളുടെ ചുവട്ടിൽ ചപ്പുചവറുകൾ  കൂട്ടിയിടുന്നത് അഴുകി ജൈവവളമാകാനും ഈർപ്പം നിലനിർത്തുന്നതിനും മണ്ണിനുമുകളിലൂടെ പടർന്നുപോകുന്ന വേരുകൾ പൊട്ടാതിരിക്കുന്നതിനും സഹായിക്കും. വളപ്രയോഗത്തിലൂടെ കൂടുതൽ വിളവ് ലഭിക്കും.
കുരുമുളക് വള്ളി ആണ് സാധാരണയായി നടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത് എന്നാൽ ഈ അടുത്തിട കുരുമുളക് കായ [കുരു] തന്നെ നടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന വിദ്യ അടുത്തിട വിജയിച്ചു

==== സവിശേഷതകൾ ====
ഇതിന്റെ ഇലകൾ കടും പച്ച നിറമുള്ളതും, കട്ടിയുള്ളതും അറ്റം കൂർത്തതുമാണ്. സാധാരണ മഴക്കാലത്തിനു മുൻപായി ചെടികൾ പൂക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. കുരുമുളകിന്റെ പൂക്കൾ കുലകളായ് കാണപ്പെടുന്നു. ഈ പൂക്കുലകൾക്ക് തിരികൾ എന്നാണ് പറയുന്നത്. ഒരു തിരിയിൽ ഏകദേശം അൻപതോളം ചെറിയ വെളുത്ത പൂക്കൾ കാണപ്പെടുന്നു. ജലത്തിലൂടെ [[പരാഗണം]] നടക്കുന്ന സസ്യമാണ് കുരുമുളക്. മഴവെള്ളത്തിലൂടെ പരാഗണം നടന്ന ശേഷം തിരികളിൽ ചെറിയ പച്ച മുത്തുപോലെ കായകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. പാകമാകുമ്പോൾ മഞ്ഞ കലർന്ന ചുവപ്പു നിറത്തിലും, പഴുത്തത് കടും ചുവപ്പു നിറത്തിലും കാണാം.

==== വിളവെടുപ്പ് ====
നല്ലതുപോലെ പരിചരണം ലഭിക്കുന്ന കുരുമുളക് കൊടിയിൽ നിന്നും നട്ട് മൂന്നാം വർഷം മുതൽ വിളവ് ലഭിക്കുന്നു. ശരാശരി 25 വർഷം വരെ നല്ലരീതിയിൽ വിളവ് നൽകാറുണ്ട്. [[നവംബർ]] മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെയാണ്‌ സാധാരണ വിളവെടുപ്പ് കാലം. 
തിരികളൊട്കൂടി പറിച്ചെടുക്കുന്ന കുരുമുളക് കുലകൾ കൂട്ടിയിട്ട് ഒരു ദിവസം ചാക്ക് കൊണ്ട് മൂടിയിടുന്നു. പിന്നീട് [[നെല്ല്]] മെതിക്കുന്നത് പോലെ മെതിച്ച് മുളക് മണികൾ വേർതിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വേർതിരിക്കുന്ന കുരുമുളക് വൃത്തിയുള്ള സ്ഥലത്ത് നിരത്തി വെയിലിൽ ഉണക്കിയെടുക്കുന്നു. രണ്ട് ദിവസം വെയിലത്ത് ഇടുന്നു. നല്ലതുപോലെ ഉണങ്ങിയ കുരുമുളകിന് നല്ല കറുത്ത നിറമായിരിക്കും. ഉണക്കിയ മുളക് ഈർപ്പം തട്ടാതെ സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെയുള്ള കുരുമുളകിന്റെ പുറത്തെ കറുത്തതൊലി നീക്കം ചെയ്താണ് ‍വെളുത്ത കുരുമുളക് ആക്കുന്നത്.
[[File:Pepper Before Ripening.jpg|thumb|right|200px|കുരുമുളക് പാകമാകുന്നതിന് മുൻപുള്ളത്]]
[[പ്രമാണം:An Indian Black Pepper fruit with spider webs around them.jpg|പകരം=ഇന്ത്യൻ കുരുമുളകിന്റെ ചിത്രം|ലഘുചിത്രം|ഇന്ത്യൻ കുരുമുളകിന്റെ ചിത്രം]]

== വ്യാപാരം ==
[[വിയറ്റ്നാം]](85000 ടൺ), [[ഇന്തോനേഷ്യ]](67000 ടൺ), [[ഇന്ത്യ]](65000 ടൺ), [[ബ്രസീൽ]](35000 ടൺ), [[മലേഷ്യ]](22000 ടൺ), [[ശ്രീലങ്ക]] (12750 ടൺ) എന്നിവയാണ് കുരുമുളക് ഉല്പ്പാദനത്തിൽ  മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ&lt;ref&gt;http://www.mcxindia.com/products_Pepper.html&lt;/ref&gt;. കുരുമുളകിന്റെ അന്താരാഷ്ട്രവ്യാപാരം നടത്തുന്ന ''ഇന്റർ നാഷനൽ പെപ്പർ എക്സ്ചേഞ്ച്'' [[കൊച്ചി]] ആസ്ഥാനമാക്കിയാണ്‌ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bbc.co.uk/food/tv_and_radio/planetfood_index.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2009-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091002072242/http://www.bbc.co.uk/food/tv_and_radio/planetfood_index.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== കീട/രോഗബാധ ==
[[ചിത്രം:കുരുമുളക് കൊടി.jpg|right|thumb|കുരുമുളക് കൊടി]]
കുരുമുളകിനെ ആക്രമിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാന കീടമാണ്‌ പൊള്ളുവണ്ട്. കൂടാതെ തണ്ടുതുരപ്പൻ പുഴു, മിലിമൂട്ട,മണ്ണിനടിയിലെ സൂക്ഷ്മജീവികൾ എന്നിവയും കുരുമുളക് ചെടിയെ നശിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ജൂൺ മാസത്തിൽ കുരുമുളകിൽ തിരിയിടുമ്പോഴും സെപ്റ്റംബർ ഒക്ടോബർ മാസങ്ങളിൽ തിരിയിൽ മണികൾ ഉണ്ടാകമ്പോഴുമാണ്‌ പൊള്ളുവണ്ടുകൾ ആക്രമിക്കുന്നത്.ഇത്തരം വണ്ടുകൾ കുരുമുളക്  തിരികളേയും മണികളേയുമാണ്‌‌ ബാധിക്കുന്നത്. ‍ഈ വണ്ടുകൾ മുളക് മണികളെ ആക്രമിച്ച് മണികൾ പൊള്ളയായി ഉണങ്ങിക്കരിഞ്ഞ് നശിക്കുന്നു. കൂടുതലായി ഇവയുടെ ശല്യം ഉണ്ടാകുന്നത് തണൽ അധികം ലഭിക്കുന്ന തോട്ടങ്ങളിലാണ്‌. ഇതുമൂലം കുരുമുളകിന്റെ ഉത്പാദനം കുറയുകയും ചെയ്യും. ഈ പൊള്ളുവണ്ടുകൾക്കെതിരേയുള്ള [[ജൈവകീടനാശിനി]]യാണ്‌ [[വേപ്പെണ്ണ എമൽഷൻ]]. തണ്ടുതുരപ്പൻ പുഴുക്കൾ കുരുമുളകിന്റെ ഇളം തണ്ടുകൾ കാർന്നുതിന്നുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി ചെടി ഉണങ്ങി കരിഞ്ഞു നശിക്കുന്നു. തണ്ട്, ഇല, മുളക് മണികൾ എന്നിവയിൽ പറ്റിയിരുന്ന് നീര്‌ ഊറ്റിക്കുടിച്ച് വളരുന്ന ജീവികളാണ്‌ മിലിമൂട്ടകൾ. ചിലപ്പോൾ വേരുകളേയും ഇവ ആക്രമിക്കാറുണ്ട്&lt;ref&gt;[[ബാലരമ]] ഡൈജസ്റ്റ് സപ്ലിമെന്റ്. വേലായുധൻ പണിക്കശ്ശേരി തയ്യാറാക്കിയ, കുരുമുളക്; ചരിത്രം മാറ്റിമറിച്ച കുരുമുളകിന്റെ കഥ. 2008 ജൂൺ 14.&lt;/ref&gt;. ഇവയെക്കൂടാതെ കുരുമുളകിനെ ബാധിക്കുന്ന ചില രോഗങ്ങളാണ് ദ്രുതവാട്ടം, പൊള്ളുരോഗം, അഴുകൽ തുടങ്ങിയവ

=== ദ്രുതവാട്ടം ===
മഴക്കാലത്ത് കുരുമുളകിൽ [[കുമിൾ]]  വരുത്തുന്ന ഒരു രോഗമാണ്‌ ദ്രുതവാട്ടം. രോഗം തുടങ്ങി ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ വള്ളികൾ നശിക്കും. ഇലകളിൽ നനവുള്ള പാടുകൾ ആയി ആരംഭിക്കുന്ന ഈ രോഗം, ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറത്തിൽ ഇലമുഴുവൻ ബാധിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ രോഗത്തിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ രോഗബാധയേൽക്കുന്ന ഇലകൾ നശിക്കുകയും  ചെടി മുഴുവനും നശിക്കുന്നതിന്‌ കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. രോഗം ബാധിച്ച ചെടിയുടെ തണ്ടുകളുടെ പുറം തൊലി ഇളകി പശപോലെയുള്ള  ദ്രാവകം ഒലിച്ചു വരുന്നതാണ്‌ രോഗം മൂർച്ഛിക്കുന്നതിന്റെ ലക്ഷണം. ക്രമേണ ഈ രോഗം വേരിലേക്കും പടരുകയും ചെടി പൂർണ്ണമായും രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ നശിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;.

==== നിയന്ത്രണം ====
മഴക്കാലത്തിന്‌ മുൻപായി ചെടിക്കുചുറ്റും 50സെ. മീ അകലത്തിൽ തടമെടുത്ത് ബോർഡോ മിശ്രിതം 1% വീര്യത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയതോ; ഫൈറ്റൊലാൻ എന്ന കുമിൾ നാശിനി 2 ഗ്രാം ഒരു ലിറ്റർ വെള്ളത്തിൽ എന്ന തോതിൽ തയ്യാറാക്കിയ ലായനിയോ ഒഴിച്ചു നന്നായി കുതിർക്കുക. ഒരു മൂടിന്‌ ഏകദേശം 10ലിറ്റർ വരെ ലായനി വേണ്ടിവരും.  കൂടാതെ ചെടിയുടെ ചുവട്ടിൽ നിന്നും ഇലകൾ  വരെയുള്ള ഭാഗത്ത് ബോർഡോ മിശ്രിതം പുരട്ടുകയും ; ബാക്കി ഭാഗത്ത് ബോർഡോ മിശ്രിതം 1% വീര്യത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയത് തളിച്ചുകൊടുക്കുകയും വേണം.&lt;ref name=&quot;ref1&quot;&gt;. 
 കർഷകശ്രീ മാസിക. ജൂൺ 2008. ജി. വിശ്വനാഥൻ നായർ എഴുതിയ ലേഖനം. താൾ 32-33.&lt;/ref&gt;. ഇങ്ങനെ തുലാവർഷത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ഒന്നുകൂടി ചെയ്യേണ്ടതുമാണ്‌. രോഗം ബാധിച്ചിട്ടുള്ള വള്ളികൾ ചുവടുവച്ച് പിഴുതുമാറ്റി ചുട്ട് നശിപ്പിക്കണം. കൂടാതെ ചെടിയുടെ ചുവട്ടിലോ തോട്ടത്തിലോ യാതൊരു കാരണാവശാലും വെള്ളം കെട്ടിക്കിടക്കാൻ അനുവദിക്കുകയുമരുത്. മഴക്കാലം തുടങ്ങുമ്പോൾ ഒരു കൊടിക്ക് 2 കിലോ ഗ്രാം വേപ്പിൻ പിണ്ണാക്ക്, ഒരു കിലോ കുമ്മായം എന്നിവ ചേർക്കുക. രോഗം ബാധിച്ച സ്ഥലത്ത് വീണ്ടും രണ്ടുവർഷം കഴിഞ്ഞ് മാത്രമേ പുതിയ കൃഷി ഇറക്കാവൂ.  കൂടാതെ ട്രൈക്കോഡർമ കൾച്ചർ 1 കിലോഗ്രാം നേരിയ നനവുള്ള  100കിലോഗ്രാം ചാണകപ്പൊടിയിൽ കൂട്ടിയിളക്കി; ഈർപ്പം നഷ്ടപ്പെടുത്താതെ കൂനകൂട്ടി നനവുള്ള ചാക്കുകൊണ്ട് മൂടി തണലത്ത് സൂക്ഷിക്കുക. ഒരാഴ്ചക്ക് ശേഷം ഈ മിശ്രിതം 5 കിലോഗ്രാം വീതം ഓരോ കൊടിയുടെ ചുവട്ടിലും ജൂൺ- ജൂലൈ മാസങ്ങളിൽ തടമെടുത്ത് ചേർത്താലും മതി. ദ്രുതവാട്ടം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിന്‌ ഈ മിശ്രിതം സഹായിക്കും.&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;. 
==== പൊള്ളുരോഗം ====
ഇല, തണ്ട്, മുളക് മണികൾ എന്നിവയിൽ പൊള്ളുവണ്ട് ഉണ്ടാക്കുന്ന രോഗം. രോഗം ആദ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് ഇലകളിലാണ്‌. ഇലകളിൽ  ആദ്യം ഇളം തവിട്ട് നിറത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന പൊട്ടുകൾ ക്രമേണ വലുതാകുന്നു. രോഗം  തണ്ടുകളേയും ബാധിക്കുന്നതോടെ മുളക് കൊടി നശിക്കുന്നു. ഇതിനു പ്രതിവിധിയായി കൊടിക്കുചുറ്റും 50 സെ.മീ ചുറ്റളവിൽ ബോർഡൊ മിശ്രിതം 1% അല്ലെങ്കിൽ ഫൈറ്റൊലാൻ രണ്ട് ഗ്രാം ഒരു ലിറ്റർ വെള്ളത്തിൽ എന്ന തോതിൽ കലക്കിയത് ഒഴിച്ച് കുതിർക്കുകയും കൊടി നന്നായി നനയത്തക്ക വിധത്തിൽ തളിക്കുകയും വേണം. കൂടാതെ ദ്രുതവാട്ടത്തിന്റെ നിയന്ത്രണ രീതികളും അവലംബിക്കാം.
==== അഴുകൽ ====
ഇതും ഒരു കുമിൾ രോഗമാണ്‌. നഴ്സറിയിൽ നട്ടിട്ടുള്ള വള്ളിക്കഷണങ്ങൾ മുളച്ച് നാമ്പ് വന്നതിനുശേഷം അത് പഴുത്ത് വാടി നശിക്കുന്നതാണ്‌ രോഗ ലക്ഷണം..&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;.

== ഇനങ്ങൾ ==
*[[മലബാർ]] ഇനങ്ങൾ : കൊട്ടവള്ളി, ബാലൻ കൊട്ട, കല്ലുവള്ളി, കരിങ്കൊട്ട, മലബാർ എക്സൽ, പേരാമ്പ്രാ, ഉതിരൻ കോട്ട,
*[[തിരുവിതാംകൂർ]] ഇനങ്ങൾ : നാരായക്കൊടി, കരിമുണ്ടി, കൊറ്റനാടൻ, പെരുംകൊടി, വലിയ കാണിയക്കാടൻ, ചെറിയ കണിയക്കാടൻ കുതിര വാലി, നിലമുണ്ടി, കുതിരവെള്ള.
=== സങ്കര ഇനങ്ങൾ ===
[[File:Panniyoor One pepper 02.jpg|thumb|left|പന്നിയൂർ-1]]
രോഗപ്രതിരോധശേഷി കൂടിയതും കൂടുതൽ വിളവ് നൽകുന്നവയുമായ ''9'' കുരുമുളക് ഇനങ്ങൾ സുഗന്ധവിള ഗവേഷണ കേന്ദ്രം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. '' ശുഭകര, ശ്രീകര, പഞ്ചമി, പൗർണമി, പി.എൽ.സി.2, ഐ.ഐ.എസ്.ആർ. തേവം,ഐ.ഐ.എസ്.ആർ. മലബാർ'' എന്നിവയാണവ. കൂടാതെ, [[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല|കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാലയുടെ]] കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[പന്നിയുർ|പന്നിയൂരിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗവേഷണ കേന്ദ്രം അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള  ''7''  ഇനങ്ങളും വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ''പന്നിയൂർ.1, പന്നിയൂർ.2, പന്നിയൂർ.3, പന്നിയൂർ.4, പന്നിയൂർ.5, പന്നിയൂർ.6, പന്നിയൂർ.7'' എന്നിവ പന്നിയൂരിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തവയാണ്‌. 1967-ൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത '''പന്നിയൂർ 1''' എന്ന കുരുമുളകാണ്‌ ലോകത്തിൽ ആദ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം കുരുമുളക്. ഇവയിൽ കേരളത്തിന്‌ യോജിച്ച കുരുമുളക് ഇനങ്ങളാണ്‌; ''പന്നിയൂർ.1, പന്നിയൂർ.2, പന്നിയൂർ.3, പന്നിയൂർ.4, പന്നിയൂർ.5, പന്നിയൂർ.6, പന്നിയൂർ.7, ശുഭകര, ശ്രീകര, പഞ്ചമി, പൗർണ്ണമി '' എന്നിവ.

പൈപ്പർ കൊളൂബ്രിനം എന്ന കാട്ടുകുരുമുളക് ബഡ്ഡിംഗ് ഉപയോഗിച്ച് സാധാരണ കുരുമുളകുചെടികൾ രോഗകീടബാധകളെ പ്രതിരോധിക്കുന്ന രീതിയിൽ ജോസ് മാധവത്ത് എന്ന കർഷകൻ വിജയകരമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ഈ രീതി ഉപയോഗിച്ച് ഡിസംബർ-  ജനുവരി മാസങ്ങളിൽ തയ്യാറാക്കുന്ന തൈകൾ മൺസൂൺ തുടക്കത്തിൽ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച്, ഉചിതമായ വളർച്ചയെത്തുമ്പോൾ ഒട്ടിച്ച് പുതിയ മികച്ച കുരുമുളകുചെടികൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു&lt;ref&gt;https://nif.org.in/innovation/propagation_-of-_pepper/143&lt;/ref&gt;. പെപ്പർ തെക്കൻ എന്ന പേരിൽ ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ കാഞ്ഞിയാറിൽ ശ്രീ തോമസ്‌, കൊളുബ്രിനം എന്ന കാട്ട് കുരുമുളകിൽ ചില വർഗങ്ങൾ ചേർത്ത് പുതിയ ഇനം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത് നിരവധി തിരികലുള്ള ഇത് സാധാരണ കുരുമുളകിനേക്കാൾ ഇരട്ടി വിളവു കിട്ടുന്ന സങ്കര വർഗമാണ്&lt;ref&gt;https://nif.org.in/innovation/pepper_thekken_an-improved_high_yielding_variety_of_pepper/451&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/karshakasree/features/2025/01/07/viral-pepper-plantation-kerala.html&lt;/ref&gt;..

പെപ്പർ ബോൺസായ്' (Pepper Bonsai): സാധാരണ കുരുമുളകിന്റെ സ്വാഭാവിക സവിശേഷതകൾ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് വളരെ വേഗത്തിൽ തിരിയിട്ട് വിളവു നൽകുന്ന ഈ ഇനം ജോസ് മാധവത്ത് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതാണ്. ഈ കണ്ടെത്തലിന് 2005-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് നാഷണൽ ഇന്നൊവേഷൻ ഫൗണ്ടേഷന്റെ (NIF) ദേശീയ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു{{തെളിവ്}}.

==രസാദി ഗുണങ്ങൾ==
രസം			:കടു

ഗുണം		:ലഘു, തീക്ഷ്ണം

വീര്യം			:ഉഷ്ണം

വിപാകം		:കടു
&lt;ref name=&quot;vns1&quot;&gt;ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ, ഡോ. നേശമണി, കേരള ഭാഷ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്&lt;/ref&gt;

==ഔഷധയോഗ്യ ഭാഗം==
ഫലം, വേര് &lt;ref name=&quot; vns1&quot;/&gt;

==ഔഷധപ്രയോഗം==
കഫം, പനി ഇവയെ ശമിപ്പിക്കും. [[അഷ്ടചൂർണ്ണം|അഷ്ടചൂർണ്ണ]]ത്തിലെ ഒരു ഘടകമാണ്. കഫം ശമിപ്പിക്കാനും ദഹനശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കാനും കുരുമുളക് നല്ലതാണ്.&lt;ref&gt;ഔഷധ സസ്യങ്ങളുടെ അത്ഭുത പ്രപഞ്ചം- ശ്രീ. മാത്യു മടുക്കക്കുഴി- കറന്റു ബുക്സ്.&lt;/ref&gt;

== കുറിപ്പുകൾ ==
* കേരളത്തിലെ അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള രണ്ട് കുരുമുളക് ഇനങ്ങളാണ് മലബാർ ഗാർബിൾഡ്, തലശ്ശേരി എക്സ്ട്രാ ബോൾഡ് എന്നിവ.
* തളിപ്പറമ്പിനടുത്തുള്ള പന്നിയൂർ എന്ന പ്രദേശത്തെ കുരുമുളക് വളരെ വിശേഷപ്പെട്ട ഇനമാണെന്ന് 1889 ൽ മനസ്സിലാക്കി ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരി. അവിടെ നിന്നും 12000 വള്ളികൾ കൊണ്ടുവന്ന് ഏറനാട് താലൂക്കിലെ എളങ്കൂർ ദേശത്ത് സുമാർ 200 ഏക്ര സ്ഥലത്ത് കൃഷി ചെയ്തു.
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt; &lt;/div&gt;

== ചിത്രങ്ങൾ ==
&lt;gallery caption=&quot;കുരുമുളകിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ&quot; widths=&quot;110px&quot; heights=&quot;110px&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
File:Pepper_-_കുരുമുളക്_01.JPG|ഉണങ്ങിയ കുരുമുളക്
File:Pepper_-_കുരുമുളക്_02.JPG|കുരുമുളക് ഇലയും തിരിയും
File:Pepper_-_കുരുമുളക്_05.JPG|കുരുമുളക് കൊടികൾ
image:Pfeffer-Längsschnitt.jpg|പച്ചക്കുരുമുളക് ഛേദിച്ച ചിത്രം
Image:Peppercorn-varieties.jpg|പലനിറത്തിലുള്ള കുരുമുളക്
Image:Piper nigrum Dried fruits with and without pericarp - Penja Cameroun.jpg|കറുപ്പും വെള്ളയുമായ കുരുമുളക്
File:Pepper,_കുരുമുളക്.JPG|കുരുമുളക് ചെടി
പ്രമാണം:നാടൻ-കുരുമുളക്സംഭരണകേന്ദ്രം.jpg|കുരുമുളക് സംഭരണ കേന്ദ്രം. അങ്കമാലിയിൽ നിന്നുള്ള ചിത്രം.
File:Piper nigrum -seeds.JPG|വയനാട്ടിലെ തോൽപ്പെട്ടിയിൽ
&lt;/gallery&gt;
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{WS|black pepper}}
{{CC|black pepper}}

&lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/health/healthy-food/2017/08/12/black-pepper-health-medicinal-benefits.html കുരുമുളകിന്റെ ഔഷധഗുണങ്ങൾ‍]&lt;/ref&gt;

[[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിൽ ഉത്ഭവിച്ച സസ്യവിളകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാൾ ലിനേയസ് നാമകരണം ചെയ്തവ]]
[[വർഗ്ഗം:പിപ്പരേസീ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ അപൂർവ്വവും വംശനാശഭീഷണിയുള്ളതുമായ സസ്യങ്ങൾ]]


{{Plant-stub}}</text>
      <sha1>b475ani79u7g725bwffsf9xs882a3cj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തീനീറിയിലെ മരം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13232</id>
    <revision>
      <id>4676434</id>
      <parentid>4557526</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4652" sha1="s76z6oi9ol1hckhkgys5pd4f7pu6z9j" xml:space="preserve">{{prettyurl|Arbre du Tenere}}
[[ചിത്രം:Arbre-du-tenere-1961.jpg|right|200px]]

ഒരു കാലത്ത്‌ ലോകത്തെ ഏറ്റവും ഒറ്റപ്പെട്ടതെന്ന്‌ കണക്കാക്കിയിരുന്ന [[അക്കേഷ്യ]] (''[[:en:Vachellia_tortilis|Vachellia tortilis]]'' subsp. ''raddiana''))&lt;ref name=&quot;Riedacker&quot;&gt;{{cite book |last=Riedacker |first=A. |url=https://books.google.com/books?id=mL62aLtlF2YC&amp;pg=PA406 |title=Physiologie des arbres et arbustes en zones arides et semi-arides: séminaire, Paris-Nancy, 20 mars-6 avril 1990 |publisher=John Libbey Eurotext |year=1993 |isbn=2-7420-0019-4 |page=406 |language=French |quote=L'Hote (1961) note dans son article sur l'arbre du Ténéré (''Acacia raddiana'') que l'on aurait retrouvé ses racines à 30 métres de profondeur. |accessdate=2009-08-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Le Roy&quot;&gt;{{cite book |last=Le Roy |first=Robert |url=https://books.google.com/books?id=beEsVfvm87wC&amp;pg=PA108 |title=Méhariste au Niger: souvenirs sahariens |publisher=Karthala Editions |year=1998 |isbn=2-86537-778-4 |page=108 |language=French |quote=It avait fallu à cet ''acacia tortilis'' une belle vigueur et une fameuse chance pour subsister là, seul, jusqu'à élever son feuillage hors de portée des gazelles. |accessdate=2009-08-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Kyalangalilwa |first1=Bruce |last2=Boatwright |first2=James S. |last3=Daru |first3=Barnabas H. |last4=Maurin |first4=Olivier |last5=van der Bank |first5=Michelle |date=2013-08-01 |title=Phylogenetic position and revised classification of Acacia s.l. (Fabaceae: Mimosoideae) in Africa, including new combinations in Vachellia and Senegalia |url=https://doi.org/10.1111/boj.12047 |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=172 |issue=4 |pages=500–523 |doi=10.1111/boj.12047 |issn=0024-4074 |url-access=subscription |hdl-access=free |hdl=10566/3454}}&lt;/ref&gt; വിഭാഗത്തിൽ‌പ്പെട്ട ഒരു [[മരം|മരമായിരുന്നു]] '''തീനീറിയിലെ മരം'''. [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയിലെ]] [[സഹാറ മരുഭൂമി|സഹാറ മരുഭൂമിയുടെ]] ഭാഗമായ [[നൈജർ]] രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കുള്ള [[തീനീറി]] പ്രദേശത്തെ [[കാരവൻ]] വഴികളിലെ പ്രധാന അടയാളമായിരുന്ന 400 കി.മീ ചുറ്റളവിലെ ഈ ഒരേയൊരു മരം വളരെ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു.{{Fact}} 1973 ൽ മദ്യപിച്ച ഒരു ട്രക്ക് ഡ്രൈവർ ഇടിച്ചുവീഴ്ത്തുന്നതുവരെ ഏകദേശം 300 വർഷമായി ഈ മരം നിലനിന്നിരുന്നുവെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/the-most-isolated-tree-in-the-world-was-killed-by-a-probably-drunk-driver-5369329/|title=The Most Isolated Tree in the World Was Killed by a (Probably Drunk) Driver|access-date=|last=Nuwer|first=Rachel|date=October 24, 2013|website=Smithsonian Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പശ്ചാത്തലം ==
സഹാറ മരുഭൂമി ഇന്നത്തേക്കാൾ വരണ്ടതായിരുന്നകാലത്ത് അസലൈയിൽ വളർന്നിരുന്ന ഒരു കൂട്ടം മരങ്ങളിൽ അവസാനത്തേതായിരുന്നു ടെനെറെ മരം. പതിറ്റാണ്ടുകളായി ആ മരം ഒറ്റയ്ക്ക് നിലനിന്നിരുന്നു. 1938–1939 ലെ ശൈത്യകാലത്ത്, മരത്തിന് സമീപം ഒരു കിണർ കുഴിച്ചു, മരത്തിന്റെ വേരുകൾ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് 33–36 മീറ്റർ (108–118 അടി) താഴെ ജലവിതാനത്തിലെത്തിയതായി കണ്ടെത്തി.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
== കുറിപ്പുകൾ ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt; &lt;/div&gt;

[[വർഗ്ഗം:Individual trees]]
[[വർഗ്ഗം:Geography of Niger]]
[[വർഗ്ഗം:Tuareg]]
[[വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>s76z6oi9ol1hckhkgys5pd4f7pu6z9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19926</id>
    <revision>
      <id>4676366</id>
      <parentid>4665701</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalsathyan19952099</username>
        <id>57735</id>
      </contributor>
      <origin>4676366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133912" sha1="nllsm1sejynmlsnl12mcul50ugp7eia" xml:space="preserve">{{PU|Mookambika Temple, Kollur}}
{{Infobox Hindu temple
| name               = കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം
| native_name        = ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ
| image              = Kollur Mookambika Temple 20080123.JPG
| image_upright      = 1.5
| alt                = 
| caption            = കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം
| map_type           = Karnataka
| map_caption        = Location in Karnataka
| coordinates        = {{coord|13.8638|74.8145|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        = 
| proper_name        = 
| country            = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| state              = [[കർണാടക]]
| district           = [[ഉഡുപ്പി ജില്ല|ഉഡുപ്പി]]
| region             = [[തുളുനാട്]]
| locale             = [[കൊല്ലൂർ]]
| elevation_m        = 
| deity              = ശ്രീ [[മൂകാംബിക]] ([[മഹാകാളി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] ഐക്യരൂപിണി)
| festivals          = [[രഥോത്സവം]], [[നവരാത്രി]],  [[വിജയദശമി]] 
| architecture       = 
| temple_quantity    = 
| monument_quantity= 
| inscriptions       = 
| year_completed     = ~800 എ.ഡി
| creator            = ഹാലുഗല്ലു വീര സംഗയ്യ മഹാരാജാവ് 
| website            = 
}}
[[File:The_chariot.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_chariot.jpg|ലഘുചിത്രം|ശ്രീ മൂകാംബിക ദേവിയുടെ സ്വർണ്ണ രഥം.]]
[[File:Lamp_in_front_of_the_temple.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lamp_in_front_of_the_temple.jpg|ലഘുചിത്രം|ദീപസ്തംഭവും കൊടിമരവും (ധ്വജസ്തംഭം).]]
[[File:View_of_the_entrance.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_of_the_entrance.jpg|ലഘുചിത്രം|പ്രവേശന കവാടത്തിൻ്റെ കാഴ്ച]]
[[പ്രമാണം:Kollur mookambika temple.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]
[[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്ത് [[ഉഡുപ്പി ജില്ല]]യിലെ [[ബൈന്ദൂർ താലൂക്ക്|ബൈന്ദൂർ താലൂക്കിൽ]] [[കൊല്ലൂർ|കൊല്ലൂരിൽ]], [[സൗപർണിക|സൗപർണ്ണികാ നദിയുടെ]] തെക്കേ തീരത്ത്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്  '''കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം''' ([[കന്നഡ]]:ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ) [[മൂകാംബിക]] എന്ന ഭഗവതിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന  ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ ജാതി മതസ്ഥർക്കും  ദർശനം അനുവദനീയമാണ്. [[കുടജാദ്രി]] മലകളുടെ താഴ്‌വാരത്തുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം കോലാപുര ആദിലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു.  ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദേവീ  ഭക്തരുടെയും ശാക്തേയ ഉപാസകരുടെയും ഒരു  പുണ്യകേന്ദ്രം കൂടിയാണിത്.  

ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയായ സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] മൂകാംബിക. &quot;[[കാളി|മഹാകാളി]], [[ലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി]], [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതി]]&quot; എന്നി മൂന്ന് ഭാവങ്ങളുടെ  ഐക്യരൂപിണിയായി [[മൂകാംബിക]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയുടെ മൂന്ന് ഭാവങ്ങൾക്കും ഇവിടെ തുല്യ പ്രാധാന്യമാണ്. എന്നാൽ,  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയില്ല. എല്ലാ പൂജകളും ഈ മൂന്നു സങ്കല്പങ്ങളെയും സമന്വയിച്ചുള്ളതാണ്. [[ത്രിപുരസുന്ദരി]] എന്ന പേരിലും മൂകാംബിക അറിയപ്പെടുന്നു. ശ്രീചക്രപീഠത്തിൽ ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തിസാന്നിധ്യം]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[ശിവലിംഗം]] കൂടിയുള്ളതിനാൽ ശിവശക്തി-ത്രിമൂർത്തി ഐക്യരൂപത്തിലാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. ഗ്രഹണസമയത്ത് നട അടയ്ക്കാത്ത ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഇവിടെയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/karnataka/kollur-mookambika-temple/ps47149893.cms|title=Kollur Mookambika Temple|publisher=timesofindia.indiatimes.com|newspaper=The Times of India|access-date=6 January 2023|last1=Hande|first1=Shrinidhi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.devotionalstore.com/blogs/devotional-blog/things-to-keep-in-mind-while-travelling-to-mookambika-temple|title=Things To Keep In Mind While Travelling to Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|website=devotionalstore.com|publisher=Devotional Store|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704003703/https://www.devotionalstore.com/blogs/devotional-blog/things-to-keep-in-mind-while-travelling-to-mookambika-temple|archive-date=4 July 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://gotirupati.com/kollur-mookambika-temple/|title=Kollur Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|date=6 March 2016|website=gotirupati.com|publisher=Gotirupati}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kollur.com/|title=Welcome To Kollur Sri Mookambika Devi Site|access-date=7 April 2007|website=kollur.com/|publisher=kollur.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629041707/http://www.kollur.com/|archive-date=29 June 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.karnatakaholidays.com/kollur-mookambika-temple.php|title=Kollur Mookambika Temple|access-date=6 January 2023|website=karnatakaholidays.com|publisher=Karnataka Holidays|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101222127/http://www.karnatakaholidays.com/kollur-mookambika-temple.php|archive-date=1 November 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ആദിപരാശക്തിയുടെ വാസസ്ഥാനമായി കരുതപ്പെടുന്ന [[ശ്രീചക്രം|ശ്രീചക്രപ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക്]] ഇവിടെ അതീവപ്രാധാന്യമുണ്ട്. വടക്ക് [[ഗോകർണ്ണം|ഗോകർണം]] മുതൽ തെക്ക് [[കന്യാകുമാരി]] വരെ വ്യാപിച്ചു കിടന്നിരുന്ന [[കേരളം|പുരാതന കേരളത്തിന്റെ]] രക്ഷയ്ക്കായി പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച നാല് അംബികമാരിൽ പ്രധാനിയാണ് മൂകാംബിക എന്ന്‌ സങ്കല്പമുണ്ട്. അതിനാൽ മലയാളികൾ ധാരാളമായി ദർശനം നടത്തുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. നിലവിൽ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് കർണാടകയിലാണെങ്കിലും ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന ഭക്തരിൽ നല്ലൊരു ശതമാനവും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിന്നാണ്. മലയാളികൾക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട  ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിന് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=54520 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-09-29 |archive-date=2009-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090916055212/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=54520 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഭഗവതീസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിലും]], ശിവസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലും]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണിത്. 

[[മീനം|മീനമാസത്തിലെ]] കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മഹാരഥോത്സവവും,  [[ആശ്വിനം|ആശ്വിനമാസത്തിലെ]] ഒമ്പത് നാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന &quot;[[നവരാത്രി]] ഉത്സവവും &quot;[[വിദ്യാരംഭം|വിദ്യാരംഭവും]]&quot; ഇവിടെ അതിപ്രധാനമാണ്. മറ്റൊന്ന് മൂകാംബിക ജന്മാഷ്ടമി ആണ്. കൂടാതെ [[യുഗാദി]], [[മഹാശിവരാത്രി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളും വിശേഷങ്ങളാണ്. കർണാടക സർക്കാരിന് കീഴിലുള്ള ഹിന്ദുമത സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനത്തിന് കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

== പ്രതിഷ്ഠ ==
ശിവശക്തി ഐക്യരൂപത്തിലാണ് മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ശങ്കരാചാര്യരാണ്  ഭഗവതിയെ ഇന്ന്‌ കാണുന്ന രീതിയിൽ ശ്രീചക്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ശ്രീചക്രത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്ന ജ്യോതിർലിംഗവും അതോടൊപ്പം ശങ്കരാചാര്യർ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ചതുർബാഹുവായ മൂകാംബികാദേവിയുടെ  വിഗ്രഹവുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠകൾ.         

സ്വർണ്ണരേഖയാൽ പകുത്തിരിക്കുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൻ്റെ വലത്തെ പകുതിയിൽ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ  എന്നീ ത്രിമൂർത്തികളുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും മറുവശത്ത് പരാശക്തിയുടെ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളായ മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി എന്നിവരുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്വർണ്ണരേഖ തുല്യമായിട്ടല്ല ശിവലിംഗത്തെ പകുത്തിരിയ്ക്കുന്നത്, മറിച്ച് അല്പം വലത്തോട്ട് മാറിയാണ്. തന്മൂലം ത്രിമൂർത്തികളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന വലതുഭാഗത്തിന് വലുപ്പം കുറവാണ്. ഇതുമൂലമാണ് ഇവിടെ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം വന്നതും. എങ്കിലും ത്രിമൂർത്തികളെ, അവരിൽത്തന്നെ പ്രധാനമായും ശിവനെ ഒട്ടും പ്രാധാന്യം കുറവില്ലാതെ കണ്ടുവരാറുണ്ട്.    

ശംഖ്, ചക്രം, വരദം, അഭയം എന്നീ മുദ്രകളോടെ പഞ്ചലോഹനിർമ്മിതമായ ബിംബത്തിൻ്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. ദേവിയുടെ മാറിലെ മരതകരത്നം അമൂല്യമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത സിംഹമുഖം, വെള്ളിയിൽ തീർത്ത വാൾ ഇവയാണ് പ്രധാന അലങ്കാരങ്ങൾ. ശ്രീചക്രത്തിൽ കുടിയിരിക്കുന്ന ഭഗവതിയ്ക്ക് സിംഹാസനസ്ഥയായ മഹാരാജ്ഞിയുടെ ഭാവമാണ്.  കോലാപുരേശിയായ മഹാലക്ഷ്മിയായും മൂകാംബിക ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിൽ വിദ്യാദേവിയുടെ പ്രത്യേക പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കലോപാസകരുടെ കേന്ദ്രമാണ് ഈ സരസ്വതി മണ്ഡപം എന്ന് പറയാം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തായി മറ്റൊരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം കാണാം. ഇവിടെ [[ചാമുണ്ഡി|ചാമുണ്ഡിയാണ്]] പ്രതിഷ്ഠ. [[ചൗഡേശ്വരി]] എന്ന പേരിലാണ് ഈ ദേവി അറിയപ്പെടുന്നത്.  ഇങ്ങനെ മൂന്ന് രൂപങ്ങളിൽ ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇതെല്ലാം ചേർന്നതാണ് മൂകാംബികാദേവിയുടെ സങ്കല്പം.   

പ്രധാന ശ്രീകോവിലിലെ സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കുകൊള്ളുന്ന മഹാദേവനെ, ഉപദേവതാ സ്ഥാനത്ത് 4 വ്യത്യസ്തമായ  ഭാവങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു - പ്രാണലിംഗേശ്വൻ, പാർത്ഥേശ്വരൻ ([[കിരാതമൂർത്തി]]), നഞ്ചുണ്ടേശ്വരൻ, ചന്ദ്രമൗലീശ്വരൻ എന്നീ പേരുകളിൽ.   [[ഗണപതി]] (സ്തംഭ ഗണപതി, അഷ്ടദശഭുജ ഗണപതി , പഞ്ചമുഖ ഗണപതി ഉൾപ്പെടെ മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ), മഹാവിഷ്ണു, [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], [[വീരഭദ്രൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ സേനാനായകനായ വീരഭദ്രനെ തൊഴുത ശേഷമാണ് ദേവീദർശനം നടത്തേണ്ടത് എന്നതാണ് ചിട്ട. കൂടാതെ, മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തായി വലമ്പിരി (ബലമുറി) ഗണപതിയുടെ ഒരു ക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. വടക്കോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന ഈ ഗണപതി ഭഗവാനെ തൊഴുതശേഷമേ  മതിൽക്കകത്ത്  ദർശനം നടത്താവു.  വലമ്പിരി ഗണപതിയ്ക്ക് നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 

== പുരാണം, ഐതിഹ്യം ==
[[പ്രമാണം:Sree Mookambika Temple.JPG|thumb|300px|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രകവാടം]] 

ശ്രീലകത്ത്‌ ശംഖ -ചക്ര -വരദാഭയ ഹസ്‌തയായി    മൂകാംബികാദേവി പത്മാസനത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നു. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുരാണം ഇപ്രകാരമാണ്. 

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗം പണ്ട് കൊടും വനമായിരുന്നുവത്രെ. അവിടെയായിരുന്നു കോലമഹർഷി തപസ്സ് ചെയ്തിരുന്നത്.  അപ്പോൾ അവിടെ കംഹൻ എന്ന അസുരൻ വരികയും മഹർഷിയെയും മറ്റ് മനുഷ്യരെയും ഉപദ്രവിക്കുകയും ചെയ്തു.

ശക്തിയും അമരത്വവും നേടാനായി കംഹാസുരൻ ബ്രഹ്മാവിനെ തപസ്സ് ചെയ്തു. പരിഭ്രാന്തരായ ദേവന്മാർ പരാശക്തിയെ  അഭയം പ്രാപിച്ചു. തപസ്സിൽ പ്രീതനായി ബ്രഹ്മാവ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ, കംഹാസുരന്റെ നാവിൽ കുടിയേറിയ ഭഗവതി അയാളെ മൂകനാക്കി മാറ്റി.

മൂകനായ കംഹൻ വരമൊന്നും ചോദിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് മടങ്ങി. ഇങ്ങനെ കംഹനെ മൂകനാക്കിയതിനാലാണ് ദേവിക്ക് മൂകാംബിക എന്ന പേരു വന്നത്. കംഹൻ അതിനുശേഷം മൂകാസുരൻ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. തപോലക്ഷ്യത്തിനു വിഘ്‌നം നേരിട്ടതോടെ കോപിഷ്ഠനായ മൂകാസുരൻ ദേവലോകം ആക്രമിച്ചു. പിന്നീട് ഭഗവതി, എല്ലാ ശക്തിയും ആർജിച്ച് മൂകാസുരനിഗ്രഹം നടത്തുകയായിരുന്നു. 

ഈ സമയം ത്രിമൂർത്തികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട്  ജ്യോതിർമയമായ ശ്രീചക്രം ഉണ്ടാക്കി ലോകരക്ഷാർഥം മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഐക്യരൂപത്തിൽ ആദിപരാശക്തിയെ സ്വയംഭൂലിംഗരൂപത്തിൽ കൊല്ലൂരിൽ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. 
ഇങ്ങനെ ത്രിമൂർത്തികൾ ചേർന്ന് പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണത്രെ ഇന്നു കാണുന്ന ത്രിമൂർത്തീസമേതയായ മൂകാംബികാപ്രതിഷ്ഠ. 

പിന്നീട്, ശ്രീശങ്കരാചാര്യർ ഇവിടെയെത്തി തപസ്സു ചെയ്തു ഭഗവതിയെ  പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹം കണ്ട അതേ രൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണ് ഇന്നു കാണുന്ന നാലു കരങ്ങളോടു കൂടിയ ഭഗവതീപ്രതിഷ്ഠ. അതിനു മുമ്പ് സ്വയംഭൂലിംഗം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഗർഭഗൃഹത്തിന് പിറകിലായി ഒരു സ്ഥാനത്ത്‌ ശ്രീശങ്കരന്റെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. അദ്ദേഹം ധ്യാനിച്ചിരുന്ന സ്ഥലം ഒരു മുറിയാക്കി മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്‌. ശങ്കരാചാര്യർ നിശ്ചയിച്ച പൂജാക്രമങ്ങളാണ് ഇന്നും ഇവിടെ പിന്തുടർന്നു വരുന്നത്.

മൂകാംബികാസന്നിധിയിൽ എത്തണമെങ്കിൽ  ഭഗവതി വിളിയ്ക്കണം എന്നൊരു വിശ്വാസം കേരളത്തിലുണ്ട്. എത്ര സമയമെടുത്ത് മുന്നൊരുക്കങ്ങൾ നടത്തിയാലും മനസ്സിൽ അമ്മയുടെ വിളി എത്തിയില്ലായെങ്കിൽ കൊല്ലൂരിലേക്കുള്ള യാത്ര മുടങ്ങുമത്രെ. 

[[ജ്യേഷ്ഠം|ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ]] വെളുത്ത പക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിനാളിലാണ് ഭഗവതി ഇവിടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചതെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആ ദിവസം ഇവിടെ ''ജന്മാഷ്ടമി'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. 

ഒരിക്കൽ രോഗബാധിതനായി കിടന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് വേണ്ടി ഭഗവതി കഷായവുമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇന്നും കഷായപ്രസാദം നൽകി വരുന്നു.

== ക്ഷേത്ര നിർമ്മിതി ==
=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===
[[കൊല്ലൂർ]] ഗ്രാമത്തിന്റെ നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുവശവും നിരവധി മലകൾ ചുറ്റിനിൽക്കുന്നു. പന്ത്രണ്ടടി ഉയരമുള്ള ആനപ്പള്ളമതിൽ ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നു. കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ഭാഗങ്ങളിൽ രണ്ട് ഇരുനില ഗോപുരങ്ങൾ കാണാം. പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് അര കിലോമീറ്റർ മാറി മാരികാംബാക്ഷേത്രം ([[മാരിയമ്മൻ]] ക്ഷേത്രം) എന്ന മറ്റൊരു ദേവീക്ഷേത്രവും, അവിടുന്ന് അല്പം മാറി സിദ്ധേശ്വരക്ഷേത്രം എന്ന ചെറിയ ശിവക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. തെക്കേ നടയിൽ ക്ഷേത്രം തന്ത്രിമാരുടെ വീട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് തൊട്ടുമുന്നിലൂടെ ''അഗ്നിതീർത്ഥം'' എന്ന പേരിൽ ഒരു കൊച്ചു അരുവി ഒഴുകിപ്പോകുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടെ പോയാൽ മറുകരയിലെത്താം. [[കുടജാദ്രി]]യിൽ നിന്ന് വരുന്ന ഈ അരുവിയും മറ്റ് 63 അരുവികളും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുവച്ച് സംഗമിച്ചാണ് [[സൗപർണിക|സൗപർണ്ണികയാകുന്നത്]]. കിഴക്കേ നടയിൽ ക്ഷേത്രം വക ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുണ്ട്. ഇതിനടുത്താണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആനകളെ പാർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

കിഴക്കേ നടയിലൂടെ അകത്ത് കടന്നാൽ ആദ്യം കാണുന്നത് സ്വർണ്ണക്കൊടിമരവും അതിന് തൊട്ടുമുന്നിലുള്ള ഏതാണ്ടത്രയുംതന്നെ വലിപ്പമുള്ള ദീപസ്തംഭവുമാണ്. തനി കന്നഡ ശൈലിയിലാണ് ഇവിടെ കൊടിമരം പണിതിട്ടുള്ളത്. ഇതിന്റെ മുകളിലെ ഭാഗം സ്തൂപാകൃതിയിലും താഴെയുള്ള ഭാഗം ചതുരാകൃതിയിലുമാണ്. ഏറ്റവും മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപം കാണാം; താഴേയ്ക്ക് വരുമ്പോൾ വിവിധ ദേവീദേവന്മാരുടെ രൂപങ്ങളും. ദീപസ്തംഭത്തിൽ ഒരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''സ്തംഭഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പേര്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളെല്ലാം ഈ ഗണപതിയെ വണങ്ങിയേ തുടങ്ങാറുള്ളൂ. 

മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിവരുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ പലയിടങ്ങളിൽ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ദശഭുജഗണപതി, പുറത്ത് സ്തംഭഗണപതി, പഞ്ചമുഖഗണപതി, സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിലെ വിദ്യാഗണപതി, മതിൽക്കെട്ടിനും പുറത്ത് വലമ്പിരി ഗണപതി - ഇങ്ങനെ പലയിടങ്ങളിലായി പല രൂപങ്ങളിൽ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ദേവി ആറാട്ടിനെത്തുന്ന സൗപർണ്ണികാ നദിയുടെ തീരത്തും ഒരു ഗണപതിക്ഷേത്രം കാണാം. ഇതെല്ലാം ഗണപതിയ്ക്ക് ഇവിടെ നൽകിവരുന്ന പ്രാധാന്യത്തിന്റെ തെളിവാണ്.
 
തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിൽ കാണാം. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു|മഴുവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[വജ്രായുധം|വജ്രായുധവും]] ധരിച്ച ഭഗവാന്റെ മുന്നിലെ ഇടതുകൈ അഭയമുദ്രയാക്കി താഴേയ്ക്കും മുന്നിലെ വലതുകൈ വരദമുദ്രയാക്കി നേരെയും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. വലതുചുമലിൽ [[വേൽ]] കാണാം. മുകളിലായി ചെറിയൊരു നാഗരൂപവും കാണാം. ഇത് നാഗഭാവത്തെ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനെ ബന്ധനസ്ഥനാക്കിയ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മുക്തിനേടാൻ സുബ്രഹ്മണ്യൻ നാഗരൂപം സ്വീകരിച്ച് തപസ്സിനുപോയ പുരാണകഥയെ അനുസ്മരിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ രൂപം. എല്ലാമാസത്തിലും വരുന്ന വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]] ഇവിടെ അതിവിശേഷമാണ്. അവയിൽ, [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] വരുന്ന [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] വരുന്ന [[ചമ്പാഷഷ്ഠി|ചമ്പാഷഷ്ഠിയും]] കൂടുതൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയോടൊപ്പം നാഗദൈവങ്ങളും ശ്രീകോവിലിൽ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സ്വർണ്ണത്തിലും വെള്ളിയിലും തീർത്ത മൂന്ന് നാഗരൂപങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നാഗദോഷനിവാരണത്തിന് ഇവിടെ നിരവധി പൂജകൾ നടത്താറുണ്ട്. 

സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ '''സരസ്വതീമണ്ഡപം'''. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ സ്ഥലം. ഇവിടെ സരസ്വതീദേവിയുടെ ചെറിയ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. വെള്ളിയിൽ തീർത്ത, ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം സാധാരണ കാണുന്ന സരസ്വതീരൂപത്തിൽ തന്നെയാണ്. ഇതിന് പിന്നിലായി കാണുന്ന അറയിൽ സിംഹത്തിന്റെ പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന ദുർഗ്ഗാഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. എന്നാൽ വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഈ നട തുറക്കാറുള്ളൂ എന്നതിനാൽ എപ്പോഴും ദർശനം സാധിയ്ക്കില്ല. ഈ സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിൽ മിക്കപ്പോഴും കലാപരിപാടികൾ നടക്കുന്നതായി കാണാം.    

സരസ്വതീദേവിയ്ക്ക് സമീപം തന്നെ ഒരു ഗണപതിവിഗ്രഹവും കാണാം. ഇത് വിദ്യാഗണപതിയായി സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ദിവസവും പൂജകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. അത്താഴശീവേലിസമയത്ത് ദേവിയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് അല്പസമയം ഇരുത്തുന്നത് പ്രധാന ചടങ്ങാണ്. ഈ സമയത്ത് ദേവിയെ തൊഴുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്ക് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [[അവിൽ]] നിവേദ്യമാണ് ഈ സമയത്തെ പ്രധാന വഴിപാട്. ദിവസവും ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ഇവിടെ വന്ന് തങ്ങളുടെ നൃത്തസംഗീതമികവുകൾ പ്രകടമാക്കാറുണ്ട്. ഒട്ടുമിക്ക ദിവസവും ഇവിടെ ധാരാളം കലാകാരന്മാരെ കാണാം. ഗാനഗന്ധർവ്വൻ ഡോ. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]] എല്ലാ വർഷവും തന്റെ ജന്മദിനമായ ജനുവരി 10-ന് ഇവിടെ വന്ന് സംഗീതാർച്ചന നടത്തുന്നത് പതിവായിരുന്നു. ഇവിടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് കുട്ടികൾ [[വിദ്യാരംഭം]] ചെയ്യുന്നതും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതകളിലൊന്നാണ്.   

സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിന്റെ തൊട്ടടുത്ത് തിടപ്പള്ളിയും ഹോമപ്പുരയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി അടുത്തടുത്ത് അഞ്ച് ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. ഇവയിൽ ആദ്യത്തെ ശ്രീകോവിലിൽ പഞ്ചമുഖഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയും മറ്റ് നാലിടത്തും ശിവപ്രതിഷ്ഠകളുമാണ്. ശിവപ്രതിഷ്ഠകൾ കുടികൊള്ളുന്ന ശ്രീകോവിലുകളിലെ പ്രതിഷ്ഠകൾ യഥാക്രമം (തെക്കുനിന്ന് വടക്കോട്ട്) പ്രാണലിംഗേശ്വരൻ, പാർത്ഥേശ്വരൻ, നഞ്ചുണ്ടേശ്വരൻ, ചന്ദ്രമൗലീശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. വ്യത്യസ്ത വലുപ്പങ്ങളിലുള്ള ശിവലിംഗങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നഞ്ചുണ്ടേശ്വരന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ മാത്രമാണ് [[നന്ദി]]പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്. അതിനാൽ ഈ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്തായി ഒരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം കാണാം. ഇവിടെ ഉഗ്രരൂപിണിയായ [[ചാമുണ്ഡി|ചാമുണ്ഡിയാണ്]] (കാളി) പ്രതിഷ്ഠ. ദേവീസങ്കല്പത്തിൽ മൂന്ന് വിഗ്രഹങ്ങളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. ഇവയിൽ ഒന്നിൽ ഹനുമാനും മറ്റേതിൽ മഹാവിഷ്ണുവുമാണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. [[ലങ്ക]]യിലേയ്ക്ക് ചാടാൻ ഒരുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭാവത്തിലുള്ള വീരഹനുമാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം പൂർണ്ണമായും കുങ്കുമത്തിൽ പൊതിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീദേവിയ്ക്കും ഭൂമീദേവിയ്ക്കുമൊപ്പം നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ മഹാവിഷ്ണുവിഗ്രഹം. നാലുകൈകളിലായി ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, താമര എന്നിവ കാണാം. രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകൾക്കും താരതമ്യേന പഴക്കം കുറവാണ്. വടക്കുഭാഗത്ത് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും വഴിപാട് കൗണ്ടറുകളുമാണ്. ഇവിടെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ രഥങ്ങൾ ഉത്സവക്കാലമൊഴിച്ചുള്ള സമയങ്ങളിൽ സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുക. വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ദക്ഷാന്തകനായ വീരഭദ്രൻ കുടികൊള്ളുന്നു. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായാണ് ഇവിടെ വീരഭദ്രന്റെ സങ്കല്പം. ആദ്യം വീരഭദ്രനെ തൊഴണം എന്നാണ് ആചാരം. വീരഭദ്രന്റെ ശ്രീകോവിലിന് സമീപം ഒരു തുളസിത്തറയും അതിന് ചുവട്ടിലുള്ള ഒരു പ്രത്യേക ദ്വാരത്തിൽ [[ഓടക്കുഴൽ|ഓടക്കുഴലൂതുന്ന]] ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ഒരു വിഗ്രഹവുമുണ്ട്. ഈ പ്രതിഷ്ഠ പിൽക്കാലത്ത് വന്നതാണ്. വിഗ്രഹം കാണണമെങ്കിൽ താഴേയ്ക്ക് നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ പലരും ഇത് കാണാതെ പോകുന്ന പതിവുണ്ട്.

=== വലംപിരി (ബലമുറി) ഗണപതി ക്ഷേത്രം ===
ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനുപുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായി വലംപിരി ഗണപതിഭഗവാന്റെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടിനിൽക്കുന്ന ഗണപതിയാണ് വലംപിരി ഗണപതി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. കന്നഡഭാഷയിൽ ബലമുറി ഗണപതി എന്നാണ് പ്രതിഷ്ഠയുടെ പേര്. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതുവേണം ദേവിയെ ദർശിയ്ക്കാൻ എന്നാണ് ചിട്ട. തീരാത്ത തടസ്സങ്ങൾ മാറാൻ ഇവിടെ ദർശിച്ചാൽ മതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇവിടെ നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ഇവിടെ പ്രത്യേകം പൂജകൾ നടത്തപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
കന്നഡശൈലിയിൽ കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്തതാണ് ഇവിടെയുള്ള ചതുരശ്രീകോവിൽ. കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ശ്രീകോവിലുകളെ അപേക്ഷിച്ച് കാഴ്ചയിൽ വളരെ ചെറുതും അനാകർഷകവുമാണ് ഈ ശ്രീകോവിൽ. [[ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ|ചുവർച്ചിത്രങ്ങളോ]] ദാരുശില്പങ്ങളോ ഒന്നും തന്നെ ഇതിനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നില്ല. എങ്കിലും സ്വതേ ഒരു ആകർഷണമുണ്ട്. മുകളിലേയ്ക്ക് കന്നഡശൈലിയിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയാണ്. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് ഒരു മുറിയേയുള്ളൂ. അതാണ് വിഗ്രഹവും സ്വയംഭൂലിംഗവും പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. നാലടി ഉയരം വരുന്ന ഇരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ]] കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീമൂകാംബികാദേവി കുടികൊള്ളുന്നു. ചതുർബാഹുവായ ദേവിയുടെ തൃക്കൈകളിൽ ശംഖചക്രവരദാഭയമുദ്രകൾ കാണാം. പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിഗ്രഹത്തിന്റെ തൊട്ടുമുന്നിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മൂലപ്രതിഷ്ഠയായ സ്വയംഭൂലിംഗം കാണപ്പെടുന്നത്. സുവർണ്ണരേഖയോടുകൂടിയ ഈ ലിംഗത്തിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം കാണും. സുവർണ്ണരേഖ ഇതിനെ രണ്ടായി പകുത്തിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ വലത്തെ പകുതി ത്രിമൂർത്തികളെയും ഇടത്തെ പകുതി അവരുടെ ശക്തികളെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനത്തിനു മാത്രമേ ഈ രൂപത്തിൽ ദർശനമുണ്ടാകൂ. പ്രധാനവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്താറില്ല. എല്ലാം സ്വയംഭൂലിംഗത്തിലാണ് നടത്തുന്നത്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആകർഷിച്ചുകൊണ്ട് ജഗദംബികയായ ശ്രീമൂകാംബികാദേവി മഹാകാളി-മഹാലക്ഷ്മി-മഹാസരസ്വതി-ശിവശക്തി ഐക്യരൂപമായി കൊല്ലൂരിൽ കുടികൊള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി [[നാലമ്പലം]] പണിതിട്ടുണ്ട്. കന്നഡശൈലിയിൽ തന്നെയാണ് നാലമ്പലവും പണിതിരിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളീയശൈലിയിലാണ് ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര കാണപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞാണ് ഇരിയ്ക്കുന്നത്. നാലുവശത്തും വരിനിൽക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ഇതിൽ എന്നും ഭക്തജനങ്ങളുടെ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായി ദശഭുജഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. പത്തുകൈകളോടുകൂടിയ ഗണപതിയാണ് ദശഭുജഗണപതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയാണ് ദശഭുജഗണപതി. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് ശങ്കരപീഠം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.  ശങ്കരാചാര്യർ ദേവിയെ സ്തുതിച്ച് [[സൗന്ദര്യലഹരി]] എന്ന പ്രസിദ്ധമായ സ്തോത്രം എഴുതിയത് ഇവിടെ വച്ചാണെന്ന വിശ്വാസത്തെത്തുടർന്നാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഇവിടെ ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. തെക്കുഭാഗത്തുതന്നെയാണ് ചില വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുന്നതും. നാലമ്പലത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കിണറുണ്ട്. ഈ കിണറ്റിലാണ് പണ്ട് ത്രിമധുരം നിക്ഷേപിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് ഇത് നിരോധിച്ചു.

ശ്രീകോവിലിന് ചുറ്റുമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. കേരളീയമായ തന്ത്രപദ്ധതികളുമായി വളരെയധികം സാദൃശ്യമുള്ള സങ്കല്പങ്ങളാണ് ഇവിടെയും ബലിക്കല്ലുകൾക്ക്. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവിടങ്ങളിലും ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

== നിത്യപൂജകൾ ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം.  അഞ്ചു മണിക്ക്  നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷം സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം. പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകങ്ങൾ നടത്താറില്ല. അഞ്ചരയോടെ ഒരു നാളികേരം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഗണപതിഹോമം തുടങ്ങുന്നു. രാവിലെ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജ. ''ദന്തധാവനപൂജ'' എന്നാണ് ഇവിടെ ഉഷഃപൂജ അറിയപ്പെടുന്നത്. ദേവി പല്ലുതേയ്ക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന പൂജയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഏഴേകാലിന് ദന്തധാവന മംഗളാരതിയും ഏഴരയ്ക്ക് പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും നടത്തുന്നു. ഏഴേമുക്കാലിന് ദേവിയ്ക്ക് നിവേദ്യമാണ്. തുടർന്ന് എട്ടുമണിയോടെ എതിരേറ്റുപൂജയും അതിനുശേഷം ഉഷഃശീവേലിയും നടത്തപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ആനകളുണ്ടെങ്കിലും ശീവേലി നടത്തുന്നത് ആനപ്പുറത്തേറിയല്ല. ആദ്യ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ തലയിലേറ്റിയും പിന്നീടുള്ള മൂന്ന് പ്രദക്ഷിണങ്ങളിൽ പല്ലക്കിൽ കിടത്തിയും അവസാനം തേരിലേറ്റിയുമാണ് ശീവേലി നടത്തുക. അകമ്പടിയായി പ്രത്യേക രീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച [[ചെണ്ട|ചെണ്ടയും]] [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന നാദസ്വരത്തേക്കാൾ ചെറുതാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം ഇതിന് ശബ്ദവും കൂടുതലായിരിയ്ക്കും. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപ്പൂജയും പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി ഉച്ചയ്ക്ക് ഒന്നരയോടെ നടയടയ്ക്കുന്നു. 

ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും തുറക്കുന്നു. മൂന്ന് മുതൽ വൈകുന്നേരം ആറുവരെ ഭക്തർക്ക് ദർശനത്തിന് വേണ്ടി മാത്രമുള്ള സമയമാണ്. തിരക്ക് കുറച്ചു   ദർശനം നടത്താൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത്തരമൊരു സംവിധാനം. അതിനാൽ സൗകര്യപ്രദമായി ദർശനം നടത്തണം എന്നുള്ളവർക്ക് ഈ സമയം പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമായത്തോടനുബന്ധിച്ച് മഹാദീപാരാധന. ''പ്രദോഷപൂജ'' എന്നാണ് ഇവിടെ ദീപാരാധന അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും പതിവാണ്. തുടർന്ന് രാത്രി ഏഴുമണിയ്ക്ക് നിവേദ്യവും ഏഴേകാലിന് അത്താഴപ്പൂജയും നടത്തുന്നു. അത്താഴപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മംഗളാരതിയ്ക്ക് ''സലാം മംഗളാരതി'' എന്നാണ് പേര്. ഒരിയ്ക്കൽ ഈ മംഗളാരതിയുടെ സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുകൂടെ കടന്നുപോയ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] ഈ കാഴ്ച കണ്ട് സ്തബ്ധനാകുകയും ഇസ്ലാമിക രീതിയിൽ സലാം പറയുകയും ചെയ്തു എന്ന കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഈ പേര് പറയപ്പെടുന്നത്. അത്താഴപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഉപദേവതകൾക്കുള്ള പൂജകളാണ്. തുടർന്ന് എട്ടുമണിയോടെ ഇവർക്കുള്ള നിവേദ്യവും ദീപാരാധനയും. എട്ടേകാലിന് അത്താഴശീവേലി തുടങ്ങുന്നു. ഈയവസരത്തിൽ ദേവീവിഗ്രഹം സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ട്. അതിപ്രധാനമാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് അവിലും നാളികേരവുമാണ് നിവേദ്യങ്ങളായി ഭഗവതിയ്ക്ക് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. വിദ്യാഭിവൃദ്ധി ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർക്ക് ഈ ദർശനം അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിവേദ്യത്തിനുശേഷം വിശേഷാൽ പൂജയും മംഗളാരതിയും നടത്തുന്നു. ഈ സമയത്ത് എല്ലാ വാദ്യോപകരണങ്ങളും അകമ്പടിയായി വായിയ്ക്കുന്നു. ഇവയ്ക്കൊപ്പം ഭക്തരുടെ നാമജപവുമുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങ് കഴിഞ്ഞാൽ ദേവിയെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഒമ്പതുമണിയോടെ ദേവിയുടെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ കഷായതീർത്ഥം നേദിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചും ഒരു പൂജയുണ്ട്. അത് പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ക്ഷേത്രനട വീണ്ടും അടയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയിലെ പൂജകൾ ദേവന്മാർ നടത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ആ പൂജയ്ക്കു വേണ്ടതെല്ലാം ഒരുക്കി വച്ചിട്ടാണ്‌ മേൽശാന്തി രാത്രിയിൽ നടയടയ്ക്കുന്നത്‌. രാവിലെ നട തുറക്കുമ്പോൾ വിഗ്രഹത്തിൽ ചില പ്രത്യേക ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം. 'അകത്തു കണ്ടത്‌ പുറത്ത്‌ പറയരുത് ' എന്നുള്ളത് കൊണ്ട് പലതും രഹസ്യമായി തന്നെയിരിയ്ക്കുന്നു.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: [[കൊടിയേറ്റുത്സവം]], [[നവരാത്രി]], മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമി) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും പൂജകൾക്ക് മാറ്റം വരും. ഉത്സവക്കാലത്ത് ഇവിടെ ധാരാളം ക്രിയകളുള്ളതിനാൽ പൂജകൾക്ക് മാറ്റം വരും. മഹാനവമിനാളിൽ രാത്രി എല്ലാ ഭക്തരും തൊഴുതിറങ്ങിയശേഷമേ നടയടയ്ക്കൂ. പുലർച്ചെ അഞ്ചുമണി മുതൽ രാത്രി ഒൻപത് വരെ പൂജയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ചെറിയ ഇടവേളകൾ ഒഴിച്ചാൽ  ഭക്തർക്ക് എല്ലാ സമയത്തും ദർശനം സാധ്യമാണ്. ഉച്ചയ്ക്ക് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ മാത്രമാണ് നട അടയ്ക്കുന്നത്. ഇവിടെ ഗ്രഹണം ബാധകമല്ല. ഗ്രഹണസമയത്തും ഇവിടെ പൂജകൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകില്ല. 

'''[[അഡിഗ]]''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണസമൂഹമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രി, മേൽശാന്തി സ്ഥാനങ്ങൾ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നത്. ഇവർ സാധാരണയായി ദേവിയെ മാത്രം പൂജിയ്ക്കുന്നവരാണ്. വിവാഹിതരായവർക്ക് മാത്രമേ അമ്മയെ പൂജിയ്ക്കാനുള്ള അനുവാദമുള്ളൂ. പ്രതിഷ്ഠ ശിവശക്തി ഐക്യഭാവത്തിലുള്ളതായതുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെയൊരു നിബന്ധന. '''[[ഭട്ട്]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണസമൂഹമാണ് ഇവിടെ കീഴ്ശാന്തിപ്പണി ചെയ്തുവരുന്നത്. 

== ഉത്സവങ്ങൾ ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവം ===
[[ഫാൽഗുനം|ഫാൽഗുനമാസത്തിലെ]] (മലയാളം കലണ്ടറിൽ [[മീനം|മീനമാസം]]) [[ഉത്രം]] നാളിൽ കൊടിയേറി ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആണ്ടുവിശേഷം. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് [[മൂലം]] നാളിൽ നടക്കുന്ന രഥോത്സവം വളരെ വിശേഷമാണ്. രഥോത്സവം എട്ടാം നാൾ വരും വിധത്തിലാണ് ഉത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നത്. കർണാടക മാതൃകയിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ഉത്സവമാണെങ്കിലും കേരളീയഭക്തരും ധാരാളമായി പങ്കെടുക്കുന്ന വിശേഷമാണ്. ഒമ്പതുദിവസവും വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടത്തപ്പെടുന്നു. ഉച്ചയ്ക്കുള്ള ''ശതരുദ്രാഭിഷേകമാണ്'' പ്രധാന താന്ത്രികവിശേഷം. നൂറുതരം അഭിഷേകദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ട് സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ നടത്തുന്ന അഭിഷേകത്തിനാണ് ശതരുദ്രാഭിഷേകം എന്ന പേരുവന്നത്. വൈകീട്ട് അഞ്ചരയ്ക്കും രാത്രി പത്തുമണിയ്ക്കും ദേവിയെ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ടാകും. ഓരോ ദിവസവും ഓരോ വാഹനത്തിലിരുത്തിയാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്.   

എട്ടാം ദിവസമായ മൂലം നാളിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാരഥോത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നത്. ദേവിയുടെ ജന്മനക്ഷത്രദിവസമാണ് ഫാൽഗുനമാസത്തിലെ മൂലം എന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. '''ബ്രഹ്മരഥം''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഏഴുനിലകളോടുകൂടിയ മഹാരഥം അന്നാണ് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം പതിവിലും രണ്ടുമണിക്കൂർ നേരത്തേ നടതുറക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഗണപതിഹോമം. ഇവയ്ക്കുശേഷം രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെ രഥോത്സവത്തിനുള്ള പൂജകൾ തുടങ്ങും. മുഹൂർത്തബലി, ക്ഷിപ്രബലി, രഥബലി തുടങ്ങിവയാണ് രഥോത്സവത്തിന് മുന്നോടിയായ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ. തുടർന്ന് രഥാരോഹണവും അതിനുശേഷം പ്രതീകാത്മക രഥചലനവും തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രനടയിൽ നിന്ന് ഏതാനും ദൂരം വരെ രഥം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ദേവിയുടെ രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്.   

എന്നാൽ, പ്രധാന എഴുന്നള്ളത്ത് നടക്കുന്നത് വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് സൗപർണ്ണികാതീരത്തെ ഓലകമണ്ഡപം (ആറാട്ട് മണ്ഡപം) വരെയാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. രഥം വലിയ്ക്കാൻ ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരാണ് വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് മൂകാംബികാസന്നിധിയിലേയ്ക്ക് വരുന്നത്. വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ദേവീമന്ത്രജപങ്ങളുടെയും അകമ്പടിയോടെ രഥം വലിച്ച് ഓലകമണ്ഡപത്തിലെത്തിയ്ക്കുകയും അവിടെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രനടയിൽ നിന്ന് കഷ്ടിച്ച് ഒരു കിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരമേയുള്ളൂവെങ്കിലും എഴുന്നള്ളത്ത് അവിടെയെത്താൻ ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂറെടുക്കും. തിരിച്ചും അത്രയും സമയം തന്നെ.    

പിറ്റേദിവസം വൈകീട്ടാണ് ആറാട്ട്. അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകൾക്കുശേഷം ദേവീവിഗ്രഹം പ്രദക്ഷിണമായി സൗപർണ്ണികാതീരത്തേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ഓലകമണ്ഡപത്തിൽ വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏഴുമണിയോടെ ''ഓക്കുളി മഹോത്സവം'' തുടങ്ങുന്നു. ഉത്തരേന്ത്യൻ മഹോത്സവമായ [[ഹോളി|ഹോളിയോട്]] സാദൃശ്യമുള്ള ഒരു ചടങ്ങാണിത്. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും പരസ്പരം നിറങ്ങൾ വാരിയെറിഞ്ഞും പീച്ചാംകുഴൽ വഴി നിറമടങ്ങിയ വെള്ളം തെറിപ്പിച്ചും ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന ഈ ചടങ്ങ് കഴിഞ്ഞിട്ടാണ് ദേവിയുടെ ആറാട്ട്. ഇതിനുമുമ്പായി ദേവീവിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകവും പുഷ്പാർച്ചനയും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന അർച്ചകൻ വിഗ്രഹവുമായി സൗപർണ്ണികാനദിയിൽ മൂന്നുപ്രാവശ്യം മുങ്ങുന്നു. ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ നദിയിൽ ഭക്തരും മുങ്ങുന്നു. പിന്നീടാണ് ''തെപ്പോത്സവം'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചടങ്ങ്. ദേവീവിഗ്രഹം തോണിയിലിരുത്തി മൂന്നുവട്ടം പ്രദക്ഷിണം വയ്പിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ഈ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ദേവിയുടെ പള്ളിവേട്ട. ആറാട്ടിനുശേഷം പള്ളിവേട്ട നടക്കുന്നത് കേരളീയാചാരത്തിന് വിരുദ്ധമാണെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. നദീതീരത്തെ ഒരു പറമ്പിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കി വച്ച സ്ഥലത്ത് അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് ഓലകമണ്ഡപത്തിൽ വിശ്രമിയ്ക്കുന്ന ദേവിയെ പിറ്റേദിവസം രാവിലെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവത്തിന് സമാപ്തിയാകുന്നു.

=== നവരാത്രി പുഷ്പരഥോത്സവവും കനക വർഷവും വിദ്യാരംഭവും ===
[[ആശ്വിനം|ആശ്വിനമാസത്തിലെ]] ആദ്യ ഒമ്പത് ദിവസങ്ങളിൽ, അതായത് [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്ത [[പ്രഥമ]] ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതൽ [[നവമി]] വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് ''നവരാത്രി'' എന്ന പേരിൽ ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും പല പേരുകളിലും പല ഭാവങ്ങളിലും ഈ മഹോത്സവം ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ ഈ ഒമ്പതുദിവസങ്ങളും പ്രധാനമാണെങ്കിലും ഏറ്റവും പ്രധാനം ഒമ്പതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം നടത്തുന്ന പുഷ്പരഥോത്സവവും കനകവർഷം എന്ന ചടങ്ങും  വിജയദശമി നാളിലെ വിദ്യാരംഭവുമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ധാരാളം കലാപരിപാടികളും ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറും. കലകളുടെ അമ്മയായ മൂകാംബികയ്ക്കുമുന്നിൽ നടത്തുന്ന അരങ്ങേറ്റം പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിന് കൊടിയേറ്റമില്ല.     

പ്രഥമദിവസം രാവിലെ നടക്കുന്ന കലശസ്ഥാപനത്തോടെയാണ് നവരാത്രി ആഘോഷങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത്. സുവാസിനി പൂജ, ചണ്ഡികാഹോമം തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അതോടെ കേരളത്തിൽ നിന്നടക്കമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കുന്നു. മഹാനവമി നാളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ മഹാചണ്ഡികാഹോമവും സുവാസിനിപൂജയും വൈകിട്ട് പുഷ്പ രഥോത്സവവും നടക്കുന്നു. പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടലങ്കരിച്ച പരാശക്തിയുടെ രഥം വലിക്കുന്ന ചടങ്ങ് ഭക്തരാണ് നടത്തുന്നത്. കനകവർഷം എന്ന ചടങ്ങും ഈ സമയത്ത് നടക്കുന്നു. രഥത്തിൽ നിന്നും പൂജാരി ഭക്തരുടെ നേർക്ക് പൂജിച്ച നാണയങ്ങൾ വിതറുന്ന ചടങ്ങാണ് ഇത്. മഹാനവമി ദിവസം മഹാലക്ഷ്മി ഭാവം പൂണ്ട മൂകാംബികാ അമ്മ  തന്റെ ഭക്തർക്ക് സമ്പത്തും സമൃദ്ധിയും ചൊരിയുന്നു എന്ന വിശ്വാസമാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. എല്ലാ ഭക്തരും തൊഴുതിറങ്ങിയ ശേഷം രാത്രി വളരെ വൈകി മാത്രമേ അന്ന് നടയടയ്ക്കുകയുള്ളു. പിറ്റേന്ന് വിജയദശമിനാളിൽ രാവിലെ മൂന്നുമണിക്ക് വിദ്യാരംഭത്തിന്റെ ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന്  ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ മൂകാംബികാസന്നിധിയിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ മൂകാംബികയെ മഹാസരസ്വതി ഭാവത്തിൽ ആരാധിക്കുന്നു. ഭഗവതിയെ സ്വർണ്ണം-വെള്ളി തേരുകളിൽ എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങുകളാണ് വിജയദശമി ദിവസത്തെ മറ്റൊരു പ്രധാന ചടങ്ങ്. വൈകിട്ട് നടക്കുന്ന വിജയയാത്രയോടെ നവരാത്രിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു.

=== മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമി ===
ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ (മലയാളം കലണ്ടറിൽ [[ഇടവം|ഇടവമാസം]] (മേയ്/ ജൂൺ)) വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[അഷ്ടമി]] ദിവസമാണ് മൂകാംബികാ ജന്മാഷ്ടമിയായി ആചരിച്ചു വരുന്നത്. മൂകാസുരവധത്തിനുശേഷം പരാശക്തി ആദ്യമായി സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കുടികൊണ്ട ദിവസമാണ് ഇതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ദേവിയ്ക്ക് ശതരുദ്രാഭിഷേകവും പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകവും രാത്രി പുഷ്പരഥോത്സവവും നടത്തപ്പെടുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ജന്മാഷ്ടമി കഴിഞ്ഞാൽ മഹാനവമി വരെ രഥോത്സവങ്ങളുണ്ടാകാറില്ല.

== സൗപർണിക നദി ==
[[File:Mural_painting_from_kollur_mookambika_temple.jpg|thumb|right|]]
{{main|സൗപർണിക}}
[[കുടജാദ്രി]] മലകളിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിച്ചു ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപത്തു കൂടെ ഒഴുകുന്ന പുണ്യ നദിയാണു [[സൗപർണിക]].  [[ഗരുഡൻ]] തന്റെ മാതാവായ വിനതയുടെ സങ്കടമോക്ഷാർത്ഥം ഈ നദീതീരത്തു തപസ്സു ചെയ്തു എന്നും തപസ്സിൽ സന്തുഷ്ടയായ ദേവിയോടു തന്റെ പേരിൽ ഈ നദി അറിയപ്പെടണമെന്നു ആവശ്യപ്പെട്ടു എന്നാണു സങ്കൽപം. ഗരുഡൻ തപസ്സു ചെയ്തു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ഗുഹ &quot;ഗരുഡ ഗുഹ&quot; എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അനേകം ഔഷധച്ചെടികളിലൂടെ ഒഴുകി വരുന്നതു കൊണ്ടു സൗപർണിക നദിയിലെ സ്നാനം സർവ്വരോഗനിവാരണമായി കരുതി വരുന്നു. എന്നാൽ, ഈയടുത്ത കാലത്ത് നദി വല്ലാതെ മലിനമായിട്ടുണ്ട്. തന്മൂലം 2014-ലെ ആറാട്ട് ക്ഷേത്രത്തിനുസമീപം പ്രത്യേകം തീർത്ത കുളത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റിയിരുന്നു. എങ്കിലും, ക്ഷേത്രക്കമ്മിറ്റി മാലിന്യനിർമ്മാർജ്ജനപ്രക്രിയ മികച്ചരീതിയിൽ നടത്തിപ്പോരുന്നുമുണ്ട്. കുടജാദ്രി മലകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിയ്ക്കുന്ന ഈ നദി 100 കിലോമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ ദൂരം ഒഴുകി [[കുന്താപുര]]യിൽ വച്ച് അറബിക്കടലിൽ പതിയ്ക്കുന്നു. സൗപർണികാനദിയും അറബിക്കടലും ചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് മനോഹരമായ പ്രകൃതിക്കാഴ്ചയാണ്.
[[File:Mookambika Temple, Kollur.jpg|thumb|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം]]

== കുടജാദ്രി ==
{{main|കുടജാദ്രി}}

മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും കുറച്ചു കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണു [[കുടജാദ്രി]] മലനിര. കുടജാദ്രിയുമയി ബന്ധപ്പെട്ടു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിനു ഒരു ഐതിഹ്യം നിലവിലുണ്ട്‌. വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ വിദ്യഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിൽ വിഷമിച്ച ആദിശങ്കരൻ ഈ മലനിരകളിൽ തപസ്സു ചെയ്യുകയും ഈ തപസ്സിൽ പ്രസാദിച്ചു ഭഗവതി  മഹാസരസ്വതീഭാവത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ തന്റെ കൂടെ ഭഗവതി വരണമെന്നും താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്‌ ദേവിയെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം എന്നും ആഗ്രഹം അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് സമ്മതിച്ച ഭഗവതി  അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടരുകയും ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തുന്നതു വരെ ശങ്കരൻ തിരിഞ്ഞു നോക്കരുത് എന്ന വ്യവസ്ഥ വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ശങ്കരനെ പരീക്ഷിക്കാനുറച്ച ഭഗവതി കൊല്ലൂരെത്തിയപ്പോൾ തന്റെ പാദസരത്തിന്റെ ശബ്ദം നിലപ്പിയ്ക്കുകയും ഇതിൽ സംശയാലുവായ ശങ്കരൻ തിരിഞ്ഞുനോക്കുകയും അങ്ങനെ [[മഹാസരസ്വതി]] അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആദിപരാശക്തിയുടെ സ്വയംഭൂവിഗ്രഹത്തിൽ വിലയം പ്രാപിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണു ഐതിഹ്യം. തന്റെ മുൻപിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട അതേ രൂപത്തിലാണ് സ്വയംഭൂവിനുപിറകിൽ ഭഗവതിയെ ശ്രീചക്രത്തിൽ  പ്രതിഷ്ഠിച്ചതെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ കേരളത്തിൽ [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ [[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] പ്രഭാത സമയത്ത് താൻ കുടികൊള്ളാമെന്ന് ഭഗവതി അറിയിച്ചുവെന്നും കഥയുണ്ട്. തന്മൂലം മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുന്നത് [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിൽ]] നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും കഴിഞ്ഞാണ്.

[[ചിത്രം:കുടജാദ്രി മല ഉച്ചി.JPG|thumb|right|കുടജാദ്രി മലയുടെ ഉച്ചിയിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം|191x191px]]

പലതരം സസ്യലതാതികളാലും സൗപർണികാ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എന്നതിലും കുടജാദ്രി വളരെ സവിശേഷതകൾ ഉള്ള ഒരു ഇടമാണ്. ഇവിടെ ആദിശങ്കരൻ തപസ്സു ചെയ്തു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ചിത്രമൂല ഗുഹയും ശങ്കരപീഠവും കാണാം. മൂകാംബികാദേവിയുടെ മൂലസ്ഥാനം എന്നു അറിയപ്പെടുന്ന ഇടത്തിൽ ഒരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം കാണാം. വളരെയധികം സിദ്ധന്മാരുടേയും സന്യാസിമാരുടേയും വാസസ്ഥലമാണു കുടജാദ്രി. അതികഠിനമായ ഈ മലനിരകൾ അംബാവനത്തിൽ മൂകാംബികയിൽ നിന്ന് നാല്പത് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മൂകാംബികയിൽ നിന്ന് ചില ജീപ്പുകൾ ഇങ്ങോട്ട് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്.

ജമ്മു കശ്മീരിലെ ശാരദപീഠം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന സർവ്വജ്ഞ പീoത്തിന് സമാനമായ സ്ഥലമാണ് ഇവിടം.ശ്രീ ആദി ശങ്കരാചാര്യൻ തന്റെ നീണ്ട ആത്മീയ യാത്രയിൽ ഇവിടെ വരികയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്ത

== മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാനുള്ള മാർഗം ==

==== റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ: ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ്, കുന്താപുര ====

*[[ബൈന്ദൂർ|ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]: 27 കി. മി  (ക്ഷേത്രത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവെ സ്റ്റേഷൻ. മുംബൈ-ഗോവ-മംഗലാപുരം കൊങ്കൺ റെയിൽവേ റൂട്ട്) 

*[[കുന്ദാപുര]]: 38 കി. മി  (അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു  റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ). കേരളത്തിൽ നിന്ന് വരുമ്പോൾ ആദ്യം എത്തുന്നത് ഈ കുന്ദാപുര സ്റ്റേഷനിലാണ്. കേരളത്തിൽ നിന്ന് പോകുമ്പോൾ ആദ്യം എത്തുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  
*[[ഭട്ക്കൽ]]: 45 കി. മി 
*[[മുർഡേശ്വർ ശിവ ക്ഷേത്രം]]: 61 കി. മി 
*[[ഉഡുപ്പി]]: 60 കി. മി 
(ട്രെയിൻ നമ്പർ: [[നേത്രാവതി എക്സ്പ്രസ്സ്‌|16346 തിരുവനന്തപുരം -ലോകമാന്യതിലക് നേത്രാവതി]] മേലെ കൊടുത്ത രണ്ട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിർത്തുന്നു. എറണാകുളം-നിസാമുദീൻ മംഗള ലക്ഷദ്വീപ് എക്സ്പ്രസ്സ്, ‌‌മരുസാഗർ, എറണാകുളം പുണെ സൂപ്പഫാസ്റ്റ് എക്സ്പ്രസ്സ്‌  അടക്കമുള്ള പല ട്രെയിനുകളും ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനായ കുന്താപുര സ്റ്റേഷനിൽ നിർത്താറുണ്ട്. ഇത് രണ്ടും ദിവസേന സർവീസ് നടത്തുന്ന ട്രെയിനുകളാണ്.  

ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16336 നാഗർകോവിൽ-ഗാന്ധിധം, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16334 തിരുവനന്തപുരം-വെരാവൽ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16312 കൊച്ചുവേളി-ശ്രീഗംഗാനഗർ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 19259 കൊച്ചുവേളി-ഭാവനഗർ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 16338 എറണാകുളം-ഓഖ, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 12977 മരുസാഗർ എക്സ്പ്രസ്സ്‌, ട്രെയിൻ നമ്പർ: 11098 എറണാകുളം-പൂനെ പൂർണ എക്സ്പ്രസ്സ്‌ തുടങ്ങിയ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അനേകം തീവണ്ടികൾ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്തുള്ള ബൈണ്ടൂർ മൂകാംബിക റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിർത്തുന്നു. 

മംഗലാപുരം-ഗോവ  റൂട്ടിലുള്ള മറ്റ് ട്രെയിനുകളും ഇവിടെ നിർത്താറുണ്ട്. ബൈണ്ടൂരിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് മുപ്പത് മിനിറ്റ് ദൂരം സഞ്ചരിച്ചാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്താം. മംഗലാപുരം, കുന്ദാപുര, ബൈണ്ടൂർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് ധാരാളം ബസുകൾ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നതായി കാണാം.   

&lt;ref&gt;http://www.konkanrailway.com/website/ehtm/6345.html&lt;/ref&gt;

====== റോഡ് മാർഗം: [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]] ======
*[[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരം]]: 135
*[[കാസർഗോഡ്]]: 175
*[[ഗുരുവായൂർ]]: 450
*[[ബെംഗളൂരു]] ([[ഷിമോഗ]] വഴി): 400
*[[ബെംഗളൂരു]] (മംഗലാപുരം വഴി): 485
*[[ഗോവ]] (പനാജി): 256

ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് മംഗലാപുരം, ബൈണ്ടൂർ, കുന്താപുര എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും സർക്കാർ സ്വകാര്യ ബസുകൾ, ടാക്സി എന്നിവ ലഭ്യമാണ്. 

കേരളത്തിലെ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും മൂകാംബികയിലേയ്ക്ക് ബസ് സർവ്വീസുകളുണ്ട്.  [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്ആ.ർ.ടി.സി]] കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന് കൊല്ലൂരേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. [[ഗുരുവായൂർ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[കൊട്ടാരക്കര]], [[കണ്ണൂർ]], [[തിരുവനന്തപുരം]],[[ആലപ്പുഴ]] എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കു ഇവിടെനിന്നു നേരിട്ടു ബസ് സർവീസ്‌ ഉണ്ട്‌. [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരത്ത്]] നിന്നും NH 66 പാത വഴി ഏകദേശം 130 കിലോമീറ്റർ റോഡ് വഴി സഞ്ചരിച്ചാലും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെത്താം. മംഗലാപുരത്തുനിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ധാരാളം ബസുകൾ സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. അനേകം ബസുകൾ മംഗലാപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്ആ.ർ.ടി.സി]] കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന് കൊല്ലൂരേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്.

====== വിമാനത്താവളം: [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]] ======
[[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചിയിൽ]] നിന്ന് മംഗലാപുരത്തേക്ക് [[ബെംഗലൂരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|ബംഗളൂരു]] വഴി പ്രതിദിനം 14 കണക്റ്റിംഗ് ഫ്ലൈറ്റുകളാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. [[എയർ ഇന്ത്യ]], [[ഇൻഡിഗോ എയർലൈൻസ്‌|ഇൻഡിഗോ]], അലയൻസ് എയർ, ആകാശ എയർ, [[എയർ ഏഷ്യ ഇന്ത്യ|എയർ ഏഷ്യ]], ഗോ ഫസ്റ്റ് എന്നിവയാണ് ഈ റൂട്ടി ലെ ചില പ്രധാന എയർലൈനുകൾ.

[[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] നിന്ന് മംഗലാപുരത്തേക്ക്  ബംഗളൂരു വഴി പ്രതിദിനം അഞ്ച് കണക്റ്റിംഗ് ഫ്ലൈറ്റുകളാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. ഇൻഡിഗോയും എയർ ഇന്ത്യയുമാണ് ഈ റൂട്ടിലെ ചില പ്രധാന എയർലൈനുകൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.goibibo.com/flights/trivandrum-to-mangalore-flights/|title=Trivandrum to Mangalore Flight @ ₹4806 + upto ₹650 OFF}}&lt;/ref&gt;

== മൂകാംബികാക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധമുള്ള കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനും മൂകാംബികാ ദേവിയ്ക്കും കേരളീയരോടുള്ള അടുപ്പത്തെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കഥകളുണ്ട്. മൂകാംബികാ സന്നിധിയിൽ നിത്യവും മലയാളികളുടെ ഒരു പ്രവാഹമാണ്. ഇവരിൽ പലരും കലാരംഗത്തുനിന്നുള്ളവരാണെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന നിവേദ്യമായ ത്രിമധുരം തദ്ദേശീയരെക്കാൾ കൂടുതൽ മലയാളികൾക്ക് പ്രിയങ്കരമാണെന്നും ഇത് കഴിച്ച മലയാളികൾക്ക് അത്ഭുതസിദ്ധിയുണ്ടാകുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി തദ്ദേശീയരായ പൂജാരിമാർ പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ കിണറ്റിലിട്ടു പോകുന്നത് പതിവായിരുന്നു. [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി|കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ]] പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] ഇത്തരത്തിൽ ത്രിമധുരം അകത്താക്കി അത്ഭുതസിദ്ധി നേടിയ രണ്ട് വ്യക്തികളുടെ കഥ പറയുന്നുണ്ട്. ഒരാൾ സരസകവിയായിരുന്ന [[മുട്ടസ്സ് നമ്പൂതിരി|മുട്ടസ്സ് നമ്പൂതിരിയും]] മറ്റേയാൾ വാദ്യപ്രതിഭയായിരുന്ന [[മുണ്ടേമ്പിള്ളി കൃഷ്ണമാരാർ|മുണ്ടേമ്പിള്ളി കൃഷ്ണമാരാരുമാണ്]]. പക്ഷേ ഇരുവരും ഇത് കള്ളത്തരത്തിലൂടെയാണ് സ്വന്തമാക്കിയത്. തന്മൂലം ഇവർക്ക് പ്രവൃത്തിയിൽ വികടതയുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ഇതുപോലെ നിരവധി കഥകൾ കേരളീയരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രചരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, കേരളത്തിൽ തന്നെ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ചില ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ ചിലതിന് ''ദക്ഷിണമൂകാംബിക'' എന്ന അപരനാമവുമുണ്ട്. അത്തരത്തിൽ ചില ക്ഷേത്രങ്ങളാണ് താഴെ ചേർക്കുന്നത്.

=== പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം (ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം) ===
{{പ്രധാനലേഖനം|പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം}}
[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] [[പനച്ചിക്കാട്]] ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രം. ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും മഹാസരസ്വതീക്ഷേത്രമായാണ് ഇതിനെ പരിഗണിച്ചുവരുന്നത്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് പനച്ചിക്കാട്ടെ കീഴുപുറം നമ്പൂതിരിയോടൊപ്പം ഓലക്കുടയിൽ കയറിവന്ന മൂകാംബികാദേവിയാണ് ഇവിടത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരിയ്ക്കലും വറ്റാത്ത ഒരു കൊച്ചുകുളവും അതിനടുത്ത് ഒരു വള്ളിപ്പടർപ്പുമുണ്ട്. ആ വള്ളിപ്പടർപ്പിനകത്തെ ഒരു പ്രത്യേക ദ്വാരത്തിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. എന്നാൽ, പൂജാവിധികൾ ഇതിന് അഭിമുഖമായ പൂജാവിഗ്രഹത്തിലാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ഈ വള്ളിപ്പടർപ്പുകളിലൊന്ന് മറ്റൊരിടത്തും കാണാനാകാത്ത സരസ്വതീലതയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുപോരുന്നു. അതിനാൽ, പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് ദിവ്യത്വം കല്പിച്ചുപോരുന്നു. ദേവീവിഗ്രഹത്തിൽ നിന്നൊഴുകിവരുന്ന നീരുറവ  അടുത്തുള്ള [[കൊടൂരാർ|കൊടൂരാറ്റിലെത്തിച്ചേരുന്നു]] എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാവിഷ്ണു കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, [[അയ്യപ്പൻ]], ശിവൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]] എന്നിവർക്ക് പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. കീഴുപുറം, കരുനാട്ട്, കൈമുക്ക് എന്നീ മൂന്ന് ഇല്ലക്കാർ ചേർന്ന ഒരു ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. ത്രിമധുരവും സാരസ്വതഘൃതവുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. മഹാനവമിയൊഴികെ എല്ലാ ദിവസവും വിദ്യാരംഭം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. നവരാത്രിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെയും പ്രധാന ഉത്സവം.

=== വടക്കൻ പറവൂർ ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രം ===
{{പ്രധാനലേഖനം|വടക്കൻ പറവൂർ ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രം}}

എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[വടക്കൻ പറവൂർ]] പട്ടണത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പുരാതനമായ ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ ദക്ഷിണമൂകാംബികാക്ഷേത്രം'''. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ആദിശക്തി മാതാവായ ശ്രീ മൂകാംബികാദേവിയാണ്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഇവിടെയുള്ള ദേവി, തികഞ്ഞ മൂകാംബികാഭക്തനായിരുന്ന പറവൂർ തമ്പുരാന്, പ്രായാധിക്യം കാരണം മൂകാംബികാദർശനം നടത്താൻ സാധിയ്ക്കാതായപ്പോൾ ഇവിടെ വന്ന് കുടികൊള്ളുകയായിരുന്നു. ഒരു കൊച്ചു താമരക്കുളവും അതിന് നടുവിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ ഒരു കൊച്ചുശ്രീകോവിലുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ. ഈ ശ്രീകോവിലിൽ വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ ശ്രീമൂകാംബികാദേവി [[സരസ്വതി|സരസ്വതീഭാവത്തിൽ]] കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, മഹാവിഷ്ണു, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, യക്ഷി എന്നിവരാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡാണ്]] ക്ഷേത്രഭരണം കയ്യാളുന്നത്. [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] [[ഉത്രട്ടാതി]] ആറാട്ടായുള്ള പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവവും നവരാത്രിയുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വിശേഷദിവസങ്ങൾ. മഹാനവമിയൊഴികെ എല്ലാ ദിവസവും വിദ്യാരംഭം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്.

=== ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം ===
{{പ്രധാനലേഖനം|ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം}}

എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതീക്ഷേത്രം'''. സാക്ഷാൽ മഹാലക്ഷ്മി മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ദേവി മൂന്നു ഭാവങ്ങളിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമായും ആരാധിക്കപ്പെടുക. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാഭഗവതിയായ [[സരസ്വതി|മഹാസരസ്വതിയായി]] (മൂകാംബിക) പ്രഭാതത്തിലും, ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല|നീലവസ്ത്രത്തിൽ]] പൊതിഞ്ഞ് [[ദുർഗ്ഗാദേവി|ദുർഗ്ഗാഭഗവതിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. ഈ മൂന്നുഭാവങ്ങളുമുള്ളതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ '''ആദിപരാശക്തി അല്ലെങ്കിൽ രാജരാജേശ്വരീ''' സങ്കല്പത്തിലാണ് ആരാധിയ്ക്കുന്നത്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ വിദ്യാദേവതയായ സരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലാത്തതിൽ ദുഃഖിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ, കുടജാദ്രിയിൽ പോയി ദേവിയെ തന്റെ നാട്ടിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോരുന്ന വഴിയിൽ ഇടയ്ക്കുവച്ച് ദേവിയുടെ കാലൊച്ച നിലച്ചുപോയെന്നും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്ന വ്യവസ്ഥ ലംഘിച്ച് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞുനോക്കിയപ്പോൾ ദേവി പാറയായതായി അറിയുകയും തുടർന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടെ പോരാനാകില്ലെന്ന് ദേവി പറയുകയും എന്നാൽ അത്രയും നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ കുടികൊള്ളാമെന്നും അതുകഴിഞ്ഞേ മൂകാംബികയിലെത്തൂ എന്നും ദേവി അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടതുറക്കുന്നത് രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞാണിത്. 

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഉയരത്തിലുള്ള പ്രധാന ക്ഷേത്രം '''മേൽക്കാവ്''' എന്നും അവിടെ നിന്ന് താഴെക്കിടക്കുന്ന കൊച്ചു ക്ഷേത്രം '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിലെ നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ രണ്ടും ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്. മേൽക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ സരസ്വതി, ലക്ഷ്മി, ദുർഗ്ഗ, കാളി, പാർവ്വതി തുടങ്ങി എല്ലാ ദേവീസങ്കല്പങ്ങളുടെയും സംഗമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കീഴ്ക്കാവിലേത് അത്യുഗ്രഭാവത്തിലുള്ള ഭദ്രകാളിയാണ്. മേൽക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ വിശേഷാൽ ആകൃതിയൊന്നുമില്ലാത്ത സ്വയംഭൂവായ ഒരു ശിലയാണ്. ഇത് രുദ്രാക്ഷശിലയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. നിർമ്മാല്യസമയത്തുമാത്രമേ ഇത് കാണാനാകൂ. അല്ലാത്തപ്പോഴെല്ലാം സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയ രൂപമാണ് പുറത്ത് കാണാനുക. ശ്രീരത്നാങ്കിതപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ടിട്ടിരിയ്ക്കുന്ന ചതുർബാഹുവായ ദേവിയുടെ രൂപമാണിത്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും ധരിച്ച ദേവി, മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹിയ്ക്കുകയും വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തഹൃദയങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദേവീവിഗ്രഹത്തിന്റെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ മഹാവിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യവുമുണ്ട്. ഇതുമൂലം '''അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ''' എന്നാണ് ഇവിടെ വരുന്ന ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന്]] വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, യക്ഷിയമ്മ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർക്ക് ചോറ്റാനിക്കര ഭജനം ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ നിരവധി മനോരോഗികൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന വരാറുണ്ട്. കീഴ്ക്കാവിൽ രാത്രി നടക്കുന്ന [[ഗുരുതി|ഗുരുതി പൂജ]] വളരെ വിശേഷമാണ്. എല്ലാ മാനസികാസ്വസ്ഥ്യങ്ങളും ഗുരുതിയോടെ തീരും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയത്ത് ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്നതും അങ്ങനെ ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്ന ബാധകൾ അടുത്തുള്ള [[പാല|പാലമരത്തിൽ]] ആണിയടിച്ച് കയറ്റുന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. കൂടാതെ ഉദയാസ്തമനപൂജ, അന്നദാനം, പട്ടും താലിയും ചാർത്തൽ, നെയ്പായസം, വെടിവഴിപാട് തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമാണ്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണിനാളിൽ]] കൊടികയറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] വലിയ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനം. ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന '''മകം തൊഴൽ''' ഏറ്റവും സവിശേഷമായ പ്രാധാന്യം അർഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ ദിവസം നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. മംഗല്യസൗഭാഗ്യത്തിന് മകം തൊഴൽ വിശേഷമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. കൂടാതെ [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക|തൃക്കാർത്തികയും]] നവരാത്രിയും വിശേഷങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] വകയാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

=== പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ ===
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[കണ്ണൂർ]] നഗരത്തിന് വടക്കുഭാഗത്ത് [[കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷൻ|കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷനിൽ]] തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം'''. പുരാതന കേരളത്തിലെ നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും പരശുരാമനാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. [[കണ്ണൂർ സെൻട്രൽ ജയിൽ|കണ്ണൂർ സെൻട്രൽ ജയിലിന്]] സമീപമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പ്രധാന മൂർത്തിയായ മൂകാംബികാദേവി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ദുർഗ്ഗാ ഭാവമുള്ള ഭഗവതിയെ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിച്ചു വരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവപാർവതിമാർ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവരിൽ ഭദ്രകാളിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കേരളത്തിലെ പുരാതന മാന്ത്രികകുടുംബമായ കാട്ടുമാടം മന വകയായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രം. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ക്ഷേത്രഭരണം. [[കൃഷ്ണഗാഥ]]യുടെ കർത്താവായ [[ചെറുശ്ശേരി നമ്പൂതിരി]] ഇവിടത്തെ ശാന്തിക്കാരനായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] രോഹിണിനാളിൽ കൊടികയറി നടക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും അതിനിടയിൽ വരുന്ന [[പൂരം]]കുളിയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആഘോഷം. നവരാത്രിയും വിദ്യാരംഭവും  അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/permalink.php?id=1137602349660596&amp;story_fbid=2301250823295737|title=പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബികാക്ഷേത്രം കണ്ണൂർ ജില്ല|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=Facebook}}&lt;/ref&gt;

=== മലയാലപ്പുഴ ദേവിക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ട ===
{{main|മലയാലപ്പുഴ ദേവീക്ഷേത്രം}}
കേരളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ദേവീക്ഷേത്രമാണ് [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]]യിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മലയാലപ്പുഴ ദേവീക്ഷേത്രം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ [[ഭദ്രകാളി]]യാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠയെങ്കിലും മൂകാംബികാചൈതന്യം കൂടി സങ്കല്പിച്ചുവരുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, ഇവിടത്തുകാരായ രണ്ട് നമ്പൂതിരിമാർ, കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ദീർഘകാലം ഭജനമിരുന്നപ്പോൾ അവരുടെ പ്രാർത്ഥനയിൽ സംപ്രീതയായി അമ്മ മലയാലപ്പുഴയിൽ എത്തിച്ചേരുകയായിരുന്നു. അവരുടെ തേവാരബിംബത്തിലൂടെ ദേവീചൈതന്യം ഇവിടെയെത്തി. എന്നാൽ അവർ മലയാലപ്പുഴയിൽ എത്തിച്ചേർന്ന സമയം സന്ധ്യയായി പോയതിനാൽ ഭഗവതി ഉഗ്രരൂപിണി ആയിത്തീർന്നിരുന്നു. ആ സമയം പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് കൊണ്ട്ഇ വിടെ ദേവി ഭദ്രകാളി സങ്കല്പത്തിലാകുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് കടുശർക്കരയോഗക്കൂട്ടിൽ വിഗ്രഹം പണിത് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയായിരുന്നത്രേ. ഏകദേശം ആറടി ഉയരം വരുന്ന ഇവിടത്തെ വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, മുഹൂർത്തി, മലദൈവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവരിൽ സ്വയംഭൂവായ ശിവന്ന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. എന്നും വളർന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്ന ശിവലിംഗമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം, ഇവിടെ ശ്രീകോലിൽ പണിതിട്ടില്ല. എന്നും പൂക്കുന്ന ഒരു കൊന്നമരം ഇവിടെയുണ്ട്. അതിന് ചുവട്ടിലാണ് ശിവപ്രതിഷ്ഠ. പാർവതീദേവിയുടെ മടിയിലിരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയും ശ്രദ്ധേയമാണ്. അഞ്ചുമലകളുടെ സംരക്ഷകയാണ് മലയാലപ്പുഴയമ്മ എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. ഇവിടങ്ങളിലെല്ലാം മലദൈവങ്ങളെ കുടിയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. തന്മൂലം, പ്രകൃത്യാ തന്നെ മൂകാംബികാക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധം വരുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. കുംഭമാസത്തിൽ തിരുവാതിര നാളിൽ കൊടിയേറി നടക്കുന്ന പതിനൊന്നുദിവസത്തെ ഉത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, മകരപ്പൊങ്കാല തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവിടെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ. അഞ്ചുപൂജകളുള്ള ഇവിടെ അടിമറ്റത്ത് മനയ്ക്കാണ് തന്ത്രാധികാരം. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനാണ് ക്ഷേത്രഭരണം.

===ഉത്രാളിക്കാവ് രുധിര മഹാകാളി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ ===
{{Main|ഉത്രാളിക്കാവ് ക്ഷേത്രം}}
മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന മറ്റൊരു കേരളീയക്ഷേത്രമാണ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഉത്രാളിക്കാവ് ശ്രീ മഹാകാളിക്ഷേത്രം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ മഹാകാളിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, വടക്കാഞ്ചേരിയിലെ വലിയ ഭൂവുടമയായിരുന്ന കേളത്തച്ചൻ കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ഭജനമിരുന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓലക്കുടയിൽ കയറി ഇവിടെ വന്നതാണ് ഇവിടെയുള്ള രുധിര മഹാകാളി. അകമല താഴ്വരയിലെ പാടത്ത് സ്വയംഭൂവായി ദേവി അവതരിച്ചു. പിൽക്കാലത്തെന്നോ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താൻ വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ, തന്റെ അരിവാളിന് മൂർച്ച കൂട്ടാൻ അടുത്തുകണ്ട കല്ലിൽ ഉരച്ചുനോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തപ്രവാഹമുണ്ടാകുകയും, തുടർന്ന് പ്രശ്നവിധിയിൽ ദേവീസാന്നിദ്ധ്യം കണ്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രം പണിയുകയുമായിരുന്നു. മൂകാംബികയിൽ നിന്നുവന്ന് കുടികൊണ്ടതായിട്ടും എന്തോ കാരണം കൊണ്ട് ദേവി  മഹാകാളിയായി മാറുകയായിരുന്നു. രുധിരമഹാകാളിക്കാവ്, പിന്നീട് ഉതിരകാളിക്കാവും അവസാനം ഉത്രാളിക്കാവുമായി ലോപിച്ചു എന്നാണ് കഥ. 

[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]]-[[ഷൊർണൂർ]] സംസ്ഥാനപാതയ്ക്കും റെയിൽപ്പാതയ്ക്കുമിടയിൽ, പ്രകൃതിരമണീയമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് ഉത്രാളിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഒരുവശത്ത് അകമല നിരകളും മറുവശത്ത് നെൽപ്പാടങ്ങളുമാണ്. പ്രധാനദേവതയായ ഭദ്രകാളി, സ്വയംഭൂവായ ശിലയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഇവിടെ ഉപദേവതകളില്ല എന്നൊരു വലിയ പ്രത്യേകത കൂടി ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രാധികാരം സ്രാമ്പിയ്ക്കൽ മഠം എന്നുപേരുള്ള ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിനാണ്. കേരളത്തിൽ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർക്ക് തന്ത്രാധികാരമുള്ള ഏക ക്ഷേത്രമാണിത്. മുമ്പ് ഇവിടെ തന്ത്രിയായിരുന്ന നമ്പൂതിരി കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയപ്പോഴാണ് ഈ കുടുംബത്തിന് അവകാശം ലഭിച്ചത്. കുംഭമാസത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ചൊവ്വാഴ്ച നടക്കുന്ന ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൂരങ്ങളിലൊന്നാണ് ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരം. നവരാത്രിയും അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്.

=== വടക്കുംകൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, വൈക്കം, കോട്ടയം ===
കോട്ടയം ജില്ലയിലെ വൈക്കത്തിന് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം ആണിത്. സരസ്വതി ഭാവത്തിൽ ഭഗവതി ഇവിടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. 

=== എഴുകോൺ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം ===
കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കൊട്ടാരക്കരയ്ക്ക് സമീപം എഴുകോണിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മൂകാംബിക ക്ഷേത്രമാണ് ഇത്. ഇവിടെ നവരാത്രി ആഘോഷം അതി പ്രധാനമാണ്. കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലെ അതേ രീതിയിൽ ആണ് ആരാധന. 

=== ഞാങാട്ടിരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പട്ടാമ്പി, പാലക്കാട്‌. (വള്ളുവനാടൻ മൂകാംബിക) ===
പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ പട്ടാമ്പിക്കടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഞാങാട്ടിരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം മൂകാംബിക സാന്നിധ്യത്താൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അതിനാൽ ക്ഷേത്രം വള്ളുവനാടൻ മൂകാംബിക എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. 

=== പാറശ്ശേരി ശ്രീ മൂകാംബിക ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട്‌ ===
പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ പെരിങ്ങോട് (കോങ്ങാട് വെസ്റ്റ്) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ  ക്ഷേത്രമാണ് പാറശ്ശേരി ശ്രീ മൂകാംബിക ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. 

=== കൊട്ടാരം ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കോലഴി, തൃശൂർ ===
തൃശൂർ നഗരത്തിന് സമീപം കോലഴി എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് കൊട്ടാരം ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം. നവരാത്രി ഇവിടെ പ്രധാനമാണ്. 

=== പിഷാരിക്കൽ ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, പരപ്പനങ്ങാടി, മലപ്പുറം ===
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പരപ്പനങ്ങാടി എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട മൂകാംബിക ക്ഷേത്രമാണ്  പിഷാരിക്കൽ ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം. കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതു പോലെ നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം എന്നിവ പ്രധാനം. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാരംഭ കേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഇത്. 

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;

&lt;!--== കുറിപ്പുകൾ ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt; &lt;/div&gt;--&gt;== പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==

*[http://karnatakatourism.org/heritage_devine_mookambika.htm കർണ്ണാടകടൂറിസം.ഓർഗ് വെബ്സൈറ്റിൽ മൂകാംബികാക്ഷേത്രത്തിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091219133325/http://www.karnatakatourism.org/heritage_devine_mookambika.htm |date=2009-12-19 }}
*[http://www.p4panorama.com/panos/Mookambika/index.html മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഒരു സാങ്കല്പികയാത്ര]
{{commons category|Kollur Mookambika Temple}}
[[വർഗ്ഗം:കർണാടകയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>nllsm1sejynmlsnl12mcul50ugp7eia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൂത്തുപറമ്പ്‌ നഗരസഭ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24682</id>
    <revision>
      <id>4676315</id>
      <parentid>4592534</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14602" sha1="7dmrfrcrkcdxju6w08mgpx1n8nvj77u" xml:space="preserve">{{prettyurl|Koothuparamba Muncipality}}
{{കേരളത്തിലെ നഗരസഭകൾ
|സ്ഥലപ്പേർ= കൂത്തുപറമ്പ് നഗരസഭ
|അപരനാമം = 
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം= പട്ടണം
|അക്ഷാംശം = 11.83
|രേഖാംശം =  75.58
|ജില്ല = കണ്ണൂർ
|നിയമസഭാമണ്ഡലം= [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]]
|ലോകസഭാമണ്ഡലം= [[വടകര ലോകസഭാമണ്ഡലം]]
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = നഗരസഭ
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = ചെയർമാൻ
|ഭരണനേതൃത്വം = 
|വിസ്തീർണ്ണം = 16.76
|ജനസംഖ്യ = 29,619
|ജനസാന്ദ്രത = 1767
|വാർഡുകൾ = 29
|Pincode/Zipcode= 670643
|TelephoneCode=  0490
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = }}

[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കൂത്തുപറമ്പ്]] നഗരം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നഗരസഭയാണ് '''കൂത്തുപറമ്പ് നഗരസഭ'''. 16.76 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഈ നഗരസഭയിൽ ആകെ 29 വാർഡുകളാണുള്ളത്. ആകെ ജനസംഖ്യ 2011 കാനേഷുമാരി പ്രകാരം 29,619 ആണ്.

&lt;mapframe width=&quot;500&quot; height=&quot;500&quot; text=&quot;കൂത്തുപറമ്പ്‌ നഗരസഭയിലെ വാർഡുകൾ &quot; align=&quot;right&quot;&gt;
{
  &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,
  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,
  &quot;properties&quot;: {
    &quot;stroke&quot;: &quot;#0000ff&quot;,
    &quot;stroke-width&quot;: 2
  },
  &quot;query&quot;: &quot;\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P361 wd:Q16136988. \nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}&quot;}
&lt;/mapframe&gt;

== സ്ഥലനാമ ചരിത്രം ==

രാജഭരണ കാലത്ത്  കഥകളിക്കാരൻ കോട്ടയത്ത് തമ്പുരാൻ  കൂത്തു നടത്തിയിരുന്ന പറമ്പ് എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന സ്ഥലം പിന്നീട് കൂത്തുപമ്പ് പട്ടണമായി വികസിച്ചു എന്നാണ് കരുതുന്നത് . കൂത്തു പറഞ്ഞ സ്ഥലം കൂത്തുപറമ്പ് ആയി എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഉത്തരാർദ്ധത്തിൽ മലബാറിലെ കോട്ടയം രാജകുടുംബം കൂത്തുപറമ്പ് മൈതാനിയും പരിസര പ്രദേശങ്ങളും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് പട്ടാള ആവശ്യത്തിനു വിട്ടു കൊടുത്തിരുന്നു. കൂത്തുപറമ്പിന്റെ ചരിത്രം കോട്ടയം രാജ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നു.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.koothuparambamunicipality.in/ml/history |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-19 |archive-date=2012-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307095307/http://www.koothuparambamunicipality.in/ml/history |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

==  ഭരണ ചരിത്രം ==

1939 ആഗസ്ത് മാസത്തിലാണ് കൂത്തുപറമ്പ് പഞ്ചായത്ത് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്. ആമ്പിലാട്, നരവൂർ , തൃക്കണ്ണാപുരം ദേശങ്ങൾ  ചേർന്ന കൂത്തുപറമ്പ് റവന്യു വില്ലേജായിരുന്നു പഞ്ചായത്ത് പരിധി. പഞ്ചായത്തംഗങ്ങളെ പൊതു സ്ഥലത്ത് വെച്ച് കൈപൊക്കി വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ തെരഞ്ഞെടുത്തിരുന്ന ആദ്യ പഞ്ചായത്ത് ഭരണ സമിതിയുടെ പ്രസിഡണ്ടായി ഡോ. ഡി. കുമാരനെയും വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായി മുരിക്കേഞ്ചേരി ഗോപാലനെയും തിരഞ്ഞെടുത്തു. 1953 ൽ പഞ്ചായത്തിന്റെ പരിധി പുനഃസംഘടിപ്പിച്ച് കൂത്തുപറമ്പ്, മാനന്തേരി, പാട്യം, റവന്യുവില്ലേജുകൾ ഉൾപെടുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തി.  പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ട പഞ്ചായത്തിൽ ആദ്യമായി രഹസ്യബാലറ്റിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രസിഡണ്ടിനെ മുഴുവൻ വോട്ടർമാരും നേരിട്ട് തെരഞ്ഞെടുത്ത തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ശ്രീ. കെ.കെ നായരെ പ്രസിഡണ്ടായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. കമ്യുണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പിന്തുണയോടെ മത്സരിച്ച സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്നു. കെ.കെ. നായർ വൈ.പ്രസിഡണ്ട് കിനാത്തി കരുണൻ ഗുമസ്തനായിരുന്നു. പഞ്ചായത്തിന് സ്വന്തമായി ലഭിച്ച സ്ഥലത്ത് 1958 ൽ ആഗസ്റ്റ് 6 ന് ഓഫീസ് കെട്ടിടത്തിന് തറകല്ലിടുകയും 30.08.1960 ന് അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി പട്ടം താണുപിള്ള ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 1960 ൽ പഞ്ചായത്ത് നിയമം നിലവിൽ വന്നതിനെ തുടർന്ന് പഞ്ചായത്ത് പരിധി കൂത്തുപറമ്പ് റവന്യു വില്ലേജ് മാത്രമായി മാറി. 1962 ൽ കൂത്തുപറമ്പിനെ സെലക്‌ഷൻ ഗ്രേഡ് പഞ്ചായത്തായുയർത്തി. 9 വാർഡുകളാണുണ്ടായിരുന്നത്. 1962 ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ശ്രീ. കെ.കെ. നായർ പ്രസിഡണ്ടായും  ശ്രീ.അബ്ദുള്ള മാസ്റ്റർ വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.  1962 ന് ശേഷം 1979 ൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നതുവരെ 17 വർഷക്കാലം കെ.കെ. നായർ പ്രസിഡണ്ട് സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു. 1979ൽ ആകെയുള്ള 10 വാർഡിലേക്ക് നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സി.പി.ഐ (എം) നയിക്കുന്ന ഭരണ സമിതിയുടെ പ്രസിഡണ്ടായി ശ്രി. വി.കെ ചന്തു തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.  ഈ ഭരണ സമിതി കാലാവധിയെത്തിയതിനെ തുടർന്ന് പിരിച്ച് വിടുകയും 1984 മുതൽ 1988 വരെ ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണത്തിലാവുകയും ചെയ്തു. 1988 ൽ 11 വാർഡുകളിലേക്ക് നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ശ്രീ. വി.കെ.ചന്തു സി.പി.ഐ (എം)പ്രസിഡണ്ടായും ശ്രീ.കെ. നാണു മാസ്റ്റർ വൈ. പ്രസിഡണ്ടായും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;http://kuthuparamba.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3-%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== നഗരസഭാ രൂപീകരണവും ഭരണവും ==

1990 ഏപ്രിൽ 1 മുതൽ കൂത്തുപറമ്പ് സ്പെഷൽ ഗ്രേഡ് പഞ്ചായത്തിനെ നഗരസഭയായി ഉയർത്തി. നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ഭരണ സമിതിയെ ഉപദേശക സമിതിയാക്കി മാറ്റി.  30.06.92 ന്  ഉപദേശക സമിതി പിരിച്ച് വിട്ട് സ്പെഷൽ ഓഫീസറെ നിയോഗിച്ചു. 1992 ൽ ഇന്ത്യന് പാർലമെന്റ്  പാസ്സാക്കിയ 74 –ആം ഭരണഘടന ഭേദഗതിയെതുടർന്ന് നഗരപാലികാ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഭരണഘടന സ്ഥാപനങ്ങൾ ആവുകയും ആയത് 1994 ൽ സംസ്ഥാന നിയമസഭ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് 1995 ൽ കൂത്തുപറമ്പ് മുനിസിപാലിറ്റിയിലെ 20 വാർഡ്കളിലേക്ക് ആദ്യമായി നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സണായി ശ്രീമതി സി.വി. മാലിനി യെ തെരഞ്ഞെടുത്തു.  ശ്രീ. എൻ ‍. കെ. ശ്രീനിവാസൻ മാസ്റ്റർ വൈസ്.ചെയർമാനായും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2000 സപ്തംബർ 27 ന് 23 വാർഡുകളിലായി നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സി. പി. ഐ. (എം) ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ എൽ ‍. ഡി. എഫ്. ഭൂരിപക്ഷം നേടി. ശ്രീ. കെ. ധനഞ്ജയൻ ചെയർമാനായും. ശ്രീ. എൻ ‍. വാസുമാസ്റ്റർ വൈസ്. ചെയർമാനായും ഭരണ സമിതി നിലവിൽവന്നു. 2005 സപ്തംബറിൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 25 വാർഡുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നതിൽ 24 സീറ്റ് നേടി സി. പി. ഐ. (എം) ന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള എൽ . ഡി. എഫ്. അധികാരത്തിൽ വന്നു.  നഗരസഭ ചെയർമാനായി ശ്രീ. എൻ ‍. കെ. ശ്രീനിവാസൻ മാസ്റ്ററും, വൈസ്.ചെയർമാനായി ശ്രീ. എൻ ‍. വാസുമാസ്റ്ററും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2010-ൽ നടന്ന തദ്ദേശ ഭരണ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇവിടെ എൽ.ഡി.എഫ് 24 സീറ്റുകളിലും, യു.ഡി.എഫ്. 4 സീറ്റുകളിലും വിജയിച്ചു. അഡ്വ.പത്മജ പത്മനാഭൻ ചെയർപേഴ്സണായും, ശ്രീ.പി.എം.മധുസൂദനനെ വൈസ് ചെയർമാനായും തിരഞ്ഞെടുത്തു. &lt;ref&gt;http://kuthuparamba.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3-%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
*[http://www.koothuparambamunicipality.in/ml/history കൂത്തുപറമ്പ് നഗരസഭയുടെ വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307095307/http://www.koothuparambamunicipality.in/ml/history |date=2012-03-07 }}
*[http://www.lsg.kerala.gov.in/pages/history.php?intID=5&amp;ID=1127 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ് വെബ്സൈറ്റ്]
*[http:/kuthuparamba.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3-%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 എന്റെ ഗ്രാമം പോർട്ടൽ]
*[http:/http://kuthuparamba.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3-%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} എന്റെ ഗ്രാമം പോർട്ടൽ] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ നഗരസഭകൾ]]</text>
      <sha1>7dmrfrcrkcdxju6w08mgpx1n8nvj77u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Country data Sardinia</title>
    <ns>10</ns>
    <id>37621</id>
    <revision>
      <id>4676410</id>
      <parentid>2824813</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>187107</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Flag of the Kingdom of Sardinia.svg]] → [[File:War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr.</comment>
      <origin>4676410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="325" sha1="hd4pbg5wnvrc5arkcvfb9k0y98z0g0i" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Sardinia
| flag alias = Flag of Sardinia, Italy.svg
| flag alias-kingdom = War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = kingdom
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>hd4pbg5wnvrc5arkcvfb9k0y98z0g0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജെങ്കിസ് ഖാൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42111</id>
    <revision>
      <id>4676508</id>
      <parentid>4647945</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21563" sha1="q1pjl44aaefm84vs6hebk5ad3gnskg3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Genghis Khan}}&lt;br /&gt;
{{Infobox_Monarch|name=ചിംഗിസ് ഖാൻ
|title=
|image=Genghis Khan.jpg
|reign=[[1206]]–[[1227]]
| birth_date   = ~1162
| birth_place  = [[കെന്തീൻ മലകൾ]], [[ഖമഗ മൊംഗോൾ]] (ഇന്നത്തെ മംഗോളിയ)
| death_date   = {{Death date|1227|8|25|df=y}}{{sfn|You|Galassi|Varotto|Henneberg|2021|pp=347–348}}
| death_place  = [[‍ശിങ്ചിങ് പ്രീഫെക്ചർ|ശിങ്ചിങ്]], [[പടിഞ്ഞാറൻ ശിയ​]] (ഇന്നത്തെ ചൈന​)
| burial_place = ''[[ചിംഗിസ് ഖാനെ അടക്കം ചെയ്ത ഇടം|അജ്ഞാതം]]''
|othertitles=[[ഖാൻ]], [[ഖഗൻ]]
|full name=ചിംഗിസ് ഖാൻ &lt;br&gt;([[ജനന നാമം]]: തെമുജിൻ)&lt;br&gt;[[മംഗോൾ ലിപി]]: [[പ്രമാണം:Cinggis qagan.svg|15px]]
|successor=[[ഒഗെദെയ് ഖാൻ]]
|consort=[[ബൊർതെ|ബൊർതെ ഉജിൻ]]&lt;br /&gt;[[കുലൻ]]&lt;br /&gt;[[യിസുഗെൻ]]&lt;br /&gt;[[യിസുയി]]&lt;br /&gt;others 
|issue=[[ജോചി]]&lt;br /&gt;[[ചഗത്തൈ ഖാൻ|ചഗത്തൈ]]&lt;br /&gt;[[ഒഗെദെയ് ഖാൻ|ഒഗെദെയ്]]&lt;br /&gt;[[തുലുയ് ഖാൻ|തുലുയ്]]&lt;br /&gt;മറ്റും
|dynasty=[[ബൊർജിഗിൻ]]
|father=[[യെസുഗെയ്]]
|mother=[[ഹൊയെലുൻ]]
|date of birth={{circa}} [[1162]]
|place of birth=[[ഖെന്തി മലനിരകൾ]], [[മംഗോളിയ]]
|date of death=[[1227]]
|}}[[മംഗോൾ സാമ്രാജ്യം|മംഗോൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] സ്ഥാപകനും ആദ്യത്തെ ഗ്രേറ്റ് ഖാനും (ഭരണാനാധികാരി) ചക്രവർത്തിയും ആയിരുന്നു [[മംഗോൾ]] വംശജനായ '''ചെങ്കിസ് ഖാൻ''' (മംഗോളിയായ്:чингис хаан). ആദ്യനാമം '''തെമുജിൻ'''അഥവാ തെമുചിൻ (കൊല്ലൻ എന്നർത്ഥം&lt;ref name=afghans13/&gt;) എന്നായിരുന്നു. സമീപസ്ഥങ്ങളായ പ്രദേശങ്ങളെ മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്രാജ്യമായിരുന്നു [[മംഗോൾ സാമ്രാജ്യം]]. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്രാജ്യമായി ഇത് മാറി. സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചതിനുശേഷം സാർവത്രിക ഭരണാധികാരി എന്നർത്ഥമുള്ള ചെങ്കിസ് ഖാൻ എന്ന നാമധേയം പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് ശേഷം അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ച മംഗോളിയൻ ആക്രമണങ്ങൾ യുറേഷ്യയുടെ ഭൂരിഭാഗവും കീഴടക്കി, പടിഞ്ഞാറ് പോളണ്ടിലേക്കും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ലെവന്റിലേക്കും എത്തി.

തെമുചിൻ എന്നായിരുന്നു ചെങ്കിസ് ഖാന്റെ ആദ്യ നാമം. തന്റെ 44-ആം വയസിലാണ് തെമൂചിൻ, ഓങ്ഖാനെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കി ചെങ്കിസ് ഖാൻ എന്ന പേരിൽ മംഗോളിയൻ വംശജരുടെ നേതാവായത്.&lt;ref name=hiro&gt;{{cite book |last=Dilip Hiro|authorlink= |coauthors= |title=Inside Central Asia - A political history of Uzbekistan, Turkmenistan, Kazakhstan, Kyrgistan, Tajikistan, Turkey and Iran|year=2009 |publisher=Overlook Duckworth|location=New York|isbn=978-1-59020-221-0|chapter=Introduction|pages=17|url=http://books.google.co.in/books?id=ZBfv-BSbwJcC&amp;dq=Inside+Central+Asia&amp;hl=en&amp;ei=s90VTeuDG4OIrAfjh7TFCw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CCsQ6AEwAA}}&lt;/ref&gt; വടക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലെ പല പ്രാകൃതഗോത്രങ്ങളെ ഏകീകരിച്ചുകൊണ്ട് 1206-ൽ ചെങ്കിസ് ഖാൻ എല്ലാ മംഗോളിയരുടേയും അധിപനായി (ഖാൻ). ഉടൻ തന്നെ ചൈനയടക്കം സമീപദേശങ്ങളിലെ ഇതരജനവിഭാഗങ്ങളെ കീഴടക്കാനായി ചെങ്കിസ്ഖാൻ പുറപ്പെട്ടു&lt;ref name=afghans13&gt;{{cite book |last=Vogelsang|first= Willem|authorlink= |coauthors= |title=The Afghans|year=2002 |publisher=Willey-Blackwell, John Willey &amp; SOns, Ltd, UK.|location=LONDON|isbn=978-1-4051-8243-0|chapter=13-The Mongols|pages=204|url=http://books.google.co.in/books?id=9kfJ6MlMsJQC}}&lt;/ref&gt;. ഖാൻ ആയി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടതിനു ശേഷം ഏഷ്യയുടെ കിഴക്ക്, മദ്ധ്യ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് അധിനിവേശം നടത്തിക്കൊണ്ട് ആക്രമണോത്സുകമായ ഒരു വിദേശനയം പിന്തുടർന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ഏഷ്യയിലെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും മംഗോൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കീഴിലായി.

== പടയോട്ടം ==
1218-ൽ ചെങ്കിസ് ഖാന്റെ സ്ഥാനപതിയെ [[മദ്ധ്യേഷ്യ|മദ്ധ്യേഷ്യയിലെ]] ഭരണാധികാരികളായിരുന്ന [[സെൽജ്യൂക്ക് സാമ്രാജ്യം|സെൽജ്യൂക്കുകൾ]] വകവരുത്തി. മംഗോളിയരുമായി കച്ചവടം നടത്തിയതിന് 450 കച്ചവടക്കാരുടെ തലവെട്ടുകയും ചെയ്തു. 2 വർഷത്തിനുള്ളിൽ ചെങ്കിസ് ഖാൻ ബുഖാറയിലെത്തുകയും 30,000-ത്തോളം പേരെ കൊന്നൊടുക്കി തന്റെ ദൂതന്റെ കൊലക്ക് പകവീട്ടി. മദ്ധ്യേഷ്യക്ക് പുറമേ കിഴക്കൻ യൂറോപ്പ്, റഷ്യയുടെ ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ചെങ്കിസ് ഖാൻ തന്റെ അധികാരം വ്യാപിപ്പിച്ചു. [[പട്ടുപാത|പട്ടുപാതയുടെ]] വാണിജ്യപ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ അദ്ദേഹം, അതിനെ ഒരു സുരക്ഷിതപാതയാക്കി മാറ്റുകയും ഇടത്താവളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് [[തപാൽ]] സൗകര്യം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;name=hiro&gt;cite book |last=Dilip Hiro|authorlink= |coauthors= |title=Inside Central Asia - A political history of Uzbekistan, Turkmenistan, Kazakhstan, Kyrgistan, Tajikistan, Turkey and Iran|year=2009 |publisher=Overlook Duckworth|location=New York|isbn=978-1-59020-221-0|chapter=Introduction|pages=19|url=http://books.google.co.in/books?id=ZBfv-BSbwJcC&amp;dq=Inside+Central+Asia&amp;hl=en&amp;ei=s90VTeuDG4OIrAfjh7TFCw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CCsQ6AEwAA&lt;/ref&gt;

[[ടാംഗുട്|ടാംഗുടുകളെ]] പരാജയപ്പെടുത്തിയശേഷം 1227ൽ ജെങ്കിസ് ഖാൻ മരണമടഞ്ഞു. ജന്മദേശമായ മംഗോളിയയിൽ എവിടെയോ ഇദ്ദേഹത്തെ അടക്കം ചെയ്തു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമികൾ [[യൂറേഷ്യ|യൂറേഷ്യയുടെ]] ഭൂരിഭാഗവും ആധുനിക [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന മുഴുവൻ പ്രദേശങ്ങളും ആധുനിക [[റഷ്യ]], തെക്കൻ [[ഏഷ്യ]], കിഴക്കൻ [[യൂറോപ്പ്]], [[മദ്ധ്യ പൗരസ്ത്യ ദേശം]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന പ്രദേശങ്ങളും കീഴടക്കിക്കൊണ്ട് മംഗോൾ സാമ്രാജ്യത്തെ വ്യാപിപ്പിച്ചു.

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
* {{Cite book |last=Brent |first=Peter |title=The Mongol Empire: Genghis Khan: His Triumph and His Legacy |url=https://archive.org/details/mongolempiregeng0000bren |year=1976 |publisher=Weidenfeld &amp; Nicholson |location=London |isbn=0-297-77137-X }}
* {{Cite book |last=Bretschneider |first=Emilii |title=Mediæval Researches from Eastern Asiatic Sources; Fragments Towards the Knowledge of the Geography &amp; History of Central &amp; Western Asia |series=Trübner's Oriental Series |year=1888, repr. 2001 | location=London | publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner &amp; Co (repr. Munshirm Manoharlal Pub Pvt Ltd) |isbn=81-215-1003-1}}
* {{Cite book |last=Cable |first=Mildred |coauthors=Francesca French |title=The Gobi Desert |year=1943 |publisher=Landsborough Publications |location=London}}
* {{cite book
  | last = Chapin
  | first = David
  | year = 2012
  | title = Long Lines: Ten of the World's Longest Continuous Family Lineages
  | publisher = VirtualBookWorm.com
  | location = College Station, Texas
  | isbn = 978-1-60264-933
  }}
* {{Cite book |last=Charney |first=Israel W. (ed.) |title=Genocide: A Critical Bibliographic Review |year=1994 |publisher=Facts on File Publications |location=New York}}&lt;!-- Volume number?--&gt;
* {{Cite book |last=De Hartog |first=Leo |title=Genghis Khan: Conqueror of the World|year=1988 |publisher=I.B. Tauris &amp; Co. Ltd. |location=London}}
* {{In lang|fr}} {{cite book |last=Farale |first=Dominique |title=De Gengis Khan à Qoubilaï Khan : la grande chevauchée mongole |series=Campagnes &amp; stratégies |year=2002 |publisher=Economica |location=Paris |isbn=2-7178-4537-2}}
* {{In lang|fr}} {{cite book |last=Farale |first=Dominique |title=La Russie et les Turco-Mongols : 15 siècles de guerre |year=2007 |publisher=Economica |location=Paris |isbn=978-2-7178-5429-9}}
* {{Cite encyclopedia |title=Genghis Khan |encyclopedia=Funk &amp; Wagnalls New Encyclopedia |publisher=World Almanac Education Group |year=2005 |url=http://www.historychannel.com/thcsearch/thc_resourcedetail.do?encyc_id=210250 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060113174030/http://www.historychannel.com/thcsearch/thc_resourcedetail.do?encyc_id=210250 |archivedate=2006-01-13 |accessdate=May 22, 2008 |url-status=dead }} Via the [[Internet Archive]]'s copy of the [[History (U.S. TV channel)|History Channel]] Web site.
* {{cite web |last=Smitha |first=Frank E | title=Genghis Khan and the Mongols |work=Macrohistory and World Report | url=http://www.fsmitha.com/h3/h11mon.htm | accessdate=June 30, 2005}}
* {{Cite book |last=Kahn |first=Paul (adaptor) |title=Secret History of the Mongols: The Origin of Chingis Khan (expanded edition): An Adaptation of the Yüan chʾao pi shih, Based Primarily on the English Translation by [[Francis Woodman Cleaves]] |series=Asian Culture Series |year=1998 |publisher=Cheng &amp; Tsui Co. |location=Boston |isbn=0-88727-299-1}}
* {{Cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=Mongols, Huns &amp; Vikings'' |url=https://archive.org/details/mongolshunsvikin0000kenn |year=2002 |publisher=Cassell |location=London |isbn=0-304-35292-6}}
* {{Cite book |last=Kradin |first=Nikolay |authorlink=Nikolay Kradin |coauthors=Tatiana Skrynnikova |title=Imperiia Chingis-khana (Chinggis Khan Empire) |year=2006 |publisher=Vostochnaia literatura |location=Moscow |isbn=5-02-018521-3}} {{In lang|ru}} (summary in English)
* {{Cite journal |last=Kradin |first=Nikolay |authorlink=Nikolay Kradin |coauthors=Tatiana Skrynnikova |title=Why do we call Chinggis Khan's Polity 'an Empire' |journal=Ab Imperio |volume=7 |issue=1 |year=2006 |pages =89–118 |id=5-89423-110-8}}
* {{Cite book |last=Lamb |first=Harold |authorlink=Harold Lamb |title=Genghis Khan: The Emperor of All Men |year=1927 |publisher=R. M. McBride &amp; company |location=New York |unused_data=a|url=http://archive.org/details/genghiskhantheem035122mbp}}
* {{Cite book |last=Lister |first=R. P. |title=Genghis Khan |url=https://archive.org/details/genghiskhan0000list |year=2000 [c1969] |publisher=Cooper Square Press |location=Lanham, Maryland |isbn=0-8154-1052-2}}
* {{Cite book |last=Man |first=John |authorlink=John Man (author) |title=Genghis Khan: Life, Death and Resurrection |url=https://archive.org/details/genghiskhanlifed0000manj_q4g0 |year=2004 |publisher=Bantam Press |location=London; New York |isbn=0-593-05044-4}}
* {{Cite book |last=Man |first=John |authorlink=John Man (author) |title=Gobi: Tracking the Desert |url=https://archive.org/details/gobi00john |year=1997, 1998, 1999 |publisher=Weidenfeld &amp; Nicolson; Yale University Press |location=London; New Haven, Conn |isbn=0-7538-0161-2}}
* {{Cite book |last=Martin |first=Henry Desmond |title=The Rise of Chingis Khan and his Conquest of North China |year=1950 |publisher=Johns Hopkins Press |location=Baltimore}}
* {{cite web |last=May |first=Timothy |title=Mongol Arms |year=2001 |work=Explorations in Empire: Pre-Modern Imperialism Tutorial: The Mongols |publisher=San Antonio College History Department |url=http://www.accd.edu/sac/history/keller/Mongols/empsub2.html |accessdate=May 22, 2008 |archive-date=2008-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705151702/http://www.accd.edu/sac/history/keller/Mongols/empsub2.html |url-status=dead }}
* {{Cite book |last=Morgan |first=David |authorlink=David Morgan (historian) |title=The Mongols |url=https://archive.org/details/mongolspeoplesof00davi |series=The Peoples of Europe |year=1986 |publisher=Blackwell Publishing |isbn=0-631-17563-6}}
* {{Cite book |last=Saunders |first=J.J. | title=History of the Mongol Conquests |year=1972, repr. 2001 |publisher=University of Pennsylvania Press |location=Philadelphia |isbn=0-8122-1766-7}}
* Stevens, Keith. {{PDFlink|[http://web.archive.org/web/20080625210646/http://ideas.union.edu/articles/files/22_Stevens_Heirs_to_Discord.pdf &quot;Heirs to Discord: The Supratribal Aspirations of Jamukha, Toghrul, and Temüjin&quot;]|72.1&amp;nbsp;KB}} Retrieved May 22, 2008.
* {{Cite book |last=Stewart |first=Stanley |title=In the Empire of Genghis Khan: A Journey among Nomads |year=2001 |publisher=Harper Collins |location=London |isbn=0-00-653027-3}}
* {{Cite book |last=Turnbull |first=Stephen |title=Genghis Khan &amp; the Mongol Conquests 1190–1400 |url=https://archive.org/details/genghiskhanmongo0000turn |year=2003 |publisher=Osprey Publishing|location=Oxford |isbn=1-84176-523-6}}
* {{Cite book |last=Valentino |first=Benjamin A. |title=Final Solutions: Mass Killing and Genocide in the Twentieth Century |url=https://archive.org/details/finalsolutionsma00vale |year=2004 |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca, N.Y. |isbn=0-8014-3965-5}}
* {{Cite book |last=Weatherford |first=Jack |title=[[Genghis Khan and the Making of the Modern World]] [http://www.cse.iitk.ac.in/~amit/books/weatherford-2004-genghis-khan-making.html (review)] |year=2004 |publisher=Crown |location=New York |isbn=0-609-61062-7}}
* {{Cite journal | author=Zerjal, Xue, Bertorelle, Wells, Bao, Zhu, Qamar, Ayub, Mohyuddin, Fu, Li, Yuldasheva, Ruzibakiev, Xu, Shu, Du, Yang, Hurles, Robinson, Gerelsaikhan, Dashnyam, Mehdi, Tyler-Smith | title= The Genetic Legacy of the Mongols | journal=The American Journal of Human Genetics | year=2003 | volume= 72| issue=3 | pages= 717–721; | url=http://www.journals.uchicago.edu/AJHG/journal/issues/v72n3/024530/024530.web.pdf | doi = 10.1086/367774 | format=&amp;nbsp;– &lt;sup&gt;[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=intitle%3AThe+Genetic+Legacy+of+the+Mongols&amp;as_publication=The+American+Journal+of+Human+Genetics&amp;as_ylo=2003&amp;as_yhi=2003&amp;btnG=Search Scholar search]&lt;/sup&gt; | pmid=12592608 | pmc=1180246}} {{Dead link|date=February 2009}}

===പ്രാധമിക സ്രോതസ്സുകൾ===
* {{Cite book |last=Juvaynī |first=Alā al-Dīn Atā Malik, 1226–1283 |title=Genghis Khan: The History of the World-Conqueror [Tarīkh-i jahāngushā] |others=tr. John Andrew Boyle |year=1997 |publisher=University of Washington Press |location=Seattle |isbn=0-295-97654-3 }}
** {{Cite book |title=History of the World-Conqueror |last=Juvaini |first='ala-ad-Din 'Ata-Malik |others=tr. John Andrew Boyle |year=1958 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |page=361 |url=http://archive.org/details/historyoftheworl011691mbp |accessdate=2012-04-16 }}
* {{Cite book |last=Rashid al-Din Tabib |authorlink=Rashid-al-Din Hamadani |title=A Compendium of Chronicles: Rashid al-Din's Illustrated History of the World [[Jami' al-Tawarikh]] |series=The Nasser D. Khalili Collection of Islamic Art, Vol. XXVII |others=Sheila S. Blair (ed.) |year=1995 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=0-19-727627-X}}
* {{Cite book |last=Rashid al-Din Tabib |authorlink=Rashid-al-Din Hamadani |title=The Successors of Genghis Khan (extracts from Jami’ Al-Tawarikh) |series=[[UNESCO Collection of Representative Works]]: Persian heritage series |others=tr. from the Persian by John Andrew Boyle |year=1971 |publisher=Columbia University Press |location=New York |url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=109217551 |isbn=0-231-03351-6 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071103092356/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=109217551 |archive-date=2007-11-03 |access-date=2013-02-17 |url-status=dead}}
* {{Cite book |title=The Secret History of the Mongols: A Mongolian Epic Chronicle of the Thirteenth Century [Yuan chao bi shi] |url=https://archive.org/details/secrethistoryofm0002unse |series=Brill's Inner Asian Library vol. 7 |others=tr. [[Igor de Rachewiltz]] |year=2004 |publisher=Brill |location=Leiden; Boston |isbn=90-04-13159-0}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Sister project links|v=no|voy=no|species=no|n=no|d=Q720|s=no|b=no}}
* {{In Our Time|Genghis Khan|b00773mr|Genghis_Khan}}
*[http://www.epinions.com/content_399273397892 Book Review of Genghis Khan by Leo De Hartog]
*[http://www.fsmitha.com/h3/h11mon.htm Genghis Khan and the Mongols]
*Welcome to [http://www.coldsiberia.org/ The Realm of the Mongols]
*Parts of this biography were taken from the [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/mntoc.html Area Handbook series at the Library of Congress]
*[http://necrometrics.com/pre1700a.htm#Mongol Estimates of Mongol warfare casualties]
*[http://www.isidore-of-seville.com/genghis/ Genghis Khan on the Web] (directory of some 250 resources)
*[http://www.accd.edu/sac/history/keller/Mongols/empsub2.html Mongol Arms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705151702/http://www.accd.edu/sac/history/keller/Mongols/empsub2.html |date=2008-07-05 }}
*[http://www.leader-values.com/Content/detail.asp?ContentDetailID=799 Genghis Khan's leadership approach – LeaderValues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112072759/http://www.leader-values.com/Content/detail.asp?ContentDetailID=799 |date=2012-01-12 }}
*[http://nobsnews.blogspot.com/1994/01/inspirations-of-historians.html#rashid-ad-din-juwayni ‘Ala’ al-Din ‘Ata Malik Juvayni] A History of the World-Conqueror Ghengis Genghis Khan, [[Ata al-Mulk Juvayni]] and [[Rashid-al-Din Hamadani]]

{{S-start}}
{{S-hou|[[Borjigin|ബോർജിഗിൻ രാജവംശം]] (1206–1635)||c. 1162||1227}}
{{S-reg}}
|-
{{S-bef|before=[[Hotula Khan|ഹോറ്റുല ഖാൻ]]}}
{{S-ttl|title=[[Khamag Mongol|ഖാഗൻ ഓഫ് ഖമാഗ് മംഗോൾ]]|years=1189–1206}}
{{S-non|reason=ഖമാഗ് മംഗോൾ അവസാനിച്ച്&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;മംഗോൾ സാമ്രാജ്യം ആരംഭിക്കുന്നു&lt;/small&gt;}}
|-
{{S-new|reason=മംഗോൾ സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു}}
{{S-ttl|title=''[[Khagan|ഖാഗാൻ]]'' ഓഫ് ദി [[Mongol Empire|മംഗോൾ എമ്പയർ]]|years=1206–1227}}
{{S-aft|after=[[Tolui|ടോളൂയി]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;റീജന്റായി&lt;/small&gt;}}
{{S-end}}

{{Authority control|VIAF=100172770|LCCN=n/82/24842|PND=118527576}}

[[വർഗ്ഗം:ജീവചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:1162-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1227-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മംഗോൾ സാമ്രാജ്യം]]
[[വർഗ്ഗം:മംഗോളിയൻ ചക്രവർത്തിമാർ]]


{{Bio-stub}}

[[tt:Çıñğız xan]]</text>
      <sha1>q1pjl44aaefm84vs6hebk5ad3gnskg3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42843</id>
    <revision>
      <id>4676352</id>
      <parentid>4080337</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12576" sha1="84g2e6mgextvz4jvbivillcmee8z4t5" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mozilla Corporation}}
{{Infobox company
| name = മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ
| logo = [[File:Mozilla 2024 logo.svg|frameless|class=skin-invert]]
| image = Mozilla_San_Francisco_Headquarters_Monument.jpg
| image_size = 240px
| image_caption = കാലിഫോർണിയയിലെ സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോയിലാണ് മോസില്ലയുടെ ആസ്ഥാനം&lt;ref&gt;[https://www.sfchronicle.com/business/article/Mozilla-moves-out-of-Mountain-View-15786106.php Mozilla moves out of Mountain View] [[San Francisco Chronicle]]&lt;/ref&gt;
| caption = 
| type = [[Subsidiary]]
| industry = [[Software]]
| founded = {{Start date and age|2005|8|3}}
| hq_location_city = [[San Francisco, California]]
| hq_location_country = U.S.
| key_people = {{Plainlist|
* [[Mitchell Baker]] (Executive Chairwoman &amp; CEO)
}}
| products = {{Plainlist|
* [[Mozilla Firefox]]
* [[Pocket (service)|Pocket]]
* [[List of Mozilla products|More]]
}}
| revenue = {{Unbulleted list|class=nowrap|{{Increase}} {{USD|826.6 million|link=yes}} (2019)&lt;ref name=&quot;2019 annual report&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.mozilla.org/en-US/foundation/annualreport/2019/ | title=State of Mozilla | date=2020 | publisher=Mozilla}}&lt;/ref&gt;}}
| num_employees = {{Decrease}} ~750 (2020)&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Cimpanu |first1=Catalin |date=August 11, 2020 |title=Mozilla is laying off 250 people and planning a 'new focus' on making money |work=The Verge |url=https://www.theverge.com/2020/8/11/21363424/mozilla-layoffs-quarter-staff-250-people-new-revenue-focus |access-date=August 11, 2020}}&lt;/ref&gt;
| parent = [[Mozilla Foundation]]
| subsid = [[Mozilla China]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title = 全新的 Firefox 火狐浏览器 — 职业机会|url = https://firefox.com.cn/about/career/|access-date = 31 October 2021|archive-date = 2020-09-20|archive-url = https://web.archive.org/web/20200920205151/https://www.firefox.com.cn/about/career/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
| website = {{URL|https://www.mozilla.org/}}
}}
[[പ്രമാണം:MozillaCaliforniaHeadquarters.JPG|right|250px]]
[[മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷൻ|മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ]] [[ഇന്റർനെറ്റ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|ഇന്റർനെറ്റ് സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളുടെ]] വികസനം ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന കമ്പനിയാണ് '''മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ''' അഥവാ '''മോകോ''' (moz://a ആയി സ്റ്റൈലൈസ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്). [[ഫയർഫോക്സ്]], [[തണ്ടർബേഡ്]], [[സീമങ്കി]] എന്നീ സോഫ്റ്റുവെയറുകളാണ് പ്രധാനമായും മോസില്ല കോർപ്പറേഷന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൻ കീഴിൽ വരുന്നത്. കോർപ്പറേഷൻ ഈ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുകയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ|ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷൻ]], ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തനരഹിതമായ [[നെറ്റ്‌സ്കേപ്|നെറ്റ്‌സ്‌കേപ്പ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് കോർപ്പറേഷൻ]] സ്ഥാപിച്ച മോസില്ല ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് പ്രോജക്റ്റ് എന്നിവയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ [[നികുതി]]യ്ക്ക് വിധേയമായ ഒരു സ്ഥാപനമാണ്. മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ അതിന്റെ എല്ലാ ലാഭവും വീണ്ടും മോസില്ല പ്രോജക്റ്റുകളിലേക്ക് വീണ്ടും നിക്ഷേപിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Citation |author=staff |publication-date=August 5, 2005 |title=Mozilla Foundation Reorganization |publisher=Mozilla Corporation |archive-date=2009-04-22 |url=https://www.mozilla.org/reorganization |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422130623/http://www.mozilla.org/reorganization/ |access-date=2023-01-29 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; മോസില്ല കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം, &quot;ഇന്റർനെറ്റിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പും നവീകരണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന്&quot; മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ പൊതു പ്രയോജനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുക എന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite press release|url=https://www.mozilla.org/press/mozilla-2005-08-03.html|publisher=Mozilla|title=Mozilla Foundation Forms New Organization to Further the Creation of Free, Open Source Internet Software, Including the Award-Winning Mozilla Firefox Browser|date=August 3, 2005}}&lt;/ref&gt;
ഒരു മോസില്ല സൈൻ(MozillaZine) ലേഖനം ഇപ്രകാരം വിശദീകരിക്കുന്നു:
&lt;blockquote&gt;മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷൻ ആത്യന്തികമായി മോസില്ല കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുകയും പുതിയ അനുബന്ധ സ്ഥാപനത്തിന്റെ 100 ശതമാനം ഉടമസ്ഥാവകാശം നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യും. മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഏതൊരു ലാഭവും മോസില്ല പ്രോജക്ടിലേക്ക് തിരികെ നിക്ഷേപിക്കും. ഷെയർഹോൾഡർമാരില്ല, സ്റ്റോക്ക് ഓപ്ഷനുകളൊന്നും നൽകില്ല, ലാഭവിഹിതവും നൽകില്ല. മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ സ്റ്റോക്ക് മാർക്കറ്റിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നില്ല, ഒരു കമ്പനിക്കും സബ്സിഡിയറിയുടെ ഓഹരി ഏറ്റെടുക്കാനോ വാങ്ങാനോ കഴിയില്ല. മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷൻ മോസില്ല വ്യാപാരമുദ്രകളും മറ്റ് ബൗദ്ധിക സ്വത്തുക്കളും സ്വന്തമാക്കുന്നത് തുടരുകയും മോസില്ല കോർപ്പറേഷന് ലൈസൻസ് നൽകുകയും ചെയ്യും. ഫൗണ്ടേഷൻ സോഴ്‌സ് കോഡ് ശേഖരം നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ആരെയാണ് ചെക്ക് ഇൻ ചെയ്യാൻ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നതെന്നതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും തുടരും.&lt;ref&gt;MozillaZine article: [https://web.archive.org/web/20060907025204/http://www.mozillazine.org/talkback.html?article=7085 &quot;Mozilla Foundation Announces Creation of Mozilla Corporation&quot;] Retrieved via the [[Internet Archive]] on 03-24-2009.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
==സ്ഥാപനം==
മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ വരുമാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി 2005 ഓഗസ്റ്റ് 3-നാണ് മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ സ്ഥാപിതമായത്. ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത ഒരു സ്ഥാപനമെന്ന നിലയിൽ, മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷന് അതിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ സ്ത്രോസ്സുകളെയും അതിന്റെ തുകയുടെയും കാര്യത്തിൽ പരിധികളേർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ, നികുതി ചുമത്താവുന്ന ഒരു ഓർഗനൈസേഷൻ എന്ന നിലയിൽ (അടിസ്ഥാനപരമായി, ഒരു വാണിജ്യ പ്രവർത്തനം) അത്തരം കർശനമായ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടതില്ല. ഫയർഫോക്‌സിന്റെയും തണ്ടർബേർഡിന്റെയും (ആഗോള സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ കമ്മ്യൂണിറ്റിയുടെ) വികസനത്തിന്റെ ഏകോപനവും സംയോജനവും ബിസിനസുകളുമായുള്ള ബന്ധങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള മാനേജ്‌മെന്റും ഉൾപ്പെടെ, മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷനിൽ നിന്ന് നിരവധി മേഖലകൾ മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.
==വ്യക്തികൾ==
=== ഡയറക്ടർ ബോഡ് ===
* [[Mitchell Baker|മിച്ചൽ ബേക്കർ]] - ചെയർപേഴ്സൺ
* [[Reid Hoffman|റീഡ് ഹോഫ്മാൻ]]
* [[John Lilly (computer scientist)|ജോൺ ലില്ലി]]
* [[Ellen Siminoff|എലെൻ സിമിനോഫ്]]

=== മാനേജ്മെന്റ് സംഘം ===
* [[Gary Kovacs]] - സിഇഓ
* [[Brendan Eich]] - സിടിഓ
* ജിം കുക്ക് - സിഎഫ്ഓ
* ക്രിസ് ബേഡ് - സിഎംഓ
* ജെയ് സള്ളിവ്ൻ - വൈസ് പ്രസിഡന്റ്
* ഹാർവേ ആൻഡേഴ്സൺ - വൈസ് പ്രസിഡന്റ്, ജെനറൽ കൗൺസൽ
* ടോഡ് സിംസൺ

=== ഇപ്പോഴത്തെ മറ്റു പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ ===
* [[Sheeri Cabralഷീറി കബ്രാൾ]] - മൈഎസ്ക്യുഎൽ ഡാറ്റാബേസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ
* [[Asa Dotzler|ഓസ ഡോട്ട്സ്ലർ]] - കമ്യൂണിറ്റി വികസന ഡയറക്ടർ
* [[Dave Miller (software developer)|ഡേവ് മില്ലർ]] -  [[Bugzilla|ബഗ്സില്ല]] വികസിപ്പിക്കുന്നു
* [[ജോണി സ്റ്റെൻബാക്ക്]]

=== മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന മറ്റു പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ ===
* [[Christopher Blizzard|ക്രിസ്റ്റഫർ ബ്ലിസാർഡ്]]
* [[John Resig|ജോൺ റെസിഗ്]]
* [[Mike Schroepfer|മൈക്ക് ഷ്രോപ്പഫെർ]]
* [[Mike Shaver|മൈക്ക് ഷേവർ]]
* [[Window Snyder|വിൻഡോ സ്നൈഡർ]]

== ഇതും കൂടി കാണുക ==
* [[മോസില്ല മെസേജിംഗ്]]
* [[മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷൻ]]

== അവലംബം ==
{{Reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.mozilla.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]
* [http://glazman.org/weblog/dotclear/?post/2005/08/03/1145-mozco മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ - ലളിതമായി പന്ത്രണ്ട് സംഗതികൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200711224543/http://glazman.org/weblog/dotclear/?post%2F2005%2F08%2F03%2F1145-mozco |date=2020-07-11 }}


[[വർഗ്ഗം:മോസില്ല]]

[[de:Mozilla#Mozilla Corporation]]</text>
      <sha1>84g2e6mgextvz4jvbivillcmee8z4t5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676357</id>
      <parentid>4676352</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <origin>4676357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12482" sha1="fhylvoe4cju0ah9t1wzz91xu03ppiyn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mozilla Corporation}}
{{Infobox company
| name = മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ
| logo = [[File:Mozilla 2024 logo.svg|frameless|class=skin-invert]]
| image = Mozilla_San_Francisco_Headquarters_Monument.jpg
| image_size = 240px
| image_caption = കാലിഫോർണിയയിലെ സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോയിലാണ് മോസില്ലയുടെ ആസ്ഥാനം&lt;ref&gt;[https://www.sfchronicle.com/business/article/Mozilla-moves-out-of-Mountain-View-15786106.php Mozilla moves out of Mountain View] [[San Francisco Chronicle]]&lt;/ref&gt;
| caption = 
| type = [[Subsidiary]]
| industry = [[Software]]
| founded = {{Start date and age|2005|8|3}}
| hq_location_city = [[San Francisco, California]]
| hq_location_country = U.S.
| key_people = {{Plainlist|
* [[Mitchell Baker]] (Executive Chairwoman &amp; CEO)
}}
| products = {{Plainlist|
* [[Mozilla Firefox]]
* [[Pocket (service)|Pocket]]
* [[List of Mozilla products|More]]
}}
| revenue = {{Unbulleted list|class=nowrap|{{Increase}} {{USD|826.6 million|link=yes}} (2019)&lt;ref name=&quot;2019 annual report&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.mozilla.org/en-US/foundation/annualreport/2019/ | title=State of Mozilla | date=2020 | publisher=Mozilla}}&lt;/ref&gt;}}
| num_employees = {{Decrease}} ~750 (2020)&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Cimpanu |first1=Catalin |date=August 11, 2020 |title=Mozilla is laying off 250 people and planning a 'new focus' on making money |work=The Verge |url=https://www.theverge.com/2020/8/11/21363424/mozilla-layoffs-quarter-staff-250-people-new-revenue-focus |access-date=August 11, 2020}}&lt;/ref&gt;
| parent = [[Mozilla Foundation]]
| subsid = [[Mozilla China]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title = 全新的 Firefox 火狐浏览器 — 职业机会|url = https://firefox.com.cn/about/career/|access-date = 31 October 2021|archive-date = 2020-09-20|archive-url = https://web.archive.org/web/20200920205151/https://www.firefox.com.cn/about/career/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
| website = {{URL|https://www.mozilla.org/}}
}}
[[പ്രമാണം:MozillaCaliforniaHeadquarters.JPG|right|250px]]
[[മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷൻ|മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ]] [[ഇന്റർനെറ്റ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|ഇന്റർനെറ്റ് സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളുടെ]] വികസനം ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന കമ്പനിയാണ് '''മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ''' അഥവാ '''മോകോ'''. [[ഫയർഫോക്സ്]], [[തണ്ടർബേഡ്]], [[സീമങ്കി]] എന്നീ സോഫ്റ്റുവെയറുകളാണ് പ്രധാനമായും മോസില്ല കോർപ്പറേഷന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൻ കീഴിൽ വരുന്നത്. കോർപ്പറേഷൻ ഈ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുകയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ|ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷൻ]], ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തനരഹിതമായ [[നെറ്റ്‌സ്കേപ്|നെറ്റ്‌സ്‌കേപ്പ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് കോർപ്പറേഷൻ]] സ്ഥാപിച്ച മോസില്ല ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് പ്രോജക്റ്റ് എന്നിവയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ [[നികുതി]]യ്ക്ക് വിധേയമായ ഒരു സ്ഥാപനമാണ്. മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ അതിന്റെ എല്ലാ ലാഭവും വീണ്ടും മോസില്ല പ്രോജക്റ്റുകളിലേക്ക് വീണ്ടും നിക്ഷേപിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Citation |author=staff |publication-date=August 5, 2005 |title=Mozilla Foundation Reorganization |publisher=Mozilla Corporation |archive-date=2009-04-22 |url=https://www.mozilla.org/reorganization |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422130623/http://www.mozilla.org/reorganization/ |access-date=2023-01-29 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; മോസില്ല കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം, &quot;ഇന്റർനെറ്റിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പും നവീകരണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന്&quot; മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ പൊതു പ്രയോജനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുക എന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite press release|url=https://www.mozilla.org/press/mozilla-2005-08-03.html|publisher=Mozilla|title=Mozilla Foundation Forms New Organization to Further the Creation of Free, Open Source Internet Software, Including the Award-Winning Mozilla Firefox Browser|date=August 3, 2005}}&lt;/ref&gt;
ഒരു മോസില്ല സൈൻ(MozillaZine) ലേഖനം ഇപ്രകാരം വിശദീകരിക്കുന്നു:
&lt;blockquote&gt;മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷൻ ആത്യന്തികമായി മോസില്ല കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുകയും പുതിയ അനുബന്ധ സ്ഥാപനത്തിന്റെ 100 ശതമാനം ഉടമസ്ഥാവകാശം നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യും. മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഏതൊരു ലാഭവും മോസില്ല പ്രോജക്ടിലേക്ക് തിരികെ നിക്ഷേപിക്കും. ഷെയർഹോൾഡർമാരില്ല, സ്റ്റോക്ക് ഓപ്ഷനുകളൊന്നും നൽകില്ല, ലാഭവിഹിതവും നൽകില്ല. മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ സ്റ്റോക്ക് മാർക്കറ്റിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നില്ല, ഒരു കമ്പനിക്കും സബ്സിഡിയറിയുടെ ഓഹരി ഏറ്റെടുക്കാനോ വാങ്ങാനോ കഴിയില്ല. മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷൻ മോസില്ല വ്യാപാരമുദ്രകളും മറ്റ് ബൗദ്ധിക സ്വത്തുക്കളും സ്വന്തമാക്കുന്നത് തുടരുകയും മോസില്ല കോർപ്പറേഷന് ലൈസൻസ് നൽകുകയും ചെയ്യും. ഫൗണ്ടേഷൻ സോഴ്‌സ് കോഡ് ശേഖരം നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ആരെയാണ് ചെക്ക് ഇൻ ചെയ്യാൻ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നതെന്നതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും തുടരും.&lt;ref&gt;MozillaZine article: [https://web.archive.org/web/20060907025204/http://www.mozillazine.org/talkback.html?article=7085 &quot;Mozilla Foundation Announces Creation of Mozilla Corporation&quot;] Retrieved via the [[Internet Archive]] on 03-24-2009.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
==സ്ഥാപനം==
മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ വരുമാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി 2005 ഓഗസ്റ്റ് 3-നാണ് മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ സ്ഥാപിതമായത്. ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത ഒരു സ്ഥാപനമെന്ന നിലയിൽ, മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷന് അതിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ സ്ത്രോസ്സുകളെയും അതിന്റെ തുകയുടെയും കാര്യത്തിൽ പരിധികളേർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ, നികുതി ചുമത്താവുന്ന ഒരു ഓർഗനൈസേഷൻ എന്ന നിലയിൽ (അടിസ്ഥാനപരമായി, ഒരു വാണിജ്യ പ്രവർത്തനം) അത്തരം കർശനമായ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടതില്ല. ഫയർഫോക്‌സിന്റെയും തണ്ടർബേർഡിന്റെയും (ആഗോള സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ കമ്മ്യൂണിറ്റിയുടെ) വികസനത്തിന്റെ ഏകോപനവും സംയോജനവും ബിസിനസുകളുമായുള്ള ബന്ധങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള മാനേജ്‌മെന്റും ഉൾപ്പെടെ, മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷനിൽ നിന്ന് നിരവധി മേഖലകൾ മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.
==വ്യക്തികൾ==
=== ഡയറക്ടർ ബോഡ് ===
* [[Mitchell Baker|മിച്ചൽ ബേക്കർ]] - ചെയർപേഴ്സൺ
* [[Reid Hoffman|റീഡ് ഹോഫ്മാൻ]]
* [[John Lilly (computer scientist)|ജോൺ ലില്ലി]]
* [[Ellen Siminoff|എലെൻ സിമിനോഫ്]]

=== മാനേജ്മെന്റ് സംഘം ===
* [[Gary Kovacs]] - സിഇഓ
* [[Brendan Eich]] - സിടിഓ
* ജിം കുക്ക് - സിഎഫ്ഓ
* ക്രിസ് ബേഡ് - സിഎംഓ
* ജെയ് സള്ളിവ്ൻ - വൈസ് പ്രസിഡന്റ്
* ഹാർവേ ആൻഡേഴ്സൺ - വൈസ് പ്രസിഡന്റ്, ജെനറൽ കൗൺസൽ
* ടോഡ് സിംസൺ

=== ഇപ്പോഴത്തെ മറ്റു പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ ===
* [[Sheeri Cabralഷീറി കബ്രാൾ]] - മൈഎസ്ക്യുഎൽ ഡാറ്റാബേസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ
* [[Asa Dotzler|ഓസ ഡോട്ട്സ്ലർ]] - കമ്യൂണിറ്റി വികസന ഡയറക്ടർ
* [[Dave Miller (software developer)|ഡേവ് മില്ലർ]] -  [[Bugzilla|ബഗ്സില്ല]] വികസിപ്പിക്കുന്നു
* [[ജോണി സ്റ്റെൻബാക്ക്]]

=== മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന മറ്റു പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ ===
* [[Christopher Blizzard|ക്രിസ്റ്റഫർ ബ്ലിസാർഡ്]]
* [[John Resig|ജോൺ റെസിഗ്]]
* [[Mike Schroepfer|മൈക്ക് ഷ്രോപ്പഫെർ]]
* [[Mike Shaver|മൈക്ക് ഷേവർ]]
* [[Window Snyder|വിൻഡോ സ്നൈഡർ]]

== ഇതും കൂടി കാണുക ==
* [[മോസില്ല മെസേജിംഗ്]]
* [[മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷൻ]]

== അവലംബം ==
{{Reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.mozilla.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]
* [http://glazman.org/weblog/dotclear/?post/2005/08/03/1145-mozco മോസില്ല കോർപ്പറേഷൻ - ലളിതമായി പന്ത്രണ്ട് സംഗതികൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200711224543/http://glazman.org/weblog/dotclear/?post%2F2005%2F08%2F03%2F1145-mozco |date=2020-07-11 }}


[[വർഗ്ഗം:മോസില്ല]]

[[de:Mozilla#Mozilla Corporation]]</text>
      <sha1>fhylvoe4cju0ah9t1wzz91xu03ppiyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:പ്രധാനതാൾ-വാർത്തകൾ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>45385</id>
    <revision>
      <id>4676281</id>
      <parentid>4612807</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>hide news</comment>
      <origin>4676281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1004" sha1="0eae6igtxtw7yt5q252jcl3our44d6e" xml:space="preserve">&lt;!---------------------------------- വാർത്തകൾ, സമകാലികം   -------------------------------&gt;
|style=&quot;width:50%; background:#ffffff;vertical-align:top; -moz-border-radius:10px;&quot;|
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;background-color:#ffffff; -moz-border-radius:10px; solid #ffffff;&quot;
! style=&quot;background-color: #90d060; font-size: 120%; border: 1px; solid #a3bfb1; text-align: left; -moz-border-radius:10px&quot; |[[പ്രമാണം:Newspaper Cover-ml.png|20px|വാർത്തകൾ]] വാർത്തകൾ
|-
|style=&quot;border:1px solid transparent&quot;|
|-
&lt;!--
|{{Metacaixa
|id=3
|color=പച്ച
|bt1=വാർത്തയിൽ നിന്ന് 
|bt2=വിക്കി വാർത്തകൾ
|ps1={{വാർത്തയിൽ നിന്ന്}}
|ps2= {{വിക്കിവാർത്തകൾ}}
|sel=1
}} --&gt;
|{{Metacaixa
|id=3
|color=പച്ച
|bt1=വിക്കി വാർത്തകൾ
|ps1= {{വിക്കിവാർത്തകൾ}}
|sel=1
}}
|}
|}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>0eae6igtxtw7yt5q252jcl3our44d6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:User ko-3</title>
    <ns>10</ns>
    <id>54904</id>
    <revision>
      <id>4676331</id>
      <parentid>1810642</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:23:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gnoeee</username>
        <id>101485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="624" sha1="qy3vwsdr92vfiviitgter7kqox1epgw" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
&lt;table cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot;&gt;'''[[Korean language|ko]]-3'''&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot;&gt;{{lang|ko|이 사용자는 '''[[:Category:ഭാഷാജ്ഞാനം ko|한국어]]'''를 '''[[:Category:User ko-3|유창]]'''하게 할 수 있습니다.}}[[Category:User ko|{{PAGENAME}}]][[Category:User ko-3|{{PAGENAME}}]]&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;

[[Category:User templates ko|Ko-3]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qy3vwsdr92vfiviitgter7kqox1epgw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676332</id>
      <parentid>4676331</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gnoeee</username>
        <id>101485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="650" sha1="mkimaz9cx9c1xuyp7n12lghvuqbcyyb" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
&lt;table cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot;&gt;'''[[Korean language|ko]]-3'''&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot;&gt;{{lang|ko|이 사용자는 '''[[:Category:ഭാഷാജ്ഞാനം ko|한국어]]'''를 '''[[:Category:User ko-3|유창]]'''하게 할 수 있습니다.}}[[Category:ഭാഷാജ്ഞാനം ko|{{PAGENAME}}]][[Category:User ko-3|{{PAGENAME}}]]&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;

[[Category:User templates ko|Ko-3]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mkimaz9cx9c1xuyp7n12lghvuqbcyyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഡോബി ഫോട്ടോഷോപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62320</id>
    <revision>
      <id>4676300</id>
      <parentid>4672312</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29235" sha1="8dgg6ugz30hsusor3xuhu0ltvo6w08o" xml:space="preserve">{{prettyurl|Adobe Photoshop}}
{{Infobox software
| name = അഡോബി ഫോട്ടോഷോപ്പ്
| logo = Adobe_Photoshop_CC_2026_icon.svg
| screenshot = Adobe Photoshop 2020.png
| screenshot alt = A screenshot of Photoshop with a large block of text
| caption = അഡോബി ഫോട്ടോഷോപ്പ് 2020 (21.1.0) വിൻഡോസിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു
| author = {{ubl|[[Thomas Knoll]]|[[John Knoll]]}}
| developer = [[Adobe Inc.]]
| released = {{Start date and age|1990|02|19}}
| operating system = [[Windows 10]] version 1809 and later&lt;br/&gt;[[macOS 10.13]] and later&lt;ref&gt;{{cite web|title=Photoshop system requirements|url=https://helpx.adobe.com/photoshop/system-requirements.html|publisher=Adobe Inc.|access-date=November 13, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[iPadOS]] 13.1 and later&lt;ref&gt;{{cite web|title=System requirements, Photoshop on the iPad|url=https://helpx.adobe.com/nl/photoshop/system-requirements-ios.html|publisher=Adobe Inc.|access-date=January 31, 2020}}&lt;/ref&gt;
| platform = [[x86-64]]
| language = English (United States), English (United Kingdom), Arabic, Chinese Simplified, Chinese Traditional, Czech, Danish, Dutch, Finnish, French, German, Hebrew, Hungarian, Italian, Japanese, Korean, Norwegian, Polish, Portuguese, Russian, Spanish, Swedish, Romanian, Turkish and Ukrainian
| language count = 26
| language footnote = &lt;ref name=PhotoshopLanguages&gt;{{cite web|url=https://www.adobe.com/products/photoshop/tech-specs.html |title=language versions &amp;#124; Adobe Photoshop CS6 |publisher=Adobe.com |access-date=February 29, 2012}}&lt;/ref&gt;
| genre = [[Raster graphics editor]]
| license = [[Trialware]], [[Software as a service|SaaS]]
| website = {{URL|https://www.adobe.com/products/photoshop.html}}
}}

[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|വിൻഡോസിനും]] [[മാക് ഒഎസ്|മാക് ഒഎസിനുമായി]] [[അഡോബി സിസ്റ്റംസ്|അഡോബി]] ഇങ്ക് വികസിപ്പിക്കുകയും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്ത റാസ്റ്റർ ഗ്രാഫിക്സ് എഡിറ്ററാണ് '''അഡോബി ഫോട്ടോഷോപ്പ് (Adobe photoshop)'''. 1988 ൽ തോമസും ജോൺ നോളും ചേർന്നാണ് ഇത് ആദ്യം സൃഷ്ടിച്ചത്. പിന്നീട്, റാസ്റ്റർ ഗ്രാഫിക്സ് എഡിറ്റിംഗിൽ മാത്രമല്ല, ഡിജിറ്റൽ കലയിൽ തന്നെ ഈ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഒരു വ്യവസായ നിലവാരമായി മാറി. സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ പ്രചാരം അതിന്റെ പേര് ഭാഷയിൽ ഒരു ക്രിയയായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് കാരണമായി (ഉദാ. &quot;ഒരു ഇമേജ് ഫോട്ടോഷോപ്പ് ചെയ്യാൻ&quot;, &quot;ഫോട്ടോഷോപ്പ്&quot;, &quot;ഫോട്ടോഷോപ്പ് മത്സരം&quot;), എന്നാൽ അഡോബി അത്തരം ഉപയോഗത്തെ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.adobe.com/legal/permissions/trademarks.html|title=Trademarks|access-date=2021-01-31|language=en}}&lt;/ref&gt; ഒന്നിലധികം ലെയറുകളിൽ റാസ്റ്റർ ഇമേജുകൾ എഡിറ്റുചെയ്യാനും രചിക്കാനും ഫോട്ടോഷോപ്പിന് കഴിയും. കൂടാതെ മാസ്കുകൾ, ആൽഫ കമ്പോസിറ്റിംഗ്, ആർ‌ജിബി, സി‌എം‌വൈ‌കെ, സിയലാബ്, സ്പോട്ട് കളർ, ഡ്യുടോൺ എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി കളർ മോഡലുകളും ഈ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഈ സവിശേഷതകളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിന് ഫോട്ടോഷോപ്പ് സ്വന്തം പിഎസ്ഡി, പിഎസ്ബി ഫയൽ ഫോർമാറ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. റാസ്റ്റർ ഗ്രാഫിക്സിനുപുറമെ, ടെക്സ്റ്റ്, വെക്റ്റർ ഗ്രാഫിക്സ് എന്നിവ എഡിറ്റുചെയ്യാനോ റെൻഡർ ചെയ്യാനോ ഫോട്ടോഷോപ്പിന് പരിമിതമായ കഴിവുകളുണ്ട്. പ്ലഗിനുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്വതന്ത്ര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഫോട്ടോഷോപ്പിന് സവിശേഷതകൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താനാവും.  

ഫോട്ടോഷോപ്പിന്റെ പതിപ്പുകൾക്ക് തുടക്കത്തിൽ അക്കങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരുന്നു പേര് നൽകിയിരുന്നത്. എന്നാൽ, 2002 ഒക്ടോബറിൽ (ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട് ബ്രാൻഡിംഗ് അവതരിപ്പിച്ചതിനുശേഷം), ഫോട്ടോഷോപ്പിന്റെ ഓരോ പുതിയ പതിപ്പിനും അക്കത്തോടൊപ്പം &quot;സി‌എസ്&quot; എന്ന് ചേർക്കാൻ തുടങ്ങി. ഉദാ., ഫോട്ടോഷോപ്പിന്റെ എട്ടാമത്തെ പ്രധാന പതിപ്പ് ഫോട്ടോഷോപ്പ് സി‌എസും ഒമ്പതാമത്തേത് ഫോട്ടോഷോപ്പ് സി‌എസ് 2 ഉം ആയിരുന്നു. ഫോട്ടോഷോപ്പ് സി‌എസ് 3 മുതൽ സി‌എസ് 6 വരെ സ്റ്റാൻ‌ഡേർഡ്, എക്സ്റ്റെൻഡഡ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത പതിപ്പുകളായി  വിതരണം ചെയ്തത്. 2013 ജൂണിൽ ക്രിയേറ്റീവ് ക്‌ളൗഡ്‌ ബ്രാൻഡിംഗ് അവതരിപ്പിച്ചതോടെ, പണം കൊടുത്തു സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സ്വന്തമാക്കുന്നതിനു പകരം സോഫ്റ്റ്‌വെയർ നിശ്ചിത തുകക്ക് വാടകക്ക് നൽകുന്ന രീതിയിലേക്ക് ഫോട്ടോഷോപ്പിന്റെ ലൈസൻസിംഗ് സ്കീം മാറി. ഇതോടൊപ്പം പേരിന്റെ ഒപ്പമുള്ള &quot;സി‌എസ്&quot; എന്ന പദം &quot;സിസി&quot; എന്നാക്കി മാറ്റി. അഡോബി ഇമേജ് റെഡി, അഡോബി ഫയർവർക്സ്, അഡോബി ബ്രിഡ്ജ്, അഡോബി ഡിവൈസ് സെൻട്രൽ, അഡോബി ക്യാമറ റോ എന്നീ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ ഫോട്ടോഷോപ്പിന്റെ ലൈസൻസ് വാങ്ങുന്നതിനൊപ്പം ലഭിക്കാറുണ്ട്. 

ഫോട്ടോഷോപ്പിനൊപ്പം, ഫോട്ടോഷോപ്പ് എലെമെന്റ്സ്, ഫോട്ടോഷോപ്പ് ലൈറ്റ് റൂം, ഫോട്ടോഷോപ്പ് എക്സ്പ്രസ്, ഫോട്ടോഷോപ്പ് ഫിക്സ്, ഫോട്ടോഷോപ്പ് സ്കെച്ച്, ഫോട്ടോഷോപ്പ് മിക്സ് എന്നിവയും അഡോബി വികസിപ്പിക്കുകയും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[ഐപാഡ്|ഐപാഡിനായി]] ഫോട്ടോഷോപ്പിന്റെ ഒരു പൂർണ്ണ പതിപ്പും അഡോബി പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്. 

== ചരിത്രം ==
1987 ൽ സഹോദരന്മാരായ തോമസും ജോൺ നോളും ചേർന്നാണ് ഫോട്ടോഷോപ്പ് വികസിപ്പിച്ചത്, 1988 ൽ ഇരുവരും ഫോട്ടോഷോപ്പിന്റെ വിതരണ അവകാശം അഡോബി സിസ്റ്റംസ് ഇൻ‌കോർ‌പ്പറേറ്റഡിന് വിറ്റു. [[മിഷിഗൺ]] സർവകലാശാലയിലെ പിഎച്ച്ഡി വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന തോമസ് നോൾ, മോണോക്രോം ഡിസ്‌പ്ലേയിൽ ഗ്രേ സ്കെയിൽ ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനായി തന്റെ മാക്കിന്റോഷ് പ്ലസിൽ ഒരു പ്രോഗ്രാം എഴുതാൻ തുടങ്ങി. അക്കാലത്ത് ഡിസ്പ്ലേ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഈ പ്രോഗ്രാം ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ലൈറ്റ് &amp; മാജിക്കിന്റെ (ചലച്ചിത്രങ്ങൾക്ക് സ്പെഷ്യൽ എഫക്ട്സ് ചെയ്യുന്ന പ്രശസ്ത സ്ഥാപനം) ജീവനക്കാരനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ജോണിന്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി. ഈ സോഫ്റ്റ്‌വെയറിനെ ഒരു പൂർണ്ണ ഇമേജ് എഡിറ്റിംഗ് പ്രോഗ്രാമാക്കി മാറ്റാൻ അദ്ദേഹം തോമസിനോട് ശുപാർശ ചെയ്തു. 1988 ൽ പഠനത്തിൽ നിന്ന് ആറുമാസത്തെ ഇടവേള എടുത്തു തോമസ് പ്രോഗ്രാം വികസിപ്പിക്കാൻ സഹോദരനൊപ്പം സഹകരിച്ചു. തോമസ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ പേര് ഇമേജ്പ്രോ എന്നാക്കി മാറ്റി, പക്ഷേ ഈ പേര് ഇതിനകം തന്നെ ഉപയോഗത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://photoshopnews.com/feature-stories/photoshop-profile-thomas-john-knoll-10/|title=THOMAS &amp; JOHN KNOLL|access-date=2021-01-31|last=|first=|date=|website=|publisher=|language=EN|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308060922/https://www.photoshopnews.com/feature-stories/photoshop-profile-thomas-john-knoll-10/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ആ വർഷത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തോമസ് തന്റെ പ്രോഗ്രാമിന് ഫോട്ടോഷോപ്പ് എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യുകയും സ്കാനർ നിർമ്മാതാക്കളായ ബാർനെസ്കാനുമായി ഒരു ഹ്രസ്വകാല കരാറിൽ ഏർപ്പെട്ട് പ്രോഗ്രാമിന്റെ പകർപ്പുകൾ സ്ലൈഡ് സ്കാനറിനൊപ്പം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു; &quot;ഫോട്ടോഷോപ്പിന്റെ മൊത്തം 200 പകർപ്പുകൾ ഈ രീതിയിൽ വിൽപ്പന ചെയ്തു&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.storyphoto.com/multimedia/multimedia_photoshop.html|title=Story Photograpy: History of Photoshop|access-date=2021-01-31|date=2007-06-26|archive-date=2007-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070626182822/http://www.storyphoto.com/multimedia/multimedia_photoshop.html|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://boingboing.net/2018/05/23/photoshop-was-first-sold-as-ba.html|title=Photoshop was first sold as Barneyscan XP|access-date=2021-01-31|last=Beschizza|first=Rob|date=2018-05-23|language=en-US}}&lt;/ref&gt; 
        
ഈ സമയത്ത്, ജോൺ [[സിലിക്കൺ വാലി|സിലിക്കൺ വാലിയിൽ]] പോയി [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിളിലെ]] എഞ്ചിനീയർമാർക്കും അഡോബിയിലെ ആർട്ട് ഡയറക്ടർ ആയ റസ്സൽ ബ്രൗണിനും പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഒരു പ്രദർശനം നൽകി. രണ്ട് പ്രദർശനങ്ങളും വിജയകരമായിരുന്നു, 1988 സെപ്റ്റംബറിൽ ഈ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ലൈസൻസ് വാങ്ങാൻ അഡോബി തീരുമാനിച്ചു. 1990 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ഫോട്ടോഷോപ്പ് 1.0 മാക്കിന്റോഷിനായി മാത്രമായി പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.crisherentertainment.com/photoshop-born-two-brothers/ |title=Photoshop: Born from Two Brothers |publisher=CrisherEntertainment.com |date=February 28, 2013 |access-date=October 15, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701155932/http://www.crisherentertainment.com/photoshop-born-two-brothers/ |archive-date=July 1, 2016 |url-status=dead |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=About&gt;{{cite web|title=Adobe Photoshop 1.0 Feb. 1990 - 20 Years of Adobe Photoshop|url=http://graphicssoft.about.com/od/photoshop/ig/20-Years-of-Photoshop/Adobe-Photoshop-1-0.htm|work=Graphics Software|publisher=About.com|access-date=August 13, 2013|archive-date=2016-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20160426212450/http://graphicssoft.about.com/od/photoshop/ig/20-Years-of-Photoshop/Adobe-Photoshop-1-0.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ബാർനെസ്‌കാൻ പതിപ്പിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന വിപുലമായ കളർ എഡിറ്റിംഗ് സവിശേഷതകൾ ഇല്ലാതെയാണ് അഡോബി വിതരണം ചെയ്ത ആദ്യത്തെ പതിപ്പ് പുറത്തിറങ്ങിയത്. തുടർന്നുള്ള ഓരോ പതിപ്പിലും നിറം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് സാവധാനത്തിൽ മെച്ചപ്പെടുകയും, ഡിജിറ്റൽ കളർ എഡിറ്റിംഗിൽ ഫോട്ടോഷോപ്പ് വളരെ വേഗം തന്നെ ഒരു വ്യവസായ നിലവാരമായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഫോട്ടോഷോപ്പ് 1.0 പുറത്തിറങ്ങിയ സമയത്ത്, അടിസ്ഥാന ഫോട്ടോ റീ ടച്ചിങ്ങിനു സൈടെക്സ് പോലുള്ള സേവനങ്ങൾ മണിക്കൂറിന് 300 ഡോളർ ഈടാക്കിയിരുന്നു. 1990 ൽ മാക്കിന്റോഷിനായി പുറത്തിറക്കിയ ഫോട്ടോഷോപ്പ് 1.0 പതിപ്പിന്റെ വില 895 ഡോളറായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite magazine|last = Hurty|first = Arne|title = Adobe Photoshop 1.0 Review|date = June 1990|url = https://archive.org/details/MacWorld_9006_June_1990/page/n201|magazine = Macworld|publisher = Mac Publishing|pages = 186–188}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|last = Parascandolo|first = Salvatore|title = Photoshop Review|date = July 1990|url = https://archive.org/details/MacUser9007July1990/page/n55|magazine = MacUser|publisher = Dennis Publishing Ltd.|pages = 53–55}}&lt;/ref&gt;                  

ഫോട്ടോഷോപ്പ് തുടക്കത്തിൽ മാക്കിന്റോഷിൽ മാത്രമേ ലഭ്യമായിരുന്നുള്ളൂ. 1993 ൽ അഡോബി ചീഫ് ആർക്കിടെക്റ്റ് സീതാരാമൻ നാരായണൻ ഫോട്ടോഷോപ്പ് മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വിൻഡോസിലേക്ക് പോർട്ട് ചെയ്തു. അടുത്ത ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്|മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ]] ആഗോള വ്യാപനം വർദ്ധിച്ചതിനാൽ അതുവഴി ഫോട്ടോഷോപ്പിന്റെ പ്രചാരം വർദ്ധിക്കുന്നതിന് വിൻഡോസ് പോർട്ട് സഹായകമായി.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Simhan |first1=T.E. Raja |title=How Chennai native S Narayanan took Adobe Photoshop places |url=https://www.thehindubusinessline.com/info-tech/how-chennai-native-s-narayanan-took-adobe-photoshop-places/article9578056.ece |access-date=August 10, 2019 |work=[[The Hindu]] |date=January 13, 2018}}&lt;/ref&gt; 1995 മാർച്ച് 31 ന് തോമസ്, ജോൺ നോൾ എന്നിവരിൽ നിന്ന് ഫോട്ടോഷോപ്പിനുള്ള അവകാശം 34.5 ദശലക്ഷം ഡോളറിന് അഡോബി വാങ്ങി, അതിനാൽ വിൽക്കുന്ന ഓരോ പകർപ്പിനും റോയൽറ്റി നൽകുന്നത് അഡോബിക്ക് ഒഴിവാക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Adobe Photoshop {{!}} software|url=https://www.britannica.com/technology/Adobe-Photoshop|access-date=2021-01-23|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=February 22, 1996|title=FORM 10-K|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/796343/0000912057-96-002896.txt|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=January 23, 2021|website=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]}}&lt;/ref&gt;

== ഫയൽ ഫോർമാറ്റ്  ==
ഫോട്ടോഷോപ്പ് ഫയലുകൾ .പിഎസ്ഡി (ഫോട്ടോഷോപ്പ് ഡോക്യുമെന്റ്) എന്ന ഫയൽ എക്സ്റ്റൻഷൻ ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=What is PSD? What Opens a PSD? File Format List from WhatIs.com|url=https://whatis.techtarget.com/fileformat/PSD-Adobe-Photoshop-default|website=whatis.techtarget.com|access-date=2020-05-12|archive-date=2020-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724234643/https://whatis.techtarget.com/fileformat/PSD-Adobe-Photoshop-default|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഒരു പിഎസ്ഡി ഫയലിൽ ഫോട്ടോഷോപ്പിൽ ലഭ്യമായ മിക്ക ഇമേജിംഗ് ഓപ്ഷനുകളും അടക്കം ഒരു ചിത്രം സേവ് ചെയ്യാൻ കഴിയും. മാസ്കുകൾ, സുതാര്യത, വാചകം, ആൽഫ ചാനലുകൾ, സ്പോട്ട് നിറങ്ങൾ, ക്ലിപ്പിംഗ് പാതകൾ, ഡുവോടോൺ  ക്രമീകരണങ്ങൾ എന്നിവയുള്ള ലെയറുകൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാധാരണ ഉപയോഗിക്കുന്ന മറ്റ് പല ഫയൽ ഫോർമാറ്റുകൾക്കും (ഉദാ., .ജെപിജി അല്ലെങ്കിൽ .ജിഫ്) ഇത്തരത്തിൽ ഒരു സവിശേഷത ലഭ്യമല്ല. ഒരു പി‌എസ്‌ഡി ഫയലിന്റെ പരമാവധി ഉയരവും വീതിയും 30,000 പിക്‌സൽ ആണ്, ഫയലിന്റെ വലിപ്പം രണ്ട് [[ഗിഗാബൈറ്റ്]] വരെയാകാം.         

ഫോട്ടോഷോപ്പ് ഫയലുകൾ .പിഎസ്ബി (ഫോട്ടോഷോപ്പ് ബിഗ്) എന്ന ഫയൽ എക്സ്റ്റൻഷൻ ഉപയോഗിച്ചും സേവ് ചെയ്യാനാവും.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=What's a PSB File and How Do You Open One?|url=https://www.lifewire.com/psb-file-2622193|last1=Facebook|last2=Twitter|website=Lifewire|language=en|access-date=2020-05-12|last3=LinkedIn}}&lt;/ref&gt; പി‌എസ്‌ഡി ഫയൽ‌ ഫോർ‌മാറ്റ് പോലെ പിഎസ്ബി ഫയലിന്റെ പരമാവധി ഉയരവും വീതിയും 30,000 പിക്‌സൽ ആണ്, എന്നാൽ ഫയലിന്റെ വലിപ്പം 4 എക്സാബൈറ്റ് വരെയാകാം. പിഎസ്ഡി, പിഎസ്ബി ഫോർമാറ്റുകൾ ഡോക്യൂമെന്റഷൻ ലഭ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Adobe Photoshop File Formats Specification|author=Adobe|url=https://www.adobe.com/devnet-apps/photoshop/fileformatashtml/|date=July 2010}}&lt;/ref&gt;           

ഫോട്ടോഷോപ്പിന്റെ ജനപ്രീതി കാരണം, [[ഗിംപ്|ജിമ്പ്]]  പോലുള്ള ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് / ഫ്രീ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മിക്ക ഇമേജ് എഡിറ്റിംഗ്  സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും പിഎസ്ഡി ഫയലുകൾ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുകയും പിന്തുണയ്‌ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പിഎസ്ഡി ഫയൽ ഫോർമാറ്റ് അഡോബിയുടെ മറ്റ് ആപ്ലിക്കേഷനുകളായ അഡോബി ഇല്ലസ്ട്രേറ്റർ, അഡോബി പ്രീമിയർ പ്രോ, ആഫ്റ്റർ എഫക്ട്സ് എന്നിവയിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യാൻ കഴിയും.

== പ്ലഗിനുകൾ ==
ഫോട്ടോഷോപ്പ് പ്ലഗിനുകൾ (അല്ലെങ്കിൽ പ്ലഗ്-ഇന്നുകൾ) എന്ന് വിളിക്കുന്ന ആഡ്-ഓൺ പ്രോഗ്രാമുകൾ വഴി ഫോട്ടോഷോപ്പിന്റെ പ്രവർത്തനം വിപുലീകരിക്കാൻ കഴിയും. അഡോബി ക്യാമറ റോ പോലുള്ള ചില പ്ലഗിനുകൾ അഡോബി സൃഷ്ടിക്കുന്നു, പക്ഷേ
മിക്ക പ്ലഗിനുകളും മൂന്നാം കക്ഷി കമ്പനികൾ ആണ് വികസിപ്പിക്കുന്നത്. അതിൽ ചിലത് സൗജന്യവും ചിലത് വാണിജ്യ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുമാണ്. മിക്ക പ്ലഗിനുകളും ഫോട്ടോഷോനൊപ്പം മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നു, എന്നാൽ ചിലതിനു ഒറ്റക്ക് പ്രവർത്തിക്കാനും കഴിയും.

ഫിൽട്ടർ, എക്‌സ്‌പോർട്ട്, ഇമ്പോർട്ട്, സെലക്ഷൻ, കളർ തിരുത്തൽ, ഓട്ടോമേഷൻ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ തരം പ്ലഗിനുകൾ ഉണ്ട്. ഫോട്ടോഷോപ്പിലെ ഫിൽട്ടർ മെനുവിന് കീഴിൽ ലഭ്യമായ ഫിൽട്ടർ പ്ലഗിനുകൾ (8 ബിഎഫ് പ്ലഗിനുകൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ആണ് ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ള പ്ലഗിനുകൾ. ഫിൽട്ടർ പ്ലഗിനുകൾക്ക് നിലവിലെ ഇമേജ് പരിഷ്‌ക്കരിക്കാനോ ഉള്ളടക്കം സൃഷ്ടിക്കാനോ കഴിയും. ചില ജനപ്രിയ തരം പ്ലഗിനുകളും അവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില അറിയപ്പെടുന്ന കമ്പനികളും താഴെ പറയുന്നു:

* കളർ തിരുത്തൽ പ്ലഗിനുകൾ (ഏലിയൻ സ്കിൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alienskin.com |title=Alien Skin Software website |publisher=Alien Skin Software, LLC |access-date=December 17, 2011}}&lt;/ref&gt; നിക്ക് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.niksoftware.com |title=Nik Software website |publisher=Nik Software Inc |access-date=December 17, 2011}}&lt;/ref&gt; ഓൺ വൺ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ, ടോപസ് ലാബ്സ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ononesoftware.com |title=OnOne Software website |publisher=onOne Software |access-date=December 17, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111217071619/http://www.ononesoftware.com/ |archive-date=2011-12-17 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ദ പ്ലഗിൻ സൈറ്റ്,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://thepluginsite.com |title=The Plugin Site |author=Harald Heim |access-date=December 17, 2011}}&lt;/ref&gt; മുതലായവ)
* സ്പെഷ്യൽ ഇഫക്റ്റ് പ്ലഗിനുകൾ (ഏലിയൻ സ്കിൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ, ഓട്ടോ എഫ്എക്സ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.autofx.com/ |title=Auto FX Software website |publisher=Auto FX Software |access-date=December 17, 2011 |archive-date=2011-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111216194045/http://www.autofx.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എവി ബ്രോസ്.,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.avbros.com |title=AV Bros. website |publisher=AV Bros. |access-date=December 17, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015105030/http://www.avbros.com/ |archive-date=October 15, 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഫ്‌ളേമിങ്  പിയർ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.flamingpear.com |title=Flaming Pear Software website |publisher=Flaming Pear Software |access-date=December 17, 2011}}&lt;/ref&gt; മുതലായവ)
* 3D ഇഫക്റ്റ് പ്ലഗിനുകൾ (ആൻഡ്രോമിഡ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.andromeda.com |title=Andromeda Software website |publisher=Andromeda Software Inc |access-date=December 17, 2011}}&lt;/ref&gt;  സ്ട്രാറ്റ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.strata.com |title=Strata website |publisher=Strata |access-date=December 17, 2011}}&lt;/ref&gt; മുതലായവ)

അഡോബി ക്യാമറ റോ (എസി‌ആർ, ക്യാമറ റോ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഒരു പ്രത്യേക പ്ലഗിൻ ആണ്, ഇത് അഡോബി സൗജന്യമായി വിതരണം ചെയ്യുന്നു, ഇത് പ്രധാനമായും റോ ഇമേജ് ഫയലുകൾ വായിക്കാനും പ്രോസസ്സ് ചെയ്യാനും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.adobe.com/products/photoshop/cameraraw.html |title=Digital camera raw file support |publisher=Adobe.com |access-date=December 4, 2010| archive-url= https://web.archive.org/web/20101203231252/http://www.adobe.com/products/photoshop/cameraraw.html| archive-date= December 3, 2010 | url-status= live}}&lt;/ref&gt; അഡോബി ബ്രിഡ്ജിനുള്ളിൽ നിന്നും ഈ പ്ലഗിൻ ഉപയോഗിക്കാം.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>8dgg6ugz30hsusor3xuhu0ltvo6w08o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എൻ. പീതാംബരക്കുറുപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68568</id>
    <revision>
      <id>4676435</id>
      <parentid>3626545</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9727" sha1="og8kywpa6hpws14i1tnyi7bkwtmiodh" xml:space="preserve">{{prettyurl|N. Peethambara Kurup}}
{{Infobox officeholder
| name                = എൻ. പീതാംബരക്കുറുപ്പ്
| image               = Peethambarakurup mp.jpg
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1942|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[Navaikulam]], [[Travancore|Kingdom of Travancore]], [[British Raj|British India]]&lt;br&gt;(present day [[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], India)
| death_date          = 
| death_place         = 
| alma_mater          = [[Kerala Law Academy|The Kerala Law Academy Law College, Thiruvananthapuram]]
| education           = {{Unbulleted_list|[[Bachelor of Arts]]|[[Bachelor of Laws]]}}
| office              = [[Member of Parliament, Lok Sabha]]
| constituency        = [[Kollam Lok Sabha constituency|Kollam]]
| term_start          = {{Start date|2009||}}
| term_end            = {{End date|2014||}}
| predecessor         = [[പി. രാജേന്ദ്രൻ]]
| successor           = [[എൻ. കെ. പ്രേമചന്ദ്രൻ]]
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| spouse              = &lt;!-- Unmarried --&gt;
| children            = 
| website             = 
| footnotes           = 
| source              = https://sansad.in/ls/members/biography/4568?from=members
}}
പതിനഞ്ചാം [[ലോക്‌സഭ|ലോകസഭയിൽ]] [[കൊല്ലം (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കൊല്ലം ലോകസഭാമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച അംഗമാണ്‌ '''എൻ. പീതാംബരക്കുറുപ്പ്‍''' (ജനനം: 1942 മെയ് 24). 2009 മുതൽ 2014 വരെ കൊല്ലം ലോക്‌സഭാ മണ്ഡലത്തെയാണ് അദ്ദേഹം പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്നത്.  [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] അംഗമായ ഇദ്ദേഹം കെ.പി.സി.സി. വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;one&quot;/&gt;‌‌.  1987-ലെ നിയമസഭാതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വാമനപുരം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;one&quot;&gt;{{cite web
| url = http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4568
| title = Fifteenth Lok Sabha Members Bioprofile
| accessdate = മേയ്  28, 2010
| publisher = Lok Sabha
| language = en
| archive-date = 2010-04-06
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100406031248/http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4568
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;.  കെ.എസ്.യുവിലൂടെ രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തേക്ക് വന്ന പീതാംബരക്കുറുപ്പ് പഠനകാലത്ത് നിലമേൽ എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജിൽ രണ്ടുതവണ യൂനിയൻ ചെയർമാനായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2000 മുതൽ അഞ്ചുവർഷം തിരുവനന്തപുരം ഡി.സി.സി പ്രസിഡന്റ്. കരുണാകരന്റെ വിശ്വസ്തനായ പീതാംബരക്കുറുപ്പ് അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഡി.ഐ.സി യിൽ ചേർന്നു. പിന്നീട് കോൺഗ്രസിലേക്ക് തിരിച്ചു വരികയായിരുന്നു. അവിവാഹിതനാണ്‌ അറുപത്തിയാറുകാരനായ പീതാംബരക്കുറുപ്പ്.

== ജീവിതരേഖ ==
തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന നാവായിക്കുളത്താണ് പീതാംബരക്കുറുപ്പ് ജനിച്ചത്. തിരുവനന്തപുരത്തെ കേരള ലോ അക്കാദമി ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി. ബിരുദങ്ങൾ നേടി. കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

2000 മുതൽ അഞ്ച് വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം തിരുവനന്തപുരം ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. കെ. കരുണാകരന്റെ ഉറച്ച അനുയായിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. പിന്നീട് നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ ചേരുകയും അതിന്റെ സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; തുടർന്ന് മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവായ കെ. കരുണാകരനൊപ്പം അദ്ദേഹം കോൺഗ്രസിലേക്ക് തന്നെ തിരിച്ചെത്തി.

2009-ലെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ലെ പി. രാജേന്ദ്രനെ 17,531 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തി അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ലോക്‌സഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;[http://in.news.yahoo.com/20/20090516/1419/tnl-n-peethambara-kurup-cong-wins-the-ko.html N Peethambara Kurup (Cong) wins the Kollam LS seat] - Yahoo News, India&lt;/ref&gt; 2015 മുതൽ 2016 വരെ അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ് ചെയർമാനായിരുന്നു.

കടമ്പാട്ടുകോണം ഹൈസ്‌കൂളിൽ അധ്യാപകനായിരുന്ന അദ്ദേഹം, 1964-ൽ ആ ജോലി രാജിവെച്ചാണ് സജീവ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കടന്നുവന്നത്. പ്രസംഗകലയിലെ വൈദഗ്ധ്യത്തിന് പേരുകേട്ട അദ്ദേഹം, മലയാളത്തിൽ രണ്ട് പുസ്തകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്, 'കിരണങ്ങൾ' എന്ന നാടകവും 'സാഹിത്യധാര' എന്ന ഉപന്യാസ സമാഹാരവുമാണവ.&lt;ref name=&quot;Campaigners run the show&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/2001/04/26/stories/1526211o.htm|title=Campaigners run the show|date=April 26, 2001|work=[[The Hindu]]}}{{dead link|date=September 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;

==വിവാദം==
2013 ലെ കേരള പിറവി ദിനത്തിൽ കൊല്ലത്ത് നടന്ന പ്രെസിദൻസിഅൽ ട്രോഫി വള്ളം കളിക്കിടയിൽ കുറുപ്പ് തന്നെ അപമര്യാദയായി സ്പർശിച്ചുവെന്ന നടി ശ്വേത മേനോന്റെ ആരോപണം വിവാദമായി. എഫ്.ഐ.ആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ കുറുപ്പ് നേരിട്ടെത്തി മാപ്പ് പറഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന്, ശ്വേത പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിനെതിരായ പരാതി പിൻവലിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.biharprabha.com/2013/11/actress-shweta-menon-withdraws-molestation-charges-against-congress-mp/|title=Actress Shweta Menon withdraws Molestation Charges against Congress MP|accessdate=3 November 2013}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ
!വർഷം||മണ്ഡലം|| വിജയി!!പാർട്ടി!!മുഖ്യ എതിരാളി!!പാർട്ടി
|- 
|2009	||[[കൊല്ലം ലോകസഭാമണ്ഡലം]]|| [[എൻ. പീതാംബരക്കുറുപ്പ്]]	 || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |||| [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] 
|-
|}

== അവലംബം ==

&lt;references/&gt;
{{പതിനഞ്ചാം ലോകസഭയിൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അംഗങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:1942-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 24-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]


{{kerala-politician-stub}}</text>
      <sha1>og8kywpa6hpws14i1tnyi7bkwtmiodh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676437</id>
      <parentid>4676435</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10721" sha1="ipb100gkf2z42imwzdg8qd30idsxc8g" xml:space="preserve">{{prettyurl|N. Peethambara Kurup}}
{{Infobox officeholder
| name                = എൻ. പീതാംബരക്കുറുപ്പ്
| image               = Peethambarakurup mp.jpg
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1942|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[Navaikulam]], [[Travancore|Kingdom of Travancore]], [[British Raj|British India]]&lt;br&gt;(present day [[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], India)
| death_date          = 
| death_place         = 
| alma_mater          = [[Kerala Law Academy|The Kerala Law Academy Law College, Thiruvananthapuram]]
| education           = {{Unbulleted_list|[[Bachelor of Arts]]|[[Bachelor of Laws]]}}
| office              = [[Member of Parliament, Lok Sabha]]
| constituency        = [[Kollam Lok Sabha constituency|Kollam]]
| term_start          = {{Start date|2009||}}
| term_end            = {{End date|2014||}}
| predecessor         = [[പി. രാജേന്ദ്രൻ]]
| successor           = [[എൻ. കെ. പ്രേമചന്ദ്രൻ]]
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| spouse              = &lt;!-- Unmarried --&gt;
| children            = 
| website             = 
| footnotes           = 
| source              = https://sansad.in/ls/members/biography/4568?from=members
}}
പതിനഞ്ചാം [[ലോക്‌സഭ|ലോകസഭയിൽ]] [[കൊല്ലം (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കൊല്ലം ലോകസഭാമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച അംഗമാണ്‌ '''എൻ. പീതാംബരക്കുറുപ്പ്‍''' (ജനനം: 1942 മെയ് 24). 2009 മുതൽ 2014 വരെ കൊല്ലം ലോക്‌സഭാ മണ്ഡലത്തെയാണ് അദ്ദേഹം പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്നത്.  [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] അംഗമായ ഇദ്ദേഹം കെ.പി.സി.സി. വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;one&quot;/&gt;‌‌.  1987-ലെ നിയമസഭാതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വാമനപുരം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;one&quot;&gt;{{cite web
| url = http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4568
| title = Fifteenth Lok Sabha Members Bioprofile
| accessdate = മേയ്  28, 2010
| publisher = Lok Sabha
| language = en
| archive-date = 2010-04-06
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100406031248/http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4568
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;.  കെ.എസ്.യുവിലൂടെ രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തേക്ക് വന്ന പീതാംബരക്കുറുപ്പ് പഠനകാലത്ത് നിലമേൽ എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജിൽ രണ്ടുതവണ യൂനിയൻ ചെയർമാനായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2000 മുതൽ അഞ്ചുവർഷം തിരുവനന്തപുരം ഡി.സി.സി പ്രസിഡന്റ്. കരുണാകരന്റെ വിശ്വസ്തനായ പീതാംബരക്കുറുപ്പ് അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഡി.ഐ.സി യിൽ ചേർന്നു. പിന്നീട് കോൺഗ്രസിലേക്ക് തിരിച്ചു വരികയായിരുന്നു. അവിവാഹിതനാണ്‌ അറുപത്തിയാറുകാരനായ പീതാംബരക്കുറുപ്പ്.

== ജീവിതരേഖ ==
തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന നാവായിക്കുളത്താണ് പീതാംബരക്കുറുപ്പ് ജനിച്ചത്. തിരുവനന്തപുരത്തെ കേരള ലോ അക്കാദമി ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി. ബിരുദങ്ങൾ നേടി. കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

2000 മുതൽ അഞ്ച് വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം തിരുവനന്തപുരം ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. കെ. കരുണാകരന്റെ ഉറച്ച അനുയായിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. പിന്നീട് നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ ചേരുകയും അതിന്റെ സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; തുടർന്ന് മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവായ കെ. കരുണാകരനൊപ്പം അദ്ദേഹം കോൺഗ്രസിലേക്ക് തന്നെ തിരിച്ചെത്തി.

2009-ലെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ലെ പി. രാജേന്ദ്രനെ 17,531 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തി അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ലോക്‌സഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;[http://in.news.yahoo.com/20/20090516/1419/tnl-n-peethambara-kurup-cong-wins-the-ko.html N Peethambara Kurup (Cong) wins the Kollam LS seat] - Yahoo News, India&lt;/ref&gt; 2015 മുതൽ 2016 വരെ അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ് ചെയർമാനായിരുന്നു.

കടമ്പാട്ടുകോണം ഹൈസ്‌കൂളിൽ അധ്യാപകനായിരുന്ന അദ്ദേഹം, 1964-ൽ ആ ജോലി രാജിവെച്ചാണ് സജീവ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കടന്നുവന്നത്. പ്രസംഗകലയിലെ വൈദഗ്ധ്യത്തിന് പേരുകേട്ട അദ്ദേഹം, മലയാളത്തിൽ രണ്ട് പുസ്തകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്, 'കിരണങ്ങൾ' എന്ന നാടകവും 'സാഹിത്യധാര' എന്ന ഉപന്യാസ സമാഹാരവുമാണവ.&lt;ref name=&quot;Campaigners run the show&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/2001/04/26/stories/1526211o.htm|title=Campaigners run the show|date=April 26, 2001|work=[[The Hindu]]}}{{dead link|date=September 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;

==വിവാദം==
2013 ലെ കേരള പിറവി ദിനത്തിൽ കൊല്ലത്ത് നടന്ന പ്രസിഡൻസി ട്രോഫി വള്ളം കളിക്കിടയിൽ കുറുപ്പ് തന്നെ അപമര്യാദയായി സ്പർശിച്ചുവെന്ന നടി ശ്വേത മേനോന്റെ ആരോപണം വിവാദമായി. എഫ്.ഐ.ആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ കുറുപ്പ് നേരിട്ടെത്തി മാപ്പ് പറഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന്, ശ്വേത പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിനെതിരായ പരാതി പിൻവലിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.biharprabha.com/2013/11/actress-shweta-menon-withdraws-molestation-charges-against-congress-mp/|title=Actress Shweta Menon withdraws Molestation Charges against Congress MP|accessdate=3 November 2013}}&lt;/ref&gt; അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറുപ്പിന്റെ സ്ഥാനാർഥിത്വം തെറിപ്പിക്കുന്നതിന് കെട്ടിച്ചമച്ച ഒരു ഗൂഢാലോചനയാണിതെന്ന്് മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവ് പ്രഫ. ജി.ബാലചന്ദ്രൻ എഴുതിയ ‘ഇന്നലെയുടെ തീരത്ത്’ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ പിന്നീട് പരാമർശങ്ങളുള്ള&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/30/new-book-innaleyude-theerath-gives-fresh-twist-to-peethambara-kurup-case.html|title=ആരുടെയോ കൈപ്പിഴ കുറുപ്പിന്റെ ഗ്രഹപ്പിഴയായി, 10 പവൻ സമ്മാനം; കൊല്ലത്തെ കൊടുംചതി’}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ
!വർഷം||മണ്ഡലം|| വിജയി!!പാർട്ടി!!മുഖ്യ എതിരാളി!!പാർട്ടി
|- 
|2009	||[[കൊല്ലം ലോകസഭാമണ്ഡലം]]|| [[എൻ. പീതാംബരക്കുറുപ്പ്]]	 || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |||| [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] 
|-
|}

== അവലംബം ==

&lt;references/&gt;
{{പതിനഞ്ചാം ലോകസഭയിൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അംഗങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:1942-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 24-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]


{{kerala-politician-stub}}</text>
      <sha1>ipb100gkf2z42imwzdg8qd30idsxc8g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676438</id>
      <parentid>4676437</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:55:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <comment>/* വിവാദം */</comment>
      <origin>4676438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10731" sha1="duzy35zb4usb2fxydh36ffxgitgbzt0" xml:space="preserve">{{prettyurl|N. Peethambara Kurup}}
{{Infobox officeholder
| name                = എൻ. പീതാംബരക്കുറുപ്പ്
| image               = Peethambarakurup mp.jpg
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1942|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[Navaikulam]], [[Travancore|Kingdom of Travancore]], [[British Raj|British India]]&lt;br&gt;(present day [[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], India)
| death_date          = 
| death_place         = 
| alma_mater          = [[Kerala Law Academy|The Kerala Law Academy Law College, Thiruvananthapuram]]
| education           = {{Unbulleted_list|[[Bachelor of Arts]]|[[Bachelor of Laws]]}}
| office              = [[Member of Parliament, Lok Sabha]]
| constituency        = [[Kollam Lok Sabha constituency|Kollam]]
| term_start          = {{Start date|2009||}}
| term_end            = {{End date|2014||}}
| predecessor         = [[പി. രാജേന്ദ്രൻ]]
| successor           = [[എൻ. കെ. പ്രേമചന്ദ്രൻ]]
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| spouse              = &lt;!-- Unmarried --&gt;
| children            = 
| website             = 
| footnotes           = 
| source              = https://sansad.in/ls/members/biography/4568?from=members
}}
പതിനഞ്ചാം [[ലോക്‌സഭ|ലോകസഭയിൽ]] [[കൊല്ലം (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കൊല്ലം ലോകസഭാമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച അംഗമാണ്‌ '''എൻ. പീതാംബരക്കുറുപ്പ്‍''' (ജനനം: 1942 മെയ് 24). 2009 മുതൽ 2014 വരെ കൊല്ലം ലോക്‌സഭാ മണ്ഡലത്തെയാണ് അദ്ദേഹം പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്നത്.  [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] അംഗമായ ഇദ്ദേഹം കെ.പി.സി.സി. വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;one&quot;/&gt;‌‌.  1987-ലെ നിയമസഭാതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വാമനപുരം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;one&quot;&gt;{{cite web
| url = http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4568
| title = Fifteenth Lok Sabha Members Bioprofile
| accessdate = മേയ്  28, 2010
| publisher = Lok Sabha
| language = en
| archive-date = 2010-04-06
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100406031248/http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4568
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;.  കെ.എസ്.യുവിലൂടെ രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തേക്ക് വന്ന പീതാംബരക്കുറുപ്പ് പഠനകാലത്ത് നിലമേൽ എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജിൽ രണ്ടുതവണ യൂനിയൻ ചെയർമാനായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2000 മുതൽ അഞ്ചുവർഷം തിരുവനന്തപുരം ഡി.സി.സി പ്രസിഡന്റ്. കരുണാകരന്റെ വിശ്വസ്തനായ പീതാംബരക്കുറുപ്പ് അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഡി.ഐ.സി യിൽ ചേർന്നു. പിന്നീട് കോൺഗ്രസിലേക്ക് തിരിച്ചു വരികയായിരുന്നു. അവിവാഹിതനാണ്‌ അറുപത്തിയാറുകാരനായ പീതാംബരക്കുറുപ്പ്.

== ജീവിതരേഖ ==
തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന നാവായിക്കുളത്താണ് പീതാംബരക്കുറുപ്പ് ജനിച്ചത്. തിരുവനന്തപുരത്തെ കേരള ലോ അക്കാദമി ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി. ബിരുദങ്ങൾ നേടി. കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

2000 മുതൽ അഞ്ച് വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം തിരുവനന്തപുരം ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. കെ. കരുണാകരന്റെ ഉറച്ച അനുയായിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. പിന്നീട് നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ ചേരുകയും അതിന്റെ സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു; തുടർന്ന് മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവായ കെ. കരുണാകരനൊപ്പം അദ്ദേഹം കോൺഗ്രസിലേക്ക് തന്നെ തിരിച്ചെത്തി.

2009-ലെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ലെ പി. രാജേന്ദ്രനെ 17,531 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തി അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ലോക്‌സഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;[http://in.news.yahoo.com/20/20090516/1419/tnl-n-peethambara-kurup-cong-wins-the-ko.html N Peethambara Kurup (Cong) wins the Kollam LS seat] - Yahoo News, India&lt;/ref&gt; 2015 മുതൽ 2016 വരെ അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ് ചെയർമാനായിരുന്നു.

കടമ്പാട്ടുകോണം ഹൈസ്‌കൂളിൽ അധ്യാപകനായിരുന്ന അദ്ദേഹം, 1964-ൽ ആ ജോലി രാജിവെച്ചാണ് സജീവ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കടന്നുവന്നത്. പ്രസംഗകലയിലെ വൈദഗ്ധ്യത്തിന് പേരുകേട്ട അദ്ദേഹം, മലയാളത്തിൽ രണ്ട് പുസ്തകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്, 'കിരണങ്ങൾ' എന്ന നാടകവും 'സാഹിത്യധാര' എന്ന ഉപന്യാസ സമാഹാരവുമാണവ.&lt;ref name=&quot;Campaigners run the show&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/2001/04/26/stories/1526211o.htm|title=Campaigners run the show|date=April 26, 2001|work=[[The Hindu]]}}{{dead link|date=September 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;

==വിവാദം==
2013 ലെ കേരള പിറവി ദിനത്തിൽ കൊല്ലത്ത് നടന്ന പ്രസിഡൻസി ട്രോഫി വള്ളം കളിക്കിടയിൽ കുറുപ്പ് തന്നെ അപമര്യാദയായി സ്പർശിച്ചുവെന്ന നടി ശ്വേത മേനോന്റെ ആരോപണം വിവാദമായി. എഫ്.ഐ.ആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ കുറുപ്പ് നേരിട്ടെത്തി മാപ്പ് പറഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന്, ശ്വേത പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിനെതിരായ പരാതി പിൻവലിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.biharprabha.com/2013/11/actress-shweta-menon-withdraws-molestation-charges-against-congress-mp/|title=Actress Shweta Menon withdraws Molestation Charges against Congress MP|accessdate=3 November 2013}}&lt;/ref&gt; അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുറുപ്പിന്റെ സ്ഥാനാർഥിത്വം തെറിപ്പിക്കുന്നതിന് കെട്ടിച്ചമച്ച ഒരു ഗൂഢാലോചനയാണിതെന്ന് മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവ് പ്രഫ. ജി.ബാലചന്ദ്രൻ എഴുതിയ ‘ഇന്നലെയുടെ തീരത്ത്’ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ പിന്നീട് പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/30/new-book-innaleyude-theerath-gives-fresh-twist-to-peethambara-kurup-case.html|title=ആരുടെയോ കൈപ്പിഴ കുറുപ്പിന്റെ ഗ്രഹപ്പിഴയായി, 10 പവൻ സമ്മാനം; കൊല്ലത്തെ കൊടുംചതി’}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ
!വർഷം||മണ്ഡലം|| വിജയി!!പാർട്ടി!!മുഖ്യ എതിരാളി!!പാർട്ടി
|- 
|2009	||[[കൊല്ലം ലോകസഭാമണ്ഡലം]]|| [[എൻ. പീതാംബരക്കുറുപ്പ്]]	 || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |||| [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] 
|-
|}

== അവലംബം ==

&lt;references/&gt;
{{പതിനഞ്ചാം ലോകസഭയിൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അംഗങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:1942-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 24-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]


{{kerala-politician-stub}}</text>
      <sha1>duzy35zb4usb2fxydh36ffxgitgbzt0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കോപ്‌സിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109399</id>
    <revision>
      <id>4676404</id>
      <parentid>3731422</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T19:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3385" sha1="1aylcy9kb5kkz8dksyrq6569c8clxih" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kopsia}}
{{Automatic taxobox
|image = Kopsia fruticosa(1).jpg
|image_caption = ''[[Kopsia fruticosa]]''
|display_parents = 3
|parent_authority = Leeuwenb.
|taxon = Kopsia
|authority = Blume
|synonyms =
*''Kentrochrosia'' &lt;small&gt;K.Schum. &amp; Lauterb.&lt;/small&gt;
|synonyms_ref = &lt;ref name=w&gt;{{cite web
|url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=106316
|title=World Checklist of Selected Plant Families
|accessdate=May 18, 2014}}&lt;/ref&gt;
|}}
കുറ്റിച്ചെടിയായി വളരുന്ന ഒരു ഉദ്യാനസസ്യമാണ്‌ '''കോപ്‌സിയ''' (''Kopsia''). [[അപ്പോസൈനേസീ]] എന്ന സസ്യംകുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഇതിന്റെ ശാസ്ത്രീയനാമം: ''Kopsia fruticosa'' എന്നാണ്‌.  [[ഭാരതം]] കൂടാതെ [[ഇന്തോനേഷ്യ]], [[മലേഷ്യ]], [[ഫിലിപ്പീൻസ്]], [[തായ്‌ലന്റ്]] എന്നീ [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യൻ]] രാജ്യങ്ങളിൽ ഒരു ഉദ്യാനസസ്യമായി വളർത്തുന്നു&lt;ref&gt;[http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Shrub%20Vinca.html ഫ്ലവേർസ് ഇന്ത്യ] എന്ന സൈറ്റിൽ നിന്നും.&lt;/ref&gt;.

==ഘടന==
കുറ്റിച്ചെടിയായി വളരുന്ന ഒരു നിത്യഹരിതസസ്യമാണിത്. ഇതിന്റെ ഇലകൾ ഏകദേശം ഒരു സെന്റീ മീറ്റർ നീളമുള്ള ഞെട്ടുകളിൽ ഏകാന്തരത്തിൽ സമ്മുഖമായി വിന്യസിച്ചിരിക്കുന്നു. പൂക്കൾ 5 ദളങ്ങളോടുകൂടി കുലകളായി കാണപ്പെടുന്നു. കായ്കൾക്ക് ഗോളാകൃതിയാണുള്ളത്. 
==ചിത്രശാല==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:കോപ്‌സിയ.jpg|കോപ്സിയയുടെ പൂവ്
പ്രമാണം:Kopsia 7052.JPG|കോപ്സിയയുടെ പൂക്കളും ഇലകളും
പ്രമാണം:Kopsia 7053.JPG|കോപ്സിയയുടെ പൂക്കളും ഇലകളും
പ്രമാണം:Kopsia 7055.JPG|കോപ്സിയയുടെ പൂക്കളും ഇലകളും
&lt;/gallery&gt;
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
== പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commons category|Rauvolfioideae}}
{{wikispecies|Vinceae}}
*[https://web.archive.org/web/20130711170000/http://biopl-a-181.plantbio.cornell.edu/ Plant systematics]
* [https://web.archive.org/web/20081029224525/http://www.ppp-index.de/ PPP-index]
*[http://www.ipni.org/index.html The International Plant Names Index]
*[https://web.archive.org/web/20090115165326/http://www.catalogueoflife.org/search.php Catalogue of Life]
*[https://web.archive.org/web/20080216072945/http://internt.nhm.ac.uk/jdsml/perth/chalcidoids/index.dsml Encyclopedia of Life]

[[വർഗ്ഗം:പുഷ്പങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അലങ്കാരസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1aylcy9kb5kkz8dksyrq6569c8clxih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ടോമിൻ തച്ചങ്കരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111309</id>
    <revision>
      <id>4676453</id>
      <parentid>4676221</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T03:47:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസ് */</comment>
      <origin>4676453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25239" sha1="3spf0wtoglbtnrmf03acgee90dct0gz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tomin Thachankary}}
{{Infobox police officer
| honorific_prefix = 
| name             = ടോമിൻ.ജെ.തച്ചങ്കരി 
| honorific_suffix = ഐ.പി.എസ്.
| image            =
| caption          = 
| currentstatus    = സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ മേധാവി(റിട്ട.)
| department       = [[കേരള പോലീസ്]] 
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| birth_date = {{birth date and age|1963|07|29|df=yes}}
| death_date       =
| nickname         = 
| badgenumber      = 19871060 
| birth_place      = [[കലയന്താനി]], [[തൊടുപുഴ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] (ഇപ്പോൾ [[ഇടുക്കി ജില്ല]]), [[കേരളം]]
| death_place      = 
| resting_place    = 
| resting_place_coordinates =
| spouse           = അനിത
| children         = മേഘ, കാവ്യ
| parents          = ജോസഫ് തോമസ് തച്ചങ്കരി, തങ്കമ്മ ജോസഫ്
| religion         = [[ക്രിസ്തുമതം]]
| allegiance       = 
| service          = [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]]
| serviceyears     = 1987 - 2023
| rank             = ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്(റിട്ട.)
| awards           =
| relations        = 
| almamater        =
| laterwork        = 
| module           = 
| years_active     = 
| url              =
}}
[[കേരള പോലീസ്|കേരള പോലീസിലെ]] 1987 ബാച്ച് [[ഐ.പി.എസ്.]] ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു '''ടോമിൻ .ജെ.തച്ചങ്കരി&lt;ref&gt;[https://www.madhyamam.com/kerala/dgp-tomin-thachankari-will-retire-on-monday-1186484 ഡി.ജി.പി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2023/07/29/dgp-tomin-j-thachankary-will-retire-from-service-on-monday.html ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് വിരമിക്കുന്നു. തിങ്കളാഴ്ച വൈകിട്ട് പോലീസ് ആസ്ഥാനത്ത് ഔദ്യോഗിക വിടവാങ്ങൽ പരിപാടി.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/07/28/tomin-j-thachankary-to-film-police-experiences.html പോലീസ് അനുഭവങ്ങൾ സിനിമയാക്കാൻ തച്ചങ്കരി]&lt;/ref&gt;'''. [[കേരള പോലീസ്| കേരള പോലീസിൽ]] ഡി.ജി.പി. പദവിയിലിരുന്ന തച്ചങ്കരി &lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/07/09/tomin-thachankary-retire-month-vinod-kumar-dgp.html&lt;/ref&gt; 2021 മെയ് 27 മുതൽ 2023 ജൂലൈ 31 വരെ സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻ ഡയറക്ടർ ജനറലായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/01/tomin-thachankary-take-charge-in-human-rights-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2021/05/26/thachankary-in-human-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=542483&amp;u=thachankari&lt;/ref&gt;2020 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിന് (എക്സ് കേഡർ) ഡി.ജി.പി പദവി ലഭിച്ചു.
കെ.എഫ്.സി. സി.എം.ഡി, ക്രൈംബ്രാഞ്ച് എ.ഡി.ജി.പി, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി, കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. എം.ഡി, പോലീസ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് എ.ഡി.ജി.പി, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണർ,  കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി, എറണാകുളം ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് ഡി.ഐ.ജി, ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി എന്നീ പദവികളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankary-promoted-to-rank-of-dgp-1.5019465&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
[[ഇടുക്കി ജില്ല]]യിലെ [[തൊടുപുഴ താലൂക്ക്|തൊടുപുഴ താലൂക്കിൽ]] [[കലയന്താനി]] ആണ് സ്വദേശം. വിദ്യാഭ്യാസം പിന്നീട് [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]]യിൽ ആയിരുന്നു. എക്സൈസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ആയിരുന്ന ജോസഫ് തോമസിന്റേയും പ്രഥമാധ്യാപിക ആയിരുന്ന തങ്കമ്മയുടേയും അഞ്ചു മക്കളിൽ നാലാമനായി 1963 ജൂലൈ 29-ന് ആണ് ജനനം. ചങ്ങനാശ്ശേരിയിൽ സ്കൂൾ കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സംഗീത സംവിധാനത്തിലായിരുന്നു ആദ്യം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ഇൻഡ്യൻ പോലീസ് സർവീസ്==
സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷ പാസായതിനു ശേഷം ഐ.പി.എസ് തിരഞ്ഞെടുത്തു. 1987 ബാച്ച് 
ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി 1991-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ
എ.എസ്.പി.യായ ശേഷം പിന്നീട് ഇടുക്കി, കോഴിക്കോട്, എറണാകുളം, പാലക്കാട്, കണ്ണൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി ആയി സ്ഥാനമേറ്റു. 
2005-ൽ ഡി.ഐ.ജി.
2009-ൽ ഐ.ജി. 
2015-ൽ എ.ഡി.ജി.പി സ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ കേരളാ പോലീസിൻ്റെ അമരത്ത് എത്തി.
2020 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് വിജിലൻസ് ഡയറക്ടർ ആയിരുന്ന എൻ.ശങ്കർ റെഡ്ഢി സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ഒഴിവിൽ സംസ്ഥാന എക്സ് കേഡർ ഡി.ജി.പി ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2021 ജനുവരി 12ന് ഐ.പി.എസ് അസോസിയേഷൻ സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായി ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. നിലവിലെ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന ഡി.ജി.പി ആർ. ശ്രീലേഖ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതിനെ തുടർന്നാണിത്.&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=470889&amp;u=thachankary&lt;/ref&gt;
36 വർഷത്തെ ഐ.പി.എസ് കരിയർ പൂർത്തിയാക്കിയ സംസ്ഥാന പോലീസിലെ സീനിയർ ഡി.ജി.പിയായ തച്ചങ്കരി 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.

''' കേരളാ പോലീസ് '''

2023 ജൂലൈ 31ന് 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുമ്പോൾ സംസ്ഥാന പോലീസിൽ ഡി.ജി.പി റാങ്കിലെ സീനിയോരിറ്റിയിൽ ഒന്നാമനായിരുന്നു 1987 ബാച്ച് ഐ.പി.എസ് ഓഫീസറായിരുന്ന ടോമിൻ തച്ചങ്കരി. സംസ്ഥാന ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ലോക്നാഥ് ബെഹ്‌റ,
ജയിൽ ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ഋഷിരാജ് സിംഗ് എന്നിവർ 2021 ജൂൺ 30നും, ജൂലൈ 31നും സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതോടെയാണ് തച്ചങ്കരി ഒന്നാം സ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയർന്നത്.
കേന്ദ്ര സർവീസിൽ ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലുള്ള അരുൺ കുമാർ സിൻഹ, വിജിലൻസ് ഡയറക്ടറായിരുന്ന കെ.സുദേഷ്കുമാർ, സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയായ വൈ.അനിൽ കാന്ത്, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി ബി.സന്ധ്യ എന്നിവരാണ് 2023 കാലയളവിൽ തച്ചങ്കരിക്ക് തൊട്ടുപിന്നിലുള്ളവർ. ഇവരിൽ കേന്ദ്ര ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലിരിക്കെ അന്തരിച്ച ഡിജിപി അരുൺകുമാർ സിൻഹ ഒഴിച്ച് ബാക്കി എല്ലാവരും 2023-ൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചവരാണ്.

==പൊതുമേഖല സ്ഥാപനം==
കേരളത്തിലെ പൊതുമേഖല സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ചെയർമാൻ &amp; മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ (സി.എം.ഡി) എന്ന പദവിയിലാണ് ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സർവീസിലെ ഏറെക്കാലവും ചെലവഴിച്ചത്.
സിവിൽ സപ്ലൈസ് എംഡിയായാണ് ആദ്യ നിയമനം. പിന്നീട് കേരള ബുക്ക്സ് ആൻഡ് പബ്ലിഷിംഗ് സൊസൈറ്റി, മാർക്കറ്റ്ഫെഡ്, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണറേറ്റ്,
കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി, കേരള ഫൈനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ (കെ.എഫ്.സി) എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങളിലും സേവനം ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html&lt;/ref&gt; 2023 ജൂലൈ 31ന് വിരമിച്ചപ്പോൾ പോലീസ് വകുപ്പിൽ തന്നെയുള്ള സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻസ് ഡി.ജി.പിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/news/kerala/tomin-thachankary-transfered-to-human-rights-commission-1.5696702{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/videos/news/news-in-videos/tomin-j-thachankary-new-posting-in-human-rights-commission-1.5696715{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== സ്വകാര്യ ജീവിതം==
* ഭാര്യ : പരേതയായ അനിത (2019-ൽ അന്തരിച്ചു)
* രണ്ട് മക്കൾ:
* മേഘ ഗൗതം (ബാംഗ്ലൂർ)
* കാവ്യ ക്രിസ്റ്റഫർ (കാനഡ)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }} |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2019-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''' സഹോദരങ്ങൾ '''

* ടെസ്സ(ന്യൂസിലാൻഡ്)
* ടോജോ(അമേരിക്ക പ്രൊഫസർ)
* ടിസൺ(ദുബായ് ബിസിനസ്)
* ടിജി(ന്യൂസിലാൻഡ്)

==സംഗീതസംവിധാനം==
വചനം എന്ന ആൽബത്തിലെ രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരം എല്ലാം നീക്കണെ എന്ന ഗാനരചനയിലൂടെ  ശ്രദ്ധേയനായി. പിന്നീട് ഒരുപാട് ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഭക്തിഗാനങ്ങൾക്ക്  രചനയും സംഗീതവും നൽകി.
1993-1996 കാലഘട്ടത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒട്ടുമിക്ക ക്രിസ്തീയ ഗാനങ്ങളും ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ സംഭാവനകൾ ആണ്. ഈ പാട്ടുകളിൽ ഏറെയും സൂപ്പർ ഹിറ്റ് ആയതും ഇന്ന് ഏറെ ആൾക്കാർ കേൾക്കുന്നതും ആണ്. പി.കെ.ഗോപി എഴുതി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ഈണം പകർന്ന ആ ഗാനങ്ങൾ എല്ലാം ഭക്തി സാന്ദ്രങ്ങൾ ആണ് ഇന്നും.

''' ശ്രദ്ധേയ ഗാനങ്ങൾ '''

* രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരമെല്ലാം നീക്കണെ...
* കാൽവരിക്കുന്നിലെ കാരുണ്യമെ...
* മഹിതമാം വഴിയിലെ...
* ഒരിക്കൽ യേശുനാഥൻ....
* ആത്മാവിൻ വരമരുളിയാലും....
* സങ്കീർത്തനങ്ങൾ നീതിമാനെ വാഴ്ത്തുന്നു...
* എൻ്റെ അടുത്തു നിൽക്കാൻ...
* ആശാദീപം കാണുന്നു ഞാൻ...
* തിരുനാമം സ്തുതിയായ്...
* ക്രിസ്മസ് രാവണഞ്ഞ നേരം...
* ദൈവ സ്നേഹം വർണിച്ചീടാൻ...
* ആരാധിച്ചീടാം കുമ്പിട്ടാരാധിച്ചീടാം...&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/music/features/2022/12/26/pk-gopi-and-vachanam-songs.html&lt;/ref&gt;

''[[കുസൃതിക്കാറ്റ്]]'', ''[[ബോക്സർ (ചലച്ചിത്രം)|ബോക്സർ]]'', Street, ''മാന്ത്രികക്കുതിര'' തുടങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെയും നിരവധി ക്രിസ്തീയ ഭക്തിഗാനങ്ങളുടെയും സംഗീതസംവിധാനം ഇദ്ദേഹം നിർവ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |title=മലയാളസംഗീതം |access-date=2012-09-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213725/http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസ് ==

അഴിമതിക്കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് തിരുവനന്തപുരം പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിൽ കഴിയുന്നു. അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസിൽ കോട്ടയം വിജിലൻസ് കോടതി നാല് വർഷത്തെ കഠിനതടവിന് ശിക്ഷിച്ചതിനെ തുടർന്ന് '''2026 സെപ്റ്റംബർ 17-നാണ്''' അദ്ദേഹത്തെ ജയിലിലടച്ചത്. '''സി-475 (C-475)''' ആണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജയിൽ നമ്പർ. ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ അദ്ദേഹത്തെ നിലവിൽ ജയിലിലെ ആശുപത്രി ബ്ലോക്കിലാണ് താമസിപ്പിച്ചത്. 2026 ഒക്ടോബർ 15ന് ഹൈക്കോടതി ശിക്ഷാ വിധി മരവിപ്പിച്ചു കേസിൽ ജാമ്യം അനുവദിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ജയിൽ മോചിതനായി. &lt;ref&gt;https://www.mangalam.com/news/detail/875516-latest-news-Tomin-J-Thachankary-to-be-released-from-jail-High-Court-stays-Vigilance-Court-sentence.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.samakalikamalayalam.com/amp/story/news/kerala/tomin-thachankary-released-from-prison&lt;/ref&gt;

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*[[1991]]-ൽ ആലപ്പുഴ എ.എസ്.പി. ആയിരിക്കെ [[ആലപ്പുഴ]] സ്വദേശിനി സുജ എന്ന യുവതി മരിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  അയൽവാസിയായ പ്രകാശൻ എന്നയാളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത് ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും എന്നാൽ തുടർന്ന് നടന്ന അന്വേഷണത്തിൽ ഇയാൾ നിരപരാധിയാണെന്ന് തെളിയുകയയും ചെയ്തു. ഇതേ തുടർന്ന് ഈ കേസിൽ പ്രകാശൻ നടത്തിയ നിയമപോരാട്ടത്തിൽ തച്ചങ്കരിയെ പ്രോസീക്യൂട്ട് ചെയ്യുവാൻ സുപ്രീംകോടതി അനുമതി നൽകിയെങ്കിലും നിരന്തരം കേസ് നടത്തി തളർന്ന വാദി കേസ് ഒത്തുതീർപ്പാക്കി പിൻവലിയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |title=ലോക്കപ്പ് മർദ്ദനം: തച്ചങ്കരിയെ വെറുതേവിട്ടു |access-date=2012-09-15 |archive-date=2011-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111217090100/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*[[2007]] ജൂലൈയിൽ ഡി.ഐ.ജി.യായിരുന്ന കാലയളവിൽ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി വരവിൽ കവിഞ്ഞ സ്വത്ത് സമ്പാദിച്ചുവെന്ന വിജിലൻസ് കേസിൻറെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ ഭാര്യ നടത്തുന്ന റിയാൻ സ്റ്റുഡിയോ വിജിലൻസ് എസ്.പിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പരിശോധന നടത്തി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 17ന് ഈ കേസിൽ തച്ചങ്കരി കുറ്റക്കാരനാണ് എന്ന് കോട്ടയം വിജിലൻസ് കോടതി കണ്ടെത്തിയതിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നാല് വർഷം തടവു ശിക്ഷയും 30 ലക്ഷം രൂപ പിഴയും വിധിച്ച് കോടതി ഉത്തരവായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് അന്ന് തന്നെ തച്ചങ്കരിയെ തിരുവന്തപുരം സെൻട്രൽ ജയിലായ പൂജപ്പുരയിലേക്ക് മാറ്റി.&lt;ref&gt;https://marunadanmalayalee.com/news/special-report/former-dgp-tomin-thachankary-gets-four-years-of-imprisonment-in-disproportionate-assets-case-862940&lt;/ref&gt;
*[[2009]] ഡിസംബറിൽ [[തടിയന്റവിട നസീർ|തടിയന്റവിട നസീറിനെ]] ചോദ്യം ചെയ്യാൻ സർക്കാർ അറിയാതെയാണ് ഐ.ജി. ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചതെന്ന [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വിഎസ് അച്യുതാനന്ദന്റെ]] പരാമർശവും വിവാദത്തിനിടയാക്കി.
*[[2010]] ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ [[ഗൾഫ്|ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ]] സന്ദർശനം നടത്തുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സിപിഎം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയനൊപ്പം]] തച്ചങ്കരിയും ഉണ്ടെന്നു പ്രതിപക്ഷം ആരോപണമുന്നയിച്ചു. തച്ചങ്കരിയുടെ വിദേശ യാത്രയെപ്പറ്റി അന്വേഷിയ്ക്കാൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] വിജിലിജൻസ് എഡിജിപി സിബി മാത്യൂസിന് നിർദ്ദേശം നൽകി {{Citation needed}}.
*2010-ൽ കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി. സ്ഥാനത്തിരിക്കവെ സർക്കാരിൻ്റെ അനുമതി ഇല്ലാതെ വിദേശയാത്ര നടത്തിയതിന് സർവ്വീസിൽ നിന്ന് സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/article/look-controversies-around-tomin-thachankary-man-promoted-keralas-adgp-22465&lt;/ref&gt;
* 2026 സെപ്റ്റംബർ 17-ന് വരവിൽ കവിഞ്ഞ സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടതോടെ അഴിമതി കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഡിജിപി റാങ്കിലുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ ഐപിഎസ് ഓഫീസറായി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി അറിയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;https://www.madhyamam.com/kerala/tomin-thachankary-sentenced-to-four-years-in-prison-in-disproportionate-assets-case-1555350&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[Category:കേരളത്തിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*
https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html

*
https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankari-promoted-to-dgp-1.5019201

*
https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |date=2022-04-07 }}

*
https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }}</text>
      <sha1>3spf0wtoglbtnrmf03acgee90dct0gz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676454</id>
      <parentid>4676453</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T03:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസ് */</comment>
      <origin>4676454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25388" sha1="eyde10dtuiro6poj01ruugvrm9wigmc" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tomin Thachankary}}
{{Infobox police officer
| honorific_prefix = 
| name             = ടോമിൻ.ജെ.തച്ചങ്കരി 
| honorific_suffix = ഐ.പി.എസ്.
| image            =
| caption          = 
| currentstatus    = സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ മേധാവി(റിട്ട.)
| department       = [[കേരള പോലീസ്]] 
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| birth_date = {{birth date and age|1963|07|29|df=yes}}
| death_date       =
| nickname         = 
| badgenumber      = 19871060 
| birth_place      = [[കലയന്താനി]], [[തൊടുപുഴ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] (ഇപ്പോൾ [[ഇടുക്കി ജില്ല]]), [[കേരളം]]
| death_place      = 
| resting_place    = 
| resting_place_coordinates =
| spouse           = അനിത
| children         = മേഘ, കാവ്യ
| parents          = ജോസഫ് തോമസ് തച്ചങ്കരി, തങ്കമ്മ ജോസഫ്
| religion         = [[ക്രിസ്തുമതം]]
| allegiance       = 
| service          = [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]]
| serviceyears     = 1987 - 2023
| rank             = ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്(റിട്ട.)
| awards           =
| relations        = 
| almamater        =
| laterwork        = 
| module           = 
| years_active     = 
| url              =
}}
[[കേരള പോലീസ്|കേരള പോലീസിലെ]] 1987 ബാച്ച് [[ഐ.പി.എസ്.]] ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു '''ടോമിൻ .ജെ.തച്ചങ്കരി&lt;ref&gt;[https://www.madhyamam.com/kerala/dgp-tomin-thachankari-will-retire-on-monday-1186484 ഡി.ജി.പി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2023/07/29/dgp-tomin-j-thachankary-will-retire-from-service-on-monday.html ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് വിരമിക്കുന്നു. തിങ്കളാഴ്ച വൈകിട്ട് പോലീസ് ആസ്ഥാനത്ത് ഔദ്യോഗിക വിടവാങ്ങൽ പരിപാടി.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/07/28/tomin-j-thachankary-to-film-police-experiences.html പോലീസ് അനുഭവങ്ങൾ സിനിമയാക്കാൻ തച്ചങ്കരി]&lt;/ref&gt;'''. [[കേരള പോലീസ്| കേരള പോലീസിൽ]] ഡി.ജി.പി. പദവിയിലിരുന്ന തച്ചങ്കരി &lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/07/09/tomin-thachankary-retire-month-vinod-kumar-dgp.html&lt;/ref&gt; 2021 മെയ് 27 മുതൽ 2023 ജൂലൈ 31 വരെ സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻ ഡയറക്ടർ ജനറലായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/01/tomin-thachankary-take-charge-in-human-rights-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2021/05/26/thachankary-in-human-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=542483&amp;u=thachankari&lt;/ref&gt;2020 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിന് (എക്സ് കേഡർ) ഡി.ജി.പി പദവി ലഭിച്ചു.
കെ.എഫ്.സി. സി.എം.ഡി, ക്രൈംബ്രാഞ്ച് എ.ഡി.ജി.പി, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി, കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. എം.ഡി, പോലീസ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് എ.ഡി.ജി.പി, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണർ,  കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി, എറണാകുളം ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് ഡി.ഐ.ജി, ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി എന്നീ പദവികളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankary-promoted-to-rank-of-dgp-1.5019465&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
[[ഇടുക്കി ജില്ല]]യിലെ [[തൊടുപുഴ താലൂക്ക്|തൊടുപുഴ താലൂക്കിൽ]] [[കലയന്താനി]] ആണ് സ്വദേശം. വിദ്യാഭ്യാസം പിന്നീട് [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]]യിൽ ആയിരുന്നു. എക്സൈസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ആയിരുന്ന ജോസഫ് തോമസിന്റേയും പ്രഥമാധ്യാപിക ആയിരുന്ന തങ്കമ്മയുടേയും അഞ്ചു മക്കളിൽ നാലാമനായി 1963 ജൂലൈ 29-ന് ആണ് ജനനം. ചങ്ങനാശ്ശേരിയിൽ സ്കൂൾ കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സംഗീത സംവിധാനത്തിലായിരുന്നു ആദ്യം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ഇൻഡ്യൻ പോലീസ് സർവീസ്==
സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷ പാസായതിനു ശേഷം ഐ.പി.എസ് തിരഞ്ഞെടുത്തു. 1987 ബാച്ച് 
ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി 1991-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ
എ.എസ്.പി.യായ ശേഷം പിന്നീട് ഇടുക്കി, കോഴിക്കോട്, എറണാകുളം, പാലക്കാട്, കണ്ണൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി ആയി സ്ഥാനമേറ്റു. 
2005-ൽ ഡി.ഐ.ജി.
2009-ൽ ഐ.ജി. 
2015-ൽ എ.ഡി.ജി.പി സ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ കേരളാ പോലീസിൻ്റെ അമരത്ത് എത്തി.
2020 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് വിജിലൻസ് ഡയറക്ടർ ആയിരുന്ന എൻ.ശങ്കർ റെഡ്ഢി സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ഒഴിവിൽ സംസ്ഥാന എക്സ് കേഡർ ഡി.ജി.പി ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2021 ജനുവരി 12ന് ഐ.പി.എസ് അസോസിയേഷൻ സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായി ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. നിലവിലെ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന ഡി.ജി.പി ആർ. ശ്രീലേഖ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതിനെ തുടർന്നാണിത്.&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=470889&amp;u=thachankary&lt;/ref&gt;
36 വർഷത്തെ ഐ.പി.എസ് കരിയർ പൂർത്തിയാക്കിയ സംസ്ഥാന പോലീസിലെ സീനിയർ ഡി.ജി.പിയായ തച്ചങ്കരി 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.

''' കേരളാ പോലീസ് '''

2023 ജൂലൈ 31ന് 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുമ്പോൾ സംസ്ഥാന പോലീസിൽ ഡി.ജി.പി റാങ്കിലെ സീനിയോരിറ്റിയിൽ ഒന്നാമനായിരുന്നു 1987 ബാച്ച് ഐ.പി.എസ് ഓഫീസറായിരുന്ന ടോമിൻ തച്ചങ്കരി. സംസ്ഥാന ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ലോക്നാഥ് ബെഹ്‌റ,
ജയിൽ ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ഋഷിരാജ് സിംഗ് എന്നിവർ 2021 ജൂൺ 30നും, ജൂലൈ 31നും സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതോടെയാണ് തച്ചങ്കരി ഒന്നാം സ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയർന്നത്.
കേന്ദ്ര സർവീസിൽ ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലുള്ള അരുൺ കുമാർ സിൻഹ, വിജിലൻസ് ഡയറക്ടറായിരുന്ന കെ.സുദേഷ്കുമാർ, സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയായ വൈ.അനിൽ കാന്ത്, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി ബി.സന്ധ്യ എന്നിവരാണ് 2023 കാലയളവിൽ തച്ചങ്കരിക്ക് തൊട്ടുപിന്നിലുള്ളവർ. ഇവരിൽ കേന്ദ്ര ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലിരിക്കെ അന്തരിച്ച ഡിജിപി അരുൺകുമാർ സിൻഹ ഒഴിച്ച് ബാക്കി എല്ലാവരും 2023-ൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചവരാണ്.

==പൊതുമേഖല സ്ഥാപനം==
കേരളത്തിലെ പൊതുമേഖല സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ചെയർമാൻ &amp; മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ (സി.എം.ഡി) എന്ന പദവിയിലാണ് ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സർവീസിലെ ഏറെക്കാലവും ചെലവഴിച്ചത്.
സിവിൽ സപ്ലൈസ് എംഡിയായാണ് ആദ്യ നിയമനം. പിന്നീട് കേരള ബുക്ക്സ് ആൻഡ് പബ്ലിഷിംഗ് സൊസൈറ്റി, മാർക്കറ്റ്ഫെഡ്, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണറേറ്റ്,
കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി, കേരള ഫൈനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ (കെ.എഫ്.സി) എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങളിലും സേവനം ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html&lt;/ref&gt; 2023 ജൂലൈ 31ന് വിരമിച്ചപ്പോൾ പോലീസ് വകുപ്പിൽ തന്നെയുള്ള സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻസ് ഡി.ജി.പിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/news/kerala/tomin-thachankary-transfered-to-human-rights-commission-1.5696702{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/videos/news/news-in-videos/tomin-j-thachankary-new-posting-in-human-rights-commission-1.5696715{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== സ്വകാര്യ ജീവിതം==
* ഭാര്യ : പരേതയായ അനിത (2019-ൽ അന്തരിച്ചു)
* രണ്ട് മക്കൾ:
* മേഘ ഗൗതം (ബാംഗ്ലൂർ)
* കാവ്യ ക്രിസ്റ്റഫർ (കാനഡ)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }} |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2019-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''' സഹോദരങ്ങൾ '''

* ടെസ്സ(ന്യൂസിലാൻഡ്)
* ടോജോ(അമേരിക്ക പ്രൊഫസർ)
* ടിസൺ(ദുബായ് ബിസിനസ്)
* ടിജി(ന്യൂസിലാൻഡ്)

==സംഗീതസംവിധാനം==
വചനം എന്ന ആൽബത്തിലെ രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരം എല്ലാം നീക്കണെ എന്ന ഗാനരചനയിലൂടെ  ശ്രദ്ധേയനായി. പിന്നീട് ഒരുപാട് ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഭക്തിഗാനങ്ങൾക്ക്  രചനയും സംഗീതവും നൽകി.
1993-1996 കാലഘട്ടത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒട്ടുമിക്ക ക്രിസ്തീയ ഗാനങ്ങളും ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ സംഭാവനകൾ ആണ്. ഈ പാട്ടുകളിൽ ഏറെയും സൂപ്പർ ഹിറ്റ് ആയതും ഇന്ന് ഏറെ ആൾക്കാർ കേൾക്കുന്നതും ആണ്. പി.കെ.ഗോപി എഴുതി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ഈണം പകർന്ന ആ ഗാനങ്ങൾ എല്ലാം ഭക്തി സാന്ദ്രങ്ങൾ ആണ് ഇന്നും.

''' ശ്രദ്ധേയ ഗാനങ്ങൾ '''

* രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരമെല്ലാം നീക്കണെ...
* കാൽവരിക്കുന്നിലെ കാരുണ്യമെ...
* മഹിതമാം വഴിയിലെ...
* ഒരിക്കൽ യേശുനാഥൻ....
* ആത്മാവിൻ വരമരുളിയാലും....
* സങ്കീർത്തനങ്ങൾ നീതിമാനെ വാഴ്ത്തുന്നു...
* എൻ്റെ അടുത്തു നിൽക്കാൻ...
* ആശാദീപം കാണുന്നു ഞാൻ...
* തിരുനാമം സ്തുതിയായ്...
* ക്രിസ്മസ് രാവണഞ്ഞ നേരം...
* ദൈവ സ്നേഹം വർണിച്ചീടാൻ...
* ആരാധിച്ചീടാം കുമ്പിട്ടാരാധിച്ചീടാം...&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/music/features/2022/12/26/pk-gopi-and-vachanam-songs.html&lt;/ref&gt;

''[[കുസൃതിക്കാറ്റ്]]'', ''[[ബോക്സർ (ചലച്ചിത്രം)|ബോക്സർ]]'', Street, ''മാന്ത്രികക്കുതിര'' തുടങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെയും നിരവധി ക്രിസ്തീയ ഭക്തിഗാനങ്ങളുടെയും സംഗീതസംവിധാനം ഇദ്ദേഹം നിർവ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |title=മലയാളസംഗീതം |access-date=2012-09-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213725/http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസ് ==

അഴിമതിക്കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് തിരുവനന്തപുരം പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിൽ 2026 സെപ്റ്റംബർ 17 മുതൽ ഒക്ടോബർ 15 വരെ തടവു ശിക്ഷ അനുഭവിച്ചു. അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസിൽ കോട്ടയം വിജിലൻസ് കോടതി നാല് വർഷത്തെ കഠിനതടവിന് ശിക്ഷിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വിധി വന്ന '''2026 സെപ്റ്റംബർ 17-നാണ്''' അദ്ദേഹത്തെ ജയിലിലടച്ചത്. '''സി-475 (C-475)''' ആണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജയിൽ നമ്പർ. ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ അദ്ദേഹത്തെ നിലവിൽ ജയിലിലെ ആശുപത്രി ബ്ലോക്കിലാണ് താമസിപ്പിച്ചത്. 2026 ഒക്ടോബർ 15ന് ഹൈക്കോടതി ശിക്ഷാ വിധി മരവിപ്പിച്ചു ഈ കേസിൽ ജാമ്യം അനുവദിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ജയിൽ മോചിതനായി. &lt;ref&gt;https://www.mangalam.com/news/detail/875516-latest-news-Tomin-J-Thachankary-to-be-released-from-jail-High-Court-stays-Vigilance-Court-sentence.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.samakalikamalayalam.com/amp/story/news/kerala/tomin-thachankary-released-from-prison&lt;/ref&gt;

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*[[1991]]-ൽ ആലപ്പുഴ എ.എസ്.പി. ആയിരിക്കെ [[ആലപ്പുഴ]] സ്വദേശിനി സുജ എന്ന യുവതി മരിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  അയൽവാസിയായ പ്രകാശൻ എന്നയാളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത് ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും എന്നാൽ തുടർന്ന് നടന്ന അന്വേഷണത്തിൽ ഇയാൾ നിരപരാധിയാണെന്ന് തെളിയുകയയും ചെയ്തു. ഇതേ തുടർന്ന് ഈ കേസിൽ പ്രകാശൻ നടത്തിയ നിയമപോരാട്ടത്തിൽ തച്ചങ്കരിയെ പ്രോസീക്യൂട്ട് ചെയ്യുവാൻ സുപ്രീംകോടതി അനുമതി നൽകിയെങ്കിലും നിരന്തരം കേസ് നടത്തി തളർന്ന വാദി കേസ് ഒത്തുതീർപ്പാക്കി പിൻവലിയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |title=ലോക്കപ്പ് മർദ്ദനം: തച്ചങ്കരിയെ വെറുതേവിട്ടു |access-date=2012-09-15 |archive-date=2011-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111217090100/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*[[2007]] ജൂലൈയിൽ ഡി.ഐ.ജി.യായിരുന്ന കാലയളവിൽ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി വരവിൽ കവിഞ്ഞ സ്വത്ത് സമ്പാദിച്ചുവെന്ന വിജിലൻസ് കേസിൻറെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ ഭാര്യ നടത്തുന്ന റിയാൻ സ്റ്റുഡിയോ വിജിലൻസ് എസ്.പിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പരിശോധന നടത്തി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 17ന് ഈ കേസിൽ തച്ചങ്കരി കുറ്റക്കാരനാണ് എന്ന് കോട്ടയം വിജിലൻസ് കോടതി കണ്ടെത്തിയതിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നാല് വർഷം തടവു ശിക്ഷയും 30 ലക്ഷം രൂപ പിഴയും വിധിച്ച് കോടതി ഉത്തരവായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് അന്ന് തന്നെ തച്ചങ്കരിയെ തിരുവന്തപുരം സെൻട്രൽ ജയിലായ പൂജപ്പുരയിലേക്ക് മാറ്റി.&lt;ref&gt;https://marunadanmalayalee.com/news/special-report/former-dgp-tomin-thachankary-gets-four-years-of-imprisonment-in-disproportionate-assets-case-862940&lt;/ref&gt;
*[[2009]] ഡിസംബറിൽ [[തടിയന്റവിട നസീർ|തടിയന്റവിട നസീറിനെ]] ചോദ്യം ചെയ്യാൻ സർക്കാർ അറിയാതെയാണ് ഐ.ജി. ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചതെന്ന [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വിഎസ് അച്യുതാനന്ദന്റെ]] പരാമർശവും വിവാദത്തിനിടയാക്കി.
*[[2010]] ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ [[ഗൾഫ്|ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ]] സന്ദർശനം നടത്തുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സിപിഎം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയനൊപ്പം]] തച്ചങ്കരിയും ഉണ്ടെന്നു പ്രതിപക്ഷം ആരോപണമുന്നയിച്ചു. തച്ചങ്കരിയുടെ വിദേശ യാത്രയെപ്പറ്റി അന്വേഷിയ്ക്കാൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] വിജിലിജൻസ് എഡിജിപി സിബി മാത്യൂസിന് നിർദ്ദേശം നൽകി {{Citation needed}}.
*2010-ൽ കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി. സ്ഥാനത്തിരിക്കവെ സർക്കാരിൻ്റെ അനുമതി ഇല്ലാതെ വിദേശയാത്ര നടത്തിയതിന് സർവ്വീസിൽ നിന്ന് സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/article/look-controversies-around-tomin-thachankary-man-promoted-keralas-adgp-22465&lt;/ref&gt;
* 2026 സെപ്റ്റംബർ 17-ന് വരവിൽ കവിഞ്ഞ സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടതോടെ അഴിമതി കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഡിജിപി റാങ്കിലുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ ഐപിഎസ് ഓഫീസറായി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി അറിയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;https://www.madhyamam.com/kerala/tomin-thachankary-sentenced-to-four-years-in-prison-in-disproportionate-assets-case-1555350&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[Category:കേരളത്തിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*
https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html

*
https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankari-promoted-to-dgp-1.5019201

*
https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |date=2022-04-07 }}

*
https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }}</text>
      <sha1>eyde10dtuiro6poj01ruugvrm9wigmc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676455</id>
      <parentid>4676454</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T03:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസ് */</comment>
      <origin>4676455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25810" sha1="ers09kwth0acyzgynpmq1zmdt49keu9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tomin Thachankary}}
{{Infobox police officer
| honorific_prefix = 
| name             = ടോമിൻ.ജെ.തച്ചങ്കരി 
| honorific_suffix = ഐ.പി.എസ്.
| image            =
| caption          = 
| currentstatus    = സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ മേധാവി(റിട്ട.)
| department       = [[കേരള പോലീസ്]] 
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| birth_date = {{birth date and age|1963|07|29|df=yes}}
| death_date       =
| nickname         = 
| badgenumber      = 19871060 
| birth_place      = [[കലയന്താനി]], [[തൊടുപുഴ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] (ഇപ്പോൾ [[ഇടുക്കി ജില്ല]]), [[കേരളം]]
| death_place      = 
| resting_place    = 
| resting_place_coordinates =
| spouse           = അനിത
| children         = മേഘ, കാവ്യ
| parents          = ജോസഫ് തോമസ് തച്ചങ്കരി, തങ്കമ്മ ജോസഫ്
| religion         = [[ക്രിസ്തുമതം]]
| allegiance       = 
| service          = [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]]
| serviceyears     = 1987 - 2023
| rank             = ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്(റിട്ട.)
| awards           =
| relations        = 
| almamater        =
| laterwork        = 
| module           = 
| years_active     = 
| url              =
}}
[[കേരള പോലീസ്|കേരള പോലീസിലെ]] 1987 ബാച്ച് [[ഐ.പി.എസ്.]] ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു '''ടോമിൻ .ജെ.തച്ചങ്കരി&lt;ref&gt;[https://www.madhyamam.com/kerala/dgp-tomin-thachankari-will-retire-on-monday-1186484 ഡി.ജി.പി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2023/07/29/dgp-tomin-j-thachankary-will-retire-from-service-on-monday.html ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് വിരമിക്കുന്നു. തിങ്കളാഴ്ച വൈകിട്ട് പോലീസ് ആസ്ഥാനത്ത് ഔദ്യോഗിക വിടവാങ്ങൽ പരിപാടി.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/07/28/tomin-j-thachankary-to-film-police-experiences.html പോലീസ് അനുഭവങ്ങൾ സിനിമയാക്കാൻ തച്ചങ്കരി]&lt;/ref&gt;'''. [[കേരള പോലീസ്| കേരള പോലീസിൽ]] ഡി.ജി.പി. പദവിയിലിരുന്ന തച്ചങ്കരി &lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/07/09/tomin-thachankary-retire-month-vinod-kumar-dgp.html&lt;/ref&gt; 2021 മെയ് 27 മുതൽ 2023 ജൂലൈ 31 വരെ സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻ ഡയറക്ടർ ജനറലായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/01/tomin-thachankary-take-charge-in-human-rights-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2021/05/26/thachankary-in-human-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=542483&amp;u=thachankari&lt;/ref&gt;2020 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിന് (എക്സ് കേഡർ) ഡി.ജി.പി പദവി ലഭിച്ചു.
കെ.എഫ്.സി. സി.എം.ഡി, ക്രൈംബ്രാഞ്ച് എ.ഡി.ജി.പി, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി, കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. എം.ഡി, പോലീസ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് എ.ഡി.ജി.പി, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണർ,  കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി, എറണാകുളം ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് ഡി.ഐ.ജി, ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി എന്നീ പദവികളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankary-promoted-to-rank-of-dgp-1.5019465&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
[[ഇടുക്കി ജില്ല]]യിലെ [[തൊടുപുഴ താലൂക്ക്|തൊടുപുഴ താലൂക്കിൽ]] [[കലയന്താനി]] ആണ് സ്വദേശം. വിദ്യാഭ്യാസം പിന്നീട് [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]]യിൽ ആയിരുന്നു. എക്സൈസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ആയിരുന്ന ജോസഫ് തോമസിന്റേയും പ്രഥമാധ്യാപിക ആയിരുന്ന തങ്കമ്മയുടേയും അഞ്ചു മക്കളിൽ നാലാമനായി 1963 ജൂലൈ 29-ന് ആണ് ജനനം. ചങ്ങനാശ്ശേരിയിൽ സ്കൂൾ കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സംഗീത സംവിധാനത്തിലായിരുന്നു ആദ്യം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ഇൻഡ്യൻ പോലീസ് സർവീസ്==
സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷ പാസായതിനു ശേഷം ഐ.പി.എസ് തിരഞ്ഞെടുത്തു. 1987 ബാച്ച് 
ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി 1991-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ
എ.എസ്.പി.യായ ശേഷം പിന്നീട് ഇടുക്കി, കോഴിക്കോട്, എറണാകുളം, പാലക്കാട്, കണ്ണൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി ആയി സ്ഥാനമേറ്റു. 
2005-ൽ ഡി.ഐ.ജി.
2009-ൽ ഐ.ജി. 
2015-ൽ എ.ഡി.ജി.പി സ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ കേരളാ പോലീസിൻ്റെ അമരത്ത് എത്തി.
2020 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് വിജിലൻസ് ഡയറക്ടർ ആയിരുന്ന എൻ.ശങ്കർ റെഡ്ഢി സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ഒഴിവിൽ സംസ്ഥാന എക്സ് കേഡർ ഡി.ജി.പി ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2021 ജനുവരി 12ന് ഐ.പി.എസ് അസോസിയേഷൻ സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായി ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. നിലവിലെ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന ഡി.ജി.പി ആർ. ശ്രീലേഖ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതിനെ തുടർന്നാണിത്.&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=470889&amp;u=thachankary&lt;/ref&gt;
36 വർഷത്തെ ഐ.പി.എസ് കരിയർ പൂർത്തിയാക്കിയ സംസ്ഥാന പോലീസിലെ സീനിയർ ഡി.ജി.പിയായ തച്ചങ്കരി 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.

''' കേരളാ പോലീസ് '''

2023 ജൂലൈ 31ന് 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുമ്പോൾ സംസ്ഥാന പോലീസിൽ ഡി.ജി.പി റാങ്കിലെ സീനിയോരിറ്റിയിൽ ഒന്നാമനായിരുന്നു 1987 ബാച്ച് ഐ.പി.എസ് ഓഫീസറായിരുന്ന ടോമിൻ തച്ചങ്കരി. സംസ്ഥാന ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ലോക്നാഥ് ബെഹ്‌റ,
ജയിൽ ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ഋഷിരാജ് സിംഗ് എന്നിവർ 2021 ജൂൺ 30നും, ജൂലൈ 31നും സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതോടെയാണ് തച്ചങ്കരി ഒന്നാം സ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയർന്നത്.
കേന്ദ്ര സർവീസിൽ ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലുള്ള അരുൺ കുമാർ സിൻഹ, വിജിലൻസ് ഡയറക്ടറായിരുന്ന കെ.സുദേഷ്കുമാർ, സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയായ വൈ.അനിൽ കാന്ത്, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി ബി.സന്ധ്യ എന്നിവരാണ് 2023 കാലയളവിൽ തച്ചങ്കരിക്ക് തൊട്ടുപിന്നിലുള്ളവർ. ഇവരിൽ കേന്ദ്ര ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലിരിക്കെ അന്തരിച്ച ഡിജിപി അരുൺകുമാർ സിൻഹ ഒഴിച്ച് ബാക്കി എല്ലാവരും 2023-ൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചവരാണ്.

==പൊതുമേഖല സ്ഥാപനം==
കേരളത്തിലെ പൊതുമേഖല സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ചെയർമാൻ &amp; മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ (സി.എം.ഡി) എന്ന പദവിയിലാണ് ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സർവീസിലെ ഏറെക്കാലവും ചെലവഴിച്ചത്.
സിവിൽ സപ്ലൈസ് എംഡിയായാണ് ആദ്യ നിയമനം. പിന്നീട് കേരള ബുക്ക്സ് ആൻഡ് പബ്ലിഷിംഗ് സൊസൈറ്റി, മാർക്കറ്റ്ഫെഡ്, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണറേറ്റ്,
കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി, കേരള ഫൈനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ (കെ.എഫ്.സി) എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങളിലും സേവനം ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html&lt;/ref&gt; 2023 ജൂലൈ 31ന് വിരമിച്ചപ്പോൾ പോലീസ് വകുപ്പിൽ തന്നെയുള്ള സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻസ് ഡി.ജി.പിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/news/kerala/tomin-thachankary-transfered-to-human-rights-commission-1.5696702{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/videos/news/news-in-videos/tomin-j-thachankary-new-posting-in-human-rights-commission-1.5696715{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== സ്വകാര്യ ജീവിതം==
* ഭാര്യ : പരേതയായ അനിത (2019-ൽ അന്തരിച്ചു)
* രണ്ട് മക്കൾ:
* മേഘ ഗൗതം (ബാംഗ്ലൂർ)
* കാവ്യ ക്രിസ്റ്റഫർ (കാനഡ)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }} |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2019-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''' സഹോദരങ്ങൾ '''

* ടെസ്സ(ന്യൂസിലാൻഡ്)
* ടോജോ(അമേരിക്ക പ്രൊഫസർ)
* ടിസൺ(ദുബായ് ബിസിനസ്)
* ടിജി(ന്യൂസിലാൻഡ്)

==സംഗീതസംവിധാനം==
വചനം എന്ന ആൽബത്തിലെ രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരം എല്ലാം നീക്കണെ എന്ന ഗാനരചനയിലൂടെ  ശ്രദ്ധേയനായി. പിന്നീട് ഒരുപാട് ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഭക്തിഗാനങ്ങൾക്ക്  രചനയും സംഗീതവും നൽകി.
1993-1996 കാലഘട്ടത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒട്ടുമിക്ക ക്രിസ്തീയ ഗാനങ്ങളും ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ സംഭാവനകൾ ആണ്. ഈ പാട്ടുകളിൽ ഏറെയും സൂപ്പർ ഹിറ്റ് ആയതും ഇന്ന് ഏറെ ആൾക്കാർ കേൾക്കുന്നതും ആണ്. പി.കെ.ഗോപി എഴുതി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ഈണം പകർന്ന ആ ഗാനങ്ങൾ എല്ലാം ഭക്തി സാന്ദ്രങ്ങൾ ആണ് ഇന്നും.

''' ശ്രദ്ധേയ ഗാനങ്ങൾ '''

* രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരമെല്ലാം നീക്കണെ...
* കാൽവരിക്കുന്നിലെ കാരുണ്യമെ...
* മഹിതമാം വഴിയിലെ...
* ഒരിക്കൽ യേശുനാഥൻ....
* ആത്മാവിൻ വരമരുളിയാലും....
* സങ്കീർത്തനങ്ങൾ നീതിമാനെ വാഴ്ത്തുന്നു...
* എൻ്റെ അടുത്തു നിൽക്കാൻ...
* ആശാദീപം കാണുന്നു ഞാൻ...
* തിരുനാമം സ്തുതിയായ്...
* ക്രിസ്മസ് രാവണഞ്ഞ നേരം...
* ദൈവ സ്നേഹം വർണിച്ചീടാൻ...
* ആരാധിച്ചീടാം കുമ്പിട്ടാരാധിച്ചീടാം...&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/music/features/2022/12/26/pk-gopi-and-vachanam-songs.html&lt;/ref&gt;

''[[കുസൃതിക്കാറ്റ്]]'', ''[[ബോക്സർ (ചലച്ചിത്രം)|ബോക്സർ]]'', Street, ''മാന്ത്രികക്കുതിര'' തുടങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെയും നിരവധി ക്രിസ്തീയ ഭക്തിഗാനങ്ങളുടെയും സംഗീതസംവിധാനം ഇദ്ദേഹം നിർവ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |title=മലയാളസംഗീതം |access-date=2012-09-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213725/http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസ് ==
2003-2007 കാലയളവിൽ പോലീസ് സൂപ്രണ്ടൻ്റ് പോസ്റ്റിൽ നിന്നും സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ച് കേരള പോലീസിൽ ഡി.ഐ.ജി റാങ്കിൽ തുടരവെ അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദനം നടത്തിയെന്ന വിജിലൻസ് അന്വേഷണ കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് തിരുവനന്തപുരം പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിൽ 2026 സെപ്റ്റംബർ 17 മുതൽ ഒക്ടോബർ 15 വരെ തടവു ശിക്ഷ അനുഭവിച്ചു. അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസിൽ കോട്ടയം വിജിലൻസ് കോടതി നാല് വർഷത്തെ കഠിനതടവിന് ശിക്ഷിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വിധി വന്ന '''2026 സെപ്റ്റംബർ 17-നാണ്''' അദ്ദേഹത്തെ ജയിലിലടച്ചത്. '''സി-475 (C-475)''' ആണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജയിൽ നമ്പർ. ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ അദ്ദേഹത്തെ നിലവിൽ ജയിലിലെ ആശുപത്രി ബ്ലോക്കിലാണ് താമസിപ്പിച്ചത്. 2026 ഒക്ടോബർ 15ന് ഹൈക്കോടതി ശിക്ഷാ വിധി മരവിപ്പിച്ചു ഈ കേസിൽ ജാമ്യം അനുവദിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ജയിൽ മോചിതനായി. &lt;ref&gt;https://www.mangalam.com/news/detail/875516-latest-news-Tomin-J-Thachankary-to-be-released-from-jail-High-Court-stays-Vigilance-Court-sentence.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.samakalikamalayalam.com/amp/story/news/kerala/tomin-thachankary-released-from-prison&lt;/ref&gt;

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*[[1991]]-ൽ ആലപ്പുഴ എ.എസ്.പി. ആയിരിക്കെ [[ആലപ്പുഴ]] സ്വദേശിനി സുജ എന്ന യുവതി മരിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  അയൽവാസിയായ പ്രകാശൻ എന്നയാളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത് ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും എന്നാൽ തുടർന്ന് നടന്ന അന്വേഷണത്തിൽ ഇയാൾ നിരപരാധിയാണെന്ന് തെളിയുകയയും ചെയ്തു. ഇതേ തുടർന്ന് ഈ കേസിൽ പ്രകാശൻ നടത്തിയ നിയമപോരാട്ടത്തിൽ തച്ചങ്കരിയെ പ്രോസീക്യൂട്ട് ചെയ്യുവാൻ സുപ്രീംകോടതി അനുമതി നൽകിയെങ്കിലും നിരന്തരം കേസ് നടത്തി തളർന്ന വാദി കേസ് ഒത്തുതീർപ്പാക്കി പിൻവലിയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |title=ലോക്കപ്പ് മർദ്ദനം: തച്ചങ്കരിയെ വെറുതേവിട്ടു |access-date=2012-09-15 |archive-date=2011-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111217090100/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*[[2007]] ജൂലൈയിൽ ഡി.ഐ.ജി.യായിരുന്ന കാലയളവിൽ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി വരവിൽ കവിഞ്ഞ സ്വത്ത് സമ്പാദിച്ചുവെന്ന വിജിലൻസ് കേസിൻറെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ ഭാര്യ നടത്തുന്ന റിയാൻ സ്റ്റുഡിയോ വിജിലൻസ് എസ്.പിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പരിശോധന നടത്തി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 17ന് ഈ കേസിൽ തച്ചങ്കരി കുറ്റക്കാരനാണ് എന്ന് കോട്ടയം വിജിലൻസ് കോടതി കണ്ടെത്തിയതിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നാല് വർഷം തടവു ശിക്ഷയും 30 ലക്ഷം രൂപ പിഴയും വിധിച്ച് കോടതി ഉത്തരവായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് അന്ന് തന്നെ തച്ചങ്കരിയെ തിരുവന്തപുരം സെൻട്രൽ ജയിലായ പൂജപ്പുരയിലേക്ക് മാറ്റി.&lt;ref&gt;https://marunadanmalayalee.com/news/special-report/former-dgp-tomin-thachankary-gets-four-years-of-imprisonment-in-disproportionate-assets-case-862940&lt;/ref&gt;
*[[2009]] ഡിസംബറിൽ [[തടിയന്റവിട നസീർ|തടിയന്റവിട നസീറിനെ]] ചോദ്യം ചെയ്യാൻ സർക്കാർ അറിയാതെയാണ് ഐ.ജി. ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചതെന്ന [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വിഎസ് അച്യുതാനന്ദന്റെ]] പരാമർശവും വിവാദത്തിനിടയാക്കി.
*[[2010]] ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ [[ഗൾഫ്|ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ]] സന്ദർശനം നടത്തുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സിപിഎം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയനൊപ്പം]] തച്ചങ്കരിയും ഉണ്ടെന്നു പ്രതിപക്ഷം ആരോപണമുന്നയിച്ചു. തച്ചങ്കരിയുടെ വിദേശ യാത്രയെപ്പറ്റി അന്വേഷിയ്ക്കാൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] വിജിലിജൻസ് എഡിജിപി സിബി മാത്യൂസിന് നിർദ്ദേശം നൽകി {{Citation needed}}.
*2010-ൽ കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി. സ്ഥാനത്തിരിക്കവെ സർക്കാരിൻ്റെ അനുമതി ഇല്ലാതെ വിദേശയാത്ര നടത്തിയതിന് സർവ്വീസിൽ നിന്ന് സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/article/look-controversies-around-tomin-thachankary-man-promoted-keralas-adgp-22465&lt;/ref&gt;
* 2026 സെപ്റ്റംബർ 17-ന് വരവിൽ കവിഞ്ഞ സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടതോടെ അഴിമതി കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഡിജിപി റാങ്കിലുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ ഐപിഎസ് ഓഫീസറായി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി അറിയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;https://www.madhyamam.com/kerala/tomin-thachankary-sentenced-to-four-years-in-prison-in-disproportionate-assets-case-1555350&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[Category:കേരളത്തിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*
https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html

*
https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankari-promoted-to-dgp-1.5019201

*
https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |date=2022-04-07 }}

*
https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }}</text>
      <sha1>ers09kwth0acyzgynpmq1zmdt49keu9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676456</id>
      <parentid>4676455</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസ് */</comment>
      <origin>4676456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25886" sha1="gcnbpmeipm9vnw3ws5c7os38vxdpj1q" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tomin Thachankary}}
{{Infobox police officer
| honorific_prefix = 
| name             = ടോമിൻ.ജെ.തച്ചങ്കരി 
| honorific_suffix = ഐ.പി.എസ്.
| image            =
| caption          = 
| currentstatus    = സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ മേധാവി(റിട്ട.)
| department       = [[കേരള പോലീസ്]] 
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| birth_date = {{birth date and age|1963|07|29|df=yes}}
| death_date       =
| nickname         = 
| badgenumber      = 19871060 
| birth_place      = [[കലയന്താനി]], [[തൊടുപുഴ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] (ഇപ്പോൾ [[ഇടുക്കി ജില്ല]]), [[കേരളം]]
| death_place      = 
| resting_place    = 
| resting_place_coordinates =
| spouse           = അനിത
| children         = മേഘ, കാവ്യ
| parents          = ജോസഫ് തോമസ് തച്ചങ്കരി, തങ്കമ്മ ജോസഫ്
| religion         = [[ക്രിസ്തുമതം]]
| allegiance       = 
| service          = [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]]
| serviceyears     = 1987 - 2023
| rank             = ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്(റിട്ട.)
| awards           =
| relations        = 
| almamater        =
| laterwork        = 
| module           = 
| years_active     = 
| url              =
}}
[[കേരള പോലീസ്|കേരള പോലീസിലെ]] 1987 ബാച്ച് [[ഐ.പി.എസ്.]] ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു '''ടോമിൻ .ജെ.തച്ചങ്കരി&lt;ref&gt;[https://www.madhyamam.com/kerala/dgp-tomin-thachankari-will-retire-on-monday-1186484 ഡി.ജി.പി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2023/07/29/dgp-tomin-j-thachankary-will-retire-from-service-on-monday.html ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് വിരമിക്കുന്നു. തിങ്കളാഴ്ച വൈകിട്ട് പോലീസ് ആസ്ഥാനത്ത് ഔദ്യോഗിക വിടവാങ്ങൽ പരിപാടി.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/07/28/tomin-j-thachankary-to-film-police-experiences.html പോലീസ് അനുഭവങ്ങൾ സിനിമയാക്കാൻ തച്ചങ്കരി]&lt;/ref&gt;'''. [[കേരള പോലീസ്| കേരള പോലീസിൽ]] ഡി.ജി.പി. പദവിയിലിരുന്ന തച്ചങ്കരി &lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/07/09/tomin-thachankary-retire-month-vinod-kumar-dgp.html&lt;/ref&gt; 2021 മെയ് 27 മുതൽ 2023 ജൂലൈ 31 വരെ സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻ ഡയറക്ടർ ജനറലായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/01/tomin-thachankary-take-charge-in-human-rights-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2021/05/26/thachankary-in-human-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=542483&amp;u=thachankari&lt;/ref&gt;2020 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിന് (എക്സ് കേഡർ) ഡി.ജി.പി പദവി ലഭിച്ചു.
കെ.എഫ്.സി. സി.എം.ഡി, ക്രൈംബ്രാഞ്ച് എ.ഡി.ജി.പി, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി, കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. എം.ഡി, പോലീസ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് എ.ഡി.ജി.പി, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണർ,  കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി, എറണാകുളം ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് ഡി.ഐ.ജി, ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി എന്നീ പദവികളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankary-promoted-to-rank-of-dgp-1.5019465&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
[[ഇടുക്കി ജില്ല]]യിലെ [[തൊടുപുഴ താലൂക്ക്|തൊടുപുഴ താലൂക്കിൽ]] [[കലയന്താനി]] ആണ് സ്വദേശം. വിദ്യാഭ്യാസം പിന്നീട് [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]]യിൽ ആയിരുന്നു. എക്സൈസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ആയിരുന്ന ജോസഫ് തോമസിന്റേയും പ്രഥമാധ്യാപിക ആയിരുന്ന തങ്കമ്മയുടേയും അഞ്ചു മക്കളിൽ നാലാമനായി 1963 ജൂലൈ 29-ന് ആണ് ജനനം. ചങ്ങനാശ്ശേരിയിൽ സ്കൂൾ കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സംഗീത സംവിധാനത്തിലായിരുന്നു ആദ്യം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ഇൻഡ്യൻ പോലീസ് സർവീസ്==
സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷ പാസായതിനു ശേഷം ഐ.പി.എസ് തിരഞ്ഞെടുത്തു. 1987 ബാച്ച് 
ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി 1991-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ
എ.എസ്.പി.യായ ശേഷം പിന്നീട് ഇടുക്കി, കോഴിക്കോട്, എറണാകുളം, പാലക്കാട്, കണ്ണൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി ആയി സ്ഥാനമേറ്റു. 
2005-ൽ ഡി.ഐ.ജി.
2009-ൽ ഐ.ജി. 
2015-ൽ എ.ഡി.ജി.പി സ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ കേരളാ പോലീസിൻ്റെ അമരത്ത് എത്തി.
2020 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് വിജിലൻസ് ഡയറക്ടർ ആയിരുന്ന എൻ.ശങ്കർ റെഡ്ഢി സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ഒഴിവിൽ സംസ്ഥാന എക്സ് കേഡർ ഡി.ജി.പി ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2021 ജനുവരി 12ന് ഐ.പി.എസ് അസോസിയേഷൻ സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായി ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. നിലവിലെ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന ഡി.ജി.പി ആർ. ശ്രീലേഖ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതിനെ തുടർന്നാണിത്.&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=470889&amp;u=thachankary&lt;/ref&gt;
36 വർഷത്തെ ഐ.പി.എസ് കരിയർ പൂർത്തിയാക്കിയ സംസ്ഥാന പോലീസിലെ സീനിയർ ഡി.ജി.പിയായ തച്ചങ്കരി 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.

''' കേരളാ പോലീസ് '''

2023 ജൂലൈ 31ന് 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുമ്പോൾ സംസ്ഥാന പോലീസിൽ ഡി.ജി.പി റാങ്കിലെ സീനിയോരിറ്റിയിൽ ഒന്നാമനായിരുന്നു 1987 ബാച്ച് ഐ.പി.എസ് ഓഫീസറായിരുന്ന ടോമിൻ തച്ചങ്കരി. സംസ്ഥാന ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ലോക്നാഥ് ബെഹ്‌റ,
ജയിൽ ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ഋഷിരാജ് സിംഗ് എന്നിവർ 2021 ജൂൺ 30നും, ജൂലൈ 31നും സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതോടെയാണ് തച്ചങ്കരി ഒന്നാം സ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയർന്നത്.
കേന്ദ്ര സർവീസിൽ ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലുള്ള അരുൺ കുമാർ സിൻഹ, വിജിലൻസ് ഡയറക്ടറായിരുന്ന കെ.സുദേഷ്കുമാർ, സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയായ വൈ.അനിൽ കാന്ത്, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി ബി.സന്ധ്യ എന്നിവരാണ് 2023 കാലയളവിൽ തച്ചങ്കരിക്ക് തൊട്ടുപിന്നിലുള്ളവർ. ഇവരിൽ കേന്ദ്ര ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലിരിക്കെ അന്തരിച്ച ഡിജിപി അരുൺകുമാർ സിൻഹ ഒഴിച്ച് ബാക്കി എല്ലാവരും 2023-ൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചവരാണ്.

==പൊതുമേഖല സ്ഥാപനം==
കേരളത്തിലെ പൊതുമേഖല സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ചെയർമാൻ &amp; മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ (സി.എം.ഡി) എന്ന പദവിയിലാണ് ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സർവീസിലെ ഏറെക്കാലവും ചെലവഴിച്ചത്.
സിവിൽ സപ്ലൈസ് എംഡിയായാണ് ആദ്യ നിയമനം. പിന്നീട് കേരള ബുക്ക്സ് ആൻഡ് പബ്ലിഷിംഗ് സൊസൈറ്റി, മാർക്കറ്റ്ഫെഡ്, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണറേറ്റ്,
കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി, കേരള ഫൈനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ (കെ.എഫ്.സി) എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങളിലും സേവനം ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html&lt;/ref&gt; 2023 ജൂലൈ 31ന് വിരമിച്ചപ്പോൾ പോലീസ് വകുപ്പിൽ തന്നെയുള്ള സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻസ് ഡി.ജി.പിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/news/kerala/tomin-thachankary-transfered-to-human-rights-commission-1.5696702{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/videos/news/news-in-videos/tomin-j-thachankary-new-posting-in-human-rights-commission-1.5696715{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== സ്വകാര്യ ജീവിതം==
* ഭാര്യ : പരേതയായ അനിത (2019-ൽ അന്തരിച്ചു)
* രണ്ട് മക്കൾ:
* മേഘ ഗൗതം (ബാംഗ്ലൂർ)
* കാവ്യ ക്രിസ്റ്റഫർ (കാനഡ)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }} |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2019-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''' സഹോദരങ്ങൾ '''

* ടെസ്സ(ന്യൂസിലാൻഡ്)
* ടോജോ(അമേരിക്ക പ്രൊഫസർ)
* ടിസൺ(ദുബായ് ബിസിനസ്)
* ടിജി(ന്യൂസിലാൻഡ്)

==സംഗീതസംവിധാനം==
വചനം എന്ന ആൽബത്തിലെ രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരം എല്ലാം നീക്കണെ എന്ന ഗാനരചനയിലൂടെ  ശ്രദ്ധേയനായി. പിന്നീട് ഒരുപാട് ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഭക്തിഗാനങ്ങൾക്ക്  രചനയും സംഗീതവും നൽകി.
1993-1996 കാലഘട്ടത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒട്ടുമിക്ക ക്രിസ്തീയ ഗാനങ്ങളും ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ സംഭാവനകൾ ആണ്. ഈ പാട്ടുകളിൽ ഏറെയും സൂപ്പർ ഹിറ്റ് ആയതും ഇന്ന് ഏറെ ആൾക്കാർ കേൾക്കുന്നതും ആണ്. പി.കെ.ഗോപി എഴുതി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ഈണം പകർന്ന ആ ഗാനങ്ങൾ എല്ലാം ഭക്തി സാന്ദ്രങ്ങൾ ആണ് ഇന്നും.

''' ശ്രദ്ധേയ ഗാനങ്ങൾ '''

* രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരമെല്ലാം നീക്കണെ...
* കാൽവരിക്കുന്നിലെ കാരുണ്യമെ...
* മഹിതമാം വഴിയിലെ...
* ഒരിക്കൽ യേശുനാഥൻ....
* ആത്മാവിൻ വരമരുളിയാലും....
* സങ്കീർത്തനങ്ങൾ നീതിമാനെ വാഴ്ത്തുന്നു...
* എൻ്റെ അടുത്തു നിൽക്കാൻ...
* ആശാദീപം കാണുന്നു ഞാൻ...
* തിരുനാമം സ്തുതിയായ്...
* ക്രിസ്മസ് രാവണഞ്ഞ നേരം...
* ദൈവ സ്നേഹം വർണിച്ചീടാൻ...
* ആരാധിച്ചീടാം കുമ്പിട്ടാരാധിച്ചീടാം...&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/music/features/2022/12/26/pk-gopi-and-vachanam-songs.html&lt;/ref&gt;

''[[കുസൃതിക്കാറ്റ്]]'', ''[[ബോക്സർ (ചലച്ചിത്രം)|ബോക്സർ]]'', Street, ''മാന്ത്രികക്കുതിര'' തുടങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെയും നിരവധി ക്രിസ്തീയ ഭക്തിഗാനങ്ങളുടെയും സംഗീതസംവിധാനം ഇദ്ദേഹം നിർവ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |title=മലയാളസംഗീതം |access-date=2012-09-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213725/http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസ് ==
2003-2007 കാലയളവിൽ പോലീസ് സൂപ്രണ്ടൻ്റ് പോസ്റ്റിൽ നിന്നും സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ച് കേരള പോലീസിൽ ഡി.ഐ.ജി റാങ്കിൽ തുടരവെ അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദനം നടത്തിയെന്ന വിജിലൻസ് അന്വേഷണ കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് തിരുവനന്തപുരം പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിൽ 2026 സെപ്റ്റംബർ 17 മുതൽ ഒക്ടോബർ 15 വരെ തടവു ശിക്ഷ അനുഭവിച്ചു. അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസിൽ കോട്ടയം വിജിലൻസ് കോടതി നാല് വർഷത്തെ കഠിനതടവിന് ശിക്ഷിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വിധി വന്ന '''2026 സെപ്റ്റംബർ 17-നാണ്''' അദ്ദേഹത്തെ ജയിലിലടച്ചത്. '''സി-475 (C-475)''' ആണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജയിൽ നമ്പർ. ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ അദ്ദേഹത്തെ നിലവിൽ ജയിലിലെ ആശുപത്രി ബ്ലോക്കിലാണ് താമസിപ്പിച്ചത്. 2026 ഒക്ടോബർ 15ന് ഹൈക്കോടതി ശിക്ഷാ വിധി മരവിപ്പിച്ചു. ഈ കേസിൽ ഹൈക്കോടതി ജാമ്യം അനുവദിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ഒക്ടോബർ 15ന് തന്നെ ജയിൽ മോചിതനായി. &lt;ref&gt;https://www.mangalam.com/news/detail/875516-latest-news-Tomin-J-Thachankary-to-be-released-from-jail-High-Court-stays-Vigilance-Court-sentence.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.samakalikamalayalam.com/amp/story/news/kerala/tomin-thachankary-released-from-prison&lt;/ref&gt;

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*[[1991]]-ൽ ആലപ്പുഴ എ.എസ്.പി. ആയിരിക്കെ [[ആലപ്പുഴ]] സ്വദേശിനി സുജ എന്ന യുവതി മരിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  അയൽവാസിയായ പ്രകാശൻ എന്നയാളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത് ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും എന്നാൽ തുടർന്ന് നടന്ന അന്വേഷണത്തിൽ ഇയാൾ നിരപരാധിയാണെന്ന് തെളിയുകയയും ചെയ്തു. ഇതേ തുടർന്ന് ഈ കേസിൽ പ്രകാശൻ നടത്തിയ നിയമപോരാട്ടത്തിൽ തച്ചങ്കരിയെ പ്രോസീക്യൂട്ട് ചെയ്യുവാൻ സുപ്രീംകോടതി അനുമതി നൽകിയെങ്കിലും നിരന്തരം കേസ് നടത്തി തളർന്ന വാദി കേസ് ഒത്തുതീർപ്പാക്കി പിൻവലിയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |title=ലോക്കപ്പ് മർദ്ദനം: തച്ചങ്കരിയെ വെറുതേവിട്ടു |access-date=2012-09-15 |archive-date=2011-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111217090100/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*[[2007]] ജൂലൈയിൽ ഡി.ഐ.ജി.യായിരുന്ന കാലയളവിൽ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി വരവിൽ കവിഞ്ഞ സ്വത്ത് സമ്പാദിച്ചുവെന്ന വിജിലൻസ് കേസിൻറെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ ഭാര്യ നടത്തുന്ന റിയാൻ സ്റ്റുഡിയോ വിജിലൻസ് എസ്.പിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പരിശോധന നടത്തി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 17ന് ഈ കേസിൽ തച്ചങ്കരി കുറ്റക്കാരനാണ് എന്ന് കോട്ടയം വിജിലൻസ് കോടതി കണ്ടെത്തിയതിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നാല് വർഷം തടവു ശിക്ഷയും 30 ലക്ഷം രൂപ പിഴയും വിധിച്ച് കോടതി ഉത്തരവായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് അന്ന് തന്നെ തച്ചങ്കരിയെ തിരുവന്തപുരം സെൻട്രൽ ജയിലായ പൂജപ്പുരയിലേക്ക് മാറ്റി.&lt;ref&gt;https://marunadanmalayalee.com/news/special-report/former-dgp-tomin-thachankary-gets-four-years-of-imprisonment-in-disproportionate-assets-case-862940&lt;/ref&gt;
*[[2009]] ഡിസംബറിൽ [[തടിയന്റവിട നസീർ|തടിയന്റവിട നസീറിനെ]] ചോദ്യം ചെയ്യാൻ സർക്കാർ അറിയാതെയാണ് ഐ.ജി. ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചതെന്ന [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വിഎസ് അച്യുതാനന്ദന്റെ]] പരാമർശവും വിവാദത്തിനിടയാക്കി.
*[[2010]] ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ [[ഗൾഫ്|ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ]] സന്ദർശനം നടത്തുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സിപിഎം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയനൊപ്പം]] തച്ചങ്കരിയും ഉണ്ടെന്നു പ്രതിപക്ഷം ആരോപണമുന്നയിച്ചു. തച്ചങ്കരിയുടെ വിദേശ യാത്രയെപ്പറ്റി അന്വേഷിയ്ക്കാൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] വിജിലിജൻസ് എഡിജിപി സിബി മാത്യൂസിന് നിർദ്ദേശം നൽകി {{Citation needed}}.
*2010-ൽ കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി. സ്ഥാനത്തിരിക്കവെ സർക്കാരിൻ്റെ അനുമതി ഇല്ലാതെ വിദേശയാത്ര നടത്തിയതിന് സർവ്വീസിൽ നിന്ന് സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/article/look-controversies-around-tomin-thachankary-man-promoted-keralas-adgp-22465&lt;/ref&gt;
* 2026 സെപ്റ്റംബർ 17-ന് വരവിൽ കവിഞ്ഞ സ്വത്ത് സമ്പാദന കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടതോടെ അഴിമതി കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഡിജിപി റാങ്കിലുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ ഐപിഎസ് ഓഫീസറായി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി അറിയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;https://www.madhyamam.com/kerala/tomin-thachankary-sentenced-to-four-years-in-prison-in-disproportionate-assets-case-1555350&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[Category:കേരളത്തിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*
https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html

*
https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankari-promoted-to-dgp-1.5019201

*
https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |date=2022-04-07 }}

*
https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }}</text>
      <sha1>gcnbpmeipm9vnw3ws5c7os38vxdpj1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചക്കുളത്തുകാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111526</id>
    <revision>
      <id>4676451</id>
      <parentid>4666516</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T03:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67615" sha1="bkflaiirvncxifye319guapxg0yg01n" xml:space="preserve">{{refimprove}}
{{Infobox Mandir
|image = 
|caption=ചക്കുളത്തുകാവ് ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
|creator = 
|proper_name = ചക്കുളത്തുകാവ് ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
|date_built = 
|primary_deity = [[ദുർഗ്ഗ]] ([[ആദിപരാശക്തി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങൾ ഉറച്ച ദേവത)
|architecture = [[തെക്കേ ഇന്ത്യൻ]],  [[കേരളീയ രീതി]]
|location =[[നീരേറ്റുപുറം]], [[തലവടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]], [[കുട്ടനാട് താലൂക്ക്]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]], [[തിരുവല്ല|തിരുവല്ലയ്ക്ക്]] സമീപം, [[കേരളം]] 
|coordinates =
}}
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[കുട്ടനാട് താലൂക്ക്|കുട്ടനാട് താലൂക്കിൽ]] [[തലവടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലവടി പഞ്ചായത്തിൽ]] [[നീരേറ്റുപുറം|നീരേറ്റുപുറത്ത്]]  സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധ ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രമാണ് '''ചക്കുളത്തുകാവ് ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം'''. [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ]] [[തിരുവല്ല]] നഗരത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം ഒൻപത് കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജഗദീശ്വരിയും [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയുമായ]] [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. '''ചക്കുളത്തമ്മ''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി [[മഹാകാളി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]], [[ഭുവനേശ്വരി]], [[ഭദ്രകാളി]] തുടങ്ങി ആദിപരാശക്തിയുടെ എല്ലാ പ്രധാന ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിയ്ക്കപ്പെട്ടുവരുന്നു. ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]], [[പരമശിവൻ]], [[മഹാവിഷ്ണു]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ശാസ്താവ്]], [[ഹനുമാൻ]], [[രാധ|രാധാസമേതനായ]] [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], ദുർഗ്ഗ, സരസ്വതി, [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[രാഹു]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി|യക്ഷിയമ്മ]], [[ആനമറുത]] എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. 

[[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]] ദിവസം  പ്രസിദ്ധമായ '''[[പൊങ്കാല]]''' നടക്കുന്നു. സാക്ഷാൽ പ്രപഞ്ച നാഥയായ   ഭഗവതിക്ക് മുൻപിൽ സ്ത്രീകൾ ഇഷ്ടകാര്യസിദ്ധിക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന [[ദ്രാവിഡർ|ദ്രാവിഡ]] ആചാരപ്രകാരമുള്ള ഒരു ആരാധനയാണ് പൊങ്കാല. അന്നേദിവസം നടക്കുന്ന [[കാർത്തികസ്തംഭം]], ലക്ഷദീപം, [[ധനു]]മാസത്തിലെ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയുള്ള നാരീപൂജ, വിളിച്ചു ചൊല്ലിയുള്ള പ്രാർഥന, ലഹരിവിമോചന പ്രതിജ്ഞ തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകളും ഇവിടെയുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്ക് ധനു ഒന്നു  മുതൽ പന്ത്രണ്ടു വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ കൊടിയേറി ഉത്സവമുണ്ട്. കൂടാതെ [[നവരാത്രി]]യും ഇവിടെ അതി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. മദ്ധ്യ തിരുവതാംകൂറിലെ &quot;സ്ത്രീകളുടെ ശബരിമല&quot; എന്നാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayalam.nativeplanet.com/thiruvalla/attractions/chakkulathu-kavu-temple/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221035/http://malayalam.nativeplanet.com/thiruvalla/attractions/chakkulathu-kavu-temple/ |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പട്ടമന എന്നുപേരുള്ള ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] കുടുംബം വകയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം. ആലപ്പുഴ, പത്തനംതിട്ട, [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]] എന്നീ ജില്ലകളുടെ അതിർത്തിയിൽ [[പമ്പാനദി|പമ്പാനദിയുടെയും]] [[മണിമലയാർ|മണിമലയാറിന്റെയും]] സംഗമസ്ഥാനത്താണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

== ഐതിഹ്യം ==
=== സ്ഥലനാമം, ക്ഷേത്രപ്രതിഷ്ഠ ===
ശുംഭനിശുംഭാസുരന്മാരെ നിഗ്രഹിച്ച് പ്രപഞ്ചത്തിൽ നന്മയും സമാധാനവും പുനർസ്ഥാപിച്ച ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉജ്ജ്വലമായ ചൈതന്യമാണ് ചക്കുളത്ത് കാവിൽ വനദുർഗ്ഗയായി കുടികൊള്ളുന്നത്. ഇന്ന് ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട്  കൊടുംകാടായിരുന്നു.  കാട്ടിൽ വിറകുവെട്ടാൻ പോയ ഒരു വേടൻ തന്നെ കൊത്താൻ വന്ന സർപ്പത്തെ വെട്ടി. പക്ഷേ, അതു ചത്തില്ല. പിന്നീട് ഇതേ സർപ്പത്തെ ഒരു കുളക്കരയിലെ പുറ്റിന് മുകളിൽ കണ്ടപ്പോൾ വേടൻ വീണ്ടും അതിനെ ആക്രമിച്ചു. പക്ഷേ, ഇത്തവണ പുറ്റ് പൊട്ടി ജലപ്രവാഹമുണ്ടായി. അമ്പരന്നുനിന്ന വേടന് മുന്നിൽ ഒരു സന്യാസി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഇതേ സമയം വേടന്റെ കുടുംബവും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു. വെള്ളത്തിന് [[പാൽ|പാലും]] തേനും കലർന്ന നിറം വരുമ്പോൾ ജലപ്രവാഹം അവസാനിക്കുമെന്ന് സന്യാസി അവരോട് പറഞ്ഞു. ശുംഭനിശുംഭന്മാരെ വധിച്ചശേഷം പ്രപഞ്ചനാഥയായ സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തി]] ജലശയനം നടത്തിയ വെള്ളമാണിതെന്നും പുറ്റ് പൊളിച്ച് നോക്കിയാൽ ജഗദീശ്വരിയുടെ ഒരു പ്രതിഷ്ഠ കാണാമെന്നും അതിനെ  ആരാധിച്ചാൽ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങളും ഉണ്ടാകുമെന്നും പറഞ്ഞ് പുറ്റ് ഉടച്ച് സന്യാസി വിഗ്രഹം പുറത്തെടുത്തു.  അതോടെ അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. 

അന്ന് രാത്രി വേടൻ്റെ സ്വപ്നത്തിൽ സന്യാസിയായി വന്നത്  സാക്ഷാൽ [[നാരദൻ|നാരദമുനിയാണെന്നും]] വെളിപ്പെട്ടു. ആ വിഗ്രഹമാണ് ചക്കുളത്തുകാവിൽ കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. അന്നുമുതൽ വേടനും കുടുംബവും ആ വനത്തിൽ തന്നെ താമസം തുടങ്ങി. എല്ലാ ദിവസവും കാട്ടിൽപ്പോയി വിറകും ഭക്ഷണസാധനങ്ങളും ശേഖരിച്ച് മൺകലത്തിൽ പാചകം ചെയ്താണ് അവർ കഴിഞ്ഞു പോന്നത്. ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭക്ഷണത്തിൻ്റെ ഒരു പങ്ക് ഭഗവതിക്ക് നൽകിയ ശേഷമാണ് അവർ കഴിച്ചിരുന്നത്. ഒരു ദിവസം  ഭക്ഷണസാധനങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ പോയ അവർക്ക് യാതൊന്നും കിട്ടിയില്ല. വഴിപാട് മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നോർത്ത് വിഷമിച്ച വേടനും കുടുംബവും കലം നിറയെ ചോറും കറികളും ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് അമ്പരന്നു . ഇതെല്ലാം ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹമാണെന്നറിഞ്ഞ  അവർ ഉച്ചത്തിൽ ദേവീനാമങ്ങൾ ഉരുവിട്ടു. ഇതേ സമയം ഒരു അശരീരിയും ഉണ്ടായി. അത് ഇങ്ങനെയായിരുന്നു:

{{cquote|മക്കളേ, ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ഉണ്ടാക്കിയതാണ് ഈ ആഹാരം. ഇത് കഴിച്ച് വിശ്രമിക്കുക. നിങ്ങളുടെ നിഷ്കളങ്കമായ ഭക്തിയിൽ ഞാൻ വളരെ സന്തുഷ്ടയാണ്. തീരാദുഃഖങ്ങളിൽ പോലും എന്നെ കൈവിടാത്തവർക്ക് ഞാൻ ദാസിയും തോഴിയും ആയിരിക്കും. ഭക്തിപൂർവ്വം ആര് എവിടെനിന്ന് വിളിച്ചാലും അവരോടൊപ്പം ഞാൻ എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരിക്കും.}}

ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കാനാണ് ചക്കുളത്തു കാവിൽ ജനലക്ഷക്ഷങ്ങൾ പൊങ്കാല ഇടുന്നത്. ഭക്തർ അമ്മയ്ക്ക് പൊങ്കാല ഇടുമ്പോൾ അവരിലൊരാളായി അമ്മയും പൊങ്കാലയിടാനുണ്ടാകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. പിൽക്കാലത്ത് ആ വേടനും കുടുംബവും സ്ഥലം വിട്ടുപോകുകയും ബ്രാഹ്മണർ അവിടെ താമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. അവരിൽ പ്രധാനിയായ പട്ടമന ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരി താന്ത്രികവിധികളോടുകൂടിയ ക്ഷേത്രം ഇവിടെ പണികഴിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെയാണ് ചക്കുളത്തുകാവ് ക്ഷേത്രം നിലവിൽ വന്നത്. 1981-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിനു ശേഷം അഷ്ടബാഹുക്കളോടുകൂടിയ ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂർത്തരൂപമായ വനദുർഗ്ഗയെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി തുടങ്ങിയ പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ ജഗദീശ്വരി ഇവിടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://chakkulathukavutemple.org/about-temple/&lt;/ref&gt;

പ്രധാന പ്രതിഷ്‌ഠയായ വനദുർഗ്ഗയ്ക്ക് പുറമേ പരമശിവൻ, മഹാവിഷ്‌ണു, ഗണപതി, ധർമ്മശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, യക്ഷിയമ്മ, നവഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവർക്കും ഇവിടെ തുല്യ പ്രാധാന്യത്തോടെ  സ്ഥാനം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

=== യക്ഷിയമ്മ ===
കേരളത്തിലെ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കണ്ടുവരുന്ന ഒരു ഉപപ്രതിഷ്ഠയാണ് യക്ഷിയമ്മ. പ്രധാനമായും തെക്കൻ കേരളത്തിലാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ കണ്ടു വരുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലും ഒട്ടും കുറവല്ല. ചരിത്രപരമായി നോക്കുമ്പോൾ ആദിദ്രാവിഡസങ്കല്പത്തിലെ പ്രേതാരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നതാണ് യക്ഷിപ്രതിഷ്ഠകൾ. അതേ സമയം സൗന്ദര്യം, അമാനുഷിക ശക്തി, പ്രേമം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളും യക്ഷികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഇങ്ങനെയൊക്കെ ആന്നെങ്കിലും യക്ഷിയ്ക്ക് സവിശേഷ പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ വളരെ കുറവാണ്. ചക്കുളത്തുകാവ് ക്ഷേത്രം അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. നാലമ്പലത്തിനു പുറത്ത് തെക്കു പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, പ്രത്യേകം കെട്ടിയുണ്ടാക്കിയ ശ്രീകോവിലിലാണ് യക്ഷിപ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെ ഈ പ്രതിഷ്ഠ വരാൻ കാരണമായ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്:

ഒരിയ്ക്കൽ, ക്ഷേത്ര ഊരാളകുടുംബമായ പട്ടമന ഇല്ലത്തെ ഒരു പെൺകുട്ടി,  പമ്പയാറ്റിൽ കുളിയ്ക്കാൻ പോയപ്പോൾ അവളെ അതിഭീകരിയായ ഒരു യക്ഷി ആക്രമിച്ചു. പലതവണ പെൺകുട്ടി ഓടിരക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അപ്പോഴെല്ലാം യക്ഷി അവളെ പിന്തുടർന്നു.  അവസാന രക്ഷയ്ക്കായി അവൾ ചക്കുളത്തമ്മയെത്തന്നെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. ഭക്തയുടെ വിഷമം മനസ്സിലാക്കിയ ദേവി, ഉടനെ ത്രിശൂലവുമായി വരികയും  യക്ഷിയെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. പരിഭ്രാന്തയായ യക്ഷി, തന്നെ ഒന്നും ചെയ്യരുതെന്നും ഇനി ആരെയും താൻ ഉപദ്രവിയ്ക്കില്ലെന്നും സത്യം ചെയ്ത് ഒഴിഞ്ഞുപോയി. അങ്ങനെ മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ, പിന്നീട് ദേവിയുടെ സമീപം തന്നെ കുടിയിരുത്തുകയുണ്ടായി. ഒരു  [[വാൽക്കണ്ണാടി|വാൽക്കണ്ണാടിയുടെ]] രൂപത്തിലാണിവിടെ  യക്ഷിപ്രതിഷ്ഠ.

== ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി ==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===
നീരേറ്റുപുറം ഗ്രാമത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് ഒത്ത നടുക്കായാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രദർശനം. കേരളത്തിലെ രണ്ടു പ്രധാന നദികളായ പമ്പാനദിയും മണിമലയാറും യഥാക്രമം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കും വടക്കും മാറിയൊഴുകുന്നു. [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ പമ്പാനദിയിൽ നടത്തിവരുന്ന [[നീരേറ്റുപുറം പമ്പാ ജലോത്സവം]] അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. നീരേറ്റുപുറം പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, സഹകരണ ബാങ്ക്,  ഹോട്ടലുകൾ, വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരിസരത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുകൂടെ [[അമ്പലപ്പുഴ]]-[[തിരുവല്ല]] സംസ്ഥാനപാത കടന്നുപോകുന്നു. ഇവിടെത്തന്നെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരെഴുതിയ മനോഹരമായ കവാടവും കാണാം. ഇതും കടന്ന് അല്പദൂരം സഞ്ചരിച്ചാൽ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താം. ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലായി വലിയ [[അരയാൽ]]മരം കാണാം. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവും]] നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ, [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തികളുടെ]] പ്രത്യക്ഷസ്വരൂപമായി കണക്കാക്കുഅന അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ ഏഴുതവണ വലം വയ്ക്കുന്നത് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നേരെ വടക്കാണ് വാഹന പാർക്കിങ് സൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്തിയിരിയ്ക്കുന്നത്. പൊങ്കാല സമയത്ത് [[കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.]] ഇങ്ങോട്ട് പ്രത്യേകം സർവീസുകൾ നടത്താറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ് ഊരാളകുടുംബമായ പട്ടമന ഇല്ലം നിൽക്കുന്നത്. മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന ഇല്ലം പൊളിച്ചുമാറ്റി ഇപ്പോൾ ഇവിടെയൊരു കോൺക്രീറ്റ് വീട് പണിതിരിയ്ക്കുകയാണ്. എന്നാൽ, ദേവിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രം ഇവിടെയും കാണാം. ഇത് മഹാഭക്തനായ ഒരു നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് ദേവി നൽകിയ ദർശനത്തിന്റെ സ്മാരകമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഇന്ന് ഇതിനെ '''മൂലകുടുംബക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിൽ വിശേഷിപ്പിച്ചുവരുന്നു.

ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശദമായി ഒരു മതിലകം പണിതിട്ടില്ല. എങ്കിലും, ആനക്കൊട്ടിൽ മുതലുള്ള ഭാഗം മതിലകമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. 2022-ലാണ് ഇവിടെ അതിവിശാലമായ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതത്. അതിനുമുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു [[അലൂമിനിയം]] ഷീറ്റ് മാത്രമേയുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ഇന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്നവരുടെ പ്രധാന ആകർഷണമാണിവിടം. ചോറൂൺ, വിവാഹം, തുലാഭാരം, വിളിച്ചുചൊല്ലിപ്രാർത്ഥന തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നത് ഇവിടെ വച്ചാണ്. ആനക്കൊട്ടിലിനപ്പുറമാണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. ഏകദേശം 50 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം, 1981-ലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. വളരെ തിളക്കമുള്ള ഈ കൊടിമരത്തിനപ്പുറമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ബലിക്കൽപ്പുര. താരതമ്യേന ഉയരം കുറഞ്ഞ ബലിക്കല്ലാണ് ഇവിടെയുള്ളത് എന്നതിനാൽ പുറമേ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ വിഗ്രഹം കാണാവുന്നതാണ്. ബലിക്കൽപ്പുരയുടെ മച്ചിൽ പതിവുപോലെ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെയും]] രൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ വേറെയും ധാരാളം രൂപങ്ങൾ കാണാം. ബലിക്കൽപ്പുരയുടെ ഇരുവശവുമായി രണ്ട് [[ആന|ആനകളുടെ]] രൂപങ്ങൾ കാണാൻ സാധിയ്ക്കും. ഇവ [[പ്ലാസ്റ്റർ ഓഫ് പാരീസ്|പ്ലാസ്റ്റർ ഓഫ് പാരീസിൽ]] നിർമ്മിച്ചതാണ്.  

==== മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം, ആനമുറതപ്രതിഷ്ഠ ====
പ്രദക്ഷിണവഴിയുടെ തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയോടുകൂടിയ ഒരു ശ്രീകോവിൽ കാണാം. ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന അതിമനോഹരമായ ശിലാവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ് (വാദ്യം)|ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിവ ധരിച്ച ഭഗവാൻ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ്. ഭഗവദ്വാഹനമായ ഗരുഡന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം ഇവിടെ ഭഗവാന് അഭിമുഖമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം, കദളിപ്പഴം, തുളസിമാല തുടങ്ങിയവയാണ് മഹാവിഷ്ണുവിനുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. [[അഷ്ടമിരോഹിണി]], [[വിഷു]], [[വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ പെടുന്നു. ഇതിനുസമീപം കാണുന്ന മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് ആനമറുതയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ക്ഷേത്രമുണ്ടായ കാലത്തുതന്നെ ഇവിടെ ആനമുറതയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. എന്നാൽ, ഇപ്പോഴത്തെ പ്രതിഷ്ഠ 2023 ജൂൺ 18-നാണ് നടത്തിയത്. നീരേറ്റുപുറം പരിസരത്ത് നിരവധി ഉപദ്രവങ്ങളുണ്ടാക്കിയ ഒരു ആനയുടെ പ്രേതത്തെയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ആനമുറതപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കപ്പുറമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. സാധാരണയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് വരുന്ന ഊട്ടുപുര ഇവിടെ തെക്കുഭാഗത്ത് വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. നിത്യേന ഉച്ചയ്ക്ക് ഇവിടെ അന്നദാനമുണ്ടാകും. പ്രമുഖ വ്യവസായിയായ [[ഗോകുലം ഗോപാലൻ|ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ]] വഴിപാടായി 2018-ലാണ് ഈ ഊട്ടുപുര പണിതത്. 

പ്രദക്ഷിണമായി വരുമ്പോൾ തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരും. [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി നല്ല രൂപസാദൃശ്യമുള്ള വിഗ്രഹമാണിത്. ഇവിടെവച്ചാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തെക്കുവശത്ത് പ്രത്യേകം തീർത്ത ഒരു തറയിലാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ. [[നാഗരാജാവ്|നാഗരാജാവായി]] [[വാസുകി]] കുടികൊള്ളുന്ന കാവിൽ, കൂടെ [[നാഗയക്ഷി|നാഗയക്ഷിയായി]] ശതശീർഷ എന്ന പത്നിയുമുണ്ട്. [[നൂറും പാലും]], [[സർപ്പംപാട്ട്]], മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പുറ്റും മുട്ടയും സമർപ്പണം എന്നിവയാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാമാസവും [[ആയില്യം (നക്ഷത്രം)|ആയില്യം]] നാളിൽ ഇവർക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയുമുണ്ടാകും]]. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുവശത്താണ് ഐതിഹ്യപ്രസിദ്ധമായ യക്ഷിപ്രതിഷ്ഠയുള്ള ശ്രീകോവിൽ. തന്റെ ഭക്തയായ പെൺകുട്ടിയെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാൻ വന്ന യക്ഷിയെ ദേവി ശാന്തയാക്കി ഇവിടെ കുടിയിരുത്തുകയായിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. വറപൊടി നിവേദ്യമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.  

==== വീരഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം ====
നാഗപ്രതിഷ്ഠയുടെ നേരെ പടിഞ്ഞാറ് ഉയരത്തിലാണ് ചക്കുളത്തുകാവിലെ ഏറ്റവും പുതിയ ഉപപ്രതിഷ്ഠയായ വീരഹനുമാനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ക്ഷേത്രം. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഹനുമദ്വിഗ്രഹങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. പതിനെട്ടടി ഉയരം വരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, ഒറ്റക്കല്ലിൽ തീർത്തതാണ്. ഇടതുകയ്യിൽ ഗദ തലകീഴായി പിടിച്ച്, വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള ഹനുമദ്വിഗ്രഹം. പ്രത്യേകം മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രം 2016-ലാണ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലെ മൂലകുടുംബക്ഷേത്രത്തിൽ അഷ്ടദിക്പാലകർക്കൊപ്പം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഹനുമാനെ, സ്ഥലപരിമിതിമൂലം ഇങ്ങോട്ട് മാറ്റിപ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. താഴെനിന്ന് പന്ത്രണ്ടുപടികൾ കയറിവേണം നടയ്ക്കുനേരെയെത്താൻ. പടികളുടെ താഴെയായി ആനമുഖത്തോടുകൂടിയ ഒരു എടുപ്പുണ്ട്. ഹനുമാൻ സ്വാമിയെ ഉപാസിയ്ക്കുന്നത് ശത്രുദോഷങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം നൽകുമെന്നാണ് ഭക്തജനവിശ്വാസം. തന്മൂലം നിരവധി ആളുകളാണ് ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. സർവ്വകാര്യസിദ്ധി വിളക്കുഴിച്ചിലാണ് ഇവിടെയുള്ള പ്രധാന വഴിപാട്. കൂടാതെ സാധാരണ ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വടമാല, വെറ്റിലമാല, അവിൽ നിവേദ്യം, വെണ്ണക്കാപ്പ് ചാർത്തൽ എന്നിവയും അതിവിശേഷമായ വഴിപാടുകളിൽ പെടുന്നു. [[ചൈത്രം|ചൈത്രമാസത്തിലെ]] [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിനാളിൽ]] നടക്കുന്ന ഹനുമാൻ ജയന്തിയാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഇവിടെ '''ആഞ്ജനേയോത്സവം''' എന്ന പേരിൽ പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ [[കർക്കടകം|കർക്കടകമാസത്തിലെ]] [[രാമായണമാസം|രാമായണമാസാചരണവും]] അതിവിശേഷമാണ്. 

ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തൊട്ടടുത്തായി മറ്റൊരു ശ്രീകോവിലും കാണാം. ഇവിടെ രാധാകൃഷ്ണന്മാരാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഇതും താരതമ്യേന പുതിയൊരു ശ്രീകോവിലാണ്. കൃഷ്ണശിലാനിർമ്മിതമായ വിഗ്രഹത്തിൽ വലതുവശത്ത് ശ്രീകൃഷ്ണനും ഇടതുവശത്ത് രാധയുമാണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. വലതുകയ്യിൽ [[ഓടക്കുഴൽ]] പിടിച്ച്, ഇടതുകൈ രാധയുടെ തോളത്തുവച്ചുനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണപ്രതിഷ്ഠ. രാധയാണെങ്കിൽ, വലതുകയ്യിൽ താമര പിടിച്ച് ഭഗവാന്റെ കരലാളനത്താൽ നമ്രമുഖിയായി നിൽക്കുന്നു. രണ്ടുപേരെയും ഒരുമിച്ചാണ് വിഗ്രഹത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] ഇവിടെ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്.

==== സുബ്രഹ്മണ്യനും ശിവനും ====
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗം മുഴുവൻ നിരവധി മരങ്ങളാൽ സമ്പുഷ്ടമാണ്. ഇവിടെയുള്ള മരങ്ങളിലെല്ലാം ധാരാളം കൊടികൾ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം. മക്കളില്ലാത്ത ദമ്പതികളുടെ നേർച്ചകളാണ് ഇവയിലധികവും. അവയെ കണ്ടുകൊണ്ട് നടന്നെത്തുന്നത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലുള്ള സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ്. ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിച്ച്, ഇടതുകൈ അരയിൽ കുത്തിനിൽക്കുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യന്ന് [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയവുമാണ്]] പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ എല്ലാമാസത്തെയും വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി|ഷഷ്ഠിയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. സുബ്രഹ്മണ്യശ്രീകോവിലിന് സമീപത്തായി [[കാളിയമർദ്ദനം]] നടത്തുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ അതിമനോഹരമായ ഒരു ശില്പവും അതിനോടുചേർന്നുള്ള ചെറിയൊരു ജലപാതയും കാണാം. 2021-ലാണ് ഇവിടെ ഈ ശില്പം പണിതത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന ഭക്തരെ ഇത് വളരെയധികം ആകർഷിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഇവിടെത്തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രം വക അഗതിമന്ദിരവും പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. നിരാലംബരായ ആളുകൾക്ക് സുഖകരമായ താമസ-ഭക്ഷണസൗകര്യങ്ങൾ ഏർപ്പാടാക്കിയിട്ടുള്ള ഈ കെട്ടിടം, ക്ഷേത്രം ട്രസ്റ്റിന്റെ സാമൂഹികപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പ്രധാനപങ്കുവഹിയ്ക്കുന്നു.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ് വഴിപാട് കൗണ്ടർ. മഞ്ഞൾനീരാട്ട്, കൈവട്ടകഗുരുതി, ചുറ്റുവിളക്ക്, കാര്യസിദ്ധി അഭിഷേകം, രക്തപുഷ്പാഞ്ജലി, കുങ്കുമാർച്ചന, പൂമൂടൽ, നെയ്യപ്പം മൂടൽ തുടങ്ങിയവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. കൂടാതെ നിരവധി മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള അർച്ചനകളും വിശേഷമാണ്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തിയാൽ ഐതിഹ്യപ്രസിദ്ധമായ ചക്കരക്കുളം കാണാം. വളരെ ചെറിയൊരു കുളമാണെങ്കിലും ഇവിടെ കുളിയ്ക്കാനും കാലുകഴുകാനുമെല്ലാം സൗകര്യമുണ്ട്. ഉത്സവാവസാനം ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെയാണ് ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ഇതിന് തൊട്ടടുത്താണ് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന ശിവന്റെ ശ്രീകോവിൽ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ശംഖാഭിഷേകം, ധാര, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങി നിരവധി വഴിപാടുകൾ ശിവന്നുണ്ട്. [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. കൂടാതെ എല്ലാ [[പ്രദോഷവ്രതം|പ്രദോഷദിവസങ്ങളും]] അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഭഗവദ്വാഹനമായ [[നന്ദി (പുരാണകഥാപാത്രം)|നന്ദികേശന്റെ]] വിഗ്രഹവും നടയ്ക്കുനേരെ കാണാം.

==== നവഗ്രഹങ്ങളും സരസ്വതീമണ്ഡപവും ====
ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുറകിലാണ് സരസ്വതീമണ്ഡപം. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണിവിടം. ഇവിടെ ഒരേ പീഠത്തിൽ മൂന്നുപ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം - ഭഗവതി (ദുർഗ്ഗ), സരസ്വതി, രാഹു (സർപ്പം). വാൽക്കണ്ണാടിരൂപത്തിലാണ് ഭഗവതിയെ ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. സരസ്വതീരൂപം സാധാരണ കാണുന്നപോലെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[വേദം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ജപമാല]] എന്നിവ ധരിച്ച്, മുന്നിലെ രണ്ടുകൈകൾ കൊണ്ട് [[വീണ]] മീട്ടുന്ന രൂപത്തിലാണ്. മൂന്നുവിഗ്രഹങ്ങളും പഞ്ചലോഹത്തിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നായ കാര്യസിദ്ധി അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഇവിടെയാണ്. ഭക്തർക്ക് സ്വന്തം കൈകൊണ്ടുതന്നെ നടത്താവുന്ന അഭിഷേകമാണിത്. ഒരു കുടത്തിൽ ജലം നിറച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് അത് ഇവിടെയുള്ള മൂന്നുദേവതകൾക്കും അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ സർവ്വകാര്യസിദ്ധിയാണ് ഇതിന്റെ ഫലമെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിയ്ക്കുന്നു. 

സരസ്വതീമണ്ഡപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ് നവഗ്രഹപ്രതിഷ്ഠയോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിൽ. അഴികളോടുകൂടിയ ഈ ശ്രീകോവിലിനകത്ത് ഒരേപീഠത്തിൽ വിവിധ ദിക്കുകളിലേയ്ക്ക് ദർശനമായി നവഗ്രഹദേവതകളെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ഗ്രഹനായകനായ [[സൂര്യൻ]] നടുക്കും മറ്റുള്ളവർ ചുറ്റും നിൽക്കുന്ന പതിവുസങ്കല്പത്തിൽ തന്നെയാണ് ഇവിടെയും നവഗ്രഹപ്രതിഷ്ഠ. സൂര്യന്റെ കിഴക്കുവശത്ത് [[ശുക്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് [[ചന്ദ്രൻ]], തെക്ക് [[ചൊവ്വ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് രാഹു, പടിഞ്ഞാറ് [[ശനി]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് [[കേതു]], വടക്ക് [[വ്യാഴം]], വടക്കുകിഴക്ക് [[ബുധൻ]] എന്ന ക്രമത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. സൂര്യനും ബുധനും ശുക്രനും കിഴക്കോട്ടും, ചന്ദ്രനും ശനിയും പടിഞ്ഞാറോട്ടും, ചൊവ്വയും രാഹുവും കേതുവും തെക്കോട്ടും വ്യാഴം മാത്രം വടക്കോട്ടും ദർശനം നൽകുന്നു. നിത്യവും ഇവർക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. 

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ദീർഘചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത, മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു ഒറ്റനില ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ഈ ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിൽ കോണുകളിലേയ്ക്കുള്ള ഭാഗങ്ങൾ ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെയുള്ള സോപാനപ്പടികൾ നേരിട്ടുകയറാൻ പറ്റുന്ന രീതിയിലാണ് പണികഴിപ്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. അകത്തേയ്ക്കുള്ള വാതിലിന് ഇരുവശവുമായി രണ്ട് ദ്വാരപാലികമാരുടെ രൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് ഒരുമുറിയേയുള്ളൂ. അതാണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂവായ ശിവലിംഗവും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള, വനദുർഗ്ഗാദേവിയുടെ നാലടി ഉയരം വരുന്ന അഷ്ടബാഹുപഞ്ചലോഹവിഗ്രഹവും കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ മൂലപ്രതിഷ്ഠയായ സ്വയംഭൂലിംഗത്തിലാണ് ഇവിടെ പ്രധാന പൂജകൾ അധികവും നടത്താറുള്ളത്. [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]], [[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കര]] തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ ദേവിയുടെ സമസ്തഭാവങ്ങളും കൂടിച്ചേർന്ന ഒരു മൂർത്തിയായാണ് ഇവിടെയും സങ്കല്പമുള്ളത്. 1981-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണകലശത്തിനുശേഷമാണ് ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് സ്വരൂപത്തിൽ വിഗ്രഹമുണ്ടായത്. ഏറ്റവും പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം]], അതിനുമുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[നാന്ദകം]] എന്ന [[വാൾ]], അതിന്റെയും മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[അമ്പ്]] എന്നിവയും ഏറ്റവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], അതിന്റെ മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ത്രിശൂലം]], അതിന്റെയും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[വില്ല്]] എന്നിവയും ധരിച്ച ദേവി, ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ള രണ്ടുകൈകൾ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. അങ്ങനെ, വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചക്കുളത്തുകാവിലമ്മ, മഹാശക്തിസ്വരൂപിണിയായി ശ്രീലകത്ത് വാഴുന്നു.

ശ്രീകോവിലിന്റെ പുറംചുവരുകൾ പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവിടെ ധാരാളം ദേവതാരൂപങ്ങളുണ്ട്. അവയെല്ലാം സ്വർണ്ണത്തിൽ കുളിച്ച് കാണപ്പെടുന്ന കാഴ്ച അതിമനോഹരമാണ്. ചണ്ഡികാദേവി, മഹിഷാസുരമർദ്ദിനി, [[ത്രിപുരസുന്ദരി]], [[മധുര മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം|മധുര മീനാക്ഷി]], [[കാമാക്ഷി അമ്മൻ കോവിൽ|കാഞ്ചി കാമാക്ഷി]], [[സപ്തമാതൃക്കൾ]], [[അഷ്ടലക്ഷ്മി|അഷ്ടലക്ഷ്മിമാർ]] തുടങ്ങിയ ദേവീരൂപങ്ങൾക്കാണ് ഇവിടെ പ്രാധാന്യമെങ്കിലും ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ തുടങ്ങിയവരുടെ രൂപങ്ങളും ഇവിടെ കാണാം. ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലായി ചെറിയൊരു നമസ്കാരമണ്ഡപവും കാണാം. ഇവിടെയാണ് പൂജകൾക്കുശേഷം ശാന്തിക്കാർ നമസ്കരിയ്ക്കാൻ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത്. ഇവിടെ ദേവീവാഹനമായ സിംഹത്തിന്റെ ഒരു പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. സിംഹത്തെ വണങ്ങിവേണം ദേവിയെ വണങ്ങാനെന്നാണ് ചിട്ട. വടക്കുവശത്ത് അഭിഷേകജലം ഒഴുക്കിവിടാൻ ഓവും പണിതിട്ടുണ്ട്.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള നാലമ്പലമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അകത്തേയ്ക്ക് കയറുന്ന വാതിലിന് ഇരുവശവുമായി വാതിൽമാടങ്ങൾ പണിതിട്ടുണ്ട്. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് നിത്യേനയുള്ള വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും നടക്കുന്നത്. ഇവിടെത്തന്നെയാണ് [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇലത്താളം]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുന്നതും. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി|തിടപ്പള്ളിയും]] വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|കിണറും]] പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇവിടത്തെ കിണർ ദീർഘചതുരാകൃതിയിലാണ് കുഴിച്ചിട്ടുള്ളത്. പമ്പ-മണിമല നദികളുമായും കുളവുമായും ഇതിന് നേരിട്ട് ബന്ധമുണ്ടെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. 

തിടപ്പള്ളിയ്ക്ക് സമീപം പ്രത്യേകം അലങ്കരിച്ച ഒരു [[ഊഞ്ഞാൽ|ഊഞ്ഞാലും]] അതിൽ ദേവിയുടെ മറ്റൊരു പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. മൂലവിഗ്രഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ തീർത്ത ഈ വിഗ്രഹത്തിന് സമീപം രണ്ട് [[തലയിണ|തലയിണകളും]] [[മെത്ത|മെത്തയും]] അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ആട്ടുന്നത് സർവ്വൈശ്വര്യസിദ്ധിയ്ക്ക് ഉത്തമമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന എല്ലാവരും ഇതും കൂടി ചെയ്തിട്ടേ പോകാറുള്ളൂ. ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് മറ്റൊരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ഈ വിഗ്രഹവും ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടിനിൽക്കുന്ന ഗണപതിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു|മഴുവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[കയർ|കയറും]] മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[മോദകം|മോദകവും]] കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭഗവാൻ ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല, ഉണ്ണിയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയ്ക്ക് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിനാളിൽ]] ഇവിടെ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്.

{{പ്രധാന ലേഖനം|ബലിക്കല്ല്}}
ശ്രീകോവിലിന് ചുറ്റുമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. അഷ്ടദിക്പാലകർ (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിരൃതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]] &amp; [[ചന്ദ്രൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), സപ്തമാതൃക്കൾ (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രാഹ്മി]], [[മാഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[വാരാഹി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗ (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), നിർമ്മാല്യധാരി (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ കാണാം. നിലവിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യശീവേലിയില്ലാത്തതിനാൽ ഇവ പ്രതീകാത്മകമായാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ/ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

==കാർത്തികസ്തംഭം==

അധർമ്മത്തിൻന്റെയും തിന്മയുടെയും ഭൗതിക പ്രതീകമാണ് കാർത്തികസ്തംഭം. ഇത് കത്തിച്ച് ചാമ്പലാക്കുന്ന ചടങ്ങിലൂടെ തിന്മയെ [[അഗ്നി]] വിഴുങ്ങി നന്മ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. വൃശ്ചികമാസത്തിലെ തൃക്കാർത്തിക ദിവസമാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടക്കുന്നത്.  പൊക്കമുള്ള തൂണിൽ വാഴക്കച്ചി, പഴയ ഓലകൾ, പടക്കം, ദേവിയ്ക്ക് ചാർത്തിയ ഒരു വർഷത്തെ ഉടയാടകൾ എന്നിവ പൊതിഞ്ഞുകെട്ടി അതിന്മേൽ നാടിൻറെ സർവ്വ തിന്മകളെയും ആവാഹിക്കുന്നു. ദീപാരാധനയ്ക്ക് മുമ്പായി ഇത് കത്തിക്കും.    സർവ്വ  ദുഃഖദുരിതങ്ങളും ഇതോടെ തീരുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== നാരീപൂജ ==

ചക്കുളത്തുകാവിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ അനുഷ്ഠാനമാണ് നാരീപൂജ. അന്നേദിവസം ഇന്ത്യയിലെ പ്രശസ്തരായ വനിതകളെ അതിഥിയായി ക്ഷണിച്ച് ഇവിടെ നാരീപൂജയ്ക്കിരുത്താറുണ്ട്{{തെളിവ്}}.

അലങ്കരിച്ച പീഠത്തിൽ സ്ത്രീകളെ ഇരുത്തി, ഭക്ത്യാദരപൂർവ്വം പൂജാരി ഇവരെ ദുർഗ്ഗാ സങ്കൽപ്പത്തിൽ പൂജിക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾ എവിടെ മാനിക്കപ്പെടുന്നുവോ അവിടെ ദേവതമാർ ആനന്ദിക്കുന്നുവെന്ന സങ്കല്പവും സ്ത്രീയെ ശക്തിസ്വരൂപിണിയായി ആരാധിക്കണമെന്ന താന്ത്രിക സങ്കല്പവുമാണ് ഇത്തരമൊരു പൂജയുടെ പൊരുൾ. സ്ത്രീയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിൽ നിന്നാണ് ശാക്തേയർ മഹാദേവിയെ ആരാധിച്ചത്‌. ഈ വിശ്വാസപ്രകാരം സ്ത്രീകളെ ലോകമാതാവായ ആദിപരാശക്തിയുടെ പ്രതീകമായി ആരാധിക്കുന്ന ശാക്തേയ പൂജയാണിത്.

== വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, അഷ്ടമി, നവമി, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മലയാളം- ഇംഗ്ലീഷ് മാസങ്ങളിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനമാണ്. പൊതുവേ ചൊവ്വ, വെള്ളി, ഞായർ ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിന് തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്.  

കുംഭമാസത്തിലെ മകം- പൂരം ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷം. [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ശിവരാത്രി]], [[ദീപാവലി]], മണ്ഡലകാല ദിവസങ്ങൾ, മകരചൊവ്വ തുടങ്ങിയവ വിശേഷമാണ്.  [[വിദ്യാരംഭം]], [[തൃക്കാർത്തിക]] ([[പൊങ്കാല]]) എന്നിവ അതിപ്രധാനം.

== ദർശന സമയം ==
*രാവിലെ 4.30 AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 1 PM വരെ. 

*വൈകുന്നേരം 4.30 PM മുതൽ രാത്രി 8 PM വരെ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി==
തിരുവല്ലയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒമ്പതുകിലോമീറ്റർ പടിഞ്ഞാറുമാറി, അമ്പലപ്പുഴയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ, പത്തനംതിട്ട-ആലപ്പുഴ ജില്ലകളുടെ അതിർത്തിയിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്ന് ധാരാളം ബസ്സുകൾ അമ്പലപ്പുഴയ്ക്കുണ്ട്. അവയിലൊന്നിൽ കയറിയാൽ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള ബസ് സ്റ്റോപ്പിൽ ഇറങ്ങാവുന്നതാണ്. പ്രധാന വഴിയിൽ തന്നെ ക്ഷേത്രകവാടം കാണാം. അതിലൂടെ അല്പം കൂടി മുന്നോട്ടുപോയാൽ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താം. 

തീവണ്ടി വഴി വരുന്നവർക്ക് [[തിരുവല്ല തീവണ്ടിനിലയം|തിരുവല്ല റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്തുള്ളത് (9 കിലോമീറ്റർ). ഇവിടെ ഭൂരിപക്ഷം തീവണ്ടികൾക്കും സ്റ്റോപ്പുണ്ട്. മറ്റൊരു പ്രധാന സ്റ്റേഷൻ [[ഹരിപ്പാട് തീവണ്ടിനിലയം|ഹരിപ്പാട്ടാണ്]] (13 കിലോമീറ്റർ). [[അമ്പലപ്പുഴ തീവണ്ടിനിലയം|അമ്പലപ്പുഴ സ്റ്റേഷനും]] വളരെ അടുത്താണ്. തന്മൂലം [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം]], [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[ഹരിപ്പാട് സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[മണ്ണാറശ്ശാല നാഗരാജക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തുന്നവർക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കാവുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ചക്കുളത്തുകാവ്.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
{{Hindu temples in Kerala}}</text>
      <sha1>bkflaiirvncxifye319guapxg0yg01n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി. രാജേന്ദ്രൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122615</id>
    <revision>
      <id>4676439</id>
      <parentid>4081123</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2544" sha1="klgtdnpwyax2ax1cam0qoi3jk7da2sg" xml:space="preserve">{{prettyurl|P. Rajendran}}
{{Infobox_Indian_politician
| name = പി. രാജേന്ദ്രൻ
| image = P.Rajendran Ex MP.JPG
| caption = 
| birth_date ={{Birth date and age|1949|8|28|df=y}}
| birth_place =[[Kollam|കൊല്ലം]], [[Kerala|കേരളം]]
| residence =[[Kollam|കൊല്ലം]]
| death_date =
| death_place =
| office = [[Member of Parliament|മുൻ കൊല്ലം ലോക്‌സഭാംഗം]]
| constituency = [[Kollam (Lok Sabha constituency)|കൊല്ലം]]
| salary =
| term =
| predecessor =
| successor =
| party =[[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എം)]] 
| religion = 
| spouse = എ.വിജയലക്ഷ്മി അമ്മ
| children = 2 sons
| website = 
| footnotes = 
| date = സെപ്തംബർ 23 |
| year = 2006 |
| source = http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=347
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു പൊതുപ്രവർത്തകനും [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇൻഡ്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] ലെ അംഗവുമാണ്‌ '''പി രാജേന്ദ്രൻ'''. പാർട്ടിയുടെ കേരള സംസ്ഥാനസമിതിയിലും കേന്ദ്ര കണ്ട്രോൾ കമ്മീഷനിലും അദ്ദേഹം അംഗമാണ്‌. പതിമൂന്നാം ലോക്സഭയിലും [[14th Lok Sabha|പതിനാലാം ലോക്സഭയിൽ]] [[കൊല്ലം ലോക്സഭാമണ്ഡലം|കൊല്ലം മണ്ഡലത്തേയും]] പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{commons category|P. Rajendran}}

[[വർഗ്ഗം:1949-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>klgtdnpwyax2ax1cam0qoi3jk7da2sg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji</title>
    <ns>2</ns>
    <id>137255</id>
    <revision>
      <id>4676280</id>
      <parentid>4675706</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tools */</comment>
      <origin>4676280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15850" sha1="bc5o4rthd3dqak5ktfa6qopinm026ic" xml:space="preserve">രൺജിത്ത് സിജിയുടെ ഉപയോക്തൃ താളിലേക്ക് സ്വാഗതം.
&lt;hr/&gt;
&lt;div style=&quot;border:1px solid blue; background:#fffecb; text-align:center;font-weight:bold;&quot;&gt;
&quot;Imagine a world in which every single person on the planet is given free access to the sum of all human knowledge. That's what we're doing.&quot; - Jimmy Wales
&lt;/div&gt;ഭാഷാ സജ്ജീകരണങ്ങൾ: [[File:WMF-Agora-Settings_000000.svg|link=|class=uls-settings-trigger]]
&lt;div style=&quot;float: right;border: 1px solid #0600ff;font-weight: bold;color: #3F009A;background: #EAF6FD;margin-bottom: 10px;&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;text-align:center;margin: 0px;padding: 0px 5px;&quot;&gt;
&lt;span title=&quot;സംഗതി എന്താണെന്നാൽ മുന്നേ സംഭവിച്ച പലകാര്യങ്ങളും ഈ നിലവറകളിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു&quot;&gt;[[Image:Vista-file-manager.png|10px|നിലവറ]] നിലവറ&lt;/span&gt; : [[User:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''ഒന്നാം നിലവറ''']]
&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;clear:both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{prettyurl|w:en:User:Ranjithsiji}}
{{Autopatrolled}}
{{Rollback}}


&lt;div style=&quot;border:2px solid #3F009A;background:#FEA;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;[[ചിത്രം:Tuxcrystal.png‎|25px]]'''[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Ranjithsiji&amp;action=edit&amp;section=new പുതിയ സന്ദേശമിടുക]''' |  [[ചിത്രം:Crystal_Clear_teamwork.png‎|25px]][[Special:Emailuser/Ranjithsiji|ഇ മെയിൽ അയക്കുക]]  
&lt;hr/&gt;
[[ചിത്രം:Crystal package system.png|25px]]'''[https://editathonstat.toolforge.org/ Edit-A-Thon Statistics Tool]'''
&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;&lt;hr/&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;
[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള] | [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_India വിക്കിപ്രൊജക്റ്റ് കേരള] | [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic-TechCom ഇൻഡിക് ടെക് കോം]
&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;padding:20px;border:2px solid #ccc;&quot;&gt;
[[ചിത്രം:Crystal personal.png|25px]]'''പേര് :''' രൺജിത്ത് സിജി &lt;hr&gt;
[[ചിത്രം:Gohomenew.png‎|25px]]'''സ്വദേശം :'''[[എറണാകുളം|എറണാകുളം ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;hr&gt;
[[ചിത്രം:Crystal_Clear_action_configure.png‎|25px]]'''ജോലി :''' [[വെബ് | വെബ് നിർമാണം]]&lt;hr&gt;
[[ചിത്രം:Crystal Clear app filetypes.png‎|25px]]'''സം‌വാദം :''' [[User talk:Ranjithsiji|രൺജിത്ത്]]&lt;hr&gt;
[[ചിത്രം:Crystal_Clear_app_wp_violet.png‎|25px]]'''വെബ്സൈറ്റ് :'''[http://ibcomputing.com Open Source Web Programming]&lt;hr&gt;
[[ചിത്രം:Crystal_kword-pink.png‎|25px]]'''പുതിയ പ്രോജക്റ്റ് :'''[https://ranjithsiji.github.io/wikistats Edit a thon Statistics Tool]&lt;hr&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:20px; border:1px solid #ccc;&quot;&gt;
ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം = '''{{NUMBEROFARTICLES}}'''&lt;hr /&gt;
മൊത്തം വിക്കിതാളുകളുടെ എണ്ണം = '''{{NUMBEROFPAGES}}'''&lt;hr /&gt;
പ്രമാണങ്ങളുടെ എണ്ണം = {{NUMBEROFFILES}}&lt;hr /&gt;
തിരുത്തലുകളുടെ എണ്ണം = '''{{NUMBEROFEDITS}}'''&lt;hr /&gt;
ഉപയോക്താക്കളുടെ എണ്ണം = {{NUMBEROFUSERS}}&lt;hr /&gt;
സജീവ ഉപയോക്താക്കളുടെ എണ്ണം = '''{{NUMBEROFACTIVEUSERS}}'''&lt;hr /&gt;
സിസോപ്പുകളുടെ എണ്ണം = '''{{NUMBERINGROUP:sysop}}'''&lt;hr /&gt;
ബ്യൂറോക്രാറ്റുകളുടെ എണ്ണം = '''{{NUMBERINGROUP:bureaucrat}}'''
&lt;/div&gt;
{{ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/ToolBox}}
==User Boxes==
&lt;div style=&quot;width:100%;clear:both; border:4px solid #ccc;&quot;&gt;{{ഉപയോക്താവ്:Anoopan/ഇന്ന്}}{{User love wikidata}}{{user foss}}
{{User Wikipedian For|year=2007|month=02|day=19}}
{{User wikipedia/Patroller}}
{{ഫലകം:കേരള_ശാസ്ത്രസാഹിത്യ_പരിഷത്ത്_അംഗങ്ങളായുള്ള_വിക്കിപീഡിയർ}}
{{ജിമ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്നവർ}}
{{ഫലകം:ഇങ്ക്സ്കേപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്നവർ}}
{{User Article Rescue Squadron}}
{{CinemaUser}}
{{പ്രകൃതിസ്നേഹി}}
{{User Website|smashingweb.info}}
{{User ITprofessional}}
{{wife}}
{{Google}}
{{Gmail}}
{{User SUL‎}}
{{Ml-depth}}
{{user ml}}
{{user en}}
{{user hi-2}}
{{User India}}
{{User District|എറണാകുളം}}
{{Proud Wikipedian}}
{{User wikipedia/rollback}} 
{{പുസ്തകപ്രേമിയായ ഉപയോക്താവ്}}
{{User OS:Linux}}
{{User OS:Ubuntu}}
{{ഫലകം:User Android}}
{{ഉപയോക്താവ്:Sidharthan/ഫയർഫോക്സ്}}
{{User blogger|smashingweb.info}}
{{User ഈമെയിൽ}}
{{Siw}}{{User WP Astronomy}}
{{ഫലകം:സസ്യഭുക്കായ ഉപയോക്താവ്}}
{{ഫലകം:സി ഉപയോക്താവ്}}
{{ഫലകം:സി-3 ഉപയോക്താവ്}}
{{ഫലകം:സി++-3 ഉപയോക്താവ്}}
{{ഫലകം:ഉപയോക്താവ് പി‌.എച്ച്.പി}}
{{User Hacker2}}
{{ഫലകം:ഉപയോക്താവ് ഗൂഗിൾ മാപ്പ്}}
{{User OSM}}
{{വ്യക്തമായ രാഷ്ടീയം ഉള്ള വ്യക്തി}}
{{HSTyping}}
{{InScript Typing}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;clear:both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

==തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രങ്ങൾ==
മലയാളം വിക്കിപ്പീഡീയയിലെ തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രങ്ങളിലേക്ക് എന്റെ സംഭാവന
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
പ്രമാണം:Kettukazhcha Full.JPG|[[കെട്ടുകാഴ്ച]]
പ്രമാണം:ഒബ്രോൺമാൾ മേലാപ്പ്.jpg|[[ഒബ്രോൺ മാൾ]]
പ്രമാണം:One Rupee East India Company.JPG|[[നാണയം]]
പ്രമാണം:Mug Wikipedia Malayalam.jpg|[[മഗ്ഗ്]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;big&gt;കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങൾക്ക് [[File:Nuvola apps download manager3.png|20px]]  [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/തിരഞ്ഞെടുത്ത_ചിത്രങ്ങൾ|ഇവിടെ ഞെക്കുക]].&lt;/big&gt;

==TODO==
* [[:വർഗ്ഗം:അനാഥലേഖനങ്ങൾ|അനാഥലേഖനങ്ങൾ ഇവിടെ]] ശരിയാക്കണം.
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Todo| Todo More]]
*[[കവാടം:ഭൌതികശാസ്ത്രം]]  ശരിയാക്കുക
*[[കവാടം:സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്വെയർ]]  ശരിയാക്കുക
*[[നക്ഷത്രരാശി‍]] മെച്ചപ്പെടുത്തുക
*[[വിക്കിപീഡിയ:അടിസ്ഥാന‌ ലേഖനങ്ങൾ]]
*[[WP:VA/E/PS|ഭൗതികശാസ്ത്രം അടിസ്ഥാനലേഖനങ്ങൾ]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/100wikidays| 100wikidays]]

==Sub Pages==
*[[പ്രത്യേകം:സ്ഥിതിവിവരം]]
*[[Special:Version]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/പണിപ്പുര|എന്റെ പണിപ്പുര]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Physics|ഇതുമുഴുവനും എഴുതണം]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Worldclassics|വിശ്വസാഹിത്യമാല]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/100classicbooks|100 ക്ലാസിക് പുസ്തകങ്ങൾ]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/MedicinalPlants|ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
*[[കേരളത്തിലെ അപൂർവ്വവും വംശനാശഭീഷണിയുള്ളതുമായ സസ്യങ്ങൾ]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Women Politicians|ഇന്ത്യയിലെ സ്ത്രീ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകർ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എല്ലാ ഭാഷകളിലും വേണ്ടുന്ന ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക|എല്ലഭാഷയിലും വേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Lab|Lab]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Adventure|Adventure]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Linux|Linux]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Sandbox|Sandbox]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Women|Women Bio]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Photos|പടപ്പെട്ടി]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/ഗ്രാമങ്ങൾ|ഗ്രാമങ്ങൾ]]
*[[User:Ranjithsiji/Malayalam Novels|മലയാളം നോവലുകൾ]]
*[[User:Ranjithsiji/actors India|actors India]]
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Stadium|സ്റ്റേഡിയം]]
* [[User:Ranjithsiji/PyAutoWikiBrowser|PyAutoWikiBrowser]]

==Tools==
*GeoLocator : http://tools.freeside.sk/geolocator/geolocator.html
*[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:%E0%B4%85%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%A5%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%BE&amp;limit=500&amp;offset=0 അനാഥ താളുകൾ]
*[http://recommend.wmflabs.org/ Article Suggest Tool]
*[https://tools.wmflabs.org/glamtools/treeviews/ GLAM Treeview]
*[[User:Ranjithsiji/ToolBox|ടൂൾസ്]]
*[https://meta.wikimedia.org/wiki/User:Krinkle/Tools/Real-Time_Recent_Changes RTRC]
*[https://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaML.htm Malayalam Stats]
*[https://stats.wikimedia.org/EN/ChartsWikipediaML.htm Malayalam Stats with Graph]
* [https://stats.wikimedia.org/v2/#/ml.wikipedia.org Malayalam Stats 2]
* [https://commons-query.wikimedia.org/ Commons Query]

*[http://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:%E0%B4%9C%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%99%E0%B5%8D Geocoding]
*[http://tools.wmflabs.org/commonshelper/ Commons Helper]
*[https://stats.wikimedia.org/#/all-projects Wikipedia stats]
*[https://wikifile-transfer.toolforge.org Wiki File Transfer - NON Free]

==Solutions==
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Module:User:Lady_G2016/NavboxMobile Navbox on Mobile skin Minerva]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/User:Lady_G2016/MediaWiki:Mobile.css CSS for supporting mobile navbox]
*[http://en.unesco.org/celebrations/international-days International Days]
*[https://www.un.org/en/sections/observances/international-days/ UN Days]
*[http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:DeadendPages Dead End]

*[http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:Lonelypages Lonely Pages.]

*[http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:Withoutinterwiki No Wikidata]

*[http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:UncategorizedPages No Category]

*[http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AD%E0%B4%BE%E0%B4%97%E0%B4%82:Articles_to_be_merged To Merge]

== ചെയ്തത് ==
*[https://xtools.wmflabs.org/pages/ml.wikipedia.org/Ranjithsiji മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഞാൻ ഇതു വരെ സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനങ്ങൾ]
*[http://tools.wmflabs.org/guc/index.php?user=Ranjithsiji&amp;blocks=true&amp;lang=ml Global User Contributions]

*[https://xtools.wmflabs.org/ec/ml.wikipedia.org/ranjithsiji ഞാൻ നടത്തിയ തിരുത്തലുകളുടെ എണ്ണം]
*[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles?limit=50&amp;user=Ranjithsiji&amp;uselang=ml ഞാൻ ചേർത്ത ചിത്രങ്ങൾ]

==പഴയ സംഭവങ്ങൾ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;
[[WP:WED17|പരിസ്ഥിതി ദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017]]
&lt;hr/&gt;
[[WP:WHMIN17|വനിതദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017]] | [[WP:BOOK17|പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017]] | [[WP:UNESCO2017|ലോക പൈതൃക തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017]] 
&lt;hr/&gt;
[[WP:Ente_Gramam_2016|എന്റെ ഗ്രാമം 2016]] | [[WP:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]] | [[WP:WS2016|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2016]] 
&lt;hr/&gt;
[[WP:Onam_loves_Wikimedia|ഓണം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2016]] | [[WP:RIO2016|റിയോ ഒളിമ്പിക്സിലെ ഇന്ത്യ- തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2016]]  | [[WP:WAM|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]] 
&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;
&lt;hr/&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;കോമൺസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാൻ [[File:Nuvola apps download manager3.png|20px|link=http://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Upload/ml?uselang=ml]]&amp;nbsp; [http://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Upload/ml?uselang=ml ഇവിടെ ഞെക്കുക.]&lt;/big&gt; &lt;/center&gt;
== താരകങ്ങൾ ==
*[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Barnstars|താരകങ്ങൾ]]


&lt;br/&gt;&lt;hr/&gt;&lt;br/&gt;
{{User committed identity|7D2C0A97E68AABD47D548B912DFAC644ED45F0EE82FFADA17CBA8DCC6D39D20D6BD4E3527F58B5C470D959F6C70D974003C5BF7740868F119F888EC3698C588D|SHA-512|background=#FC9|border=#000}}
{{-}}
{| style=&quot;text-align:center; border: 1px solid #000000; background-color:#fffff3; padding: 1em; {{border-radius|15px}}&quot;
|- padding:1em;padding-top:0.5em;&quot;
|style=&quot;font-size: 85%&quot;|'''ഇത് ഒരു വിക്കിപീഡിയ [[Wikipedia:വിക്കിപീഡിയർ|ഉപയോക്താവിന്റെ താളാണ്]].'''
വിക്കിപീഡിയയിൽ അല്ലാതെ മറ്റേതെങ്കിലും വെബ് സൈറ്റിൽ താങ്കൾ ഈ താൾ കാണാൻ ഇടവരുകയാണെങ്കിൽ നിങ്ങൾ ഒരു മിറർ സൈറ്റായിരിക്കാം കാണുന്നത്. ചിലപ്പോൾ ഈ താൾ പുതുക്കിയതാവണമെന്നില്ല, വിക്കിപീഡിയയോട് അല്ലാതെ ഈ ഉപയോക്താവിന്റെ താളിനു മറ്റ് സൈറ്റുകളുമായി യാതൊരു വിധമായ ബന്ധവുമില്ല. യഥാർത്ഥത്തിലുള്ള ഉപയോക്തൃതാൾ താങ്കൾക്ക് ഇവിടെ കാണാം. &lt;span style=&quot;white-space: nowrap&quot;&gt;[http://ml.wiki&lt;!----&gt;pedia.org/wiki/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAMEE}} &lt;span&gt;http://ml.wiki&lt;/span&gt;&lt;!----&gt;&lt;span&gt;pedia.org/wi&lt;/span&gt;&lt;span&gt;ki/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAMEE}}&lt;/span&gt;].&lt;/span&gt;
|[[Image:Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg|60px|none|Wiki&lt;!----&gt;media Foundation]]
|}

[[വർഗ്ഗം:User MLW-2013]]</text>
      <sha1>bc5o4rthd3dqak5ktfa6qopinm026ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji</title>
    <ns>3</ns>
    <id>137256</id>
    <revision>
      <id>4676341</id>
      <parentid>4675575</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>/* 15 October 2026 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4676341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="393379" sha1="ff3nlbp3eqzn8ol8tqoe3fv22sty7jb" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']]
|}
0_0


== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #727 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC)
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles.
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]].
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations.
* Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input.

''' Events ''' 
* Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]]
* Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June.
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]]
**[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!]
** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration.
** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida.
** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98
** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine &amp; Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important.
** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren
** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi
** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&amp;pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why &amp; how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter.
** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&amp;pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL.
** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&amp;pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]]
** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]].
** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective.
** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area]  by Clair Kronk.

''' Tool of the week '''
* [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call).

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (&lt;nowiki&gt;3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (&lt;nowiki&gt;URL of a team's official page about this player&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (&lt;nowiki&gt;type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (&lt;nowiki&gt;Usenet newsgroup associated with the item&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (&lt;nowiki&gt;significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (&lt;nowiki&gt;writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (&lt;nowiki&gt;person designated to take on royal position after death of subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (&lt;nowiki&gt;time for video thumbnail in seconds&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian &amp; Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a script in OpenType&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a language (system) in OpenType&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (&lt;nowiki&gt;anatomical location of a tattoo that this person or character have&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&amp;oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia
** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]])
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]]
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. 
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish.

''' Development '''
* The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities].
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #728 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC)
* Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate].
** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link).
** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable.  
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan
* Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 -  Wikidata &amp; Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V &amp; Kasyap P.
** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history.

''' Tool of the week '''
* [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
**[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (&lt;nowiki&gt;theory that proves neither this proposition nor its negation&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (&lt;nowiki&gt;the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (&lt;nowiki&gt;discography that this musical release is a part of&lt;/nowiki&gt;)
*New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]])
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning &quot;a photographic transparency&quot;, &quot;a playground or gym apparatus&quot;, or &quot;a mass movement of earth or snow&quot;

''' Development '''
* The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] 
* The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145]

* In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype]

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല ==

എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്  [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #729 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin!
* New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]]

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan
** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok.
* Papers:
** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme &amp; M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series.
** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98.
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile.
** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports.
** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. 
* Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]]

''' Tools of the week '''
* [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events.
* [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release:
** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications.
** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages.
** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud.
** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability.
** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14345|perspective]] (&lt;nowiki&gt;point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (&lt;nowiki&gt;The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14359|‎motive]] (&lt;nowiki&gt;verified reasoning behind an action&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (&lt;nowiki&gt;(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (&lt;nowiki&gt;This property is to be distinguished from the other property&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (&lt;nowiki&gt;classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (&lt;nowiki&gt;factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (&lt;nowiki&gt;content rating for coin-operated video games&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by  [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''&lt;small&gt;(P106)&lt;/small&gt;'']], [[d:Q12737077|occupation ''&lt;small&gt;(Q12737077)&lt;/small&gt;'']] with data verified from official national occupation classification systems.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication 
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning &quot;to move from one place to another&quot;, &quot;a sports team member moving to another team&quot;, or &quot;a ticket allowing continuation of a journey&quot;

''' Development '''
* Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML &amp; GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]])
* The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]])
* The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]])
* Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL  ([[phab:T413655]])


[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 ==

[[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]]
The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''.

The Programming Team is inviting the following types of session proposals:

* '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic
* '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&amp;A)
* '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics)
* '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged

Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on:
* Potential impact and expected outcomes
* Relevance to the conference theme or focus areas

Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission.

'''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]'''

For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com

&lt;!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --&gt;

(This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&amp;oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #730 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset.
* Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now.
** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026.
** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia &amp; Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration.
** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh.
** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026.
** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes.
* Africa Wiki Women:
** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] -  how images are used across the Projects with examples documenting African Women.
** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects.
** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership.

''' Tool of the week '''
* [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub])

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson.
* [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (&lt;nowiki&gt;topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets  ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (&lt;nowiki&gt;age requirement documentation URL statement of this website or company&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (&lt;nowiki&gt;(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]]
* WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]].
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies.
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning &quot;to give&quot;, &quot;to perform/hold&quot;, or &quot;to diminish in strength&quot;

''' Development '''
* Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing
* WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #731 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops.
* Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]'''  will take place between '''19 - 21 June'''.&lt;br&gt;WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''.
** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May
** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026]
** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore.
** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos
** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata]
** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice]
** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali.
** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods.
** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance.
* Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics:
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer]
** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda.
** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization''
* Presentations:
** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]]
** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next.

''' Tool of the week '''
* [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''&quot;an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies.&quot;''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn.
* [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''
&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (&lt;nowiki&gt;amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (&lt;nowiki&gt;content rating for coin-operated video games&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (&lt;nowiki&gt;registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing.
** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William &amp; May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. 

''' Development '''
* Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing
* Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area
* Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #732 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to &quot;แม่แบบอนุกรมวิธาน&quot; (taxonomy template).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24.
** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity.
** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24
** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link).

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia &amp; Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary]
* Papers:
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files
** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals.
** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it.
** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor.
*Presentations
**[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026

''' Tool of the week '''
*[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties
* [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap.
* The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (&lt;nowiki&gt;cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (&lt;nowiki&gt;‎algebraic closure of the field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14414|real closure]] (&lt;nowiki&gt;real closure of the formally real field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (&lt;nowiki&gt;specialized type of an eusocial animal&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (&lt;nowiki&gt;Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (&lt;nowiki&gt;factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (&lt;nowiki&gt;French video game content rating (1999–2003)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (&lt;nowiki&gt;URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (&lt;nowiki&gt;theory that proves neither this proposition nor its negation&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (&lt;nowiki&gt;form of name or title with no assumption of gender&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (&lt;nowiki&gt;Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14469|election result map]] (&lt;nowiki&gt;map that displays the result of this election&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (&lt;nowiki&gt;portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to reviews: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (&lt;nowiki&gt;''(no English description proposed yet)''&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (&lt;nowiki&gt;page title used in a Grokipedia article URL&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (&lt;nowiki&gt;Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (&lt;nowiki&gt;depicts taxon&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (&lt;nowiki&gt;Still taken from the film&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&amp;oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source])
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after  Mothers death date]]

''' Development '''
* Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement].
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not
* Mobile statement editing:
** We worked on reducing the load for users with limited data
** We are continuing to fix issues uncovered in testing
* Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ ==

ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു.

അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ?

വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC)

:താങ്കൾക്ക് മലയാളം അറിയുമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുമെങ്കിൽ ധൈര്യമായി ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:16, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് സഹായിക്കാനാകും. ഞാൻ ഇതിനകം അവിടെ ചില വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അത് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചതല്ല. ഇത് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകാമോ. അതോ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമുണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:21, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമില്ല. താങ്കൾക്ക് ഈ വിഷയം അറിയുമെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാമെങ്കിൽ തീർച്ചയായും മെച്ചപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:22, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഞാൻ തീർച്ചയായും അത് മെച്ചപ്പെടുത്തും. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:25, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:29, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]]  ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:37, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::https://en.wikipedia.org/wiki/Janalynn_Castelino ഈലേഖനം വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും നിലവിലുള്ള ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത്. അതുകൊണ്ട് വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുക. പകുതി ചെയ്യാതെ ലേഖനം മുഴുവനും വിവർത്തനം ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:34, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] വിവർത്തനം അനുവദനീയമാണോ എന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പില്ലായിരുന്നു. അറിയിച്ചതിന് നന്ദി. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്ന് അരിയാന ഗ്രാൻഡെ ലേഖനം എനിക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാമോ?
:::::::ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ അരിയാന ഗ്രാൻഡെ ലേഖനം മികച്ചതാണ്, നിലവിലുള്ളത് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനേക്കാൾ അത് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതാണ് എനിക്ക് എളുപ്പമെന്ന് തോന്നുന്നു. അതൊരു നല്ല ആശയമാണോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 12:49, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::നിലവിൽ https://en.wikipedia.org/wiki/Ariana_Grande വളരെ വലിയ ലേഖനമാണ്. 413,896 bytes ഉണ്ട്. ഇതുമുഴുവനും വിവർത്തനം ചെയ്യാമെങ്കിൽ വളരെ നല്ല ആശയമാണ്. താങ്കൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ]] ടൂൾ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. ഇതിൽ യാന്ത്രിക വിവർത്തനം ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതിനാൽ ശ്രദ്ധിക്കുക. വാചകങ്ങൾ വിക്കിശാലിയിലാക്കി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:53, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::അതെ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്! വളരെ നീണ്ട ഒരു ലേഖനം. ഉള്ളടക്ക വിവർത്തന ഉപകരണം എവിടെ കണ്ടെത്താമെന്ന് പറയാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 12:58, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::[[വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ]] നോക്കുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 13:00, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::നന്ദി. പുതിയ വിവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയ ശേഷം, ഞാൻ നേരത്തെ ഉണ്ടാക്കിയ നിലവിലുള്ള ഡ്രാഫ്റ്റ് ഇല്ലാതാക്കണോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 13:03, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::അത് നോക്കാം. ശരിയാക്കാവുന്നതാണ് [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 13:04, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതായിരിക്കാം. നിങ്ങൾ എന്നോട് പറഞ്ഞ വിവർത്തനം വളരെ നല്ല ആശയമാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 13:12, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]]  ശുഭദിനം! അരിയാന ഗ്രാൻഡെയ്ക്ക് വേണ്ടി നിങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ വിവർത്തന ഉപകരണം ഉപയോഗിക്കാൻ ഞാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ എങ്ങനെയോ അത് എനിക്ക് ഒരു വിവർത്തനം സൃഷ്ടിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല, കാരണം ലേഖനം ഇതിനകം നിലവിലുണ്ട്.
::::::::::::::ഗായിക സെലിൻ ഡിയോണിന്റെ പേജിനും ഇത് ബാധകമാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 07:08, 21 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::::പുതിയ വിവർത്തനത്തിന് ശ്രമിച്ചാൽ സാധിക്കുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:21, 21 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::::സംവാദത്തിൽ പോലും യാന്ത്രികതയാണല്ലോ. മലയാളി അല്ലേ [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]]?. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 08:23, 21 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]]  പിന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത് നിലവിലുള്ള ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കാം. ഇത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കും, പക്ഷേ എന്റെ ഒഴിവുസമയത്ത് ഞാൻ ശ്രമിക്കാം. മറുപടിക്കും സഹായത്തിനും നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:02, 21 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::::::അതായത് ലേഖനം നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും പുതിയ വിവർത്തനം തുടങ്ങാവുന്നതാണ്. ആ ടൂളിൽ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ശ്രമിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:29, 21 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::::::ഞാൻ വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:33, 21 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]]  ഞാൻ അഭിമാനിയായ ഒരു മലയാളിയാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:07, 21 മേയ് 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #733 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-25. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#732]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Skolkoll-bot 1|Skolkoll-bot 1]] - '''Task(s)''': Adding Skolverket identifiers and source URLs to Swedish school items

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Wikicafé May Edition: ''De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]],  [https://zonestamp.toolforge.org/1779793200 May 26, 2026 at 13:00]  [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s video link], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers: [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]], [[:d:User:Pietro Ortimini|Pietro Ortimini]], and [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], [https://www.saeg-papers.it/ultimo-fascicolo#h.6zzzvpg7mcw2 ''Wikibase and Wikidata for Greek and Latin Epigraphy: Modelling, Analysing, and Making Reusable Linked Open Data'']
* Videos: [[:d:User:Digitalphilologist|Monica Berti]] and Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo, [https://github.com/SunoikisisDC/SunoikisisDC-2025-2026/wiki/Summer-2026-Session-5 ''Wikidata Queries for Greek and Latin Philology''] (SunoikisisDC, Summer 2026); [[:commons:File:SunoikisisDC Summer 2026 - Wikidata Queries for Greek and Latin Philology.pdf|slides on Commons]] + [https://www.youtube.com/live/HuFZNZ7E9pw video on Youtube]; for more information, cf. the WikiProjects [[:d:Wikidata:WikiProject Antiquity/Pauly-Wissowa|Antiquity/Pauly-Wissowa]] and [[:d:Wikidata:WikiProject LAGL|LAGL]]

''' Tool of the week '''
* [https://lexemap.toolforge.org/ LexeMap] - is a lexeme coverage mapper that audits Wikidata lexeme data across languages. It runs live SPARQL queries against Wikidata and cross-references against Wiktionary to identify gaps in lexicographical data.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Starting May 28, 2026, the &lt;code&gt;Special:EntityData&lt;/code&gt; page will no longer support the PHP‑serialized format (e.g &lt;code&gt;.php&lt;/code&gt; URLs). Affected requests will return HTTP errors. Please switch to a stable format like JSON (example: &lt;code&gt;Q42.json&lt;/code&gt;). The change is already active on test and beta wikis. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/W4SBS3PREJYEAVZU2JSV47ZJWOJJ7YM6/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14475|‎SIK-ISEA document ID]], [[:d:Property:P14476|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Property:P14477|‎StaphBase ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/PCBS Locality code|PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/nameplate image|nameplate image]] (&lt;nowiki&gt;image of a name-plate or similar identifying plate of the subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/photographer|photographer]] (&lt;nowiki&gt;photographer&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris|Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CUEAnexo|CUEAnexo]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Enciclopedia Católica Wikitólica ID|Enciclopedia Católica Wikitólica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database film series ID|Adult Film Database film series ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database studio ID|Adult Film Database studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Satker ID|Satker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inaproc Instance ID|Inaproc Instance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/British Libray catalogue ID|British Libray catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish-Danish Dictionary ID|Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Roller-results.com skater ID|Roller-results.com skater ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://query.wikidata.org/#%23%20people%20born%20at%20sea%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FplaceLabel%20%3Fdob%20WHERE%20%7B%0A%20%3Fperson%20wdt%3AP19%20%3Fplace.%0A%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ165.%20%7D%20UNION%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ1229765.%20%7D%0A%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP569%20%3Fdob.%20%7D%0A%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3Fdob%20%3FplaceLabel People born at the sea] ([https://twitter.com/WikidataFacts/status/832620159118385154 source])

* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Database_reports/Sitelinks_to_Wiktionary List of items with links to Wiktionary main space.]
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Q66 Boeing(Q66)]

''' Development '''
* Mobile statement editing:
** We continued working on reducing the page size to make it easier on mobile data plans
** We are improving how error messages are shown
* Making WikiProjects more visible: We are continuing the work on getting it ready for a first rollout.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:30, 25 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30560068 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''അശ്രാന്ത പരിശ്രമീ താരകം.'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ഈ താരകം 2010 മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് താങ്കൾ നൽകുന്ന സംഭാവനകൾക്ക്. [[ഉപയോക്താവ്:Pachu Kannan|Pachu Kannan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Pachu Kannan|സംവാദം]]) 20:05, 25 മേയ് 2026 (UTC)
|}

== Wikidata weekly summary #734 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-01. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#733]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 13|William Avery Bot 13]] - '''Task/s:'''
** Per [[d:Wikidata:Project_chat#c-Limotecariu-20260524073600-Request_to_replace_Asturian_term_&quot;*estauxunidense&quot;_with_&quot;d'Estaos_Xuníos&quot;|Project Chat]], replace &quot;''estauxunidense''&quot; in Asturian descriptions with &quot;''d'Estaos Xuníos''&quot;. Example manual edits [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q60842075&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674720 here] and [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q20821183&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674345 here].
** Also adds a default label, per [[d:Help:Default values for labels and aliases#When should I use default values for labels and aliases?]] and remove redundant labels in the simplest cases.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [https://temporaerhaus.de/termine-und-oeffnungszeiten/ Temporaer Haus: OpenDataMonday], today, 1 June, 19:30 - 22:00 CEST, Augsburger Str. 23-25, 89231 Neu-Ulm.
** [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiKult_Netzwerktreffen_2026 WikiKult Netzwerktreffen 2026: “Wikidata in Kulturerbeinstitutionen”], 11-12th June, Wikimedia Deutschland. German-speaking event for people working with Wikidata in the cultural heritage sector. Open to experienced contributors and newcomers alike.
** [https://www.wikimedia.de/veranstaltungen/wikimedia-und-linked-open-data-im-glam-bereich-verankern/ Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey], 11 June 17:00 - 18:00 CEST, online (English with German translation) – Keynote by Jason Evans.
** (Deutsch) [https://www.zikg.eu/aktuelles/veranstaltungen/2026/podiumsdiskussion-wikibases-knowledge-graphs-und-wikidata Workshop // Wikibases, Knowledge Graphs und Wikidata], Tue 14 July, 10:00 - 13:00 CEST. Participation is for project members, Zentral Institut staff, and interested guests, on-site at Zentralinstitut für Kunstgeschichte. See link for registration details.
** [https://mwsmigration.hypotheses.org/1115 Doing Migration History with Digital Methods: Beyond a Database - Wikibase as Research Infrastructure for Migration Prosopography] Summer University at the German Historical Institute Paris, 8, rue du Parc-Royal, 75003 Paris, 23 June 16:00 CEST.
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026 - preparing the Program]] - watch this space next week for the first edition of the Event Program or [[d:Special:RegisterForEvent/3670|register]] to be notified of updates.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** ''[[d:User:Niryhpr/Behind_the_QIDs|Behind the QIDs]]'' by User:Niryhpr
** [https://cerlblog.wordpress.com/2026/06/01/improving-the-interconnection-between-wikidata-and-the-cerl-thesaurus/ ''Improving the interconnection between Wikidata and the CERL Thesaurus''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], also presented (in Italian) in Videos.
** [https://technology.inquirer.net/147036/digitally-mapping-the-philippines-historical-markers Digitally mapping the Philippines’ historical markers] by Eugene Alvin Villar.
* Papers:
** [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32521446 A data-driven analysis of automotive model evolution and technological lineage using Wikidata and Python network visualization] by P. Trunova (2026).
** (Italiano) [https://journals.openedition.org/jtei/6987 De Catulo a Wikidata] by Nusch et al. (2026).
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y Adding lifting stones to Wikidata] - OSM for History Buffs
** (O'zbekcha) [https://www.youtube.com/watch?v=AloZrt8HA2Q Participate in the Interlingual Relations Marathon and win!] - Oʻzbekcha Vikipediyadagi (ukwiki) has over 12,000 articles missing a sitelink...time to change that.
** (Italiano) [https://www.youtube.com/watch?v=Bb_WYaz9eYw&amp;t=12665s Wikidata and Library Catalogs: Building and Enabling a Digital Resources Network] by Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo
* Presentations:
** ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikicafe-JohnSAMUEL.pdf De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré] (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], May 26, 2026, [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s Wikicafé May Edition], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ([https://www.canal-u.tv/chaines/callisto/de-wikidata-a-wikipedia-abstraite-promesses-et-illusions-du-savoir-structure video])
** [https://zenodo.org/records/20409899 DARIAH-EU WG DHwiki - A first year of activity] by D. Lindemann and G. Candela (2026).

''' Tool of the week '''
* [https://wdrc.toolforge.org/ Wikidata Recent Changes API]: This API lets you query Wikidata edits by either properties, or labels/aliases/descriptions/sitelinks. You can retrieve any changes, or specify added/changed/removed.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* On 31 May, item '''[[Q140000000]]''' (&quot;Maxx&quot;, about a cinema in Delmenhorst, Germany) was created.
* Feedback wanted: To support improving Wikidata integration on the Programs &amp; Events Dashboard, the EduWiki Hub invites Wikidata organizers, trainers, and contributors to share suggestions on metrics, tracking features, and workflows you would like to see in the dashboard. In addition, try out the new Advanced Search share your thoughts on the Dashboard talk page. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/BK5OBZPHZ7WDGTDPV6LNSLSEJRQLJMKT/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
** [[:d:Property:P14478|found liable for]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Property:P14489|‎PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14479|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Property:P14480|AWA artist ID]], [[:d:Property:P14481|CUE/Anexo]], [[:d:Property:P14482|‎Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Property:P14483|Catholic Encyclopedia Wikitólica ID]], [[:d:Property:P14484|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Property:P14485|OpenEdition Publisher ID]], [[:d:Property:P14486|‎Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Property:P14487|‎Natalie ID]], [[:d:Property:P14488|‎Oireachtas bill ID]], [[:d:Property:P14490|Rakuten Music artist ID]], [[:d:Property:P14491|recochoku artist ID]], [[:d:Property:P14492|‎Adult Film Database film series ID]], [[:d:Property:P14493|‎Adult Film Database studio ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
** [[:d:Wikidata:Property proposal/category's topic is member of the class|category's topic is member of the class]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for use with {{p|14387}} and {{P|4224}} to describe certain sets of categories&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/School ID of the Department of Education, Philippines|School ID of the Department of Education, Philippines]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld en Geluid series identifier|Beeld en Geluid series identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM artist ID|DAM artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM song ID|DAM song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound artist ID|Joysound artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound song ID|Joysound song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/K-MIB performer ID|K-MIB performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA actress ID|DUGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chilean Museums Registry ID|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil actress ID|Sokmil actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmmakers Person ID|Filmmakers Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model Mayhem ID|Model Mayhem ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OCHA Place Code|OCHA Place Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Company Registration Number|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL director ID|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA director ID|DUGA director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AllMyLinks ID|AllMyLinks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL maker ID|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/thegamerdex.com game ID|thegamerdex.com game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MyDirtyHobby ID|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fontaines de Belgique ID|Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum fragrance ID|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Canadian Trademark Registration Number|Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM director ID|DMM director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pantheon.World ID|Pantheon.World ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/Pra Map of countries receiving the Nobel peace prize]
**
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Sri_Lanka|Project Sri Lanka]] for editors who would like to focus on adding materials for [[d:Q854|Sri Lanka &lt;small&gt;''(Q854)''&lt;/small&gt;]]. 
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Cape_Verde|Project Govdirectory added Cape Verde subpage]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_P244_maintenance/Progress_tracker|Project P244 maintenance progress]] - a manually-updated progress tracker, is there a way to automate it?
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Identified_duplicates|Identified duplicates]] - this list shows items that most likely need merging but cannot due to conflicting sitelinks.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q140000000|Q140000000: Wikidata's 140 Millionth Item]]

''' Development '''
* Mobile editing of statements:
** We fixed how we handle statements with deleted Properties ([[phab:T402619]])
** We improved the behaviour when using the browser's back button ([[phab:T414454]])
** We continued working on improving the way error responses are shown ([[phab:T423613]])
** We addressed issues found in testing
* Improving the visibility of WikiProjects: We added support for finding the associated WikiProject of an Item based on statements on the Item
* GraphQL:
** We are working on expanding the data available through search. Specifically we are including all Item data in search result nodes ([[phab:T427389]]) and extending the query by Item and Property value to return all Item data ([[phab:T416885]])
** We are improving the documentation.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Nigeria|Nigeria]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:45, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30605449 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

what the hell are you doing.. [[ഉപയോക്താവ്:Manjushpiyush|Manjushpiyush]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manjushpiyush|സംവാദം]]) 19:12, 3 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #735 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-08. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#734]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|RfC: Mass editing policy]]: The community is currently voting on a proposed policy to regulate mass edits on Wikidata. More input is needed to reach a broad consensus. Please review the proposal and join the discussion/vote on the RFC page.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|'''WikiProjects Days 2026''' - see the first version of the program!]] The online event takes place during the weekend of June 19 - 21. [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] for updates and access links.
** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 0|Mezi bajty 0]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 10th June 17:00 - 19:00 CEST (in Czech, Slovak, English)
** [[m:Event:GND_(Gemeinsame_Normdatei)_SPARQL_Workshop|GND (Gemeinsame Normdatei) SPARQL Workshop|]], 17th July 17:00 - 19:30 CEST (in German) - workshop from the German National Library on use of their SPARQL-endpoint for the GND (Gemeinsamer Normdatei) national authority file for wikidata users and wikipedians.
** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata] - August 18, 14:00 – 16:00 Uhr (CEST), Zoom-link on registration.
** '''[[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|Blazegraph Migration Office Hour (June session)]]''' will take place on Tuesday, 9 June 2026 (Tomorrow) at [https://zonestamp.toolforge.org/1781020800 16:00 UTC]. This office hour is focused on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of WDQS. Whether you have questions, need clarification, or want to discuss how your use case may be affected. You can register for the session via  [[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|the event page]]. In preparation, add questions, feedback, or migration-related support needs to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours this etherpad].
* Ongoing: [[m:Event:Wiki_Loves_Pride/2026|Wiki Loves Pride 2026 (Meta)]] is ongoing and now has a dedicated Wikidata subpage: [[d:Event:Wiki_Loves_Pride_2026|Event: Wiki Loves Pride 2026]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** (日本語/Japanese) [https://note.com/shoku_pan_65/n/nc6a788a55c91 [Practice drill: SPARQL basics to make and learn - Let's master Wikidata Query Service] by Shoku_pan_65. Page offers AI translations.
** [https://rtnf.substack.com/p/behind-the-p812-academic-major-property Behind the &amp;lt;P812: academic major&amp;gt; Property] by rtnf.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/27/adding-visual-context-to-the-dagbanli-dictionary-how-the-university-of-ghana-hci-lab-dataset-powered-our-sentence-matching-system/ Adding Visual Context to the Dagbanli Dictionary: How the University of Ghana HCI Lab Dataset Powered our Sentence Matching System]. Diff post by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan.
* Papers:
** [[m:Research:Newsletter/2026/May|Volume 16, Issue 5 of the Wikimedia Research Newsletter is out!]] - includes 7 papers on Wikidata topics.
** [https://academic.oup.com/database/article/doi/10.1093/database/baag030/8699725  Rosetta Statements: simplifying FAIR knowledge graph construction with a user-centred approach] - Vogt et al., (2026)
** (Русский/Russian) [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32579178 Automated Analysis and Visualization of Geographic Data on Global Volcanoes Based on the Wikidata Semantic Graph] - by Мария Паландер (2026).
** [https://arxiv.org/pdf/2606.02905 Speaker Mining: FAIR Data on Public Broadcasts for Question Answering] by Wittenborg et al., (2026)
* Videos:
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i9n8FH3dQ6o Wikidata for Climate Change, Wikipedia for Sustainable Futures] by Daniel Canedo, a workshop on using Wikidata to record linked open data from extreme weather events.
** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=hMKm7csn7SE Merge Wikidata samma som] by Magnus Sälgö. What to do when you find duplicate Wikidata Items pointing at the same location on OpenStreetMap.
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=EoKYp0o5ar4 EntreWikis - Hacerwiki: Progress of Free Knowledge Projects in Colombia] - Colombian Art in Open Data: training and infrastructure on Wikidata
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=yhe3wJ46xo4 Wikidata for research and teaching] by Pascal Martinolli. Introduces Wikidata basics, SPARQL, practical examples of data visualisation, enriching research data and exploring the opportunities and limitations of linked open personal data.
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=H4NQb0-pb_k Literature review: FAIR data sharing | FAIR Data Spring 2026] - [https://zenodo.org/records/20510911 Presentation slides], given by Adélie Ranville on their experiences organizing and sharing data using Zenodo, DOI, Zotero, Wikidata, and OpenRefine.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=OR8_cD-p4ek Building a shared knowledge infrastructure: a federated wikibase for video and podcasts] hosted by Tim @BorgNetzWerk.

''' Tool of the week '''
* [[m:AutosuggestSitelink|AutoSuggestSitelink]]: New features available. See the update post on [[d:Wikidata:Project_chat#c-M2k~dewiki-20260528122200-AutosuggestSitelink:_New_features_available|Project Chat]]

''' Other Noteworthy Stuff '''
*  The WMF [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|Wikidata pltaform team monthly newsletter (June edition)]] is out
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-occupation-a Gender diversity in French Wikipedia's occupation articles]
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-articles-abo Gender diversity in French Wikipedia's articles about fields of knowledge]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:: 
**[[:d:Property:P14511|trailer of]] (&lt;nowiki&gt;works that this trailer video represents&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14516|‎EPBC conservation status]] (&lt;nowiki&gt;the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14494|‎Joysound artist ID]], [[:d:Property:P14495|‎Joysound song ID]], [[:d:Property:P14496|DUGA performer ID]], [[:d:Property:P14497|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Property:P14498|Wikimedia Phabricator project PHID]], [[:d:Property:P14499|‎Indonesian government work unit ID (satker ID)]], [[:d:Property:P14501|‎DAM artist ID]], [[:d:Property:P14502|‎British Library catalogue ID]], [[:d:Property:P14503|‎OCHA Place Code]], [[:d:Property:P14504|Philippines ‎School ID]], [[:d:Property:P14505|‎Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Property:P14506|Filmmakers actor ID]], [[:d:Property:P14507|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Property:P14508|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Property:P14509|Beeld &amp; Geluid series ID]], [[:d:Property:P14510|‎INAPROC instance ID (Indonesia)]], [[:d:Property:P14512|DUGA director ID]], [[:d:Property:P14513|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Property:P14514|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Property:P14515|AllMyLinks ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/IAU member ID (new)|IAU member ID (new)]] (&lt;nowiki&gt;ID of members in the [https://www.iau.org/IAU/Default.aspx International Astronomical Union (IAU)].&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/height above ground level|height above ground level]] (&lt;nowiki&gt;a property intended to indicate the height of any objects from the ground&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Storm intensity classification|Storm intensity classification]] (&lt;nowiki&gt;category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/service status|service status]] (&lt;nowiki&gt;the operational status of something like ship or building&lt;/nowiki&gt;)
*New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/PTS News Network topic ID|PTS News Network topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OTOTOY ID|OTOTOY ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant EU sanctions tracker|identifiant EU sanctions tracker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParlData ID|OpenParlData ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catholica.cz ID|Catholica.cz ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW person ID|KSW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW organization ID|KSW organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW place ID|KSW place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myludo ID|Myludo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans La Basa|Identifiant dans La Basa]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PurplePort ID|PurplePort ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil idol ID|Sokmil idol ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hancinema company ID|Hancinema company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkMe ID|LinkMe ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Netmath Glossary ID|Netmath Glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil director ID|Sokmil director ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/QjCT Table of civic tech organizations with details] ([[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech/Query|source]])
** [https://w.wiki/QjCZ Timeline of legalisation of same-sex marriage] ([[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Queries#Timeline_of_legalization_of_same-sex_marriages|source]])
* Schema examples: [[d:Q139959656|Nazareth Padilla Montero  &lt;small&gt;''(Q139959656)''&lt;/small&gt;]] has been added as a showcase example of [[d:EntitySchema:E10|human (E10)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech|Project Civic Tech]] -  for anyone developing datasets about civic resources in cities, and discuss best practices for Wikidata collaboration in civic tech. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_AI_Cleanup|Project AI Cleanup]] - for reporting, monitoring and combatting edits and contributions from LLM and AI sources. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Who_is_who_in_marine_taxonomy%3F|Project: Whos who in marine taxonomy?]] - inititated by the World Register of Marine Species ([https://www.marinespecies.org%7C WoRMS]), this project will document and enrich entities of the persons who have described marine species.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Abstract_Wikipedia|Project LGBT]] added an Abstract Wikipedia subpage.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Roads/Greece/National_roads|Project Roads]] added a subpage for Greece National roads with highly-visual tables. 
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_2.0|Wiki x K-Pop datathon 2.0]] - there is still some work to do to reach the goal on modelling the album: BABYMONSTER.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deleted_Wikidata_entities_used_in_SDC|Deleted Wikidata entities that are connected to Commons files structured data (SDC)]]
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L652968|kafuni]] - Dagbanli noun that translate to &quot;fan&quot; in English

''' Development '''
* The team was involved in workshops last week so there are no updates.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:54, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30646984 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #736 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-15. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#735]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Request for comments: The discussion about reforming Wikidata's notability policy is ongoing. There is now a [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|new proposal waiting for your feedback]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[:wmau:WikiLoves_Pride_Australia_2026|WikiLoves Pride 2026]] - six fortnightly editing sessions to add, expand and translate LGBTQ+ content on the Wikimedia projects. 
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]] is taking place this coming weekend, 19-21 June. Check out the daily program...&lt;small&gt;(click UTC for your local timezone)&lt;/small&gt;
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Friday,_June_19th|Day 1]] / Friday, 19.06, 17:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781888400 UTC] - 20:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781899200 UTC]
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Saturday,_June_20th|Day 2]] / Saturday, 20.06, 10:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781949600 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781978400 UTC] 
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sunday,_June_21st|Day 3]] / Sunday, 21.06, 14:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782050400 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782064800 UTC]
** Click here -&gt; [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] &lt;- for access links to the event.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
**[https://jsamwrites.substack.com/p/preserving-pride-across-languages Preserving Pride, Across Languages] : From Wikidata to Abstract Wikipedia: A New Way to Think About Knowledge
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/visibility-of-communities-in-nigeria-on-wikidata-2-0-expanding-digital-representation-for-nigerian-communities/ Visibility of Communities in Nigeria on Wikidata 2.0: Expanding Digital Representation for Nigerian Communities] 
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/the-years-first-quarter-with-the-igbo-wikimedians-user-group/ The Year’s First Quarter with the Igbo Wikimedians User Group] - Expanding partnerships and contributions to Wikidata, Wikipedia and other sister projects.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/introducing-the-wiki-afrodemics-mentorship-project-cohort-1/ Introducing the Wiki Afrodemics Mentorship Project Cohort 1] - A pan-african and guided multilingual training on Wikipedia editing, Wikidata contribution, and resource mobilisation.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/12/amplifying-womens-stories-and-indigenous-knowledge-feminism-and-folklore-2026-in-the-igbo-community/ Amplifying Women’s Stories and Indigenous Knowledge: Feminism and Folklore 2026 in the Igbo Community] - Improving the representation of women and cultural heritage in Igbo language on Wikidata, Wikipedia and Wikiquote.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/a-reflection-on-what-i-learned-at-my-first-international-womens-day-celebration/ A Reflection on What I Learned at My First International Women’s Day Celebration] - Celebrating and documenting women activists and politicians on Wikipedia and Wikidata.
** [https://www.botany.one/three-tools-that-bring-digital-botany-within-reach/ Three Tools that bring digital botany within reach] (spoiler: One of them is Wikidata) - article available in DE, ES, FR, JA, PT and ZH-CN.
* Papers: [https://dhq.digitalhumanities.org/vol/20/1/000838/000838.html Open Tool Registries! Resolving the Directory Paradox with Wikidata] by Grallert et al., (2026). As digital humanities tools proliferate, this paper argues that Wikidata can help connect the research landscape by documenting, citing and connecting tool registries.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y OSM / Lifting Stones in Wikidata] - a video tutorial on mapping lifting stones on OpenStreetMap, using two examples from County Kilkenny, Ireland.
** [https://www.youtube.com/watch?v=LANzP0OUoZs Mapping Every Wonder on Earth] - animated visualisation of UNESCO World Heritage Sites recorded in Wikidata.
** [https://www.youtube.com/watch?v=AY_gst9R3I4 2025: Tales of Discovery] - Museums and Heritage channel mentions how Wikidata is being used as a bridge between several sites and projects for 3D modelling ships, wrecks and other artifacts from maritime history.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ncPqSIvDm-Q Mentor Me! Session 6] with Jinoy Tom Jacob, who will show us how to use OpenRefine to batch edit Wikidata and the Commons.

''' Tool of the week '''
* [https://bisikbekasi.rf.gd/index.php?page=item&amp;id=L2 BisikBekasi] : Community-curated knowledge base where local data items [https://teletype.in/@hyloxira/qdyLFSX-1Px are integrated] with Wikidata items.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The [[mw:Growth/Feature_summary#NH|Newcomer Dashboard]] will be deployed to Wikidata pending on-wiki configuration by Admins. The dashboard aims to provide guidance, helpful links, and mentorship opportunities for new editors.
* [https://viaacode.github.io/documentation-visualisations-guido-gezelle/ Guido Gezelle on Wikidata: networking in map] - this project created 5 visualisations produced from Wikidata on the poet Guido Gezelle.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14517|print matrix state]] (&lt;nowiki&gt;in printmaking, a stage of development of the relief matrix after a permanent modification&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14519|body modification]] (&lt;nowiki&gt;deliberate altering of the human anatomy for non-medical reasons that this person or fictional character has undergone&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14518|Roller-results.com skater ID]], [[:d:Property:P14520|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Property:P14521|EU sanctions tracker subject ID]], [[:d:Property:P14522|Maoyan celebrity ID]], [[:d:Property:P14523|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Property:P14524|DMM director ID]], [[:d:Property:P14525|Model Mayhem ID]], [[:d:Property:P14526|‎DAM song ID]], [[:d:Property:P14527|OpenParlData ID]], [[:d:Property:P14528|‎IAU member ID]], [[:d:Property:P14529|PurplePort ID]], [[:d:Property:P14530|LinkMe ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;

&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Vistonline|Vistonline]] (&lt;nowiki&gt;Agenzia italiana di visti consolari e legalizzazione documenti, con sede a Roma&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/Taxon footprint|Natural science/Taxon footprint]] (&lt;nowiki&gt;Taxon footprint&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Ministry of Education school census number|Sri Lanka Ministry of Education school census number]] (&lt;nowiki&gt;Unique identification number assigned to a school by the Ministry of Education of Sri Lanka, used in the annual school census and official examinations (G.C.E. O/L, A/L)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/sport title|sport title]] (&lt;nowiki&gt;link to sport title (like master of sports or yokodzuna), besides chess and martial arts titles&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/dual notion in category theory|dual notion in category theory]] (&lt;nowiki&gt;dual notion in category theory&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/penalty shootout kicked by|penalty shootout kicked by]] (&lt;nowiki&gt;Indicates the person who took an individual penalty kick during a penalty shoot-out.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Finnish educational institution ID|Finnish educational institution ID]] (&lt;nowiki&gt;Five-digit identification number for Finnish educational institutes assigned by Statistics Finland.&lt;/nowiki&gt;)

* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur ZicTrad|Identifiant d'une personne sur ZicTrad]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Skeivopedia ID|Skeivopedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artistas Visuales Chilenos ID|Artistas Visuales Chilenos ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mathlib declaration ID|Mathlib declaration ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FES digital collections person ID|FES digital collections person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBC Bitesize topic ID|BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb artwork ID|Sceneweb artwork ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb production ID|Sceneweb production ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no government ID|regjeringen.no government ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no ministry ID|regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no politician ID|regjeringen.no politician ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan film ID|Maoyan film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant livres-cinema.info d'un auteur|Identifiant livres-cinema.info d'un auteur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Operator Code (UK)|National Operator Code (UK)]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* WikiProject Highlights:
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_3.0|Wiki x K-pop 2026: Datathon 3.0]] a.k.a the ICONIC BY MISTAKE EDITING party.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/GLAM_Authority_Entity_Ontology_in_Wikidata|Ontology Course 2 / GLAM Authority Entity Ontology in Wikidata]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Log?type=thanks&amp;user=&amp;page=&amp;excludetempacct=1&amp;wpdate=&amp;tagfilter=&amp;wpfilters%5B%5D=thanks&amp;wpFormIdentifier=logeventslist Thanks Log] - who's thanking who and on what. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q5020214|2026 FIFA World Cup (Q5020214)]] - in the United States, Mexico and Canada in 2026
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L720932|alikaali (L720932)]] - Dagbanli noun (derived from ha &lt;--ar) which can mean soothsayer, judge or Muslim scholar

''' Development '''
* Ontology federation: The development team is looking for people to give feedback on the new feature that allows editors on other Wikibase instances to use Wikidata's Items as statement values. ([https://wikibase-federation.com more details])
* GraphQL:
** We extended the searchItems field so that developers can now get all Item data immediately from the search results ([[phab:T416885]])
** We are working on the ability to get only best ranked statements ([[phab:T428138]])
* MCP: The Wikidata MCP has been extended. You can now also use an MCP for other Wikibase instances. ([[d:Wikidata:MCP#Wikibase MCP|more details]])
* Wikibase Cloud: We are looking into making it possible to log into Wikibase Cloud instances with your Wikidata account to make it easier for Wikimedians to contribute on Cloud instances.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are planning the migration of the entity usage table to a new database cluster to handle increased usage of Wikidata's data across the Wikimedia projects.
** We are continuing our work to decrease the number of irrelevant changes coming from Wikidata that show up in Wikipedia's recent changes and watchlist. Specifically we are evaluating a prototype that looks at the rendered article before and after the change and determines if anything actually changed in the article before adding an entry to recent changes and watchlist.
* Mobile editing of statements:
** We are improving support for RTL languages.([[phab:T360854]], [[phab:T427655]], [[phab:T427658]], [[phab:T427661]], [[phab:T428246]])
** We started fixing multiple UI layout and spacing issues, including mandatory fields, value fields, snak types, references, and add-statement button usability ([[phab:T428766]], [[phab:T428761]], [[phab:T428759]], [[phab:T428450]])
** We are improving the server-side rendering ([[phab:T409827]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:42, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #736 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-22. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#736]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - RfP scheduled to end after 24 June 2026 19:26 (UTC)
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_1|Nabbot 1]] - Task: Adding Turkish descriptions for scientific articles 

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Wikimania 2026 program] has been revealed, go bookmark your favourite sessions.
** [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdneBEtREhStI9VLsTJ9xKKt9L4NEU_BSr297jdOjNTkQJ64A/viewform?pli=1 Physical Training; Improving Health Articles in Africa] - 21 June, 10:00, University of Ibadan.
** The [[m:WikiIndaba_conference_2026|WikiIndaba Call for Proposals ends June 30th]]  - don't forget to submit your Wikidata-sessions.
** Sessions of the WikiProjects Days 2026 event will shortly be available on Commons: [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_presentations|Presentations]] / [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_videos|Videos]]

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://talk.tiddlywiki.org/t/wikitiddler-tiddlywiki-as-a-live-wikidata-frontend-zero-hosting-auto-updating/15419 WikiTiddler; Tiddlywiki as a live Wikidata frontend] - if you run a TiddlyWiki instance, you can now run queries to the Wikidata Query Service and convert the results to Tiddlers.
** [https://blog.tib.eu/2026/06/19/what-do-we-mean-when-we-talk-about-ai-and-open-knowledge/ TIB: What do we mean when we talk about AI and open knowledge?] - Lozana Rossenova details their experiences at the AI+Bridges Symposium.
* Papers:
** [https://www.elgaronline.com/monobook/book/9781035353750/9781035353750.xml  How to use Wikibase for Mixed-Methods Research], a book published by  F. Bailo, E. Booth, and J. Williams
** [https://zenodo.org/records/20693572 Wikimedia as a Platform for Evidence Synthesis: Quantifying Bias and Literature Coverage in Crowd-Sourced Knowledge Graphs] by D. Mietchen, and J. Dearborn, (2026).
** [https://www.mdpi.com/2227-7390/14/12/2227 From Wikidata to Smart Tourism: A Reproducible Pipeline Based on AI and Fuzzy Logic for Interpretable Multi-Category Classification of Points of Interest] - This paper develops a reproducible pipeline that converts Wikidata POIs into an interpretable tourism taxonomy, enabling multi-category classification and personalized smart tourism applications. By Kontogianni et al., (2026)
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=EKIVrRgLQ6w Name Suggestion Index Explained: How OpenStreetMap Standardizes Brands]
** [https://www.youtube.com/watch?v=_MbZtO2Q2U0  EMCO Wikidata CoP meeting (2026-06-04)]
** [https://www.youtube.com/watch?v=AsBMBpc05sQ Using the Duplicity and WD Fist Tools to edit Wikidata]
** [https://www.youtube.com/watch?v=CkFuyX605nU Unlocking Data through Semantic Linking], presented at ENDORSE 2025 by Thora Hagen. Experiences using 19th-century German encyclopedias, demonstrating how semantic enrichment via Wikidata can reveal fascinating patterns.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=K9M4mIP0mZg From your pocket to the knowledge graph: SquirrelBase] is a Wikibase instance that functions as a semantic metadata and reference platform. Make 3D smartphone captures of cultural assets, artworks, and ephemeral structures FAIR.

''' Tool of the week '''
* [https://multilingualprogramming.github.io/MotusArtium/ MotusArtium] : Wikidata GraphQL showcase application for exploring and understanding art movements (alpha version). [https://github.com/multilingualprogramming/MotusArtium/tree/main/graphql GraphQL queries used]
* As seen during WikiProjects Days 2026 - [[d:Wikidata:Tools/Enhance_user_interface#Userscripts_for_improving_data_quality|Classification.js]], visualise parent classes and identify incorrections, detect superclass tree loops. To use, click ''Activate'' and copy the two lines into your Common.js page.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Reminder: Try Ontology Federation to import Items from Wikidata to your Wikibase instance. Share your feedback in the linked survey. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/LOTFJGPF7V6SQ7KVE6P6RF5MDDBZBV5Q/ full announcement])
* A session at WikiProjects Days 2026 was devoted to general-purpose tools for WikiProjects. A new page under the main Wikidata tools page was created with a list and description of these tools. Take a look at [[d:Wikidata:Tools/WikiProjects|Wikidata:Tools/WikiProjects]] and add any missing tools.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14531|meteorological intensity classification]] (&lt;nowiki&gt;category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14539|perfumer]] (&lt;nowiki&gt;person who created a perfume&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14540|‎dual notion (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;dual of the concept in category theory&lt;/nowiki&gt;)
* External identifiers: [[:d:Property:P14532|catholica.cz ID]], [[:d:Property:P14533|‎Skeivopedia ID]], [[:d:Property:P14534|Mathlib Declaration ID]], [[:d:Property:P14535|Annuséries series ID]], [[:d:Property:P14536|FES digital collections person ID]], [[:d:Property:P14537|‎BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Property:P14538|Sri Lanka Ministry of Education school census number]], [[:d:Property:P14541|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Property:P14542|OTOTOY artist ID]], [[:d:Property:P14543|livres-cinema.info author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Visual style|Visual style]] (&lt;nowiki&gt;the visual style used in a video game (or other creative work)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Gmedia rating (video games)|Gmedia rating (video games)]] (&lt;nowiki&gt;Video game ratings of the Saudi Arabian rating system ({{Q|Q28717438}})&lt;/nowiki&gt;)
* External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/altinget.se person ID|altinget.se person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Il cinema ritrovato film ID|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stockholm Archipelago Trail ID|Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/some properties for category theory|some properties for category theory]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Farzonagon ID|Farzonagon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TV Guide film ID|TV Guide film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Letterboxd Writer ID|Letterboxd Writer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d Hits artist ID|d Hits artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Person ID|1SCREEN Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN movie ID|1SCREEN movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fantia ID|Fantia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/17LIVE ID|17LIVE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CFLapedia player ID|CFLapedia player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model-Kartei.de ID|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Parson ID|U-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Video ID|U-NEXT Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/H-NEXT Parson ID|H-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ABEMA Video ID|ABEMA Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Parson ID|FOD Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LRT topic ID|LRT topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Video ID|FOD Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jiji Press Member of Parliament ID|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wildenstein Plattner Institute ID|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/belarusenc.by ID|belarusenc.by ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Huellas Digitales de la Memoria ID|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/socrealizm.com.ua person ID|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pacelli edition person ID|Pacelli edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Los Angeles Historic-Cultural Monument number|Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Writing Systems Technical Resources script code|Writing Systems Technical Resources script code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Répertoire des films classés film ID|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Fine Arts, Houston person ID|Museum of Fine Arts, Houston person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lankan Parliament member ID|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanal Architecture entry ID|Kanal Architecture entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Parson ID|Web The Television Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Work ID|Web The Television Work ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q11446|ship (Q11446)]] - large buoyant watercraft

''' Development '''
* We enabled links to WikiProjects in the sidebar and added links to WikiProjects Music, Medicine, Datasets, sum of all paintings, and elections ([[phab:T422935|T422935]], [[phab:T422935|T422935]])
* We added a floating “add statement” button that makes it easier to add statements without looking through the existing statements ([[phab:T417641|T417641]], [[phab:T428450|T428450]]).
* We’re working on making sure that users can tell when statements exist before they add new ones ([[phab:T424009|T424009]]).
* We made some layout fixes to wbui2025 / MEX ([[phab:T428766|T428766]], [[phab:T428761|T428761]], [[phab:T428759|T428759]], [[phab:T427658|T427658]], [[phab:T428853|T428853]]).
* We refactored error handling ([[phab:T423613|T423613]]).
* We’re refactoring the server-side rendering so we don’t need separate .less style files ([[phab:T409827|T409827]]).
* We’re working on the interaction between scrollable values and indicator icons ([[phab:T425974|T425974]]).


[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 22 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #738 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-29. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#737]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/TopDevsBot|TopDevsBot]] - Task/s: Create new items for software-development, design, and consulting companies from source data: topdevs.ai 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - Task/s: Reference Gardener (archive dead reference links) + Welcome Bot (welcome new users) 
* New request for comments: [[c:Commons:Requests_for_comment/Policy_update_for_AI_content|WM Commons: Policy update for AI content]] - this RfC will seek opinions on the use and allowance of AI-generated and modified content. This can have downstream impacts on Wikidata.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[:meta:Wikimedia Taiwan/Wikidata Taiwan/2026年7月嘉義維基媒體街景踏查團暨工作坊|2026 Chiayi Streetview Workshop]] July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at Tâi-uân tôo-su-sik, Chiayi, Taiwan.
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #90 July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://blog.lobid.org/2026/06/23/nwbib-wikipedia-bot.html Lobid Blog: NWBibBot – Making a regional bibliography visible in Wikipedia with help from Wikidata]
** [https://tech-news.wikimedia.de/2026/06/24/knowledge-wants-to-be-found/ Tech News (WMDE) Knowledge wants to be found] - We interview Tim Wittenborg about the [https://en.borgnetzwerk.org/ WissKomm Wiki], from the Leibniz Information Center for Science and Technology in TIB Hannover.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/29/bridging-open-knowledge-and-digital-rights-reflections-from-drif-2026-and-the-wikimedia-community/ Bridging Open Knowledge And Digital Rights: Reflections From DRIF 2026 And The Wikimedia Community]
* Papers: [https://arxiv.org/pdf/2606.27933v1 MathModDB: A Database for Mathematical Models] - The Mathematical Models Database (MathModDB), deployed on the MaRDI Portal within Germany’s National Research Data Infrastructure, provides researchers with a curated knowledge graph that organizes scattered mathematical models, formulas, and assumptions, connects to related tools like MathAlgoDB and MaRDMO, and demonstrates practical use through cases such as plasma physics modeling. By Fiedler et al., (2026)
* Videos:
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|WikiProjects Days 2026 - recordings now on Commons]], if you missed the event or want to recap what was discussed, individual session recordings are now available from the Event program.
** [[commons:File:Jason Evans, &quot;Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey&quot;.webm|Jason Evans: Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey]]

''' Tool of the week '''
* [https://cyllchuesnconii.rf.gd/panoply/?id=8 Altilunium Panoply] : A lightweight Wikibase alternative for creating collaborative knowledge bases, written as [https://github.com/altilunium/panoply a single PHP file] with no dependencies.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July. A Q&amp;A clinic will be held on 1 July at 15:00 UTC ([https://bbb.wikipedia.de/rooms/plp-qml-xrj-9ib/ join here]).
* [[mw:Growth/Feature summary|Growth features]] are now available at Wikidata. This update enables access to Mentorship, Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits).

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14544|‎Taiwan Central News Agency news topic ID]], [[:d:Property:P14545|‎Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Property:P14546|‎Sceneweb artwork ID]], [[:d:Property:P14547|‎Sceneweb production ID]], [[:d:Property:P14548|Fantia ID]], [[:d:Property:P14549|Finnish educational institution ID]], [[:d:Property:P14550|‎altinget.se person ID]], [[:d:Property:P14551|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Property:P14552|TV Guide film ID]], [[:d:Property:P14553|FOD person ID]], [[:d:Property:P14554|LRT topic ID]], [[:d:Property:P14555|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Property:P14556|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Property:P14557|Museum of Fine Arts, Houston person ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/subdiscipline of|subdiscipline of]] (&lt;nowiki&gt;less specific academic discipline&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/has garden|has garden]] (&lt;nowiki&gt;Object is a {{Q|1107656}} related to this {{Q|16222597}}&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/ranking by|ranking by]] (&lt;nowiki&gt;issuer of a ranking&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/linguistic group|linguistic group]] (&lt;nowiki&gt;group of people who share the same language, regardless of their ancestry or ethnicity&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult actress ID|Pure Adult actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Taiwan Central News Agency News tag id|Taiwan Central News Agency News tag id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult studio ID|Pure Adult studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/GBIF taxon ID|Natural science/GBIF taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Digitaler Portraitindex person ID|Digitaler Portraitindex person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/torial ID|torial ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dicionário da Língua Portuguesa ID|Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pontifical Urbaniana University ID|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Samtrafiken-vehicle-id|Samtrafiken-vehicle-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sundsvall Municipality opendata ID|Sundsvall Municipality opendata ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nakamura Kikaku ID|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KBS News topic ID|KBS News topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GIGA actress ID|GIGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Zen Pictures actress ID|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur Autoroc|Identifiant d'une personne sur Autoroc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/La Grange ID|La Grange ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/RtYx Roles and contributions of ? in Fictional Universes and Media franchises] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Jheald-20260627104200-Fantastoria-20260627091900|source]])
* Schema examples: it's World Cup time so here's 2 soccer/football-related EntitySchemas. 
** [[d:EntitySchema:E404|E404:Swedish Soccer Player]] and [[d:EntitySchema:E183|E183:Chilean Women's Football Players]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Logic|WikiProject Logic]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Roots_and_Rhythms|WikiProject Roots and Rhythms]]
* WikiProject Highlights: GovDirectory has opened a [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Madagascar|Madagascar]] page.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q615|Lionel Messi]] - 6 World Cups, scoring in the last 7 consecutive matches.

''' Development '''
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are continuing to evaluate the prototype for reducing the number of unnecessary edits from Wikidata that show up in watchlist and recent changes of Wikipedia and co. The approach is to look at the diff of the rendered article before and after the change from Wikidata is made. If there is no difference then the change is probably not relevant for that article. We are collecting a sample to further understand how it performs.
** To continue to address Wikidata's scaling issues, we are planning the migration of entity usage tables to the X1 cluster.
* Mobile editing of statements:
** We implemented more feedback from testing of the new mobile front-end. Specifically we worked on making it clearer when a statements already exist that the editor is trying to add to the Item.
** Additionally, we made minor improvements to the look and feel of the mobile front-end.
* REST API:
** REST search routes now take apihighlimits right into account ([[phab:T428032]])
** We are starting to work on Lexeme support ([[phab:T429572]], [[phab:T429332]])
* GraphQL:
** We added support for requesting “best statements” for a given Property ([[phab:T428138]])
** We are working on adding support for negation in Property value pair filters ([[phab:T429580]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Poland|Poland]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:51, 29 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30720282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #739 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-06. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#738]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Closed request for adminship:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Interface administrator/1Veertje|1Veertje]] - '''Closed as Successful'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - '''Closed as Successful'''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/gov-wikidata-match 1|gov-wikidata-match 1]] - '''Task/s:''' Link existing GOV (historical gazetteer) building-like objects to existing Wikidata building-like objects.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AgenticCommonsBot 1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P648|Open Library ID &lt;small&gt;(P648)&lt;/small&gt;]] (OpenLibrary author ID) to Wikidata items about people, only where the OpenLibrary author and the Wikidata person have been confirmed to be the same individual, with a source on every statement.
* Closed request for permissions/Bot: 
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/JigildikBot|JigildikBot]] - '''Approved'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - '''Approved'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Approved'''

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The Wikidata Platform (WDP) [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|monthly office hour]] takes place '''tomorrow''', {{zonestamp|2026-07-07 16:00|7th July at 16:00 UTC}}. These office hours are focus on the Blazegraph migration work, and the team is inviting all community members to join the discussion. ''Register via [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|the event page]]'' 
** The next Wikidata+Wikibase office hours will take place on Wednesday, 18:00 CEST (in your [https://zonestamp.toolforge.org/1783526400/1783530000?zdl=fU_LqsJADP2a6SZwqXMf9C66UEHQpSiu4zR2otNMnUkX_r2jG8GFEEjCeXDOlELrVcdsvufGrsro10BlnSOL86jlXNNyG-vz7x772XX7s7s0K819JThQe-ALd6gIxv7B4zliJoinEzsCH6dUdZRd4lE5SrsfXRxY-ifzowyiwIE6odzhzdglNOphM4Ub2LpIjG1mTYlc17CgFFiM_QcWUE8v7x0F6hMOUHqIUKhCdPjM8Y7cAQ timezone]), 08th July 2026 in the Wikidata Telegram group. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase.
** [[m:Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool|Sandbox sessions: Wikidata Reference Validator Tool - improving Wikidata references]] - Aug 15, 17:00 - 18:00 UTC.
** [https://wikiedu.org/courses/documenting-america-wikidata/ Wiki Education + AASLH: Documenting America with Wikidata], a collaboration between Wiki Education and the American Association for State and Local History is offering six hour-long meetings held weekly to introduce attendees to Wikidata and improve content for Wikidata and Wikipedia on American history. Registration ends: July 17, 23:59 Pacific Time (PT)

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: (fr) [[:w:fr:Wikip%C3%A9dia:RAW/2026-07-05#Le_point_sur_la_diversit%C3%A9_de_genre_dans_les_articles|Le point sur la diversité de genre dans les articles]] in *Regards sur l'actualité du mouvement Wikimedia*
* Papers:
** Spatiotemporal-Heuristic A* Search for Pruning - Historical Influence and Succession Paths in Wikidata - [https://informatika.stei.itb.ac.id/~rinaldi.munir/Stmik/2025-2026/Makalah2026/13524106_Michael%20James%20Liman_Makalah%20Stima.pdf Paper], by Michael James Liman (2026).
** Wikontic: Constructing Wikidata-Aligned, Ontology-Aware Knowledge Graphs with Large Language Models - [https://aclanthology.org/2026.eacl-long.388/ Paper] by Chepurova et al., (2026).
* Videos: (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=AL_pyY2PIOE Introduction to Wikidata] - Dr. Claudia De Souza and Prof. Dinah Wilson Fraites introduce Wikidata with Spanish-slides.

''' Tool of the week '''
* [https://zelph.org/ Zelph]: Offers powerful analysis capabilities for the complete Wikidata knowledge graph while remaining adaptable for any semantic domain.
* [https://viz.luarai.com/worldcup-heights World Cup Heights]: An interactive data‑viz app that shows the heights of FIFA World Cup players, arranged so you can quickly compare teams, positions, and overall height distributions.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July.
* The Wikidata Platform team has published the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|8th issue of its monthly newsletter]]. This edition includes updates on the migration of WDQS backend away from Blazegraph, including a transition into the next phase '''Initial Implementation (pilot) phase''' following completion of the '''installation phase'''. This update also include some Documentation on Query Rewrites the team will like the Wikidata community and all WDQS users to help review and leave feedbacks. ''see [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP monthly newsletter]] for more details''

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
*  Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14559|prisoner number]] (&lt;nowiki&gt;number or identifier assigned to a prisoner, to be used as a qualifier for P2632 (place of detention)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14574|photographer]] (&lt;nowiki&gt;person who took this photograph&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14595|‎Gmedia rating (video games)]] (&lt;nowiki&gt;video game ratings of the Saudi Arabian rating system&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14603|visual style]] (&lt;nowiki&gt;the visual style used in a video game (or other creative work)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14610|garden]] (&lt;nowiki&gt;garden of this subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14613|objects (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise objects of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14614|morphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise morphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14615|terminal object]] (&lt;nowiki&gt;the precise terminal object of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14616|initial object]] (&lt;nowiki&gt;the precise initial object of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14617|products (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise products of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14618|coproducts (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise coproducts of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14619|isomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise isomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14620|monomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise monomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14621|epimorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise epimorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14622|regular monomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise regular monomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14623|regular epimorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise isomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14624|left adjoint]] (&lt;nowiki&gt;the left adjoint of the functor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14625|enriched over]] (&lt;nowiki&gt;the base monoidal category, bicategory, etc. of the enriched category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14626|monoidal category operation]] (&lt;nowiki&gt;the “tensor product” bifunctor of the monoidal category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14627|2-morphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise 2-morphisms of the 2-category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14635|taxon footprint]] (&lt;nowiki&gt;image of a footprint of this taxon&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14558|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Property:P14560|‎Taiwan Central News Agency news tag ID]], [[:d:Property:P14561|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Property:P14562|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Property:P14564|Web The Television work ID]], [[:d:Property:P14565|Web The Television person ID]], [[:d:Property:P14566|U-NEXT person ID]], [[:d:Property:P14567|U-NEXT video ID]], [[:d:Property:P14568|Sokmil director ID]], [[:d:Property:P14569|Sokmil idol ID]], [[:d:Property:P14570|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Property:P14571|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Property:P14572|‎regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Property:P14573|‎regjeringen.no politician ID]], [[:d:Property:P14575|Objectif plumes work ID]], [[:d:Property:P14576|National Operator Code (UK)]], [[:d:Property:P14577|‎Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Property:P14578|Pacelli edition person ID]], [[:d:Property:P14579|Myludo game ID]], [[:d:Property:P14580|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Property:P14581|Maoyan film ID]], [[:d:Property:P14582|‎Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Property:P14583|Letterboxd writer ID]], [[:d:Property:P14584|KSW organization ID]], [[:d:Property:P14585|KSW person ID]], [[:d:Property:P14586|KSW place ID]], [[:d:Property:P14587|1SCREEN movie ID]], [[:d:Property:P14588|1SCREEN Person ID]], [[:d:Property:P14589|‎Artistas Visuales Chilenos propertyvalue ID]], [[:d:Property:P14590|‎Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Property:P14591|occitanica.eu ID]], [[:d:Property:P14592|Hancinema company  ID]], [[:d:Property:P14593|ZicTrad person ID]], [[:d:Property:P14594|H-NEXT Person ID]], [[:d:Property:P14596|FOD video ID]], [[:d:Property:P14597|Farzonagon ID]], [[:d:Property:P14598|d Hits artist ID]], [[:d:Property:P14599|ABEMA video ID]], [[:d:Property:P14600|17LIVE ID]], [[:d:Property:P14604|‎regjeringen.no government ID]], [[:d:Property:P14605|Pure Adult actress ID]], [[:d:Property:P14606|Pure Adult studio ID]], [[:d:Property:P14607|‎GBIF taxon ID]], [[:d:Property:P14608|Digital portrait index person (GND) ID]], [[:d:Property:P14609|torial username]], [[:d:Property:P14611|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Property:P14628|CatDat category ID]], [[:d:Property:P14629|CatDat functor ID]], [[:d:Property:P14630|CatDat category property ID]], [[:d:Property:P14631|CatDat functor property ID]], [[:d:Property:P14632|‎Samtrafiken-vehicle ID]], [[:d:Property:P14633|GIGA actress ID]], [[:d:Property:P14634|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Property:P14636|Olyrix artist ID]], [[:d:Property:P14637|AutorÒc 16-18 author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/dielectric strenght|dielectric strenght]] (&lt;nowiki&gt;maximum electric field a material can withstand before electrical breakdown occurs&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/about page URL|about page URL]] (&lt;nowiki&gt;URL to the official about page&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult Person ID|Rakuten TV adult Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Le GRoG ID|Le GRoG ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK On Demand Program ID|NHK On Demand Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Centre for Computing History exhibit reference ID|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GCD character ID|GCD character ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identificador de agente econômico na ANCINE|Identificador de agente econômico na ANCINE]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Program ID|1SCREEN Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Architectenregister-id|Architectenregister-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LUDAP ID|LUDAP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TakaWiki ID|TakaWiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Terceiro Tempo Que Fim Levou ID|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BiDünyaFilm film ID|BiDünyaFilm film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNUC code|CNUC code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Steady username|Steady username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK ONE Program ID|NHK ONE Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SongLyrics.com song ID|SongLyrics.com song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Braunschweiger ProfKat ID|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ClayArena shooter profile ID|ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Collective ID|Open Collective ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii author ID|Anobii author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Development '''
* The development team are at an offsite retreat this week.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/France|France]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:05, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #740 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#739]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

'''Discussions'''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/GA_Kevin|GA Kevin]] - &lt;small&gt;RfP scheduled to end after 14 July 2026 18:40 (UTC)&lt;/small&gt;
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_2|Nabbot 2]] - '''Task:''' Translating English descriptions to Turkish using a predefined dictionary mapping. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AgenticCommonsBot_1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task:''' Add [[d:Property:P648|Open Library ID (P648)]] (OpenLibrary author ID) to items about people, where the OpenLibrary author and Wikidata person are the same individual, when every  statement is sourced. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/EquipboardBot|EquipboardBot]] -  '''Task''': Add [[d:Property:P6912|Equipboard artist ID (P6912)]] to Wikidata items for musicians, sourced from Equipboard's own database of public artist identifiers.
* Call for Participation in Improving Constraints
** Just about any aspect of constraints is in scope, from rewriting existing bots to expanding the power of property constraints to adding new kinds of constraint. If you are interested, sign up in [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|WikiProject Property Constraints/improving]].

'''Events''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[wmania:2026:Wikimania|Wikimania 2026]] is fast approaching. Taking place 21 - 25 July in Paris, France. Can't attend? Register for a ticket to the [[wmania:2026:Registration|virtual event]] and watch sessions online.
** Interested in [[mw:Wikibase/Ontology-Federation|Wikibase Ontology Federation]]? Join the July 14 call, see the [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Cleaning_Task_Force#Tuesday,_14_July_2026,_11:30_EDT_(UTC-4)|Cleaning Task Force]] page for more details.
* Previous events:
** The 3rd Quarter Wikidata + Wikibase office hour was held. The transcript  is available to read:&lt;br&gt;[[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-07-08|Wikidata:Events/Telegram office hour 2026 07 08]]

'''Press, articles, blog posts, videos'''
* Blogs
** [[Diffblog:2026/07/10/behind-better-data-inside-wikidatas-first-wikiprojects-days|Behind Better Data: Inside Wikidata’s First WikiProjects Days]]
** [[Diffblog:2026/07/12/africa-wiki-challenge-2026-in-the-ghanaian-pidgin-community-documenting-water-for-life-through-wikimedia-projects|Africa Wiki Challenge 2026 in the Ghanaian Pidgin Community: Documenting “Water for Life” Through Wikimedia Projects]]
** [[Diffblog:2026/07/09/reflecting-on-progress-and-planning-ahead-dagbani-wikimedians-user-group-holds-its-last-quarter-team-meeting|Reflecting on progress and planning ahead: Dagbani Wikimedians User Group holds its last quarter team meeting]]
** [[Diffblog:2026/07/08/eduwiki-workshop-combining-petscan-and-generative-ai-for-smarter-wikipedia-editing|EduWiki Workshop: Combining PETScan and Generative AI for Smarter Wikipedia Editing]]
** [https://computationalhistory.substack.com/p/why-computational-historians-need Why Computational Historians need Wikidata] - a substack article by Jim Clifford
* Papers
** [https://dl.acm.org/doi/10.1145/3805712.3808389 A Demonstration of WikiRAG: An Evidence-based Link Prediction for Wikidata with Retrieval Augmented Generation] - WikiRAG is an interactive framework that combines automated link prediction with retrieval‑augmented generation and human validation to reliably complete knowledge graphs like Wikidata by generating candidate links, retrieving supporting evidence, and enabling users to confirm and export validated triples. By Sabu, et al., (2026)
* Videos
** [https://m.youtube.com/watch?v=GRS-0nMsb1Q&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Using Open Refine] by Wikimedia Australia, Paul Duchesne presents &quot;Using OpenRefine&quot; during WikiCon Australia 2026, (National Film and Sound Archive, Canberra).
** [https://m.youtube.com/watch?v=oq2fjfAhsgc&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Let’s Get Mappy - making maps on Wikimedia platforms] by Wikimedia Australia, Alex Lum presents  how location (pushpin) maps, locator maps, and interactive &quot;slippy&quot; local maps end up on Wikipedia, and how infoboxes, Wikidata and OpenStreetMap works together to generate them
** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=YaOjh92PPuI Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons] - recording of a workshop (July 5) on Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons, held by Wikimedia Taiwan Community and OSM Taiwan.  
** [https://www.youtube.com/watch?v=VxCTNRqnOKw Open data tools for cultural heritage] 2nd session in the workshop series “Open Data to Strengthen Online Cultural Heritage,” held March 24, 2026, and organized by the National Library of Uruguay (BNU), Wikimedians of Uruguay, Datysoc, and Data Uruguay.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ZrzycFNeVyI  GLAMs and Citizen Science Encouraging and Enabling Participation] - Siobhan Leachman presents &quot;citizen science workflows&quot; (BHL, iNaturalist, Bionomia, Wikidata) to show how GLAM's can empower citizen scientists to reuse their collections.

'''Tool of the week'''
*[https://rudof-project.github.io/ rudof] can be used as a command line tool or can be embedded as a library using cargo. It can be used to validate RDF data represented with different syntaxes like Turtle, NTriples, to name a few. As well as RDF data available through SPARQL endpoints like Wikidata

'''Other Noteworthy Stuff'''
* A [[d:Wikidata:Project_chat#c-Ainali-20260623132900-Need_of_a_process_to_become_a_mentor|Project Chat discussion]] on the new [[mw:Help:Growth/Mentorship|Mentorship features]]. Self-enrollment has been enabled with the following requirements - account age: 365 days, edits: 500.
* There is also a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Bovlb-20260709235700-Discussion|proposal]] to add an advisory message to new accounts that create multiple items.

'''Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review'''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14638|Rakuten TV adult person ID]], [[:d:Property:P14639|KBS News topic ID]], [[:d:Property:P14640|Rakuten Books author ID]], [[:d:Property:P14641|PTS News Network topic ID]], [[:d:Property:P14642|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Property:P14643|‎La Grange person ID]], [[:d:Property:P14644|‎Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Property:P14645|NHK On Demand program ID]], [[:d:Property:P14646|1SCREEN program ID]], [[:d:Property:P14647|LUDAP ID]], [[:d:Property:P14648|Bianco keyword ID]], [[:d:Property:P14649|Architectenregister ID]], [[:d:Property:P14650|‎ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Property:P14651|‎Sundsvall Municipality opendata beach ID]], [[:d:Property:P14652|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/relocated from|relocated from]] (&lt;nowiki&gt;Object is the original or former {{Q|17334923}} of the permanently relocated {{Q|16222597}}&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a script in OpenType&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/transforms from|transforms from]] (&lt;nowiki&gt;this fictional or mythical entity transforms from that form&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Korean Classification of Administrative Districts|Korean Classification of Administrative Districts]] (&lt;nowiki&gt;code assigned to an administrative district of South Korea in the Korean Classification of Administrative Districts&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii book ID|Anobii book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Maps Place ID|Google Maps Place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Viberate Artist ID|Viberate Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TuneCore Japan artist ID|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Deltarune Wiki article ID|Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/INAPP OA author ID|INAPP OA author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNR-IRIS ID|CNR-IRIS ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AnimeOshi anime ID|AnimeOshi anime ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Guide Japan Person ID|Guide Japan Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CD Journal Artist ID|CD Journal Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CIDIM Artist ID|CIDIM Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Operabook Artist ID|Operabook Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mizan al-Arab poet ID|Mizan al-Arab poet ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norton Simon Museum object ID|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenStreetMap data item ID|OpenStreetMap data item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/A World Made by Travel person ID|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base notes ID|Scent Base notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/radio.net IDs|radio.net IDs]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumer ID|Scent Base perfumer ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

'''Did you know?'''
* Query examples: [https://w.wiki/SJfA Items only connected to Telugu Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Ainali-20260712084300-Stefan_Kühn-20260712083900|source]]) - change the language code 'te' to make it work with any other Wikipedia 
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E269|French historic monument (E269)]] - With Wikimania taking place in the French Capital, you can use this entity schema if you feel inspired to or expand items on French monuments.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Pleasant_Goat_and_Big_Big_Wolf|Project Pleasant Goat and Big Big Wolf]] - a Chinese-animated television franchise.
** (Français) [[d:Wikidata:Wikiproject_Orthodox_Christianity|Project Orthodox Christianity]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_SUNY_Libraries_EMCO|Project SUNY Libraries EMCO]]
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Poland|Project Govdirectory Poland]] added several new subpages detailing coverage and progress on State, Local Agencies and Marshall's Offices.
**[[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints|Project Property Constraints]] added a subpage: [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|Improving]] - a call for participation, as a result of discussions during WikiProjects Days 2026.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Most_sitelinked_items/with_statements|Most sitelinked Items (with statements)]]

'''Development'''
* Blazegraph migration: We are continuing to prepare the Query UI, Query Builder, constraint checks, etc for the migration to QLever ([[phab:T425618]])
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are investigating some Lua modules to find ones responsible for a lot of unnecessary entries in Watchlist and Recent changes on Wikipedia and co ([[phab:T429366]])
* GraphQL: Added support for negation in property value pair filters ([[phab:T429580]])
* REST API: We are working on the first pieces of support for Lexemes: retrieving a full Lexeme ([[phab:T429332]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

'''Weekly Tasks'''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''·   [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2026 07 06|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current| Help translate]] · [[:d:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] [[:d:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]] ·''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:01, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary 741 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#740]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/RupumpedBot|RupumpedBot]] - '''Task/s:''' When an Item on a Kenyan river has a Swahili label but no English version, this bot will derive an English label and description.
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/William_Avery_Bot_14|William Avery Bot 14]] - '''Task/s:''' Change values of url properties in mainspace that link to http://web.archive.org/ to use the https protocol (requested at [[d:Wikidata:Bot_requests#Request_to_make_HTTPS_for_Wayback_Machine_recurrent_(2026-07-17)|Bot requests#Make HTTPS for Wayback Machine recurrent]])

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Wikimania is about to begin. Whether you're attending on-site or virtually, plan your sessions so you don't miss any.
*** [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Full program] / [[wmania:2026:Program/Wikidata|Wikidata-only program]]
*** Get your [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/ virtual ticket]
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #91 Aug 10 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
** [https://force11.org/post/webinar-metadata-for-all-with-wikidata Force11 webinar: Metadata for all with Wikidata] will look at three novel applications, WikiCite, the Trans Music Achive and the Pratt Institute. Held online August 26, 13-14:00 UTC. Please register for the access link.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://blog.johl.io/calling-wikifunctions-for-der-die-das/ Calling Wikifunctions for der, die, das]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/18/how-to-strengthen-the-public-domain-with-wikidata/ How to strengthen the public domain with Wikidata]
** [https://rtnf.substack.com/p/altilunium-panoply-v26719 Altilunium Panoply v26.7.19] : In this latest release, the external Wikidata connection logic has undergone a major architectural overhaul to improve internal trace mapping.
* Videos:
** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=eiYEdXCA3z4 Strategic inclusion of library data on Wikidata] - first recorded at Digikult 2019, with Alicia Fagerving.
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=FA5i80xTXpU I’ll explain how Wikidata works! (Livestream recording)], [[d:User:Lyoko%C3%AF|User:Lyokoï]] will introduce Wikidata and its concepts and the fundamentals of editing.
** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=NCswknRt7wg Wikivoyage Guidelines for editing Temple information]
** [https://www.youtube.com/watch?v=VGtGZhE7e-E  How to use Wikibase for Mixed Methods Research], with Francesco Bailo. Recorded at SICSS Melbourne 2026 (Summer Institute in Computational Social Science).
* Games: [https://www.webwoven.org/ Webwoven] - a new game has surfaced, powered by Wikidata. Race from start to finish in as few connections as possible. Already includes Leaderboards, daily challenges and multiplayer. Sure to be a hit at future Wikidata events.

''' Tool of the week '''
*[https://wikivibes.toolforge.org/#/ wikivibes] is a tool by [[User:Magnus Manske|Magnus Magnus]] that play public domain music from Commons, tracked by Wikidata

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Jobs:
** [https://wikimedia-deutschland.softgarden.io/job/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders-?jobDbPVId=279178738&amp;l=en (Interim) Engineering Manager - Wikidata For Wikimedia Projects] - Hybrid
** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060307?gh_src=uginyj6n1us Senior Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote
** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261?gh_src=4n8hpqkx1us Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
***[[:d:Property:P14659|‎about page URL]] (&lt;nowiki&gt;URL to the official about page&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14653|Western Orthodox Wiki ID]], [[:d:Property:P14654|Steady publication ID]], [[:d:Property:P14655|‎Open Collective ID]], [[:d:Property:P14656|‎Guide du Rôliste Galactique ID]], [[:d:Property:P14657|CNUC code]], [[:d:Property:P14658|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Property:P14660|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Property:P14661|CNR-IRIS author ID]], [[:d:Property:P14662|Anobii Book ID]], [[:d:Property:P14663|Anobii author ID]], [[:d:Property:P14664|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Property:P14665|TakaWiki numeric page ID]], [[:d:Property:P14666|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Property:P14667|Guide Japan Person ID]], [[:d:Property:P14668|CD Journal artist ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/autoptic examination|autoptic examination]] (&lt;nowiki&gt;time of last direct examination of the inscribed object&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Tabular data series|Tabular data series]] (&lt;nowiki&gt;A tabular data series in Commons that models the given concept&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/data series|data series]] (&lt;nowiki&gt;A data series about the given topic.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/incumbent before dissolution|incumbent before dissolution]] (&lt;nowiki&gt;entity incumbent in a position before its dissolution for an election&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/former operator|former operator]] (&lt;nowiki&gt;entity, company, military service, or organisation which is notable for previously operated the item, aircraft, vehicle, or other equipment&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/número de la plaza|número de la plaza]] (&lt;nowiki&gt;square number&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/PISAI ID|PISAI ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ko-fi page ID|Ko-fi page ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base brand ID|Scent Base brand ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Etsy shop name|Etsy shop name]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Overcast podcast ID|Overcast podcast ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Grillplatser.nu ID|Grillplatser.nu ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Criticker Film ID|Criticker Film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/HAND ID|HAND ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Language Archives Community language code|Open Language Archives Community language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant Ciel d'oc d'une publication|identifiant Ciel d'oc d'une publication]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ODiD ID|ODiD ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Generic/Numero de Registre Tributari|Generic/Numero de Registre Tributari]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UntitledDb People ID|UntitledDb People ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan drama ID|MissEvan drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan sound ID|MissEvan sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan ID|MissEvan ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan voice actor ID|MissEvan voice actor ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang FM ID|Fmfenxiang FM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang sound ID|Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang seiyuu ID|Fmfenxiang seiyuu ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Development '''
* Wikidata Query Service: We are working on adapting the Query Service UI to get it ready for the move to QLever
* Mobile editing of statements: We are continuing to fix small issues found in testing
* Lexemes: We are continuing the work on adding support for Lexemes to the REST API
* Sustainability:
** We are preparing the migration of some database tables on the client wikis that track the usage of Wikidata's data in articles on Wikipedia and co
** We are further investigating how many changes from Wikidata that currently get sent to Wikipedia and co don't actually lead to a change in the article to be able to reduce these cases further

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]]  · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:56, 20 ജൂലൈ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #742 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#741]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/AuntuBot|AuntuBot]] - '''Task/s:''' Per the approved bot request at commons:Commons:Bots/Requests/AuntuBot, I am in the process of uploading approximately 50,000 issues of the Bangladesh Gazette to Wikimedia Commons. We need to a parent Wikidata item for each specific issue/volume to import and organize these files on Bengali Wikisource.  Note that AuntuBot has already been granted a bot flag on Wikimedia Commons for the file uploads.
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 2|Rebot 2]] - '''Task/s:''' We recently created the new property perspective (P14345) (Wikidata:Property proposal/anatomical view).  With Rebot, I plan to move:
*About 570 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a property
*About 1400 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a qualifier of image (P18)  
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 3|Rebot 3]] - '''Task/s:''' Import 1389 instances of taxon author citation (P6507) from this Catalan Wikipedia list, compiled by bot from the articles.  
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 4|Rebot 4]] - '''Task/s:''' The task consists in changing these 1072 items. It has to change creator (P170) to the new property photographer (P14574). Also there are 1000+ items in which the property should be used as a qualifier.  
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Openpep|Openpep]] - '''Task/s:''' Maintenance of Politically Exposed Person (PEP) data on Wikidata for Thai government officials. Specifically:  
*Creating new Wikidata items for Thai politicians not yet in the database  
*Adding P39 (position held) claims with proper qualifiers (P580 start time, P582 end time, P2937 legislative term for legislators, P1365/P1366 replaces/replaced by, P1545 series ordinal)  
*Adding P102 (member of political party) with date qualifiers  
*Adding P569 (date of birth), P106 (occupation), P21 (sex or gender), P19 (place of birth), P1559 (name in native language)  
*Setting and correcting labels, descriptions, and aliases  
*Removing incorrect claims and deduplicating  
*Adding social media profiles (P2003 Instagram, P2013 Facebook, P11705 Facebook numeric ID)
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DutchFixer|DutchFixer]] - '''Task/s:''' Reformat Dutch verb forms that are listed as [[Q1994301|past tense &lt;small&gt;(Q1994301)&lt;/small&gt;]], [[Q814722|participle &lt;small&gt;(Q814722)&lt;/small&gt;]] to simply use [[Q12717679|past participle &lt;small&gt;(Q12717679)&lt;/small&gt;]]

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** Vladimir Terentyev used the set of names for [https://vova.today/en/works/plofornot/  every dish from Wikidata] -- labels and aliases in every language -- along with restaurant data from OpenStreetMap to develop a world map of dish names, attempting to answer the research question: &quot;Where does plov end and biryani begin, and who really draws these borders?&quot;
** [https://oshwa.org/announcements/giving-open-source-hardware-a-place-on-wikidata/ Giving Open Source Hardware a Place on Wikidata] 
** [https://blog.tib.eu/2026/07/27/simplified-entry-of-complex-data-into-wikibase/ Simplified entry of complex data into Wikibase]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/24/grateful-and-growing-reflecting-on-my-wiki-afrodemics-fellowship-pilot-cohort/ Grateful and Growing: Reflecting on My Wiki Afrodemics Fellowship, Pilot Cohort]
* Papers: [https://ojs.aaai.org/index.php/ICWSM/article/view/42790 DivinWD: Exploring the Diversity of Scientific Publications in Wikidata] - DivinWD is a large open-source dataset of over 23 million triples and 1.2 million scholarly articles (2010–2024), integrating Wikidata with five bibliographic sources and gender data to enable transparent diversity analyses in science while documenting biases and infrastructural limitations. By Saletti et. al., (2026)

''' Tool of the week '''
*[https://osm.wikidata.link/ OWL Places], the  Wikidata-OpenStreetMap matching tool, can now add OpenStreetMap IDs to Wikidata

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/4ODLBGNPJVVMLFCRJUMODQ3SQEPPOXCE/ Wikibase Suite Deploy 7.1.0 and other upgrades]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14669|dielectric strength]] (&lt;nowiki&gt;electric field strength that causes electrical breakdown of an insulating material under specified test conditions&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14672|still taken from the audiovisual work]] (&lt;nowiki&gt;image comes from the given audiovisual work&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14670|Operabook artist ID]], [[:d:Property:P14671|‎MPA certificate number]], [[:d:Property:P14673|‎Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Property:P14674|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Property:P14675|UntitledDb person ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse app|Fediverse app]] (&lt;nowiki&gt;Fediverse platform of the instance or address&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse instance URL|Fediverse instance URL]] (&lt;nowiki&gt;Ferdiverse instance of/about the subject&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/reference amount|reference amount]] (&lt;nowiki&gt;Amount of the food that contains a particular quantity of a nutrient.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Book ID|Qidian Book ID]] (&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Garance item ID|Garance item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinorating|Kinorating]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IGN producer|IGN producer]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse address|Fediverse address]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Music &amp; Opera artist ID|Music &amp; Opera artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LFL player ID|LFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net tournament ID|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/kicker.de coach ID|kicker.de coach ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer team ID|BeSoccer team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FootballFakts.ru stadium ID|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SofaScore tournament ID|SofaScore tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato club ID|Foot Mercato club ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lithuanian movie register ID|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato referee ID|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer referee ID|BeSoccer referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kicker.de referee ID|Kicker.de referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net referee ID|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNESCO Observatory of Killed Journalists ID|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net stadium ID|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MFL player ID|MFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Okko movie ID|Okko movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIA Novosti organization ID|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV person ID|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV organization ID|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV term ID|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Camping.se ID|Camping.se ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/classicalive artist ID|classicalive artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess Games tournament ID|Chess Games tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess.com tournament ID|Chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MusiciansPage artist ID|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Flemish educational institution number|Flemish educational institution number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Giovani Artisti italiani ID|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/365chess.com tournament ID|365chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norwegian Athletics athlete ID|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkedIn numeric company ID|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lulu spotlight ID|Lulu spotlight ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RPGnet Index ID|RPGnet Index ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EU Treaties and Agreements database ID|EU Treaties and Agreements database ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Development '''
* The team were at Wikimania this past week so not much development happened. 

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:32, 27 ജൂലൈ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30846852 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #743 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#742]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
*[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/INAPerson 1|INAPerson 1]] - Task/s: Create Wikidata pages entries for mostly French journalists, using INA (French National Audiovisual Institute) catalogue as reference.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[Diffblog:wikimedia-research-conference-in-the-cee-region-programme-coming-in-august-registration-open|Wikimedia &amp; Research conference in the CEE region: programme coming in August, registration open]] - follow link for registration instructions, (onsite) open until August 26, (online) open until at least October 5. Event takes place Katowice, Poland, October 9-10, 2026.
** [https://www.dublincore.org/conferences/2026/sessions/workshop-wikidata-open-innovation/ Workshop: Wikidata for Open Innovation] - DCMI 226. Held on August 3 by Kalliopi Mathios, participants will get hands-on experience of Wikidata for use in Libraries, Industry and Communities.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers:
** the [[:d:Q140818826|proceedings]] of the conference [[:d:Q131418010|Wikidata and Research]] (cf. [[:meta:Wikidata and research|Meta page]]), held in Florence (Italy) on June 5-6, 2025, have been published on July 2026 and are available in CC-BY 4.0 license: ''[https://books.fupress.com/isbn/9791221510102 Wikidata e la ricerca. Condividere esperienze / Wikidata and Research. Sharing Experiences]''; 32 papers, 25 in English and 7 in Italian, deal with the usage of Wikidata and other Wikibase instances in different fields of academic research
** [https://arxiv.org/html/2607.25959 Detecting Knowledge Inconsistencies Across Text, Tables, and Knowledge Graphs] by Wei et al., (2026). This paper introduces ''Kontrast'': a tool for comparing Wikidata's statements against Wikipedia tables (and text) to find conflicting information or inconsistencies and missing data.
* Videos: [https://www.youtube.com/watch?v=PA8pp1Qsh4M LIVE Wikidata Editing #123] with hosts [[d:User:Ainali|User:Ainali]] and [[d:User:Abbe98|User:Abbe98]]

''' Tool of the week '''
* [https://leximap.toolforge.org/ Leximap]: Create a colour-coded map of Lexemes from a Wikisource page's text, roll-over individual words to discover more about the lemma
* [https://thefilmmap.com/ Filmmap]: a free interactive map of filming locations built from Wikidata. Search the title to see where it’s shot or a place to see what was made there
*[https://www.wikidata.org/wiki/User:Danielyepezgarces/Cradle-gadget Cradle-gadget]  – A new user script embeds the Cradle form editor into Wikidata item pages, enabling schema-based editing with ShEx.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Job vacancy: [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261 (Remote) Software Engineer for the Wikidata Platform team].
* [https://www.wikibase.cloud/hosting-policy/pilot Wikibase Cloud has a new hosting policy (pilot version)]
* [https://f-droid.org/en/packages/app.subster/ Subster] - a timeline-based Wikidata-powered game that plays songs from your own music collection and asks you to rank it against other songs in your hand. Like a digital, cardless version of Hitster. Requires a subsonic-compatible music server to connect to.
* Uyen developed a tool in which you can visualize and inspect content gaps and shared content between different Wikipedia editions, as well as topic distributions: https://wiki-gap-finder.toolforge.org/ Check it out and give them [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc-ff0w-oUCEQXoQsCRxuiz5aOiOSes6kfWti5-KsKGgOgezg/viewform feedback].

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14687|tabular data series]] (&lt;nowiki&gt;A tabular data series in Commons that models the given concept&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14701|infobox chronology]] (&lt;nowiki&gt;indicate the place of an item in an Infobox chronology, as seen on the Wikipedias.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14726|‎OpenType script tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a script in OpenType, without trailing spaces&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14733|‎Fediverse app]] (&lt;nowiki&gt;Fediverse platform of the instance or address&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14734|‎Fediverse instance URL]] (&lt;nowiki&gt;Ferdiverse instance of/about the subject&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14676|Viberate artist ID]], [[:d:Property:P14677|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Property:P14678|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Property:P14679|radio.net station ID]], [[:d:Property:P14680|radio.net podcast ID]], [[:d:Property:P14681|Sokmil AV performer ID]], [[:d:Property:P14682|Scent Base brand ID]], [[:d:Property:P14683|Scent Base notes ID]], [[:d:Property:P14684|Scent Base perfumers ID]], [[:d:Property:P14688|PISAI ID]], [[:d:Property:P14689|CIDIM Artist ID]], [[:d:Property:P14690|Etsy shop name]], [[:d:Property:P14691|‎Open Language Archives Community language code]], [[:d:Property:P14692|‎OpenStreetMap Wiki item ID]], [[:d:Property:P14695|Ko-fi page ID]], [[:d:Property:P14696|KinoRating ID]], [[:d:Property:P14697|‎Korean Classification of Administrative Districts]], [[:d:Property:P14698|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Property:P14699|SofaScore tournament ID]], [[:d:Property:P14700|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Property:P14702|MFL player ID]], [[:d:Property:P14703|‎MissEvan username]], [[:d:Property:P14704|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Property:P14705|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Property:P14706|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Property:P14707|‎IGN producer ID]], [[:d:Property:P14708|kicker.de coach ID]], [[:d:Property:P14709|Kicker.de referee ID]], [[:d:Property:P14710|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Property:P14712|LFL player ID]], [[:d:Property:P14713|BeSoccer referee ID]], [[:d:Property:P14714|BeSoccer team ID]], [[:d:Property:P14715|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Property:P14716|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Property:P14717|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Property:P14718|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Property:P14719|Foot Mercato club ID]], [[:d:Property:P14720|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Property:P14721|Chess Games tournament ID]], [[:d:Property:P14722|Chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14723|‎Camping.se ID]], [[:d:Property:P14724|Garance item ID]], [[:d:Property:P14725|‎OpenType language system tag]], [[:d:Property:P14727|Okko movie ID]], [[:d:Property:P14728|‎Grillplatser.nu ID]], [[:d:Property:P14729|Número de Registre Tributari]], [[:d:Property:P14730|‎MissEvan sound ID]], [[:d:Property:P14731|‎MissEvan drama ID]], [[:d:Property:P14732|‎Flemish educational institution number]], [[:d:Property:P14735|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Property:P14736|RPGnet Index ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/ENS name|ENS name]] (&lt;nowiki&gt;Ethereum Name Service (ENS) domain associated with a person or entity&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID|Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID]] (&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/member of musical group|member of musical group]] (&lt;nowiki&gt;member of musical group&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/name type|name type]] (&lt;nowiki&gt;type of noun or name the sense is&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 Program ID|CINE21 Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult maker ID|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM maker ID|DMM maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/sukumizu.tv actress ID|sukumizu.tv actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GAS actress ID|GAS actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Paradise TV Parson ID|Paradise TV Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/syukou-club(X-DIABLO) actress ID|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 company ID|CINE21 company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Book ID|STAPI Book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Comics ID|STAPI Comics ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Episode ID|STAPI Episode ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Performer ID|STAPI Performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Author ID|Qidian Author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Medieval Unicode Font Initiative ID|Medieval Unicode Font Initiative ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple Maps place id|Apple Maps place id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmycast person ID|Filmycast person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EORI|EORI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GBIF Specimen (occurrence)|GBIF Specimen (occurrence)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store Parson ID|d anime store Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store work ID|d anime store work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! Parson ID|Crank-in! Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! drama ID|Crank-in! drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! animation ID|Crank-in! animation ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! movie ID|Crank-in! movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects team ID|Elite Prospects team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/r-hockey.ru team ID|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects stadium ID|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/izohli.uz word ID|izohli.uz word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dubbinfo ID|Dubbinfo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DBNL chamber of rhetoric ID|DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BLS Code|BLS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID|JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/T5E4 Retrieve all Belgian writers without an article on French Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-ScriptaBelgica-20260723083200-ScriptaBelgica-20260719201400|source]])
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E408|Swedish barbecue areas (E408)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occitan|Project Occitan]]
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Broadcasting|Project Broadcasting]] - after 10 years of inactivity, the project has been revived with a flurry of activity . Of particular interest is the change in broadcasting scope from primarily airwave to internet transmission.
** [[Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Japan_Week_Datathon/Data_Item_List/UNIS|Wiki x K-pop 2026 • Editing Party - Japan Week Datathon]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://wikidata-terminator.toolforge.org/?list&amp;mode=tx#/ Wikidata Terminator] - find items that lack Label, description or sitelink.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q842|Oman (Q842)]] - state in western Asia
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L648863|cheche (L648863)]]

''' Development '''
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We reviewed samples of Wikidata-related entries in Recent changes and watchlist on Wikipedia and co in order to see which additional changes we can remove because they don't change the article.
** We are preparing for the migration of the entity usage table to the extension database cluster to address database scalability issues ([[phab:T424133]])
* Wikidata Query Service: We are continuing to adapt the Query Service UI and the Quality Constraints extension for the upcoming move from Blazegraph to QLever.
* REST API: We are continuing to add support for Lexemes, specifically retrieving a full Lexeme (GET) ([[phab:T429332]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Seychelles|Seychelles]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 06:55, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30872537 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 06 August 2026 ==

നമസ്കാരം @[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]], എനിക്ക് ഒരു സംശയം ഉണ്ട്. 2011 മുതൽ [[നിക്കോള ടെസ്‌ല|നികോള ടെസ്‌ല]] (Nikola Tesla) ആണ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ലേഖനം ആയി കിടക്കുന്നത്. ഇത് എപ്പോഴാണ് മാറുക? 

ഇതുപോലെ തന്നെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതിയ എഡിറ്റർമാരുടെ കുറവ് പരിഹരിക്കാൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ 'Teahouse' മാതൃകയിൽ ഒരു പുതിയ ഇടം ആരംഭിച്ചാൽ നന്നായിരിക്കും എന്ന് കരുതുന്നു. നിലവിലെ സഹായമേശ പലർക്കും ഉപയോഗിക്കാൻ അല്പം സങ്കീർണ്ണമാണ്

പുതിയ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ സൗഹൃദപരമായും സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ വേണ്ടി നമുക്ക് 'വിക്കിപീഡിയ:ചായക്കട' എന്ന പേരിൽ ഒരു പേജ് രൂപീകരിക്കാമോ? ആവശ്യമാണെങ്കിൽ ഈ പേജിന്റെ അടിസ്ഥാന രൂപകൽപ്പനയും എഴുത്തുകളും തയ്യാറാക്കാൻ ഞാൻ തയാറാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 10:49, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== Language Diversity Hub evaluation survey: your input needed! ==

The Wikimedia Foundation is evaluating hub pilots to understand their work, outcomes, and future direction. As part of this, we're gathering feedback on how hub services and activities have contributed to concrete, measurable outcomes.

You're receiving this because you're part of the Language Diversity Hub audience group, and we'd value your perspective. Your feedback will help inform the evaluation and strengthen our understanding of the Hub's impact.

The survey takes about 10–15 minutes, and we kindly ask that you respond by '''10 August 2026.'''

'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_6KXVndZhZvlSoUS Survey Link]'''

The Foundation is not collecting personal data through this survey. Responses will be reviewed and consolidated by audience group — analyzed collectively rather than attributed to individuals.

Thank you for contributing. Your feedback helps ensure this evaluation reflects the perspectives of communities, affiliates, and others connected to the Hub.

Questions? Contact strategy2030@wikimedia.org.

Sincerely, 

Oscar on behalf of the [[Wikimedia Language Diversity Hub]], 21:22, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&amp;oldid=30514061 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #744 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-10. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#743]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''

* The order of properties on Wikidata is governed by [[mw:Manual:Interface/Wikibase-SortedProperties|MediaWiki/Wikibase-SortedProperties]]. We propose moving [[d:Property:P2559|(P2559) Wikidata usage instructions]]  to the top, so important guidance is more visible and less likely to be overlooked. To comment on this change, please visit [[mw:MediaWiki_talk#prominently displaying Wikidata usage instructions (P2559)|MediaWiki_talk#prominently displaying (P2559)]].
* Closed request for comments: '''19''' RfC's were closed recently, too many to list here. Please see the [[d:Wikidata:Requests_for_comment#Closed_requests|RfC page]] for more information.

''' Events '''
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ nfdi4 / Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata], 18.08.2026, 14:00–16:00 CEST ([https://terminplaner6.dfn.de/b/1439bb751afd1e9fc42ebc30069eb685-1762199 register for Zoom-link])
** [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool  Improving Wikidata References:  The hands-on session will explore how to identify and improve broken references on Wikidata] , 15.08.2026, 17:00–18:00 WAT (UTC+1).
* Looking ahead: (Deutsch) [https://www.fu-berlin.de/kalender/2026/10/20261022-tidy-data-versionskontrolle-wikidata-in-der-forschungspraxis.html Freie Universitat / Tidy data version control - Wikidata in research]: 22.10.2026, 09:00 - 16:00 CEST.
* Previous events: August 04 - [[d:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_Aug_2026|Blazegraph Migration office hour]] - see the [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours Etherpad notes] for questions and answers.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://gdotv.com/blog/the-weekly-edge-fraud-graphs-graphtalk-gfql-wikidata-graphrag/#edge-item-4 gdottv / The Weekly Edge article: demonstrating the Wikidata Query Logs (WDQL) Dataset] talks about a paper released in February this year, ([https://arxiv.org/html/2602.14594v1 Wikidata Query Logs Dataset])
** [https://www.linkedin.com/posts/brian-hatten-434b7457_orthopedicsurgery-kneereplacement-knowledgegraph-activity-7465395166682583040-v0qH?utm_source=share&amp;utm_medium=member_desktop&amp;rcm=ACoAAAUVbMUB9qSIcEDloiodU_ZoBrIi4-bJtT8 LinkedIn] - [[d:User:Orthodoc10|User:Orthodoc10]] describes their experience mapping and modelling knee replacement surgical practices into Wikidata
** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability/ Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/zero-budget-programs-you-could-start-tommorrow/ Zero-budget programs you could start tommorrow - Lessons from Wikimania Paris]]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/openspeaks-tools-update-subtitler-tome-and-bento-go-stable-meet-media-dashboard/ OpenSpeaks Tools Update: Subtitler, Tome, and Bento Go Stable — Meet Media Dashboard]
** [[Diffblog:a-look-at-a-2026-wikimania-hackathon-project-wikidata-bias-detector|A look at a 2026 Wikimania Hackathon Project – Wikidata Bias Detector]
** [https://nlnet.nl/project/Inventaire-Split/ nlnet Foundation / Inventaire Split] - a short article on this standalone Wikidata-federated Bibliographic database.
** [https://ktieb.org.mt/news-en/nbc-and-wikimedia-malta-renew-collaboration-on-national-book-prize/ Maltese national Book Council and WM Malta renew partnerhship]: Wikidata to support and feed Maltese Wikipedia.
** [Diffblog:wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability|Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability] - the project aims to add to news-related organisation entities to help feed Wikipedia infoboxes with structured data.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/live/saeV6bZ7cIk?t=25105s India's Software Stories: A Hands-on Workshop with Software Heritage, Commons and Wikidata] - a Wikimania Lightning talk with  Mathilde Fichen and Pavan Santhosh. ([https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/talk/review/EYFQXB9WHFAR9WATXTEUFSKADEVWMCP9 Session page])
** [https://www.youtube.com/watch?v=sJq1926Jz5Q The Art of Editing Wikidata (Africa Wiki Women)] - Guest host David Palfrey will share valuable insights and help newcomers uncover the mysteries of editing Wikidata, this session is in collaboration with Art+Feminism.
** (no audio) [https://www.youtube.com/watch?v=JJbPTX18I4Q Tutorial: Add Geoshape to Wikimedia Commons and connect it to its Wikidata Item] - Anne Chen gives a visual demonstration of the steps provided in this [https://docs.google.com/document/d/1A1FNy9NztkmxE2MhBds2caHGcxMNSNvgXnLfeJsAosw/edit?tab=t.0 google doc], found on the [[d:Wikidata:WikiProject_IDEA/Resources_for_Participants#Links_to_useful_tutorials|WikiProject IDEA]] page.
** [https://www.youtube.com/watch?v=9infd-TJ6z8 LIVE Wikidata Editing #124] is streaming today, 20:00 CEST (18:00 UTC)!
** (Bahasa Indonesian) [https://www.youtube.com/@WikimediaIndonesia/videos Wikimedia Indonesia] have released 4 short videos on editing practices, querying, basic structure and data quality of Wikidata.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=gLH0W0coIw8 ZB MED LAB | The Carpentries] - aimed at researchers and professionals who work with data, a series of tutorials and workshops to teach you Wikidata, Python, R, OpenRefine and more.

''' Tool of the week '''
*[https://toolhub.wikimedia.org/tools/cradle-gadget Cradle-gadget] is a tool by [[User:Danielyepezgarces]]This is an interactive, schema-based form editor that works directly within Wikidata item pages. It allows users to check, view, add, modify, or delete claims in a modern sidebar drawer or a dedicated special page, aligned with the Wikimedia design guidelines. This is the easiest way to exploit the benefits of Wikidata entity schemas, powered by ShEx.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScv4BEQqn-sSsJNvIFCRgMDpr_K59Y0UjdXx5rO8MzAs4CRjw/viewform 2026 OpenRefine User Survey] is now open. (Note that a link to a feature-prioritization survey is provided at the end of the Google Form so don't miss that if you want to influence what should get more focus.)

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14755|particularly]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, when the statement applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14766|‎incumbent before dissolution]] (&lt;nowiki&gt;entity incumbent in a position before its dissolution for an election&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14737|CINE21 TV program ID]], [[:d:Property:P14738|GCD character ID]], [[:d:Property:P14739|ODiD ID]], [[:d:Property:P14740|365chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14741|NHK ONE program ID]], [[:d:Property:P14742|CINE21 company ID]], [[:d:Property:P14743|‎Fmfenxiang seiyuu ID]], [[:d:Property:P14744|‎Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Property:P14745|Elite Prospects team ID]], [[:d:Property:P14746|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Property:P14747|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Property:P14748|Classicalive artist ID]], [[:d:Property:P14749|Apple Maps place id]], [[:d:Property:P14750|‎HAND ID]], [[:d:Property:P14751|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Property:P14752|‎Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Property:P14753|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Property:P14754|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Property:P14756|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Property:P14757|‎MissEvan voice actor ID]], [[:d:Property:P14758|Music &amp; Opera artist ID]], [[:d:Property:P14759|Dubbinfo ID]], [[:d:Property:P14760|GAS actress ID]], [[:d:Property:P14761|‎EU Treaties and Agreements database ID]], [[:d:Property:P14762|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Property:P14763|sukumizu.tv model ID]], [[:d:Property:P14764|Paradise TV Person ID]], [[:d:Property:P14765|Regional heritage of Wallonia ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/filing unit code|filing unit code]]
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has Member|has Member]] (&lt;nowiki&gt;has member&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/introduced to|introduced to]] (&lt;nowiki&gt;region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Lift-World lift ID|Lift-World lift ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Schiffsdatenliste ID|Schiffsdatenliste ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/marketswiki|marketswiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Palace Museum Digital Archive ID|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Information Commissioner's Office registration reference|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Registry of Type Design ID|Registry of Type Design ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ariana Museum ID|Ariana Museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Emulation General Wiki article ID|Emulation General Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sofia monuments register ID|Sofia monuments register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIdIM ID|RIdIM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo ID|Weibo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo username|Weibo username]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/TGHU Ten longest State of the Union adress in the USA]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E519|object with inscription]]  - schema for objects with inscriptions [[d:Q1640824|(Q1640824)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Brigham_Young_University_Library|Project Brigham Young University Library]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Perth_Women_on_Wikipedia|Project Perth Women on Wikipedia]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_UC_Riverside_Library_Jay_Kay_Klein_Photographs|Project UC Riverside Library Jay Kay Klein Photographs]]
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Metaclasses|Project Ontology]] added a Metaclasses page
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:User:Pasleim/Sitelink_statistics|Sitelink statistics]] by User:Pasleim.

''' Development '''
* Sustainability: We continued the work on migrating usage tracking on Wikipedia and co to the extension database cluster ([[phab:T424185]])
* Watchlist and recent changes on Wikipedia and co: We finished our review of a sample of Wikidata edits sent to Wikidata and co in order to better understand which remaining ones are not useful. It will soon be published on Commons.
* Query Service: We continued the work on preparing the Query Service UI for the migration from Blazegraph to QLever and will move to Query Builder and Quality Constraints next

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:54, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30889662 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #745 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-17. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#744]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[wmau:WikiLoves_Pride_Australia_-_15_August_2026|WikiLoves Pride / Australia]], 15 August, drop-in online for a collaborative editing session on LGBT+ representation on Wikidata, Wikipedia and Commons.
** [[wmau:Drop_in_and_Wikidata_-_August_2026|Drop-in and Wikidata]], 27 August, WM Australia also hold a drop-in Wikidata ediitng sesison.
** [[m:Event:Open_Heritage-Wikidata_Contest|Open Heritage - Wikidata Islamic Civilization Contest]] from September 1 - 30, 2026. [[m:Special:RegisterForEvent/4303|Register for news]].
*** A Wikidata training webinar will be held August 25.
* Looking ahead: [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-11-12-hands-on-wikidata.html Hands-on workshop: Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond] - Digital Humanities Lab, 12.11.2026, 14:15-15:45 CEST.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://programminghistorian.org/en/lessons/wikidata-for-historical-research Introductory lesson on Wikidata at the Programming Historian]
** [https://www.ibm.com/case-studies/wikimedia-deutschland Making open knowledge Gen-AI-ready] by IBM
** [https://noeflandre.com/posts/describe-place-on-earth-part1-wikidata How to describe a place on Earth using text? Part 1: Wikidata] by  Noé Flandre
* Papers: [https://www.ebsco.com/articles/arts-and-entertainment/7162dc3c-7d03-51bb-a950-30de681bb95e/cultural-information-bubbles-a-new-approach-for-automatic-ethical-evaluation-of-digital-artwork-collections-based-on-wikidata Cultural information bubbles: A new approach for automatic ethical evaluation of digital artwork collections based on Wikidata] by M. Zhitomirsky-Geffet and S. Minster, (2026).

''' Tool of the week '''
*[https://ranker.toolforge.org This tool lets you edit the rank of multiple statements at once.]

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[wmau:Partner_Projects_2026-2027|WM Australia is funding partner projects for 2026 - 2027]], for Australian organisations or individuals who want to build projects for open and free knowledge, including Wikidata.
* Job Vacancies: [https://wikimedia-deutschland.career.softgarden.de/jobs/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders- (Interim) Engineering Manager / Wikidata for Wikimedia Projects]
* [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnOtvIKyp5fGlAkqz8pYMdFxhtvaH9exlxmrQ8O3HtDIHM3A/viewform Survey: What content would you like to see on the Wikidata Social media channels?] - only want to hear about Wikidata events or news, would like to see more use-cases of Wikidata, or perhaps you'd like more beginner or advanced Wikidata tutorials? Let us know in this short survey.
* We are setting up to apply for recognition of a new Wikimedia user group, '''Wikimedians for Data Organization and Quality'''.  The group's goal will be to improve the organization and quality of data, particularly structured data, in Wikimedia projects.  You can see more details in [https://meta.wikimedia.org/wiki/Data_Organization_and_Quality the group's home page] and, if you wish, you can contribute to the discussion in its talk page. We invite you to be a part of this proposed user group by adding your Wikimedia signature to the Interested Parties section of the group's page. &lt;br /&gt;Ege Atacan Doğan and Peter Patel-Schneider

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14788|located at a height]] (&lt;nowiki&gt;a property intended to indicate the height of any objects from the ground&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14789|contributed to narrative universe]] (&lt;nowiki&gt;narrative universe that a person contributed to&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14792|‎name type]] (&lt;nowiki&gt;type of noun or name the sense is&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14796|introduced to]] (&lt;nowiki&gt;region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14767|d anime store Work ID]], [[:d:Property:P14768|d anime store Person ID]], [[:d:Property:P14769|Crank-in! drama ID]], [[:d:Property:P14770|Crank-in! animation ID]], [[:d:Property:P14771|Crank-in! person ID]], [[:d:Property:P14772|‎STAPI Book ID]], [[:d:Property:P14773|‎STAPI Episode ID]], [[:d:Property:P14774|‎STAPI Performer ID]], [[:d:Property:P14775|‎Qidian Author ID]], [[:d:Property:P14776|Crank-in! movie ID]], [[:d:Property:P14777|‎DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Property:P14778|‎Criticker Film ID]], [[:d:Property:P14779|Lulu spotlight ID]], [[:d:Property:P14780|German Maritime Museum Ship ID]], [[:d:Property:P14781|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Property:P14782|izohli.uz word ID]], [[:d:Property:P14783|Ciel d'oc publication ID]], [[:d:Property:P14784|Lift-World lift ID]], [[:d:Property:P14785|‎STAPI Comics ID]], [[:d:Property:P14786|Qidian Book ID]], [[:d:Property:P14787|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14790|DMM maker ID]], [[:d:Property:P14791|Registry of Type Design ID]], [[:d:Property:P14793|‎Fediverse address]], [[:d:Property:P14794|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Property:P14795|‎WorldFootball.net ID (new)]], [[:d:Property:P14797|Sofia monuments register ID]], [[:d:Property:P14798|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Property:P14799|Ariana Museum ID]], [[:d:Property:P14800|RIdIM ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/school of martial arts|school of martial arts]] (&lt;nowiki&gt;school or style of martial arts this person studied&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has official Italian government website|has official Italian government website]] (&lt;nowiki&gt;tems that the item has an official website operated by or belonging to the Government of Italy&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Infraestructuras de Portugal ID|Infraestructuras de Portugal ID]] (&lt;nowiki&gt;station code Infraestruturas de Portugal&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumer ID|Silloria perfumer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria notes ID|Silloria notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beer Advocate beer style ID|Beer Advocate beer style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBFC release ID|BBFC release ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifier for a person in norwegian polar history|Identifier for a person in norwegian polar history]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmová databáze seriál ID|Filmová databáze seriál ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Serbo-Croatian Literary Language entry ID|Serbo-Croatian Literary Language entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/dbv member slug|dbv member slug]], [[:d:Wikidata:Property proposal/idw member ID|idw member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sky programme ID|Sky programme ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/immaterieelerfgoed.be ID|immaterieelerfgoed.be ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geoshape Repository ID|Geoshape Repository ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FIBA.basketball event ID|FIBA.basketball event ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SEASLUG.WORLD species ID|SEASLUG.WORLD species ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria brands ID|Silloria brands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT|Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Parson ID|Kinolights Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Work ID|Kinolights Work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O|Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.uk constituency ID|parliament.uk constituency ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Europeans In East Africa ID|Europeans In East Africa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID|Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Judoresults judoka ID|Judoresults judoka ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumes ID|Silloria perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumes ID|Scent Base perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IMCDB work ID|IMCDB work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador de sardana de somarxiu.cat|identificador de sardana de somarxiu.cat]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Xcity maker ID|Xcity maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CrashPad Series performer ID|CrashPad Series performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PinkLabel.TV performer ID|PinkLabel.TV performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Seiyu Grand Prix Person ID|Seiyu Grand Prix Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Person ID|animehack Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Program ID|animehack Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack movie ID|animehack movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/XBIZ.com topic ID|XBIZ.com topic ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
**[https://w.wiki/TYra roughly ~4.000 massacres reported in Wikidata]
**[https://w.wiki/TXBP Passports cover that have at least 4 languages]
** [https://w.wiki/TZjc Landkreis Reutlingen Items missing  a picture, displayed on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260815083000-Windharp-20260812063800|source]])
** [https://w.wiki/TZjt Radio stations in Virginia, USA, plotted on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260809204600-Bluerasberry-20260803150500|source]])
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E528|(E528) Space Telescope, instrument in outer space for observing distant space objects]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Côte_d'Ivoire/Tabs|Project Côte d'Ivoire]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Indonesia/Kegiatan/Datathon/Arsip/2026|Project Indonesia: Hari Domain Public International Datathon 2026]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Immigration_and_Visas|Project Immigration and Visas]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_University_of_North_Carolina_at_Chapel_Hill_EMCO|Project University of North Carolina at Chapel Hill EMC0]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Recent_deaths|Recent deaths (this report can help for updating Wikipedia articles]]

''' Development '''
* Query Service: We started preparing the constraint checks for the migration from Blazegraph to QLever.
* Page load times: We looked into unnecessarily loaded modules related to the Wikidata Bridge to see if we can remove them and speed up page load times.
* Wikipedia and co:
** We worked with English Wikipedia to optimize the CiteQ module code to generate less usage tracking for &quot;Anonymous&quot;.
** We checked a variety of Mediawiki areas where Parsoid deprecation may lead to breakages.*
* Sustainability: We are planning to migrate the usage tracking data to the X1 extension cluster. We are checking which queries involving entity usage will need re-writing or updating.
* REST API: We finished adding support for getting a full Lexeme and started work on creating Lexemes.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:40, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30921730 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #746 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-24. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#745]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: [[m:Event:Wikidata Lab XLVIII|Wikidata Lab XLVIII: Outreach Dashboard]], August 27, at 15:30 UTC. Come see and discuss new Wikidata functionalities of the Outreach Dashboard!

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: [https://diff.wikimedia.org/2026/08/20/finishing-outreachy-with-wikidata-support-for-wikiscore/ Finishing Outreachy with Wikidata support for Wikiscore] by ACorrea WMB and AnaMRRuiz
* Papers: [https://zenodo.org/records/21032521 Climate Knowledge Graph (ClimateKG)] - A partnership project to make a knowledge graph of the 10,000 page Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) Sixth Assessment Report. 

''' Tool of the week '''
*[https://lex-olympia.toolforge.org Lex-Olympia] — A new tool for improving Wikidata Lexemes. Try it out and share your feedback with the developer and community.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Research study: AI tools for content verifiability on Wikidata. Researchers from King's College London are inviting Wikidata editors (especially those working on health or GLAM/cultural heritage content) to participate in a two-stage study (1-hour interview + 2-hour workshop) exploring how AI tools can support content verifiability. Participants receive compensation via Love2Shop vouchers. Sign up [https://qualtrics.kcl.ac.uk/jfe/form/SV_brAn2DKOrDz0fum here] (Qualtrics form).

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14801|‎BBFC release ID]], [[:d:Property:P14802|Silloria brands ID]], [[:d:Property:P14804|Silloria notes ID]], [[:d:Property:P14805|Silloria perfumer ID]], [[:d:Property:P14806|Kinolights person ID]], [[:d:Property:P14808|Kinolights work ID]], [[:d:Property:P14809|‎BeerAdvocate beer style ID]], [[:d:Property:P14810|‎immaterieelerfgoed.be ID]], [[:d:Property:P14811|idw member ID]], [[:d:Property:P14812|Geoshape Repository municipality ID]], [[:d:Property:P14813|Filmová databáze seriál ID]], [[:d:Property:P14814|FIBA.basketball event ID]], [[:d:Property:P14815|dbv member slug]], [[:d:Property:P14816|Silloria perfumes ID]], [[:d:Property:P14817|SEASLUG.WORLD species ID]], [[:d:Property:P14818|parliament.uk constituency ID]], [[:d:Property:P14819|‎Judoresults judoka ID]], [[:d:Property:P14820|‎Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID]], [[:d:Property:P14821|IMCDB work ID]], [[:d:Property:P14822|Norwegian polarhistory ID]], [[:d:Property:P14824|CREDD'O catalog ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/substance control status|substance control status]] (&lt;nowiki&gt;control regime a substance is placed under in a jurisdiction or by an international treaty — schedule, class, or explicitly uncontrolled; qualify with &quot;applies to jurisdiction&quot; (P1001) and start/end time&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Bibcode access status|Bibcode access status]] (&lt;nowiki&gt;Indicator of the access statement for a document on Bibcode&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/wowKorea Parson ID|wowKorea Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/wowKorea Work ID|wowKorea Work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TOWER RECORDS ONLINE artist ID|TOWER RECORDS ONLINE artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Antarctic Protected Areas database ID|Antarctic Protected Areas database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WikiPepper pepper ID|WikiPepper pepper ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID|Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NAKED(X-DIABLO) actress ID|NAKED(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo ID|Weibo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Umamusume Wiki article ID|Umamusume Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du CREDD'O|Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du CREDD'O]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian NAPR identification number|Georgian NAPR identification number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Companyinfo.ge corporation ID|Companyinfo.ge corporation ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/T&amp;F NCAAdb athlete ID|T&amp;F NCAAdb athlete ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UkrBIN ID|UkrBIN ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier|Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:[https://w.wiki/Tc4r Railway stations map in the two Koreas]

''' Development '''
* REST API: We are continuing the work on making it possible to create a Lexeme and will then move on to adding statements to Lexemes.
* GraphQL: We are working on moving the Item search from cirrussearch to mariadb to be able to add more functionality.
* Newcomer homepage: We are updating the text to move it away from some Wikipedia-specific phrases (e.g. articles)
* Mobile editing: We worked on not showing edit links on old revisions and diffs since those can not be edited.
* Page load times: We continued looking into unnecessarily loaded modules related to the Wikidata Bridge to see if we can remove them and speed up page load times.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #747 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-31. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#746]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/INAPerson 1|INAPerson 1]] - '''Task/s:''' Create Wikidata pages entries for mostly French journalists, using INA (French National Audiovisual Institute) catalogue as reference.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DifoolBot 9|DifoolBot 9]] - '''Task/s:''' (1) Fix [[Property:P214|VIAF cluster ID &lt;small&gt;(P214)&lt;/small&gt;]] statements deprecated for [[Q14946528|conflation &lt;small&gt;(Q14946528)&lt;/small&gt;]] once VIAF has split the cluster. (2) Deprecate VIAF ID values that VIAF has since redirected or abandoned, and add the redirect target if it is not already on another Wikidata item.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Openpep|Openpep]] - '''Task/s:''' Maintenance of Politically Exposed Person (PEP) data on Wikidata for Thai government officials.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DutchFixer|DutchFixer]] - '''Task/s:''' Reformat Dutch verb forms that are listed as [[Q1994301|past tense &lt;small&gt;(Q1994301)&lt;/small&gt;]], [[Q814722|participle &lt;small&gt;(Q814722)&lt;/small&gt;]] to simply use [[Q12717679|past participle &lt;small&gt;(Q12717679)&lt;/small&gt;]]
* Closed request for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DL2204bot 4|DL2204bot 4]] - Closed as ''Approved''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Yirbot|Yirbot]] - Closed as ''Approved''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/RupumpedBot|RupumpedBot]] - Closed as ''Approved''
* Survey: The [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScv4BEQqn-sSsJNvIFCRgMDpr_K59Y0UjdXx5rO8MzAs4CRjw/viewform OpenRefine 2026 User Survey] is open.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** WikidataCon 2027 will be hosted in Istanbul, Türkiye from 29 to 31 October 2027, in partnership with the Wikimedians of Turkic Languages User Group. The dates mark Wikidata's 15th birthday. More details to follow.
** Wikidata Query Service Days, October 17-23: The next online event by Wikimedia Deutschland will be about the migration from Blazegraph to QLever. Learn what's changing, try the new system, and get help rewriting your queries. [[Event:Query Service Days 2026|Register now]]!
** Next LD4 Wikidata Affinity Group session – 1 September 2026: Adélie Ranville will present how Wikidata can support literature reviews. [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/Wikidata_for_literature_review|Event page]] — 16:00 UTC / 6pm CEST.
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #92 Sep. 7 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
* Looking ahead: [[w:Event:Wikidata_Day_NYC_2026|Wikidata Day in New York City 2026]] - hosted by the [[w:Pratt_Institute_School_of_Information|Pratt Institute School of Information]] on October 30, 19:00 - 23:00 CEST.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [[Diffblog:beyond-wikipedia-a-technical-workshop-introducing-moroccan-teachers-to-wikidata-and-the-wikimedia-technical-ecosystem|Beyond Wikipedia: A Technical Workshop Introducing Moroccan Teachers to Wikidata and the Wikimedia Technical Ecosystem]]
** [[Diffblog:wiki-oto-2026-a-new-collaboration-to-make-african-women-more-visible|Wiki OTO 2026: A new collaboration to make African women more visible]]
** [[Diffblog:six-months-of-building-leaders-bridging-knowledge-gaps-and-strengthening-community-by-africa-wiki-women|Six Months of Building Leaders, Bridging Knowledge Gaps, and Strengthening Community by Africa Wiki Women]]
** [https://casrai.org/guides/wikidata-qid-pid-hub-research-entities Wikidata as a PID Hub for Research Entities: QIDs Alongside ORCID, ROR, and ISNI] - by CASRAI, a community-maintained open vocabulary for research administration project.
* Videos:
** [https://youtube.com/watch?v=a2qV2wHPE_s&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Wikidata Lab XLVIII: Outreach Dashboard], WM Brasil and EduWiki present Wikidata functionalities on the dashboard, including some new things coming.
** [https://youtube.com/watch?v=D3Gb1079BB4&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m WikiTree How-To: BEE Extension for Wikidata] - WikiTree is a family-tree generator and now includes a Wikidata-powered extension that will help surface notables for inclusion.
** [https://youtube.com/watch?v=Gz2-R-eBedk&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m LIVE Wikidata editing #125]
** [https://www.youtube.com/watch?v=aK2bTdHhV8s Wikidata plug-in for ArchivesSpace]

''' Tool of the week '''
* [https://wikidata-timetrail.toolforge.org/Wikidata Timetrail] is a tool by Nahom Araya it visualizes the movement of Wikidata items over time by mapping their associated events and locations. Enter an Item ID/Name and select a supported property from the dropdown list to fetch a timetrail.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The Wikimedia Deutschland software [[d:Wikidata:Linked Open Data development plan|development plan]] has been updated to include activity estimates for the third quarter (Q3).
* The Wikidata development team is proposing a redesign of [[d:Special:NewItem|Special:NewItem]] with a warning banner and conflict-of-interest checkbox to reduce the increase in promotional editing. We need your feedback on the wording and designs. Head over to [[d:Wikidata:Reducing promotional editing|Wikidata:Reducing promotional editing]] and share your thoughts on the talk page by 15 September.
* Due to an increase of non-notable item creation, and their subsequent request for deletion (and undeletion), a new page has been created. [[d:Wikidata:Requests_for_new_items|Requests for new items]] exists for those who are unsure if their item idea is notable enough, or have a conflict of interest. The Wikidata Community can help by reviewing requests and offering advice.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14834|substance control status]] (&lt;nowiki&gt;control regime a substance is placed under in a jurisdiction or by an international treaty — schedule, class, or explicitly uncontrolled; qualify with &quot;applies to jurisdiction&quot; (P1001) and start/end time&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14825|animehack program ID]], [[:d:Property:P14826|animehack movie ID]], [[:d:Property:P14827|animehack person ID]], [[:d:Property:P14828|Xcity maker ID]], [[:d:Property:P14829|XBIZ.com topic ID]], [[:d:Property:P14830|WikiPepper pepper ID]], [[:d:Property:P14831|Seiyu Grand Prix person ID]], [[:d:Property:P14832|PinkLabel.TV performer ID]], [[:d:Property:P14833|‎Antarctic Protected Areas database ID]], [[:d:Property:P14835|Infraestructuras de Portugal ID]], [[:d:Property:P14836|‎Umamusume Wiki article ID]], [[:d:Property:P14837|Tower Records Online artist ID]], [[:d:Property:P14838|‎Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID]], [[:d:Property:P14839|SOMARXIU.CAT sardana ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Texas Legislators: Past &amp; Present ID|Texas Legislators: Past &amp; Present ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a legislator on the Legislative Reference Library of Texas website&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/file page start and file page end|file page start and file page end]] (&lt;nowiki&gt;indicate a page number of a pdf file, if multiple pages is involved&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Clubhouse|Clubhouse]] (&lt;nowiki&gt;A proposal to denote the buildings occupied by members clubs. This can be useful when the clubs change clubhouse or merge or cease to exist.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/LPF rating|LPF rating]] (&lt;nowiki&gt;film and media rating in Malaysia by the Film Censorship Board&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/phonetic synthesis method|phonetic synthesis method]] (&lt;nowiki&gt;phonetic synthesis method used to process the recorded voice from a human source to build a voice bank&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans le Mémorial du clergé (1914-1918)|Identifiant dans le Mémorial du clergé (1914-1918)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/sgpbusiness.com ID|sgpbusiness.com ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Redalyc author ID|Redalyc author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage glossary ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Natural Heritage taxon ID|Brussels Inventory of Natural Heritage taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inventory of Movable Heritage designer ID|Inventory of Movable Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage object type ID|Brussels Inventory of Movable Heritage object type ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage material ID|Brussels Inventory of Movable Heritage material ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage technique ID|Brussels Inventory of Movable Heritage technique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lunarstorm person ID|Lunarstorm person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/World Athletics competition ID|World Athletics competition ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Archive in Baden-Württemberg ID|Archive in Baden-Württemberg ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Arcinsys Niedersachsen/Bremen ID|Arcinsys Niedersachsen/Bremen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Arcinsys Hessen ID|Arcinsys Hessen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sharjah Dictionary word ID|Sharjah Dictionary word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GenWiki|GenWiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stereo Ve Mono release ID|Stereo Ve Mono release ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kudos author ID|Kudos author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stiftungsarchive ID|Stiftungsarchive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Archivportal Thüringen ID|Archivportal Thüringen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/findbuch.net subdomain|findbuch.net subdomain]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Onderwijstermen Taalunie ID|Onderwijstermen Taalunie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology function ID|Allotrope Foundation Ontology function ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology process ID|Allotrope Foundation Ontology process ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology quality ID|Allotrope Foundation Ontology quality ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology role ID|Allotrope Foundation Ontology role ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology result ID|Allotrope Foundation Ontology result ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant de l'annuaire Drag France|Identifiant de l'annuaire Drag France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Statistics Finland Concept Database ID|Statistics Finland Concept Database ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/T$Ys Items with a P275 value (''copyright licence'')] - [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_K%C3%BChn-20260825102100-Janhrach-20260825093200|(source)]]
** [https://w.wiki/TfC$ English adverbs missing a P5238 (''combines lexemes'') value] - [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Piecesofuk-20260820075100-English_adverbs_missing_P5238|(source)]]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E311|English adverb (E311)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Organized_Labour|Project Organized Labour]], a companion Project to [[w:Wikipedia:WikiProject_Organized_Labour|Wikipedia's WikiProject]], it is established to expand articles and items, properties and ontologies for collective bargaining/organised labour and trade union practices.
** [[d:Wikidata:WikiProject_chublets-software|Project Chublets Software]]
* WikiProject Highlights: Project Ontology added subpages for [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/CCO|CC0]], [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/DOLCE|DOLCE]] and [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/BFO/Class_Order|BFO Class order]].
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deaths_at_Wikipedia|Deaths at Wikipedia]] - This report collects items missing a [[d:Property:P570|P570 ''(date of death)'']] but they do feature in a Wikipedia 'Recent Deaths' article.

''' Development '''
* Query Service: We have continued adapting the Constraints system for the migration from Blazegraph to QLever.
* Wikidata integration in the Wikimedia projects:
** We are investigating how to treat watchlist and recent changes entries from Wikidata that are about adding, changing or removing a sitelink. These seem to be category of Wikidata changes not everyone is interested in and a candidate for filtering.
** We looked into how to make the process of adding Wikidata support for a newly created Wikimedia projects less manual for the team and did a proof of concept for automating some of the database operations.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:22, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #748 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-07. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#747]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/HsfBot|HsfBot]] - '''Task/s:''' Mostly add missing Indonesian Wikipedia sitelinks to Wikidata items for taxonomy templates created by HsfBot on idwiki.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CrossrefIDsBot|CrossrefIDsBot]] - '''Task/s:''' Adding Crossref ID, DOI, Print ISSN, and Online ISSN from Crossref dataset where they are missing in Wikidata.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CatmapperBot|CatmapperBot]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P14249|SocioMap ID]] statements for reviewed SocioMap category mappings, and provisionally add [[Property:P2888|exact match]] URLs for reviewed ArchaMap category mappings until Wikidata approves an ArchaMap-specific identifier property.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/BenchfolkBot|BenchfolkBot]] - '''Task/s:''' Add or correct sourced statements on existing items after explicit human approval.
* New request for comments:
** [[d:Wikidata:Requests for comment/Request for comments: in country of citizenship (P27), to remove class political territorial entity (Q1048835) as a valid value-type constraint (Q21510865)|Class Q1048835 as a not valid value-type constraint]] - To remove an incorrect value for {{Q|Q21510865}} for [[d:Property:P27|P27 &lt;small&gt;''(country of citizenship)''&lt;/small&gt;]]
** [[d:Wikidata:Project_chat#c-Qbli2mHd-20260906142300-Anything_goes_for_P18?|Project chat: What images are appropriate for P18?]] - a lengthy discussion about quality control and what is acceptable for a [[d:Property:P18|P18 &lt;small&gt;''(image)''&lt;/small&gt;]] value.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: [https://www.sanchoelsabio.eus/en/actividades/taller-abierto-documentando-las-biografias-del-patrimonio-cultural-vasco-en-wikipedia-y-wikidata-22092026/ac-57/ Open Workshop: Connecting Basque heritage authors (Persons and entities) in Wikipedia and Wikidata] - 22 September - 09:00 - 11:30 CEST.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: What Does a Wikidata-Powered Abstract Wikipedia Article Look Like? (Links: [https://jsamwrites.substack.com/p/what-does-a-wikidata-powered-abstract Substack] and [https://jsamwrites.medium.com/what-does-a-wikidata-powered-abstract-wikipedia-article-look-like-91c071859780 Medium])
* Papers: Bemme, J., &amp; Winkler, A. (2026). Mehr Edits wagen? Virtuelle Ausstellungen erschließen mit Wikidata und Commons. LIBREAS. Library Ideas, (48). https://doi.org/10.18452/37905 / https://libreas.eu/ausgabe48/bemme/

''' Tool of the week '''
* [https://tabernacle.toolforge.org/#/tab Tabernacle] is a tool by [[User: Magnus Manske]] it generates a table of Wikidata items and statements. Allows for quick addition of some types via WiDaR.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The 10th issue of the [[Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|Wikidata Platform Newsletter]] is out. Also remember to join the [[Event:Blazegraph Migration Office Hours - Sept 2026|next Blazegraph Migration Office Hour]], that will take place [https://zonestamp.toolforge.org/1788883200 Tuesday, 8th September 2026 at 16:00 UTC]
* [https://thecastlemap.com/ The Castle Map] - every Castle, Fortress and Palace recorded on Wikidata, on a map.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14840|CREDDO author ID]], [[:d:Property:P14841|‎World Athletics competition ID]], [[:d:Property:P14842|Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier]], [[:d:Property:P14843|T&amp;F NCAAdb athlete ID]], [[:d:Property:P14844|COMDT author ID]], [[:d:Property:P14845|Clergy Memorial (1914-1918) ID]], [[:d:Property:P14846|‎Texas Legislators: Past &amp; Present ID]], [[:d:Property:P14847|Stiftungsarchive ID]], [[:d:Property:P14848|Redalyc author ID]], [[:d:Property:P14849|Kudos author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Pokémon Ability|Pokémon Ability]] (&lt;nowiki&gt;Pokémon Ability assigned to this Pokémon species or form in games of the Pokémon series&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Collective bargaining coverage|Collective bargaining coverage]] (&lt;nowiki&gt;Percentage of workers covered by collective agreement coverage. This is distinct from union membership rate, because non-union members can also be covered, for example France has 7% union density but 98% collective bargaining coverage.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/encompasses|encompasses]] (&lt;nowiki&gt;specific entity this placeholder item may represent when the exact one is unknown&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/marionetteist|marionetteist]] (&lt;nowiki&gt;Person who manipulates a marionette in real time to create the illusion of life.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has expression of concern|has expression of concern]] (&lt;nowiki&gt;(article) has an expression of concern (expression of concern notice)&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Common Core Ontologies concept ID|Common Core Ontologies concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AbeBooks author ID|AbeBooks author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DEHIO digital Deutschland Bauwerk ID|DEHIO digital Deutschland Bauwerk ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VocaDB tag ID|VocaDB tag ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CCLI song ID|CCLI song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LIDO concept ID|LIDO concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/The Telegraph topic ID|The Telegraph topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BLL-Ontology concept ID|BLL-Ontology concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GOLD linguistic concept ID|GOLD linguistic concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ISBNdb author ID|ISBNdb author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookWyrm author ID|BookWyrm author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookWyrm book ID|BookWyrm book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/China Railway station telegraph code|China Railway station telegraph code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darija.io ID|Darija.io ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Vietnamese Administrative Unit Codes|Vietnamese Administrative Unit Codes]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Officials of Nazi Reich Ministries ID|Officials of Nazi Reich Ministries ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fandom.com universe page|Fandom.com universe page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KennisWest ID|KennisWest ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët|identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Phenotype and Trait Ontology ID|Phenotype and Trait Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Governors’ Association ID|National Governors’ Association ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Numista engraver or designer ID|Numista engraver or designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of Alabama ID (new schema)|Encyclopedia of Alabama ID (new schema)]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/UGCJ UNESCO Heritage sites 100km or less from the centre of the Meditrranean Sea] [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_K%C3%BChn-20260907113600-Ecritures-20260906215500|(source)]]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E213|spaceport]] (E213): schema for [[d:Q194188|spaceport ''&lt;small&gt;(Q194188)&lt;/small&gt;'']] locations, used to launch and receive spacecraft.
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Medicine/Knee_Arthroplasty|Project Medicine / Knee Arthroplasty]] - a comprehensive subpage to model the techniques and procedures for knee-related surgery.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Same_humans/Occupations_(1–50)|Same Humans/List by Occupations]] - this report presents possible human duplicates by comparing name and birth/death dates. They can be reviewed and flagged for merging and/or deletion.

''' Development '''
* Sustainability:
** We are looking into improvements to caching for Property labels ([[phab:T434204]])
** We are continuing to prepare the move of the entity_usage table to the extension database cluster. Moving the tables is tentatively scheduled to begin after 24. September. ([[phab:T427472]])
* Newcomer homepage: We are working on making the [[d:Special:Homepage|Newcomer Homepage]] show labels for Items instead of just the ID ([[phab:T429345]])
* Wikidata changes in Watchlist and Recent changes of Wikipedia and co: We are deciding how filtering will look for hiding language link changes on wikis where the sitelink has not changed ([[phab:T435904]])
* REST API: We are continuing to expand the support for Lexemes in the API, specifically creating a Lexeme, adding a statement to a Lexeme and adding a Form to a Lexeme

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] ·  [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 7 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #749 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-14. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#748]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: 
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Chrisahn|Chrisahn]]
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Amitie 10g|Amitie 10g]]
:&lt;small&gt;Both RfPs are scheduled to end after 17 September 2026 21:56 (UTC)&lt;/small&gt;
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 15|William Avery Bot 15]] - '''Task/s:''' Automatically update [[Wikidata:Administrators by language]], as requested at [[Wikidata:Bot requests#Request to automatically update Wikidata:Administrators by language (2026-08-04)]]
* Closed request for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/CrossrefIDsBot|CrossrefIDsBot]] - Closed as Approved
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Request_for_comments:_in_country_of_citizenship_(P27),_to_remove_class_political_territorial_entity_(Q1048835)_as_a_valid_value-type_constraint_(Q21510865)|Should class ''political territorial entity &lt;small&gt;(Q1048835)&lt;/small&gt;'' as a valid ''value-type constraint &lt;small&gt;(Q21510865)&lt;/small&gt;'' be removed from ''country of citizenship &lt;small&gt;(P27)&lt;/small&gt;'' ?]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #93 Oct. 5 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
** Next Linked Data for Libraries [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group LD4 Wikidata Affinity Group] session: Tuesday, September 15, 2026  9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST ([https://zonestamp.toolforge.org/1789488000 Time zone converter]). Adélie Ranville demonstrates useful tools around bibliographic data and citations in Wikidata, Wikipedia and Wikiversity, including Zotero, Cita, and Tabernacle.::Event page: [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/Wikidata_for_literature_review|WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/'''Wikidata for literature review''']]
* '''[[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday|Wikidata's 14th Birthday]] is approaching!''' Join us October 29 for a Birthday call. 
** [[d:Special:RegisterForEvent/3536|Register]] to receive updates and news
** [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday/Run_an_event|Run a local event]] or [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday/Calendar|find events]] to join near you.
** Join the [[d:Event:Wikidata_Fourteenth_Birthday/Presents_%26_messages_call|Birthday Call]] and see what Presents and Messages will be shared.
* WikiCon (Regensburg) 2026 - the conference dedicated to the German-speaking Wikipedia and sister projects communities, is taking place from 18 - 20 September. The sessions involving Wikidata: [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/Wikidata_–_9_Jahre_danach|Wikidata - 9 Years later]], [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/Quellen_in_Wikidata_eingeben|Enter sources in Wikidata]], [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/Unkompliziert_Wikidata_erkunden_(usefulQueries)|Easily explore Wikidata (UsefulQueries)]],  and [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/WikiProjekt_Stolpersteine_goes_Wikidata|WikiProject Stolpersteine goes Wikidata]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://medium.com/@javierzomeo/how-i-inferred-the-family-relationships-of-nearly-one-million-people-from-wikidata-99724fd966fb Medium: How I inferred the family relationships of nearly 1 million people, from Wikidata]
** (Deutsch) [https://www.wikimedia.de/wp-content/uploads/2026/09/Wikidata_in_Museen_Archiven_und_Bibliotheken.pdf Wikidata in Museen, Archiven und Bibliotheken (PDF)]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=in3M5o_CMKM Live Wikidata Editing #126]
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i4eS1tcQzYE Workshop: Digital Humanities Methodologies Applied to Research]
** [https://www.youtube.com/watch?v=B9-MDvkO2Ow Sep 2026 Community Call:  International Image Interoperability Framework (IIIF) &amp; Wikimedia] - can IIIF be integrated with Wikimedia platforms, or as a Wikibase instance?
** [https://m.youtube.com/watch?v=5lxvetWlGqQ&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m 16 Days of Activism Against Gender-Based Violence Campaign Launch 2026 using Wikidata]

''' Tool of the week '''
* [https://lex-olympia.toolforge.org/ Lex-Olympia] is a tool by [[User: Luca.favorido]] it is an open, gamified challenge platform for exploring Wikidata lexemes, born as a successor to the now-unmaintained Lexeme Challenge tool. Players test their language knowledge by matching audio, hyphenations, and concepts to lexemes, competing via scores and a weekly leaderboard.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* WM Turkic languages user group ([https://www.instagram.com/p/Dc__Z8OxISH/ instagram post]): official co-hosts of WikidataCon 2027; Istanbul, Türkiye, in collaboration with Üsküdar University.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14867|phonetic synthesis method]] (&lt;nowiki&gt;phonetic synthesis method used to process the recorded voice from a human source to build a voice bank&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14869|‎LPF rating]] (&lt;nowiki&gt;film and media rating in Malaysia by the Film Censorship Board&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14875|‎Collective bargaining coverage]] (&lt;nowiki&gt;Percentage of workers covered by collective agreement coverage. This is distinct from union membership rate, because non-union members can also be covered, for example France has 7% union density but 98% collective bargaining coverage.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14881|has Pokémon Ability]] (&lt;nowiki&gt;Pokémon Ability assigned to this Pokémon species or form in games of the Pokémon series&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14850|‎Allotrope Foundation Ontology function ID]], [[:d:Property:P14851|‎Allotrope Foundation Ontology process ID]], [[:d:Property:P14852|‎Allotrope Foundation Ontology quality ID]], [[:d:Property:P14853|‎Allotrope Foundation Ontology result ID]], [[:d:Property:P14854|‎Allotrope Foundation Ontology role ID]], [[:d:Property:P14855|Arcinsys Hessen ID]], [[:d:Property:P14856|Arcinsys Niedersachsen/Bremen ID]], [[:d:Property:P14858|Archivportal Thüringen ID]], [[:d:Property:P14860|Baden-Württemberg archives ID]], [[:d:Property:P14861|BookWyrm author ID]], [[:d:Property:P14862|BookWyrm book ID]], [[:d:Property:P14863|VocaDB tag ID]], [[:d:Property:P14864|Statistics Finland Concept Database ID]], [[:d:Property:P14866|sgpbusiness.com ID]], [[:d:Property:P14868|‎LIDO concept ID]], [[:d:Property:P14870|‎Common Core Ontologies concept ID]], [[:d:Property:P14871|GenWiki article ID]], [[:d:Property:P14872|findbuch ID]], [[:d:Property:P14873|Darija.io ID]], [[:d:Property:P14874|‎China Railway telegraph code]], [[:d:Property:P14876|‎Sharjah Dictionary word ID]], [[:d:Property:P14877|CCLI song ID]], [[:d:Property:P14878|‎DEHIO digital Deutschland Bauwerk ID]], [[:d:Property:P14879|Vietnamese administrative unit code]], [[:d:Property:P14880|UkrBIN ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/stylized representation|stylized representation]] (&lt;nowiki&gt;stylized visual representation of the subject&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Former country|Former country]] (&lt;nowiki&gt;Historical country that was in force at the time of this event/object or in the past&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/North Dakota Legislative Assembly biography ID|North Dakota Legislative Assembly biography ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a biography at the North Dakota Legislative Assembly&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Wyoming Legislator Database ID|Wyoming Legislator Database ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a biography in the Wyoming Legislator Database&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/European Legislation Identifier|European Legislation Identifier]] (&lt;nowiki&gt;EU legislation identifier for documents published by the EU, its member states and other (non-EU) countries&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Visa requirement|Visa requirement]] (&lt;nowiki&gt;Requirement for a non-citizen to enter a country&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/FilmBaze people ID|FilmBaze people ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EHRI Institution ID|EHRI Institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Climate Policy Radar Topics|Climate Policy Radar Topics]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SEASLUG.WORLD taxon ID|SEASLUG.WORLD taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verenigingsloket vCode|Verenigingsloket vCode]], [[:d:Wikidata:Property proposal/StoryGraph book ID|StoryGraph book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/China Railway Pinyin code|China Railway Pinyin code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ZFIN person ID|ZFIN person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BallotReady person ID|BallotReady person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Film Archive of Japan ID|National Film Archive of Japan ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Baza osób polskich ID|Baza osób polskich ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mycelium entity ID|Mycelium entity ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant DDH|identifiant DDH]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Alberta Legislative Assembly member ID|Alberta Legislative Assembly member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Homeostasis imbalance process ontology|Homeostasis imbalance process ontology]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Damen-Basketball-Bundesliga (DBBL) Spieler ID|Damen-Basketball-Bundesliga (DBBL) Spieler ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Digital Momijiyama Bunko ID|Digital Momijiyama Bunko ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kunaicho Shoryobu Shuzo Kanseki Shuran ID|Kunaicho Shoryobu Shuzo Kanseki Shuran ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Union Catalogue Database of Japanese Texts ID|Union Catalogue Database of Japanese Texts ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Siwar entry ID|Siwar entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ISDCF studio identifier|ISDCF studio identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ISDCF facility identifier|ISDCF facility identifier]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/UGb4 Tram stops per network map]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E133|adminstrative district in Turkey (E133)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject Medicine/Knee Arthroplasty|WikiProject Medicine/Knee Arthroplasty]] maintains structured data for knee replacement on Wikidata, covering the procedure tree and the taxonomy of surgical techniques, with a literature layer of referenced scholarly articles.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Duga|WikiProject LGBT / Duga]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Victims_of_National_Socialism/Data_Model|Project Victims of National Socialism / Data model]]

''' Development '''
* Query Service migration: We are adapting more of the example queries for QLever
* Mobile editing: We are making minor adjustments in preparation for the rollout for everyone
* Wikidata integration in Wikipedia and co:
** We are continuing to automate the connection of Wikidata to newly-created wikis, and replace the sites table with a Sitematrix lookup, which is more efficient ([[phab:T431093]])
** We are continuing the research into how best to handle changes for language link updates in Recent changes and Watchlist, which are mostly considered not relevant for editors

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] ·  [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:59, 14 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== തിരുത്തലുകൾ ==
[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B5%86%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF&amp;diff=prev&amp;oldid=4667171 വെള്ളൂന്നി], [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AE%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9E%E0%B4%B3%E0%B4%BE%E0%B4%82%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%82&amp;diff=prev&amp;oldid=4667170 മഞ്ഞളാംപുറം], [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%8A%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B5%BD&amp;diff=prev&amp;oldid=4667169 വട്ടപ്പൊയിൽ] തുടങ്ങിയ ലേഖനങ്ങളിൽ വരുത്തിയ ഈ തിരുത്തലുകൾ കണ്ടു. അവയിൽ നിന്നും നീക്കംചെയ്ത ഡാറ്റ എന്തുകൊണ്ടും [[ഗുരേ]], [[മാൻ, പഞ്ചാബ്]], [[കൗൻകെ]] തുടങ്ങിയ ലേഖനങ്ങളിൽ കാണുന്ന ഡാറ്റയേക്കാൾ മികവുറ്റതും ഉപയോഗപ്രദവും ആയിരുന്നു എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടുകൊണ്ട് ഈ വിഷയത്തിൽ കൂടുതൽ പറയാൻ സമയം ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് പിൻ‌വാങ്ങുന്നു, നന്ദി, നമസ്കാരം [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:50, 16 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #750 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-21. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#749]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Kvazimodo|Kvazimodo]]
:&lt;small&gt;RfP is scheduled to end after 26 September 2026 08:42 (UTC)&lt;/small&gt;
* Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator#Chrisahn|Chrisahn]] - voting has been closed.
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/BenchfolkBot|BenchfolkBot]] - '''Task/s:''' Add or correct sourced statements on existing items after explicit human approval.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CatmapperBot|CatmapperBot]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P14249|SocioMap ID]] statements for reviewed SocioMap category mappings, and provisionally add [[Property:P2888|exact match]] URLs for reviewed ArchaMap category mappings until Wikidata approves an ArchaMap-specific identifier property.
* Closed request for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/HsfBot|HsfBot]] - Closed as Approved
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/Add properties to the Deletion policy|Add properties to the Deletion policy]] - following a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Amitie_10g-20260902214200-Should_identifier_properties_be_deleted_when_the_external_website_goes_offline?|Project Chat]] discussion, suggestions for an amendment to the policy are being discussed and your feedback is welcome.

''' Events '''
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[m:Open_Knowledge:_Wikimedia_%26_Research_in_the_CEE_Region/Registration_%26_scholarships|Open Knowledge Wikimedia Research in the CEE Region]], online participation to the Conference is still open, [[m:Open_Knowledge:_Wikimedia_%26_Research_in_the_CEE_Region/Registration_%26_scholarships|register here]]: 09 - 10 October.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers:
** [https://arxiv.org/abs/2609.20057 WiCleanData: Guaranteeing the Type Consistency of Wikidata by Taxonomy Refinement and Constraint Enforcement] by Peng et al., (2026).
** [https://www.researchgate.net/publication/414343459_The_Wikibase_Ecosystem_in_DH_and_GLAM The Wikibase Ecosystem in Digital Humanities and GLAM] by Lindemann et al., (2026).
* Videos: (Swedish) [https://www.youtube.com/watch?v=u8clrj_3MG4 The SAT trail in OSM and Wikidata] by Magnus Sälgö.

''' Tool of the week '''
* [https://wikidata-todo.toolforge.org/cloudy_concept.php Concept cloud] - Shows language labels for Wikipedia links from a Wikidata item, and allows label editing.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Job vacancy: [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261?gh_src=4n8hpqkx1us Software Engineer, Wikidata Platform]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14885|Wyoming Legislator Database ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a biography in the Wyoming Legislator Database&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14891|‎has expression of concern]] (&lt;nowiki&gt;(article) has an expression of concern (expression of concern notice)&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14882|National Governors’ Association ID]], [[:d:Property:P14883|Numista engraver or designer ID]], [[:d:Property:P14884|‎Phenotype and Trait Ontology ID]], [[:d:Property:P14886|‎ZFIN person ID]], [[:d:Property:P14887|Association Service Desk vCode]], [[:d:Property:P14888|Nazi Reich Ministries ID]], [[:d:Property:P14889|‎North Dakota Legislative Assembly biography ID]], [[:d:Property:P14890|KennisWest ID]], [[:d:Property:P14892|‎GOLD linguistic concept ID]], [[:d:Property:P14897|‎Alberta Legislative Assembly member ID]], [[:d:Property:P14900|EHRI Institution ID]], [[:d:Property:P14901|‎Encyclopedia of Alabama ID (new schema)]], [[:d:Property:P14902|National Film Archive of Japan ID]], [[:d:Property:P14903|‎Homeostasis imbalance process ontology]], [[:d:Property:P14904|DDH ID]], [[:d:Property:P14905|Economic Operators Registration and Identification number]], [[:d:Property:P14907|wowKorea work ID]], [[:d:Property:P14908|wowKorea Person ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/illustrator (character)|illustrator (character)]] (&lt;nowiki&gt;artist who illustrated the character&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/contribution URL|contribution URL]] (&lt;nowiki&gt;URL of a page explaining how to participate in or contribute to a project or organization&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Holy See cardinal biography ID|Holy See cardinal biography ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a cardinal's biography at the website of the Holy See&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Atomic radius, covalent radius and van der Waals radius|Atomic radius, covalent radius and van der Waals radius]] (&lt;nowiki&gt;measured or calculated radius of an atom of a chemical element&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Register of British Slave Traders person ID|Register of British Slave Traders person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Tric Trac|Tric Trac]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PsychonautWiki article ID|PsychonautWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hitchwiki article ID|Hitchwiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Raras disease ID|Raras disease ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Heritage Overlay Number|Heritage Overlay Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Techniques de l'Ingénieur author ID|Techniques de l'Ingénieur author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/nbsearch|nbsearch]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Indian Film History film ID|Indian Film History film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Indian Film History person ID|Indian Film History person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VideoGamesCritic game ID|VideoGamesCritic game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador Eldoblatge d'actor original|identificador Eldoblatge d'actor original]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador Eldoblatge d'actor de doblatge|identificador Eldoblatge d'actor de doblatge]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E206|(E206) ''Stolperstein'']]: Stumbling blocks, commemorative plaques set into the ground for victims of Nazism.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Taiwan/Wikidata_Cross-Domain_Forum|(Traditional Chinese) Project Taiwan: Wikidata Cross-Domain Forum]]
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_3|Project Ontology: Course Offering 3]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:User:Ivan_A._Krestinin/To_merge/Categories|Categories (to merge)]] - this list generated by User:Ivan A. Krestinin suggests potential duplicate categories.

''' Development '''
*

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:09, 21 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31043091 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #751 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-28. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#750]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/MamouriBot|MamouriBot]], '''Task/s:'''  Add census demographics — population, male population, female population, and no. of households — to existing Iranian settlement items identified by ''[[d:Property:P1010|Iran statistics ID (P1010)]]'', from the Statistical Center of Iran censuses of 1385 (2006) and 1395 (2016).

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The program for the Wikidata Query Service Days (October 17-23) is now published, covering the migration from Blazegraph to QLever with sessions for editors, reusers, and tool builders; see the event page for details and [[d:Event:Query_Service_Days_2026#Sessions|schedule]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [[Diffblog:from-university-research-to-free-knowledge-academics-discover-wikimedia/|From University Research to Free Knowledge: Academics Discover Wikimedia]] by [[m:User:Osps7|User:Osps7]]
** [https://enterprise.wikimedia.com/blog/wikidata-bulk-snapshots-batches/ WM Enterprise: Wikidata Bulk snapshots]
** [https://www.wikiloveswomen.org/2026/08/31/wiki-oto-2026-wiki-loves-women-and-africa-wiki-women-join-forces Wiki OTO 2026: Wiki Loves Women and Africa Wiki Women join forces!]
** [https://freeknowledgeafrica.org/making-african-restitution-efforts-more-visible/ Making African Restitution Efforts More Visible]
* Papers: [https://arxiv.org/html/2609.29474v1 CodeGraph: Open-Taxonomy Knowledge Graph for Source Code with Wikidata Grounding] by Pennino et al., (2026).
* Videos:
**When the Old Constraints Disappear: Work and Creativity in the Age of AI (Wikipedia-&gt;Wikidata-&gt;Wikifunctions-&gt;Abstract Wikipedia), John Samuel, Mindstone AI Meetup, September 22, 2026, Lyon, France ([https://community.mindstone.com/annotate/article_BAlTTMiMLlNJjjRpAn Video], [https://figshare.com/articles/presentation/When_the_Old_Constraints_Disappear_Work_and_Creativity_in_the_Age_of_AI_Mindstone_AI_Meetup_Lyon_-_John_Samuel/33968791 Slides])
** [https://www.youtube.com/watch?v=BS0BZF5WhRg&amp;pp=ygUIV2lraWRhdGE%3D AI BRIDGES Open Forum meeting - September 2026]

''' Tool of the week '''
* [https://humansmap.com/gallery/gallery.html#power HumansMap Gallery] - The site offers various type of visualizations, and offers the possibility to navigate through connections between people and organizations, based on your interests, powered by Wikidata.
* [https://bookitemizer.toolforge.org/ 📚 Wikidata Book Itemizer] It is a simple tool to catalog books on Wikidata! Creating work and edition items manually on Wikidata with proper metadata and multilingual labels can often be tedious and error-prone. Wikidata Book Itemizer automates this entire process with a simple form!

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Wikimedia Deutschland is researching how to improve interoperability between Wikidata, Wikibase Cloud, and Wikibase Suite. If you've worked with data imports or staging, or even if you haven't, your input would be valuable. The [https://wikimedia.sslsurvey.de/LOD-Interoperability-Migration survey] takes 5 to 10 minutes and is anonymous. More information on the background of the questions: [[d:Wikidata:Requests for comment/Mass-editing policy#Context|Wikidata:Requests for comment/Mass-editing policy#Context]]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14909|Union Catalogue Database of Japanese Texts ID]], [[:d:Property:P14910|‎Siwar entry ID]], [[:d:Property:P14911|Kunaicho Shoryobu Shuzo Kanseki Shuran ID]], [[:d:Property:P14912|‎Emulation General Wiki article ID]], [[:d:Property:P14913|Digital Momijiyama Bunko ID]], [[:d:Property:P14914|Raras disease ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Writers at Risk database ID|Writers at Risk database ID]] (&lt;nowiki&gt;Identifier in the PEN America Writers at Risk database, cataloging writers threatened, imprisoned, and jailed worldwide&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Ohio Entity Number|Ohio Entity Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NZPCN legacy ID|NZPCN legacy ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Žmonės.lt topic ID|Žmonės.lt topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jersey HER Reference|Jersey HER Reference]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le Maitron|Identifiant d'un(e) auteurice dans le Maitron]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Search profile handle|Google Search profile handle]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Leipziger Biographie ID|Leipziger Biographie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LEO-BW person ID|LEO-BW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Biopsa ID|Biopsa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Isle of Man Registered Building No.|Isle of Man Registered Building No.]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Waymark code|Waymark code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans OrthodoxWiki en français|Identifiant dans OrthodoxWiki en français]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WE League player ID|WE League player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WE League manager ID|WE League manager ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Delfi.lt topic ID|Delfi.lt topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lrytas.lt topic ID|Lrytas.lt topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Baidu Baike article|Baidu Baike article]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [[Wikidata:Request a query#c-YoshiRulz-20260927103700-Paula_(WDU)-20260925145700|Latin American Cinema / Films with an English or Portuguese Wikipedia page, but not Spanish]]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E422|(E422) 'Golden age of illustration']] book from the Maastricht University Library collection. 
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Schlaraffia|Project Schlaraffia]] - for enriching items about the German-language fraternity [[d:Q1305789|Schlaraffia ''&lt;small&gt;(Q1305789)&lt;/small&gt;'']] and its international and local associations.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Tamil_Nadu|Project Tamil Nadu]] dedicated to creating and improving Wikidata content related to [[d:Q1445|Tamil Nadu ''&lt;small&gt;(Q1445)&lt;/small&gt;'']] and [[d:Q5885|Tamil ''&lt;small&gt;(Q5885)&lt;/small&gt;'']]. 
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_PCC_EMCO_Wikidata_CoP/List_of_corporate_body_properties|Project PCC EMCO Wikidata CoP]] added a subpage for listing Properties normally associated with Corporate bodies.

''' Development '''
* Mobile statement editing: We are continuing with UX fixes. This is primarily visual polish and consistency as well as fixing bugs related to RTL display.
* Wikibase REST API:
** We are finishing the support for creating Lexemes and the statements on them.
** We are continuing working on support for adding Forms to a Lexeme.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are going to stop sending language link changes to the first few wikis. An initial deployment to group1 wikis is now planned for Monday, 05.10.2026. (Click group1 on [https://versions.toolforge.org this Toolforge page] to see which Wikis are included.) This will help reduce noise in Watchlists and Recent changes and help reduce the size of the database table holding recent changes on these wikis.
** Connecting a newly created Wiki to Wikidata is a manual task, we are automating that and optimising the SitesTable at the same time, making a 'single source of truth' that all wikis point to, rather than a table per Wiki that are all clones of each other.
** We are experimenting with raising the entity usage limit on wikis. If this is feasible, we can reduce the amount of bundled changes. This would reduce the quantity of Wikidata-triggered Recent Changes rows being created.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/The Gambia|The Gambia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 10:38, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31072096 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Question from [[User:SANOOp7772|SANOOp7772]] (16:54, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026) ==
I am improving --[[ഉപയോക്താവ്:SANOOp7772|SANOOp7772]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:SANOOp7772|സംവാദം]]) 16:54, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== Question from [[User:Aduraan|Aduraan]] (19:55, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026) ==
How to add articles? --[[ഉപയോക്താവ്:Aduraan|Aduraan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Aduraan|സംവാദം]]) 19:55, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #752 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-10-05. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#751]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/SaadBot|SaadBot]] - '''Task/s:''' A read-only (no edits) entity lookups for an academic research project building a relation triplet extraction (RTE) dataset from web text.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot|OKA bot]] - '''Tasks:''' Improve Wikidata items using authoritative open datasets, e.g., national mapping data and reference works: add sources, fill gaps, create missing items and report conflicts from the ''Swisstopo'' dataset and its subsets.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/FoxfindingBot|FoxfindingBot]] - '''Task/s:''' Passively enrich existing Wikidata games with gog.com metadata
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Wahl.de Bot|Wahl.de Bot]] - '''Task/s:''' Keep mandate data of German parliamentary members current. Edits to ''end date (P582)'', ''successor/replaced by  (P1366)'',  ''start time (P580)'', ''parliamentary term (P2937)''retrieved and sourced from official sources.
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/Split needed from Q4167836|Wikidata:Requests for comment/Split needed from Q4167836]]: Split [[d:Q4167836|Wikimedia category &lt;small&gt;''(Q4167836)''&lt;/small&gt;]] into two items, because one is for [[d:Q35252665|MediaWiki non-main namespace &lt;small&gt;''(Q35252665)''&lt;/small&gt;]] and the other is for [[d:Q14204246|Wikimedia project page &lt;small&gt;''(Q14204246)''&lt;/small&gt;]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** On October 9 ends up the early-bird registration with its reduced fees for [https://www.semantic-mediawiki.org/wiki/MediaWiki_Users_and_Developers_Conference_Fall_2026 MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2026], November 11-13, at {{Q|5918873}}. The program is already set up!
** [[d:Q139103554|Wikidata's 14th birthday &lt;small&gt;''(Q139103554)''&lt;/small&gt;]] in Taiwan: [[d:Wikidata:Fourteenth Birthday/Taiwan|Wikidata Cross-Domain Forum 2026]],  24 Oct 2026.
** (Deutsch) [https://www.aarauinfo.ch/event/eP0MjgtY Wikidata Writing Workshop], takes place Saturday, 31 October, 10:00 to 13:00 CEST at the Aargauer Kantonsbibliothek, Obere Vorstadt 6, 5000 Aarau.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** (Deutsch) [https://www.compgen.de/2026/10/video-meeting-domus-projekt-zur-haeusergeschichte/ Domus – an open data project on the history of houses] - Wikidata and FactGrid Wikibase combine to help build a map visualiser.
** [[diffblog:2026/10/04/wikinusantara-2026-a-second-chance-in-makassar|WikiNusantara 2026: a second chance in Makassar]]
** [https://www.nationalcollection.org.uk/events/news/launching-n-rich-wikimedia-project N-RICH: a new Wikimedia Project to explore Wikidata as a connective layer for UK cultural heritage infrastructure]
* Videos:
** (Short) [https://www.instagram.com/reels/DeAfcHjRYBb/ Schomburg Center’s 2026 Wikidata Edit-a-thon during the New York Black and African Literature Festival]
** [https://www.youtube.com/watch?v=qqBKhxP_QoU RLUK DSF | Linked data and the research library] - explores how libraries are engaging with linked data (including Wikidata) and what this means for metadata creation, management, and discovery.
** [https://www.youtube.com/watch?v=6xmELa8KZkU Wikidata 14th Birthday Celebration stream] with Africa Wiki Women.
** [https://www.youtube.com/watch?v=BS0BZF5WhRg AI BRIDGES Open Forum meeting], the September 2026 meeting, showcasing updates from the DARIAH’s DHWiki working group on Wikibase.
** [https://www.youtube.com/watch?v=oUJPT8w6NHk  Exploring networks of artists and scientists] with the Wikidata Query Service.
** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=UZ5hWv7xW9s What does Wikidata contribute to open library data?] with Elena Sánchez Nogales.
* LD4 Conference streams:
** [https://youtube.com/watch?v=8tJ5E4i7rgw&amp;t=490 Sessions 1 / Building more complete and linked GLAM datasets: The Smithsonian’s (In)Visible Women’s Project]
** [https://www.youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs Sessions 2], incl.
*** [https://youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs?t=4715 EMCO: Entity management for everyone]
*** [https://youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs?t=6476 Using Wikidata to identify duplicates in the Library of Congress Name Authority File (LCNAF)]
*** [https://youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs?t=7052 From Wikidata to Our Collection Management System: Automating GIS Import for Cultural Heritage Data]
** [https://www.youtube.com/watch?v=6CkLue6pZys Sessions 4] including Finding where to contribute on Wikidata with Dustpan and Broomstick. Wikidata is mentioned throughout the stream.
** [https://www.youtube.com/watch?v=j1S2VDS5F4k Sessions 5 / Reduced Fuzziness in Semantic Kompakkt 3D Object Viewer through Extensive Data Modelling in Wikibase]
** [https://youtube.com/watch?v=7x_K8nf1BpY?t=5029 Sessions 9 / Using Wikidata to Improve the Visibility of African Women in Open Knowledge]
** [https://youtube.com/watch?v=9VjMwwUM89c?t=1705 Sessions 10 / From Sounds to Solidarity: Jazz, Student Protests, and Wikidata]
** [https://www.youtube.com/watch?v=duTs2dQtl98 Wikidata Affinity Group: Working with Corporate Bodies for EMCO]

''' Tool of the week '''
* [https://mna.toolforge.org/ Mergers &amp; Acquisitions: A Wikidata Merge Assistant], a new web app that surfaces possible duplicate items from Wikidata and provides a simple interface for evaluating the candidate pairs and merging them together or marking them as different.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14924|disjoint with]] (&lt;nowiki&gt;instances of this type cannot be simultaneously instances of that type&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14934|‎contribution URL]] (&lt;nowiki&gt;URL of a page explaining how to participate in or contribute to a project or organization&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14936|atomic radius]] (&lt;nowiki&gt;measured or calculated radius of an atom of a chemical element&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14937|covalent radius]] (&lt;nowiki&gt;radius of an atom of a chemical element when covalently bonded&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14938|Van der Waals radius]] (&lt;nowiki&gt;radius of an imaginary hard sphere representing the distance of closest approach for a non-bonded atom&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14915|Tric Trac game ID]], [[:d:Property:P14916|Techniques de l'Ingénieur author ID]], [[:d:Property:P14917|Stereo Ve Mono release ID]], [[:d:Property:P14918|‎Sky programme ID]], [[:d:Property:P14919|‎Sky series ID]], [[:d:Property:P14920|Scent Base perfumes ID]], [[:d:Property:P14921|‎Register of British Slave Traders person ID]], [[:d:Property:P14922|‎Onderwijstermen Taalunie ID]], [[:d:Property:P14923|‎NZPCN legacy ID]], [[:d:Property:P14925|Biopsa ID]], [[:d:Property:P14926|‎Writers at Risk database ID]], [[:d:Property:P14927|LEO-BW person (GND) ID]], [[:d:Property:P14928|Leipziger Biographie ID]], [[:d:Property:P14929|Jersey HER Reference]], [[:d:Property:P14930|Isle of Man Registered Building No.]], [[:d:Property:P14931|‎Holy See cardinal biography ID]], [[:d:Property:P14932|‎Google Search profile handle]], [[:d:Property:P14933|Filmbaze people ID]], [[:d:Property:P14935|‎China Railway Pinyin code]], [[:d:Property:P14939|belarusenc.by ID]], [[:d:Property:P14940|‎BLL-Ontology concept ID]], [[:d:Property:P14941|‎IFWiki article]], [[:d:Property:P14942|Brussels ‎Inventory of Movable Heritage designer ID]], [[:d:Property:P14943|Eldoblatge original actor ID]], [[:d:Property:P14944|Eldoblatge original dub actor ID]], [[:d:Property:P14945|Drag France directory ID]], [[:d:Property:P14946|OrthodoxWiki ID (French)]], [[:d:Property:P14948|Le Maitron author ID]], [[:d:Property:P14949|‎Brussels Inventory of Architectural Heritage glossary ID]], [[:d:Property:P14950|‎Brussels Inventory of Movable Heritage material ID]], [[:d:Property:P14951|‎Brussels Inventory of Movable Heritage object type ID]], [[:d:Property:P14952|‎Brussels Inventory of Movable Heritage technique ID]], [[:d:Property:P14953|‎Brussels Inventory of Natural Heritage taxon ID]], [[:d:Property:P14954|‎WE League manager ID]], [[:d:Property:P14955|‎WE League player ID]], [[:d:Property:P14956|‎ArchaMap ID]], [[:d:Property:P14957|Womens German Basketball Bundesliga Player ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has language or spelling variant|has language or spelling variant]] (&lt;nowiki&gt;the (multilingual) label of the linked item is a a language, spelling or etymological variation of the label of this item&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/school of martial arts|school of martial arts]] (&lt;nowiki&gt;school or style of martial arts this person studied&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/YouSaid person ID|YouSaid person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Demko ID|Demko ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Niconico Pedia article ID|Niconico Pedia article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scholastica scholar ID|Scholastica scholar ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hannah Arendt edition person ID|Hannah Arendt edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AbeBooks author ID (2)|AbeBooks author ID (2)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans Calames|Identifiant dans Calames]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët|identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E379|ICH item(E379)]] - schema for a Unesco Intangible Cultural Heritage item in the international lists or national inventories.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_EastEnders|EastEnders (TV series)]] - a project for the BBC soap opera.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/EntitySchema_directory|The EntitySchema Directory]]

''' Development '''
* REST API: Continuing the work on adding support for lexicographical data, specifically creating a statement, Form and Sense on a Lexeme
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing to look into raising the entity usage limit. We are setting up monitoring to see how much it can reduce the amount of Recent Changes entries triggered from Wikidata.
* Mobile editing of statements: We continued addressing the remaining UX issues, including RTL and Kartographer issues
* hCaptcha: We are planning the support for it to Wikibase-specific pages like Special:New Item

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Tanzania|Tanzania]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:58, 5 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31072096 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #753 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-10-12. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#752]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;


''' Discussions '''
* Open request for adminship:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/DERDAKI ILIAS|DERDAKI ILIAS]] - {{Requests for permissions/Closetime|13 October 2026 11:19}}
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Aue Nai|Aue Nai]] - {{Requests for permissions/Closetime|15 October 2026 02:58}}
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot 2|OKA bot 2]] - '''Tasks:''' Two additional datasets for the ([[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot|already approved task of OKA bot]]). For each entry, the bot finds the matching item, adds the identifier if it is missing, and adds the facts the entry states, each referenced to the entry.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MisovalkoProfileBot|MisovalkoProfileBot]] - '''Task:''' A narrowly scoped source-verification and, only if approved, existing-item update process for [[Q97454550]].
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/RegularBot 4|RegularBot 4]] - '''Task/s:''' Create new items from Wikipedias.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/GZWDer (flood) 7|GZWDer (flood) 7]] - '''Task/s:''' Import data from external sources in comply with the recently approved [[Wikidata:Mass-editing policy]].
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/GZWDer (flood) 8|GZWDer (flood) 8]] - '''Task/s:''' Adding mul labels and aliases; cleanup existing labels in certain cases. No edits to other people's biographies, invented conference items, undocumented private engagements, unsupported future appearances, or promotional link dumps.
* Closed request for permissions/Bot, ''all closed as successful'': [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MamouriBot|MamouriBot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot|OKA bot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot|Rebot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 2|Rebot 2]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 3|Rebot 3]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 4|Rebot 4]]
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/has part (P527) for european political alliances (Q127603408)|Requests for comment/has part (P527) for european political alliances (Q127603408)]] - [[d:Q127603408|Q127603408]] (European political alliance) was created as a subclass of [[d:Q60170135|Q60170135]] (political alliance) for european parties. While [[d:Q60170135|Q60170135]] allows using has part(s) ([[d:Property:P527|Property:P527]]), they were reverted, with &quot;Members are not &quot;parts&quot;.
* Closed request for comments:
** [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing Policy]] - Consensus reached, the policy will be implemented.
** [[d:Wikidata:Requests_for_comment/External_identifier_sorting|External Identifier sorting]] - No consensus

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
* Wikidata [[d:Event:Query_Service_Days_2026|Query Service Days]] commences '''17 October, until 23 October''', make sure to [[d:Special:RegisterForEvent/4448|register for access]].
** See the [[d:Event:Query_Service_Days_2026#Sessions|full program]], sessions will repeat for different timezones
* Wikidata's 14th Birthday is coming, '''29 October'''. Join the [[d:Event:Wikidata_Fourteenth_Birthday/Presents_%26_messages_call|Birthday call]] and see what presents have been prepared, and see what community events [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday#Events_calendar|are happening near you]].
* [[d:Event:WikiData_Days_in_Africa/2026|Wikidata Days in Africa 2026]]
* Dates, location and scholarships are open for: [[wmania:2027:Scholarships|Wikimania 2027]]
* Dates and location for next Wikimedia Hackathon has been announced and scholarship applications are open: [[mw:Wikimedia_Hackathon_2027|Wikimedia Hackathon 2027]] * Previous event:
** If you missed the quarterly Wikidata + Wikibase Office Hour, you can [[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-10-07|find the transcript here]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: ''[https://rtnf.substack.com/p/p101-field-of-work P101 - field of work]'' by rtnF
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=S884qd1kcD0 Access to Memory (AtoM)] with Wikidata links.
** [https://www.youtube.com/watch?v=5X3k6jzzA7w  Lightning Talk Wikilokal Exploring Wikimedia Around You] with Affandy Murad, it combines information from Wikipedia, Wikidata, Wikivoyage, Wiktionary, and Nominatim within a 3-kilometer radius.
** [https://www.youtube.com/watch?v=A8w6Onlr26s  RDA Wikibase Cloud Sandbox Demonstration: Creating an Account and Logging In]  - demonstrates account creation and login process for Crystal Yragui's Wikibase cloud instance: A sandbox for students at  University of Washington information school as they learn  Official RDA cataloging.

''' Tool of the week '''
*[https://wikidata-reference-validator.toolforge.org/ Wikidata Reference Validator] - A tool which helps validate external references of Wikidata items to check if their links are still accessible or now offline. This matters because we want to ensure that we have solid references for statements in Wikidata, so we can demonstrate how we know what we know

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Wikidata:Mass-editing policy|Wikidata talk:Mass-editing policy]] has been accepted and is now in effect.
* [[f:Wikifunctions:Status_updates/2026-09-25#The_mayor_of_Paris|Wikifunctions Status Update 2026-09-25 (The Mayor of Paris)]] and Wikidata's spread across Wikipedias.
* [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Editing Wikidata statements on mobile devices is officially launching soon!]]&lt;br/&gt;The beta is ending, from '''October 14''', all editors will be able to edit all datatypes from mobile devices.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/disambiguated by|disambiguated by]] (&lt;nowiki&gt;Links a Wikibase Lexeme to a general disambiguation page, such as a [[Q4167410|Wikipedia disambiguation page]].&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/biome|biome]] (&lt;nowiki&gt;biome in which a geographical area is wholly or partly located, according to a documented ecological classification&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Bibliothèque nationale de Tunisie ID|Bibliothèque nationale de Tunisie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mappola ID|Mappola ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/On Think Tanks ID|On Think Tanks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld &amp; Geluid program ID|Beeld &amp; Geluid program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Le Random subject ID|Le Random subject ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RETE ID|RETE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificativo Corago di un evento|identificativo Corago di un evento]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AVN company ID|AVN company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AVN person ID 2|AVN person ID 2]], [[:d:Wikidata:Property proposal/swissNAMES3D ID|swissNAMES3D ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/THB Wiki ID|THB Wiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nederlands Fotomuseum-id|Nederlands Fotomuseum-id]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/YvAY Current collections of Astrolabes by the Lahore astrolabists] ([[:w:en:Lahore family of astrolabists|relevant English Wikipedia article]])

''' Development '''
* Mobile statement editing: We fixed a few remaining issues before the full roll-out to everyone later this week.
* hCaptcha support: We planned how to integrate support for hCaptcha in the Wikibase-related pages.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are collecting feedback from the first wikis about removing the language link change entries from Recent changes and watchlists.
** We are collecting data to determine how much we can increase the entity usage limit.
* REST API: We are continuing to add support for Lexeme editing to the REST API.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:49, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31072096 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 15 October 2026 ==
@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]], താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് വളരെ നന്ദി. എന്നിരുന്നാലും, താങ്കളുടെ ലേഖനത്തിലെ വിവരപ്പെട്ടിയിലുള്ള (Infobox) വാക്കുകൾ കൂടി മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ ഏറെ നന്നായിരിക്കും. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 16:32, 15 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ff3nlbp3eqzn8ol8tqoe3fv22sty7jb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.യു.പി. സ്കൂൾ കൊട്ടക്കാനം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155855</id>
    <revision>
      <id>4676458</id>
      <parentid>2281140</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:17:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55411-70</username>
        <id>224217</id>
      </contributor>
      <origin>4676458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4631" sha1="pigoynfzt4lwa3m4rgnwhnhqk0hgt3k" xml:space="preserve">{{Prettyurl|A.U.P.School Kottakkanam}}
[[File:Kottakkanam_aup_school.jpg|right|200px|കൊട്ടക്കാനം എ.യു.പി. സ്കൂൾ]]
[[തളിപ്പറമ്പ്]] വടക്ക് ഉപജില്ലയിലെ കൊട്ടക്കാനം എ.യു.പി. സ്കൂൾ 1954 ൽ സ്ഥാപിതമായി. പരേതനായ പി.വി. ചാത്തുക്കുട്ടി നമ്പ്യാരായിരുന്നു സ്ഥാപക മാനേജർ. 1954 ഏപ്രിൽ 15നു കൊട്ടക്കാനം എലമെന്ററി സ്കൂൾ എന്ന വിദ്യാലയം ബാരിസ്റ്റർ വി.ആർ. നായനാരുടെ അദ്ധ്യക്ഷതയിൽ ചിറക്കൽ ടി. ബാലകൃഷ്ണൻ നായർ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഒന്നു മുതൽ മൂന്ന് വരെ ക്ളാസ്സുകളോടെ ആരംഭിച്ച സ്കൂൾ 1956-57 വർഷം അഞ്ചാം തരം വരെയുള്ള എൽ.പി. സ്കൂളായും 1959-60 വർഷം എട്ടാം തരെ വരെയുള്ള യു.പി. സ്കൂളായും ഉയർത്തപ്പെട്ടു. 1961-62 വർഷം സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം 4+3+3 എന്ന രീതിയിലേക്ക് മാറ്റിയതോടെ എട്ടാം തരം നിർത്തലാക്കുകയും ഏഴാം തരം വരെയുള്ള യു.പി. സ്കൂളായി തുടർന്ന് വരികയും ചെയ്തു.
 
എൻ. കോരൻ മാസ്റ്റർ ആയിരുന്നു ആദ്യത്തെ പ്രധാനാദ്ധ്യാപകൻ. എം. അച്യുതൻ നമ്പ്യാർ പരേതനായ കെ. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ എന്നിവരായിരുന്നു സഹാദ്ധ്യാപകർ. 1976ൽ സ്കൂൾ മനേജ്മെന്റ് കൂവേരി എഡ്യുക്കേഷണൽ സൊസൈറ്റി ഏറ്റെടുത്തു. സൊസൈറ്റി സെക്രട്ടറിക്കാണ്‌ മാനേജറുടെ ചുമതല. കെ. നാരായണൻ നായർ (പ്രസിഡന്റ്), ടി. ജനാർദ്ദനൻ നായർ (സെക്രട്ടറി &amp; മാനേജർ) എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു ആദ്യ ഭരണ സമിതി. പി.പി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ, പി. ദാമോദരൻ, പി.വി. ദാമോദരൻ നമ്പ്യാർ എന്നിവർ വിവിധ കാലയളവിൽ മാനേജറുടെ ചുമതല വഹിച്ചിട്ടുണ്ട് 2004-09 ൽൽ ഐ ദാമോദരൻമാസ്റ്റർ (പ്രസിഡണ്ട്) പി വി ദാമോദരൻ നമ്പ്യാർ(സെക്രട്ടറി) ആയിട്ടുള്ള കമ്മിറ്റിയും തുടർന്ന് ടി.വി. പത്മനാഭൻ (പ്രസിഡൻ്റ്), സി.സി. നാരായണൻ മാസ്റ്റർ (സെക്രട്ടറി &amp; മാനേജർ) ആയ ഭരണ സമിതിയും ആയിരുന്നു ഭരണം. നടത്തിയത്.
 
എൻ. കോരൻ മാസ്റ്റർ, അച്യുതൻ നമ്പ്യാർ, എം.ഒ. ശ്രീധരൻ നമ്പ്യാർ, വി. ഗോവിന്ദൻ, ഇ.കെ. ഭവാനി എന്നിവർ പ്രധാനാധ്യാപകരായി പ്രവർത്തിച്ചു. 2005-06 വർഷം മുതൽ പി. ചന്ദ്രശേഖരനാണ്‌ പ്രധാനാധ്യാപകൻ. 2003-04 വർഷം മുതൽ പ്രീ പ്രൈമറി വിഭാഗവും, 2004-05 മുതൽ കമ്പ്യൂട്ടർ പഠന വിഭാഗവും സ്കൂളിൽ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery widths=&quot;650px&quot;&gt;
File:Kottakkanam_aup_school_panoramic_view.jpg|സ്കൂളിന്റെ ഒരു വിശാലദൃശ്യം
&lt;/gallery&gt;
[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>pigoynfzt4lwa3m4rgnwhnhqk0hgt3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹുസൈൻ മടവൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191985</id>
    <revision>
      <id>4676501</id>
      <parentid>4671916</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T10:05:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vicharam</username>
        <id>9387</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിത രേഖ */</comment>
      <origin>4676501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9382" sha1="o5pr1eh1m3od0gwx65yz9sm60x39xiv" xml:space="preserve">{{prettyurl|Hussain Madavoor}}
{{ToDisambig|വാക്ക്=മടവൂർ}}{{Infobox_Muslim scholars 
| image_name = 
| image_caption = ഹുസൈൻ മടവൂർ
| notability = [[മുസ്‌ലിം പണ്ഡിതൻ]]
| name = ഹുസൈൻ മടവൂർ
| birth =  {{birth date and age|1956|01|1}}
| birth_place    = [[മടവൂർ]],[[കോഴിക്കോട് ജില്ല]]
| Ethnicity = [[മലയാളി]]
| Region = [[മലബാർ]]
| main_interests = 
| works = ‌
.
| influences = 
| influenced = 
|}}
ഓൾ ഇന്ത്യ ഇസ്ലാഹി മൂവ്മെന്റ് ജനറൽ സെക്രട്ടറിയും [[കേന്ദ്ര ന്യൂനപക്ഷ മന്ത്രാലയം]] കേരള കോ -  ഓഡിനേറ്ററും ആണ് പി.കെ ഹുസൈൻ മടവൂർ. കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയിൽ അഫ്സലുൽ ഉലമാ പരീക്ഷയിലെ ആദ്യ റാങ്ക് ജേതാവാണ് ഹുസൈൻ മടവൂർ&lt;ref name=&quot;മാതൃഭൂമിബുക്സ്&quot;/&gt;.

== ജീവിത രേഖ ==
=== ജനനം കുടുംബം ===
കേരളം പിറന്ന 1956 ജനുവരി ഒന്നിന് കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ നരിക്കുനിക്കു സമീപം മടവൂർ പുനത്തുംകുഴിയിൽ പരേതനായ റിട്ട. അധ്യാപകൻ അബൂബക്കർ കോയയുടെയും ഹലീമയുടെയും മകനായി ജനനം. 
മോങ്ങം അൻവാറുൽ ഇസ്ലാം വനിതാ അറബിക് കോളജ് ലക്ചറർ സൽമയാണു ഭാര്യ. ജിഹാദ് (ബിസിനസ്), ജലാലുദ്ദീൻ (റൌളത്തൂൽ 
ഉലൂം അറബിക് കോളജ്), മുഹമ്മദ് (എൻജിനീയറിങ് വിദ്യാർഥി), അബ്ദുല്ല (ഹാഫിസ്), അബൂബക്കർ എന്നിവർ മക്കൾ. കോഴിക്കോട് ഫറോക്കിലാണ് ഇപ്പോൾ സ്ഥിരതാമസം. കോളേജ് അധ്യാപികയും സൂഫി ഗ്രന്ഥകാരിയുമായ ഷബ്നം നൂർജഹാൻ മരുമകളാണ്.

=== പഠനം ===
മടവൂർ എയുപി സ്കൂൾ, കൊടുവള്ളി ഹൈസ്കൂൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രാഥമിക പഠനം. ഫാറൂഖ് റൌളത്തുൽ ഉലൂം അറബിക് കോളജിൽ നിന്ന് 1977ൽ ഒന്നാം റാങ്കോടെ അഫ്സലുൽ ഉലമാ ബിരുദം&lt;ref name=&quot;മാതൃഭൂമിബുക്സ്&quot;&gt;{{cite web |title=മാതൃഭൂമി ബുക്സ് |url=https://www.mathrubhumi.com/books/special/mbifl2019/speakers/hussain-madavoor-mbifl2019-1.3474908 |accessdate=31 ഓഗസ്റ്റ് 2019 |archive-date=2019-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831100414/https://www.mathrubhumi.com/books/special/mbifl2019/speakers/hussain-madavoor-mbifl2019-1.3474908 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 1980 - 85ൽ മക്ക&lt;ref name=&quot;Osella&quot;/&gt; ഉമ്മുൽഖുറാ സർവകലാശാലയിൽനിന്ന് ഇസ്ലാമിക പഠനത്തിൽ ഉന്നതബിരുദം. 1988ൽ അലിഗഢ് മുസ്ലിം സർവകലാശാലയിൽനിന്ന് അറബിക് ഭാഷയിലും സാഹിത്യത്തിലും ബിരുദാനന്തര ബിരുദം. 2004ൽ കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയിൽനിന്ന് പിഎച്ച്ഡി&lt;ref name=&quot;Osella&quot;&gt;{{cite journal |last1=Filippo Osella &amp; Caroline Osella |title=Islamism and Social Reform in Kerala, South India |journal=Modern Asian Studies |volume=42 |issue=2/3 |page=325 |url=https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/pdf/20488022.pdf||jstor=20488022}}&lt;/ref&gt;. മക്ക, മദീന വിശുദ്ധ നഗരങ്ങളിലെ ഇന്ത്യൻ പണ്ഡിത സാന്നിധ്യവും സേവനവും സംബന്ധിച്ച ഗവേഷണത്തിനാണ് കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയിൽനിന്ന് പിഎച്ച്ഡി നേടിയത്. മക്കയിലും മദീനയിലും സേവനം ചെയ്യുന്ന 31 ഇന്ത്യൻ പണ്ഡിതരുടെ ചരിത്രമാണ് ഈ ഗവേഷണത്തിൽ അനാവരണം ചെയ്യുന്നത്.

1972ൽ മുജാഹിദ് വിദ്യാർഥി സംഘടനാ (എം.എസ്.എം.) പ്രവർത്തകനായ ഇദ്ദേഹം പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ എം.എസ്.എം. കോഴിക്കോട് ജില്ലാ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി. 1977ൽ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയുമായി. മുജാഹിദ് യുവജന സംഘടനയായ ഐഎസ്എം&lt;ref name=&quot;MB206&quot;&gt;{{cite book |last1=Mumtas Begum A.L. |title=Muslim women in Malabar Study in social and cultural change |page=206 |url=https://sg.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/19904/10/10_chapter%204.pdf#page=23 |accessdate=29 ഒക്ടോബർ 2019 |archive-date=2020-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719104501/https://sg.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/19904/10/10_chapter%204.pdf#page=23 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റായി 1985ൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു; ഒരു വ്യാഴവട്ടക്കാലം ഈ സ്ഥാനത്തു തുടർന്നു. മുജാഹിദ് ഉന്നത സംഘടനയായ കേരള നദ്വത്തുൽ മുജാഹിദീൻ കോഴിക്കോട് ജില്ലാ പ്രസിഡന്റായത് മുപ്പത്തിരണ്ടാം വയസ്സിൽ (1988). 1997ൽ കെ.എൻ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. ഇതേവർഷം തന്നെ മുജാഹിദ് പണ്ഡിത സംഘടനയായ കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമാ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. 2002ൽ മുജാഹിദ് സംഘടനയിലുണ്ടായ പിളർപ്പിനെത്തുടർന്ന് നദ്വത്തുൽ മുജാഹിദീൻ (മടവൂർ വിഭാഗം) ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി. 
കേരളത്തിലെ ഒരു ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതനും ഉറുദു ഭാഷാ പണ്ഡിതനുമാണ് '''ഹുസൈൻ മടവൂർ.''' നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഫോർ പ്രൊമോഷൻ ഓഫ് ഉറുദു ലാംഗ്വേജ് എക്‌സിക്യുട്ടീവ് കമ്മിറ്റി അംഗമായി&lt;ref&gt;http://www.urducouncil.nic.in/council/member_of_executive.html&lt;/ref&gt; കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഇദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചു&lt;ref name=&quot;islahinews&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.islahinews.com/2012/01/blog-post_21.html |title=ഇസ്ലാഹിന്യൂസ്.കോം |access-date=2012-05-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124849/http://www.islahinews.com/2012/01/blog-post_21.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഇന്ത്യൻ ഇസ്ലാഹി മൂവ്‌മെന്റ് സെക്രട്ടറി ആണിദ്ദേഹം. &lt;ref&gt;[http://www.mathrubhumi.com/kozhikode/news/1600501-local_news-kozhikode-%E0%B4%A8%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B4%BF.html മാതൃഭൂമി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം == 
മക്കയിലെ ഉമ്മുൽ ഖുറാ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് [[അറബി]] ഭാഷയിൽ ബിരുദവും അലിഗർ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് എം എ യും കാലിക്കറ്റ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഡോക്ടറേറ്റും നേടിയിട്ടുണ്ട് ഇദ്ദേഹം.&lt;ref name=&quot;islahinews&quot;/&gt;
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{bio-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സലഫി നേതാക്കൾ]]</text>
      <sha1>o5pr1eh1m3od0gwx65yz9sm60x39xiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഔട്ട്‌ലുക്ക്.കോം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>202574</id>
    <revision>
      <id>4676337</id>
      <parentid>3774503</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7935" sha1="81ee18e2fw8wu9u6adnp995qe24o9yp" xml:space="preserve">{{prettyurl|Outlook.com}} 
{{Infobox website
| name            = ഔട്ട്​ലുക്ക്.കോം
| logo            = Microsoft_Outlook_Icon_(2025–present).svg
| screenshot      = [[പ്രമാണം:Outlook.com Inbox.jpg|300px]]
| caption         = Screenshot of Outlook.com inbox view
| url             = {{URL|www.outlook.com}}
| slogan          =
| commercial      = അതെ
| type            = [[വെബ്മെയിൽ]]
| registration    = ആവശ്യമാണ്
| language        = വിവിധ ഭാഷകൾ
| num_users       =
| content_license = പ്രോപ്രൈറ്ററി
| owner           = [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] 
| author          = [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]]
| editor          =
| launch_date     = {{Start date and age|2012|07|31|df=yes}} (ബീറ്റ)
| alexa           = {{Decrease}} 7,001 ({{as of|2017|03|31|alt= March 2017}})&lt;ref name=&quot;alexa&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/Outlook.com |title= Outlook.com Site Info |publisher= [[Alexa Internet]] |accessdate= മാർച്ച് 31, 2017 |archive-date= 2016-03-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160321234143/http://www.alexa.com/siteinfo/outlook.com |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
| revenue         =
| current_status  = ഓൺലൈൻ
| footnotes       =
}}

മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ പുതിയ വെബ്മെയിൽ സേവനമാണ്  '''ഔട്ട്​ലുക്ക്.കോം'''&lt;ref name=&quot;IntroductionBlog&quot;&gt;{{cite web |url=http://blogs.office.com/b/microsoft-outlook/archive/2012/07/31/introducing-outlook-com-modern-email-for-the-next-billion-mailboxes.aspx |title=Introducing Outlook.com - Modern Email for the Next Billion Mailboxes |author=Jones, Chris |date=31 July 2012 |work=Outlook Blog |publisher=[[Microsoft]] |accessdate=31 July 2012}}&lt;/ref&gt;. ഇപ്പോൾ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഇത് നൽകുന്നത്. പതിയെ ഹോട്ട്മെയിലിനെ മാറ്റി ഔട്ട്​ലുക്ക് ആക്കും&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.winsupersite.com/article/windows-live/outlookcom-mail-microsoft-reimagines-webmail-143877 |title=Outlook.com Mail: Microsoft Reimagines Webmail |author=[[Paul Thurrott|Thurrott, Paul]] |date=31 July 2012 |work=Paul Thurrott's Supersite for Windows |publisher=Paul Thurrott |accessdate=01 August 2012}}&lt;/ref&gt;.
മൈക്രോസോഫ്റ്റ് സ്വന്തമാക്കിയ സ്‌കൈപ്പ് (Skype) വീഡിയോ ചാറ്റ് സൗകര്യത്തിന്റെ സാധ്യത പരമാവധി പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ പാകത്തിലാണ് ഔട്ട്​ലുക്ക്.കോം രൂപപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. വിൻഡോസ് 8 പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന്റെ മെട്രോ യുഐ (Metro UI) യുമായി ചേർന്നുപോകത്തക്കവിധം ഔട്ട്‌ലുക്ക് ഡോട്ട്‌കോമിനെ രൂപപ്പെടുത്തുകയാണ് മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ചെയ്തത്. 

ഈമെയിലുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നവരുടെ അക്കൗണ്ടുകൾ 'ഓവർലോഡാ'കുന്ന അവസ്ഥയാണിന്നുള്ളതെന്ന് ഔട്ട്‌ലുക്ക് ഡോട്ട് കോം അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് മൈക്രോസോഫ്റ്റ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.
അതിനൊരു പരിഹാരം, വെബ്‌മെയിലിലുള്ള വിവിധ തരം ഉള്ളടക്കഘടകങ്ങളെ ഓട്ടോമാറ്റിക്കായി വ്യത്യസ്ത സ്ഥാനങ്ങളിൽ ക്രമീകരിക്കുകയാണ്. ഔട്ട്​ലുക്ക്.കോം മിൽ ഈമെയിൽ സന്ദേശങ്ങളും കോൺടാക്ടുകളും ന്യൂസ്‌ലെറ്ററുകളും പാക്കേജ് ഡെലിവറി നോട്ടീസുകളും സോഷ്യൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് പോസ്റ്റുകളും വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിലായിതിക്കും സൂക്ഷിക്കുക. 

യൂസർമാർ വരിക്കാരായേക്കാവുന്ന മറ്റ് സർവീസുകളുമായി എളുപ്പം ബന്ധപ്പെടാൻ പാകത്തിലാണ് ഔട്ട്‌ലുക്ക് അക്കൗണ്ട് രൂപപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഫെയ്‌സ്ബുക്ക്, ട്വിറ്റർ, ലിങ്കഡ്ഇൻ, ഗൂഗിൾ എന്നിവയുമായി (വൈകാതെ സ്‌കൈപ്പുമായും) ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ആദ്യ ഈമെയിൽ സർവീസായിരിക്കും ഇതെന്ന് മൈക്രോസോഫ്റ്റിലെ ക്രിസ് ജോൺസ് പറഞ്ഞു. 

ഔട്ട്​ലുക്ക്.കോം മിന് മറ്റ് സേവനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസമായി ചുണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് ഇതാണ്; നിലവിലുള്ള ഈമെയിൽ സർവീസുകളിലൊക്കെ അറ്റാച്ച് ചെയ്യാവുന്ന ചിത്രങ്ങളുടെയും വീഡിയോ ഫയലുകളുടെയും വലിപ്പത്തിന് പരിധിയുണ്ട്. ആ പരിമിതി ഉണ്ടാവില്ല എന്നതാണ് ഔട്ട്‌ലുക്ക് ഡോട്ട് കോമിന്റെ പ്രത്യേകത.
മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ സ്‌കൈഡ്രൈവ് (Skydrive) സർവീസിന്റെ സഹായത്തോടെ ഏത് വലിപ്പത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളും വീഡിയോകളും അറ്റാച്ച് ചെയ്ത് അയയ്ക്കാൻ കഴിയും. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/tech/microsoft-hotmail-outlook-web-mail-email-service-skype-skydrive-291335.html |title=ഹോട്ട്‌മെയിൽ പോകുന്നു; ഇനി ഔട്ട്‌ലുക്ക് ഡോട്ട് കോം  , മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ |access-date=2012-08-02 |archive-date=2012-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120802153947/http://www.mathrubhumi.com/tech/microsoft-hotmail-outlook-web-mail-email-service-skype-skydrive-291335.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

== അവലംബം ==
{{ref list}}

== വായനയ്ക്കായി ==
{{refbegin}}
* {{Cite news |url=http://www.engadget.com/2012/07/31/outlook-preview-email-service-microsoft |title=Outlook.com preview: Microsoft reinvents its online email offerings |work=[[Engadget]] |publisher=[[Aol]] |first=Dana |last=Wollman |date=31 July 2012 |accessdate=1 August 2012}}
{{refend}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
* {{Official website|www.outlook.com}}

{{Windows Live}}
{{Microsoft Office}}
{{Microsoft}}

[[വർഗ്ഗം:മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]]
[[വർഗ്ഗം:വെബ്മെയിൽ]]
[[വർഗ്ഗം:വെബ്മെയിൽ‎]]</text>
      <sha1>81ee18e2fw8wu9u6adnp995qe24o9yp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കെ.എ. ജയശീലൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265552</id>
    <revision>
      <id>4676335</id>
      <parentid>4526181</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:29:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26229" sha1="m13zrlz57mma0iq9cj8djyo9ewy1jfp" xml:space="preserve">{{prettyurl|K.A. Jayaseelan}}
{{Infobox person
|image = Jayaseelan-2.JPG
| caption = കെ.എ. ജയശീലൻ, ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനും മലയാള കവിയും
|imagesize = 
| name = കെ.എ. ജയശീലൻ
| birth_name = കാരാട്ടുപറമ്പിൽ അച്ച്യുതൻ ജയശീലൻ
| birth_date = {{birth date and age|1940|7|27}}
| yearsactive = 
| location = [[ഇന്ത്യ]]
| spouse = ഡോ. അമൃതവല്ലി
| homepage = 
| children = അന്നപൂർണ്ണ, മൈത്രേയി
|}}
പ്രമുഖ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനും [[മലയാളം|മലയാള]] കവിയുമാണ് കാരാട്ടുപറമ്പിൽ അച്ച്യുതൻ ജയശീലൻ എന്ന '''കെ. എ. ജയശീലൻ'''. [[നോം ചോംസ്കി|ചോംസ്കിയൻ]] ഭാഷാശാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ദ്രാവിഡഭാഷകളെ വിശകലനം ചെയ്തിട്ടുള്ള ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് കെ.എ. ജയശീലൻ.  മലയാള വ്യാകരണത്തിൻറെ പല സവിശേഷതകളും സാർവ്വലൌകിക വ്യാകരണം (Universal Grammar), സംക്ഷേപസിദ്ധാന്തം (Minimalist theory) എന്നിവ  ഉപയോഗിച്ച് ജയശീലൻ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആധുനിക ഭാഷാശാസ്ത്ര പുരോഗതിയ്ക്ക് ഈ വിശകലനങ്ങളും മലയാളം മുതലായ ഭാരതീയ ഭാഷകളുടെ ഉദാഹരണങ്ങളും മുതൽക്കൂട്ടായി. പിന്നീട് നടന്ന പല ഗവേഷണങ്ങൾക്കും ജയശീലന്റെ പഠനങ്ങൾ അടിത്തറയായി &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.languageinindia.com/nov2003/ciefl10.html#chapter1 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102140159/http://www.languageinindia.com/nov2003/ciefl10.html#chapter1 |archive-date=2013-11-02 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. 1940 ജൂലൈ 27-ന് [[കോഴിക്കോട്]] ജനിച്ചു &lt;ref name=&quot;BenjaminsPub&quot;&gt;{{cite book|title=Linguistic Theory and South Asian Languages: Essays in honour of K. A. Jayaseelan|year=2007|publisher=John Benjamins Publishing|isbn=9789027233660|url=http://benjamins.com/#catalog/books/la.102/main|author=Josef Bayer Tanmoy Bhattacharya M.T. Hany Babu|accessdate=2013 നവംബർ 11|page=1,2|date=16|month=May}}&lt;/ref&gt; .[[ഹൈദരാബാദ്|ഹൈദരാബാദിലെ]] [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇംഗ്ലീഷ് ആന്റ് ഫോറിൻ ലാംഗ്വേജസ്|സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇംഗ്ലീഷ് ആൻഡ് ഫോറിൻ ലാങ്ങ്ഗ്വജസിൽ]] (CIEFL) പ്രൊഫസർ ആയിരുന്നു.

==വിദ്യാഭ്യാസം, അധ്യാപകവൃത്തി==

[[ഫറോക്ക്]] ഗവ. ഗണപത് സ്കൂൾ , [[ഫറൂക്ക് കോളേജ്]], [[മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം [[മദ്രാസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി|മദ്രാസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] നിന്ന് [[ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യം|ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിൽ]] എം.എ. യും (1960), എം.ലിറ്റും (1963) [[ശാന്തിനികേതൻ|ശാന്തിനികേതനിലെ]] [[വിശ്വഭാരതി സർവ്വകലാശാല|വിശ്വഭാരതി സർവ്വകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് [[ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യം|ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിൽ]] ഡോക്ടറേറ്റും (1970) നേടി. [[മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്]], പി.എസ്.ജി കോളേജ് കോയമ്പത്തൂർ , സെന്റ് തോമസ് കോളേജ്, തൃശൂർ , റീജിയണൽ കോളേജ് ഓഫ് എഡ്യുക്കേഷൻ, ഭോപ്പാൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ലക്ചററായും ജോലി ചെയ്തു. 1970-ൽ ഹൈദരബാദിലെ സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇംഗ്ലീഷ് ആന്റ് ഫോറിൻ ലാംഗ്വേജസ് (സി.ഐ.ഇ.എഫ്.എൽ ) എന്ന സ്ഥാപനത്തിൽ ലക്ചറർ ആയി ചേർന്നു. സി.ഐ.ഇ.എഫ്.എൽ-ൽ അധ്യാപകനായി ജോലി നോക്കവെ ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിൽ താത്പര്യം ജനിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1973-ൽ [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] ലങ്കാസ്റ്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്നും ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിൽ എം. എ.യും 1980-ൽ [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] സൈമൺ ഫ്രേസർ സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്നും [[ഭാഷാശാസ്ത്രം|ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിൽ]] ഡോക്ടറേറ്റും കരസ്ഥമാക്കി.&lt;ref name=&quot;BenjaminsPub&quot; /&gt;.  ഇപ്പോൾ [[ഇംഗ്ലീഷ് ആൻഡ് ഫോറിൻ ലാങ്വേജസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ദ ഇംഗ്ലീഷ് ആൻഡ് ഫോറിൻ ലാങ്വേജസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (ഇ.എഫ്.എൽ.യു) എന്ന പേരിൽ കേന്ദ്രസർവ്വകലാശാലയായി ഉയർത്തപ്പെട്ട&lt;ref name=&quot;timesofindia&quot;&gt;[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-08-06/hyderabad/27989682_1_ciefl-foreign-languages-search-committee IT industry welcomes new varsity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131205042955/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-08-06/hyderabad/27989682_1_ciefl-foreign-languages-search-committee |date=2013-12-05 }} Times of India&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EDU&quot;&gt;[http://www.edu-leaders.com/content/eflu-have-regular-vc-soon EFLU to have regular VC soon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130914110403/http://www.edu-leaders.com/content/eflu-have-regular-vc-soon |date=2013-09-14 }} EDU&lt;/ref&gt; പഴയ സി.ഐ.ഇ.എഫ്.എൽ-ൽ തന്നെ പ്രൊഫസറായി വിരമിച്ചതിനുശേഷവും ഭാഷാശാസ്ത്രം പഠിപ്പിക്കുന്നു.

==കുടുംബം==
അച്ഛൻ, കോളേജദ്ധ്യാപകനായിരുന്ന കെ. ആർ അച്യുതൻ. അമ്മ,‘[[മിതവാദി]]’ പത്രാധിപരായിരുന്ന [[സി. കൃഷ്ണൻ|സി.കൃഷ്ണന്റെ]], മൂത്തമകൾ ഉമ്പൂലി. 
ഇംഗ്ലീഷ് ആന്റ് ഫോറിൻ ലാങ്ഗ്വേജസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ തന്നെ പ്രൊഫസറായ ഡോ.അമൃതവല്ലി ആണ് ഭാര്യ. അന്നപൂർണ്ണ, മൈത്രേയി എന്നിവർ മക്കൾ.

==ഭാഷാശാസ്ത്ര രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ==
ആധുനിക ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിൽ [[നോം ചോംസ്കി|നോം ചോംസ്കിയുടെ]] [[പ്രജനക വ്യാകരണം|പ്രജനക വ്യാകരണ]] (generative grammar) സമീപനം പിന്തുടരുന്ന ജയശീലൻ ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഈ രംഗത്തെ ആദ്യകാല പ്രയോക്താക്കളിൽ ഒരാളാണ്.
ചോംസ്കിയുടെ [[സാർവലൗകിക വ്യാകരണം|സാർവലൗകിക വ്യാകരണ സിദ്ധാന്തത്തിനു]] (universal grammar) [[ദക്ഷിണേഷ്യൻ ഭാഷകൾ|ദക്ഷിണേഷ്യൻ ഭാഷകളിൽനിന്ന്]], പ്രത്യേകിച്ചു [[മലയാളം|മലയാളത്തിൽനിന്ന്]] പരീക്ഷണജന്യ തെളിവുകൾ ലഭ്യമാക്കുന്നതിനു ജയശീലൻ തുടങ്ങിവെച്ച ദക്ഷിണേഷ്യൻ ഭാഷകളിലെ ഭാഷാശാസ്ത്ര ഗവേഷണങ്ങൾ വലിയൊരളവിൽ സഹായിച്ചു. ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിന്റെ വിവിധ തലങ്ങളിൽ ദക്ഷിണേഷ്യൻ ഭാഷകളുടെ താരതമ്യ പഠനം നടക്കുന്നത് ജയശീലൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ശ്രമഫലമായാണ്. ഗവേഷണതല്പരരായ വിദ്യാർഥികളെ അവരവരുടെ മാതൃഭാഷയുടെ ഘടനയും പ്രത്യേകതകളും പഠിക്കാനും രേഖപ്പെടുത്തിവെക്കാനും അദ്ദേഹം പ്രേരിപ്പിച്ചു.

ജയശീലൻറെ ഗവേഷണങ്ങൾ മുഖ്യമായും ഭാഷയിലെ പദവാക്യഘടനാ ശാഖയെ (Syntax) കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് നടന്നിട്ടുള്ളത്. ആധുനിക ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിൽ പടി പടിയായി വികസിച്ചു വന്ന പ്രജനക വ്യാകരണ സിദ്ധാന്തം (generative grammar), സാർവ്വലൌകിക വ്യാകരണ സിദ്ധാന്തം (Universal grammar), സംക്ഷേപസിദ്ധാന്തം (Minimalist theory) എന്നിവയിൽ ജയശീലൻ അദ്ദേഹത്തിൻറെ സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യകാലത്തെ ഗവേഷണ വിഷയങ്ങൾ ഭാഷയിലെ ഉപവാക്യ ലോപ പ്രതിഭാസത്തിൻറെ ഇനങ്ങൾ ആയ ഡിലീഷൻ, ഗാപ്പിംഗ്  എന്നിവ ആയിരുന്നു. അവയിൽ നിന്ന് പുരോഗമിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ ഇൻഡോ യൂറോപ്യൻ, ദ്രാവിഡ ഭാഷകളുടെ പല പ്രത്യേകതകളും അദ്ദേഹം പ്രധാനമായ പല സിദ്ധാന്തങ്ങളും ഖണ്ഡിക്കുവാനോ പിന്താങ്ങുവാനോ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[റിച്ചാർഡ്‌ കെയ്ൻ]] എന്ന ഭാഷാ ശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ വിരുദ്ധചേർച്ച (anti-symmetry) എന്ന സിദ്ധാന്തം ഉപയോഗിച്ച് ജയശീലൻ മലയാളത്തിൻറെ വാക്യ/ക്രിയ/ഉപവാക്യ വ്യവഹാരങ്ങളെ വിശദമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.വാക്യഘടനയുടെ മിശ്രിത രൂപ (Scrambling) വ്യവഹാരങ്ങൾ നടക്കുന്നത് കേന്ദ്രീകരണം (focus) മൂലമോ പ്രതിപാദ്യം (topic) മൂലമോ ആണെന്ന് ജയശീലൻ സൈദ്ധാന്തികമായി വിശദീകരിക്കുന്നു.

(1) അപ്പു അമ്മുവിന് ഇന്നലെ പുസ്തകം കൊടുത്തു.

എന്ന വാക്യം

(2) അമ്മുവിന് ഇന്നലെ പുസ്തകം കൊടുത്തു, അപ്പു.

എന്ന വാക്യം ആക്കി മാറ്റുമ്പോൾ അതിലെ  “അമ്മുവിന്&quot; എന്ന [[കർമ്മം (വ്യാകരണം)|കർമ്മ]] ധാതു വാക്യത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലേക്ക് വ്യവഹരിച്ചത് അതിനു പ്രതിപാദ്യ സ്വഭാവം  കൈവരിക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ് എന്നും, [[ക്രിയ (വ്യാകരണം)|ക്രിയയുടെ]] പിന്നിൽ വരുന്ന ധാതുക്കൾക്ക് ഒരിക്കലും പ്രതിപാദ്യ സ്വഭാവമോ, കേന്ദ്രീകൃത സ്വഭാവമോ ലഭിക്കുന്നില്ല എന്നും ജയശീലൻ സമർഥിക്കുന്നു. ഇവിടെ “അപ്പു&quot; എന്ന കർത്താവ് ധാതു ഊന്നൽ നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു അധികം വരുന്ന വിവരണം മാത്രമായി ചുരുങ്ങുന്നു എന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നു.

ബാന്ധവ സിദ്ധാന്തപ്പ്രകാരം (binding theory)  മലയാളത്തിൻറെ ക്രമക്രിയകൾ (serial verbs), സ്വവാവിസർവ്വനാമം (reflexive pronoun), എന്നിവയും ജയശീലന്റെ പഠനവിഷയങ്ങൾ ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹം ചോദ്യ ധാതുക്കളുടെ വ്യവഹാരം (wh-Movement)  മിശ്രിതഘടന എന്നിവയെ പറ്റിയും നിരവധി ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആധുനിക ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിൻറെ സിദ്ധാന്തങ്ങൾക്ക്‌ പലതിനും ജയശീലന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പരീക്ഷണജന്യ തെളിവുകൾ [[ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ|ഭാരതീയ ഭാഷകളിൽ]] നിന്നും നൽകപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

വാക്യഘടനയിൽ ഗവേഷണം ചെയ്യുന്ന ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞരെ ഏറെ കുഴക്കിയിട്ടുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ ഒന്നാണു വിഭിന്ന ഭാഷകളിൽ കാണുന്ന വാക്കുകളുടെ ക്രമീകരണത്തിലെ ഐകരൂപ്യമില്ലായ്മ. സാർവലൗകിക വ്യാകരണ സിദ്ധാന്തം അനുസരിച്ച് ഭാഷകളുടെയെല്ലാം അടിസ്ഥാനമായുള്ള തത്ത്വങ്ങൾ സമാനമാണ്. അവയുടെ വൈവിധ്യത്തിനു കാരണമാകട്ടെ, പരാമെട്രിക് മൂല്യങ്ങളിലുള്ള (parametric values) വ്യത്യാസവും.ഇതനുസരിച്ചു വാക്കുകളുടെ ക്രമീകരണത്തിലുള്ള ഐകരൂപ്യമില്ലായ്മക്ക് കാരണമായി കരുതപ്പെട്ടിരുന്നത് പരാമെട്രിക് മൂല്യങ്ങളിലുള്ള വ്യത്യാസമാണ്. ഉദാഹരണമായി [[ഇംഗ്ലീഷ്]] പോലുള്ള ഭാഷകളിൽ വാക്കുകളുടെ ക്രമീകരണം [[കർത്താവ് (വ്യാകരണം)|കർത്താവ്]], [[ക്രിയ (വ്യാകരണം)|ക്രിയ]], [[കർമ്മം (വ്യാകരണം)|കർമ്മം]] എന്ന ക്രമത്തിലാണ്. എന്നാൽ മലയാളമുൾപ്പെടെയുള്ള മിക്കവാറും എല്ലാ ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലും വാക്കുകളുടെ ക്രമീകരണം കർത്താവ്,കർമം, ക്രിയ എന്ന ക്രമത്തിലാണ്. ഇവയിൽ ഏതാണു അടിസ്ഥാന ക്രമം എന്നത് ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ ഇടയിലെ തർക്കവിഷയമാണ്. ജയശീലന്റെ വാക്യഘടനാപരമായ പഠനങ്ങൾ ഈ മേഖലയിൽ കൂടുതൽ ഉൾക്കാഴ്ച്ച നൽകുന്നു.

==കവിതകൾ==
1970-കളിൽ കാവ്യരചന ആരംഭിച്ച ആധുനിക കവികൾക്കൊപ്പമാണ് ജയശീലൻ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;http://www.nalamidam.com/archives/11782&lt;/ref&gt; [[എം.ഗോവിന്ദൻ|എം. ഗോവിന്ദന്റെ]] പത്രാധിപത്യത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്ന 'സമീക്ഷ'യുടെ 1972 സപ്‌തംബർ ലക്കത്തിലായിരുന്നു ജയശീലന്റെ കവിതകൾ ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകൃതമായത്.&lt;ref&gt;കെ. സി. നാരായണൻ, ആനന്ദ് : കത്തുകൾ, ശിൽപങ്ങൾ, കവിതകൾ‘ എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ അവതാരികയിൽ, കറന്റ് ബുക്സ്, തൃശ്ശൂർ 2005&lt;/ref&gt; തത്ത്വചിന്തകളുടെയും ദർശനങ്ങളുടെയും നിധി കുഴിച്ചിട്ടിട്ടുള്ള കവിതകൾ എന്ന് ജയശീലന്റെ കവിതകൾ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;കെ. എം. പ്രമോദ്, മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 13 സെപ്റ്റംബർ 2010, പേജ് 68&lt;/ref&gt; പിൽക്കാലത്ത് മലയാളത്തിലെ പുതുകവിതകളിൽ സാധാരണമായിത്തീർന്ന വരിമുറിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ &lt;ref&gt;എസ്. ജോസഫ്, ‘എന്റെ കാവ്യജീവിതം‘, മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 27 മാർച്ച് 2010, പേജ് 41&lt;/ref&gt; ശാസ്ത്രീയമായി 1970-കളിൽത്തന്നെ ജയശീലൻ നടത്തിയിരുന്നു.

==ഗവേഷണ പ്രബന്ധങ്ങൾ==
*TOPIC, FOCUS AND ADVERB POSITIONS IN CLAUSE STRUCTURE &lt;ref&gt;http://www.ic.nanzan-u.ac.jp/LINGUISTICS/publication/pdf/NL4-3-jayaseelan.pdf&lt;/ref&gt; (മാർച്ച് 2006)
*Control in Some Sentential Adjuncts of Malayalam&lt;ref&gt;http://elanguage.net/journals/bls/article/download/2355/2317{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  (ബെർക്‌ലി ലിങ്ഗ്വിസ്റ്റിക്സ് സൊസൈറ്റി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്)
*Question Movement in Some SOV Languages and the Theory of Feature Checking &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ling.sinica.edu.tw/files/publication/j2004_1_02_9235.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-11-11 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305025446/http://www.ling.sinica.edu.tw/files/publication/j2004_1_02_9235.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (2004)
*IP-internal topic and focus phrases &lt;ref&gt;http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1467-9582.00074/abstract&lt;/ref&gt; (2002)
*THE DRAVIDIAN EXPERIENCER CONSTRUCTION AND THE ENGLISH SEEM CONSTRUCTION &lt;ref&gt;http://www.ic.nanzan-u.ac.jp/LINGUISTICS/publication/pdf/NL2-1-jayaseelan.pdf&lt;/ref&gt;
* Anaphors as pronouns.&lt;ref&gt;http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1467-9582.00012/abstract&lt;/ref&gt; (1997)Studia Linguistica 51:2, 186-234.
* Lexical anaphors and pronouns in Malayalam. (2000) In: Lust, B.C.,Wali, K., Gair, J. W., Subbarao, K. V. (Eds.), Lexical Anaphors and   Pronouns in Selected South Asian Languages: A Principled Typology. Mouton de Gruyter,New York, pp.&amp;nbsp;113–168.
* Questions and Question-Word Incorporating Quantifiers in Malayalam.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wwwhomes.uni-bielefeld.de/rvogel/ss08/vergleich/Jayaseelan01.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-11-11 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010107/http://wwwhomes.uni-bielefeld.de/rvogel/ss08/vergleich/Jayaseelan01.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (2001)
* Question particles and disjunction.&lt;ref&gt;http://ling.auf.net/lingbuzz/000644&lt;/ref&gt;(2008) 
* Comparative Morphology of Quantifiers. (2011) Lingua (International Review of General Linguistics)
==കൃതികൾ==
===ഭാഷാശാസ്ത്രം===
*പരാമെട്രിക് സ്റ്റഡീസ് ഇൻ മലയാളം സിന്റാക്സ്
===കവിതകൾ===
*ആരോഹണം (1986, വിതരണം: നാഷണൽ ബുക്ക് സ്റ്റാൾ ) 
*കവിതകൾ (1997, ചിത്തിര പബ്ലിഷേർസ്) 
*ജയശീലന്റെ കവിതകൾ (2008, കറന്റ്‌ ബുക്‌സ്‌, തൃശ്ശൂർ)

==ബഹുമതികൾ / പുരസ്കാരങ്ങൾ==
*ജയശീലന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം &quot;Linguistic theory and South Asian Languages&quot; (ഭാഷാശാസ്ത്ര സിദ്ധാന്തം തെക്കേ ഏഷ്യൻ ഭാഷകളിൽ) എന്ന പുസ്തകം പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;BenjaminsPub&quot; /&gt;.
*സീഫെലിന്റെ ഒക്കേഷണൽ പേപ്പേഴ്സ് ഇൻ ലിങ്ങ്ഗ്വിസ്റ്റിക്സ് 10-ആം വാല്യം ജയശീലനായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു &lt;ref&gt;{{cite web|title=OCCASIONAL PAPERS IN LINGUISTICS, Vol. 10|url=http://www.languageinindia.com/nov2003/ciefl10.html|publisher=Language in India.Com (Centre for Linguistics CENTRAL INSTITUTE OF ENGLISH AND FOREIGN LANGUAGES Hyderabad-500 007, India)|accessdate=2013 നവംബർ 12|author=M. S. Thirumalai|coauthors=B. Mallikarjun,  Sam Mohanlal, B. A. Sharada|archiveurl=https://archive.today/20131112050433/http://www.languageinindia.com/nov2003/ciefl10.html|archivedate=2013-11-12|url-status=live}}&lt;/ref&gt; .
*ബ്ലാക്ക്‌വെൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന സിന്റാക്സ് എന്ന ഇന്റർനാഷണൽ ജേർണലിന്റെ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡ് അംഗം&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Syntax - Editorial Board|author=Suzanne Flynn|coauthors= Klaus Abels|journal=Syntax|url=http://onlinelibrary.wiley.com/journal/10.1111/%28ISSN%291467-9612/homepage/EditorialBoard.html|issn=1467-9612}}&lt;/ref&gt; .
*യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് വാഷിംഗ്ടൺ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ലിങ്ഗ്വിസ്റ്റിക് അനാലിസിസ് എന്ന ഇന്റർനാഷണൽ ജേർണലിന്റെ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡ് അംഗം.&lt;ref&gt;http://www.linguisticanalysis.com/editors&lt;/ref&gt;
*അങ്കണം കലാസാംസ്കാരിക വേദി, തൃപ്രയാർ ഏർപ്പെടുത്തിയ അങ്കണം പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു (1998)
*വി.ടി കുമാരൻ ഫൗണ്ടേഷന്റെ പ്രഥമ കാവ്യപുരസ്‌കാരം 2012 ൽ ലഭിച്ചു &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/kozhikode/news/1879688-local_news-Kozhikode-%E0%B4%B5%E0%B4%9F%E0%B4%95%E0%B4%B0.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-11-12 |archive-date=2012-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012062941/http://www.mathrubhumi.com/kozhikode/news/1879688-local_news-kozhikode-%E0%B4%B5%E0%B4%9F%E0%B4%95%E0%B4%B0.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist|2}}

[[വർഗ്ഗം:ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളകവികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1940-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>m13zrlz57mma0iq9cj8djyo9ewy1jfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വളവനാട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269522</id>
    <revision>
      <id>4676491</id>
      <parentid>4017426</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T08:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53842-21</username>
        <id>223921</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ add details</comment>
      <origin>4676491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1917" sha1="gsw47gvldgisgmokndhvblkxj4lx0t3" xml:space="preserve">
[[ആലപ്പുഴ]] ജില്ലയിൽ  ആലപ്പുഴ പട്ടണത്തിൽ നിന്നു  10 കി.മീ. വടക്കുഭാഗത്തായി [[കലവൂർ|കലവൂരിനും]] [[എസ്.എൽ. പുരം|എസ് .എൽ പുര]]ത്തിനും മദ്ധ്യഭാഗത്തായി [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശിയപാത]] [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|66]] ൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു വ്യവസായിക ഗ്രാമപ്രദേശമാണ് '''വളവനാട്'''. കലവൂർ പ്രാഥമിക ആരോഗ്യകേന്ദ്രം, കേരള സ്മാൾ സ്‌കൈൽ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് എന്നിവ ഇവുടെ  പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നിരവധി സ്വകാര്യ കയർ  കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയുന്നു.[[വളവനാട് പുത്തൻകാവ് ദേവിക്ഷേത്രം]] [[കൃപാസനം മരിയൻ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം, കലവൂർ|കൃപാസനം]] ധ്യാന കേന്ദ്രം  എന്നിവ ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.KSRTC ആലപ്പുഴ ഡിപ്പോയും ഗാരേജും ഇവുടെ  ദേശീയപാതക്ക് അരികിൽ ആയി നിർമാണം പുരോഗമിക്കുന്നു  

{{Alappuzha-geo-stub}}
{{ആലപ്പുഴ ജില്ല}}
[[Category:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>gsw47gvldgisgmokndhvblkxj4lx0t3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചൈനയുടെ ചരിത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280998</id>
    <revision>
      <id>4676489</id>
      <parentid>4671131</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T07:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216235" sha1="befo13nu4jwhxg9g5cdplvlhizy8yj4" xml:space="preserve">{{PU|History of China}}
[[File:Territories of Dynasties in China.gif|thumb|300px|‌ചൈനയിലെ വിവിധ രാജവംശങ്ങളുടെ അധീനതയിലുണ്ടായിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളുടെ ഏകദേശഭൂപടം.]]
{{History of China|BC=1}}
ചൈനീസ് സംസ്കാരം [[Yellow River|മഞ്ഞനദിയോടും]] [[Yangtze River|യാങ്സി നദിയോടും]] ചേർന്ന നദീതടങ്ങളിലെ വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ [[Neolithic|നവീനശിലായുഗത്തോട്]] അനുബന്ധിച്ചാണ് വികസിച്ചത്. എങ്കിലും മഞ്ഞനദിയെയാണ് ചൈനീസ് സംസ്കാരത്തിന്റെ
തൊട്ടിലായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ആയിരക്കണക്കിനു വർഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായ ചരിത്രമുള്ള [[China|ചൈന]] ലോകത്തെ ഏറ്റവും പ്രാചീനമായ [[civilization|സംസ്കാരങ്ങ‌ളിലൊന്നാണ്]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/country_profiles/1287798.stm |title=China country profile |publisher=BBC News |date=18 October 2010 |accessdate=2010-11-07}}&lt;/ref&gt; 
[[Shang Dynasty|ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലം മുതൽക്കുള്ള ലിഖിതചരിത്രം (ഉദ്ദേശം 1700–1046 ബി.സി.) ലഭ്യമാണ്,&lt;ref name=&quot;state1&quot;&gt;{{cite web|url=http://exchanges.state.gov/culprop/cn04sum.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071215094418/http://exchanges.state.gov/culprop/cn04sum.html|archivedate=2007-12-15|title=Public Summary Request Of The People's Republic Of China To The Government Of The United States Of America Under Article 9 Of The 1970 Unesco Convention|publisher=Bureau of Educational and Cultural Affairs, U.S. State Department|accessdate=2008-01-12|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
''[[Records of the Grand Historian|റെക്കോഡ്സ് ഓഫ് ദി ഗ്രാന്റ് ഹിസ്റ്റോറിയൻ]]'' (ഉദ്ദേശം 100 ബി.സി.) ''[[Bamboo Annals|ബാംബൂ ആനൽസ്]]'' മുതലായ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഷാങ് രാജവംശത്തിനു മുൻപേ [[Xia Dynasty|സിയ രാജവംശം]] നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു എന്ന്
പറയുന്നുണ്ട് എന്നിരുന്നാലും&lt;ref name=&quot;state1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The Ancient Dynasties&quot;&gt;{{cite web|url=http://www-chaos.umd.edu/history/ancient1.html|title=The Ancient Dynasties|publisher=University of Maryland|accessdate=2008-01-12}}&lt;/ref&gt; 
ചൈനയുടെ [[Culture of China|സംസ്കാരവും]], [[Chinese literature|സാഹിത്യവും]] [[Chinese philosophy|തത്ത്വശാസ്ത്രവും]] കൂടുതൽ വികസിച്ചത് [[Zhou Dynasty|ഷൗ രാജവംശത്തിന്റെ]] (1045–256 ബി.സി.) കാലത്താണ്.

ഷൗ രാജവംശം ബി.സി. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ബാഹ്യവും ആന്തരികവുമായ സമ്മർദ്ദങ്ങൾ നേരിട്ട് തകർച്ച നേരിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് ഇത് ചെറിയ രാജ്യങ്ങളായി വിഘടിച്ചു. ഇതോടെ [[Spring and Autumn Period|സ്പ്രിംഗ് ആൻഡ് ഓട്ടം കാലഘട്ടം]] ആരംഭിച്ചു. 
[[Warring States period|യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ]] കാലത്തിലാണ് ഇത് അവസാനിച്ചത്. [[failed state|ഭര‌ണം പരാജയപ്പെടുന്ന]] പല സാഹചര്യങ്ങൾ ചൈനീസ് ചരിത്രത്തിലുണ്ട്. ഇത് അത്തരമൊരു കാലഘട്ടമായിരുന്നു. ([[Chinese Civil War|ചൈനീസ് ആഭ്യന്തരയുദ്ധമാണ്]] ഭരണപരാജയത്തിന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത ദൃഷ്ടാന്തം).

പല രാജ്യങ്ങ‌ളായും യുദ്ധപ്രഭുക്കന്മാരുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിലായും ശിധിലമായിരുന്ന കാലങ്ങൾക്കിടെ ചില രാജവംശങ്ങൾ ചൈനയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഭരിച്ചിരുന്നു. ഇപ്പോഴുള്ളതുപോലെ ചില കാലഘട്ടങ്ങളിൽ [[Xinjiang|സിഞിയാങ്]] [[Tibet|ടിബറ്റ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും ചൈനീസ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു. 
[[Qin Dynasty|ക്വിൻ രാജവംശത്തോടെയാണ്]] ഈ സാഹചര്യം ഉടലെടുത്തത്: 221 ബി.സി.യിൽ, [[Qin Shi Huang|ക്വിൻ ഷി ഹുവാങ്]] യുദ്ധത്തിലായിരുന്ന പല രാജ്യങ്ങളും പിടിച്ചടക്കി ഏകീകരിക്കുകയും ആദ്യ ചൈനീസ് സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. 
പിൽക്കാല [[dynasties in Chinese history|ചൈനീസ് രാജവംശങ്ങൾ]] [[Emperor of China|ചൈനയുടെ ചക്രവർത്തിക്ക്]] വലിയ പ്രദേശങ്ങൾ നേരിട്ടു ഭരിക്കാൻ സാധിക്കും വിധം [[Bureaucracy|ഉദ്യോഗസ്ഥ]] സംവിധാനം രൂപപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി.

രാഷ്ട്രീയമായ ഐക്യവും അനൈക്യവും ഇടവിട്ടു വരുന്നതായാണ് പരമ്പരാഗതമായി ചൈനീസ് ചരിത്രത്തെപ്പറ്റിയുള്ള നിരീക്ഷണം. സ്റ്റെപ്പുകളിൽ നിന്നുള്ള ജനത ചൈനയെ ഇടയ്ക്കിടെ കീഴടക്കിവയ്ക്കുകയുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരത്തിലുള്ള മിക്ക ജനവിഭാഗങ്ങളും പിൽക്കാലത്ത് [[Han Chinese|ഹാൻ ചൈനീസ്]] 
ജനവിഭാഗത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറുകയുണ്ടായി. ഏഷ്യയുടെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള സാംസ്കാരികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ സ്വാധീനം കുടിയേറ്റത്തിന്റെയും വികാസത്തിന്റെയും [[cultural assimilation|സാംസ്കാരിക സ്വാംശീകരണത്തിന്റെയും]] ഭാഗമായി ആധുനിക ചൈനീസ് സംസ്കാരത്തിൽ 
ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട് എന്നാണ് വാസ്തവം

==ചരിത്രാതീതകാലം==
===പ്രാചീനശിലായുഗം===
{{See also|List of Paleolithic sites in China}}
പത്തുലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്കും മുൻപുതന്നെ ചൈനയിൽ ''[[Homo erectus|ഹോമോ ഇറക്റ്റസ്]]'' എത്തിപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;MagnetostratigraphicDating&quot;&gt;{{cite journal|author=Rixiang Zhu, Zhisheng An, Richard Pott, Kenneth A. Hoffman|title=Magnetostratigraphic dating of early humans of in China|journal=Earth Science Reviews|volume=61|month=June|year=2003|pages=191–361|url=http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|format=PDF|issue=3–4|access-date=2014-06-06|archive-date=2011-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724001314/http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
സമീപകാല പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് [[Xiaochangliang|സിയാവോചാങ്‌ലിയാങ്ങിലെ]] ശിലായുധങ്ങൾ പതിമൂന്ന് ലക്ഷത്തി അറുപതിനായിരം വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപുള്ളതാണെന്ന് [[Magnetostratigraphy|മാഗ്നറ്റോസ്ട്രാറ്റിഗ്രാഫിക്]] തെളിവുണ്ടെന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;Xiaochangliang&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/whatshot/2001/wh2001-3.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070813201519/http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/whatshot/2001/wh2001-3.htm|archivedate=2007-08-13|title=Earliest Presence of Humans in Northeast Asia|publisher=[[Smithsonian Institution]]|accessdate=2007-08-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
ഷാൻസി പ്രവിശ്യയിലെ [[Xihoudu|സിഹോഡു]] ഉദ്ഘനനമേഖലയിൽ ''ഹോമോ ഇറക്റ്റസ്'' അഗ്നി ഉപയോഗിച്ചതിന്റെ (പന്ത്രണ്ടുലക്ഷത്തി എഴുപതിനായിരം വർഷം മുൻപ്) ഏറ്റവും പഴയ തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;MagnetostratigraphicDating&quot; /&gt;
[[Yuanmou Man|യുവാന്മോവു]], പിന്നീട് [[Lantian Man|ലാന്റിയൻ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഉദ്ഘനനം ആദ്യകാല ജനജീവിതത്തിന്റെ തെളിവുകൾ ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ''ഹോമോ ഇറക്റ്റസ്'' എന്ന ജനുസ്സിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഉദാഹരണം ചൈനയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച [[Peking Man|പീക്കിംഗ് മനുഷ്യൻ]] എന്ന കണ്ടുപിടിത്തമാണ് (1923–27-ലാണ് ഇത് കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടത്).

===നവീനശിലായുഗം===
{{See also|List of Neolithic cultures of China}}
ചൈനയിലെ നവീനശിലായുഗം ബി.സി. 10,000-ലെങ്കിലും ആരംഭിച്ചതിനു തെളിവുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;neolithic period in china&quot;&gt;{{cite web|title=Neolithic Period in China|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/cneo/hd_cneo.htm|work=Timeline of Art History|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|month=October | year=2004|accessdate=2008-02-10}}&lt;/ref&gt;

7000 ബി.സി.യിൽ [[millet|മില്ലറ്റ്]] കൃഷി ചെയ്യുന്നതിന്റെ [[Radiocarbon dating|റേഡിയോ കാർബൺ]] തെളിവ് ലഭ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Rice and Early Agriculture in China|url=http://www.mc.maricopa.edu/dept/d10/asb/anthro2003/legacy/banpo/banpo.html|work=Legacy of Human Civilizations|publisher=Mesa Community College|accessdate=2008-02-10|archive-date=2009-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827184517/http://www.mc.maricopa.edu/dept/d10/asb/anthro2003/legacy/banpo/banpo.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
7000 ബി,സി.യ്ക്കും 5800 ബി.സി.യ്ക്കുമിടയിലുണ്ടായിരുന്ന [[Jiahu|ജിയാഹു]] സംസ്കാരത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം കൃഷിയിൽ നിന്നാണ്. നിങ്സിയയിലെ [[Damaidi|ഡമൈഡിയിൽ]] 3,172 നവീനശിലായുഗ [[Neolithic signs in China|ശിലാ ശിൽപ്പങ്ങൾ]] ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് ബി.സി. 6000–5000 
കാലഘട്ടത്തിലെയാണ്. ഈ ശില്പങ്ങളിൽ ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ദൈവങ്ങൾ, വേട്ടയാടുന്നതിന്റെയോ കാലിമേയ്ക്കുന്നതിന്റെയോ ദൃശ്യങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ 8,453 രൂപങ്ങൾ ദൃശ്യമാണ്. ചൈനീസ് ലിപിയുടെ ആദ്യ രൂപങ്ങൾക്ക് ഈ ശിൽപ്പങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളോട് സാദൃശ്യങ്ങളുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6669569.stm | work=BBC News | title=Chinese writing '8,000 years old' | date=18 May 2007 | accessdate=2010-05-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english/2007-05/18/content_6121225.htm|title=Carvings may rewrite history of Chinese characters|publisher=[[Xinhua]] online|date=18 May 2007|accessdate=2007-05-19|archive-date=2017-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303223737/http://news.xinhuanet.com/english/2007-05/18/content_6121225.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
[[Henan|ഹെനാനിലെ]] [[Xinzheng|സിൻഷെങ്]] കൗണ്ടിയിലെ [[Peiligang culture|പെയ്‌ലിഗാങ് സംസ്കാരത്തിന്റെ]] പ്രദേശം ഉദ്ഘനനം ചെയ്തതിൽ ബി.സി. 5,500–4,900 കാലഘട്ടത്തിൽ ഉന്നതിയിലെത്തിയിരുന്നതും കൃഷി, ഭവനനിർമ്മാണം, മൺപാത്രനിർമ്മാണം, 
മൃതദേഹങ്ങൾ മറവുചെയ്യൽ എന്നീ മേഖലകളിൽ ആധുനികത പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നതുമായ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Peiligang Site|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_39079.htm|publisher=[[Ministry of Culture of the People's Republic of China]]|year=2003|accessdate=2008-02-10|archive-date=2007-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070807120030/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_39079.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
കൃഷിയുടെ ആരംഭത്തോടെ ജനസംഖ്യയിൽ വൻ വർദ്ധനയുണ്ടായി. വിളകൾ സൂക്ഷിക്കുവാനും വിതരണം ചെയ്യുവാനും ഭരണകർത്താക്കളുടെയും ശിൽപ്പികളുടെയും മറ്റും സമൂഹത്തെ തീറ്റിപ്പോറ്റാനുമുള്ള കഴിവ് ഇതോടുകൂടി സമൂഹത്തിന് കൈവന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Pringle|first=Heather|title=The Slow Birth of Agriculture|url=http://cas.bellarmine.edu/tietjen/images/neolithic_agriculture.htm|work=[[Science (journal)|Science]]|year=1998|volume=282|page=1446|access-date=2014-06-06|archive-date=2011-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101201656/http://cas.bellarmine.edu/tietjen/images/neolithic_agriculture.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[Neolithic|നവീനശിലായുഗത്തിന്റെ]] അവസാനസമയത്ത് [[Yellow River|മഞ്ഞനദിയുടെ]] നദീതടം [[Yangshao culture|യാങ് ഷാവോ സംസ്കാരത്തിന്റെ]] (ബി.സി. 5000 മുതൽ ബി.സി. 3000 വരെ) കേന്ദ്രമായി മാറി. ആദ്യ ഗ്രാമങ്ങൾ ഇവിടെ രൂപപ്പെട്ടു. [[Banpo|ബാൻപോ]] 
എന്ന സ്ഥലത്താണ് ഇതിൽ ആർക്കിയോളജിയുടെ കാഴ്ച്ചപ്പാടിൽ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യമുള്ള വിവരങ്ങൾ ഉദ്ഘനനത്തിലൂടെ ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Wertz|first=Richard R.|title=Neolithic and Bronze Age Cultures|url=http://www.ibiblio.org/chinesehistory/contents/02cul/c03s04.html|work=Exploring Chinese History|publisher=[[ibiblio]]|year=2007|accessdate=2008-02-10}}&lt;/ref&gt; 
പിന്നീട്, [[Yangshao culture|യാങ്ഷാവോ സംസ്കാരത്തിനുമേൽ]] [[Longshan culture|ലോങ്ഷാൻ സംസ്കാരം]] ഉയർന്നുവന്നു, ഈ സംസ്കാരംവും ബി.സി. 3000 മുതൽ ബി.സി. 2000 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ മഞ്ഞനദിയുടെ തീരത്ത് നിലനിന്നിരുന്നതാണ്.

ചൈനയുടെ ആദ്യകാല ചരിത്രം ഈ കാലത്തു നിന്നുള്ള എഴുതിയ രേഖകളുടെ അസ്സാനിദ്ധ്യം കാരണം അത്ര വ്യക്തമല്ല. പിൽക്കാലത്ത് പല നൂറ്റാണ്ടുകൾ മുൻപുനടന്ന സംഭവങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുവാൻ നടന്ന ശ്രമങ്ങളും ഇക്കാലത്തെ ചരിത്രത്തെ വളച്ചൊടിക്കുന്നതിന് കാരണമായിട്ടുണ്ടാകാം. 
നൂറ്റാണ്ടുകളോളം ചൈനയിൽ ചരിത്രവും കെട്ടുകഥയും ഇഴപിരിഞ്ഞുകിടന്നിരുന്നത് ഇക്കാലത്തെ ചരിത്രരചന ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതാക്കുന്നുണ്ട്.

==പുരാതന ചൈന==
===സിയ രാജവംശം (ഏകദേശം 2100 – ഏകദേശം 1600 ബി.സി.)===
{{Main|Xia Dynasty}}
''പ്രധാന പ്രദേശങ്ങൾ: [[Erlitou|എർലിറ്റോ]] സംസ്കാരമാകാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട്''
[[Sima Qian|സിമ ക്വിയാന്റെ]]'s''[[Records of the Grand Historian|റെക്കോഡ്സ് ഓഫ് ദി ഗ്രാന്റ് ഹിസ്റ്റോറിയൻ]]'' (ഉദ്ദേശം 100 ബി.സി.) ''[[Bamboo Annals|ബാംബൂ ആനൽസ്]]'' മുതലായ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വിവരിക്കുന്ന ആദ്യ രാജവംശമാണ് [[Xia Dynasty|സിയ രാജവംശം]].(ഉദ്ദേശം ബി.സി. 2100 മുതൽ 1600 വരെ) .&lt;ref name=&quot;state1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The Ancient Dynasties&quot;/&gt;

ഈ രാജവംശം യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലനിന്നിരുന്നോ എന്നതുസംബന്ധിച്ച് അഭിപ്രായ ഐക്യമില്ലെങ്കിലും ചില ആർക്കിയോളജിക്കൽ തെളിവുകൾ ഇത്തരമൊരു രാജവംശം നിലനിന്നിരുന്നു എന്നുതന്നെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. [[Sima Qian|സിമ ക്വിയാൻ]] ബി.സി. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ 
[[Xia Dynasty|സിയ രാജവംശത്തിന്റെ]] സ്ഥാപനം ബി.സി. 2200-ൽ ആയിരുന്നു എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഈ തീയതി തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. മിക്ക ആർക്കിയോളജിസ്റ്റുകളും മദ്ധ്യ [[Henan|ഹെനാൻ]] പ്രവിശ്യയിലെ [[Erlitou culture|എർലിറ്റോ]] എന്ന സ്ഥലത്തെ 
ഉദ്ഘനനത്തിൽ നിന്നു ലഭിച്ച തെളിവുകൾ സിയ രാജവംശത്തിന്റേതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു.,&lt;ref&gt;[http://www.nga.gov/exhibitions/chbro_bron.shtm Bronze Age China] at [http://www.nga.gov/ National Gallery of Art]&lt;/ref&gt; 
ഇവിടെ ബി.സി. 2000 കാലഘട്ടത്തുള്ള ഒരു ഓട്ടു സ്മെൽറ്റർ കുഴിച്ചെടുക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ കാലത്തെ മൺപാത്രങ്ങളിലും കക്കകളിലും കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ള ഛിഹ്നങ്ങൾ ചൈനീസ് ലിപിയുടെ പൂർവ്വികസ്ഥാനത്തുള്ളതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050213035644/http://www.gog.com.cn/gz/art0402/ca615230.htm Scripts found on Erlitou pottery] (written in [[Simplified Chinese]])&lt;/ref&gt; 
[[Shang Dynasty|ഷാങ്]] കാലഘട്ടത്തിലെ [[oracle bone|പ്രവാചകർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന അസ്ഥികളോ]] [[Zhou Dynasty|ഷൗ]] കാലഘട്ടത്തിലെ ഓട്ടുപാത്രങ്ങളിലെ എഴുത്തുകളോ പോലെ വ്യക്തമായ രേഖകളൊന്നും ഇല്ലാത്തതിനാൽ സിയ കാലഘട്ടത്തിലെ ചരിത്രം 
അവ്യക്തമായി തുടരുകയാണ്.

വിശ്വാസമനുസരിച്ച് ബി.സി. 1600-നോടടുത്ത് [[Battle of Mingtiao|മിങ്ടിയാവോ യുദ്ധത്തോടെ]] ഈ സാമ്രാജ്യം അവസാനിച്ചു.

===ഷാങ് രാജവംശം (ഏകദേശം 1700–1046 ബി.സി.)===
[[Image:China 1.jpg|right|thumb|പുരോഗതി നേടിയതും [[social stratification|പല തട്ടുകളുള്ളതുമായ]] സമൂഹത്തിന്റെ തെളിവുകൾ മഞ്ഞനദീതടത്തിൽ നിന്ന് ലഭ്യമാണ്]]
{{Main|Shang Dynasty}}
''തലസ്ഥാനം: [[Yinxu|യിൻ]] ([[Anyang|അന്യാങിനടുത്ത്]]) ([[Shang Dynasty|ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലം)''

ഉദ്ദേശം 1600–1046 ബി.സി. കാലഘട്ട‌ത്തിൽ ഭരണത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഷാങ് രാജവംശത്തെപ്പെറ്റിയുള്ള ആർക്കിയോളജിക്കൽ തെളിവുകൾ പ്രധാനമായും രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആദ്യത്തെ വിഭാഗം ആദ്യകാല ഷാങ് കാലഘട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. ഇത് [[Erligang culture|എർലിഗാങ്]] സംസ്കാരം, [[Zhengzhou|ഷെങ്ഷോ]], ഷാങ്ചെങ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. 
രണ്ടാമത്തെ വിഭാഗം – പിൽക്കാല ഷാങ് അല്ലെങ്കിൽ യിൻ (殷) കാലഘട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ് – ഇത് ആധുനിക [[Henan|ഹെനാനിലെ]] [[Anyang|അന്യാങ്]] പ്രവിശയ്യിലാണ്, ഇത് ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ ഒൻപത് തലസ്ഥാനങ്ങളിൽ അവസാനത്തേതാണെന്ന് (ഉദ്ദേശം 1300–1046 ബി.സി.) ഉറപ്പായിട്ടുണ്ട്.{{Citation needed|date=May 2012}} 
അന്യാങിൽ ചൈനയുടെ ഭൂതകാലത്തെപ്പറ്റി എഴുതപ്പെട്ടരേഖകളിൽ ഏറ്റവും പഴയതും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അസ്ഥികളിലോ കക്കകളിലോ എഴുതിയ പ്രവചന ലിഖിതങ്ങളായ ഇവ &quot;[[oracle bone|ഓറക്കിൾ ബോണുകൾ]]&quot; എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഉദ്ദേശം ബി.സി. 1200-ൽ നിന്നുള്ളതാണ് ഇവ.&lt;ref&gt;{{cite book
  | title = [[The Cambridge History of Ancient China]]
  | editor1-first = Michael | editor1-last = Loewe
  | editor2-first = Edward L. | editor2-last = Shaughnessy
  | location = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | year = 1999
  | isbn = 978-0-521-47030-8
  | first = William | last = Boltz
  | chapter = Language and Writing | pages = [https://archive.org/details/cambridgehistory00loew/page/n104 74]–123}}&lt;/ref&gt;

ഷാങ് രാജവംശത്തിൽ 31 രാജാക്കന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് ([[Tang of Shang|ഷാങിലെ ടാങ്]] മുതൽ [[King Zhou of Shang|ഷാങിലെ ഷൗ രാജാവുവരെ]]). ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ചൈനക്കാർ പല ദൈവങ്ങളെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ കാലാവസ്ഥയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ദൈവങ്ങളും 
ആകാശദൈവങ്ങ‌ളുമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും പരമോന്നതപദവിയിൽ [[Shangdi|ഷാങ്ഡി]] എന്നൊരു ദൈവമുണ്ടായിരുന്നു, ഈ ദൈവം മറ്റെല്ലാദൈവങ്ങളെയും ഭരിച്ചിരുന്നു എന്നായിരുന്നു വിശ്വാസം. ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്ത് ജീവി‌ച്ചിരുന്നവർ അവരുടെ 
പൂർവ്വികർ മരണാനന്തരം ദൈവങ്ങളെപ്പോലെയായി മാറും എന്ന് വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങ‌ളെപ്പോലെ ആരാധിക്കപ്പെടാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെന്നും ഇവർക്ക് വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു.

''റെക്കോഡ്സ് ഓഫ് ദി ഗ്രാന്റ് ഹിസ്റ്റോറിയൻ'' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഷാങ് രാജവംശം ഇവരുടെ തലസ്ഥാനം ആറുപ്രാവശ്യം നീക്കിയിരുന്നു എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിൽ അവസാനത്തെ തലസ്ഥാനമായിരുന്ന (ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും ഇതായിരുന്നു) [[Yinxu|യിനിലേയ്ക്ക്]] ബി.സി. 1350-ൽ നീങ്ങിയത് 
ഈ രാജവംശത്തിന്റെ സുവർണ്ണകാലത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചു. ഷാങ് രാജവംശം എന്നതിനു പകരം യിൻ രാജവംശം എന്നും ഇവരെ വിവക്ഷിക്കാറുണ്ട്. ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയെപ്പറ്റി സൂചിപ്പിക്കാനാണ് അടുത്തകാലത്തായി യിൻ രാജവംശം എന്ന പേര് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

പിൽക്കാല ചൈനയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ചരിത്രകാരന്മാർക്ക് ഒരു രാജവംശം മറ്റൊന്നിന്റെ പിന്നാലെ ഭരണത്തിലെത്തുന്നതുസംബന്ധിച്ച് ധാരണയുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും ആദ്യകാല ചൈനയിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യം കൂടുതൽ കുഴഞ്ഞുമറിഞ്ഞതായിരുന്നു. അതിനാൽ ചില പണ്ഡിതർ സൂചിപ്പിക്കും പോലെ 
സിയ, ഷാങ് എന്നീ രാജവംശങ്ങൾ ഒരുപക്ഷേ ഒരേ കാലത്തുതന്നെ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന രണ്ടു രാജവംശങ്ങളായിരുന്നിരിക്കാം. ആദ്യകാല ഷൗ രാജവംശം ഷാങ് രാജവംശം നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നതിനും തെളിവുകളുണ്ട്.

അന്യാങ് എന്ന സ്ഥലത്തുനിന്നും ലഭിച്ച ലിഖിതങ്ങൾ ഷാങ് രാജവംശം നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു എന്നത് സ്ഥാപിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും {{Citation needed|date=November 2012}} പാശ്ചാത്യ പണ്ഡിതർ അന്യാങ് പ്രദേശത്തിന്റെ അതേ കാലത്തുതന്നെയുണ്ടായിരുന്ന ആവാസമേഖലകളെ ഷാങ് രാജവംശവുമായി
ബന്ധിപ്പിക്കാൻ വിമുഖത കാട്ടുന്നുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് [[Sanxingdui|സാൻസിംഗ്ഡുയി]] എന്ന പ്രദേശത്തെ ഉദ്ഘനനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന സൂചനകൾ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നത് അന്യാങിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നതും സാങ്കേതികമായി മുന്നേറിയിരുന്നതുമായ ഒരു സംസ്കാരമാണെന്നാണ്. 
ഷാങ് അധീശപ്രദേശങ്ങൾ അന്യാങിൽ നിന്നും എത്രത്തോളം വിദൂരപ്രദേശങ്ങളിലേയ്ക്ക് വ്യാപിച്ചിരുന്നു എന്നത് ഉറപ്പിക്കത്തക്ക തെളിവുകൾ ലഭ്യമല്ല. മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന സിദ്ധാന്തം ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലുള്ള ഷാങ് രാജവംശം അന്യാങ് ഭരിച്ചിരുന്നുവെന്നും ഇവർ ഇതേസമയത്തുതന്നെ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന 
സാംസ്കാരികമായി വൈവിദ്ധ്യമുള്ള ആവാസപ്രദേശങ്ങളുമായി വ്യാപാരത്തിലേർപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നുമാണ്.

===ഷൗ രാജവംശം (1046–256 ബി.സി.)===
[[Image:You with zigzag thunder pattern.jpg|thumb|ഷൗ രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്തുള്ള മത ചടങ്ങുകൾക്കുപയോഗിക്കുന്ന [[Chinese bronzes|ഓട്ടുപാത്രം]] ([[You (vessel)|യൗ]]), പടിഞ്ഞാറൻ ഷൗ രാജവംശം]]
{{Main|Zhou Dynasty|Iron Age China}}
''തലസ്ഥാനങ്ങൾ: [[Xi'an|സിയാൻ]], [[Luoyang|ലുവോയാങ്]]''

ചൈനയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം ഭരണം നടത്തിയ രാജവംശമാണ് ഷൗ രാജവംശം. ബി.സി. 1066 മുതൽ ഉദ്ദേശം ബി.സി. 256 വരെ ഇവർ ഭരണം നടത്തിയിരുന്നു. ബി.സി. രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദത്തിന്റെ അവസാനകാലത്തോടെ [[Zhou Dynasty|ഷൗ രാജവംശം]] 
ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ അധീനപ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കിക്കൊണ്ട് [[Yellow River|മഞ്ഞനദീതടത്തിൽ]] സ്ഥാനമുറപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഷൗ ഇവരുടെ ഭരണം ഒരു [[Feudalism|അർത്ഥ ഫ്യൂഡൽ]] വ്യവസ്ഥിതിയിലാണ് ആരംഭിച്ചത്. [[Shang|ഷാങ് രാജ്യത്തിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറായിരുന്നു ഷൗ രാജ്യത്തിന്റെ
സ്ഥാനം. ഷാങ് രാജ്യത്തിന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ സംരക്ഷകൻ&quot; എന്ന സ്ഥാനം ഷൗ രാജ്യത്തിന് ലഭിച്ചിരുന്നു. ഷൗ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണകർത്താവായിരുന്ന [[King Wu of Zhou|വു രാജാവ്]] തന്റെ സഹോദരനായിരുന്ന [[Duke of Zhou|ഷൗ രാജ്യത്തിന്റെ ഡ്യൂക്കിന്റെ]] (ഇദ്ദേഹം റീജന്റായിരുന്നു) സഹായത്തോടെ 
[[Battle of Muye|മുയേ യുദ്ധത്തിൽ]] ഷാങ് രാജവംശത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു.

ഷൗ രാജാവ് ഈ അവസരത്തിൽ [[Mandate of Heaven|സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ അനുമതി]] എന്ന സിദ്ധാന്തമുപയോഗിച്ചാണ് തന്റെ ഭരണത്തിന് പിന്തുണ തേടാൻ ശ്രമിച്ചത്. ഈ സിദ്ധാന്തം പിൽക്കാലത്ത് ഒട്ടുമിക്ക രാജവംശങ്ങളിലും വളരെ സ്വീകാര്യമുള്ളതായി മാറി. 
ഷാങ്ഡി എന്ന ദേവതയെപ്പോലെ തന്നെ സ്വർഗ്ഗവും (''ടിയാൻ'') മറ്റെല്ലാ ദൈവങ്ങൾക്കും മേൽ ഭരണാധികാരമുള്ള അസ്തിത്വമായിരുന്നു. ചൈന ആരാണ് ഭരിക്കുന്നതെന്ന് തീരുമാനിച്ചിരുന്നത് ഈ ദേവതയായിരുന്നുവെന്നായിരുന്നു വിശ്വാസം. ഒരു ഭരണാധികാരിക്ക് ഭരിക്കുവാനുള്ള അധികാരം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് 
പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങൾ ധാരാളമായി ഉണ്ടാകുമ്പോഴായിരുന്നു എന്നും ജനങ്ങളോട് ഭരണകൂടത്തിന് താല്പര്യം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴോ ആയിരുന്നു എന്നായിരുന്നു വിശ്വാസം. ഇതിന്റെ അനന്തരഫലമായി ഭരണകൂടത്തെ മറിച്ചിടപ്പെടുകയും പുതിയ രാജവംശം നിലവിൽ വരുകയും ചെയ്യും.

ഷൗ ആദ്യം ഇവരുടെ തലസ്ഥാനം ആധുനിക [[Xi'an|സിയാനടുത്തുള്ള ]] [[Wei River|വൈയ് നദിക്കരയിലെ]] പ്രദേശത്തേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഇവർ [[Yangtze River|യാങ്സി നദീതടത്തിലേയ്ക്ക്]] സാമ്രാജ്യം വ്യാപിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. 
തെക്കോട്ടേയ്ക്ക് ചൈനയുടെ ചരിത്രത്തിൽ പലതവണയുണ്ടായ കുടിയേറ്റങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായിരുന്നു ഇത്.

===സ്‌പ്രിങ് ആൻഡ് ഓട്ടം കാലഘട്ടം (722–476 ബി.സി.)===
[[Image:Pu with openwork interlaced dragons design.jpg|thumb|ചൈനീസ് പു പാത്രത്തിൽ [[Chinese dragon|ഡ്രാഗൺ]] ഡിസൈൻ കാണാം. [[Spring and Autumn period|സ്പ്രിംഗ് ആൻഡ് ഓട്ടം കാലഘട്ടത്തിലേത്]]]]
{{Main|Spring and Autumn period}}
''തലസ്ഥാനങ്ങൾ: [[State of Yan|യാൻ രാജ്യത്തിന്റേത്]] - ബൈജിംഗ്; [[State of Qin|ക്വിൻ രാജ്യത്തിന്റേത്]], [[Xi'an|സിയാൻ]]''

ബി.സി എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാജ്യാധികാരം വികേന്ദ്രീകൃതമാകുകയുണ്ടായി. ഈ കാലഘട്ടം [[Spring and Autumn period|സ്‌പ്രിങ് ആൻഡ് ഓട്ടം കാലഘട്ടം]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. [[Spring and Autumn Annals|സ്പ്രിംഗ് ആൻഡ് ഓട്ടം അന്ന‌ൽസിൽ]] നിന്നാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. 
ഈ കാലത്ത് പ്രാദേശിക സൈനിക നേതാക്കന്മാർ അവരുടെ അധികാരമുറപ്പിക്കുകയും [[hegemony|മേൽക്കോയ്മയ്ക്കായി]] യുദ്ധം ചെയ്യുകയും ആരംഭിച്ചു. വടക്കുപടിഞ്ഞാറുനിന്നും ആക്രമണങ്ങൾ നടന്നത് ഈ സ്ഥിതി കൂടുതൽ മോശമാക്കി. [[Qin (state)|ക്വിൻ]] ഇത്തരത്തിൽ ആക്രമണം നടത്തിയ 
ഒരു രാജ്യമാണ്. ഇതെത്തുടർന്ന് ഷൗ രാജ്യം അവരുടെ തലസ്ഥാനം കിഴക്ക് [[Luoyang|ലുവോയാങിലേയ്ക്ക്]] മാറ്റുകയുണ്ടായി. ഇതാണ് ഷൗ രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണകാലത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ പ്രധാന ഘട്ടത്തിന്റെ ആരംഭം. കിഴക്കൻ ഷൗ എന്നാണ് ഈ ഘട്ടം അറിയപ്പെടുന്നത്. 
ഷൗ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകൃത അധികാരം സ്പ്രിംഗ് ആൻഡ് ഓട്ടം കാലഘട്ടത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഇതെത്തുടർന്ന് നൂറുകണക്കിന് രാജ്യങ്ങളാണ് രൂപം കൊണ്ടത്. ഇവിടെയൊക്കെ ഭരണാധികാരികൾ രാഷ്ട്രീയാധികാരം കൈവശം വച്ചുവെങ്കിലും പേരിനുമാത്രം ഷൗ നേതൃത്ത്വത്തെ അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. 
ചില പ്രാദേശികനേതാക്കൾ രാജാധികാരം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പേരുകളും ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ചൈനയിൽ നൂറുകണക്കിനു രാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിൽ മിക്കതിനും ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെ വലിപ്പമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.

[[Hundred Schools of Thought|ഹൺഡ്രഡ് സ്കൂൾസ് ഓഫ് തോട്ട്]] എന്ന ചൈനീസ് തത്ത്വചിന്താധാര ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഉയർന്നുവന്നത്. [[Confucianism|കൺഫ്യൂഷ്യാനിസം]], [[Taoism|ടാവോയിസം]], [[Legalism (Chinese philosophy)|ലീഗലിസം]] [[Mohism|മോഹിസം]] 
എന്നീ തത്ത്വചിന്തകൾ ഈ സമയത്താണ് ആരംഭിച്ചത്. മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യമായിരുന്നിരിക്കണം ഇവയുടെ ഉത്തേജനം.

===യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ കാലഘട്ടം (476–221 ബി.സി.)===
{{Main|Warring States period}}
''[[Historical capitals of China|പല തലസ്ഥാനങ്ങളാണുണ്ടായിരുന്നത്]] - പല രാജ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു ഇതിനു കാരണം.''

ബി.സി. അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടോടെ രാഷ്ട്രീയമായ ഏകീകരണം ശക്തമാവുകയും ഏഴ് രാജ്യങ്ങൾ ബാക്കിയാവുകയും ചെയ്തു. ഈ ഏഴു രാജ്യങ്ങൾ പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്തിരുന്ന കാലഘട്ടത്തെയാണ് [[Warring States period|വാറിംഗ് സ്റ്റേറ്റ്സ് കാലഘട്ടം]] എന്നുവിളിക്കുന്നത്. 
ബി.സി. 256 വരെ പേരിനു മാത്രം ഒരു [[Zhou Dynasty|ഷൗ]] രാജാവ് നിലവിലുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും ഇദ്ദേഹത്തിന് തീരെ അധികാരമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഈ ഏഴു രാജ്യങ്ങളുടെ സമീപപ്രദേശങ്ങളായ [[Sichuan|സിച്ചുവാൻ]], [[Liaoning|ലിയാവോണിംഗ്]] എന്നിവ രാജ്യങ്ങളോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. [[Commandery (China)|കമാൻഡറി]], [[prefecture|പ്രിഫെക്ചർ]] (郡縣/郡县) എന്നീ സംവിധാനങ്ങളുപയോഗിച്ചാണ് 
ഈ പ്രദേശങ്ങൾ ഭരിച്ചിരുന്നത്. [[Administrative divisions of the People's Republic of China|ഷെങ്, സിയാൻ]] (പ്രവിശ്യ, കൗണ്ടി, 省縣/省县) എന്ന തരത്തിലുള്ള വിഭജനം ഇപ്പോഴും ചൈനയിലുണ്ട്. ഇത് സ്‌പ്രിങ് ആൻഡ് ഓട്ടം കാലഘട്ടത്തിൽ നിലവിൽ വന്ന
സംവിധാനത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രമാണ്.

ക്വിൻ രാജാവായിരുന്ന [[Ying Zheng|യിങ് ഷെങ്]] എന്നയാളുടെ കാലത്താണ് ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ അവസാന രാജ്യവികസനം നടപ്പിലായത്. ഇദ്ദേഹം മറ്റ് ആറു രാജ്യങ്ങളെയും കീഴടക്കുകയും [[Zhejiang|ഷെജിയാങ്]], ഫ്യൂജിയാൻ, [[Guangdong|ഗുവാങ്ഡോങ്]], [[Guangxi|ഗുവാങ്ക്സി]] 
എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ ബി.സി. 214-ഓടെ കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു. ഇദ്ദേഹം സ്വയം [[Qin Shi Huang|ആദ്യ ചക്രവർത്തിയായി]] (ക്വിൻ ഷി ഹുവാങ്) അവരോധിച്ചു.

==ചൈനീസ് സാമ്രാജ്യം==
===ക്വിൻ രാജവംശം (221–206 ബി.സി.)===
[[File:Qinshihuang.jpg|thumb|[[Qin Shi Huang|ക്വിൻ ഷി ഹുവാങ്]]]]
{{Main|Qin Dynasty}}
''തലസ്ഥാനം: [[Xianyang|സിയാൻയാങ്]]''
ക്വിൻ രാജവംശം സ്ഥാപിച്ചതുമുതൽ [[Qing Dynasty|ക്വിങ് രാജവംശം]] ഇല്ലാതായതുവരെയുള്ള സമയമാണ് ചരിത്രകാരന്മാർ ചൈനീസ് സാമ്രാജ്യകാലമായി കണക്കാക്കുന്നത്. [[Qin Shi Huang Di|ആദ്യ ക്വിൻ ചക്രവർത്തിയുടെ]] കീഴിലുള്ള ഏകീകൃത ഭരണകൂടം 12 വർഷം മാത്രമേ 
നിലനിന്നൂവെങ്കിലും [[Han Chinese|ഹാൻ ചൈനീസ്]] സ്വദേശത്തിന്റെ ഭൂരിപക്ഷം പ്രദേശവും ഒരു കേന്ദ്രീകൃത [[Legalism (Chinese philosophy)|ലീഗലിസ്റ്റ്]] ഭര‌ണകൂടത്തിന്റെ കീഴിൽ കൊണ്ടുവരാൻ ഇദ്ദേഹത്തിനു സാധിച്ചു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ [[Xianyang|സിയാന്യാങ്]] 
(ആധുനിക [[Xi'an|സിയാന്]] അടുത്ത്) ആയിരുന്നു ഭരണകേന്ദ്രം. ചക്രവർത്തിയുടെ പരമാധികാരവും നിയമവ്യവസ്ഥയോടുള്ള കീഴ്പ്പെടലുമായിരുന്നു ലീഗലിസത്തിന്റെ കാതൽ. ഈ തത്ത്വശാസ്ത്രം സൈനികനടപടിയിലൂടെ രാജ്യം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് സഹായകമായിരുന്നുവെങ്കിലും 
സമാധാനകാലത്ത് രാജ്യം ഭരിക്കുവാൻ സഹായകമായിരുന്നില്ല. ക്വിൻ ചക്രവർത്തി {{Definition|date=March 2012}} രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ ക്രൂരമായി അടിച്ചമർത്തുകയുണ്ടായി. [[burning of books and burying of scholars|ഗ്രന്ഥങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും പണ്ഡിതരെ കുഴുച്ചുമൂടുകയും]] ചെയ്യുക എന്ന സംഭവവും ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് ഹാൻ ഭരണാധികൾ ഇത്രമാത്രം തീവ്രനിലപാടുകളില്ലാത്ത രാഷ്ട്രീയ തത്ത്വശാസ്ത്ര‌ങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിന് ഇത് കാരണമായി. 
[[Image:Terracotta Army-China2.jpg|thumb|[[Qin Shi Huang|ക്വിൻ ഷി ഹുവാങിന്റെ]] [[Terracotta Army|കളിമൺ സൈന്യം]].]]
[[Great Wall of China|ചൈനയിലെ വന്മതിലിന്റെ]] നിർമ്മാണമാരംഭിച്ചത് ക്വിൻ രാജവംശമാണ്, [[Ming Dynasty|മിങ്]] രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്ത് ഇത് കൂടുതൽ വിപുലമാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കേന്ദ്രീകൃത ഭരണകൂടം എന്ന ആശയം, നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ ഏകീകരണം, 
എഴുത്തുഭാഷയുടെ വികാസം, അളവുകൾ ഏകീകരിക്കൽ, നാണയസംവിധാനം എന്നിവയൊക്കെ ക്വിൻ രാജവംശത്തിന്റെ സംഭാവനകളാണ്. കാളവണ്ടികളുടെയും മറ്റും ആക്സിലിന്റെ നീളം പോലും ക്വിൻ രാജവംശക്കാലത്ത് ഏകീകരിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് സാമ്രാജ്യമാകെ ഒരു ഏകീകൃത വ്യാപാരസംവിധാനം 
വരുന്നതിന് സഹായകമായി.

===ഹാൻ രാജവംശം (202 ബി.സി.–എ.ഡി. 220)===
{{Main|Han Dynasty}}
{{Further|History of the Han Dynasty}}
''തലസ്ഥാനങ്ങൾ: [[Chang'an|ചാങ്'ആൻ]], [[Luoyang|ലുവോയാങ്]], [[Liyang|ലിയാങ്]], [[Xuchang|ക്സുചാങ്]]''

====പടിഞ്ഞാറൻ ഹാൻ====
[[Image:ChangXingongdeng.jpg|thumb|നിരക്കി അടയ്ക്കാവുന്ന മൂടിയോടു കൂടിയ ഒരു [[oil lamp|എണ്ണവിളക്ക്]] ([[Han Dynasty|ഹാൻ രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്തുള്ളത്]]). ബി.സി. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലേത്. മുട്ടുകുത്തിയിരിക്കുന്ന ഒരു ജോലിക്കാരിയുടെ രൂപമാണിതിന്.]]

[[Han Dynasty|ഹാൻ രാജവംശം]] സ്ഥാപിച്ചത് [[Emperor Gaozu of Han|ലിയു ബാങ്]] ചക്രവർത്തിയാണ്. ക്വിൻ രാജവംശത്തിന്റെ പതനത്തിനു ശേഷമുണ്ടായ [[Chu–Han Contention|ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ]] വിജയിയായത് ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു. ഹാൻ രാജവംശത്തിന്റെ കാലം 
ചൈനീസ് ചരിത്രത്തിലെ [[Pax Sinica|സുവർണ്ണകാലമായി]] കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ദീർഘകാലം സ്ഥിരതയോടെയും സാമ്പത്തിക അഭിവൃദ്ധിയോടെയും നിലനിന്ന ഹാൻ രാജവംശം കേന്ദ്രീകൃത ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദത്തിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള സാമ്രാജ്യം എന്ന സംവിധാനം ചൈനയിൽ നിലയുറപ്പിക്കുന്നതിന് 
കാരണമായി. ചില ചെറിയ ഇടവേളകൾ ഒഴിച്ചാൽ അടുത്ത രണ്ടു സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ ഈ സാമ്രാജ്യം നിലനിൽക്കുകയുണ്ടായി. ഹാൻ രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്ത് ചൈനയുടെ കീഴിലുള്ള പ്രദേശം [[China proper|യധാർത്ഥ ചൈന]] എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗത്തും വ്യാപിച്ചു. 
പടിഞ്ഞാറേയ്ക്കും ഈ സാമ്രാജ്യം വ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി. [[Confucianism|കൺഫ്യൂഷ്യാനിസം]] ഔദ്യോഗിക യാഥാസ്ഥിതിക സ്ഥാനത്തേയ്ക്ക് ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ചൈനീസ് സംസ്കാരം, കല, സംസ്കൃതി, ശാസ്ത്രം എന്നിവയെല്ലാം ഇതിനുമുൻപില്ലാതിരുന്ന ഉയരങ്ങളിലേയ്ക്ക് ഉയർന്നു. 
ഈ രാജവംശത്തിന്റെ സ്വാധീനം കാരണം ചൈനീസ് ജനതയ്ക്ക് &quot;ഹാൻ&quot; എന്ന വിളിപ്പേരുതന്നെ ലഭിക്കുകയുണ്ടായി, ഇപ്പോൾ ചൈനയിലെ [[Han Chinese|സ്വാധീനമുള്ള വംശീയ വിഭാഗമാണ്]] ഇത്. ചൈനീസ് ഭാഷ, [[Chinese characters|ലിപി]] എന്നിവയ്ക്കും ഹാൻ എന്ന വിളിപ്പേരുണ്ടായിരുന്നിട്ടുണ്ട്.

[[Emperor Wen of Han|വെൻ]], [[Emperor Jing of Han|ജിങ്]] എന്നിവരുടെ ആദ്യകാലത്തെ [[Huang-Lao|അയഞ്ഞ നയങ്ങൾക്കുശേഷം]] [[Emperor Wu of Han|വു ചക്രവർത്തി]] സാമ്രാജ്യത്തെ അതിന്റെ പരമോന്നതിയിൽ എത്തിച്ചു. തന്റെ അധികാരം ഉറപ്പിക്കുവാനായി 
സ്ഥിരതയും നല്ല ഘടനയുള്ള സമൂഹവും വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന [[Confucianism|കൺഫൂഷ്യാനിസം]] സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന ചിന്താധാരയായി ഇദ്ദേഹം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു. ഈ തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ പഠനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനായി [[Taixue|സാമ്രാജ്യ സർവ്വകലാശാലകൾ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. 
മറ്റുള്ള [[Hundred Schools of Thought|ചിന്താധാരകൾ]] നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു.

നാടോടികളായിരുന്ന [[Xiongnu Empire|സിയോൺഗ്നു സാമ്രാജ്യത്തിനെതിരേ]]  പ്രധാന്യമർഹിക്കുന്ന [[Han–Xiongnu War|സൈനികനടപടികൾ]] എടുക്കുകയുണ്ടാായി. ഇവരുടെ സ്വാധീനം [[Great Wall of China|ചൈനീസ് വന്മതിലിന്]] വടക്കായി ചുരുക്കാൻ ഇതിലൂടെ 
സാധിച്ചു. [[Zhang Qian|ഷാങ് ക്വിയാന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള നയതന്ത്രശ്രമങ്ങളിലൂടെ ചൈനീസ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാധീനമേഖല [[Western Regions|പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളിലേയ്ക്ക്]] വ്യാപിച്ചു. ചൈനയെയും പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന [[Silk Road|സിൽക്ക് റോഡ്]] 
ഇക്കാലത്ത് തുറക്കപ്പെട്ടു. ഇതിലൂടെ വ്യാപാരവും സാംസ്കാരിക കൈമാറ്റങ്ങളും ഉത്തേജിക്കപ്പെട്ടു. [[Yangtze River|യാങ്ക്സി നദീതടത്തിനു]] തെക്കുള്ള ധാരാളം ചെറു രാജ്യങ്ങൾ ഔദ്യോഗികമായി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി.

[[Baiyue|ബൈയുവേ]] ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കെതിരേ വു ചക്രവർത്തി ധാരാളം [[southward expansion of the Han Dynasty|സൈനികനീക്കങ്ങൾ നടത്തി]]. ബി.സി. 135-ൽ ഹാൻ ചൈനക്കാർ [[Han campaigns against Minyue|മിനുവേ കീഴടക്കി]]. ബി.സി. 111-ൽ 
[Han–Nanyue War|നനുവേ രാജ്യവും]], ബി.സി. 109-ൽ [[Han campaign against Dian|ഡയാൻ രാജ്യവും]] കീഴ്പ്പെടുത്തപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Yingshi|last=Yu|editor=Denis Twitchett|editor2=Michael Loewe|title= Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220|year=1986|publisher=University of Cambridge Press|isbn=978-0-5212-4327-8|pages=455–458}}&lt;/ref&gt; 
സൈനിക നടപടികളും കുടിയേറ്റവും കാരണം തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങൾ സാംസ്കാരികമായി ചൈനയുടെ ഭാഗമായി മാറി.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Pingfang|last=Xu|title=The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective|url=https://archive.org/details/formationofchine0000chan|year=2005|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-09382-7|page=[https://archive.org/details/formationofchine0000chan/page/281 281]}}&lt;/ref&gt; 
ഇത് ഹാൻ ചൈനക്കാരെ ദക്ഷിണപൂർവ്വേഷ്യയിലെ രാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നതിനു വഴിവയ്ക്കുകയും ഇതുവഴി നയതന്ത്രവും വ്യാപാരവും വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Jacques|last=Gernet|title=A History of Chinese Civilization|url=https://archive.org/details/historyofchinese00gern_0|year=1996|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-49781-7|pages=[https://archive.org/details/historyofchinese00gern_0/page/126 126]–127}}&lt;/ref&gt;

[[Emperor Wu of Han|വു ചക്രവർത്തിക്കുശേഷം]], സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വളർച്ച നിലയ്ക്കുകയും ക്രമേണ അധോഗതിയിലേയ്ക്ക് നീങ്ങുകയുമാണുണ്ടായത്. ധാരാളം സൈനികനീക്കങ്ങളും പദ്ധതികളും കാരണം ഖജനാവ് തകർന്നു. കുലീന കുടുംബങ്ങൾ ഭൂമി കയ്യടക്കിയത് ക്രമേണ നികുതിവരുമാനം 
കുറയുന്നതിന് കാരണമായി. പല [[consort clan|കുടുംബക്കാരും]] ഗുണമില്ലാത്ത ചക്രവർത്തിമാരുടെ മേൽ നിയന്ത്രണം ചെലുത്താൻ തുടങ്ങി. അവസാനം ഹാൻ രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണം [[Wang Mang|വാങ് മാങിന്റെ]] ഇടപെടലോടെ കുറച്ചുകാലം തുടർച്ചനഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുന്നതിലേയ്ക്ക് കാര്യങ്ങളെത്തി.

====സിൻ രാജവംശം====
എ.ഡി. 9-ൽ [[Wang Mang|വാങ് മാങ്]] എന്നയാൾ [[Mandate of Heaven|സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ അനുമതി]] അവകാശപ്പെടുകയും ഹാൻ രാജവംശം അവസാനിപ്പിച്ച് തന്റെ രാജംവശം ആരംഭിക്കാനുള്ള ശ്രമം നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഇദ്ദേഹം കുറച്ചുകാലം മാത്രം നീണ്ടുനിന്ന 
[[Xin Dynasty|സിൻ (&quot;പുതിയ&quot;) രാജവംശം]] ആരംഭിച്ചു. വാങ് മാങ് ഭൂപരിഷ്കരണത്തിനും സാമ്പത്തികപരിഷ്കരണത്തിനും ഒരു വലിയ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു. ഇദ്ദേഹം [[slavery|അടിമത്തം]] നിരോധിക്കുകയും ഭൂമി കണ്ടുകെട്ടി ജനങ്ങൾക്ക് വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 
ഈ പദ്ധതികൾ ഭൂവുടമകൾ അംഗീകരിച്ചിരുന്നില്ല. [[peasant|കർഷകത്തൊഴിലാളികൾക്ക്]] അനുകൂലമായിരുന്നു ഈ നിലപാടുകൾ എന്നതായിരുന്നു ഭൂവുടമകളുടെ എതിർപ്പിനു കാരണം. ഇതുമൂലമുണ്ടായ അസ്ഥിരത കലാപങ്ങൾക്കും പ്രവിശ്യാനഷ്ടങ്ങൾക്കും മറ്റും കാരണമായി. 
ഇതിനൊപ്പം [[Yellow River|മഞ്ഞനദിയിൽ]] ഭീമമായ വെള്ളപ്പൊക്കവുമുണ്ടായി. അടിഞ്ഞുകൂടിയ ചെളി കാരണം നദി രണ്ട് ശാഖകളായി വിഭജിക്കുകയും ഇത് ധാരാളം കൃഷിക്കാർ അഭയാർത്ഥികളാകുന്നതിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Weiyang Palace|വേയ്‌യാങ് കൊട്ടാരത്തിൽ]] 
രോക്ഷാകുലരായ ഒരു കർഷകസംഘം വാങ് മാങിനെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.

====കിഴക്കൻ ഹാൻ====
[[Emperor Guangwu of Han|ഗുവാൻഗു ചക്രവർത്തി]] ഭൂവുടമകളായ കുടുംബങ്ങളുടെയും വ്യാപാരികളുടെയും സഹായത്തോടെ [[Luoyang|ലുവോയാങിൽ]] ഹാൻ രാജവംശം പുനസ്ഥാപിച്ചു. ഇത് പഴയ തലസ്ഥാനമായ [[Xi'an|സിനാന്റെ]] ''കിഴക്കായിരുന്നു''. അതിനാൽ 
ഈ കാലഘട്ടത്തെ [[Eastern Han Dynasty|കിഴക്കൻ ഹാൻ രാജവംശം]] എന്നു വിളിക്കുന്നു. [[Emperor Ming of Han|മിങ് ചക്രവർത്തി]], [[Emperor Zhang of Han|ഷാങ് ചക്രവർത്തി]] എന്നിവർ കഴിവുള്ള ഭരണാധികാരികളായിരുന്നു. ക്രമേണ രാജവംശത്തിന് പഴയ 
പ്രതാപം തിരികെ ലഭിച്ചു. സൈനികവും സാംസ്കാരികവുമായ പല നേട്ടങ്ങളും ഇക്കാലത്തുണ്ടായി. [[Xiongnu Empire|സിയോൻഗ്നു സാമ്രാജ്യത്തെ]] [[Han–Xiongnu_War#Final_stages|പൂർണ്ണമായി പരാജയപ്പെടുത്തിയത്]] ഇക്കാലത്താണ്. നയതന്ത്രജ്ഞനും സേനാധിപനുമായിരുന്ന 
[[Ban Chao|ബാൻ ചാവോ]] നേട്ടങ്ങൾ [[Pamirs|പാമിർ]] മുതൽ [[Caspian Sea|കാസ്പിയൻ കടൽ]] വരെ വ്യാപിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/440601/Ban-Chao Ban Chao], Britannica Online Encyclopedia&lt;/ref&gt; 
ഇതോടെ [[Silk Road|സിൽക്ക് റോഡ്]] വീണ്ടും തുറക്കുകയും വ്യാപാരവും വിദേശസംസ്കാരങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധങ്ങളും മറ്റും പുനരാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Chinese Buddhism#Traditional_accounts|ബുദ്ധമതം ചൈനയിലെത്താനും]] ഇത് വഴിവച്ചു. 
പാശ്ചാത്യലോകവുമായുള്ള വിപുലമായ ബന്ധങ്ങൾ കാരണം [[Romano-Chinese relations|ചൈനയിൽ റോമൻ നയതന്ത്രകാര്യാലയങ്ങൾ]] സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് ഇക്കാലത്ത് ആരംഭം കുറിക്കുകയുമുണ്ടായി. എ.ഡി. 166-ൽ കടൽ വഴിയും പിന്നീട് എ.ഡി. 284-ലും ഇത്തരം നയതന്ത്ര ബന്ധമുണ്ടായതായി രേഖകളുണ്ട്.

പുരാതന ചൈനയിൽ [[Science and technology of the Han Dynasty|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക മേഖലയിൽ]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ പുരോഗതിയുണ്ടായത് കിഴക്കൻ ഹാൻ രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്താണ്. [[Cai Lun|കായി ലൺ]] [[papermaking|പേപ്പറുണ്ടാക്കുന്നത് കണ്ടെത്തിയത്]] 
[[Zhang Heng|ഷാങ് ഹെങ്]] എന്ന [[polymath|ശാസ്ത്രവിശാരദന്റെ]] കണ്ടെത്തലുകൾ എന്നിവ ഇതിൽ പ്രധാനമാണ്.

[[consort clan|രാജ്ഞിമാരുടെ കുടുംബങ്ങളും]] [[Eunuch#China|ശിഖണ്ഡികളും]] തമ്മിലുള്ള കിടമത്സരങ്ങളും ഭൂമി കയ്യേറ്റങ്ങളും ആക്രമണങ്ങളും കാരണം രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ഈ സാമ്രാജ്യം നാശോന്മുഖമാവുകയുണ്ടായി. എ.ഡി. 184-ൽ [[Yellow Turban Rebellion|മഞ്ഞത്തലപ്പാവുകലാപം]] 
പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. ഇതോടെ [[warlord|യുദ്ധപ്രഭുക്കളുടെ]] കാലം ആരംഭിച്ചു. ഇതെത്തുടർന്ന് [[Three Kingdoms|മൂന്നു രാജ്യങ്ങളുടെ]] കാലഘട്ടത്തിൽ മൂന്നു രാജ്യങ്ങൾ മുൻപന്തിയിലെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടത്താൻ തുടങ്ങി. ''[[Romance of the Three Kingdoms|റൊമാൻസ് ഓഫ് ദി ത്രീ കിംഗ്ഡംസ്]]'' 
മുതലായ കൃതികളിൽ ഈ കാലഘട്ടം കാൽപ്പനികമായി ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

===വൈ, ജിൻ കാലഘട്ടം (എ.ഡി. 265–420)===
{{Main|Cao Wei|Jin Dynasty (265-420)}}
''തലസ്ഥാനങ്ങൾ: [[Cao Wei|കാവോ വേയ്]], പടിഞ്ഞാറൻ ജിൻ എന്നിവയുടേത്: [[Luoyang|ലുവോയാങ്]]; [[Shu Han|ഷു ഹാനിന്റേത്]], [[Chengdu|ചെങ്ക്ഡു]]; [[Eastern Wu|കിഴക്കൻ വുവിന്റേതും]] കിഴക്കൻ ജിനിന്റേതും: [[Jiankang|ജിയാൻകാങ്]]; 
പടിഞ്ഞാറൻ ജിൻ: [[Chang'an|ചാങ്'ആൻ]]''

വടക്കൻ പ്രദേശം 208-ൽ [[Cao Cao|കാവോ കാവോ]] ഏകീകരിച്ചശേഷം ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ 220-ൽ [[Cao Wei|വേയ്]] രാജവംശം സ്ഥാപിച്ചു. ഇതിനുശേഷം വേയ്-യുടെ ശത്രുക്കളായ [[Shu Han|ഷൂ]], [[Eastern Wu|വൂ]] എന്നിവർ ഇവരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു. 
ഇതോടെ ചൈനയിൽ [[Three Kingdoms|മൂന്നു രാജ്യങ്ങളുടെ]] കാലഘട്ടം ആരംഭിച്ചു. ക്വിൻ, ഹാൻ എന്നീ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ കാലത്ത് നില നിന്നിരുന്ന കേന്ദ്രീകൃത വ്യവസ്ഥ ക്രമേണ വികേന്ദ്രീകൃത വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് വഴിമാറിയതാണ് ഈ കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രത്യേകത. വലിയ കുടുംബങ്ങളുടെ 
ശക്തി ക്രമേണ വർദ്ധിച്ചുവന്നു. 280-ൽ മൂന്നു രാജ്യങ്ങൾ [[Jin Dynasty (265-420)|ജിൻ രാജവംശം]] ഏകീകരിച്ചുവെങ്കിലും ഈ വികേന്ദ്രീകൃത സംവിധാനം വു ഹു കലാപം വരെ തുടർന്നു.

===വു ഹു കാലഘട്ടം (AD 304–439)===
{{Main|Sixteen Kingdoms|Wu Hu uprising}}
''പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്തിരുന്ന ഒരുപാട് രാജ്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നതുകാരണം ധാരാളം തലസ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.''

ജിൻ സാമ്രാജ്യത്തിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം മുതലെടുത്ത് ഇതേസമയത്തു നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ഹാൻ വംശജരല്ലാത്ത ചൈനീസ് വംശജരായ ആൾക്കാർ ([[Wu Hu|വു ഹു]]) നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ രാജ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗം വരുതിയിലാക്കി. ഇത് [[Yangtze River|യാങ്സി നദിയുടെ]] 
തെക്കോട്ട് ഹാൻ ചൈനീസ് വംശജർ വലിയതോതിൽ കുടിയേറുന്നതിന് കാരണമായി. 303-ൽ [[Di (Wu Hu)|ഡി]] ജനത കലാപമുയർത്തുകയും [[Chengdu|ചെങ്ഡു]] പിടിച്ചടക്കി [[Cheng Han|ചെങ് ഹാൻ]] രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Liu Yuan (Han Zhao)|ലിയു യുവാൻ]] 
എന്നയാളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ [[Xiongnu|സിയോൻഗ്നു]] ഇന്നത്തെ [[Linfen County|ലിൻഫെൻ കൗണ്ടിയുടെ]] സമീപം കലാപമുയർത്തി [[Han Zhao|ഹാൻ ഷാവോ]] എന്ന രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. [[Liu Cong (Han Zhao)|ലിയു കോങ്]] അവസാനത്തെ രണ്ട് 
പടിഞ്ഞാറൻ ജിൻ ചക്രവർത്തിമാരെ പിടികൂടി വധിച്ചു. നാലും അഞ്ചും നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ ഒരു ചെറിയ കാലയളവിൽ വടക്കൻ ചൈനയുടെ മുഴുവൻ പ്രദേശങ്ങളോ ഭാഗികമായ മേഖലകളോ ഭരിച്ചിരുന്ന ചൈനക്കാരല്ലാത്ത രാജവംശങ്ങളാണ് [[Sixteen Kingdoms|പതിനാറു രാജ്യങ്ങൾ]] എന്ന പേരിൽ 
അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പല വംശജരും ഉണ്ടായിരുന്നു. [[Turkic people|തുർക്കികളുടെ]] പൂർവ്വികർ, [[Mongols|മംഗോളുകൾ]], [[Tibetans|ടിബറ്റുകാർ]] എന്നിവർ ഇക്കൂട്ടത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. ഇത്തരം [[nomadic|നാടോടികളായ]] ആൾക്കാർ അധികാരത്തിലെത്തുന്നതിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ ഒരളവുവരെ 
&quot;[[Sinicization|ചൈനീസ് സംസ്കാരവുമായി താദാത്മ്യം പ്രാപിച്ചിരുന്നു]]&quot;. [[Qiang people|ക്വിങ്]], സിയോഗ്നു എന്നിവയെപ്പോലുള്ള വംശങ്ങളിൽ പെട്ടവരെ ഹാൻ രാജവംശത്തിന്റെ അവസാന കാലം മുതൽക്കുതന്നെ വന്മതിലിനുള്ളിൽ താമസിക്കാൻ അനുവദിച്ചിരുന്നു. 
[[Image:Chinese Boddhisattva statue.jpg|thumb|upright|[[Northern Qi|വടക്കൻ ക്വി രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലത്തുള്ള [[limestone|ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്]] കൊണ്ടുള്ള ഒരു [[Bodhisattva|ബോധിസത്വന്റെ]] പ്രതിമ. എ,ഡി. 570-ൽ നിന്ന്. ആധുനിക 
[[Henan|ഹെനാൻ]] പ്രവിശ്യയിലാണ് ഇത് നിർമിച്ചത്.]]

===‌തെക്കൻ രാജവശവും വടക്കൻ രാജവംശവും (എ.ഡി. 420–589)===
{{Main|Southern and Northern Dynasties}}
''തലസ്ഥാനങ്ങൾ: [[Northern Dynasties|വടക്കൻ രാജവംശങ്ങളുടേത്]]: [[Ye, China|യെ]], [[Chang'an|ചാങ്'ആൻ]], [[Southern Dynasties|തെക്കൻ രാജവംശങ്ങളുടേത്]]: [[Jiankang|ജിയാൻകാങ്]]''

[[Jin Dynasty (265-420)|കിഴക്കൻ ജിൻ രാജവംശം]] 420-ൽ തകർന്നതോടെ ചൈന [[Southern and Northern Dynasties|വടക്കും തെക്കും രാജവംശങ്ങളുടെ]] കാലഘട്ടത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ഹാൻ വംശജർ വടക്കുനിന്നുള്ള നാടോടി വംശജരുടെ ([[Xianbei|സിയാൻബേയി]] പോലെയുള്ളവർ) ആക്രമണങ്ങൾ നേരിട്ട് 
പിടിച്ചുനിന്നു. ഇവരുടെ സംസ്കാരം അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.

തെക്കൻ ചൈനയിൽ രാജസദസ്സിലും കുലീനർക്കിടയിലും [[Buddhism|ബുദ്ധമതത്തെ]] നിലനിൽക്കാനനുവദിക്കണോ എന്നതുസംബന്ധിച്ച ചർച്ചകൾ ഇടയ്ക്കിടെ നടന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. തെക്കൻ രാജവംശത്തിന്റെയും വടക്കൻ രാജവംശത്തിന്റെയും അവസാനസമയത്ത് 
ബുദ്ധമതക്കാരും [[Taoist|ടാവോയിസ്റ്റുകളും]] അന്തിമമായി രമ്യതയിലെത്തുകയും പരസ്പരം സഹകരിച്ച് മുന്നോട്ടുപോകാമെന്ന് തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.

589-ൽ [[Sui Dynasty|സുയി രാജവംശം]] അവസാന തെക്കൻ രാജവംശമായ [[Chen Dynasty|ചെൻ]] സാമ്രാജ്യത്തെ സൈനികശക്തിയുപയോഗിച്ച് പിടിച്ചടക്കിയതോടെ ഈ കാലഘട്ടത്തിന് അവസാനമായി.

===മദ്ധ്യകാല ചൈന===
&lt;!-- [[Medieval China]] redirects here ... see [[Universal history]] for more. --&gt;

====സൂയി രാജവംശം (എ.ഡി. 589–618)====
{{Main|Sui Dynasty}}
''ഔദ്യോഗിക തലസ്ഥാനം: [[Chang'an|ഡാക്സിംഗ്]]; ദ്വിതീയതലസ്ഥാനം: [[Luoyang|ഡോങ്ഡു]]''

നാലു നൂറ്റാണ്ടുകളോളം നീണ്ടുനിന്ന രാഷ്ട്രീയ ശൈധില്യത്തിനുശേഷം 589-ൽ [[Sui Dynasty|സൂയി രാജവംശം]] രാജ്യത്തെ വീണ്ടും ഏകീകരിച്ചു. ഈ രാജവംശത്തിന്റെ സംഭാവന ഇത് നിലനിന്ന കാലവുമായി തട്ടിച്ചുനോക്കിയാൽ വളരെ വലുതായിരുന്നു. 
സുയി വീണ്ടും ചൈനയെ ഏകീകരിക്കുകയും പിൻഗാമികളായ [[Tang Dynasty|ടാങ്]] രാജവംശം സ്വീകരിച്ച പല ഭരണസ്ഥാപനങ്ങളും കൊണ്ടുവരുകയും ചെയ്തു. [[Three Departments and Six Ministries|മൂന്നു വകുപ്പുകളും ആറു മന്ത്രാലയങ്ങളും]] എന്ന സംവിധാനം, 
ഏകീകരിച്ച [[Ancient Chinese coinage|നാണയസംവിധാനം]], പ്രതിരോധസംവിധാനത്തിന്റെ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ, [[Great Wall of China|വന്മതിലിന്റെ]] വികസനം, [[Buddhism|ബുദ്ധമതത്തിനുള്ള]] ഔദ്യോഗിക പിന്തുണ എന്നിവയായിരുന്നു ഇവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. 
ക്വിൻ രാജവംശത്തെപ്പോലെ സുയി രാജവംശവും തങ്ങളുടെ വിഭവങ്ങളെ അമിതമായി ഉപയോഗിക്കുകയും അതുമൂലമുള്ള തകർച്ച നേരിടുകയും ചെയ്തു.

====ടാങ് രാജവംശം (എ.ഡി. 618–907)====
[[Image:Tang horse.jpg|thumb|ഉദ്ദേശം എ.ഡി. 700-ൽ നിന്നുള്ള [[Tang Dynasty|ടാങ് രാജവംശക്കാലത്തെ]] മൂന്നു നിറമുള്ള [[Ceramic glaze|ഗ്ലേസ്]] പോർസലിൻ കുതിര.]]
{{Main|Tang Dynasty}}
''തലസ്ഥാനങ്ങൾ: [[Chang'an|ചാങ്'ആൻ]] [[Luoyang|ലുവോയാങ്]]''

[[Tang Dynasty|ടാങ് രാജവംശം]] സ്ഥാപിച്ചത് [[Emperor Gaozu of Tang|ഗാവോസു ചക്രവർത്തിയായിരുന്നു]]. 618 ജൂൺ 18-നായിരുന്നു ഇത്. ഇക്കാലം ചൈനീസ് ചരിത്രത്തിലെ [[Pax Sinica|ഒരു സുവർണ്ണകാലമായിരുന്നു]]. കല, സാഹിത്യം (പ്രത്യേകിച്ച് 
[[Tang poetry|കവിത]]), സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നീ മേഖലകളിൽ കാര്യമായ പുരോഗതിയാണുണ്ടായത്. [[Buddhism|ബുദ്ധമതം]] സാധാരണക്കാരുടെ പ്രധാന മതമായി മാറി. [[Chang'an|ചാങ്'ആൻ]] (ആധുനിക [[Xi'an|സി'ആൻ]]) എന്ന ദേശീയ തലസ്ഥാനം 
[[List of largest cities throughout history|ആ സമയത്ത് ലോകത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായിരുന്നു]].

രണ്ടാമത്തെ ചക്രവർത്തിയായ [[Emperor Taizong of Tang|ടായിസോങ്]] നാടോടി ഗോത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭീഷണി നേരിടാനായും അതിർത്തി വികസിപ്പിക്കാനായും അയൽ രാജ്യങ്ങളെ കീഴ്പ്പെടുത്തുവാനായും സൈനിക നീക്കങ്ങൾ നടത്തി. 
[[Imperial Chinese tributary system|കപ്പം കൊടുക്കുന്ന]] രാജ്യങ്ങളുൾപ്പെട്ട സാമ്രാജ്യം ഇദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചു. [[Inner Asia during the Tang Dynasty|ടാരിം ബേസിനിലെ]] സൈനികവിജയങ്ങൾ [[Silk Road|സിൽക്ക് റോഡ്]] തുറന്നിരിക്കുന്നതിന് 
സഹായകമായി. തെക്ക് [[Guangzhou|ഗുവാങ്ഷു]] പോലുള്ള തുറമുഖനഗരങ്ങളിൽ നിന്ന് ലാഭകരമായ കടൽ വ്യാപാരം ആരംഭിച്ചു. വിദൂര രാജ്യങ്ങളുമായി കാര്യമായ വ്യാപാരബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. പല വിദേശ വ്യാപാരികളും ചൈനയിൽ താമസമാക്കുകയുണ്ടായി. 
ഇത് ഒരു സമ്മിശ്ര സംസ്കാരം നിലവിൽ വരുവാൻ സഹായകമായി. ടാങ് സംസ്കാരം, സാമൂഹിക സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ [[Nara period|ജപ്പാൻ]] പോലെയുള്ള സമീപരാജ്യങ്ങൾ അനുകരിക്കുകയുണ്ടായി. ആന്തരികമായി [[Grand Canal (China)|ഗ്രാന്റ് കനാൽ]] 
രാഷ്ട്രീയ ഹൃദയമായ ചഗാനെ കിഴക്കും തെക്കുമുള്ള സാമ്പത്തിക, കാർഷിക കേന്ദ്രങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു.

ആദ്യകാല ടാങ് രാജവംശത്തിന്റെ അഭിവൃദ്ധിക്കു കാരണമായത് ശക്തമായ കേന്ദ്രീകൃത ഉദ്യോഗസ്ഥസംവിധാനവും കാര്യക്ഷമമായ രാഷ്ട്രീയവുമായിരുന്നു. ഭരണകൂടം &quot;[[Three Departments and Six Ministries|മൂന്നു വകുപ്പുകളൂം ആറു മന്ത്രാലയങ്ങളും]]&quot; എന്ന നിലയിൽ 
വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നയങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുക പുനഃപരിശോധ്ക്കുക നടപ്പിലാക്കുക എന്ന ജോലികൾ പ്രത്യേകമായായിരുന്നു നടപ്പിൽ വന്നിരുന്നത്. ഈ വകുപ്പുകൾ രാജകുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളും [[Scholar-bureaucrats|പണ്ഡിതരായ ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായിരുന്നു]] നോക്കി നടത്തിയിരുന്നത്. 
ഇവരെ [[imperial examination|സാമ്രാജ്യതലത്തിലുള്ള പരീക്ഷയിലൂടെയായിരുന്നു]] തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നത്. ടാങ് രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്ത് വ്യവസ്ഥാപിതമായ് ഈ സംവിധാനങ്ങൾ ചെറിയ മാറ്റങ്ങളോടെ പിൽക്കാല രാജവംശങ്ങളും സ്വീകരിച്ചിരുന്നു.

മുഴുവൻ ഭൂമിയും ചക്രവർത്തിയുടേതാണെന്നായിരുന്നു ടാങ് കാലഘട്ടത്തെ ഭൂനയം. &quot;[[Equal-field system|ഈക്വൽ ഫീൽഡ് സിസ്റ്റം]]&quot; എന്നായിരുന്നു ഇതറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിനനുസരിച്ച് ഭൂമി ജനങ്ങൾക്ക് ആനുപാതികമായി അനുവദിച്ചുനൽകുകയായിരുന്നു ചെയ്തിരുന്നത്. 
ഇതോടനുബന്ധമായുള്ള സൈനിക നയം &quot;[[Fubing system|ഫ്യൂബിംഗ് സിസ്റ്റം]]&quot; എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇതനുസരിച്ച് രാജ്യത്തെ എല്ലാ പുരുഷന്മാരെയും എല്ലാവർഷവും നിജമായ സൈനികസേവനകാലത്തേയ്ക്ക് അവരുടെ ഭൂമിക്കുപുറത്തുള്ള അവകാശത്തിനു പകരമായി നിയമിച്ചിരുന്നു. 
ഈ നയങ്ങൾ കാരണം പെട്ടെന്ന് വളർച്ചയുണ്ടാവുകയും ഉത്പാദനക്ഷമത വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഖജനാവിന് വലിയ ചെലവ് കൂടാതെ തന്നെ ഈ നയങ്ങളിലൂടെ സൈന്യത്തിനെയും നിലനിർത്താനായി. പക്ഷേ പിൽക്കാലത്ത് ഭൂമി സ്വകാര്യ ഉടമകളുടെ കൈവശമായി മാറി. 
സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ മദ്ധ്യകാലത്തുതന്നെ ഇത്തരത്തിൽ നിയമിച്ച സൈനികർക്കുപകരം [[standing armies|സ്ഥിരമായ സൈന്യങ്ങളും]] നിലവിൽ വന്നു.

ചക്രവർത്തിനിയായ [[Wu Zetian|വു സെറ്റിയാൻ]] (ചൈനീസ് ചരിത്രത്തിലെ ഒരേയൊരു [[empress regnant|റീജന്റ് ചക്രവർത്തിനി]]) ഭരിച്ചിരുന്ന കാലത്തും രാജ്യം അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടു. [[Emperor Xuanzong of Tang|സുവാൻസോങ് ചക്രവർത്തിയുടെ]] കാലത്താണ് രാജ്യത്തിന്റെ 
അഭിവൃദ്ധി അതിന്റെ മൂർദ്ധന്ന്യത്തിലെത്തിയത്. ഇക്കാലത്ത് പസഫിക് സമുദ്രം മുതൽ [[Aral Sea|ആറാൾ കടൽ]] വരെ നീണ്ടുകിടന്ന രാജ്യത്തിൽ 5 കോടി ജനങ്ങളെങ്കിലുമുണ്ടായിരുന്നു.

സാമ്രാജ്യം അതിന്റെ സമ്പന്നതയുടെ പരകോടിയിലെത്തിയ അവസരത്തിലുണ്ടായ [[An Lushan Rebellion|ആൻ ലുഷാൻ കലാപത്തിൽ]] (755 മുതൽ 763 വരെ) [[An_Lushan Rebellion#Death_toll|‌ജനസംഖ്യ കുത്തനേ ഇടിയുകയും]] 
കേന്ദ്രീകൃത ഭരണസംവിധാനം കാര്യമായി ദുർബ്ബലമാവുകയും ചെയ്തു. പ്രാദേശിക സൈനിക ഗവർണർമാർ ([[Jiedushi|ജിയേഡൂഷി]] എന്നായിരുന്നു ഇവർ അറിയപ്പെട്ടത്) സ്വയംഭരണാധികാരം നേടിയെടുക്കുകയും മുൻപ് കീഴ്പ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞിരുന്ന രാജ്യങ്ങൾ ടാങ് ചൈനയെ ആക്രമിച്ച് 
കൊള്ളയടിക്കാൻ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ആൻ ലൂഷാൺ കലാപത്തിനുശേഷം ചൈനയിലെ സിവിൽ സമൂഹം ദുർബ്ബലമായ ഉദ്യോഗസ്ഥ സംവിധാനത്തിനു കീഴിൽപ്പോലും വീണ്ടും ഉയർന്നുവരുകയുണ്ടായി.

ഉദ്ദേശം 860 മുതൽ ചൈനയ്ക്കകത്തുതന്നെയുള്ള കലാപങ്ങളും മുൻപ് സാമന്തരാജ്യമായിരുന്ന [[Kingdom of Nanzhao|നാൻഷാവോ രാജ്യത്തിലെ]] കുഴപ്പങ്ങളും കാരണം ടാങ് രാജവംശം ദുർബ്ബലപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. തെക്ക് [[Huang Chao|ഹുവാങ് ചാവോ]] എന്ന യുദ്ധപ്രഭു 
879-ൽ ഗുവാങ്ഷൗ കീഴടക്കി. ഇവിടുത്തെ രണ്ടുലക്ഷം താമസക്കാരിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരെയും ഇയാൾ കൊലപ്പെടുത്തി. ഇതിൽ വിദേശവ്യാപാരികളുടെ വലിയ സമൂഹവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |editor=Gabriel Ferrand |year=1922 |title=Voyage du marchand arabe Sulaymân en Inde et en Chine, rédigé en 851, suivi de remarques par Abû Zayd Hasan (vers 916)|url=https://archive.org/details/voyagedumarchand00sirauoft |page=[https://archive.org/details/voyagedumarchand00sirauoft/page/76 76]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/judaism/kaifung.html | title = Kaifung Jews | publisher = University of Cumbria, Division of Religion and Philosophy | access-date = 2014-06-06 | archive-date = 2008-10-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081028113532/http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/judaism/kaifung.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 
880-ന്റെ അവസാനസമയത്ത് [[Luoyang|ലുവോയാങ്]] ഹുവാങ് ചാവോയ്ക്ക് കീഴടങ്ങി. 881 ജനുവരി 5-ന് ഇയാൾ [[Chang'an|ചാങ്'ആൻ]] കീഴടക്കി. ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന [[Emperor Xizong of Tang|സിസോങ്]] [[Chengdu|ചെങ്ഡുവിലേയ്ക്ക്]] ഒളിച്ചോടിപ്പോവുകയും 
ഹുവാങ് പുതിയ താൽക്കാലിക ഭരണസംവിധാനം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെതു. ഈ സംവിധാനം അവസാനം ടാങ് സേന തകർത്തു. ഇതോടെ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയ്ക്ക് പുതിയ ആരംഭമായി.

====അഞ്ചു രാജവംശങ്ങളും പത്ത് രാജ്യങ്ങളൂം (എ.ഡി. 907–960)====
{{Main|Five Dynasties and Ten Kingdoms period}}
''പല തലസ്ഥാനങ്ങൾ''

ടാങ് രാജവംശത്തിനും സോങ് രാജവംശത്തിനും മദ്ധ്യേ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത നിറഞ്ഞ കാലഘട്ടമുണ്ടായിരുന്നു. [[Five Dynasties and Ten Kingdoms period|അഞ്ച് രാജവംശങ്ങളും പത്ത് രാജ്യങ്ങളും]] എന്നാണ് ഈ ഘട്ടം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അൻപതിലധികം വർഷം 
നീണ്ടുനിന്നു. ഈ സമയത്ത് പല രാജ്യങ്ങളുള്ള ഒരു പ്രദേശമായിരുന്നു ചൈന. അ‌ഞ്ച് രാജവംശങ്ങൾ വടക്കൻ ചൈനയിൽ കുറഞ്ഞ കാലം കൊണ്ട് അധികാര‌ത്തിലേറുകയും പുറത്താവുകയും ചെയ്തു. അതേ സമയത്തു തന്നെ തെക്കൻ ചൈനയിലും പടിഞ്ഞാറൻ ചൈനയിലും 
കൂടുതൽ സ്ഥിരതയുള്ള പത്ത് രാജ്യങ്ങളും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു.

====സോങ്, ലിയാവോ, ജിൻ, പടിഞ്ഞാറൻ സിയ എന്നീ രാജവംശങ്ങൾ (AD 960–1234)====
[[Image:Li Di, Homeward Oxherds in Wind and Rain.jpg|thumb|''ഹോംവാഡ് ഓക്സ്‌ഹെർഡ്സ് ഇൻ വിൻഡ് ആൻഡ് റെയിൻ'', ഡി ലി പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്]]
{{Main|Song Dynasty|Liao Dynasty|Western Xia|Jin Dynasty, 1115-1234}}
{{Further|History of the Song Dynasty}}
''തലസ്ഥാനങ്ങൾ: സോങ് രാജവംശത്തിന്റേത്: [[Kaifeng|കൈഫെങ്]], [[Hangzhou|ലിൻ'ആൻ]] എന്നിവ; [[Liao Dynasty|ലിയാവോ രാജവംശത്തിന്റേത്]], [[Acheng District|ഷാങ്ജിങ്]], [[History_of_Beijing#Liao_and_Jin_Dynasties|നാൻജിങ്]], 
[[Tokmok|ടോക്മോക്]] എന്നിവ; [[Jin Dynasty (1115-1234)|ജിൻ രാജവംശത്തിന്റേത്]]: [[Acheng District|ഷാങ്ജിങ്]], [[History_of_Beijing#Liao_and_Jin_Dynasties|ഷോഗ്ൻഡു]], [[Kaifeng|കൈഫെങ്]] എന്നിവ; പടിഞ്ഞാറൻ സിയ 
രാജവംശത്തിന്റേത്: [[Yinchuan|യിഞ്ചുവാൻ]]''

960-ൽ [[Song Dynasty|സോങ് രാജവംശം]] ചൈനയുടെ ഏകദേശം മുഴുവൻ പ്രദേശത്തും അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുകയും [[Kaifeng|കൈഫെങ്]] (പിൽക്കാലത്ത് [[Bianjing|ബിയാൻജിങ്]]) തലസ്ഥാനമായി ഭരണമാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് സാമ്പത്തികമായി അഭിവൃദ്ധിയുള്ള ഒരു 
ഘട്ടത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചു. ഈ സമയത്ത് [[Khitan people|ഖിറ്റൻ]] വംശജരുടെ [[Liao Dynasty|ലിയാവോ രാജവംശം]] [[Manchuria|മഞ്ചൂറിയ]], ഇപ്പോഴത്തെ [[Mongolia|മംഗോളിയ]], [[North China|വടക്കൻ ചൈനയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങൾ ഭരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. 
1115-ൽ [[Jurchen people|ജുർച്ചെൻ]] ജനതയുടെ [[Jin Dynasty (1115–1234)|ജിൻ രാജവംശം]] ഉയർന്നുവന്നു. ഇവർ പത്തുവർഷം കൊണ്ട് ലിയാവോ രാജവംശത്തെ നശിപ്പിച്ചു. വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പ്രവിശ്യകളായ [[Gansu|ഗാൻസു]], ഷാൻക്സി, [[Ningxia|നിങ്സിയ]] 
എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഒരു [[Western Xia|പടിഞ്ഞാറൻ സിയ രാജവംശം]] 1032 മുതൽ 1227 വരെ ഭരണം നടത്തി. [[Tangut people|ടാൻഗുട്]] ഗോത്രവംശജരായിരുന്നു ഈ സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചത്.

ജിൻ രാജവംശം വടക്കൻ ചൈനയും കൈഫെങും സോങ് രാജവംശത്തിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്തു. സോങ് രാജവംശം തങ്ങളുടെ തലസ്ഥാനം [[Hangzhou|ഹാങ്ഷൗ]] (杭州) എന്ന സ്ഥലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റി. തെക്കൻ സോങ് രാജവംശത്തിന് ജിൻ രാജവംശത്തെ തങ്ങളുടെ മേധാവികളായി അംഗീകരിക്കുക 
എന്ന നാണക്കേടും സഹിക്കേണ്ടിവന്നു. പിന്നീടുള്ള കാലത്ത് ചൈന സോങ് രാജവംശത്തിനും ജിൻ രാജവംശ‌ത്തിനും [[Tangut people|ടാൻഗുട്ടുകളുടെ]] [[Western Xia|പടി‌ഞ്ഞാറൻ സിയയ്ക്കും]] ഇടയിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടുകിടന്നു. തെക്കൻ സോങ് രാജ്യം 
സാങ്കേതികമായ ഒരു വലിയ കുതിച്ചുചാട്ടം ഈ സമയത്ത് നടത്തി. വടക്കൻ പ്രദേശത്തുനിന്നുള്ള സൈനിക സമ്മർദ്ദമായിരുന്നിരിക്കണം ഒരുപക്ഷേ ഇതിനു കാരണം. [[gunpowder|വെടിമരുന്നുപയോഗിക്കുന്ന]] ആയുധങ്ങൾ ഈ കുതിച്ചുചാട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ജിൻ രാജ്യത്തിനെതിരേ 
സോങ് രാജവംശം 1161-ൽ യാങ്സീ നദിയിൽ വച്ചുനടന്ന [[Battle of Tangdao|ടാങ്ക്ഡോ യുദ്ധത്തിലും]] [[Battle of Caishi|കായിഷി യുദ്ധത്തിലും]] നേടിയ നാവിക വിജയങ്ങൾ ഈ സാങ്കേതിക മികവിനാലാണുണ്ടായത്. ഇതുകൂടാതെ ചൈനയുടെ ആദ്യത്തെ സ്ഥിര 
നാവികസേനയും 1132-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും [[Dinghai|ഡിങ്ഹായി]] എന്ന സ്ഥലത്ത് ഇവർക്ക് സ്ഥിരമായ ഒരു [[admiral|അഡ്മിറൽ]] അസ്ഥാനം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Emperor Renzong of Song|റെൻസോങ് എന്ന ചക്രവർത്തിക്കു]] കീഴിലായിരുന്നു ഇത്.

ക്ലാസിക്കൽ ചൈനയിലെ സാങ്കേതിക ശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ ഉന്നതി നേടിയത് സോങ് രാജവംശത്തിന്റെ കീഴിലാണെന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. [[Su Song|സു സോങ്]] (1020–1101), [[Shen Kuo|ഷെൻ കുവോ]] (1031–1095) എന്നിവരെപ്പോലെയുള്ള ഉൽപ്പതിഷ്ണുക്കളായ 
[[Scholar-bureaucrats|പണ്ഡിതരായ ഉദ്യോഗസ്ഥരായിരുന്നു]] ഇതിനു പിന്നിൽ. പരിഷ്കരണവാദികളായവരും യാധാസ്ഥിതികരും തമ്മിലുള്ള കൊട്ടാര മത്സരങ്ങളും ഇക്കാലത്ത് നടന്നിരുന്നു. [[Wang Anshi|വാങ് ആൻഷി]], [[Sima Guang|സിമ ഗുവാങ്]] എന്നിവരായിരുന്നു ഇതിന്റെ 
ഇരുവശങ്ങൾക്കും നേതൃത്വം കൊടുത്തത്. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യകാലം മുതൽ അവസാനം വരെയു‌ള്ള സമയത്ത് ചൈനക്കാർ [[Zhu Xi|ഷു ക്സി]] തയ്യാറാക്കിയ [[Neo-Confucian|ആധുനിക കൺഫൂഷ്യൻ]] തത്ത്വശാസ്ത്രം സ്വീകരിച്ചിരുന്നു. സോങ് രാജവംശ‌ത്തിന്റെ കാലത്ത് ധാരാളം 
സാഹിത്യകൃതികൾ രചിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ''[[Zizhi Tongjian|സിഷി ടോങ്ജിയാൻ]]'' (&quot;കോമ്പ്രിഹെൻസീവ് മിറർ റ്റു എയിഡ് ഇൻ ഗവണ്മെന്റ്&quot;) ഇതിൽപ്പെടുന്ന ചരിത്രകൃതിയാണ്. സംസ്കാരവും കലകളും അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടു. ''[[Along the River During the Qingming Festival|ക്വിൻമിങ് ഉത്സവക്കാലത്ത് നദിയിലൂടെ]]'', 
''[[Eighteen Songs of a Nomad Flute|നാടോടി പുല്ലാങ്കുഴലിന്റെ പതിനെട്ടു പാട്ടുകൾ]]'' മുതലായ വിപുലമായ കലാകൃതികൾ ഇതിൽപ്പെടുന്നു, [[Lin Tinggui|ലിൻ ടിൻഗുയിയെപ്പോലുള്ള]] ബുദ്ധമതക്കാരായ ചിത്രകാരന്മാരുമുണ്ടായിരുന്നു.

====യുവാൻ രാജവംശം (AD 1271–1368)====
{{Main|Yuan Dynasty}}
[[Image:Ch'ien Hsüan 002.jpg|thumb|''[[Yang Guifei|യാങ് ഗുയിഫൈ]] കുതിരപ്പുറത്ത് കയറുന്നു'', [[Qian Xuan|ക്വിയാൻ സുവാൻ]] (എ.ഡി. 1235–1305).]]
''തലസ്ഥാനങ്ങൾ: [[Shangdu|സാനഡു]], [[Khanbaliq|ഡാഡു]] എന്നിവ''

[[Jurchen people|ജുർച്ചെൻ ജനത]] സ്ഥാപിച്ച [[Jin Dynasty, 1115–1234|ജിൻ രാജവംശത്തെ]] [[Mongols|മംഗോളുകൾ]] പരാജയപ്പെടുത്തി. മംഗോളുകൾ പിന്നീട് തെക്കൻ സോങ് രാജ്യത്തെ വളരെ നീണ്ടുനിന്നതും രക്തരൂഷിതവുമായ യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തി. 
[[firearms|വെടിക്കോപ്പുകൾ]] നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ച ആദ്യ യുദ്ധമായിരുന്നു ഇത്. ഈ യുദ്ധം കഴിഞ്ഞുള്ള കാലഘട്ടം പിൽക്കാലത്ത് ''[[Pax Mongolica|പാക്സ് മംഗോളിക്ക]]'' എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഈ സമയത്ത് [[Marco Polo|മാർക്കോ പോളോയെപ്പോലെയുള്ള]] 
സാഹസികരായ പാശ്ചാത്യ യാത്രികർ ചൈനയിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയും ഇവിടുത്തെ അത്ഭുതങ്ങളെപ്പറ്റി യൂറോപ്പിലേയ്ക്ക് ആദ്യ റിപ്പോർട്ടുകൾ കൊണ്ടുചെല്ലുകയും ചെയ്തു. യുവാൻ രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്ത് മംഗോളുകൾ ചൈനീസ് രീതികൾ സ്വീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, സ്റ്റെപ്പുകളിലേയ്ക്ക് മടങ്ങിപ്പോകാൻ 
ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങ‌ളായിരുന്നു.

[[Genghis Khan|ചെങ്കിസ് ഖാന്റെ]] ചെറുമകനായ [[Kublai Khan|കുബ്ലായി ഖാനാണ്]] ചൈനയുടെ രീതികൾ പിന്തുടരാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിന്റെ ഫലമായി [[Yuan Dynasty|യുവാൻ രാജവംശം]] സ്ഥാപിച്ചത്. ബൈജിംഗ് തലസ്ഥാനമാക്കി ചൈന മുഴുവനും ഭരിച്ച ആദ്യ രാജവംശമായിരുന്നു ഇത്. 
എ.ഡി. 938-ൽ ബൈജിംഗും [[Sixteen Prefectures|യാൻ യുണിലെ പതിനാറ് പ്രിഫെക്ചറുകളും]] ലിയാവോയ്ക്ക് കൊടുത്തിരുന്നു. ഇതിനു മുൻപ് ഇത് [[Jin Dynasty, 1115–1234|ജിൻ രാജവംശത്തിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായിരുന്നുവെങ്കിലും ഇവർ ചൈന മുഴ്വനായി ഭരിച്ചിരുന്നില്ല.

[[Timeline of Mongol conquests|മംഗോൾ അധിനിവേശത്തിനു]] മുൻപ് ചൈനയിലെ രാജ്യങ്ങളിലായി 12 കോടി ജനങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. 1279-ൽ അധിനിവേശം പൂർത്തിയായശേഷം 1300-ൽ നടന്ന സെൻസസ് അനുസരിച്ച് ജനസംഖ്യ 6 കോടിയായി ചുരുങ്ങിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal | first=Ping-ti |last= Ho | title=An Estimate of the Total Population of Sung-Chin China | journal = Études Song | series= 1 | issue=1 | year=1970 | pages=33–53}}&lt;/ref&gt; 
മംഗോളുകളുടെ ക്രൂരതയാണ് ഈ ജനസംഖ്യാക്കുറവിനു പിന്നിൽ എന്ന് അവകാശപ്പെടാനുള്ള ഔത്സുക്യമുണ്ടാകാമെങ്കിലും പണ്ഡിതർക്കിടയിൽ ഇതെപ്പറ്റി വ്യത്യസ്താഭിപ്രായമാണുള്ളത്. ഫ്രെഡറിക് ഡബ്ല്യൂ. മോട്ടിനെപ്പോലെയുള്ള പണ്ഡിതർ വാദിക്കുന്നത് സംഖ്യയിലെ ഈ ഇടിവ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് 
എണ്ണം രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ അനാസ്ഥയാണെന്നും യഥാർത്ഥ ജനസംഖ്യാമാറ്റമല്ല എന്നുമാണ്. [[Timothy Brook|തിമോത്തി ബ്രൂക്കിനെപ്പോലുള്ള]] പണ്ഡിതർ വാദിക്കുന്നത് മംഗോളുകൾ ചൈനീസ് ജനതയുടെ വലിയ വിഭാഗത്തെ [[serfdom|കുടിയാന്മാരാക്കി]] 
മാറ്റിയെന്നും ഇതിനാൽ പലരും സെൻസസിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടാതെ പോയി എന്നുമാണ്. വില്യം മക്‌നൈലിനെയും ഡേവിഡ് മോർഗാനെയും പോലുള്ള മറ്റു ചരിത്രകാരന്മാരുടെ വാദത്തിൽ ബ്യൂബോണിക് പ്ലേഗ് ആയിരുന്നിരിക്കണം ആൾക്കാരുടെ മരണത്തിനു കാരണം.

പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചൈനയിൽ വീണ്ടും [[Plague (disease)|പ്ലേഗ്]] ബാധയുണ്ടായി. ജനസംഖ്യയുടെ 30% (3.5 കോടി ആൾക്കാർ) ഇതുമൂലം മരിച്ചതായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://chip.med.nyu.edu/course/view.php?id=13&amp;topic=1 |title = Course: Plague |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071118121009/http://chip.med.nyu.edu/course/view.php?id=13&amp;topic=1 |archivedate = 2007-11-18 |access-date = 2014-06-06 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

===ആധുനികകാലത്തെ ആദ്യഘട്ടം===

''See also'': [[Early modern period#Chinese dynasties|Chinese dynasties of the early modern period]]

====മിങ് രാജവംശം (AD 1368–1644)====
{{Main|Ming Dynasty}}
{{Further|History of the Ming Dynasty}}
''തലസ്ഥാനങ്ങൾ: [[Nanjing|നാൻജിങ്]], ബൈജിംഗ്, [[Fuzhou|ഫുഷൗ]], [[Zhaoqing|ഷാവോക്വിങ്]]''
[[Image:Court Ladies of the Former Shu by Tang Yin.jpg|thumb|upright|''കോർട്ട് ലേഡീസ് ഓഫ് ദി ഫോർമർ ഷൂ'', മിങ് ചിത്രകാരനായ [[Tang Yin|ടാങ് യിൻ]] വരച്ചത് (1470–1523).]]
[[File:明太祖.jpg|left|thumb|upright|[[Ming Dynasty|മിങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] സ്ഥാപകനായ [[Hongwu Emperor|ഹോങ്‌വൂ ചക്രവർത്തി]]]]
യുവാൻ രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണക്കാലം മുഴുവൻ (ഒരു നൂറ്റാണ്ടിൽ താഴെയേ ഇത് നിലനിന്നുള്ളൂ) ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ മംഗോൾ ഭരണത്തിനെതിരായ ശക്തമായ വികാരമുണ്ടായിരുന്നു. 1340-നു ശേഷം ഇടയ്ക്കിടെയുണ്ടായ പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങൾ കർഷകത്തൊഴിലാളികളുടെ കലാപങ്ങൾക്ക് വഴിവച്ചു. 
1368-ൽ യുവാൻ രാജവംശത്തെ [[Ming Dynasty|മിംഗ് രാജവംശം]] മറിച്ചിട്ടു.

ഇക്കാലത്ത് ജനസംഖ്യാവർദ്ധനവിനൊപ്പം നഗരവൽക്കരണം വർദ്ധിക്കുകയും തൊഴിൽ വിഭജനം കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാവുകയും ചെയ്തു. [[Nanjing|നാൻജിങ്]], ബൈജിംഗ് എന്നിവപോലുള്ള വലിയ നഗരങ്ങൾ സ്വകാര്യ വ്യവസായങ്ങളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് വളം വച്ചു. 
ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾ വളർന്നു. പേപ്പർ, പട്ട്, കോട്ടൻ, പോർസലിൻ എന്നീ മേഖലകളിലായിരുന്നു പല വ്യവസായങ്ങളും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. ചന്തകളുള്ള ചെറിയ പട്ടണങ്ങളും രാജ്യത്താകമാനം മുളച്ചുപൊന്തി. പട്ടണങ്ങളിലെ ചന്തകളിൽ ഭക്ഷണം, എണ്ണ, പിന്നുകൾ എന്നിങ്ങനെയുള്ള സാധനങ്ങളായിരുന്നു 
കൂടുതലായും കച്ചവടം ചെയ്തിരുന്നത്.

[[neo-Confucianism|നിയോ കൺഫ്യൂഷ്യനിസം]] എന്ന തത്ത്വചിന്താശാഖയ്ക്ക് തനതായുണ്ടായിരുന്ന [[xenophobia|സീനോഫോബിയ]], സ്വയം വിശകലനം എന്നിവ പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും ആദ്യകാല മിംഗ് രാജവംശം ഒറ്റപ്പെട്ട ഒന്നായിരുന്നില്ല. വിദേശവ്യാപാരവും വിദേശരാജ്യങ്ങളുമായുള്ള 
മറ്റു ബന്ധങ്ങളും (പ്രത്യേകിച്ച് ജപ്പാനുമായി) കാര്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ചൈനീസ് വ്യാപാരികൾ ഇന്ത്യാമഹാസമുദ്രം ആകെ പര്യവേഷണം നടത്തി. ഇവർ ആഫ്രിക്കയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തും [[Treasure voyages|ഷെങ് ഹെയുടെ യാത്രകളുടെ ഭാഗമായി]] എത്തിപ്പെട്ടു.

[[Zhu Yuanzhang|ഷു യുവാൻഷാങ്]] അല്ലെങ്കിൽ [[Hongwu Emperor of China|ഹോങ്-വു]] ആയിരുന്നു ഈ രാജവംശം സ്ഥാപിച്ചത്. ഇദ്ദേഹം വ്യാപാരത്തിൽ കുറച്ചു താല്പര്യം കാണിക്കുകയും കാർഷികരംഗത്തുനിന്ന് കൂടുതൽ വരുമാനം നേടുകയും ചെയ്യാനുള്ള 
നയമാണ് രൂപീകരിച്ചത്. കർഷകൻ എന്ന ചക്രവർത്തിയുടെ പശ്ചാത്തലമായിരുന്നിരിക്കണം ഒരുപക്ഷേ ഇതിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. സോങ് രാജവംശവും യുവാൻ രാജവംശവും വ്യാപാരത്തിലായിരുന്നു കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. മുൻകാൽത്തെ നിയോഫ്യൂഡൽ ഭൂവുടമാസമ്പ്രദായം മിംഗ് കാലത്ത് ഇല്ലാതെയായി. 
ഭൂമി സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്തു മുറിച്ച് വാടകയ്ക്ക് നൽകി. സ്വകാര്യ അടിമസമ്പ്രദായം നിരോധിക്കപ്പെട്ടു. ഇതുമൂലം [[Yongle Emperor of China|യോങ് ലെ ചക്രവർത്തിയുടെ]] മരണശേഷം സ്വതന്ത്ര കർഷകത്തൊഴിലാളികളായ ഭൂവുടമകൾ ചൈനയിലെ കാർഷികരംഗത്ത് മേധാവിത്വം പുലർ‌ത്തി. 
ഈ നിയമങ്ങൾ മുൻകാല ഭരണകൂടങ്ങൾക്കു കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന ദാരിദ്യ്രം ഒട്ടുമിക്കവാറും ഇല്ലാതെയാക്കുന്നതിലേയ്ക്ക് നയിച്ചിരിക്കണം.

[[File:Map of Ming Chinese empire 1415.jpg|left|thumb|[[Yongle Emperor|യോങ്‌ലി ചക്രവർത്തിയുടെ]] ഭരണകാലത്തെ മിംഗ് ചൈന]]
ഈ ഭരണകൂടത്തിന് ശക്തവും സങ്കീർണ്ണവുമായ ഒരു കേന്ദ്രീകൃത ഭരണസംവിധാനമുണ്ടായിരുന്നു. ഈ സംവിധാ‌നമായിരുന്നു സാമ്രാജ്യത്തെ നിയന്ത്രിക്കുകയും ഒരുമിച്ചുനിർത്തുകയും ചെയ്തത്. ചക്രവർത്തിയുടെ വേഷം കൂടുതൽ ഏകാധിപത്യപരമായതായിരുന്നു. 
ഷൂ യുവാൻഷാങ് &quot;[[Grand Secretariat|ഗ്രാന്റ് സെക്രട്ടറിമാർ]]&quot; (内阁) എന്ന വിഭാഗത്തെ [[Official Communications of the Chinese Empire#Memorials|മെമോറിയലുകൾ]] (രാജാവിനുള്ള പെറ്റീഷനുകളും ശുപാർശകളും), 
ഇതിനുള്ള മറുപടികൾ, റിപ്പോർട്ടുകൾ തയ്യാറാക്കൽ, നികുതി രേഖകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കടലാസ് ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിൽ തന്നെ സഹായിക്കാനുമായി നിയോഗിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും ഈ ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദമാണ് പിന്നീട് മിംഗ് രാജവംശത്തെ സമൂഹത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മാറുന്നതിൽ നിന്ന് 
തടഞ്ഞത്. ഇതുതന്നെയാണ് പിന്നീട് രാജവംശത്തിന്റെ പതനത്തിനും കാരണമായത്.

യോങ് ലി ചക്രവർത്തി ചൈനയുടെ സ്വാധീനം അതിർത്തികൾക്കും അപ്പുറത്തേയ്ക്ക് നീട്ടുന്നതിനായി ശ്രമിച്ചിരുന്നു. മറ്റു ഭരണാധികാരികൾ, ചൈനയിലെ നയതന്ത്ര പ്രതിനിധികൾ എന്നിവർ കപ്പം നൽകണമെന്ന് ഇദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഒരു വലിയ നാവിക സേന തയ്യാറാക്കപ്പെട്ടു. 1,500&amp;nbsp;ടൺ കേവുഭാരവും 
നാലു പായമരങ്ങളുമുള്ള കപ്പലുകളും ഇക്കൂട്ടത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. പത്തുലക്ഷം സൈനികരുള്ള ഒരു സേനയും ഇദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. ചൈനീസ് സേന 20 വർഷത്തോളം [[Lê Lợi|വിയറ്റ്നാം കീഴടക്കി]] കൈവശം വയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ചൈനീസ് നാവികസേന ചൈനീസ് കടലുകളിലും ഇന്ത്യാമഹാസമുദ്രത്തിലും 
സാന്നിദ്ധ്യമറിയിച്ചിരുന്നു. ഇവർ പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്ക വരെ എത്തുകയുണ്ടായി. കിഴക്കൻ [[Moghulistan|മൊഗുളിസ്ഥാനിൽ]] ചൈനയ്ക്ക് സ്വാധീനമുണ്ടായി. പല ഏഷ്യൻ നാവികപ്രാധാന്യമൂള്ള രാജ്യങ്ങളും ചൈനയിലേയ്ക്ക് പ്രതിനിധികളെ അയയ്ക്കുകയും ചക്രവർത്തിയ്ക്ക് കപ്പം കൊടുക്കുകയും 
ചെയ്തു. ആഭ്യന്തരമായി [[Grand Canal of China|ഗ്രാന്റ് കനാൽ]] വികസിപ്പിക്കുകയും ഇത് ആഭ്യന്തര വ്യാപാരം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. വർഷം 100,000&amp;nbsp;ടണിലധികം ഇരുമ്പ് ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നീക്കാവുന്ന ടൈപ്പുപയോഗിച്ച് പല ഗ്രന്ഥങ്ങളും അച്ചടിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. 
ബൈജിംഗിലെ കൊട്ടാരം ([[Forbidden City|വിലക്കപ്പെട്ട നഗരം]]) ഇപ്പോഴുള്ള സ്ഥിതിയിലെത്തി. ഈ നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ തെക്കൻ ചൈനയുടെ സാദ്ധ്യതകൾ പൂർണ്ണമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരുന്നു. പുതിയ വിളകൾ വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യപ്പെടുകയും പോർസലിൻ, തുണികൾ തുടങ്ങിയവ 
ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന വ്യവസായങ്ങൾ അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

1449-ൽ [[Esen Tayisi|എസെൻ തായിസി]] വടക്കൻ ചൈനയിൽ [[Oirats|ഒറിയാട്ടുകളുടെ]] മംഗോൾ ആക്രമണം നടത്തുകയും ഇത് [[Battle of Tumu Fortress|ടുമു യുദ്ധത്തിൽ]] [[Zhengtong Emperor|ഷെങ്ടോങ് ചക്രവർത്തിയെ]] പിടികൂടുന്നതിൽ കലാശിക്കുകയും ചെയ്തു. 
1542-ൽ മംഗോൾ നേതാവായ [[Altan Khan|അൾട്ടാൻ ഖാൻ]] വടക്കൻ അതിർത്തിയിലൂടെ ചൈനയിലേയ്ക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1550-ൽ ഇയാൾ ബൈജിംഗിന്റെ സമീപത്തുപോലും എത്തി. തെക്കു കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്ത് [[Wokou|ജപ്പാൻകാരായ കടൽക്കൊള്ളക്കാർ]] നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളെയും 
സാമ്രാജ്യത്തിന് നേരിടേണ്ടിവന്നു.&lt;ref&gt;&quot;China &gt; History &gt; The Ming dynasty &gt; Political history &gt; The dynastic succession&quot;, ''Encyclopædia Britannica Online'', 2007&lt;/ref&gt; ജനറൽ [[Qi Jiguang|ക്വി ജിഗുവാങ്]] 
ഈ കടൽക്കൊള്ളക്കാരെ കീഴ്പ്പെടുത്തുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. [[Jiajing Emperor|ജിയാജിംഗ് ചക്രവർത്തിയുടെ]] ഭരണകാലത്തു നടന്ന എക്കാലത്തെയും വലിയ ഭൂമികുലുക്കമായിരുന്ന 1556-ലെ [[1556 Shaanxi earthquake|ഷാൻക്സി ഭൂമികുലുക്കത്തിൽ]] ഉദ്ദേശം എട്ടുലക്ഷത്തി 
മുപ്പതിനായിരത്തോളം പേർ മരിച്ചു.

മിംഗ് രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് വിദേശ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് ചൈനയെ രക്ഷിക്കാനായി [[Great Wall of China|വന്മതിലിന്റെ]] നിർമ്മാണം അവസാനമായി നടന്നു. മുൻകാലങ്ങളിൽ വന്മതിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ഇപ്പോൾ കാണുന്നതിൽ ഭൂരിഭാഗവും മിങ് കാലഘട്ടത്തിൽ 
നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതോ അറ്റകുറ്റപ്പണി നടത്തിയതോ ആയ ഭാഗങ്ങളാണ്. നിരീക്ഷണഗോപുരങ്ങൾ പുതുതായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെടുകയും വന്മതിലിന്റെ മുഴുവൻ നീളത്തിലും പീരങ്കികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

====ക്വിങ് രാജവംശം (AD 1644–1911)====
[[Image:The Reception.JPG|thumb|left|&quot;ദി റിസെപ്ഷൻ ഓഫ് ദി ഡിപ്ലോമാറ്റിക്വെ ([[George Macartney, 1st Earl Macartney|മകാർട്ട്നി]]) ആൻഡ് ഹിസ് സ്വീറ്റ് അറ്റ് ദി കോർട്ട് ഓഫ് പെകിൻ&quot;. [[James Gillray|ജെയിംസ് ഗിൽറേ]] വരച്ച് എൻഗ്രേവ് ചെയ്ത് 
1792 സെപ്റ്റംബറിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.]]
[[File:Qing china.jpg|thumb|300px|1892-ലെ [[Qing Dynasty|ക്വിങ് ചൈന]]]]
{{Main|Qing Dynasty}}
''തലസ്ഥാനങ്ങൾ: [[Shenyang|ഷെൻയാങ്]], ബൈജിംഗ് എന്നിവ''

ചൈനയിലെ അവസാന ചക്രവർത്തിമാരുടെ രാജവംശമായിരുന്നു [[Qing Dynasty|ക്വിങ് രാജവംശം]] (1644–1911). [[Manchu people|മഞ്ചു]] ജനതയാണ് ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്. [[Han Chinese|ഹാൻ ചൈനക്കാരുടെ]] കീഴിലല്ലാത്ത രണ്ടാമത്തെ രാജവംശമായിരുന്നു ഇത്. 
മഞ്ചു ജനത മുൻകാലത്ത് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് ''[[Jurchen people|ജർച്ചെൻ]]'' എന്നായിരുന്നു. മിംഗ് ഭൂമിയുടെ വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് [[Great Wall|വൻമതിലിന്]] വെ‌ളിയിലാണ് ഇവർ വസിച്ചിരുന്നത്. അവസാനകാല മിംഗ് ഭരണത്തിന് ഏറ്റവും വലിയ ഭീഷണിയായിരുന്നത് 
ഇവരായിരുന്നു. [[Nurhaci|നുർഹാസി]] എല്ലാ ഗോത്രങ്ങളെയും ഏകീകരിക്കുകയും ഒരു സ്വതന്ത്ര രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തശേഷമാണ് ഈ ജനത ശക്തരായത്. എങ്കിലും [[Ming Dynasty|മിംഗ് രാജവംശത്തെ]] മറിച്ചിട്ടത് [[Li Zicheng|ലി സിചെങിന്റെ]] കർഷകത്തൊഴിലാളി 
വിപ്ലവമായിരുന്നു. 1644-ൽ ഇവർ ബൈജിംഗ് പിടിച്ചെടുക്കുകയും അവസാന മിംഗ് ചക്രവർത്തിയായ [[Chongzhen|ചോങ്ഷെൻ]] ആത്മഹത്യ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. മഞ്ചുക്കൾ മിങ് ജനറലായിരുന്ന [[Wu Sangui|വൂ സാൻഗൂയിയുമായി]] കൂട്ടുചേർന്ന് ബൈജിംഗ് പിടിച്ചെടുത്തു. 
ഇത് ക്വിങ് രാജവംശത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായി മാറി. ഇവർ പിന്നീട് [[Southern Ming Dynasty|തെക്ക് മിങ് രാജവംശം നടത്തിയ ചെറുത്തുനിൽപ്പ്]] തോൽപ്പിച്ചു. പതിറ്റാണ്ടുകൾ നീണ്ട മഞ്ചു അധിനിവേശയുദ്ധം 
[[List of wars and anthropogenic disasters by death toll#Wars_and_armed_conflicts|വലിയ ജീവനാശത്തിനും]] 
[[Economic history of China before 1912#Qing (Manchu) Dynasty (1644–1912 CE)|ചൈനയുടെ സാമ്പത്തികസ്ഥിതി ചുരുങ്ങുന്നതിനും]] കാരണമായി. മഞ്ചുക്കൾ കൺഫ്യൂഷ്യൻ തത്ത്വചിന്താപരമായുള്ള ചൈനീസ് ഭരണസംവിധാനം സ്വീകരിച്ചു. ഇവരെയും ഒരു ചൈനീസ് 
രാജവംശമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.

മഞ്ചുക്കൾ 'ക്വേ ഉത്തരവ്' വഴി ഹാൻ ചൈനീസ് വംശജരെ മഞ്ചു രീതിയിലുള്ള [[Queue (hairstyle)|കേശാലങ്കാരരീതിയും]] വസ്ത്രധാരണവും സ്വീകരിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാക്കി. ''[[Hanfu|ഹാൻഫു]]'' എന്ന പരമ്പരാഗത ഹാൻ വേഷം മഞ്ചു രീതിയിലുള്ള ''[[Qipao|ക്വിപാവോ]]'' 
([[Eight Banners|ബാനർമെൻ]] വസ്ത്രവും ''[[Tangzhuang|ടാങ്ക്ഷുവാങ്കും]]'') എന്ന വസ്ത്രത്തിന് വഴിമാറി. [[Kangxi Emperor|കാങ്ക്സി ചക്രവർത്തി]] [[Kangxi Dictionary|കാങ്ക്സി നിഘണ്ടു]] നിർമ്മിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. ഇതാണ് ആ സമയത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന [[Chinese characters|ചൈനീസ് അക്ഷരങ്ങളുടെ]] 
ഏറ്റവും വലിയ നിഘണ്ടു. ക്വിങ് രാജവംശം &quot;[[Eight Banners|ഐറ്റ് ബാനേഴ്സ്]]&quot; എന്ന സംവിധാനം നടപ്പിലാക്കി. ഇത് ക്വിങ് സൈനിക ഘടനയുടെ അടിസ്ഥാന സംവിധാനമായി മാറി. ബാനർമെൻ എന്ന സൈനികർ ബാനർ പദവിയിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള അപേക്ഷ നൽകാതെ വ്യാപാരമോ അദ്ധ്വാനമുള്ള തൊഴിലുകളോ ചെയ്യുന്നത് 
ചെയ്യുന്നത് നിരോധിച്ചിരുന്നു. ഇവരെ ഒരുതരം കുലീന വർഗ്ഗമായാണ് കരുതിയിരുന്നത്. വാർഷിക പെൻഷൻ, ഭൂമി, വസ്ത്രം എന്നിവ ഇവർക്ക് നൽകിയിരുന്നു.

[[Image:China imperialism cartoon.jpg|left|thumb|1890-കളുടെ അവസാനമുള്ള ഫഞ്ച് രാഷ്ട്രീയ കാർട്ടൂൺ. നിരാലംബമായ ചൈനയെ ബ്രിട്ടനും ജർമനിയും റഷ്യയും ഫ്രാൻസും ജപ്പാനും ചേർന്ന് വിഭജിക്കുന്നത് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.]]

അടുത്ത അര നൂറ്റാണ്ടിനുള്ളിൽ മുൻപ് [[Ming Dynasty|മിങ് രാജവംശത്തിനുകീഴിലുണ്ടായിരുന്ന]] രാജ്യത്തെ പ്രദേശങ്ങളെല്ലാം ക്വിങ് രാജവംശത്തിന്റെ അധീനതയിൽ വന്നു. [[Xinjiang|സിഞിയാങ്]], ടിബറ്റ്, [[Mongolia|മംഗോളിയ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും ഔദ്യോഗികമായി 
ചൈനയുടെ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമായി. 1673-നും 1681-നുമിടയിൽ കാങ്ക്സി ചക്രവർത്തി തെക്കൻ ചൈനയിൽ മൂന്ന് സൈന്യാധിപന്മാർ നടത്തിയ കലാപം അടിച്ചമർത്തി. പഴയ ചക്രവർത്തി വലിയ പ്രദേശങ്ങൾക്കുമേൽ നൽകിയ അധികാരം അനന്തരാവകാശികൾക്ക് നൽകുന്നത് പുതിയ ചക്രവർത്തി തടഞ്ഞതായിരുന്നു 
കലാപത്തിനു കാരണം. തായ്‌വാനിൽ നിന്ന് മിംഗ് ഭരണം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ വേണ്ടി നടത്തിയ ആക്രമണവും ഇദ്ദേഹം തോപ്പിച്ചു. [[Revolt of the Three Feudatories|മൂന്ന് ഫ്യൂഡേറ്ററികളുടെ കലാപം]] എന്നായിരുന്നു ഇത് അറിയപ്പെട്ടത്. 1683-ൽ ക്വിങ് തെക്കൻ താ‌യ്‌വാനിൽ 
കടലിൽ നിന്നും ആക്രമണം നടത്തുകയും എതിർത്തുനിന്ന [[Kingdom of Tungning|ടൺഗ്നിങിലെ ഗ്രാന്റ് ഡച്ചിയെ]] പരാജയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. 1662-ൽ മിംഗ് അനുകൂലിയായ [[Koxinga|‌കോക്സിംഗയായിരുന്നു]] തെക്കൻ മിംഗ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വീഴ്ച്ചയ്ക്കുശേഷം ഈ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചത്. 
ഇവിടെ നിന്ന് മിംഗുകൾ പ്രതിരോധയുദ്ധങ്ങൾ തെക്കൻ ചൈനയിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്തിരുന്നു.

[[Qianlong Emperor|ക്വിൻലോങ് ചക്രവർത്തിയുടെ]] നീണ്ട ഭരണത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ ക്വിങ് രാജവംശം അതിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ നിലയിലെത്തിയിരുന്നു. 
[[List_of_largest_empires#All_empires_at_their_greatest_extent|ലോകജനസംഖ്യയുടെ മൂന്നിലൊന്നിലധികവും]] ചൈനീസ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ പ്രജകളായിരുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ ചൈനയുടേതായിരുന്നു. 
ഈ മാനദണ്ഡം വച്ചു നോക്കിയാൽ ഇത് [[List_of_largest_empires#All_empires_at_their_greatest_extent|ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്രാജ്യ‌ങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു]] എന്നുകാണാം.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സാമ്രാജ്യം ആന്തരികകാരണങ്ങളാൽ വളർച്ചയടഞ്ഞ സ്ഥിതിയിലായിരുന്നു. [[imperialism|സാമ്രാജ്യത്ത്വശക്തികളുടെ]] ഭീഷണി ഇതിനുപുറമേയുണ്ടായിരുന്നു. 1840-ൽ [[First Opium War|ഒന്നാം കറുപ്പുയുദ്ധത്തിൽ]] [[British Empire|ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിൽ]] നിന്നും 
പരാജയമേറ്റുവാങ്ങിയതിനെത്തുടർന്ന് 1842-ൽ [[Treaty of Nanking|നാൻകിംഗ് കരാർ]] നിലവിൽ വന്നു. ഇതുപ്രകാരം [[History of Hong Kong (1800s–1930s)|‌ഹോങ്ക് കോങ്ങ്]] ബ്രിട്ടനു നൽകപ്പെടുകയും [[opium|കറുപ്പിന്റെ]] ഇറക്കുമതി നിയമവിധേയമാവുകയും ചെയ്തു. 
ഇതിനുശേഷമുണ്ടായ സൈനിക പരാജയങ്ങളും സാമ്രാജ്യത്വശക്തികളുമായി ഏർപ്പെട്ട [[unequal treaties|തുല്യതയില്ലാത്ത കരാറുകളും]] ക്വിങ് രാജവംശത്തിന്റെ പതനശേഷവും തുടരുകയുണ്ടായി.

&quot;സ്വർഗ്ഗീയരാജാവ്&quot; [[Hong Xiuquan|ഹോങ് സിയുക്വുവാന്റെ]] ക്രിസ്തീയ പരിവേഷമു‌ള്ള പ്രസ്ഥാന‌ത്തിന്റെ [[Taiping Rebellion|തായ്പിംഗ് കലാപം]] (1851–1864) ഒരു പതിറ്റാണ്ടിലധികം സമയം ചൈനയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് പ്രദേശ‌ത്തെയും ബാധിച്ചിരുന്നു. 
1864-ൽ [[Third Battle of Nanking|നാൻകിങ്ങിലെ മൂന്നാം യുദ്ധ‌ത്തിൽ]] ഇവർ പരാജയപ്പെടും വരെ ഇത് തുടർന്നു. സൈനിക വിന്യാസം വച്ചു നോക്കിയാൽ ഒരുപക്ഷേ പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും വലിയ യുദ്ധങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്. 
ഈ യുദ്ധത്തിൽ [[List_of_wars_and_anthropogenic_disasters_by_death_toll#Wars_and_armed_conflicts|രണ്ടു കോടിയോളം ആൾക്കാർ മരിക്കുകയുണ്ടായി]].&lt;ref&gt;{{cite web | first=Matthew | last=White |url = http://necrometrics.com/wars19c.htm | title = Statistics of Wars, Oppressions and Atrocities of the Nineteenth Century |accessdate=2007-04-11}}&lt;/ref&gt; 
ഇതെത്തുടർന്ന് ധാരാളം കലാപങ്ങളുണ്ടായി. [[Punti–Hakka Clan Wars|പണ്ടി-ഹക്ക ക്ലാനുകളുടെ യുദ്ധങ്ങൾ]], [[Nien Rebellion|നിയെൻ കലാപം]], [[Dungan revolt (1862–1877)|മുസ്ലീം കലാപം]], [[Panthay Rebellion|പാന്തേ കലാപം]] എന്നിവ ഇതിൽ പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book | first=Damsan |last=Harper | first2=Steve |last2=Fallon |first3=Katja |last3=Gaskell |first4=Julie |last4=Grundvig |first5= Carolyn |last5=Heller | first6=Thomas |last6=Huhti |first7=Bradley |last7=Maynew |first8=Christopher | last8=Pitts | title=Lonely Planet China | url=https://archive.org/details/lonelyplanetchin00dami_1 | edition=9 | year=2005 | ISBN=1-74059-687-0}}&lt;/ref&gt; 
വലിയ ജീവഹാനിയും ചെലവുമുണ്ടായെങ്കിലും ഈ കലാപങ്ങളെല്ലാം അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടിരുന്നു. പക്ഷേ കേന്ദ്രീകൃത ഭരണകൂടത്തിന്റെ അധികാരം ദുർബ്ബലപ്പെടാൻ ഈ കലാപങ്ങൾ കാരണമായി എന്നതിൽ സംശയമില്ല.


സാമ്രാജ്യത്തിനകത്തെ കുഴപ്പങ്ങൾക്കും ബാഹ്യശക്തികളുടെ ഭീഷ‌ണികൾക്കും പ്രതികരണമെന്ന നിലയിൽ പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ [[Self-Strengthening Movement|സ്വശാക്തീകരണ പ്രസ്ഥാനം]] എന്ന ഘടനാപരമായ നവീകരണം ആരംഭിക്കുകയുണ്ടായി.  
സാമ്രാജ്യം നവീകരിക്കുക, സൈന്യത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുക എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ. പക്ഷേ അഴിമതിക്കാരായ ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരും, ഇതിൽ നിന്ന് ഗുണമൊന്നുമുണ്ടാകില്ല എന്ന പൊതുവായ ധാരണയും, രാജകുടുംബത്തിനുള്ളിലെ കലഹങ്ങളും കാരണം ഈ നവീകരണപ്രസ്ഥാനം പരാജയപ്പെട്ടു. 
ഇതിന്റെ ഫലമായി [[First Sino-Japanese War|ഒന്നാം ചൈന-ജപ്പാൻ യുദ്ധത്തിൽ]] (1894–1895) &quot;[[Beiyang Fleet|ബൈയാംഗ് കപ്പൽപ്പട]]&quot; പൂർണ്ണമായി പരാജയപ്പെട്ടു. [[Guangxu Emperor|ഗുവാങ്സു ചക്രവർത്തിയും]] പരിഷ്കരണവാദികളും ഇതെത്തുടർന്ന് 
കൂടുതൽ വ്യാപകമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. [[Hundred Days' Reform|നൂറുദിന പരിഷ്കരണം]] (1898) എന്നായിരുന്നു ഇത് അറിയപ്പെട്ടത്. [[Empress Dowager Cixi|ദോവേഗർ സിക്സി ചക്രവർത്തിനിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ യാഥാസ്ഥിതികവാദികൾ ഒരു 
സൈനിക അട്ടിമറിയിലൂടെ ഈ ശ്രമം പരാജയപ്പെടുത്തി.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭത്തിൽ യാഥാസ്ഥിതികവാദികളും സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധരുമായ ഒരു പ്രസ്ഥാനം വടക്കൻ ചൈനയിലെ വലിയ മേഖലയിലെ വിദേശ അടിച്ചമർത്തലിനെതിരേ [[Boxer Rebellion|ബോക്സർ കലാപം]] എന്ന രക്തരൂക്ഷിതമായ കലാപം നയിക്കുകയുണ്ടായി. 
ബോക്സർമാർ ബീജിങ്ങിലേയ്ക്ക് മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ ദോവേഗർ ചക്രവർത്തിനി ഇവരുടെ പക്ഷം പിടിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. ഒരുപക്ഷേ അധികാരത്തിൽ തന്റെ പിടി മുറുക്കാനാകണം ചക്രവർത്തിനി ഇങ്ങനെ ചെയ്തത്. ഇതിനു പ്രതികരണമായി വിദേശ നയതന്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ജീവനക്കാരെ 
രക്ഷിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യ‌ത്തോടെ ഒരു [[Eight-Nation Alliance|എട്ടു രാജ്യസഖ്യം]] ഒരു [[China Relief Expedition|സഹാ‌യ സൈനികനടപടി]] എന്ന നിലയിൽ ചൈനയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു. 
ബ്രിട്ടൻ, റഷ്യ, ഇറ്റലി, ജർമനി, ഫ്രാൻസ്, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ. ഓസ്ട്രിയ എന്നിവരായിരുന്നു സൈന്യ‌ത്തെ അയച്ചത്. ഈ സഖ്യം ബോക്സർമാരെ പരാജയപ്പെടുത്തുകയും ക്വിങ് ഭരണകൂടത്തിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ ഇളവുകൾ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

1900-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ സിക്സിയും ക്വിങ് ഭരണകൂടവും നവീകരണത്തെപ്പറ്റി സംസാരിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയെങ്കിലും ആഭ്യന്തരപ്രശ്നങ്ങൾ വർദ്ധിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. 1910-ൽ ചൈനയിൽ [[Slavery|അടിമത്തം]] നിരോധിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി.
&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.uclan.ac.uk/facs/class/cfe/ceth/abolition/history.htm |title = Commemoration of the Abolition of Slavery Project |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071114095017/http://www.uclan.ac.uk/facs/class/cfe/ceth/abolition/history.htm |archivedate = 2007-11-14 |access-date = 2014-06-06 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 
1911-ലെ [[Xinhai Revolution|സിൻഹായി കലാപം]] ക്വിങ് രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ചു.

==ആധുനിക ചൈന==
{{Main|History of the Republic of China|History of the People's Republic of China}}
ചൈനീസ് ചരി‌ത്രത്തിലെ ആധുനികയുഗം ആരംഭിക്കുന്നത് ക്വിങ് രാജവംശത്തിന്റെ പതനത്തോടെയാണെന്നതിൽ ചരിത്രകാരന്മാർക്ക് ഏകാഭിപ്രായമാണുള്ളത്. ഈ പതനത്തിനു മുൻപുള്ള 130 വർഷക്കാലത്തെ ചരിത്രത്തിൽ ക്വിങ് രാജവംശത്തിന്റെ പതനകാരണം കണ്ടുപിടിക്കുവാൻ ചരിത്രകാരന്മാർ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. 
''ദി കൊളംബിയ ഗൈഡ് റ്റു മോഡേൺ ചൈനീസ് ഹിസ്റ്ററി'' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ എഡിറ്ററായ കീത്ത് ഷോപ്പ വാദിക്കുന്നത് &quot;ചൈനയുടെ ആധുനിക ചരിത്രത്തിന്റെ തുടക്കം 1780-ന് അടുത്തുള്ള ഒരു സമയത്താണ്&quot;' എന്നാണ്. ഇത് &quot;പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും ചൈ‌നയുടെ 
രാഷ്ട്രീയരംഗത്തുണ്ടായ പതനം മനസ്സിലാക്കാൻ നമ്മെ കൂടുതൽ സഹായിക്കും&quot; എന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book|author=R. Keith Schoppa|title=The Columbia Guide to Modern Chinese History|url=http://books.google.com/books?id=iAhSGNGnhFMC&amp;pg=PR15|year=2000|publisher=Columbia University Press|page=15}}&lt;/ref&gt;

===റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈന (1912–1949)===
{{Main|History of the Republic of China|റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈന (1912–1949)}}
''തലസ്ഥാനങ്ങൾ: [[Nanjing|നാൻജിങ്]], ബൈജിംഗ്, [[Chongqing|ചോങ്‌ക്വിങ്]] എ‌ന്നിവകൂടാതെ യുദ്ധകാലത്ത് അൽപ്പ‌നാൾ മാത്രം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ധാരാളം തലസ്ഥാനങ്ങൾ; 1949-നു ശേഷം [[Taipei|തായ്‌പേയ്]]''

ചൈനയുടെ ദൗർബല്യത്തിലും നവീകരണം നടപ്പിലാക്കുന്നതു സംബന്ധിച്ച് ക്വിങ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ വൈമനസ്യത്തിലും മനം മടുത്ത് യുവാക്കളായ ഉദ്യോഗസ്ഥരും സൈനിക ഓഫീസർമാരും വിദ്യാർത്ഥികളും ഭരണകൂടത്തെ മറിച്ചിട്ട് ഒരു റിപ്പബ്ലിക് സ്ഥാപിക്കണം എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടാൻ 
തുടങ്ങി. [[Sun Yat-sen|സൺ യാത്-സെന്നിന്റെ]] വിപ്ലവാശയങ്ങൾ ഇവരെ സ്വാധീനിച്ചിരുന്നു. സൺ യാത്-സെന്നിനോട് ഒരു വിപ്ലവകാരിയായ ജനറൽ എന്താണ് വിജയത്തിന്റെ കാരണം എന്നാണ് താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ ''മറ്റേതൊരു കാരണത്തിലുമുപരി ക്രിസ്തുമതമാണ് 
ഇതിനു കാരണമെന്നാണ് താൻ കരുതുന്നത്'' എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞത്. &quot;മതസ്വാതന്ത്ര്യം&quot; സംബന്ധിച്ച ആശയ‌ങ്ങൾ, സാർവത്രിക സ്നേഹ‌ത്തിന്റെയും സമാധാനത്തിന്റെയും സന്ദേശം, എന്നിവ ചൈനക്കാർക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതായി തോന്നുന്നവയാണ്. ഇവയാണ് (ക്രിസ്തുമതത്തിനൊപ്പം) 
വിപ്ലവത്തിനു കാരണമായത്. വിപ്ലവത്തിന്റെ സമാധാനപരമായ സ്വഭാവം നിർണ്ണയിച്ചതും ഈ ആശയങ്ങളാണ്&quot; എന്നായിരുന്നു സൺ യാത്-സെന്നിന്റെ അഭിപ്രായം
[[File:Sunyatsen1.jpg|thumb|upright|റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ സ്ഥാപകനും അതിന്റെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റുമായിരുന്ന [[Sun Yat-sen|സൺ യാത് സെൻ]].]]

1911 ഒക്റ്റോബർ 10-നാണ് [[Wuhan|വുഹാനിൽ]] വിപ്ലവ സൈനിക മുന്നേറ്റമായ [[Wuchang Uprising|വുചാങ് കലാപം]] ആരംഭിച്ചത്. 1912 മാർച്ച് 12-ന് [[Nanjing|നാൻജിങിൽ]] [[Republic of China (1912–1949)|റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ]] 
[[Provisional Government of the Republic of China (1912)|താൽക്കാലിക ഭരണകൂടം]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു, [[Sun Yat-sen|സൺ യാത്-സെൻ]] റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ [[President of the Republic of China|പ്രസിഡന്റാണെന്ന്]] പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും 
ഇദ്ദേഹം ക്വിങ് ഭരണകൂടത്തിൽ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്നയാളായ [[Yuan Shikai|യുവാൻ ഷികായിയ്ക്ക്]] അധികാരം വിട്ടുകൊടുക്കുവാൻ നിർബന്ധിതയായി. ഷികായിയായിരുന്നു [[New Army|പുതിയ സൈന്യത്തിന്റെ]] സൈന്യാധിപൻ. 
[[Puyi|അവസാന ക്വിങ് ചക്രവർത്തിക്ക്]] അധികാരമൊഴിയാനുള്ള സാഹചര്യമൊരുക്കാനായിരുന്നു ഇത് (സൺ യാത്-സെൻ പിന്നീട് ഈ തീരുമാനമെടുക്കെണ്ടിയിരുന്നില്ല എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നു). അടുത്ത കുറച്ചു വർഷം കൊണ്ട് യുവാൻ ദേശീയ അസംബ്ലിയും പ്രാദേശിക അസംബ്ലികളും 
പിരിച്ചുവിടുകയും 1915-ന്റെ അവസാനത്തോടെ താൻ ചക്രവർത്തിയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയുമുണ്ടായി. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴുദ്യോഗസ്ഥർ യുവാന്റെ ചക്രവർത്തി‌യാകാനുള്ള ആഗ്രഹത്തെ ശക്തമായി എതിർത്തു. കലാപം മുൻകൂട്ടിക്കണ്ട യുവാൻ 1916 മാർച്ചിൽ സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞു. ഇദ്ദേഹം 1916 ജൂണിൽ 
മരണമടയുകയുണ്ടായി.

1916-ൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായുള്ള ശൂന്യത [[Warlord Era|യുദ്ധപ്രഭുക്കളുടെ കാലഘട്ടത്തിന്]] ആരംഭം കുറിച്ചു. റിപ്പബ്ലിക്കൻ ഭരണകൂടം ഈ സമയത്ത് തകർന്നിരുന്നു. പ്രാദേശിക സൈനിക നേതാക്കളുടെ സഖ്യങ്ങളാണ് ഈ സമയത്ത് രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്നത്.

1919-ൽ ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ അവസാനമുണ്ടായ [[Treaty of Versailles|വാഴ്സൈൽസ് ഉടമ്പടിയിൽ]] ചൈനയ്ക്കുമേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥകളോടുള്ള പ്രതികരണമെന്നനിലയിൽ [[May Fourth Movement|‌മേയ് ഫോർത്ത് പ്രസ്ഥാനം]] ആരംഭിക്കുകയുണ്ടായി. 
ചൈനയിലെ ആഭ്യന്തര സാഹചര്യങ്ങളോടുള്ള പ്രതിഷേധം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രസ്ഥാനമായി പെട്ടെന്നുതന്നെ ഈ മുന്നേറ്റം രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ചു. പാശ്ചാത്യ ലിബറൽ തത്ത്വശാസ്ത്രം ചൈനയിലെ ബുദ്ധിജീവികൾ പുറന്തള്ളുകയും കൂടുതൽ വേറിട്ട ചിന്താഗതികൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്‌തു. 
ഇത് ചൈനയിൽ ഇടതുപക്ഷവും വലതുപക്ഷവും തമ്മിലുള്ള സംഘടനത്തിന് കാരണമാവുകയും അടുത്ത നൂറ്റാണ്ടു മുഴുവൻ ചൈനയുടെ ചരിത്രത്തെ സ്വാധീ‌നിക്കുകയും ചെയ്തു.

1920-കളിൽ സൺ യാത്-സെൻ തെക്കൻ ചൈനയിൽ ഒരു വിപ്ലവപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ താവളം സ്ഥാപിച്ചു. ശിധിലമായ രാജ്യത്തെ ഏകീകരിക്കുവാനുള്ള ശ്രമം അദ്ദേഹം ഇവിടെ നിന്നും ആരം‌ഭിച്ചു. [[Soviet Union|സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ]] പിന്തുണയുണ്ടായിരുന്ന 
[[Communist Party of China|ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുമായി]] ഇദ്ദേഹം സഖ്യം സ്ഥാപിച്ചു. 1925-ൽ സൺ യാത്-സെൻ കാൻസർ ബാധിച്ച് മരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാരിലൊരാളായ [[Chiang Kai-shek|ചിയാങ് കൈഷക്]] 
''[[Kuomintang|കുമിംഗ്താങ്]]'' (നാഷണലിസ്റ്റ് കക്ഷി) പാർട്ടിയുടെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും മദ്ധ്യചൈനയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും [[Northern Expedition|വടക്കൻ സൈനികനീക്കം]] (1926–1927) എ‌ന്ന സൈനികനടപടിയിലൂടെ തന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൻ കീഴിൽ കൊണ്ടുവരുകയും 
ചെയ്തു. മദ്ധ്യ ചൈനയിലെ യുദ്ധപ്രഭുക്കളെ കീഴടക്കിയതോടെ വടക്കുള്ള യുദ്ധപ്രഭുക്കളുടെ പേരിനെങ്കിലുമുള്ള പിന്തുണ നേടിയെടുക്കാൻ ഇദ്ദേഹത്തിനു സാധിച്ചു. 1927-ൽ ചിയാങ് ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്കെതിരേ തിരിയുകയും കിഴക്കൻ ചൈനയിലെയും തെക്കൻ ചൈനയിലെയും താവളങ്ങളിൽ നിന്ന് 
ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി നേതാക്കളെ തുരത്തുകയും ചെയ്തു. 1934-ൽ [[Chinese Soviet Republic|ചൈനീസ് സോവിയറ്റ് റിപ്പബ്ലിക്]] പോലുള്ള തങ്ങളുടെ പർവ്വത കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ചൈനയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറേയ്ക്ക് 
[[Long March|ലോങ് മാർച്ഛ്]] നടത്തി. ചൈനയിലെ ഏറ്റവും ദുർഘടം പിടിച്ച ഭൂവിഭാഗങ്ങളിലൂടെയായിരുന്നു ഈ യാത്ര. ഷാൻക്സി പ്രവിശ്യയിലെ [[Yan'an|യനാനിൽ]] ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു ശക്തികേന്ദ്രം സ്ഥാപിച്ചു. 
ലോങ് മാർച്ച് സമയത്ത് കമ്യൂണിസ്റ്റുകൾ [[Mao Zedong|മാവോ സെഡോങ്]] (മോവോ സെ-തുങ്) എന്ന പുതിയ നേതാവിനു കീഴിൽ പുനഃസംഘടിച്ചു.

14-വർഷം നീണ്ട ജപ്പാനീസ് അധിനിവേശക്കാലത്തും (1931–1945) കുമിംഗ്‌താങ് കക്ഷിയും ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം ഒളിഞ്ഞും തെളിഞ്ഞും തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. 1937-ൽ [[Second Sino-Japanese War|ചൈനയും ജപ്പാനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ (1937–1945)]] 
ജപ്പാനെ എതിർക്കാനായി രണ്ടു കക്ഷികളും താൽക്കാലിക സഖ്യം രൂപീകരിച്ചിരുന്നു, ഈ യുദ്ധം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ ഒരു കക്ഷിയായി മാറി.

1945-ൽ ജപ്പാൻ പരാജയപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് കുമിംഗ്താങ് കക്ഷിയും ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം പുനരാരംഭിച്ചു. യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനും ചർച്ച ചെയ്ത് പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടു. 1949-ഓടെ ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി 
രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളിലും തങ്ങളുടെ അധികാരം സ്ഥാപിച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു ''([[Chinese Civil War|ചൈനീസ് ആഭ്യന്തരയുദ്ധം]] കാണുക)''. ചിയാങ് കൈഷക്കിനെ അപേക്ഷി‌ച്ച് കുറച്ചു മാത്രം പിശകുകൾ വരുത്തിയതിനാലാണ് ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി 
ആഭ്യന്തരയുദ്ധം ജയിച്ചതെന്നാണ് വെസ്റ്റ്‌വാർഡ് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത്. ചൈനയിൽ ശക്തമായ ഒരു കേന്ദ്രീകൃത ഭരണം കൊണ്ടുവരാനുള്ള തന്റെ ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായി ചിയാങ് ധാരാളം വിഭാഗങ്ങളുടെ വിദ്വേഷത്തിന് പാത്രമായി എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നത്. 
ഇതു കൂടാതെ ജപ്പാനുമായുള്ള യുദ്ധം ചിയാങിന്റെ പാർട്ടിയെ തളർത്തിയിരുന്നു. കമ്യൂണിസ്റ്റുകൾ കർഷകരെപ്പോലെയുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങളോട് അവർ കേ‌ൾക്കാനാഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങളാണ് പറഞ്ഞത്. ചൈനീസ് ദേശീയത എന്ന മൂടുപടവും കമ്യൂണിസ്റ്റുകൾ ധരിച്ചിരുന്നുവത്രേ.&lt;ref&gt; Odd Arne Westad, ''Restless Empire: China and the World Since 1750'' (2012) p 291&lt;/ref&gt;  
1949 ചൈനീസ് വൻകരയിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സൈന്യം പരാജയപ്പെടുത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് ചിയാങ് [[Taiwan|തായ്‌വാനിലേയ്ക്ക്]] തന്റെ ഭരണകൂടവും കൂറുള്ള സൈനികരുമായി പിൻവാങ്ങി. കുമിംഗ്തങ് കക്ഷിയുടെ നേതൃത്വവും ഇവരെ പിന്തുണച്ചിരുന്ന വലിയൊരു കൂട്ടം ആൾക്കാരും ഇക്കൂട്ടത്തിൽ 
തായ്‌വാനിലേയ്ക്ക് പോവുകയുണ്ടായി. രണ്ടാം ലോകമ‌ഹായുദ്ധത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ ജപ്പാൻ കീഴടങ്ങിയപ്പോൾ ചിയാങ് തായ്‌വാന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തിരുന്നു. തായ്‌വാനിലെ ജപ്പാൻ സൈന്യം റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയിലെ സൈന്യത്തിനു മുന്നിലാണ് കീഴടങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;[http://www.taiwandocuments.org/ghq.htm Surrender Order of the Imperial General Headquarters of Japan], 2 September 1945, &quot;(a) The senior Japanese commanders and all ground, sea, air, and auxiliary forces within China (excluding Manchuria), [[Formosa]], and [[French Indochina]] north of 16 degrees north latitude shall surrender to Generalissimo Chiang Kai-shek.&quot;&lt;/ref&gt;

===പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈന (1949–മുതൽ ഇപ്പോൾ വരെ)===
{{main|History of the People's Republic of China}}
1949-ൽ [[Kuomintang|കുമിംഗ്താങ്]] കക്ഷി വൻകരയിൽ നിന്ന് [[Taipei|തായ്‌പേയിലേയ്ക്ക്]] സൈന്യത്തെ പറിച്ചുനട്ടതോടെ [[Chinese Civil War|ചൈനീസ് ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിലെ]] പ്രധാന പോരാട്ടങ്ങൾ അവസാനിച്ചു. [[mainland China|വൻകരയിലെ]] ചൈനീസ് ഭൂവിഭാഗങ്ങളുടെ 
നിയന്ത്രണം [[Communist Party of China|ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക്]] ലഭിച്ചു. 1949 ഒക്റ്റോബർ 1-ന്, [[Mao Zedong|മാവോ സെതുങ്]] പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈന നിലവിൽ വന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Ref_c&quot;&gt;[http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/mao490921.htm The Chinese people have stood up]. UCLA Center for East Asian Studies. Retrieved 16 April 2006. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090218071231/http://www.international.ucla.edu/eas/documents/mao490921.htm |date=2009-02-18 }}&lt;/ref&gt; 
പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് ചൈന &quot;കമ്യൂണിസ്റ്റ് ചൈന&quot; എന്നും &quot;ചുവന്ന ചൈന&quot; എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ref_d&quot;&gt;Smith, Joseph; and Davis, Simon. [2005] (2005). The A to Z of the Cold War. Issue 28 of ''Historical dictionaries of war, revolution, and civil unrest''. Volume 8 of ''A to Z guides''. Scarecrow Press publisher. ISBN 0-8108-5384-1, ISBN 978-0-8108-5384-3.&lt;/ref&gt;

 
പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ രൂപം നിർണ്ണയിച്ചത് ചില [[List of campaigns of the Communist Party of China|പരിപാടികളും]] [[Five-year plans of the People's Republic of China|പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികളുമായിരുന്നു]]. 
ഈ പരിപാടികളെല്ലാം വിജയമായിരുന്നില്ല. [[Great Leap Forward|മുന്നിലേയ്ക്കുള്ള കുതിച്ചുചാട്ടം]] എന്ന സാമ്പത്തിക സാമൂഹിക പദ്ധതി നാലരക്കോടി മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമായി എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Akbar2010&quot;&gt;{{Cite news|url =http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/maos-great-leap-forward-killed-45-million-in-four-years-2081630.html |title= Mao's Great Leap Forward 'killed 45 million in four years'|accessdate=30 October 2010 |publisher=The Independent|location=London|first=Arifa|last=Akbar|date=17 September 2010}}&lt;/ref&gt; 
1966 മാവോയും കൂട്ടാളികളും [[Cultural Revolution|സാംസ്കാരികവിപ്ലവം]] ആരംഭിച്ചു, ഇത് ഒരു പതിറ്റാണ്ടിനുശേഷം മാവോയുടെ മരണം വരെ നീണ്ടുനിന്നു. പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ അധികാരവടം വലികളും [[Soviet Union|സോവിയറ്റ് യൂണിയനോടുള്ള]] ഭയവും മൂലം ആരംഭിച്ച 
സാംസ്കാരിക വിപ്ലവം ചൈനയുടെ സമൂഹത്തെ വലിയതോതിൽ മാറ്റിമറിക്കുകയുണ്ടായി.

1972-ൽ [[Sino-Soviet split|ചൈനയും സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായുള്ള]] അകൽച്ച അതിന്റെ മൂർദ്ധന്യത്തിലായിരുന്നപ്പോൾ മാവോയും [[Zhou Enlai|ഷൗ എൻലായിയും]] ബീജിങ്ങിൽ [[Richard Nixon|റിച്ചാർഡ് നിക്സണുമായി]] പരസ്പരബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി കൂടിക്കാഴ്ച്ച നടത്തുകയുണ്ടായി. 
ഈ വർഷം പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയെ [[United Nations General Assembly Resolution 2758|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി]]. റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ സ്ഥാനമായിരുന്നു പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയ്ക്ക് നൽകപ്പെട്ടത്. 
ഇതോടൊപ്പം സുരക്ഷാസമിതിയിലെ സ്ഥിരാംഗത്വവും പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയ്ക്കു ലഭിച്ചു.

1976-ൽ മാവോയുടെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് ഒരു അധികാരവടം വലി നടക്കുകയുണ്ടായി. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി [[Gang of Four|നാൽവർ സംഘത്തെ]] അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും സാംസ്കാരികവിപ്ലവക്കാലത്തെ അതിക്രമങ്ങൾക്ക് ഉത്തരവാദികൾ ഇവരാണെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 
ഇതോടെ ചൈനയിലെ അസ്വസ്ഥമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ കാലഘട്ടത്തിന് അവസാനമായി. [[Deng Xiaoping|ഡെങ് സിയാവോപിങ്]] മാവോയുടെ പിൻഗാമിയായി വളർത്തിക്കൊണ്ടുവന്ന ചെയർമാൻ [[Hua Guofeng|ഹുവ ഗുവോഫെങ്ങിനെ]] മറികടന്ന് ഭരണം പിടിച്ചെടുത്തു. 
അടുത്ത കുറച്ചുവർഷം കൊണ്ട് ഇദ്ദേഹം ''പ്രായോഗികതലത്തിൽ'' നേതാവായി മാറി.

1978 മുതൽ 1992 വരെ ചൈനയുടെ [[Paramount Leader|പരമോന്നത നേതാവായിരുന്നുവെങ്കിലും]] ഡെങ് സിയാവോപിങ് ഒരിക്കലും പാർട്ടിയുടെയോ രാജ്യത്തിന്റെയോ തലവനാവുകയുണ്ടായില്ല. ഇദ്ദേഹത്തിന് പാർട്ടിക്കകത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്വാധീനമാണ് 
[[Chinese economic reform|ചൈനയിലെ സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക്]] കാരണമായത്. കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പിന്നീട് പൗരന്മാരുടെ വ്യതിജീവിതത്തിന്മേലുണ്ടായിരുന്ന നിയന്ത്രണത്തിൽ അയവു വരുത്തുകയും [[People's commune|കമ്യൂണുകൾ]] നിറുത്തലാക്കുകയും ചെയ്തു. 
പല കർഷകത്തൊഴിലാളികൾക്കും ഭൂമി ലീസിൽ നൽകപ്പെട്ടു. ഇത് കാർഷിക രംഗത്ത് വലിയ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി. ഈ സംഭവങ്ങൾ ഒരു ആസൂത്രണ സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ എന്ന നിലയിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്ര വിപണി എന്ന അന്തരീക്ഷത്തിന് വലിയ വളർച്ച ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന 
മിശ്രിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് ചൈന മാറുന്നതിന് കാരണമായി. ചിലർ&lt;ref name=&quot;Ref_e&quot;&gt;{{cite web | last=Hart-Landsberg | first=Martin | last2=Burkett | first2=Paul | url=http://www.monthlyreview.org/chinaandsocialism.htm | title=China and Socialism: Market Reforms and Class Struggle | publisher=Monthly Review Press | ISBN=1-58367-123-4 | date=March 2010 | accessdate=30 October 2008 | archive-date=2009-01-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090105220123/http://monthlyreview.org/chinaandsocialism.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
ഈ സാമ്പത്തികവ്യവസ്ഥയെ &quot;[[market socialism|മാർക്കറ്റ് സോഷ്യലിസം]]&quot; എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്, കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന ഈ സമ്പ്രദായത്തിനു നൽകിയിരിക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക നാമം &quot;[[Socialism with Chinese characteristics|ചൈനീസ് സ്വഭാവത്തോടു കൂടിയ സോഷ്യലിസം]]&quot; എന്നാണ്. 
1982 നവംബർ 4-നാണ് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈന തങ്ങളുടെ നിലവിലുള്ള [[constitution of the People's Republic of China|ഭരണഘടന]] സ്വീകരിച്ചത്.

1989-ൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[Hu Yaobang|ഹു യാവോബാങിന്റെ]] മരണം [Tiananmen Square protests of 1989|1989-ലെ ടിയാനന്മെൻ ചത്വരത്തിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ]] ആരംഭിക്കുന്നതിന് കാരണമായി. ഈ പ്രതിഷേധത്തിനിടെ വിദ്യാർത്ഥികളും മറ്റുള്ളവരും 
മാസങ്ങളോളം ചത്വരത്തിൽ ക്യാമ്പ് ചെയ്യുകയും അഴിമതിക്കെതിരായും രാഷ്ട്രീയനവീകരണത്തിനനുകൂലമായും അഭിപ്രായപ്രകടനങ്ങൾ നട‌ത്തുകയും ചെയ്തു. ജനാധിപത്യാവകാശങ്ങൾ, അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവപോലുള്ള അവകാശങ്ങൾ ഇവരുടെ ആവശ്യ‌ങ്ങളിൽ പെട്ടിരുന്നു. 
ജൂൺ 4-ന് [[People's Liberation Army|പീപ്പിൾസ് ലിബറേഷൻ ആർമിയുടെ]] സൈനികവാഹനങ്ങൾ  ചത്വരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ബലം പ്രയോഗിച്ച് ഇവിടം ഒഴിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് അവസാനമായി. ഈ നടപടികൾ 
ധാരാളം പേരുടെ മരണത്തിന് കാരണമാവുകയുണ്ടായി. ഈ സംഭവത്തിന് വലിയ മാദ്ധ്യമശ്രദ്ധ ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ സംഭവത്തെ ലോകത്തെമ്പാടുമുള്ളവർ അപലപിച്ചിരുന്നു. ഇത് ചൈനീസ് സർക്കാരിനെതിരായി ഉപരോധങ്ങൾ വരാനും കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;Ref_f&quot;&gt;Youngs, R. ''The European Union and the Promotion of Democracy.'' Oxford University Press, 2002. ISBN 978-0-19-924979-4.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ref_g&quot;&gt;Carroll, J. M. ''A Concise History of Hong Kong.'' Rowman &amp; Littlefield, 2007. ISBN 978-0-7425-3422-3.&lt;/ref&gt; 
&quot;[[Tank Man|ടാങ്ക് മാൻ]]&quot; എന്നറിയപ്പെടുന്ന സംഭവത്തിന് വലിയ പ്രശസ്തിയാണ് ലഭിച്ചത്.

ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ജനറൽ സെക്രട്ടറിയും പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ പ്രസിഡന്റുമായ [[Jiang Zemin|ജിയാങ് സെമിൻ]], പ്രധാനമന്ത്രി [[Zhu Rongji|ഷൂ റോൺജി]] എന്നിവരാണ് (ഇവർ രണ്ടുപേരും ഷാങ്ഹായ് മേയർമാരായിരുന്നു) ടിയാനന്മെൻ ചത്വരത്തിലെ 
പ്രതിഷേധത്തിനുശേഷം 1990-കളിൽ ചൈന ഭരിച്ചത്. ഇവർ ഭരിച്ച പത്തു വർഷക്കാലം കൊണ്ട് ചൈനയുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ച ഏകദേശം 15 കോടി കർഷകത്തൊഴിലാളികളെ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് കരകയറ്റിയതായും ശരാശരി 11.2% വച്ച് ജി.ഡി.പി.യുടെ വാർഷിക വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായതായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ref_h&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.chinadaily.com.cn/en/doc/2003-07/11/content_244499.htm | title = Nation bucks trend of global poverty | date=11 July 2003 | newspaper=China Daily}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ref_i&quot;&gt;{{cite news | url = http://english.people.com.cn/english/200003/01/eng20000301X115.html | title = China's Average Economic Growth in 90s Ranked 1st in World | date= 1 March 2000 | newspaper = People's Daily}}&lt;/ref&gt; 
2001-ൽ ചൈന ഔപചാരികമായി [[World Trade Organization|ലോകവ്യാപാരസംഘടനയിൽ]] ചേരുകയുണ്ടായി.

വികസനത്തിന് സാമ്പത്തിക വളർച്ച ആവശ്യമാണെങ്കിലും വേഗത്തിലുള്ള സാമ്പത്തികവളർച്ച രാജ്യത്തിന്റെ വിഭവങ്ങളെയും പരിതഃസ്ഥിതിയെയും ദോഷകരമായി ബാധിച്ചേയ്ക്കാം എന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. സമൂഹത്തിലെ ചില വിഭാഗങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തിക വികാസത്തിൽ നിന്ന് ആവശ്യത്തിനുള്ള 
പ്രയോജനം ലഭിക്കുന്നില്ല എന്നതാണ് മറ്റൊരു പ്രശ്നം. നഗരപ്രദേശങ്ങളും ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളും തമ്മിൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന അന്തരം ഇതിനൊരുദാഹരണമാണ്. [[Hu Jintao|ഹു ജിന്താവോയുടെയും]] [[Wen Jiabao|വെൻ ജിയബാവോയുടെയും]] കീഴിൽ 
ഈ പ്രശ്നങ്ങൾ നേരിടാനുള്ള പദ്ധതികൾ രാജ്യം ആസൂത്രണം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. വിഭവങ്ങൾ തുല്യമായ രീതിയിൽ വീതിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇതുമൂലം പ്രയോജനമുണ്ടാകുമോ എന്ന് കാത്തിരുന്നു കാണേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ref_j&quot;&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4913622.stm | title = China worried over pace of growth | publisher=BBC | accessdate=16 April 2006}}&lt;/ref&gt; 
ചൈനയിൽ 4 കോടിയിലധികം കർഷകർ തങ്ങളുടെ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പുറത്തായിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Ref_k&quot;&gt;{{cite journal | url = http://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=3166_0_3_0 | title = China: Migrants, Students, Taiwan | journal = Migration News | date=January 2006 | volume=13 |issue=1}}&lt;/ref&gt; 
സാധാരണഗതിയിൽ സാമ്പത്തിക വികാസം കൊണ്ടുവരുന്ന നടപടികൾക്കായാണ് ഇത്തരം ഒഴിപ്പിക്കലുകൾ നടക്കുന്നത്. ചൈനയിൽ 2005-ൽ നടന്ന 87,000 പ്രതിഷേധപ്രകടനങ്ങളിൽ ചിലത് ഇത്തരം പുറത്താക്കലുകൾക്കെതിരായായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ref_l&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/27/AR2006012701588.html |title = In Face of Rural Unrest, China Rolls Out Reforms | newspaper = The Washington Post | date=28 January 2006}}&lt;/ref&gt; 
ചൈനയിലെ ജനങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരുടെയും ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളിൽ വലിയ മെച്ചമാണുണ്ടായിട്ടുള്ളത്. എങ്കിലും ഇപ്പോഴും കർശനമായ രാഷ്ട്രീയനിയന്ത്രണങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽനിന്ന് ദാരിദ്ര്യം തുടച്ചുനീക്കാൻ ഇപ്പോഴും സാധിച്ചിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Thomas | first=Antony | url= http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tankman/etc/transcript.html | title=''Frontline'': ''The Tank Man'' transcript | accessdate=12 July 2008 |date=11 April 2006 |work=Frontline |publisher=PBS }}&lt;/ref&gt;

==ഇതും കാണുക==
{{div col|colwidth=20em}}
*[[Chinese armour|ചൈനീസ് പടച്ചട്ട]]
*[[Chinese exploration|ചൈനീസ് പര്യവേഷണം]]
*[[Chinese historiography|ചൈനീസ് ചരിത്രരചന]]
*[[Chinese sovereign|ചൈനീസ് സോവറിൻ]]
*[[Economic history of China|ചൈനയുടെ സാമ്പത്തികചരിത്രം]]
*[[Ethnic groups in Chinese history|ചൈനയുടെ ചരിത്രത്തിലെ വംശവിഭാഗങ്ങൾ]]
*[[Foreign relations of Imperial China|ചൈനീസ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വിദേശബന്ധങ്ങൾ]]
*[[Four occupations|നാല് അധിനിവേശങ്ങൾ]]
*[[History of Hong Kong|ഹോങ്ക് കോങ്ങിന്റെ ചരിത്രം]]
*[[History of Islam in China|ചൈനയിൽ ഇസ്ലാം മതത്തിന്റെ ചരിത്രം]]
*[[History of Macau|മകാവുവിന്റെ ചരിത്രം]]
*[[History of science and technology in China|ചൈനയിലെ ശാസ്ത്രസാങ്കേതികമേഖലയുടെ ചരിത്രം]]
*[[List of Chinese monarchs|ചൈനയിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടിക]]
*[[List of Neolithic cultures of China|ചൈനയില നവീനശിലായുഗ സംസ്കാരങ്ങളുടെ പട്ടിക]]
*[[List of rebellions in China|ചൈനയിലെ കലാപങ്ങളുടെ പട്ടിക]]
*[[List of tributaries of Imperial China|ചൈനീസ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സാമന്തരാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]
*[[Military history of China (pre-1911)|ചൈനയുടെ സൈനിക ചരിത്രം (1911-നും മുൻപുള്ളത്)]]
*[[Naval history of China|ചൈനയുടെ നാവികചരിത്രം]]
*[[Religion in China|ചൈനയിലെ മതങ്ങൾ]]
*[[Timeline of Chinese history|ചൈനയുടെ ചരിത്രത്തിന്റെ നാൾവഴി]]
{{div col end}}

==കുറിപ്പുകൾ==
{{Reflist|30em}}

==ഗ്രന്ഥസൂചി==
{{refbegin}}
===സർവേകൾ===
* Blunden, Caroline, and Mark Elvin. ''Cultural Atlas of China'' (2nd ed 1998) [http://www.amazon.com/Cultural-Atlas-China/dp/0816038147/ excerpt and text search]
*  Catchpole, Brian. ''Map History of Modern China'' (1977)
* Eberharad, Wolfram. ''A History of China'' (2005), 380 pages' [http://books.google.com/books?id=5LgjunIn1CEC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=intitle:history+intitle:china&amp;num=30&amp;as_brr=1&amp;sig=k1CgHXYb6jQ6BgdwVpUWngov7So full text online free]
* Ebrey, Patricia Buckley, and Kwang-ching Liu. ''The Cambridge Illustrated History of China'' (1999) 352 pages
* [[John K. Fairbank|Fairbank, John King]] and Goldman, Merle. ''China: A New History.'' 2nd ed. Harvard U. Press, (2006). 640 pp.
* Gernet, Jacques, J. R. Foster, and Charles Hartman. ''A History of Chinese Civilization'' (1996), called the best one-volume survey;
* [[Cho-yun Hsu|Hsu, Cho-yun]]. ''China: A New Cultural History''  (Columbia University Press; 2012) 612 pages; stress on China's encounters with successive waves of globalization.
* Hsü, Immanuel Chung-yueh. ''The Rise of Modern China,'' 6th ed. (Oxford University Press, 1999), highly detailed coverage of 1644–1999, in 1136pp.
* Huang, Ray. ''China, a Macro History'' (1997) 335pp, an idiosyncratic approach, not for beginners; [http://www.questia.com/library/book/china-a-macro-history-by-ray-huang.jsp online edition from [[Questia]]]
* Keay, John. ''China: A History'' (2009), 642pp
* Latourette, Kenneth Scott. ''The Development of China'' (1917) 273 pages; [http://books.google.com/books?id=fSIPAAAAYAAJ&amp;dq=inauthor:latourette&amp;num=30&amp;as_brr=1 full text online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120004602/http://www.questia.com/library/book/china-a-macro-history-by-ray-huang.jsp |date=2008-11-20 }} outdated survey
* Franz, Michael. ''China through the Ages: History of a Civilization.'' (1986). 278pp;  [http://www.questia.com/library/book/china-through-the-ages-history-of-a-civilization-by-franz-michael.jsp online edition  from [[Questia]]]
* Mote, Frederick W. ''Imperial China, 900–1800'' Harvard University Press, 1999, 1,136 pages, the authoritative treatment of the Song, Yuan, Ming, and Qing dynasties;
* Perkins, Dorothy. ''Encyclopedia of China: The Essential Reference to China, Its History and Culture.'' Facts on File, 1999. 662 pp.
* Roberts, J. A. G. ''A Concise History of China.'' Harvard U. Press, 1999. 341 pp.
* Schoppa, R. Keith. ''The Columbia Guide to Modern Chinese History.'' Columbia U. Press, 2000. 356 pp.  [http://www.questia.com/library/book/the-columbia-guide-to-modern-chinese-history-by-r-keith-schoppa.jsp online edition from [[Questia]]]
* Spence, Jonathan D. ''The Search for Modern China'' (1999), 876pp; survey from 1644 to 1990s [http://www.questia.com/read/98946348 complete edition online at [[Questia]]]
*  Ven, Hans van de, ed. ''Warfare in Chinese History.'' E. J. Brill, 2000. 456 pp. [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=109282565 online edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120102153/http://www.questia.com/library/book/china-through-the-ages-history-of-a-civilization-by-franz-michael.jsp |date=2008-11-20 }}
* Wang, Ke-wen, ed. ''Modern China: An Encyclopedia of History, Culture, and Nationalism.'' Garland, 1998. 442 pp.
* Wright, David Curtis. ''History of China'' (2001) 257pp; [http://www.questia.com/library/book/the-history-of-china-by-david-curtis-wright-john-e-findling-frank-w-thackeray.jsp online edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102093839/http://www.questia.com/library/book/the-history-of-china-by-david-curtis-wright-john-e-findling-frank-w-thackeray.jsp |date=2011-01-02 }}
* Wills, Jr., John E. ''Mountain of Fame: Portraits in Chinese History'' (1994)

===ചരിത്രാതീതകാലം===
* Chang, Kwang-chih. ''The Archaeology of Ancient China,'' Yale University Press, 1986.
*Discovery of residue from fermented beverage consumed up to 9,000 years ago in Jiahu, Henan Province, China. By Dr. Patrick E McGovern, University of Pennsylvania archaeochemist and colleagues from China, Great Britain and Germany.
*{{cite web|first=Rixiang|last=Zhu|coauthors=Zhisheng An, Richard Potts, Kenneth A. Hoffman|url=http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|title=Magnetostratigraphic dating of early humans in China|doi=10.1016/S0012-8252(02)00132-0|format=PDF|date=|accessdate=2011-01-23|archive-date=2011-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724001314/http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|url-status=dead}}
*[http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf The Discovery of Early Pottery in China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614011439/http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf |date=2007-06-14 }} by Zhang Chi, Department of Archaeology, Peking University, China.
===ഷാങ് രാജവംശം===
* Durant, Stephen W. ''The Cloudy Mirror: Tension and Conflict in the Writings of Sima Qian'' (1995),
===ഹാൻ രാജവംശം===
*[[Rafe de Crespigny|de Crespigny, Rafe]]. 1972. The Ch’iang Barbarians and the Empire of Han: A Study in Frontier Policy. ''Papers on Far Eastern History'' 16, Australian National University. Canberra.
*de Crespigny, Rafe. 1984. ''Northern Frontier. The Policies and Strategies of the Later Han Empire''. Rafe de Crespigny. 1984. Faculty of Asian Studies, Australian National University. Canberra.
*{{cite journal|url=http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/south_china.html|title=South China under the Later Han Dynasty|first=Rafe|last=de Crespigny|accessdate=2011-01-23|chapter=Chapter One from ''Generals of the South: the Foundation and early history of the Three Kingdoms state of Wu''|journal=Asian Studies Monographs, New Series No. 16|publisher=Faculty of Asian Studies, The Australian National University, Canberra|year=1990|archive-date=2010-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20101116113351/http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/south_china.html|url-status=dead}}
*{{cite journal|url=http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/mil_org.html|journal=Asian Studies Monographs, New Series No. 21|title=Later Han Military Administration: An Outline of the Military Administration of the Later Han Empire|first=Rafe|last=de Crespigny|publisher=Faculty of Asian Studies, The Australian National University|year=1996|edition=Based on the Introduction to Emperor Huan and Emperor Ling being the Chronicle of Later Han for the years 189 to 220 CE as recorded in Chapters 59 to 69 of the Zizhi tongjian of Sima Guang|accessdate=2011-01-23|archive-date=2011-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528225757/http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/mil_org.html|url-status=dead}}
*Dubs, Homer H. 1938–55. ''The History of the Former Han Dynasty by Pan Ku. '' (3 vol)
* Hill, John E. ''Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd centuries CE''. (2009) ISBN 978-1-4392-2134-1.
*Hulsewé, A. F. P. and Loewe, M. A. N., eds. ''China in Central Asia: The Early Stage 125 BCE – CE 23: an annotated translation of chapters 61 and 96 of the History of the Former Han Dynasty''. (1979)
*Twitchett, Denis and Loewe, Michael, eds. 1986. ''The Cambridge History of China. Volume I. The Ch’in and Han Empires, 221 BCE – CE 220''. Cambridge University Press.
*Yap, Joseph P. ``''Wars With the Xiongnu – A Translation From Zizhi tongjian''`` (''Zhan-guo, Qin, Han and Xin'' 403 BCE – 23 CE.) AuthorHouse (2009) ISBN 1-4900-0604-4
===ജിൻ, പതിനാറ് രാജ്യങ്ങൾ, വടക്കൻ രാജവംശവും തെക്കൻ രാജവംശവും===
*{{cite journal|url=http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/3KWJin.html|title=The Three Kingdoms and Western Jin: A History of China in the Third Century AD|first=Rafe|last=de Crespigny|journal=East Asian History|publisher=Faculty of Asian Studies, Australian National University, Canberra|year=1991|accessdate=2011-01-23|issue=1 June 1991, pp.&amp;nbsp;1–36, &amp; no. 2 December 1991, pp.&amp;nbsp;143–164|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426210046/http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/3KWJin.html|url-status=dead}}
*Miller, Andrew. ''Accounts of Western Nations in the History of the Northern Chou Dynasty.'' (1959)

===സൂയി രാജവംശം===
*[[Arthur F. Wright|Wright, Arthur F.]] 1978. ''The Sui Dynasty: The Unification of China. CE 581–617''. Alfred A. Knopf, New York. ISBN 0-394-49187-4, ISBN 0-394-32332-7 (pbk).

===ടാങ് രാജവംശം===
*Benn, Charles. 2002. ''China's Golden Age: Everyday Life in the Tang Dynasty''. Oxford University Press. ISBN 0-19-517665-0.
*Schafer, Edward H. 1963. ''The Golden Peaches of Samarkand: A study of T’ang Exotics''. University of California Press. Berkeley and Los Angeles. 1st paperback edition. 1985. ISBN 0-520-05462-8.
*Schafer, Edward H. 1967. ''The Vermilion Bird: T’ang Images of the South''. University of California Press, Berkeley and Los Angeles. Reprint 1985. ISBN 0-520-05462-8.
*Shaffer, Lynda Norene. 1996. ''Maritime Southeast Asia to 1500''. Armonk, New York, M.E. Sharpe, Inc. ISBN 1-56324-144-7.
*Wang, Zhenping. 1991. &quot;T’ang Maritime Trade Administration.&quot; Wang Zhenping. ''Asia Major'', Third Series, Vol. IV, 1991, pp.&amp;nbsp;7–38.

===സോങ് രാജവംശം===
* Ebrey, Patricia. ''The Inner Quarters: Marriage and the Lives of Chinese Women in the Sung Period'' (1990)
* Hymes, Robert, and Conrad Schirokauer, eds. ''Ordering the World: Approaches to State and Society in Sung Dynasty China,'' U of California Press, 1993; [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft1000031p/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*Shiba, Yoshinobu. 1970. ''Commerce and Society in Sung China''. Originally published in Japanese as ''So-dai sho-gyo—shi kenkyu-''. Tokyo, Kazama shobo-, 1968. Yoshinobu Shiba. Translation by Mark Elvin, Centre for Chinese Studies, University of Michigan.

===മിങ് രാജവംശം===
* Brook, Timothy. ''The Confusions of Pleasure: Commerce and Culture in Ming China.'' (1998).
* Brook, Timothy. ''The Troubled Empire: China in the Yuan and Ming Dynasties'' (2010) 329 pages. Focus on the impact of a Little Ice Age on the empire, as the empire, beginning with a sharp drop in temperatures in the 13th century during which time the Mongol leader Kubla Khan moved south into China.
* Dardess, John W.  ''A Ming Society: T'ai-ho County, Kiangsi, Fourteenth to Seventeenth Centuries.'' (1983); uses advanced &quot;new social history&quot; [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft2s2004qh/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Farmer, Edward.  ''Zhu Yuanzhang and Early Ming Legislation: The Reordering of Chinese Society Following the Era of Mongol Rule.''  E.J. Brill, 1995.
* Goodrich, L. Carrington, and Chaoying Fang.  ''Dictionary of Ming Biography.'' (1976).
* Huang, Ray. ''1587, A Year of No Significance: The Ming Dynasty in Decline.'' (1981).
* Mann, Susan. ''Precious Records: Women in China's Long Eighteenth Century'' (1997)
* Mote, Frederick W. and Twitchett, Denis, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1.''  (1988). 976 pp.
* Schneewind, Sarah. ''A Tale of Two Melons: Emperor and Subject in Ming China.'' (2006).
* Tsai, Shih-shan Henry. ''Perpetual Happiness: The Ming Emperor Yongle.''  (2001).
* Mote, Frederick W., and Denis Twitchett, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 7, part 1: The Ming Dynasty, 1368–1644'' (1988). 1008 pp. [http://books.google.com/books?id=tyhT9SZRLS8C excerpt and text search]
* Twitchett, Denis and Frederick W. Mote, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 8: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1.''
** Twitchett, Denis and Frederick W. Mote, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 8: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 2. '' (1998). 1203 pp.

===ക്വിങ് രാജവംശം===
* Fairbank, John K. and Liu, Kwang-Ching, ed. ''The Cambridge History of China. Vol. 2: Late Ch'ing, 1800–1911, Part 2.'' Cambridge U. Press, 1980. 754 pp.
* Peterson, Willard J., ed. ''The Cambridge History of China. Vol. 9, Part 1: The Ch'ing Dynasty to 1800.'' Cambridge U. Press, 2002. 753 pp.
* Rawski, Evelyn S. ''The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions'' (2001) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft8d5nb4v4/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Struve, Lynn A., ed.  ''The Qing Formation in World-Historical Time.''  (2004). 412 pp.
* Struve, Lynn A., ed.  ''Voices from the Ming-Qing Cataclysm: China in Tigers' Jaws'' (1998)
* Yizhuang, Ding. &quot;Reflections on the 'New Qing History' School in the United States,&quot; ''Chinese Studies in History,'' Winter 2009/2010, Vol. 43 Issue 2, pp 92–96, It drops the theme of &quot;sinification&quot; in evaluating the dynasty and the non-Han Chinese regimes in general. It seeks  to analyze the success and failure of Manchu rule in China from the Manchu perspective and focus on how Manchu rulers sought to maintain the Manchu ethnic identity throughout Qing history.

===റിപ്പബ്ലിക്കൻ യുഗം===
* Bergere,  Marie-Claire. ''Sun Yat-Sen'' (1998),  480pp, the standard biography
* Boorman, Howard L., ed. ''Biographical Dictionary of Republican China.'' (Vol. I-IV and Index. 1967–1979).  600 short scholarly biographies [http://books.google.com/books?id=r3AJFusMHJwC excerpt and text search]
** Boorman, Howard L. &quot;Sun Yat-sen&quot; in Boorman, ed. ''Biographical Dictionary of Republican China'' (1970) 3: 170–89, [http://books.google.com/books?id=r3AJFusMHJwC&amp;pg=PA172&amp;lpg=PA172&amp;dq=+YANG+CH'%C3%9C-Y%C3%9CN&amp;source=web&amp;ots=2vo5nB_pW4&amp;sig=z9_ba59M35GI7n85WvjZR5zS3HU&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=1&amp;ct=result#PPA170,M1  complete text online]
* Dreyer, Edward L.  ''China at War, 1901–1949.'' (1995). 422 pp.
* Eastman Lloyd. ''Seeds of Destruction: Nationalist China in War and Revolution, 1937– 1945.'' (1984)
* Eastman Lloyd et al. ''The Nationalist Era in China, 1927–1949'' (1991)
* Fairbank, John K., ed. ''The Cambridge History of China, Vol. 12, Republican China 1912–1949. Part 1.'' (1983). 1001 pp.
* Fairbank, John K. and Feuerwerker, Albert, eds.  ''The Cambridge History of China. Vol. 13: Republican China, 1912–1949, Part 2.'' (1986). 1092 pp.
* Fogel, Joshua A. ''The Nanjing Massacre in History and Historiography'' (2000)
* Gordon, David M. &quot;The China-Japan War, 1931–1945,&quot;  ''The Journal of Military History'' v70#1 (2006) 137–182; major historiographical overview of all important books and interpretations; [http://muse.jhu.edu/login?auth=0&amp;type=summary&amp;url=/journals/journal_of_military_history/v070/70.1gordon.html online]
* Hsiung, James C. and Steven I. Levine, eds. ''China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937–1945'' (1992), essays by scholars; [http://www.questia.com/library/book/chinas-bitter-victory-the-war-with-japan-1937-1945-by-james-c-hsiung-steven-i-levine.jsp online from Questia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120075649/http://www.questia.com/library/book/chinas-bitter-victory-the-war-with-japan-1937-1945-by-james-c-hsiung-steven-i-levine.jsp |date=2008-11-20 }};
* Hsi-sheng, Ch'i. ''Nationalist China at War: Military Defeats and Political Collapse, 1937–1945'' (1982)
* Hung, Chang-tai. ''War and Popular Culture: Resistance in Modern China, 1937–1945'' (1994) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft829008m5/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*Lara, Diana. ''The Chinese People at War: Human Suffering and Social Transformation, 1937–1945'' (2010)
* Rubinstein, Murray A., ed. ''Taiwan: A New History'' (2006), 560pp
* Shiroyama, Tomoko. ''China during the Great Depression: Market, State, and the World Economy, 1929–1937'' (2008)
* Shuyun, Sun. ''The Long March: The True History of Communist China's Founding Myth'' (2007)
* Taylor, Jay. ''The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China.'' (2009) ISBN 978-0-674-03338-2
* Westad, Odd Arne. ''Decisive Encounters: The Chinese Civil War, 1946–1950.'' (2003). 413 pp.  the standard history

===കമ്യൂണിസ്റ്റ് യുഗം, 1949– വർ‌ത്തമാനകാലം===
*  Barnouin, Barbara, and Yu Changgen. ''Zhou Enlai: A Political Life'' (2005)
* Baum, Richard D. &quot;'Red and Expert': The Politico-Ideological Foundations of China's Great Leap Forward,&quot; ''Asian Survey,'' Vol. 4, No. 9 (Sep. 1964), pp.&amp;nbsp;1048–1057 [http://links.jstor.org/sici?sici=0004-4687(196409)4%3A9%3C1048%3A%22AETPF%3E2.0.CO%3B2-%23 in JSTOR]
* Becker, Jasper.  ''Hungry Ghosts: China's Secret Famine'' (1996), on the &quot;Great Leap Forward&quot; of 1950s
* Chang, Jung and Jon Halliday. ''Mao: The Unknown Story,'' (2005), 814 pages, ISBN 0-679-42271-4
* {{cite book|author=Davin, Delia|title=Mao: A Very Short Introduction|url=http://books.google.com/books?id=GfShg2lD8Y4C|year=2013|publisher=Oxford UP}}
* Dittmer, Lowell. ''China's Continuous Revolution: The Post-Liberation Epoch, 1949–1981'' (1989) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft3q2nb24q/?&amp;query=&amp;brand=ucpress online free] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Dietrich, Craig. ''People's China: A Brief History,'' 3d ed. (1997), 398pp
* Kirby, William C., ed.  ''Realms of Freedom in Modern China.'' (2004). 416 pp.
* Kirby, William C.; Ross, Robert S.; and Gong, Li, eds.  ''Normalization of U.S.-China Relations: An International History.'' (2005). 376 pp.
*  Li, Xiaobing. ''A History of the Modern Chinese Army'' (2007)
*  MacFarquhar, Roderick and Fairbank, John K., eds.  ''The Cambridge History of China. Vol. 15: The People's Republic, Part 2: Revolutions within the Chinese Revolution, 1966–1982.'' Cambridge U. Press, 1992. 1108 pp.
* [[Maurice Meisner|Meisner, Maurice]]. ''Mao's China and After: A History of the People’s Republic,'' 3rd ed. (Free Press, 1999), dense book with theoretical and political science approach.
* Spence, Jonatham. ''Mao Zedong'' (1999)
* Shuyun, Sun. ''The Long March: The True History of Communist China's Founding Myth'' (2007)
* Wang, Jing. ''High Culture Fever: Politics, Aesthetics, and Ideology in Deng's China'' (1996)  [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft0489n683/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Wenqian, Gao. ''Zhou Enlai: The Last Perfect Revolutionary'' (2007)

====സാംസ്കാരികവിപ്ലവം, 1966–76====
* Clark, Paul. ''The Chinese Cultural Revolution: A History'' (2008), a favorable look at artistic production  [http://www.amazon.com/dp/0521875153 excerpt and text search]
* Esherick, Joseph W.; Pickowicz, Paul G.; and Walder, Andrew G., eds.  ''The Chinese Cultural Revolution as History.'' (2006). 382 pp.
* Jian,  Guo; Song, Yongyi; and Zhou, Yuan. ''Historical Dictionary of the Chinese Cultural Revolution.'' (2006). 433 pp.
*  MacFarquhar, Roderick and Fairbank, John K., eds.  ''The Cambridge History of China. Vol. 15: The People's Republic, Part 2: Revolutions within the Chinese Revolution, 1966–1982.'' Cambridge U. Press, 1992. 1108 pp.
* MacFarquhar, Roderick and Michael Schoenhals. ''Mao's Last Revolution.'' (2006).
* MacFarquhar, Roderick. ''The Origins of the Cultural Revolution. Vol. 3: The Coming of the Cataclysm, 1961–1966.'' (1998). 733 pp.
* Yan, Jiaqi and Gao, Gao. ''Turbulent Decade: A History of the Cultural Revolution.'' (1996). 736 pp.

===സാമ്പത്തികരംഗവും പരിസ്ഥിതിയും===
* Chow, Gregory C. ''China's Economic Transformation'' (2nd ed. 2007)
*Elvin, Mark.  ''Retreat of the Elephants: An Environmental History of China.'' (2004). 564 pp.
* Elvin, Mark and Liu, Ts'ui-jung, eds.  ''Sediments of Time: Environment and Society in Chinese History.'' (1998). 820 pp.
* Ji, Zhaojin.  ''A History of Modern Shanghai Banking: The Rise and Decline of China's Finance Capitalism.'' (2003. 325) pp.
*  Naughton, Barry. ''The Chinese Economy: Transitions and Growth'' (2007)
* Rawski, Thomas G.  and Lillian M. Li, eds. ''Chinese History in Economic Perspective,'' University of California Press,  1992 [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft6489p0n6/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Sheehan, Jackie.  ''Chinese Workers: A New History.'' Routledge, 1998. 269 pp.
*  Stuart-Fox, Martin.  ''A Short History of China and Southeast Asia: Tribute, Trade and Influence.'' (2003). 278 pp.

===സ്ത്രീകളും ലിംഗസംബന്ധിയായ വിഷയങ്ങളും===
* Ebrey, Patricia. ''The Inner Quarters: Marriage and the Lives of Chinese Women in the Sung Period'' (1990)
* Hershatter, Gail, and Wang Zheng. &quot;Chinese History: A Useful Category of Gender Analysis,&quot; ''American Historical Review,'' Dec 2008, Vol. 113 Issue 5, pp 1404–1421
* Hershatter, Gail. ''Women in China's Long Twentieth Century'' (2007), [http://escholarship.org/uc/gaia_gaia_books full text online]
* Hershatter, Gail, Emily Honig, Susan Mann, and Lisa Rofel, eds. ''Guide to Women's Studies in China'' (1998)
* Ko, Dorothy. ''Teachers of Inner Chambers: Women and Culture in China, 1573–1722'' (1994)
* Mann, Susan. ''Precious Records: Women in China's Long Eighteenth Century'' (1997)
* Wang, Shuo. &quot;The 'New Social History' in China: The Development of Women's History,&quot; ''History Teacher,'' May 2006, Vol. 39 Issue 3, pp 315–323
{{refend}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*[http://www.princeton.edu/~classbib/ Classical Historiography For Chinese History]
*Abramson, Marc S. (2008). ''Ethnic Identity in Tang China''. University of Pennsylvania Press, Philadelphia. ISBN 978-0-8122-4052-8.
*Ankerl, G. C. ''Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western''. INU PRESS Geneva, 2000. ISBN 2-88155-004-5.
* Blunden, Caroline, and Mark Elvin. ''Cultural Atlas of China'' (2nd ed 1998) [http://www.amazon.com/Cultural-Atlas-China/dp/0816038147/ excerpt and text search]
*  Eberhard, Wolfram. ''A History of China'' (2005), 380 pages' [http://books.google.com/books?id=5LgjunIn1CEC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=intitle:history+intitle:china&amp;num=30&amp;as_brr=1&amp;sig=k1CgHXYb6jQ6BgdwVpUWngov7So full text online free]
* Li, Xiaobing. ''China at War: An Encyclopedia'' (2012) in    ebrary 
* Perkins, Dorothy.  ''Encyclopedia of China: The Essential Reference to China, Its History and Culture.'' (1999). 662 pp.
* Roberts, J. A. G.  ''A Concise History of China.'' (1999). 341 pp.
* Schoppa, R. Keith.  ''The Columbia Guide to Modern Chinese History.'' (2000). 356 pp.  [https://web.archive.org/web/20080508034659/http://www.questia.com/library/book/the-columbia-guide-to-modern-chinese-history-by-r-keith-schoppa.jsp online edition]
* Spence, Jonathan D. ''The Search for Modern China'' (1991), 876pp; well written survey from 1644 to 1980s [http://www.amazon.com/Search-Modern-China-Jonathan-Spence/dp/0393307808/ excerpt and text search]; [https://web.archive.org/web/20080508121638/http://www.questia.com/read/98946348 complete edition online]
* Wang, Ke-wen, ed.  ''Modern China: An Encyclopedia of History, Culture, and Nationalism.'' (1998). 442 pp.
* Wilkinson, Endymion Porter, [http://books.google.com/books?id=ERnrQq0bsPYC&amp;printsec=frontcover ''Chinese history : a manual],'' revised and enlarged. – Cambridge, Mass. : Harvard University, Asia Center (for the Harvard-Yenching Institute), 2000, 1181 p., ISBN 0-674-00247-4; ISBN 0-674-00249-0; for specialists.

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
&lt;!-- PER WIKIPEDIA'S POLICIES, DO ''not'' USE GLOBAL CHINAWIKIPEDIA AND SIMILAR SITES AS SOURCES OR EXTERNAL LINKS. THEY WILL BE DELETED --&gt;
{{ChineseText}}
{{Commons category}}
*[http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm Chinese Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120090606/http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm |date=2016-11-20 }} by [[Academia Sinica]] {{In lang|zh}}
*[http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552524 Modernizing China] from the [http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494 Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives]
*[http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm Manuscript and Graphics Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506031332/http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm |date=2020-05-06 }} by [[Academia Sinica]] {{In lang|zh}}
*[http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm A universal guide for China studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121129203455/http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm |date=2012-11-29 }}
*[http://www.ourorient.com/ Oriental Style] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325192112/http://www.ourorient.com/ |date=2010-03-25 }} The Genuine Soul of Ancient Chinese People
*[http://chinese.dsturgeon.net/ Chinese Text Project] Texts and translations of historical Chinese works.
*[http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ Chinese Siege Warfare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070621201559/http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ |date=2007-06-21 }} – Mechanical Artillery and Siege Weapons of Antiquity – An Illustrated History bought to you by [http://www.history-forum.com/ History Forum]
*[http://pem.org/yinyutang/ '' Yin Yu Tang: A Chinese Home ''] Explore the historical contents of domestic architecture during the Qing dynasty and its pertinence to Chinese heritage and historical culture.
*[http://www.aall.ufl.edu/EMC/ ''Early Medieval China''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719230513/http://www.aall.ufl.edu/EMC/ |date=2006-07-19 }} is a journal devoted to academic scholarship relating to the period roughly between the end of the Han and beginning of the Tang eras.
*[https://web.archive.org/web/20080116175553/http://www.geocities.com/crmaozedong/index.html Cultural Revolution Propaganda Poster]
*[http://www.loc.gov/today/cyberlc/feature_wdesc.php?rec=4043 China Rediscovers its Own History] 100-minute lecture on Chinese history given by renowned scholar/author Yu Ying-shih, Emeritus Professor of East Asian Studies and History at Princeton University.
* [http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm Resources for Middle School students] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080105233305/http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm |date=2008-01-05 }} Readable resources for students in grades 5–9 – more than 250 links.
* Wolfram Eberhard, [http://www.gutenberg.org/files/17695/17695-h/17695-h.htm A history of China] (online), 7 February 2006 [EBook #17695], ISO-8859-1
*[http://www.pbs.org/kqed/chinainside/ China from the Inside] – 2006 PBS documentary. KQED Public Television and Granada Television for PBS, Granada International and the BBC
*[http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld Ancient Asian World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120515023548/http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld |date=2012-05-15 }} History, culture and archaeology of the ancient Asian continent. Many articles and pictures
*[http://www-chaos.umd.edu/history/toc.html History of China: Table of Contents] – Chaos Group at University of Maryland
*[http://www.history-forum.com/forum/ History Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712213414/http://www.history-forum.com/forum/ |date=2011-07-12 }} – Discuss Chinese history at [http://www.history-forum.com/ History Forum's] [http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html Asian History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512061404/http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html |date=2013-05-12 }} section
*{{cite journal|journal=BMC Biology|last=Li|issue=8:15|url=http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1741-7007-8-15.pdf |title=Evidence that a West-East admixed population lived in the Tarim Basin as early as the early Bronze Age |format=PDF |year=2010}}
{{History of Asia}}
{{China topics}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയുടെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>befo13nu4jwhxg9g5cdplvlhizy8yj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Country data Kingdom of Sardinia</title>
    <ns>10</ns>
    <id>292536</id>
    <revision>
      <id>4676411</id>
      <parentid>4676227</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>187107</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Flag of the Kingdom of Sardinia.svg]] → [[File:War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr.</comment>
      <origin>4676411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="b9bk3mfla855nzg2gaexncii4hy0822" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Piedmont-Sardinia
| shortname alias = Sardinia
| flag alias = War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg
| flag alias-1720 = Savoie flag.svg
| flag alias-1782 = War Ensign of the Savoyard States (1783-1802).gif
| flag alias-1816 = Flag of Kingdom of Sardinia (1848).svg
| flag alias-1848 = Flag of Italy (1861-1946).svg
| flag alias-savoyard = Savoyard flag.svg
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1720
| var2 = 1782
| var3 = 1816
| var4 = 1848
| var5 = savoyard
| related1 = Sardinia
| cat = Sardinia kingdom
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>b9bk3mfla855nzg2gaexncii4hy0822</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676418</id>
      <parentid>4676411</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>756</id>
      </contributor>
      <comment>[[File:Flag_of_Kingdom_of_Sardinia_(1848).svg]] നെ [[File:Civil_Flag_and_civil_Ensign_of_the_Savoyard_States_(1816-1848).svg]] കൊണ്ട് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. (ചെയ്തത്:[[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] കാരണം: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3</comment>
      <origin>4676418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="675" sha1="q6ekhgffh40z1vrn5ad606puazdjch5" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Piedmont-Sardinia
| shortname alias = Sardinia
| flag alias = War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg
| flag alias-1720 = Savoie flag.svg
| flag alias-1782 = War Ensign of the Savoyard States (1783-1802).gif
| flag alias-1816 = Civil Flag and civil Ensign of the Savoyard States (1816-1848).svg
| flag alias-1848 = Flag of Italy (1861-1946).svg
| flag alias-savoyard = Savoyard flag.svg
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1720
| var2 = 1782
| var3 = 1816
| var4 = 1848
| var5 = savoyard
| related1 = Sardinia
| cat = Sardinia kingdom
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>q6ekhgffh40z1vrn5ad606puazdjch5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കുളമാവ് (ഇടുക്കി)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296511</id>
    <revision>
      <id>4676302</id>
      <parentid>4576277</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1444" sha1="n6mjamb8086ppk3cdnnurrkxz88fccx" xml:space="preserve">{{ഒറ്റവരിലേഖനം|date=2014 നവംബർ}}
[[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] [[അറക്കുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അറക്കുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] ഒരു ചെറിയ പട്ടണമാണ് ''കുളമാവ്''&lt;ref&gt;http://malayalam.nativeplanet.com/idukki/attractions/kulamavu/ {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. ഈ സ്ഥലത്തിനു ഇങ്ങനെ ഒരു പേര് വരാൻ കാരണം ഇവിടെ കുളമാവ് എന്ന ഒരു മരം ഉണ്ട്. [[കുളമാവ് അണക്കെട്ട്]] ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/arakulampanchayat/general-information/description/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-11-08 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304194230/http://lsgkerala.in/arakulampanchayat/general-information/description/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{ഇടുക്കി ജില്ല}}
[[Category:ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>n6mjamb8086ppk3cdnnurrkxz88fccx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗഢ്‌വാൾ റൈഫിൾസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>305528</id>
    <revision>
      <id>4676422</id>
      <parentid>3230756</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2046" sha1="i25kkqru20q3d1kw0ukjw9mpzza2qrr" xml:space="preserve">{{prettyurl|The_Garhwal_Rifles}}{{Use dmy dates|date=September 2013}}
{{Infobox military unit
|name=The Garhwal Rifles
|image=[[File:Garhwal Rifles Isignia.gif]]
|caption=Regimental Insignia of the Garhwal Rifles
|dates=5 May 1887
|country={{flagicon|India|size=23px}} [[India]]
|branch=Army
|type=Infantry
|regimental_centre=[[Lansdowne, Garhwal|Lansdowne]], India
|colonel_of_the_regiment=Maj Gen Sarath Chand, VSM
|motto= ''Yudhaya Krit Nischya'' ''(Fight With Determination)''
|colors= ''Badri Vishal Lal Ki Jai'' ''(Victory to the Sons of Lord Badri Nath)''
|colors_label= War Cry
|anniversaries= 1 October
&lt;!-- Insignia --&gt;
|identification_symbol=A Maltese Cross with Ashoka Emblem
|identification_symbol_4=
|identification_symbol_4_label=Abbreviation
}}

ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന '''ഗഢ്‌വാൾ റൈഫിൾസ്'''സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഭാരതീയ കരസേനയുടെ ഭാഗമായി മാറുകയാണുണ്ടായത്. 1887 ലാണ് ബംഗാൾ പട്ടാളത്തിന്റെ 39 അം വിഭാഗമായി ഈ സേന സേവനം തുടങ്ങിയത്.
==യുദ്ധരംഗത്ത്==
രണ്ടു ലോകമഹായുദ്ധങ്ങളിലും പങ്കെടുത്ത ഈ സായുധവിഭാഗം കാർഗിലിലെ പോരാട്ടത്തിലും പങ്കെടുക്കുകയുണ്ടായി.
==പുറംകണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20090215125344/http://defenceindia.com/defenceind/garhwal_rifles.html The Garhwal Rifles] - Website Defence India
*[http://www.globalsecurity.org/military/world/india/rgt-garhwal.htm The Garhwal Rifles] - Globalsecurity.org

[[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡ്]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ കരസേനയിലെ റെജിമെൻറുകൾ]]</text>
      <sha1>i25kkqru20q3d1kw0ukjw9mpzza2qrr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മലയാളഐക്യവേദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>306184</id>
    <revision>
      <id>4676364</id>
      <parentid>4616944</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VYSHNAVIV</username>
        <id>203557</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21339" sha1="hnkoxokqzv3wg0pljdui7l20h2joo7s" xml:space="preserve">പൊതുരംഗത്ത് മലയാളഭാഷയുടെ സമഗ്രപുരോഗതി മുൻനിർത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണു മലയാള ഐക്യവേദി.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-palakkad-latest_news-443320.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/256610{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-421010.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://malayaalavedi1.blogspot.com/2009/12/blog-post.html|title=മലയാളവേദി കോട്ടയം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സതീഷ് കുമാർ സി കെ പ്രസിഡന്റും,ഡോ. അനൂപ് വളാഞ്ചേരി സെക്രട്ടറിയും.

==ചരിത്രം== 
'ഭരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും മലയാളത്തിൽ' എന്ന മുദ്രാവാക്യമുയർത്തി 2009 നവം. 14,15 തിയതികളിൽ വടകര നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ചാണു മലയാള ഐക്യവേദി രൂപീകരിച്ചത്. 
2009 ലെ ബിരുദ പുനഃസംഘടനയിൽ മലയാളഭാഷയും സാഹിത്യവും പിന്തള്ളപ്പെട്ടതിനോടുള്ള പ്രതിഷേധമായി മാർച്ച് മാസത്തിൽ ആരംഭിച്ച കൂട്ടായ്മകൾ 
പൊതുപരിപാടി മുൻനിർത്തി മലയാള ഐക്യവേദി എന്ന സംഘടനയായി മാറുകയായിരുന്നു. ആവശ്യത്തിനായി സമാനാശയങ്ങളുള്ള  സംഘടനകളുമായിച്ചേർന്ന് ഐക്യമലയാളപ്രസ്ഥാനമെന്ന കുടക്കീഴിൽ സമരമാർഗ്ഗത്തിലാണ് സംഘടനയിപ്പോൾ. മലയാളഐക്യവേദിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം ഡോ.പി.പവിത്രന്റെ മാതൃഭാഷയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള സമരം , സുരേഷ് പുത്തൻ പറമ്പിൽ എഡിറ്റു ചെയ്ത അറിവും മലയാളവും എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  

==ഭരണഭാഷക്കായുള്ള സമരങ്ങൾ==

1982ലെ കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ, പി.എൻ. പണിക്കർ, പി.ടി. ഭാസ്‌കരപ്പണിക്കർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഭരണഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് വിവിധ സംഘടനകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനു മുന്നിൽ ധർണ നടന്നു. ഭരണപരിഷ്കാര വേദി, ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്ത്, അനൗപചാരിക സാക്ഷരതാ പ്രവർത്തനത്തിനു നേതൃത്വം കൊടുത്ത കാൻഫെഡ്, യുക്തിവാദി സംഘം, വില്ലേജ് സ്‌റ്റാഫ് അസോസിയേഷൻ, വിജിൽ ഇന്ത്യ മൂവ്മെന്റ്, എസ്.എൻ. യൂത്ത് മൂവ്മെന്റ് എന്നീ സംഘടനകൾ സമരത്തിൽ സഹകരിച്ചു. വലിയ ജനപങ്കാളിത്തം ധർണയിൽ ഉണ്ടാവുകയും പത്രമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വാർത്തയാവുകയും ചെയ്‌തു അന്നത്തെ സമരം.

1983 മാർച്ച് 3ന് &quot;ഭരണ ഭാഷ മലയാളമാക്കുക&quot; എന്ന കാതടപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യം നിയമസഭാ ഗാലറിയിൽനിന്നും മുഴങ്ങി. കുമ്പളം സോളമൻ, പി.എൻ. നെടുവേലി, പി.പി. പൊന്നൻ മാവേലിക്കര, സോളമൻ വേളാംചിറ, തോമസ് സി. ചിലമ്പിക്കുന്നേൽ, ഹരികുമാർ എന്നീ യുവരക്തങ്ങളാണ് ഭാഷാ പോരാളികളായത്. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന നോട്ടീസുകൾ സഭാതളത്തിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുകയും ചെയ്തു‌. സഭ നിർത്തിവെച്ചു. സ്പീക്കർ, മുഖ്യമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നിവർ ഉടൻ യോഗം കൂടി. സമരക്കാരെ യോഗത്തിനു മുന്നിൽ ഹാജരാക്കി. സമരക്കാരെ ശിക്ഷിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രമേയം മുഖ്യമന്ത്രി കെ. കരുണാകരൻ സഭക്കുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 1983 മാർച്ച് പതിമൂന്നാം തീയതി 5 മണി വരെ സമരഭടന്മാരെ പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിലടച്ചു.

മാതൃഭാഷകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രീതിയിൽ ഒരു ഭാഷാ നയം കേന്ദ്ര സർക്കാർ പുറത്തിറക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും നവംബർ ഒന്നു മുതൽ ഒരാഴ്ചക്കാലം ഭരണഭാഷാവാരമായി ആചരിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും ഡോ. ജോർജ് ഇരുമ്പയം, ഡോ. എം.കെ. സാനു, ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്‌ണയ്യർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1989ൽ രൂപപ്പെട്ട മലയാള സംരക്ഷണ വേദി എന്ന സംഘടനയായിരുന്നു. ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉന്നയിച്ച് 1991 മാർച്ച് 7 നു സെക്രട്ടേറിയറ്റ് നടയിൽ കുത്തിയിരുപ്പ് സത്യഗ്രഹം നടത്തിയത് ഹരിദാസനും എം.കെ. ചാന്ദ് രാജും നേതൃത്വം കൊടുത്ത മലയാള സമിതിയുമായിരുന്നു.

2009ൽ ഡോ. പി. പവിത്രൻ, ഇ. ദിനേശൻ, ഡോ. ഹേമ ജോസഫ്, പ്രദീപൻ മാവ്, ഡോ. കെ.എം. ഭരതൻ, ആർ. ഷിജു തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മലയാള ഐക്യവേദി വടകരയിൽ രൂപപ്പെട്ടതോടെ ഭാഷാസമരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിനാണ് തിരികൊളുത്തിയത്. &quot;ഭരണവും പഠനവും കോടതിയും മാതൃഭാഷയിൽ&quot; എന്നതായിരുന്നു സംഘടനയുടെ മുദ്രാവാക്യം. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ആശയ പ്രചാരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച മലയാള ഐക്യവേദി സർക്കാർ ഉത്തരവുകൾ, ബോർഡുകൾ, കടകളുടെ ബോർഡുകൾ തുടങ്ങിയവ മലയാളത്തിലാക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പ്രചാരണം നടത്തി. 2010ൽ വിവിധ ഭാഷാ സംഘടനകളെ യോജിപ്പിച്ച് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം എന്ന സമരസംഘത്തിനു രൂപംനൽകുകയും കോടതിയും ഭരണവും മലയാളത്തിലാക്കാൻ വേണ്ടിയും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും നിരവധി സമര പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തു. സുബൈർ അരിക്കുളം, ആർ. നന്ദകുമാർ, ഹരിദാസൻ തുടങ്ങിയവരാണിതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. 

2011 സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ ഒരു മാസക്കാലം ഐക്യ മലയാള പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിലാകെ കോടതിഭാഷാ പ്രചാരണം നടത്തി. “അറിയാനുള്ള അവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആണിക്കല്ലാണ്. വാദിക്കും പ്രതിക്കും മനസ്സിലാവാത്ത ഭാഷയിലാണ് ഇവിടെ വക്കീലന്മാർ വാദിക്കുന്നത്. എന്ത് കാരണത്താലാണ് തങ്ങളെ ശിക്ഷിച്ചത് എന്ന് വ്യക്തമായറിയാതെ എത്രയോ പേർ ഇപ്പോഴും നമ്മുടെ ജയിലുകളിലുണ്ട്. വളരെ കുറച്ചു പേർക്ക് മാത്രം അറിയാവുന്ന ഭാഷയിൽ കോടതി നടപടികൾ നടക്കുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള ജനങ്ങളുടെ അവകാശമാണ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ ജനാധിപത്യം പരിമിതപ്പെടുകയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്‌ടപ്പെടുകയാണ്. ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയിലാക്കുന്നതിനുള്ള സമരം, യഥാർഥത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ഭാഗം തന്നെയാണ്.&quot; കേരളത്തിലെമ്പാടും ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തകർ ബസ് സ്‌റ്റാൻഡുകളിലും മറ്റു പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലും മൈക്കിലൂടെയും അല്ലാതെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന വാക്കുകളാണിത്. പയ്യന്നൂർ മുതൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ ഒപ്പുശേഖരണം നടന്നു. എറണാകുളം 'സദ്‌ഗമയ'യിൽ നടന്ന ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ ജസ്‌റ്റിസ്. വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ ഭീമ ഹരജിയിലെ ആദ്യ ഒപ്പിട്ട് സമരം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. എം. ടിയും സുഗതകുമാരി ഉൾപ്പെടെ സാംസ്‌കാരിക നേതൃത്വവും സമരത്തിൽ അണിചേർന്നു. 10 വർഷക്കാലമായി കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കാനും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും എണ്ണമറ്റ സമരങ്ങളാണ് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം നടത്തിയത്. മലയാള ഭാഷാ ബില്ലിനായി 2013ൽ തിരുവനന്തപുരത്തു നടന്ന കെ.പി. രാമനുണ്ണിയുടെ അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരം, കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യമുന്നയിച്ച് 2016ൽ വി.പി. മാർക്കോസ്, സുരേഷ് പുത്തൻപറമ്പിൽ, അശ്വനി എ.പി, പി. പവിത്രൻ തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വാഹന പ്രചാരണ ജാഥ തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ടവയാണ്. ബിരുദം അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായ എല്ലാ പി.എസ്. സി പരീക്ഷകൾക്കും മലയാളത്തിൽ കൂടി ചോദ്യപേപ്പർ ലഭ്യമാക്കാൻ 2019 ആഗസ്‌റ്റ് 29 മുതൽ പി.എസ്.സി ഓഫിസിനു മുന്നിൽ നടത്തിയ അനിശ്ചിതകാല സത്യഗ്രഹത്തോടെ സംഘം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. എൻ.പി. പ്രിയേഷ് കുമാർ, എസ് . രൂപിമ, ആർ.എസ്. ശ്രേയ, പി. സുഭാഷ് കുമാർ, അനൂപ് വളാഞ്ചേരി എന്നിവരാണ് 19 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന സമരത്തിൽ നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിച്ചവർ. സെപ്റ്റംബർ 16ന് പരീക്ഷയിൽ മലയാളത്തിലും ചോദ്യങ്ങൾ നൽകാൻ പി.എസ്.സിയോട് മുഖ്യമന്ത്രി നിർദേശിച്ചതോടെയാണ് സമരം അവസാനിച്ചത്. 

07-02- 2000 ത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കാര വകുപ്പ് ഇറക്കിയ ഉത്തരവ് പ്രകാരം “കേരള പബ്ലിക് സർവിസ് കമീഷൻ നടത്തുന്ന എല്ലാ എഴുത്ത് പരീക്ഷകൾക്കും ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ള അവകാശം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു പേപ്പർ മലയാളത്തിൽ തന്നെ നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു.&quot;

ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുന്നതിനുള്ള മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ പ്രചരണ-സമര പരിപാടികൾ നിലവിലും സജീവമാണ്.

== വാർഷിക സമ്മേളനങ്ങൾ ==

* ഉദ്ഘാടനസമ്മേളനം 2009 നവം. 14,15

വടകര

* ഒന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - എറണാകുളം, കറുകുറ്റി 2010 നവം.20,21
* രണ്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം- കോഴിക്കോട്, യൂത്ത് ഹോസ്റ്റൽ വെസ്റ്റ് ഹിൽ 2011 ഡിസം. 3,4
* മൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം, തിരൂർ - തുഞ്ചൻ പറമ്പ് 2012 നവം. 24,25
* നാലാം വാർഷിക സമ്മേളനം- ഏറണാകുളം, അധ്യാപക ഭവൻ 2013 നവം.23,24
* അഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം - പാലക്കാട്, ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളേജ് 2014 നവം.29,30
* ആറാം വാർഷിക സമ്മേളനം- വയനാട്, കല്പറ്റ 2015 ഡിസം. 19,20
* എഴാം വാർഷിക സമ്മേളനം- തൃശൂർ, ചെറുതുരുത്തി 2017 ഫെബ്രു.25,27
* എട്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം-കണ്ണൂർ, പയ്യന്നൂർ, ശ്രീ നാരായണ വിദ്യാലയം. 2017 നവം.25, 26
* ഒമ്പതാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം കോട്ടക്കൽ രാജാസ് ഹൈസ്കൂൾ 2018 ഡിസം.1,2
* പത്താം വാർഷിക സമ്മേളനം - കൊല്ലം,ചാത്തന്നൂർ 2019 ഡിസം 27,29
* പതിനൊന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം 2021 ഓഗസ്റ്റ് 2,3,4,5  
* പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന സമ്മേളനം  ഫെബ്രുവരി 11,  12 കോട്ടയം 
* പതിമൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം  2024 ജനുവരി 20, 21 കറുകുറ്റി, എറണാകുളം 
* പതിനഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം, മാതൃഭാഷാ വിദ്യാലയം കാരപ്പറമ്പ്, കോഴിക്കോട് 2025 ഫെബ്രുവരി 7,8,9

==ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ== 
* വിജ്ഞാനഭാഷാ വികസനം
* കോടതിഭാഷാപ്രശ്നം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233342/http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* എസ്. എസ്. എൽ. സി. ബുക്കിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിൽ പേര് എഴുതുന്നത് എടുത്തുകളയുന്നതിനെതിരെ
* കടകളുടെ ബോർഡുകള് മലയാളത്തിലാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് തൃശ്ശൂരിലെയും കോഴിക്കോട്ടെയും ആയിരക്കണക്കിന് കടകളിൽ കയറി പ്രചരണം നടത്തി. 
* 2010 നവംബറിൽ മലയാളം നിർബന്ധിത ഒന്നാംഭാഷയാക്കുന്നതിന് സർക്കാരിന് ഭീമഹർജി നൽകി
* ഒന്നാംഭാഷാസമരം
* കെ.എ.എസ് -ബിരുദ തല പി.എസ്.സി പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിലും ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകളിലും കൂടി നടത്തുക.

==ഉപസമിതികൾ== 
* ഭരണഭാഷാവേദി 
* ശാസ്ത്രമലയാളവേദി
* സാമൂഹ്യശാസ്ത്ര മലയാളവേദി
* മലയാള മാധ്യമവേദി
* മലയാള വിവരസാങ്കേതിക വേദി, 
* മലയാള വിവർത്തക വേദി
* പ്രൈമറിതല മലയാളവേദി
* ഹൈസ്കൂൾ തല മലയാളവേദി
* ഹയർസെക്കന്ററി തല മലയാളവേദി
* ബിരുദതല മലയാളവേദി
* ബിരുദാനന്തരതല മലയാളവേദി


==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>hnkoxokqzv3wg0pljdui7l20h2joo7s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676367</id>
      <parentid>4676364</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:40:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VYSHNAVIV</username>
        <id>203557</id>
      </contributor>
      <comment>/* വാർഷിക സമ്മേളനങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21614" sha1="58lxoo37c1diodjwunxbbbh8kct21v6" xml:space="preserve">പൊതുരംഗത്ത് മലയാളഭാഷയുടെ സമഗ്രപുരോഗതി മുൻനിർത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണു മലയാള ഐക്യവേദി.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-palakkad-latest_news-443320.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/256610{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-421010.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://malayaalavedi1.blogspot.com/2009/12/blog-post.html|title=മലയാളവേദി കോട്ടയം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സതീഷ് കുമാർ സി കെ പ്രസിഡന്റും,ഡോ. അനൂപ് വളാഞ്ചേരി സെക്രട്ടറിയും.

==ചരിത്രം== 
'ഭരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും മലയാളത്തിൽ' എന്ന മുദ്രാവാക്യമുയർത്തി 2009 നവം. 14,15 തിയതികളിൽ വടകര നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ചാണു മലയാള ഐക്യവേദി രൂപീകരിച്ചത്. 
2009 ലെ ബിരുദ പുനഃസംഘടനയിൽ മലയാളഭാഷയും സാഹിത്യവും പിന്തള്ളപ്പെട്ടതിനോടുള്ള പ്രതിഷേധമായി മാർച്ച് മാസത്തിൽ ആരംഭിച്ച കൂട്ടായ്മകൾ 
പൊതുപരിപാടി മുൻനിർത്തി മലയാള ഐക്യവേദി എന്ന സംഘടനയായി മാറുകയായിരുന്നു. ആവശ്യത്തിനായി സമാനാശയങ്ങളുള്ള  സംഘടനകളുമായിച്ചേർന്ന് ഐക്യമലയാളപ്രസ്ഥാനമെന്ന കുടക്കീഴിൽ സമരമാർഗ്ഗത്തിലാണ് സംഘടനയിപ്പോൾ. മലയാളഐക്യവേദിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം ഡോ.പി.പവിത്രന്റെ മാതൃഭാഷയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള സമരം , സുരേഷ് പുത്തൻ പറമ്പിൽ എഡിറ്റു ചെയ്ത അറിവും മലയാളവും എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  

==ഭരണഭാഷക്കായുള്ള സമരങ്ങൾ==

1982ലെ കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ, പി.എൻ. പണിക്കർ, പി.ടി. ഭാസ്‌കരപ്പണിക്കർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഭരണഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് വിവിധ സംഘടനകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനു മുന്നിൽ ധർണ നടന്നു. ഭരണപരിഷ്കാര വേദി, ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്ത്, അനൗപചാരിക സാക്ഷരതാ പ്രവർത്തനത്തിനു നേതൃത്വം കൊടുത്ത കാൻഫെഡ്, യുക്തിവാദി സംഘം, വില്ലേജ് സ്‌റ്റാഫ് അസോസിയേഷൻ, വിജിൽ ഇന്ത്യ മൂവ്മെന്റ്, എസ്.എൻ. യൂത്ത് മൂവ്മെന്റ് എന്നീ സംഘടനകൾ സമരത്തിൽ സഹകരിച്ചു. വലിയ ജനപങ്കാളിത്തം ധർണയിൽ ഉണ്ടാവുകയും പത്രമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വാർത്തയാവുകയും ചെയ്‌തു അന്നത്തെ സമരം.

1983 മാർച്ച് 3ന് &quot;ഭരണ ഭാഷ മലയാളമാക്കുക&quot; എന്ന കാതടപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യം നിയമസഭാ ഗാലറിയിൽനിന്നും മുഴങ്ങി. കുമ്പളം സോളമൻ, പി.എൻ. നെടുവേലി, പി.പി. പൊന്നൻ മാവേലിക്കര, സോളമൻ വേളാംചിറ, തോമസ് സി. ചിലമ്പിക്കുന്നേൽ, ഹരികുമാർ എന്നീ യുവരക്തങ്ങളാണ് ഭാഷാ പോരാളികളായത്. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന നോട്ടീസുകൾ സഭാതളത്തിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുകയും ചെയ്തു‌. സഭ നിർത്തിവെച്ചു. സ്പീക്കർ, മുഖ്യമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നിവർ ഉടൻ യോഗം കൂടി. സമരക്കാരെ യോഗത്തിനു മുന്നിൽ ഹാജരാക്കി. സമരക്കാരെ ശിക്ഷിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രമേയം മുഖ്യമന്ത്രി കെ. കരുണാകരൻ സഭക്കുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 1983 മാർച്ച് പതിമൂന്നാം തീയതി 5 മണി വരെ സമരഭടന്മാരെ പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിലടച്ചു.

മാതൃഭാഷകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രീതിയിൽ ഒരു ഭാഷാ നയം കേന്ദ്ര സർക്കാർ പുറത്തിറക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും നവംബർ ഒന്നു മുതൽ ഒരാഴ്ചക്കാലം ഭരണഭാഷാവാരമായി ആചരിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും ഡോ. ജോർജ് ഇരുമ്പയം, ഡോ. എം.കെ. സാനു, ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്‌ണയ്യർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1989ൽ രൂപപ്പെട്ട മലയാള സംരക്ഷണ വേദി എന്ന സംഘടനയായിരുന്നു. ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉന്നയിച്ച് 1991 മാർച്ച് 7 നു സെക്രട്ടേറിയറ്റ് നടയിൽ കുത്തിയിരുപ്പ് സത്യഗ്രഹം നടത്തിയത് ഹരിദാസനും എം.കെ. ചാന്ദ് രാജും നേതൃത്വം കൊടുത്ത മലയാള സമിതിയുമായിരുന്നു.

2009ൽ ഡോ. പി. പവിത്രൻ, ഇ. ദിനേശൻ, ഡോ. ഹേമ ജോസഫ്, പ്രദീപൻ മാവ്, ഡോ. കെ.എം. ഭരതൻ, ആർ. ഷിജു തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മലയാള ഐക്യവേദി വടകരയിൽ രൂപപ്പെട്ടതോടെ ഭാഷാസമരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിനാണ് തിരികൊളുത്തിയത്. &quot;ഭരണവും പഠനവും കോടതിയും മാതൃഭാഷയിൽ&quot; എന്നതായിരുന്നു സംഘടനയുടെ മുദ്രാവാക്യം. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ആശയ പ്രചാരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച മലയാള ഐക്യവേദി സർക്കാർ ഉത്തരവുകൾ, ബോർഡുകൾ, കടകളുടെ ബോർഡുകൾ തുടങ്ങിയവ മലയാളത്തിലാക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പ്രചാരണം നടത്തി. 2010ൽ വിവിധ ഭാഷാ സംഘടനകളെ യോജിപ്പിച്ച് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം എന്ന സമരസംഘത്തിനു രൂപംനൽകുകയും കോടതിയും ഭരണവും മലയാളത്തിലാക്കാൻ വേണ്ടിയും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും നിരവധി സമര പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തു. സുബൈർ അരിക്കുളം, ആർ. നന്ദകുമാർ, ഹരിദാസൻ തുടങ്ങിയവരാണിതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. 

2011 സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ ഒരു മാസക്കാലം ഐക്യ മലയാള പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിലാകെ കോടതിഭാഷാ പ്രചാരണം നടത്തി. “അറിയാനുള്ള അവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആണിക്കല്ലാണ്. വാദിക്കും പ്രതിക്കും മനസ്സിലാവാത്ത ഭാഷയിലാണ് ഇവിടെ വക്കീലന്മാർ വാദിക്കുന്നത്. എന്ത് കാരണത്താലാണ് തങ്ങളെ ശിക്ഷിച്ചത് എന്ന് വ്യക്തമായറിയാതെ എത്രയോ പേർ ഇപ്പോഴും നമ്മുടെ ജയിലുകളിലുണ്ട്. വളരെ കുറച്ചു പേർക്ക് മാത്രം അറിയാവുന്ന ഭാഷയിൽ കോടതി നടപടികൾ നടക്കുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള ജനങ്ങളുടെ അവകാശമാണ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ ജനാധിപത്യം പരിമിതപ്പെടുകയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്‌ടപ്പെടുകയാണ്. ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയിലാക്കുന്നതിനുള്ള സമരം, യഥാർഥത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ഭാഗം തന്നെയാണ്.&quot; കേരളത്തിലെമ്പാടും ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തകർ ബസ് സ്‌റ്റാൻഡുകളിലും മറ്റു പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലും മൈക്കിലൂടെയും അല്ലാതെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന വാക്കുകളാണിത്. പയ്യന്നൂർ മുതൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ ഒപ്പുശേഖരണം നടന്നു. എറണാകുളം 'സദ്‌ഗമയ'യിൽ നടന്ന ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ ജസ്‌റ്റിസ്. വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ ഭീമ ഹരജിയിലെ ആദ്യ ഒപ്പിട്ട് സമരം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. എം. ടിയും സുഗതകുമാരി ഉൾപ്പെടെ സാംസ്‌കാരിക നേതൃത്വവും സമരത്തിൽ അണിചേർന്നു. 10 വർഷക്കാലമായി കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കാനും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും എണ്ണമറ്റ സമരങ്ങളാണ് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം നടത്തിയത്. മലയാള ഭാഷാ ബില്ലിനായി 2013ൽ തിരുവനന്തപുരത്തു നടന്ന കെ.പി. രാമനുണ്ണിയുടെ അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരം, കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യമുന്നയിച്ച് 2016ൽ വി.പി. മാർക്കോസ്, സുരേഷ് പുത്തൻപറമ്പിൽ, അശ്വനി എ.പി, പി. പവിത്രൻ തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വാഹന പ്രചാരണ ജാഥ തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ടവയാണ്. ബിരുദം അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായ എല്ലാ പി.എസ്. സി പരീക്ഷകൾക്കും മലയാളത്തിൽ കൂടി ചോദ്യപേപ്പർ ലഭ്യമാക്കാൻ 2019 ആഗസ്‌റ്റ് 29 മുതൽ പി.എസ്.സി ഓഫിസിനു മുന്നിൽ നടത്തിയ അനിശ്ചിതകാല സത്യഗ്രഹത്തോടെ സംഘം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. എൻ.പി. പ്രിയേഷ് കുമാർ, എസ് . രൂപിമ, ആർ.എസ്. ശ്രേയ, പി. സുഭാഷ് കുമാർ, അനൂപ് വളാഞ്ചേരി എന്നിവരാണ് 19 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന സമരത്തിൽ നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിച്ചവർ. സെപ്റ്റംബർ 16ന് പരീക്ഷയിൽ മലയാളത്തിലും ചോദ്യങ്ങൾ നൽകാൻ പി.എസ്.സിയോട് മുഖ്യമന്ത്രി നിർദേശിച്ചതോടെയാണ് സമരം അവസാനിച്ചത്. 

07-02- 2000 ത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കാര വകുപ്പ് ഇറക്കിയ ഉത്തരവ് പ്രകാരം “കേരള പബ്ലിക് സർവിസ് കമീഷൻ നടത്തുന്ന എല്ലാ എഴുത്ത് പരീക്ഷകൾക്കും ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ള അവകാശം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു പേപ്പർ മലയാളത്തിൽ തന്നെ നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു.&quot;

ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുന്നതിനുള്ള മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ പ്രചരണ-സമര പരിപാടികൾ നിലവിലും സജീവമാണ്.

== വാർഷിക സമ്മേളനങ്ങൾ ==

* ഉദ്ഘാടനസമ്മേളനം 2009 നവം. 14,15

വടകര

* ഒന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - എറണാകുളം, കറുകുറ്റി 2010 നവം.20,21
* രണ്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം- കോഴിക്കോട്, യൂത്ത് ഹോസ്റ്റൽ വെസ്റ്റ് ഹിൽ 2011 ഡിസം. 3,4
* മൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം, തിരൂർ - തുഞ്ചൻ പറമ്പ് 2012 നവം. 24,25
* നാലാം വാർഷിക സമ്മേളനം- ഏറണാകുളം, അധ്യാപക ഭവൻ 2013 നവം.23,24
* അഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം - പാലക്കാട്, ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളേജ് 2014 നവം.29,30
* ആറാം വാർഷിക സമ്മേളനം- വയനാട്, കല്പറ്റ 2015 ഡിസം. 19,20
* എഴാം വാർഷിക സമ്മേളനം- തൃശൂർ, ചെറുതുരുത്തി 2017 ഫെബ്രു.25,27
* എട്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം-കണ്ണൂർ, പയ്യന്നൂർ, ശ്രീ നാരായണ വിദ്യാലയം. 2017 നവം.25, 26
* ഒമ്പതാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം കോട്ടക്കൽ രാജാസ് ഹൈസ്കൂൾ 2018 ഡിസം.1,2
* പത്താം വാർഷിക സമ്മേളനം - കൊല്ലം,ചാത്തന്നൂർ 2019 ഡിസം 27,29
* പതിനൊന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം 2021 ഓഗസ്റ്റ് 2,3,4,5  
* പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന സമ്മേളനം  ഫെബ്രുവരി 11,  12 കോട്ടയം 
* പതിമൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം  2024 ജനുവരി 20, 21 കറുകുറ്റി, എറണാകുളം 
* പതിനഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം, മാതൃഭാഷാ വിദ്യാലയം കാരപ്പറമ്പ്, കോഴിക്കോട് 2025 ഫെബ്രുവരി 7,8,9

* പതിനാറാം വാർഷിക സമ്മേളനം - അന്താരാഷ്ട്ര ദ്രാവിഡഭാഷാ പഠന കേന്ദ്രം,മേനംകുളം, തിരുവനന്തപുരം - 2025 നവംബർ 15,16

==ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ== 
* വിജ്ഞാനഭാഷാ വികസനം
* കോടതിഭാഷാപ്രശ്നം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233342/http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* എസ്. എസ്. എൽ. സി. ബുക്കിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിൽ പേര് എഴുതുന്നത് എടുത്തുകളയുന്നതിനെതിരെ
* കടകളുടെ ബോർഡുകള് മലയാളത്തിലാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് തൃശ്ശൂരിലെയും കോഴിക്കോട്ടെയും ആയിരക്കണക്കിന് കടകളിൽ കയറി പ്രചരണം നടത്തി. 
* 2010 നവംബറിൽ മലയാളം നിർബന്ധിത ഒന്നാംഭാഷയാക്കുന്നതിന് സർക്കാരിന് ഭീമഹർജി നൽകി
* ഒന്നാംഭാഷാസമരം
* കെ.എ.എസ് -ബിരുദ തല പി.എസ്.സി പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിലും ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകളിലും കൂടി നടത്തുക.

==ഉപസമിതികൾ== 
* ഭരണഭാഷാവേദി 
* ശാസ്ത്രമലയാളവേദി
* സാമൂഹ്യശാസ്ത്ര മലയാളവേദി
* മലയാള മാധ്യമവേദി
* മലയാള വിവരസാങ്കേതിക വേദി, 
* മലയാള വിവർത്തക വേദി
* പ്രൈമറിതല മലയാളവേദി
* ഹൈസ്കൂൾ തല മലയാളവേദി
* ഹയർസെക്കന്ററി തല മലയാളവേദി
* ബിരുദതല മലയാളവേദി
* ബിരുദാനന്തരതല മലയാളവേദി


==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>58lxoo37c1diodjwunxbbbh8kct21v6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676368</id>
      <parentid>4676367</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VYSHNAVIV</username>
        <id>203557</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22204" sha1="n01yka4obaeqekoa4bo1wnuzidmnd4k" xml:space="preserve">പൊതുരംഗത്ത് മലയാളഭാഷയുടെ സമഗ്രപുരോഗതി മുൻനിർത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണു മലയാള ഐക്യവേദി.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-palakkad-latest_news-443320.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/256610{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-421010.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://malayaalavedi1.blogspot.com/2009/12/blog-post.html|title=മലയാളവേദി കോട്ടയം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സതീഷ് കുമാർ സി കെ പ്രസിഡന്റും,ഡോ. അനൂപ് വളാഞ്ചേരി സെക്രട്ടറിയും.

==ചരിത്രം== 
'ഭരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും മലയാളത്തിൽ' എന്ന മുദ്രാവാക്യമുയർത്തി 2009 നവം. 14,15 തിയതികളിൽ വടകര നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ചാണു മലയാള ഐക്യവേദി രൂപീകരിച്ചത്. 
2009 ലെ ബിരുദ പുനഃസംഘടനയിൽ മലയാളഭാഷയും സാഹിത്യവും പിന്തള്ളപ്പെട്ടതിനോടുള്ള പ്രതിഷേധമായി മാർച്ച് മാസത്തിൽ ആരംഭിച്ച കൂട്ടായ്മകൾ 
പൊതുപരിപാടി മുൻനിർത്തി മലയാള ഐക്യവേദി എന്ന സംഘടനയായി മാറുകയായിരുന്നു. ആവശ്യത്തിനായി സമാനാശയങ്ങളുള്ള  സംഘടനകളുമായിച്ചേർന്ന് ഐക്യമലയാളപ്രസ്ഥാനമെന്ന കുടക്കീഴിൽ സമരമാർഗ്ഗത്തിലാണ് സംഘടനയിപ്പോൾ. മലയാളഐക്യവേദിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം ഡോ.പി.പവിത്രന്റെ മാതൃഭാഷയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള സമരം , സുരേഷ് പുത്തൻ പറമ്പിൽ എഡിറ്റു ചെയ്ത അറിവും മലയാളവും എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  

==ഭരണഭാഷക്കായുള്ള സമരങ്ങൾ==

1982ലെ കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ, പി.എൻ. പണിക്കർ, പി.ടി. ഭാസ്‌കരപ്പണിക്കർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഭരണഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് വിവിധ സംഘടനകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനു മുന്നിൽ ധർണ നടന്നു. ഭരണപരിഷ്കാര വേദി, ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്ത്, അനൗപചാരിക സാക്ഷരതാ പ്രവർത്തനത്തിനു നേതൃത്വം കൊടുത്ത കാൻഫെഡ്, യുക്തിവാദി സംഘം, വില്ലേജ് സ്‌റ്റാഫ് അസോസിയേഷൻ, വിജിൽ ഇന്ത്യ മൂവ്മെന്റ്, എസ്.എൻ. യൂത്ത് മൂവ്മെന്റ് എന്നീ സംഘടനകൾ സമരത്തിൽ സഹകരിച്ചു. വലിയ ജനപങ്കാളിത്തം ധർണയിൽ ഉണ്ടാവുകയും പത്രമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വാർത്തയാവുകയും ചെയ്‌തു അന്നത്തെ സമരം.

1983 മാർച്ച് 3ന് &quot;ഭരണ ഭാഷ മലയാളമാക്കുക&quot; എന്ന കാതടപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യം നിയമസഭാ ഗാലറിയിൽനിന്നും മുഴങ്ങി. കുമ്പളം സോളമൻ, പി.എൻ. നെടുവേലി, പി.പി. പൊന്നൻ മാവേലിക്കര, സോളമൻ വേളാംചിറ, തോമസ് സി. ചിലമ്പിക്കുന്നേൽ, ഹരികുമാർ എന്നീ യുവരക്തങ്ങളാണ് ഭാഷാ പോരാളികളായത്. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന നോട്ടീസുകൾ സഭാതളത്തിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുകയും ചെയ്തു‌. സഭ നിർത്തിവെച്ചു. സ്പീക്കർ, മുഖ്യമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നിവർ ഉടൻ യോഗം കൂടി. സമരക്കാരെ യോഗത്തിനു മുന്നിൽ ഹാജരാക്കി. സമരക്കാരെ ശിക്ഷിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രമേയം മുഖ്യമന്ത്രി കെ. കരുണാകരൻ സഭക്കുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 1983 മാർച്ച് പതിമൂന്നാം തീയതി 5 മണി വരെ സമരഭടന്മാരെ പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിലടച്ചു.

മാതൃഭാഷകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രീതിയിൽ ഒരു ഭാഷാ നയം കേന്ദ്ര സർക്കാർ പുറത്തിറക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും നവംബർ ഒന്നു മുതൽ ഒരാഴ്ചക്കാലം ഭരണഭാഷാവാരമായി ആചരിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും ഡോ. ജോർജ് ഇരുമ്പയം, ഡോ. എം.കെ. സാനു, ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്‌ണയ്യർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1989ൽ രൂപപ്പെട്ട മലയാള സംരക്ഷണ വേദി എന്ന സംഘടനയായിരുന്നു. ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉന്നയിച്ച് 1991 മാർച്ച് 7 നു സെക്രട്ടേറിയറ്റ് നടയിൽ കുത്തിയിരുപ്പ് സത്യഗ്രഹം നടത്തിയത് ഹരിദാസനും എം.കെ. ചാന്ദ് രാജും നേതൃത്വം കൊടുത്ത മലയാള സമിതിയുമായിരുന്നു.

2009ൽ ഡോ. പി. പവിത്രൻ, ഇ. ദിനേശൻ, ഡോ. ഹേമ ജോസഫ്, പ്രദീപൻ മാവ്, ഡോ. കെ.എം. ഭരതൻ, ആർ. ഷിജു തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മലയാള ഐക്യവേദി വടകരയിൽ രൂപപ്പെട്ടതോടെ ഭാഷാസമരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിനാണ് തിരികൊളുത്തിയത്. &quot;ഭരണവും പഠനവും കോടതിയും മാതൃഭാഷയിൽ&quot; എന്നതായിരുന്നു സംഘടനയുടെ മുദ്രാവാക്യം. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ആശയ പ്രചാരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച മലയാള ഐക്യവേദി സർക്കാർ ഉത്തരവുകൾ, ബോർഡുകൾ, കടകളുടെ ബോർഡുകൾ തുടങ്ങിയവ മലയാളത്തിലാക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പ്രചാരണം നടത്തി. 2010ൽ വിവിധ ഭാഷാ സംഘടനകളെ യോജിപ്പിച്ച് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം എന്ന സമരസംഘത്തിനു രൂപംനൽകുകയും കോടതിയും ഭരണവും മലയാളത്തിലാക്കാൻ വേണ്ടിയും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും നിരവധി സമര പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തു. സുബൈർ അരിക്കുളം, ആർ. നന്ദകുമാർ, ഹരിദാസൻ തുടങ്ങിയവരാണിതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. 

2011 സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ ഒരു മാസക്കാലം ഐക്യ മലയാള പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിലാകെ കോടതിഭാഷാ പ്രചാരണം നടത്തി. “അറിയാനുള്ള അവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആണിക്കല്ലാണ്. വാദിക്കും പ്രതിക്കും മനസ്സിലാവാത്ത ഭാഷയിലാണ് ഇവിടെ വക്കീലന്മാർ വാദിക്കുന്നത്. എന്ത് കാരണത്താലാണ് തങ്ങളെ ശിക്ഷിച്ചത് എന്ന് വ്യക്തമായറിയാതെ എത്രയോ പേർ ഇപ്പോഴും നമ്മുടെ ജയിലുകളിലുണ്ട്. വളരെ കുറച്ചു പേർക്ക് മാത്രം അറിയാവുന്ന ഭാഷയിൽ കോടതി നടപടികൾ നടക്കുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള ജനങ്ങളുടെ അവകാശമാണ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ ജനാധിപത്യം പരിമിതപ്പെടുകയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്‌ടപ്പെടുകയാണ്. ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയിലാക്കുന്നതിനുള്ള സമരം, യഥാർഥത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ഭാഗം തന്നെയാണ്.&quot; കേരളത്തിലെമ്പാടും ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തകർ ബസ് സ്‌റ്റാൻഡുകളിലും മറ്റു പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലും മൈക്കിലൂടെയും അല്ലാതെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന വാക്കുകളാണിത്. പയ്യന്നൂർ മുതൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ ഒപ്പുശേഖരണം നടന്നു. എറണാകുളം 'സദ്‌ഗമയ'യിൽ നടന്ന ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ ജസ്‌റ്റിസ്. വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ ഭീമ ഹരജിയിലെ ആദ്യ ഒപ്പിട്ട് സമരം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. എം. ടിയും സുഗതകുമാരി ഉൾപ്പെടെ സാംസ്‌കാരിക നേതൃത്വവും സമരത്തിൽ അണിചേർന്നു. 10 വർഷക്കാലമായി കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കാനും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും എണ്ണമറ്റ സമരങ്ങളാണ് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം നടത്തിയത്. മലയാള ഭാഷാ ബില്ലിനായി 2013ൽ തിരുവനന്തപുരത്തു നടന്ന കെ.പി. രാമനുണ്ണിയുടെ അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരം, കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യമുന്നയിച്ച് 2016ൽ വി.പി. മാർക്കോസ്, സുരേഷ് പുത്തൻപറമ്പിൽ, അശ്വനി എ.പി, പി. പവിത്രൻ തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വാഹന പ്രചാരണ ജാഥ തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ടവയാണ്. ബിരുദം അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായ എല്ലാ പി.എസ്. സി പരീക്ഷകൾക്കും മലയാളത്തിൽ കൂടി ചോദ്യപേപ്പർ ലഭ്യമാക്കാൻ 2019 ആഗസ്‌റ്റ് 29 മുതൽ പി.എസ്.സി ഓഫിസിനു മുന്നിൽ നടത്തിയ അനിശ്ചിതകാല സത്യഗ്രഹത്തോടെ സംഘം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. എൻ.പി. പ്രിയേഷ് കുമാർ, എസ് . രൂപിമ, ആർ.എസ്. ശ്രേയ, പി. സുഭാഷ് കുമാർ, അനൂപ് വളാഞ്ചേരി എന്നിവരാണ് 19 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന സമരത്തിൽ നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിച്ചവർ. സെപ്റ്റംബർ 16ന് പരീക്ഷയിൽ മലയാളത്തിലും ചോദ്യങ്ങൾ നൽകാൻ പി.എസ്.സിയോട് മുഖ്യമന്ത്രി നിർദേശിച്ചതോടെയാണ് സമരം അവസാനിച്ചത്. 

07-02- 2000 ത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കാര വകുപ്പ് ഇറക്കിയ ഉത്തരവ് പ്രകാരം “കേരള പബ്ലിക് സർവിസ് കമീഷൻ നടത്തുന്ന എല്ലാ എഴുത്ത് പരീക്ഷകൾക്കും ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ള അവകാശം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു പേപ്പർ മലയാളത്തിൽ തന്നെ നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു.&quot;

ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുന്നതിനുള്ള മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ പ്രചരണ-സമര പരിപാടികൾ നിലവിലും സജീവമാണ്.

== വാർഷിക സമ്മേളനങ്ങൾ ==

* ഉദ്ഘാടനസമ്മേളനം 2009 നവം. 14,15

വടകര

* ഒന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - എറണാകുളം, കറുകുറ്റി 2010 നവം.20,21
* രണ്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം- കോഴിക്കോട്, യൂത്ത് ഹോസ്റ്റൽ വെസ്റ്റ് ഹിൽ 2011 ഡിസം. 3,4
* മൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം, തിരൂർ - തുഞ്ചൻ പറമ്പ് 2012 നവം. 24,25
* നാലാം വാർഷിക സമ്മേളനം- ഏറണാകുളം, അധ്യാപക ഭവൻ 2013 നവം.23,24
* അഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം - പാലക്കാട്, ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളേജ് 2014 നവം.29,30
* ആറാം വാർഷിക സമ്മേളനം- വയനാട്, കല്പറ്റ 2015 ഡിസം. 19,20
* എഴാം വാർഷിക സമ്മേളനം- തൃശൂർ, ചെറുതുരുത്തി 2017 ഫെബ്രു.25,27
* എട്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം-കണ്ണൂർ, പയ്യന്നൂർ, ശ്രീ നാരായണ വിദ്യാലയം. 2017 നവം.25, 26
* ഒമ്പതാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം കോട്ടക്കൽ രാജാസ് ഹൈസ്കൂൾ 2018 ഡിസം.1,2
* പത്താം വാർഷിക സമ്മേളനം - കൊല്ലം,ചാത്തന്നൂർ 2019 ഡിസം 27,29
* പതിനൊന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം 2021 ഓഗസ്റ്റ് 2,3,4,5  
* പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന സമ്മേളനം  ഫെബ്രുവരി 11,  12 കോട്ടയം 
* പതിമൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം  2024 ജനുവരി 20, 21 കറുകുറ്റി, എറണാകുളം 
* പതിനഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം, മാതൃഭാഷാ വിദ്യാലയം കാരപ്പറമ്പ്, കോഴിക്കോട് 2025 ഫെബ്രുവരി 7,8,9

* പതിനാറാം വാർഷിക സമ്മേളനം - അന്താരാഷ്ട്ര ദ്രാവിഡഭാഷാ പഠന കേന്ദ്രം,മേനംകുളം, തിരുവനന്തപുരം - 2025 നവംബർ 15,16

==ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ== 
* വിജ്ഞാനഭാഷാ വികസനം
* കോടതിഭാഷാപ്രശ്നം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233342/http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* എസ്. എസ്. എൽ. സി. ബുക്കിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിൽ പേര് എഴുതുന്നത് എടുത്തുകളയുന്നതിനെതിരെ
* കടകളുടെ ബോർഡുകള് മലയാളത്തിലാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് തൃശ്ശൂരിലെയും കോഴിക്കോട്ടെയും ആയിരക്കണക്കിന് കടകളിൽ കയറി പ്രചരണം നടത്തി. 
* 2010 നവംബറിൽ മലയാളം നിർബന്ധിത ഒന്നാംഭാഷയാക്കുന്നതിന് സർക്കാരിന് ഭീമഹർജി നൽകി
* ഒന്നാംഭാഷാസമരം
* കെ.എ.എസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബിരുദ തല പി.എസ്.സി പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിലും ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകളിലും കൂടി നടത്തുക.

* ശ്രേഷ്ഠഭാഷ
* 2017ലെ മലയാളഭാഷാ പഠന ആക്ട് 
* 2026ലെ മലയാളഭാഷാനിയമം  
* സഹകരണ ബോർഡ് പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിൽ
* ഭാഷാ വിഷയങ്ങൾ എഴുതിയുള്ള എല്ലാ ഡിഗ്രി-പിജി പരീക്ഷകളും മലയാളത്തിൽ 
* നിയമപഠനം മലയാളത്തിൽ
* നിയമപ്രവേശന പരീക്ഷകൾ

==ഉപസമിതികൾ== 
* ഭരണഭാഷാവേദി 
* ശാസ്ത്രമലയാളവേദി
* സാമൂഹ്യശാസ്ത്ര മലയാളവേദി
* മലയാള മാധ്യമവേദി
* മലയാള വിവരസാങ്കേതിക വേദി, 
* മലയാള വിവർത്തക വേദി
* പ്രൈമറിതല മലയാളവേദി
* ഹൈസ്കൂൾ തല മലയാളവേദി
* ഹയർസെക്കന്ററി തല മലയാളവേദി
* ബിരുദതല മലയാളവേദി
* ബിരുദാനന്തരതല മലയാളവേദി


==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>n01yka4obaeqekoa4bo1wnuzidmnd4k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676369</id>
      <parentid>4676368</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:43:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VYSHNAVIV</username>
        <id>203557</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22204" sha1="r26m54bj4xe68963tqaj5nsiz5vi6dz" xml:space="preserve">പൊതുരംഗത്ത് മലയാളഭാഷയുടെ സമഗ്രപുരോഗതി മുൻനിർത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണു മലയാള ഐക്യവേദി.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-palakkad-latest_news-443320.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/256610{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-421010.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://malayaalavedi1.blogspot.com/2009/12/blog-post.html|title=മലയാളവേദി കോട്ടയം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സതീഷ് കുമാർ സി കെ പ്രസിഡന്റും,ഡോ. അനൂപ് വളാഞ്ചേരി സെക്രട്ടറിയും.

==ചരിത്രം== 
'ഭരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും മലയാളത്തിൽ' എന്ന മുദ്രാവാക്യമുയർത്തി 2009 നവം. 14,15 തിയതികളിൽ വടകര നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ചാണു മലയാള ഐക്യവേദി രൂപീകരിച്ചത്. 
2009 ലെ ബിരുദ പുനഃസംഘടനയിൽ മലയാളഭാഷയും സാഹിത്യവും പിന്തള്ളപ്പെട്ടതിനോടുള്ള പ്രതിഷേധമായി മാർച്ച് മാസത്തിൽ ആരംഭിച്ച കൂട്ടായ്മകൾ 
പൊതുപരിപാടി മുൻനിർത്തി മലയാള ഐക്യവേദി എന്ന സംഘടനയായി മാറുകയായിരുന്നു. ആവശ്യത്തിനായി സമാനാശയങ്ങളുള്ള  സംഘടനകളുമായിച്ചേർന്ന് ഐക്യമലയാളപ്രസ്ഥാനമെന്ന കുടക്കീഴിൽ സമരമാർഗ്ഗത്തിലാണ് സംഘടനയിപ്പോൾ. മലയാളഐക്യവേദിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം ഡോ.പി.പവിത്രന്റെ മാതൃഭാഷയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള സമരം , സുരേഷ് പുത്തൻ പറമ്പിൽ എഡിറ്റു ചെയ്ത അറിവും മലയാളവും എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  

==ഭരണഭാഷക്കായുള്ള സമരങ്ങൾ==

1982ലെ കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ, പി.എൻ. പണിക്കർ, പി.ടി. ഭാസ്‌കരപ്പണിക്കർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഭരണഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് വിവിധ സംഘടനകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനു മുന്നിൽ ധർണ നടന്നു. ഭരണപരിഷ്കാര വേദി, ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്ത്, അനൗപചാരിക സാക്ഷരതാ പ്രവർത്തനത്തിനു നേതൃത്വം കൊടുത്ത കാൻഫെഡ്, യുക്തിവാദി സംഘം, വില്ലേജ് സ്‌റ്റാഫ് അസോസിയേഷൻ, വിജിൽ ഇന്ത്യ മൂവ്മെന്റ്, എസ്.എൻ. യൂത്ത് മൂവ്മെന്റ് എന്നീ സംഘടനകൾ സമരത്തിൽ സഹകരിച്ചു. വലിയ ജനപങ്കാളിത്തം ധർണയിൽ ഉണ്ടാവുകയും പത്രമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വാർത്തയാവുകയും ചെയ്‌തു അന്നത്തെ സമരം.

1983 മാർച്ച് 3ന് &quot;ഭരണ ഭാഷ മലയാളമാക്കുക&quot; എന്ന കാതടപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യം നിയമസഭാ ഗാലറിയിൽനിന്നും മുഴങ്ങി. കുമ്പളം സോളമൻ, പി.എൻ. നെടുവേലി, പി.പി. പൊന്നൻ മാവേലിക്കര, സോളമൻ വേളാംചിറ, തോമസ് സി. ചിലമ്പിക്കുന്നേൽ, ഹരികുമാർ എന്നീ യുവരക്തങ്ങളാണ് ഭാഷാ പോരാളികളായത്. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന നോട്ടീസുകൾ സഭാതളത്തിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുകയും ചെയ്തു‌. സഭ നിർത്തിവെച്ചു. സ്പീക്കർ, മുഖ്യമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നിവർ ഉടൻ യോഗം കൂടി. സമരക്കാരെ യോഗത്തിനു മുന്നിൽ ഹാജരാക്കി. സമരക്കാരെ ശിക്ഷിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രമേയം മുഖ്യമന്ത്രി കെ. കരുണാകരൻ സഭക്കുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 1983 മാർച്ച് പതിമൂന്നാം തീയതി 5 മണി വരെ സമരഭടന്മാരെ പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിലടച്ചു.

മാതൃഭാഷകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രീതിയിൽ ഒരു ഭാഷാ നയം കേന്ദ്ര സർക്കാർ പുറത്തിറക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും നവംബർ ഒന്നു മുതൽ ഒരാഴ്ചക്കാലം ഭരണഭാഷാവാരമായി ആചരിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും ഡോ. ജോർജ് ഇരുമ്പയം, ഡോ. എം.കെ. സാനു, ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്‌ണയ്യർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1989ൽ രൂപപ്പെട്ട മലയാള സംരക്ഷണ വേദി എന്ന സംഘടനയായിരുന്നു. ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉന്നയിച്ച് 1991 മാർച്ച് 7 നു സെക്രട്ടേറിയറ്റ് നടയിൽ കുത്തിയിരുപ്പ് സത്യഗ്രഹം നടത്തിയത് ഹരിദാസനും എം.കെ. ചാന്ദ് രാജും നേതൃത്വം കൊടുത്ത മലയാള സമിതിയുമായിരുന്നു.

2009ൽ ഡോ. പി. പവിത്രൻ, ഇ. ദിനേശൻ, ഡോ. ഹേമ ജോസഫ്, പ്രദീപൻ മാവ്, ഡോ. കെ.എം. ഭരതൻ, ആർ. ഷിജു തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മലയാള ഐക്യവേദി വടകരയിൽ രൂപപ്പെട്ടതോടെ ഭാഷാസമരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിനാണ് തിരികൊളുത്തിയത്. &quot;ഭരണവും പഠനവും കോടതിയും മാതൃഭാഷയിൽ&quot; എന്നതായിരുന്നു സംഘടനയുടെ മുദ്രാവാക്യം. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ആശയ പ്രചാരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച മലയാള ഐക്യവേദി സർക്കാർ ഉത്തരവുകൾ, ബോർഡുകൾ, കടകളുടെ ബോർഡുകൾ തുടങ്ങിയവ മലയാളത്തിലാക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പ്രചാരണം നടത്തി. 2010ൽ വിവിധ ഭാഷാ സംഘടനകളെ യോജിപ്പിച്ച് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം എന്ന സമരസംഘത്തിനു രൂപംനൽകുകയും കോടതിയും ഭരണവും മലയാളത്തിലാക്കാൻ വേണ്ടിയും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും നിരവധി സമര പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തു. സുബൈർ അരിക്കുളം, ആർ. നന്ദകുമാർ, ഹരിദാസൻ തുടങ്ങിയവരാണിതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. 

2011 സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ ഒരു മാസക്കാലം ഐക്യ മലയാള പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിലാകെ കോടതിഭാഷാ പ്രചാരണം നടത്തി. “അറിയാനുള്ള അവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആണിക്കല്ലാണ്. വാദിക്കും പ്രതിക്കും മനസ്സിലാവാത്ത ഭാഷയിലാണ് ഇവിടെ വക്കീലന്മാർ വാദിക്കുന്നത്. എന്ത് കാരണത്താലാണ് തങ്ങളെ ശിക്ഷിച്ചത് എന്ന് വ്യക്തമായറിയാതെ എത്രയോ പേർ ഇപ്പോഴും നമ്മുടെ ജയിലുകളിലുണ്ട്. വളരെ കുറച്ചു പേർക്ക് മാത്രം അറിയാവുന്ന ഭാഷയിൽ കോടതി നടപടികൾ നടക്കുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള ജനങ്ങളുടെ അവകാശമാണ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ ജനാധിപത്യം പരിമിതപ്പെടുകയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്‌ടപ്പെടുകയാണ്. ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയിലാക്കുന്നതിനുള്ള സമരം, യഥാർഥത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ഭാഗം തന്നെയാണ്.&quot; കേരളത്തിലെമ്പാടും ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തകർ ബസ് സ്‌റ്റാൻഡുകളിലും മറ്റു പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലും മൈക്കിലൂടെയും അല്ലാതെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന വാക്കുകളാണിത്. പയ്യന്നൂർ മുതൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ ഒപ്പുശേഖരണം നടന്നു. എറണാകുളം 'സദ്‌ഗമയ'യിൽ നടന്ന ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ ജസ്‌റ്റിസ്. വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ ഭീമ ഹരജിയിലെ ആദ്യ ഒപ്പിട്ട് സമരം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. എം. ടിയും സുഗതകുമാരി ഉൾപ്പെടെ സാംസ്‌കാരിക നേതൃത്വവും സമരത്തിൽ അണിചേർന്നു. 10 വർഷക്കാലമായി കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കാനും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും എണ്ണമറ്റ സമരങ്ങളാണ് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം നടത്തിയത്. മലയാള ഭാഷാ ബില്ലിനായി 2013ൽ തിരുവനന്തപുരത്തു നടന്ന കെ.പി. രാമനുണ്ണിയുടെ അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരം, കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യമുന്നയിച്ച് 2016ൽ വി.പി. മാർക്കോസ്, സുരേഷ് പുത്തൻപറമ്പിൽ, അശ്വനി എ.പി, പി. പവിത്രൻ തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വാഹന പ്രചാരണ ജാഥ തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ടവയാണ്. ബിരുദം അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായ എല്ലാ പി.എസ്. സി പരീക്ഷകൾക്കും മലയാളത്തിൽ കൂടി ചോദ്യപേപ്പർ ലഭ്യമാക്കാൻ 2019 ആഗസ്‌റ്റ് 29 മുതൽ പി.എസ്.സി ഓഫിസിനു മുന്നിൽ നടത്തിയ അനിശ്ചിതകാല സത്യഗ്രഹത്തോടെ സംഘം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. എൻ.പി. പ്രിയേഷ് കുമാർ, എസ് . രൂപിമ, ആർ.എസ്. ശ്രേയ, പി. സുഭാഷ് കുമാർ, അനൂപ് വളാഞ്ചേരി എന്നിവരാണ് 19 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന സമരത്തിൽ നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിച്ചവർ. സെപ്റ്റംബർ 16ന് പരീക്ഷയിൽ മലയാളത്തിലും ചോദ്യങ്ങൾ നൽകാൻ പി.എസ്.സിയോട് മുഖ്യമന്ത്രി നിർദേശിച്ചതോടെയാണ് സമരം അവസാനിച്ചത്. 

07-02- 2000 ത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കാര വകുപ്പ് ഇറക്കിയ ഉത്തരവ് പ്രകാരം “കേരള പബ്ലിക് സർവിസ് കമീഷൻ നടത്തുന്ന എല്ലാ എഴുത്ത് പരീക്ഷകൾക്കും ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ള അവകാശം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു പേപ്പർ മലയാളത്തിൽ തന്നെ നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു.&quot;

ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുന്നതിനുള്ള മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ പ്രചരണ-സമര പരിപാടികൾ നിലവിലും സജീവമാണ്.

== വാർഷിക സമ്മേളനങ്ങൾ ==

* ഉദ്ഘാടനസമ്മേളനം 2009 നവം. 14,15

വടകര

* ഒന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - എറണാകുളം, കറുകുറ്റി 2010 നവം.20,21
* രണ്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം- കോഴിക്കോട്, യൂത്ത് ഹോസ്റ്റൽ വെസ്റ്റ് ഹിൽ 2011 ഡിസം. 3,4
* മൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം, തിരൂർ - തുഞ്ചൻ പറമ്പ് 2012 നവം. 24,25
* നാലാം വാർഷിക സമ്മേളനം- ഏറണാകുളം, അധ്യാപക ഭവൻ 2013 നവം.23,24
* അഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം - പാലക്കാട്, ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളേജ് 2014 നവം.29,30
* ആറാം വാർഷിക സമ്മേളനം- വയനാട്, കല്പറ്റ 2015 ഡിസം. 19,20
* എഴാം വാർഷിക സമ്മേളനം- തൃശൂർ, ചെറുതുരുത്തി 2017 ഫെബ്രു.25,27
* എട്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം-കണ്ണൂർ, പയ്യന്നൂർ, ശ്രീ നാരായണ വിദ്യാലയം. 2017 നവം.25, 26
* ഒമ്പതാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം കോട്ടക്കൽ രാജാസ് ഹൈസ്കൂൾ 2018 ഡിസം.1,2
* പത്താം വാർഷിക സമ്മേളനം - കൊല്ലം,ചാത്തന്നൂർ 2019 ഡിസം 27,29
* പതിനൊന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം 2021 ഓഗസ്റ്റ് 2,3,4,5  
* പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന സമ്മേളനം  ഫെബ്രുവരി 11,  12 കോട്ടയം 
* പതിമൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം  2024 ജനുവരി 20, 21 കറുകുറ്റി, എറണാകുളം 
* പതിനഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം, മാതൃഭാഷാ വിദ്യാലയം കാരപ്പറമ്പ്, കോഴിക്കോട് 2025 ഫെബ്രുവരി 7,8,9

* പതിനാറാം വാർഷിക സമ്മേളനം - അന്താരാഷ്ട്ര ദ്രാവിഡഭാഷാ പഠന കേന്ദ്രം,മേനംകുളം, തിരുവനന്തപുരം - 2025 നവംബർ 15,16

==ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ== 
* വിജ്ഞാനഭാഷാ വികസനം
* കോടതിഭാഷാപ്രശ്നം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233342/http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* എസ്. എസ്. എൽ. സി. ബുക്കിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിൽ പേര് എഴുതുന്നത് എടുത്തുകളയുന്നതിനെതിരെ
* കടകളുടെ ബോർഡുകള് മലയാളത്തിലാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് തൃശ്ശൂരിലെയും കോഴിക്കോട്ടെയും ആയിരക്കണക്കിന് കടകളിൽ കയറി പ്രചരണം നടത്തി. 
* 2010 നവംബറിൽ മലയാളം നിർബന്ധിത ഒന്നാംഭാഷയാക്കുന്നതിന് സർക്കാരിന് ഭീമഹർജി നൽകി
* ഒന്നാംഭാഷാസമരം
* കെ.എ.എസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബിരുദ തല പി.എസ്.സി പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിലും ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകളിലും കൂടി നടത്തുക.

* ശ്രേഷ്ഠഭാഷ
* 2017ലെ മലയാളഭാഷാ പഠന ആക്ട് 
* 2026ലെ മലയാളഭാഷാനിയമം  
* സഹകരണ ബോർഡ് പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിൽ
* ഭാഷാ വിഷയങ്ങൾ ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ ഡിഗ്രി-പിജി പരീക്ഷകളും മലയാളത്തിൽ 
* നിയമപഠനം മലയാളത്തിൽ
* നിയമപ്രവേശന പരീക്ഷകൾ

==ഉപസമിതികൾ== 
* ഭരണഭാഷാവേദി 
* ശാസ്ത്രമലയാളവേദി
* സാമൂഹ്യശാസ്ത്ര മലയാളവേദി
* മലയാള മാധ്യമവേദി
* മലയാള വിവരസാങ്കേതിക വേദി, 
* മലയാള വിവർത്തക വേദി
* പ്രൈമറിതല മലയാളവേദി
* ഹൈസ്കൂൾ തല മലയാളവേദി
* ഹയർസെക്കന്ററി തല മലയാളവേദി
* ബിരുദതല മലയാളവേദി
* ബിരുദാനന്തരതല മലയാളവേദി


==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>r26m54bj4xe68963tqaj5nsiz5vi6dz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676370</id>
      <parentid>4676369</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:48:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VYSHNAVIV</username>
        <id>203557</id>
      </contributor>
      <origin>4676370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22953" sha1="r0kbzj5nduu0sv1whbbw49oqfh2fi2t" xml:space="preserve">പൊതുരംഗത്ത് മലയാളഭാഷയുടെ സമഗ്രപുരോഗതി മുൻനിർത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണു മലയാള ഐക്യവേദി.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-palakkad-latest_news-443320.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/256610{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-421010.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://malayaalavedi1.blogspot.com/2009/12/blog-post.html|title=മലയാളവേദി കോട്ടയം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സതീഷ് കുമാർ സി കെ പ്രസിഡന്റും,ഡോ. അനൂപ് വളാഞ്ചേരി സെക്രട്ടറിയും.

==ചരിത്രം== 
'ഭരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും മലയാളത്തിൽ' എന്ന മുദ്രാവാക്യമുയർത്തി 2009 നവം. 14,15 തിയതികളിൽ വടകര നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ചാണു മലയാള ഐക്യവേദി രൂപീകരിച്ചത്. 
2009 ലെ ബിരുദ പുനഃസംഘടനയിൽ മലയാളഭാഷയും സാഹിത്യവും പിന്തള്ളപ്പെട്ടതിനോടുള്ള പ്രതിഷേധമായി മാർച്ച് മാസത്തിൽ ആരംഭിച്ച കൂട്ടായ്മകൾ 
പൊതുപരിപാടി മുൻനിർത്തി മലയാള ഐക്യവേദി എന്ന സംഘടനയായി മാറുകയായിരുന്നു. ആവശ്യത്തിനായി സമാനാശയങ്ങളുള്ള  സംഘടനകളുമായിച്ചേർന്ന് ഐക്യമലയാളപ്രസ്ഥാനമെന്ന കുടക്കീഴിൽ സമരമാർഗ്ഗത്തിലാണ് സംഘടനയിപ്പോൾ. മലയാളഐക്യവേദിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം ഡോ.പി.പവിത്രന്റെ മാതൃഭാഷയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള സമരം , സുരേഷ് പുത്തൻ പറമ്പിൽ എഡിറ്റു ചെയ്ത അറിവും മലയാളവും എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  

==ഭരണഭാഷക്കായുള്ള സമരങ്ങൾ==

1982ലെ കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ, പി.എൻ. പണിക്കർ, പി.ടി. ഭാസ്‌കരപ്പണിക്കർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഭരണഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് വിവിധ സംഘടനകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനു മുന്നിൽ ധർണ നടന്നു. ഭരണപരിഷ്കാര വേദി, ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്ത്, അനൗപചാരിക സാക്ഷരതാ പ്രവർത്തനത്തിനു നേതൃത്വം കൊടുത്ത കാൻഫെഡ്, യുക്തിവാദി സംഘം, വില്ലേജ് സ്‌റ്റാഫ് അസോസിയേഷൻ, വിജിൽ ഇന്ത്യ മൂവ്മെന്റ്, എസ്.എൻ. യൂത്ത് മൂവ്മെന്റ് എന്നീ സംഘടനകൾ സമരത്തിൽ സഹകരിച്ചു. വലിയ ജനപങ്കാളിത്തം ധർണയിൽ ഉണ്ടാവുകയും പത്രമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വാർത്തയാവുകയും ചെയ്‌തു അന്നത്തെ സമരം.

1983 മാർച്ച് 3ന് &quot;ഭരണ ഭാഷ മലയാളമാക്കുക&quot; എന്ന കാതടപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യം നിയമസഭാ ഗാലറിയിൽനിന്നും മുഴങ്ങി. കുമ്പളം സോളമൻ, പി.എൻ. നെടുവേലി, പി.പി. പൊന്നൻ മാവേലിക്കര, സോളമൻ വേളാംചിറ, തോമസ് സി. ചിലമ്പിക്കുന്നേൽ, ഹരികുമാർ എന്നീ യുവരക്തങ്ങളാണ് ഭാഷാ പോരാളികളായത്. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന നോട്ടീസുകൾ സഭാതളത്തിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുകയും ചെയ്തു‌. സഭ നിർത്തിവെച്ചു. സ്പീക്കർ, മുഖ്യമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നിവർ ഉടൻ യോഗം കൂടി. സമരക്കാരെ യോഗത്തിനു മുന്നിൽ ഹാജരാക്കി. സമരക്കാരെ ശിക്ഷിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രമേയം മുഖ്യമന്ത്രി കെ. കരുണാകരൻ സഭക്കുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 1983 മാർച്ച് പതിമൂന്നാം തീയതി 5 മണി വരെ സമരഭടന്മാരെ പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിലടച്ചു.

മാതൃഭാഷകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രീതിയിൽ ഒരു ഭാഷാ നയം കേന്ദ്ര സർക്കാർ പുറത്തിറക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും നവംബർ ഒന്നു മുതൽ ഒരാഴ്ചക്കാലം ഭരണഭാഷാവാരമായി ആചരിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും ഡോ. ജോർജ് ഇരുമ്പയം, ഡോ. എം.കെ. സാനു, ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്‌ണയ്യർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1989ൽ രൂപപ്പെട്ട മലയാള സംരക്ഷണ വേദി എന്ന സംഘടനയായിരുന്നു. ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉന്നയിച്ച് 1991 മാർച്ച് 7 നു സെക്രട്ടേറിയറ്റ് നടയിൽ കുത്തിയിരുപ്പ് സത്യഗ്രഹം നടത്തിയത് ഹരിദാസനും എം.കെ. ചാന്ദ് രാജും നേതൃത്വം കൊടുത്ത മലയാള സമിതിയുമായിരുന്നു.

2009ൽ ഡോ. പി. പവിത്രൻ, ഇ. ദിനേശൻ, ഡോ. ഹേമ ജോസഫ്, പ്രദീപൻ മാവ്, ഡോ. കെ.എം. ഭരതൻ, ആർ. ഷിജു തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മലയാള ഐക്യവേദി വടകരയിൽ രൂപപ്പെട്ടതോടെ ഭാഷാസമരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിനാണ് തിരികൊളുത്തിയത്. &quot;ഭരണവും പഠനവും കോടതിയും മാതൃഭാഷയിൽ&quot; എന്നതായിരുന്നു സംഘടനയുടെ മുദ്രാവാക്യം. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ആശയ പ്രചാരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച മലയാള ഐക്യവേദി സർക്കാർ ഉത്തരവുകൾ, ബോർഡുകൾ, കടകളുടെ ബോർഡുകൾ തുടങ്ങിയവ മലയാളത്തിലാക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പ്രചാരണം നടത്തി. 2010ൽ വിവിധ ഭാഷാ സംഘടനകളെ യോജിപ്പിച്ച് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം എന്ന സമരസംഘത്തിനു രൂപംനൽകുകയും കോടതിയും ഭരണവും മലയാളത്തിലാക്കാൻ വേണ്ടിയും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും നിരവധി സമര പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തു. സുബൈർ അരിക്കുളം, ആർ. നന്ദകുമാർ, ഹരിദാസൻ തുടങ്ങിയവരാണിതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. 

2011 സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ ഒരു മാസക്കാലം ഐക്യ മലയാള പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിലാകെ കോടതിഭാഷാ പ്രചാരണം നടത്തി. “അറിയാനുള്ള അവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആണിക്കല്ലാണ്. വാദിക്കും പ്രതിക്കും മനസ്സിലാവാത്ത ഭാഷയിലാണ് ഇവിടെ വക്കീലന്മാർ വാദിക്കുന്നത്. എന്ത് കാരണത്താലാണ് തങ്ങളെ ശിക്ഷിച്ചത് എന്ന് വ്യക്തമായറിയാതെ എത്രയോ പേർ ഇപ്പോഴും നമ്മുടെ ജയിലുകളിലുണ്ട്. വളരെ കുറച്ചു പേർക്ക് മാത്രം അറിയാവുന്ന ഭാഷയിൽ കോടതി നടപടികൾ നടക്കുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള ജനങ്ങളുടെ അവകാശമാണ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ ജനാധിപത്യം പരിമിതപ്പെടുകയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്‌ടപ്പെടുകയാണ്. ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയിലാക്കുന്നതിനുള്ള സമരം, യഥാർഥത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ഭാഗം തന്നെയാണ്.&quot; കേരളത്തിലെമ്പാടും ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തകർ ബസ് സ്‌റ്റാൻഡുകളിലും മറ്റു പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലും മൈക്കിലൂടെയും അല്ലാതെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന വാക്കുകളാണിത്. പയ്യന്നൂർ മുതൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ ഒപ്പുശേഖരണം നടന്നു. എറണാകുളം 'സദ്‌ഗമയ'യിൽ നടന്ന ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ ജസ്‌റ്റിസ്. വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ ഭീമ ഹരജിയിലെ ആദ്യ ഒപ്പിട്ട് സമരം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. എം. ടിയും സുഗതകുമാരി ഉൾപ്പെടെ സാംസ്‌കാരിക നേതൃത്വവും സമരത്തിൽ അണിചേർന്നു. 10 വർഷക്കാലമായി കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കാനും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും എണ്ണമറ്റ സമരങ്ങളാണ് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം നടത്തിയത്. മലയാള ഭാഷാ ബില്ലിനായി 2013ൽ തിരുവനന്തപുരത്തു നടന്ന കെ.പി. രാമനുണ്ണിയുടെ അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരം, കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യമുന്നയിച്ച് 2016ൽ വി.പി. മാർക്കോസ്, സുരേഷ് പുത്തൻപറമ്പിൽ, അശ്വനി എ.പി, പി. പവിത്രൻ തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വാഹന പ്രചാരണ ജാഥ തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ടവയാണ്. ബിരുദം അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായ എല്ലാ പി.എസ്. സി പരീക്ഷകൾക്കും മലയാളത്തിൽ കൂടി ചോദ്യപേപ്പർ ലഭ്യമാക്കാൻ 2019 ആഗസ്‌റ്റ് 29 മുതൽ പി.എസ്.സി ഓഫിസിനു മുന്നിൽ നടത്തിയ അനിശ്ചിതകാല സത്യഗ്രഹത്തോടെ സംഘം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. എൻ.പി. പ്രിയേഷ് കുമാർ, എസ് . രൂപിമ, ആർ.എസ്. ശ്രേയ, പി. സുഭാഷ് കുമാർ, അനൂപ് വളാഞ്ചേരി എന്നിവരാണ് 19 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന സമരത്തിൽ നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിച്ചവർ. സെപ്റ്റംബർ 16ന് പരീക്ഷയിൽ മലയാളത്തിലും ചോദ്യങ്ങൾ നൽകാൻ പി.എസ്.സിയോട് മുഖ്യമന്ത്രി നിർദേശിച്ചതോടെയാണ് സമരം അവസാനിച്ചത്. 

07-02- 2000 ത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കാര വകുപ്പ് ഇറക്കിയ ഉത്തരവ് പ്രകാരം “കേരള പബ്ലിക് സർവിസ് കമീഷൻ നടത്തുന്ന എല്ലാ എഴുത്ത് പരീക്ഷകൾക്കും ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ള അവകാശം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു പേപ്പർ മലയാളത്തിൽ തന്നെ നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു.&quot;

ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുന്നതിനുള്ള മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ പ്രചരണ-സമര പരിപാടികൾ നിലവിലും സജീവമാണ്.

== വാർഷിക സമ്മേളനങ്ങൾ ==

* ഉദ്ഘാടനസമ്മേളനം 2009 നവം. 14,15

വടകര

* ഒന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - എറണാകുളം, കറുകുറ്റി 2010 നവം.20,21
* രണ്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം- കോഴിക്കോട്, യൂത്ത് ഹോസ്റ്റൽ വെസ്റ്റ് ഹിൽ 2011 ഡിസം. 3,4
* മൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം, തിരൂർ - തുഞ്ചൻ പറമ്പ് 2012 നവം. 24,25
* നാലാം വാർഷിക സമ്മേളനം- ഏറണാകുളം, അധ്യാപക ഭവൻ 2013 നവം.23,24
* അഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം - പാലക്കാട്, ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളേജ് 2014 നവം.29,30
* ആറാം വാർഷിക സമ്മേളനം- വയനാട്, കല്പറ്റ 2015 ഡിസം. 19,20
* എഴാം വാർഷിക സമ്മേളനം- തൃശൂർ, ചെറുതുരുത്തി 2017 ഫെബ്രു.25,27
* എട്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം-കണ്ണൂർ, പയ്യന്നൂർ, ശ്രീ നാരായണ വിദ്യാലയം. 2017 നവം.25, 26
* ഒമ്പതാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം കോട്ടക്കൽ രാജാസ് ഹൈസ്കൂൾ 2018 ഡിസം.1,2
* പത്താം വാർഷിക സമ്മേളനം - കൊല്ലം,ചാത്തന്നൂർ 2019 ഡിസം 27,29
* പതിനൊന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം 2021 ഓഗസ്റ്റ് 2,3,4,5  
* പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന സമ്മേളനം  ഫെബ്രുവരി 11,  12 കോട്ടയം 
* പതിമൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം  2024 ജനുവരി 20, 21 കറുകുറ്റി, എറണാകുളം 
* പതിനഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം, മാതൃഭാഷാ വിദ്യാലയം കാരപ്പറമ്പ്, കോഴിക്കോട് 2025 ഫെബ്രുവരി 7,8,9

* പതിനാറാം വാർഷിക സമ്മേളനം - അന്താരാഷ്ട്ര ദ്രാവിഡഭാഷാ പഠന കേന്ദ്രം,മേനംകുളം, തിരുവനന്തപുരം - 2025 നവംബർ 15,16

==ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ== 
* വിജ്ഞാനഭാഷാ വികസനം
* കോടതിഭാഷാപ്രശ്നം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233342/http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* എസ്. എസ്. എൽ. സി. ബുക്കിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിൽ പേര് എഴുതുന്നത് എടുത്തുകളയുന്നതിനെതിരെ
* കടകളുടെ ബോർഡുകള് മലയാളത്തിലാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് തൃശ്ശൂരിലെയും കോഴിക്കോട്ടെയും ആയിരക്കണക്കിന് കടകളിൽ കയറി പ്രചരണം നടത്തി. 
* 2010 നവംബറിൽ മലയാളം നിർബന്ധിത ഒന്നാംഭാഷയാക്കുന്നതിന് സർക്കാരിന് ഭീമഹർജി നൽകി
* ഒന്നാംഭാഷാസമരം
* കെ.എ.എസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബിരുദ തല പി.എസ്.സി പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിലും ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകളിലും കൂടി നടത്തുക.

* ശ്രേഷ്ഠഭാഷ
* 2017ലെ മലയാളഭാഷാ പഠന ആക്ട് 
* 2026ലെ മലയാളഭാഷാനിയമം  
* സഹകരണ ബോർഡ് പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിൽ
* ഭാഷാ വിഷയങ്ങൾ ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ ഡിഗ്രി-പിജി പരീക്ഷകളും മലയാളത്തിൽ 
* നിയമപഠനം മലയാളത്തിൽ
* നിയമപ്രവേശന പരീക്ഷകൾ

മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ ഘടന

1. അടിസ്ഥാന ഘടകമെന്ന നിലയിൽ പ്രാദേശികതലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ കൂട്ടായ്മകൾ

2. ജില്ലാസമിതികൾ

3. സംസ്ഥാന തലത്തിലുള്ള പ്രവർത്തകസമിതി

4. സെക്രട്ടറിതലസമിതി

5. പ്രവർത്തകസമിതിയോട് നേരിട്ട് ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള താഴെ പറയുന്ന ഉപസമിതികൾ:

(i) ഭരണഭാഷാസമിതി

(ii) സ്കൂൾതല മലയാളസമിതി

(iii) സർവകലാശാലതലാ മലയാളസമിതി

(iv) വിജ്ഞാനമലയാളസമിതി

(v) വിവരസാങ്കേതികസമിതി

(vi) ജനകീയവികസനസമിതി

ഉപസമിതികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ദൈനംദിനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്ന വിദ്യാർത്ഥിവേദി മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ വിദ്യാർത്ഥികൂട്ടായ്മയാണ്.

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>r0kbzj5nduu0sv1whbbw49oqfh2fi2t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676371</id>
      <parentid>4676370</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:49:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VYSHNAVIV</username>
        <id>203557</id>
      </contributor>
      <origin>4676371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22958" sha1="3mm5q9rzrw13m4p2bfmfe1x8t4ajth7" xml:space="preserve">പൊതുരംഗത്ത് മലയാളഭാഷയുടെ സമഗ്രപുരോഗതി മുൻനിർത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണു മലയാള ഐക്യവേദി.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-palakkad-latest_news-443320.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/256610{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-421010.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://malayaalavedi1.blogspot.com/2009/12/blog-post.html|title=മലയാളവേദി കോട്ടയം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സതീഷ് കുമാർ സി കെ പ്രസിഡന്റും,ഡോ. അനൂപ് വളാഞ്ചേരി സെക്രട്ടറിയും.

==ചരിത്രം== 
'ഭരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും മലയാളത്തിൽ' എന്ന മുദ്രാവാക്യമുയർത്തി 2009 നവം. 14,15 തിയതികളിൽ വടകര നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ചാണു മലയാള ഐക്യവേദി രൂപീകരിച്ചത്. 
2009 ലെ ബിരുദ പുനഃസംഘടനയിൽ മലയാളഭാഷയും സാഹിത്യവും പിന്തള്ളപ്പെട്ടതിനോടുള്ള പ്രതിഷേധമായി മാർച്ച് മാസത്തിൽ ആരംഭിച്ച കൂട്ടായ്മകൾ 
പൊതുപരിപാടി മുൻനിർത്തി മലയാള ഐക്യവേദി എന്ന സംഘടനയായി മാറുകയായിരുന്നു. ആവശ്യത്തിനായി സമാനാശയങ്ങളുള്ള  സംഘടനകളുമായിച്ചേർന്ന് ഐക്യമലയാളപ്രസ്ഥാനമെന്ന കുടക്കീഴിൽ സമരമാർഗ്ഗത്തിലാണ് സംഘടനയിപ്പോൾ. മലയാളഐക്യവേദിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം ഡോ.പി.പവിത്രന്റെ മാതൃഭാഷയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള സമരം , സുരേഷ് പുത്തൻ പറമ്പിൽ എഡിറ്റു ചെയ്ത അറിവും മലയാളവും എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  

==ഭരണഭാഷക്കായുള്ള സമരങ്ങൾ==

1982ലെ കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ, പി.എൻ. പണിക്കർ, പി.ടി. ഭാസ്‌കരപ്പണിക്കർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഭരണഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് വിവിധ സംഘടനകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനു മുന്നിൽ ധർണ നടന്നു. ഭരണപരിഷ്കാര വേദി, ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്ത്, അനൗപചാരിക സാക്ഷരതാ പ്രവർത്തനത്തിനു നേതൃത്വം കൊടുത്ത കാൻഫെഡ്, യുക്തിവാദി സംഘം, വില്ലേജ് സ്‌റ്റാഫ് അസോസിയേഷൻ, വിജിൽ ഇന്ത്യ മൂവ്മെന്റ്, എസ്.എൻ. യൂത്ത് മൂവ്മെന്റ് എന്നീ സംഘടനകൾ സമരത്തിൽ സഹകരിച്ചു. വലിയ ജനപങ്കാളിത്തം ധർണയിൽ ഉണ്ടാവുകയും പത്രമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വാർത്തയാവുകയും ചെയ്‌തു അന്നത്തെ സമരം.

1983 മാർച്ച് 3ന് &quot;ഭരണ ഭാഷ മലയാളമാക്കുക&quot; എന്ന കാതടപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യം നിയമസഭാ ഗാലറിയിൽനിന്നും മുഴങ്ങി. കുമ്പളം സോളമൻ, പി.എൻ. നെടുവേലി, പി.പി. പൊന്നൻ മാവേലിക്കര, സോളമൻ വേളാംചിറ, തോമസ് സി. ചിലമ്പിക്കുന്നേൽ, ഹരികുമാർ എന്നീ യുവരക്തങ്ങളാണ് ഭാഷാ പോരാളികളായത്. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന നോട്ടീസുകൾ സഭാതളത്തിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുകയും ചെയ്തു‌. സഭ നിർത്തിവെച്ചു. സ്പീക്കർ, മുഖ്യമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നിവർ ഉടൻ യോഗം കൂടി. സമരക്കാരെ യോഗത്തിനു മുന്നിൽ ഹാജരാക്കി. സമരക്കാരെ ശിക്ഷിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രമേയം മുഖ്യമന്ത്രി കെ. കരുണാകരൻ സഭക്കുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 1983 മാർച്ച് പതിമൂന്നാം തീയതി 5 മണി വരെ സമരഭടന്മാരെ പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിലടച്ചു.

മാതൃഭാഷകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രീതിയിൽ ഒരു ഭാഷാ നയം കേന്ദ്ര സർക്കാർ പുറത്തിറക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും നവംബർ ഒന്നു മുതൽ ഒരാഴ്ചക്കാലം ഭരണഭാഷാവാരമായി ആചരിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും ഡോ. ജോർജ് ഇരുമ്പയം, ഡോ. എം.കെ. സാനു, ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്‌ണയ്യർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1989ൽ രൂപപ്പെട്ട മലയാള സംരക്ഷണ വേദി എന്ന സംഘടനയായിരുന്നു. ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉന്നയിച്ച് 1991 മാർച്ച് 7 നു സെക്രട്ടേറിയറ്റ് നടയിൽ കുത്തിയിരുപ്പ് സത്യഗ്രഹം നടത്തിയത് ഹരിദാസനും എം.കെ. ചാന്ദ് രാജും നേതൃത്വം കൊടുത്ത മലയാള സമിതിയുമായിരുന്നു.

2009ൽ ഡോ. പി. പവിത്രൻ, ഇ. ദിനേശൻ, ഡോ. ഹേമ ജോസഫ്, പ്രദീപൻ മാവ്, ഡോ. കെ.എം. ഭരതൻ, ആർ. ഷിജു തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മലയാള ഐക്യവേദി വടകരയിൽ രൂപപ്പെട്ടതോടെ ഭാഷാസമരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിനാണ് തിരികൊളുത്തിയത്. &quot;ഭരണവും പഠനവും കോടതിയും മാതൃഭാഷയിൽ&quot; എന്നതായിരുന്നു സംഘടനയുടെ മുദ്രാവാക്യം. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ആശയ പ്രചാരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച മലയാള ഐക്യവേദി സർക്കാർ ഉത്തരവുകൾ, ബോർഡുകൾ, കടകളുടെ ബോർഡുകൾ തുടങ്ങിയവ മലയാളത്തിലാക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പ്രചാരണം നടത്തി. 2010ൽ വിവിധ ഭാഷാ സംഘടനകളെ യോജിപ്പിച്ച് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം എന്ന സമരസംഘത്തിനു രൂപംനൽകുകയും കോടതിയും ഭരണവും മലയാളത്തിലാക്കാൻ വേണ്ടിയും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും നിരവധി സമര പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തു. സുബൈർ അരിക്കുളം, ആർ. നന്ദകുമാർ, ഹരിദാസൻ തുടങ്ങിയവരാണിതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. 

2011 സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ ഒരു മാസക്കാലം ഐക്യ മലയാള പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിലാകെ കോടതിഭാഷാ പ്രചാരണം നടത്തി. “അറിയാനുള്ള അവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആണിക്കല്ലാണ്. വാദിക്കും പ്രതിക്കും മനസ്സിലാവാത്ത ഭാഷയിലാണ് ഇവിടെ വക്കീലന്മാർ വാദിക്കുന്നത്. എന്ത് കാരണത്താലാണ് തങ്ങളെ ശിക്ഷിച്ചത് എന്ന് വ്യക്തമായറിയാതെ എത്രയോ പേർ ഇപ്പോഴും നമ്മുടെ ജയിലുകളിലുണ്ട്. വളരെ കുറച്ചു പേർക്ക് മാത്രം അറിയാവുന്ന ഭാഷയിൽ കോടതി നടപടികൾ നടക്കുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള ജനങ്ങളുടെ അവകാശമാണ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ ജനാധിപത്യം പരിമിതപ്പെടുകയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്‌ടപ്പെടുകയാണ്. ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയിലാക്കുന്നതിനുള്ള സമരം, യഥാർഥത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ഭാഗം തന്നെയാണ്.&quot; കേരളത്തിലെമ്പാടും ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തകർ ബസ് സ്‌റ്റാൻഡുകളിലും മറ്റു പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലും മൈക്കിലൂടെയും അല്ലാതെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന വാക്കുകളാണിത്. പയ്യന്നൂർ മുതൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ ഒപ്പുശേഖരണം നടന്നു. എറണാകുളം 'സദ്‌ഗമയ'യിൽ നടന്ന ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ ജസ്‌റ്റിസ്. വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ ഭീമ ഹരജിയിലെ ആദ്യ ഒപ്പിട്ട് സമരം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. എം. ടിയും സുഗതകുമാരി ഉൾപ്പെടെ സാംസ്‌കാരിക നേതൃത്വവും സമരത്തിൽ അണിചേർന്നു. 10 വർഷക്കാലമായി കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കാനും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും എണ്ണമറ്റ സമരങ്ങളാണ് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം നടത്തിയത്. മലയാള ഭാഷാ ബില്ലിനായി 2013ൽ തിരുവനന്തപുരത്തു നടന്ന കെ.പി. രാമനുണ്ണിയുടെ അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരം, കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യമുന്നയിച്ച് 2016ൽ വി.പി. മാർക്കോസ്, സുരേഷ് പുത്തൻപറമ്പിൽ, അശ്വനി എ.പി, പി. പവിത്രൻ തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വാഹന പ്രചാരണ ജാഥ തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ടവയാണ്. ബിരുദം അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായ എല്ലാ പി.എസ്. സി പരീക്ഷകൾക്കും മലയാളത്തിൽ കൂടി ചോദ്യപേപ്പർ ലഭ്യമാക്കാൻ 2019 ആഗസ്‌റ്റ് 29 മുതൽ പി.എസ്.സി ഓഫിസിനു മുന്നിൽ നടത്തിയ അനിശ്ചിതകാല സത്യഗ്രഹത്തോടെ സംഘം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. എൻ.പി. പ്രിയേഷ് കുമാർ, എസ് . രൂപിമ, ആർ.എസ്. ശ്രേയ, പി. സുഭാഷ് കുമാർ, അനൂപ് വളാഞ്ചേരി എന്നിവരാണ് 19 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന സമരത്തിൽ നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിച്ചവർ. സെപ്റ്റംബർ 16ന് പരീക്ഷയിൽ മലയാളത്തിലും ചോദ്യങ്ങൾ നൽകാൻ പി.എസ്.സിയോട് മുഖ്യമന്ത്രി നിർദേശിച്ചതോടെയാണ് സമരം അവസാനിച്ചത്. 

07-02- 2000 ത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കാര വകുപ്പ് ഇറക്കിയ ഉത്തരവ് പ്രകാരം “കേരള പബ്ലിക് സർവിസ് കമീഷൻ നടത്തുന്ന എല്ലാ എഴുത്ത് പരീക്ഷകൾക്കും ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ള അവകാശം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു പേപ്പർ മലയാളത്തിൽ തന്നെ നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു.&quot;

ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുന്നതിനുള്ള മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ പ്രചരണ-സമര പരിപാടികൾ നിലവിലും സജീവമാണ്.

== വാർഷിക സമ്മേളനങ്ങൾ ==

* ഉദ്ഘാടനസമ്മേളനം 2009 നവം. 14,15

വടകര

* ഒന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - എറണാകുളം, കറുകുറ്റി 2010 നവം.20,21
* രണ്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം- കോഴിക്കോട്, യൂത്ത് ഹോസ്റ്റൽ വെസ്റ്റ് ഹിൽ 2011 ഡിസം. 3,4
* മൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം, തിരൂർ - തുഞ്ചൻ പറമ്പ് 2012 നവം. 24,25
* നാലാം വാർഷിക സമ്മേളനം- ഏറണാകുളം, അധ്യാപക ഭവൻ 2013 നവം.23,24
* അഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം - പാലക്കാട്, ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളേജ് 2014 നവം.29,30
* ആറാം വാർഷിക സമ്മേളനം- വയനാട്, കല്പറ്റ 2015 ഡിസം. 19,20
* എഴാം വാർഷിക സമ്മേളനം- തൃശൂർ, ചെറുതുരുത്തി 2017 ഫെബ്രു.25,27
* എട്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം-കണ്ണൂർ, പയ്യന്നൂർ, ശ്രീ നാരായണ വിദ്യാലയം. 2017 നവം.25, 26
* ഒമ്പതാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം കോട്ടക്കൽ രാജാസ് ഹൈസ്കൂൾ 2018 ഡിസം.1,2
* പത്താം വാർഷിക സമ്മേളനം - കൊല്ലം,ചാത്തന്നൂർ 2019 ഡിസം 27,29
* പതിനൊന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം 2021 ഓഗസ്റ്റ് 2,3,4,5  
* പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന സമ്മേളനം  ഫെബ്രുവരി 11,  12 കോട്ടയം 
* പതിമൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം  2024 ജനുവരി 20, 21 കറുകുറ്റി, എറണാകുളം 
* പതിനഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം, മാതൃഭാഷാ വിദ്യാലയം കാരപ്പറമ്പ്, കോഴിക്കോട് 2025 ഫെബ്രുവരി 7,8,9

* പതിനാറാം വാർഷിക സമ്മേളനം - അന്താരാഷ്ട്ര ദ്രാവിഡഭാഷാ പഠന കേന്ദ്രം,മേനംകുളം, തിരുവനന്തപുരം - 2025 നവംബർ 15,16

==ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ== 
* വിജ്ഞാനഭാഷാ വികസനം
* കോടതിഭാഷാപ്രശ്നം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233342/http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* എസ്. എസ്. എൽ. സി. ബുക്കിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിൽ പേര് എഴുതുന്നത് എടുത്തുകളയുന്നതിനെതിരെ
* കടകളുടെ ബോർഡുകള് മലയാളത്തിലാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് തൃശ്ശൂരിലെയും കോഴിക്കോട്ടെയും ആയിരക്കണക്കിന് കടകളിൽ കയറി പ്രചരണം നടത്തി. 
* 2010 നവംബറിൽ മലയാളം നിർബന്ധിത ഒന്നാംഭാഷയാക്കുന്നതിന് സർക്കാരിന് ഭീമഹർജി നൽകി
* ഒന്നാംഭാഷാസമരം
* കെ.എ.എസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബിരുദ തല പി.എസ്.സി പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിലും ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകളിലും കൂടി നടത്തുക.

* ശ്രേഷ്ഠഭാഷ
* 2017ലെ മലയാളഭാഷാ പഠന ആക്ട് 
* 2026ലെ മലയാളഭാഷാനിയമം  
* സഹകരണ ബോർഡ് പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിൽ
* ഭാഷാ വിഷയങ്ങൾ ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ ഡിഗ്രി-പിജി പരീക്ഷകളും മലയാളത്തിൽ 
* നിയമപഠനം മലയാളത്തിൽ
* നിയമപ്രവേശന പരീക്ഷകൾ


*മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ ഘടന*

1. അടിസ്ഥാന ഘടകമെന്ന നിലയിൽ പ്രാദേശികതലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ കൂട്ടായ്മകൾ

2. ജില്ലാസമിതികൾ

3. സംസ്ഥാന തലത്തിലുള്ള പ്രവർത്തകസമിതി

4. സെക്രട്ടറിതലസമിതി

5. പ്രവർത്തകസമിതിയോട് നേരിട്ട് ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള താഴെ പറയുന്ന ഉപസമിതികൾ:

(i) ഭരണഭാഷാസമിതി

(ii) സ്കൂൾതല മലയാളസമിതി

(iii) സർവകലാശാലതലാ മലയാളസമിതി

(iv) വിജ്ഞാനമലയാളസമിതി

(v) വിവരസാങ്കേതികസമിതി

(vi) ജനകീയവികസനസമിതി

ഉപസമിതികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ദൈനംദിനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്ന വിദ്യാർത്ഥിവേദി മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ വിദ്യാർത്ഥികൂട്ടായ്മയാണ്.

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>3mm5q9rzrw13m4p2bfmfe1x8t4ajth7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676372</id>
      <parentid>4676371</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VYSHNAVIV</username>
        <id>203557</id>
      </contributor>
      <origin>4676372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21514" sha1="gy6mvuu8upeaabmucyjrbhr4xltgs8v" xml:space="preserve">പൊതുരംഗത്ത് മലയാളഭാഷയുടെ സമഗ്രപുരോഗതി മുൻനിർത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണു മലയാള ഐക്യവേദി.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-palakkad-latest_news-443320.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/256610{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-421010.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://malayaalavedi1.blogspot.com/2009/12/blog-post.html|title=മലയാളവേദി കോട്ടയം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സതീഷ് കുമാർ സി കെ പ്രസിഡന്റും,ഡോ. അനൂപ് വളാഞ്ചേരി സെക്രട്ടറിയും.

==ചരിത്രം== 
'ഭരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും മലയാളത്തിൽ' എന്ന മുദ്രാവാക്യമുയർത്തി 2009 നവം. 14,15 തിയതികളിൽ വടകര നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ചാണു മലയാള ഐക്യവേദി രൂപീകരിച്ചത്. 
2009 ലെ ബിരുദ പുനഃസംഘടനയിൽ മലയാളഭാഷയും സാഹിത്യവും പിന്തള്ളപ്പെട്ടതിനോടുള്ള പ്രതിഷേധമായി മാർച്ച് മാസത്തിൽ ആരംഭിച്ച കൂട്ടായ്മകൾ 
പൊതുപരിപാടി മുൻനിർത്തി മലയാള ഐക്യവേദി എന്ന സംഘടനയായി മാറുകയായിരുന്നു. ആവശ്യത്തിനായി സമാനാശയങ്ങളുള്ള  സംഘടനകളുമായിച്ചേർന്ന് ഐക്യമലയാളപ്രസ്ഥാനമെന്ന കുടക്കീഴിൽ സമരമാർഗ്ഗത്തിലാണ് സംഘടനയിപ്പോൾ. മലയാളഐക്യവേദിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം ഡോ.പി.പവിത്രന്റെ മാതൃഭാഷയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള സമരം , സുരേഷ് പുത്തൻ പറമ്പിൽ എഡിറ്റു ചെയ്ത അറിവും മലയാളവും എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  

==ഭരണഭാഷക്കായുള്ള സമരങ്ങൾ==

1982ലെ കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ, പി.എൻ. പണിക്കർ, പി.ടി. ഭാസ്‌കരപ്പണിക്കർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഭരണഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് വിവിധ സംഘടനകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനു മുന്നിൽ ധർണ നടന്നു. ഭരണപരിഷ്കാര വേദി, ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്ത്, അനൗപചാരിക സാക്ഷരതാ പ്രവർത്തനത്തിനു നേതൃത്വം കൊടുത്ത കാൻഫെഡ്, യുക്തിവാദി സംഘം, വില്ലേജ് സ്‌റ്റാഫ് അസോസിയേഷൻ, വിജിൽ ഇന്ത്യ മൂവ്മെന്റ്, എസ്.എൻ. യൂത്ത് മൂവ്മെന്റ് എന്നീ സംഘടനകൾ സമരത്തിൽ സഹകരിച്ചു. വലിയ ജനപങ്കാളിത്തം ധർണയിൽ ഉണ്ടാവുകയും പത്രമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വാർത്തയാവുകയും ചെയ്‌തു അന്നത്തെ സമരം.

1983 മാർച്ച് 3ന് &quot;ഭരണ ഭാഷ മലയാളമാക്കുക&quot; എന്ന കാതടപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യം നിയമസഭാ ഗാലറിയിൽനിന്നും മുഴങ്ങി. കുമ്പളം സോളമൻ, പി.എൻ. നെടുവേലി, പി.പി. പൊന്നൻ മാവേലിക്കര, സോളമൻ വേളാംചിറ, തോമസ് സി. ചിലമ്പിക്കുന്നേൽ, ഹരികുമാർ എന്നീ യുവരക്തങ്ങളാണ് ഭാഷാ പോരാളികളായത്. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന നോട്ടീസുകൾ സഭാതളത്തിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുകയും ചെയ്തു‌. സഭ നിർത്തിവെച്ചു. സ്പീക്കർ, മുഖ്യമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നിവർ ഉടൻ യോഗം കൂടി. സമരക്കാരെ യോഗത്തിനു മുന്നിൽ ഹാജരാക്കി. സമരക്കാരെ ശിക്ഷിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രമേയം മുഖ്യമന്ത്രി കെ. കരുണാകരൻ സഭക്കുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 1983 മാർച്ച് പതിമൂന്നാം തീയതി 5 മണി വരെ സമരഭടന്മാരെ പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിലടച്ചു.

മാതൃഭാഷകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രീതിയിൽ ഒരു ഭാഷാ നയം കേന്ദ്ര സർക്കാർ പുറത്തിറക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും നവംബർ ഒന്നു മുതൽ ഒരാഴ്ചക്കാലം ഭരണഭാഷാവാരമായി ആചരിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും ഡോ. ജോർജ് ഇരുമ്പയം, ഡോ. എം.കെ. സാനു, ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്‌ണയ്യർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1989ൽ രൂപപ്പെട്ട മലയാള സംരക്ഷണ വേദി എന്ന സംഘടനയായിരുന്നു. ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉന്നയിച്ച് 1991 മാർച്ച് 7 നു സെക്രട്ടേറിയറ്റ് നടയിൽ കുത്തിയിരുപ്പ് സത്യഗ്രഹം നടത്തിയത് ഹരിദാസനും എം.കെ. ചാന്ദ് രാജും നേതൃത്വം കൊടുത്ത മലയാള സമിതിയുമായിരുന്നു.

2009ൽ ഡോ. പി. പവിത്രൻ, ഇ. ദിനേശൻ, ഡോ. ഹേമ ജോസഫ്, പ്രദീപൻ മാവ്, ഡോ. കെ.എം. ഭരതൻ, ആർ. ഷിജു തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മലയാള ഐക്യവേദി വടകരയിൽ രൂപപ്പെട്ടതോടെ ഭാഷാസമരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിനാണ് തിരികൊളുത്തിയത്. &quot;ഭരണവും പഠനവും കോടതിയും മാതൃഭാഷയിൽ&quot; എന്നതായിരുന്നു സംഘടനയുടെ മുദ്രാവാക്യം. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ആശയ പ്രചാരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച മലയാള ഐക്യവേദി സർക്കാർ ഉത്തരവുകൾ, ബോർഡുകൾ, കടകളുടെ ബോർഡുകൾ തുടങ്ങിയവ മലയാളത്തിലാക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പ്രചാരണം നടത്തി. 2010ൽ വിവിധ ഭാഷാ സംഘടനകളെ യോജിപ്പിച്ച് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം എന്ന സമരസംഘത്തിനു രൂപംനൽകുകയും കോടതിയും ഭരണവും മലയാളത്തിലാക്കാൻ വേണ്ടിയും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും നിരവധി സമര പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തു. സുബൈർ അരിക്കുളം, ആർ. നന്ദകുമാർ, ഹരിദാസൻ തുടങ്ങിയവരാണിതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. 

2011 സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ ഒരു മാസക്കാലം ഐക്യ മലയാള പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിലാകെ കോടതിഭാഷാ പ്രചാരണം നടത്തി. “അറിയാനുള്ള അവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആണിക്കല്ലാണ്. വാദിക്കും പ്രതിക്കും മനസ്സിലാവാത്ത ഭാഷയിലാണ് ഇവിടെ വക്കീലന്മാർ വാദിക്കുന്നത്. എന്ത് കാരണത്താലാണ് തങ്ങളെ ശിക്ഷിച്ചത് എന്ന് വ്യക്തമായറിയാതെ എത്രയോ പേർ ഇപ്പോഴും നമ്മുടെ ജയിലുകളിലുണ്ട്. വളരെ കുറച്ചു പേർക്ക് മാത്രം അറിയാവുന്ന ഭാഷയിൽ കോടതി നടപടികൾ നടക്കുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള ജനങ്ങളുടെ അവകാശമാണ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ ജനാധിപത്യം പരിമിതപ്പെടുകയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്‌ടപ്പെടുകയാണ്. ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയിലാക്കുന്നതിനുള്ള സമരം, യഥാർഥത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ഭാഗം തന്നെയാണ്.&quot; കേരളത്തിലെമ്പാടും ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തകർ ബസ് സ്‌റ്റാൻഡുകളിലും മറ്റു പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലും മൈക്കിലൂടെയും അല്ലാതെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന വാക്കുകളാണിത്. പയ്യന്നൂർ മുതൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ ഒപ്പുശേഖരണം നടന്നു. എറണാകുളം 'സദ്‌ഗമയ'യിൽ നടന്ന ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ ജസ്‌റ്റിസ്. വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ ഭീമ ഹരജിയിലെ ആദ്യ ഒപ്പിട്ട് സമരം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. എം. ടിയും സുഗതകുമാരി ഉൾപ്പെടെ സാംസ്‌കാരിക നേതൃത്വവും സമരത്തിൽ അണിചേർന്നു. 10 വർഷക്കാലമായി കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കാനും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും എണ്ണമറ്റ സമരങ്ങളാണ് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം നടത്തിയത്. മലയാള ഭാഷാ ബില്ലിനായി 2013ൽ തിരുവനന്തപുരത്തു നടന്ന കെ.പി. രാമനുണ്ണിയുടെ അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരം, കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യമുന്നയിച്ച് 2016ൽ വി.പി. മാർക്കോസ്, സുരേഷ് പുത്തൻപറമ്പിൽ, അശ്വനി എ.പി, പി. പവിത്രൻ തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വാഹന പ്രചാരണ ജാഥ തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ടവയാണ്. ബിരുദം അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായ എല്ലാ പി.എസ്. സി പരീക്ഷകൾക്കും മലയാളത്തിൽ കൂടി ചോദ്യപേപ്പർ ലഭ്യമാക്കാൻ 2019 ആഗസ്‌റ്റ് 29 മുതൽ പി.എസ്.സി ഓഫിസിനു മുന്നിൽ നടത്തിയ അനിശ്ചിതകാല സത്യഗ്രഹത്തോടെ സംഘം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. എൻ.പി. പ്രിയേഷ് കുമാർ, എസ് . രൂപിമ, ആർ.എസ്. ശ്രേയ, പി. സുഭാഷ് കുമാർ, അനൂപ് വളാഞ്ചേരി എന്നിവരാണ് 19 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന സമരത്തിൽ നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിച്ചവർ. സെപ്റ്റംബർ 16ന് പരീക്ഷയിൽ മലയാളത്തിലും ചോദ്യങ്ങൾ നൽകാൻ പി.എസ്.സിയോട് മുഖ്യമന്ത്രി നിർദേശിച്ചതോടെയാണ് സമരം അവസാനിച്ചത്. 

07-02- 2000 ത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കാര വകുപ്പ് ഇറക്കിയ ഉത്തരവ് പ്രകാരം “കേരള പബ്ലിക് സർവിസ് കമീഷൻ നടത്തുന്ന എല്ലാ എഴുത്ത് പരീക്ഷകൾക്കും ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ള അവകാശം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു പേപ്പർ മലയാളത്തിൽ തന്നെ നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു.&quot;

ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുന്നതിനുള്ള മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ പ്രചരണ-സമര പരിപാടികൾ നിലവിലും സജീവമാണ്.

== വാർഷിക സമ്മേളനങ്ങൾ ==

* ഉദ്ഘാടനസമ്മേളനം 2009 നവം. 14,15

വടകര

* ഒന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - എറണാകുളം, കറുകുറ്റി 2010 നവം.20,21
* രണ്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം- കോഴിക്കോട്, യൂത്ത് ഹോസ്റ്റൽ വെസ്റ്റ് ഹിൽ 2011 ഡിസം. 3,4
* മൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം, തിരൂർ - തുഞ്ചൻ പറമ്പ് 2012 നവം. 24,25
* നാലാം വാർഷിക സമ്മേളനം- ഏറണാകുളം, അധ്യാപക ഭവൻ 2013 നവം.23,24
* അഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം - പാലക്കാട്, ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളേജ് 2014 നവം.29,30
* ആറാം വാർഷിക സമ്മേളനം- വയനാട്, കല്പറ്റ 2015 ഡിസം. 19,20
* എഴാം വാർഷിക സമ്മേളനം- തൃശൂർ, ചെറുതുരുത്തി 2017 ഫെബ്രു.25,27
* എട്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം-കണ്ണൂർ, പയ്യന്നൂർ, ശ്രീ നാരായണ വിദ്യാലയം. 2017 നവം.25, 26
* ഒമ്പതാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം കോട്ടക്കൽ രാജാസ് ഹൈസ്കൂൾ 2018 ഡിസം.1,2
* പത്താം വാർഷിക സമ്മേളനം - കൊല്ലം,ചാത്തന്നൂർ 2019 ഡിസം 27,29
* പതിനൊന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം 2021 ഓഗസ്റ്റ് 2,3,4,5  
* പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന സമ്മേളനം  ഫെബ്രുവരി 11,  12 കോട്ടയം 
* പതിമൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം  2024 ജനുവരി 20, 21 കറുകുറ്റി, എറണാകുളം 
* പതിനഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം, മാതൃഭാഷാ വിദ്യാലയം കാരപ്പറമ്പ്, കോഴിക്കോട് 2025 ഫെബ്രുവരി 7,8,9

* പതിനാറാം വാർഷിക സമ്മേളനം - അന്താരാഷ്ട്ര ദ്രാവിഡഭാഷാ പഠന കേന്ദ്രം,മേനംകുളം, തിരുവനന്തപുരം - 2025 നവംബർ 15,16

==ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ== 
* വിജ്ഞാനഭാഷാ വികസനം
* കോടതിഭാഷാപ്രശ്നം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233342/http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* എസ്. എസ്. എൽ. സി. ബുക്കിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിൽ പേര് എഴുതുന്നത് എടുത്തുകളയുന്നതിനെതിരെ
* കടകളുടെ ബോർഡുകള് മലയാളത്തിലാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് തൃശ്ശൂരിലെയും കോഴിക്കോട്ടെയും ആയിരക്കണക്കിന് കടകളിൽ കയറി പ്രചരണം നടത്തി. 
* 2010 നവംബറിൽ മലയാളം നിർബന്ധിത ഒന്നാംഭാഷയാക്കുന്നതിന് സർക്കാരിന് ഭീമഹർജി നൽകി
* ഒന്നാംഭാഷാസമരം
* കെ.എ.എസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബിരുദ തല പി.എസ്.സി പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിലും ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകളിലും കൂടി നടത്തുക.

* ശ്രേഷ്ഠഭാഷ
* 2017ലെ മലയാളഭാഷാ പഠന ആക്ട് 
* 2026ലെ മലയാളഭാഷാനിയമം  
* സഹകരണ ബോർഡ് പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിൽ
* ഭാഷാ വിഷയങ്ങൾ ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ ഡിഗ്രി-പിജി പരീക്ഷകളും മലയാളത്തിൽ 
* നിയമപഠനം മലയാളത്തിൽ
* നിയമപ്രവേശന പരീക്ഷകൾ

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>gy6mvuu8upeaabmucyjrbhr4xltgs8v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676375</id>
      <parentid>4676372</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VYSHNAVIV</username>
        <id>203557</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24397" sha1="9erdblxoe7jhbelo76rxtqcxupk30ec" xml:space="preserve">പൊതുരംഗത്ത് മലയാളഭാഷയുടെ സമഗ്രപുരോഗതി മുൻനിർത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണു മലയാള ഐക്യവേദി.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-palakkad-latest_news-443320.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/256610{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-421010.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://malayaalavedi1.blogspot.com/2009/12/blog-post.html|title=മലയാളവേദി കോട്ടയം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സതീഷ് കുമാർ സി കെ പ്രസിഡന്റും,ഡോ. അനൂപ് വളാഞ്ചേരി സെക്രട്ടറിയും.

മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ ഘടന


1. അടിസ്ഥാന ഘടകമെന്ന നിലയിൽ പ്രാദേശികതലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ കൂട്ടായ്മകൾ

2. ജില്ലാസമിതികൾ

3. സംസ്ഥാന തലത്തിലുള്ള പ്രവർത്തകസമിതി

4. സെക്രട്ടറിതലസമിതി

5. പ്രവർത്തകസമിതിയോട് നേരിട്ട് ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള താഴെ പറയുന്ന ഉപസമിതികൾ:

(i) ഭരണഭാഷാസമിതി

(ii) സ്കൂൾതല മലയാളസമിതി

(iii) സർവകലാശാലതലാ മലയാളസമിതി

(iv) വിജ്ഞാനമലയാളസമിതി

(v) വിവരസാങ്കേതികസമിതി

(vi) ജനകീയവികസനസമിതി

ഉപസമിതികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ദൈനംദിനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്ന വിദ്യാർത്ഥിവേദി മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ വിദ്യാർത്ഥികൂട്ടായ്മയാണ്

==ചരിത്രം== 
'ഭരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും മലയാളത്തിൽ' എന്ന മുദ്രാവാക്യമുയർത്തി 2009 നവം. 14,15 തിയതികളിൽ വടകര നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ചാണു മലയാള ഐക്യവേദി രൂപീകരിച്ചത്. 
2009 ലെ ബിരുദ പുനഃസംഘടനയിൽ മലയാളഭാഷയും സാഹിത്യവും പിന്തള്ളപ്പെട്ടതിനോടുള്ള പ്രതിഷേധമായി മാർച്ച് മാസത്തിൽ ആരംഭിച്ച കൂട്ടായ്മകൾ 
പൊതുപരിപാടി മുൻനിർത്തി മലയാള ഐക്യവേദി എന്ന സംഘടനയായി മാറുകയായിരുന്നു. ആവശ്യത്തിനായി സമാനാശയങ്ങളുള്ള  സംഘടനകളുമായിച്ചേർന്ന് ഐക്യമലയാളപ്രസ്ഥാനമെന്ന കുടക്കീഴിൽ സമരമാർഗ്ഗത്തിലാണ് സംഘടനയിപ്പോൾ. മലയാളഐക്യവേദിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം ഡോ.പി.പവിത്രന്റെ മാതൃഭാഷയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള സമരം , സുരേഷ് പുത്തൻ പറമ്പിൽ എഡിറ്റു ചെയ്ത അറിവും മലയാളവും എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  

==ഭരണഭാഷക്കായുള്ള സമരങ്ങൾ==

1982ലെ കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ, പി.എൻ. പണിക്കർ, പി.ടി. ഭാസ്‌കരപ്പണിക്കർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഭരണഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് വിവിധ സംഘടനകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനു മുന്നിൽ ധർണ നടന്നു. ഭരണപരിഷ്കാര വേദി, ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്ത്, അനൗപചാരിക സാക്ഷരതാ പ്രവർത്തനത്തിനു നേതൃത്വം കൊടുത്ത കാൻഫെഡ്, യുക്തിവാദി സംഘം, വില്ലേജ് സ്‌റ്റാഫ് അസോസിയേഷൻ, വിജിൽ ഇന്ത്യ മൂവ്മെന്റ്, എസ്.എൻ. യൂത്ത് മൂവ്മെന്റ് എന്നീ സംഘടനകൾ സമരത്തിൽ സഹകരിച്ചു. വലിയ ജനപങ്കാളിത്തം ധർണയിൽ ഉണ്ടാവുകയും പത്രമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വാർത്തയാവുകയും ചെയ്‌തു അന്നത്തെ സമരം.

1983 മാർച്ച് 3ന് &quot;ഭരണ ഭാഷ മലയാളമാക്കുക&quot; എന്ന കാതടപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യം നിയമസഭാ ഗാലറിയിൽനിന്നും മുഴങ്ങി. കുമ്പളം സോളമൻ, പി.എൻ. നെടുവേലി, പി.പി. പൊന്നൻ മാവേലിക്കര, സോളമൻ വേളാംചിറ, തോമസ് സി. ചിലമ്പിക്കുന്നേൽ, ഹരികുമാർ എന്നീ യുവരക്തങ്ങളാണ് ഭാഷാ പോരാളികളായത്. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന നോട്ടീസുകൾ സഭാതളത്തിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുകയും ചെയ്തു‌. സഭ നിർത്തിവെച്ചു. സ്പീക്കർ, മുഖ്യമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നിവർ ഉടൻ യോഗം കൂടി. സമരക്കാരെ യോഗത്തിനു മുന്നിൽ ഹാജരാക്കി. സമരക്കാരെ ശിക്ഷിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രമേയം മുഖ്യമന്ത്രി കെ. കരുണാകരൻ സഭക്കുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 1983 മാർച്ച് പതിമൂന്നാം തീയതി 5 മണി വരെ സമരഭടന്മാരെ പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിലടച്ചു.

മാതൃഭാഷകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രീതിയിൽ ഒരു ഭാഷാ നയം കേന്ദ്ര സർക്കാർ പുറത്തിറക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും നവംബർ ഒന്നു മുതൽ ഒരാഴ്ചക്കാലം ഭരണഭാഷാവാരമായി ആചരിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും ഡോ. ജോർജ് ഇരുമ്പയം, ഡോ. എം.കെ. സാനു, ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്‌ണയ്യർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1989ൽ രൂപപ്പെട്ട മലയാള സംരക്ഷണ വേദി എന്ന സംഘടനയായിരുന്നു. ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉന്നയിച്ച് 1991 മാർച്ച് 7 നു സെക്രട്ടേറിയറ്റ് നടയിൽ കുത്തിയിരുപ്പ് സത്യഗ്രഹം നടത്തിയത് ഹരിദാസനും എം.കെ. ചാന്ദ് രാജും നേതൃത്വം കൊടുത്ത മലയാള സമിതിയുമായിരുന്നു.

2009ൽ ഡോ. പി. പവിത്രൻ, ഇ. ദിനേശൻ, ഡോ. ഹേമ ജോസഫ്, പ്രദീപൻ മാവ്, ഡോ. കെ.എം. ഭരതൻ, ആർ. ഷിജു തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മലയാള ഐക്യവേദി വടകരയിൽ രൂപപ്പെട്ടതോടെ ഭാഷാസമരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിനാണ് തിരികൊളുത്തിയത്. &quot;ഭരണവും പഠനവും കോടതിയും മാതൃഭാഷയിൽ&quot; എന്നതായിരുന്നു സംഘടനയുടെ മുദ്രാവാക്യം. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ആശയ പ്രചാരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച മലയാള ഐക്യവേദി സർക്കാർ ഉത്തരവുകൾ, ബോർഡുകൾ, കടകളുടെ ബോർഡുകൾ തുടങ്ങിയവ മലയാളത്തിലാക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പ്രചാരണം നടത്തി. 2010ൽ വിവിധ ഭാഷാ സംഘടനകളെ യോജിപ്പിച്ച് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം എന്ന സമരസംഘത്തിനു രൂപംനൽകുകയും കോടതിയും ഭരണവും മലയാളത്തിലാക്കാൻ വേണ്ടിയും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും നിരവധി സമര പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തു. സുബൈർ അരിക്കുളം, ആർ. നന്ദകുമാർ, ഹരിദാസൻ തുടങ്ങിയവരാണിതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. 

2011 സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ ഒരു മാസക്കാലം ഐക്യ മലയാള പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിലാകെ കോടതിഭാഷാ പ്രചാരണം നടത്തി. “അറിയാനുള്ള അവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആണിക്കല്ലാണ്. വാദിക്കും പ്രതിക്കും മനസ്സിലാവാത്ത ഭാഷയിലാണ് ഇവിടെ വക്കീലന്മാർ വാദിക്കുന്നത്. എന്ത് കാരണത്താലാണ് തങ്ങളെ ശിക്ഷിച്ചത് എന്ന് വ്യക്തമായറിയാതെ എത്രയോ പേർ ഇപ്പോഴും നമ്മുടെ ജയിലുകളിലുണ്ട്. വളരെ കുറച്ചു പേർക്ക് മാത്രം അറിയാവുന്ന ഭാഷയിൽ കോടതി നടപടികൾ നടക്കുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള ജനങ്ങളുടെ അവകാശമാണ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ ജനാധിപത്യം പരിമിതപ്പെടുകയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്‌ടപ്പെടുകയാണ്. ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയിലാക്കുന്നതിനുള്ള സമരം, യഥാർഥത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ഭാഗം തന്നെയാണ്.&quot; കേരളത്തിലെമ്പാടും ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തകർ ബസ് സ്‌റ്റാൻഡുകളിലും മറ്റു പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലും മൈക്കിലൂടെയും അല്ലാതെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന വാക്കുകളാണിത്. പയ്യന്നൂർ മുതൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ ഒപ്പുശേഖരണം നടന്നു. എറണാകുളം 'സദ്‌ഗമയ'യിൽ നടന്ന ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ ജസ്‌റ്റിസ്. വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ ഭീമ ഹരജിയിലെ ആദ്യ ഒപ്പിട്ട് സമരം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. എം. ടിയും സുഗതകുമാരി ഉൾപ്പെടെ സാംസ്‌കാരിക നേതൃത്വവും സമരത്തിൽ അണിചേർന്നു. 10 വർഷക്കാലമായി കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കാനും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും എണ്ണമറ്റ സമരങ്ങളാണ് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം നടത്തിയത്. മലയാള ഭാഷാ ബില്ലിനായി 2013ൽ തിരുവനന്തപുരത്തു നടന്ന കെ.പി. രാമനുണ്ണിയുടെ അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരം, കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യമുന്നയിച്ച് 2016ൽ വി.പി. മാർക്കോസ്, സുരേഷ് പുത്തൻപറമ്പിൽ, അശ്വനി എ.പി, പി. പവിത്രൻ തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വാഹന പ്രചാരണ ജാഥ തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ടവയാണ്. ബിരുദം അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായ എല്ലാ പി.എസ്. സി പരീക്ഷകൾക്കും മലയാളത്തിൽ കൂടി ചോദ്യപേപ്പർ ലഭ്യമാക്കാൻ 2019 ആഗസ്‌റ്റ് 29 മുതൽ പി.എസ്.സി ഓഫിസിനു മുന്നിൽ നടത്തിയ അനിശ്ചിതകാല സത്യഗ്രഹത്തോടെ സംഘം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. എൻ.പി. പ്രിയേഷ് കുമാർ, എസ് . രൂപിമ, ആർ.എസ്. ശ്രേയ, പി. സുഭാഷ് കുമാർ, അനൂപ് വളാഞ്ചേരി എന്നിവരാണ് 19 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന സമരത്തിൽ നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിച്ചവർ. സെപ്റ്റംബർ 16ന് പരീക്ഷയിൽ മലയാളത്തിലും ചോദ്യങ്ങൾ നൽകാൻ പി.എസ്.സിയോട് മുഖ്യമന്ത്രി നിർദേശിച്ചതോടെയാണ് സമരം അവസാനിച്ചത്. 

07-02- 2000 ത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കാര വകുപ്പ് ഇറക്കിയ ഉത്തരവ് പ്രകാരം “കേരള പബ്ലിക് സർവിസ് കമീഷൻ നടത്തുന്ന എല്ലാ എഴുത്ത് പരീക്ഷകൾക്കും ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ള അവകാശം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു പേപ്പർ മലയാളത്തിൽ തന്നെ നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു.&quot;

ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുന്നതിനുള്ള മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ പ്രചരണ-സമര പരിപാടികൾ നിലവിലും സജീവമാണ്.

== വാർഷിക സമ്മേളനങ്ങൾ ==

* ഉദ്ഘാടനസമ്മേളനം 2009 നവം. 14,15

വടകര

* ഒന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - എറണാകുളം, കറുകുറ്റി 2010 നവം.20,21
* രണ്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം- കോഴിക്കോട്, യൂത്ത് ഹോസ്റ്റൽ വെസ്റ്റ് ഹിൽ 2011 ഡിസം. 3,4
* മൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം, തിരൂർ - തുഞ്ചൻ പറമ്പ് 2012 നവം. 24,25
* നാലാം വാർഷിക സമ്മേളനം- ഏറണാകുളം, അധ്യാപക ഭവൻ 2013 നവം.23,24
* അഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം - പാലക്കാട്, ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളേജ് 2014 നവം.29,30
* ആറാം വാർഷിക സമ്മേളനം- വയനാട്, കല്പറ്റ 2015 ഡിസം. 19,20
* എഴാം വാർഷിക സമ്മേളനം- തൃശൂർ, ചെറുതുരുത്തി 2017 ഫെബ്രു.25,27
* എട്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം-കണ്ണൂർ, പയ്യന്നൂർ, ശ്രീ നാരായണ വിദ്യാലയം. 2017 നവം.25, 26
* ഒമ്പതാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം കോട്ടക്കൽ രാജാസ് ഹൈസ്കൂൾ 2018 ഡിസം.1,2
* പത്താം വാർഷിക സമ്മേളനം - കൊല്ലം,ചാത്തന്നൂർ 2019 ഡിസം 27,29
* പതിനൊന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം 2021 ഓഗസ്റ്റ് 2,3,4,5  
* പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന സമ്മേളനം  ഫെബ്രുവരി 11,  12 കോട്ടയം 
* പതിമൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം  2024 ജനുവരി 20, 21 കറുകുറ്റി, എറണാകുളം 
* പതിനഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം, മാതൃഭാഷാ വിദ്യാലയം കാരപ്പറമ്പ്, കോഴിക്കോട് 2025 ഫെബ്രുവരി 7,8,9

* പതിനാറാം വാർഷിക സമ്മേളനം - അന്താരാഷ്ട്ര ദ്രാവിഡഭാഷാ പഠന കേന്ദ്രം,മേനംകുളം, തിരുവനന്തപുരം - 2025 നവംബർ 15,16

==ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ== 
* വിജ്ഞാനഭാഷാ വികസനം
* കോടതിഭാഷാപ്രശ്നം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233342/http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* എസ്. എസ്. എൽ. സി. ബുക്കിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിൽ പേര് എഴുതുന്നത് എടുത്തുകളയുന്നതിനെതിരെ
* കടകളുടെ ബോർഡുകള് മലയാളത്തിലാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് തൃശ്ശൂരിലെയും കോഴിക്കോട്ടെയും ആയിരക്കണക്കിന് കടകളിൽ കയറി പ്രചരണം നടത്തി. 
* 2010 നവംബറിൽ മലയാളം നിർബന്ധിത ഒന്നാംഭാഷയാക്കുന്നതിന് സർക്കാരിന് ഭീമഹർജി നൽകി
* ഒന്നാംഭാഷാസമരം
* കെ.എ.എസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബിരുദ തല പി.എസ്.സി പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിലും ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകളിലും കൂടി നടത്തുക.

* ശ്രേഷ്ഠഭാഷ
* 2017ലെ മലയാളഭാഷാ പഠന ആക്ട് 
* 2026ലെ മലയാളഭാഷാനിയമം  
* സഹകരണ ബോർഡ് പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിൽ
* ഭാഷാ വിഷയങ്ങൾ ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ ഡിഗ്രി-പിജി പരീക്ഷകളും മലയാളത്തിൽ 
* നിയമപഠനം മലയാളത്തിൽ
* നിയമപ്രവേശന പരീക്ഷകൾ


*മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ ഘടന*

1. അടിസ്ഥാന ഘടകമെന്ന നിലയിൽ പ്രാദേശികതലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ കൂട്ടായ്മകൾ

2. ജില്ലാസമിതികൾ

3. സംസ്ഥാന തലത്തിലുള്ള പ്രവർത്തകസമിതി

4. സെക്രട്ടറിതലസമിതി

5. പ്രവർത്തകസമിതിയോട് നേരിട്ട് ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള താഴെ പറയുന്ന ഉപസമിതികൾ:

(i) ഭരണഭാഷാസമിതി

(ii) സ്കൂൾതല മലയാളസമിതി

(iii) സർവകലാശാലതലാ മലയാളസമിതി

(iv) വിജ്ഞാനമലയാളസമിതി

(v) വിവരസാങ്കേതികസമിതി

(vi) ജനകീയവികസനസമിതി

ഉപസമിതികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ദൈനംദിനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്ന വിദ്യാർത്ഥിവേദി മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ വിദ്യാർത്ഥികൂട്ടായ്മയാണ്.

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>9erdblxoe7jhbelo76rxtqcxupk30ec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676400</id>
      <parentid>4676375</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T19:03:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VYSHNAVIV</username>
        <id>203557</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22953" sha1="o362n2x9c0sve835940vrpfrk1rp2xp" xml:space="preserve">പൊതുരംഗത്ത് മലയാളഭാഷയുടെ സമഗ്രപുരോഗതി മുൻനിർത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണു മലയാള ഐക്യവേദി.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-palakkad-latest_news-443320.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/256610{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-421010.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://malayaalavedi1.blogspot.com/2009/12/blog-post.html|title=മലയാളവേദി കോട്ടയം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സതീഷ് കുമാർ സി കെ പ്രസിഡന്റും,ഡോ. അനൂപ് വളാഞ്ചേരി സെക്രട്ടറിയും.

മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ ഘടന


1. അടിസ്ഥാന ഘടകമെന്ന നിലയിൽ പ്രാദേശികതലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ കൂട്ടായ്മകൾ

2. ജില്ലാസമിതികൾ

3. സംസ്ഥാന തലത്തിലുള്ള പ്രവർത്തകസമിതി

4. സെക്രട്ടറിതലസമിതി

5. പ്രവർത്തകസമിതിയോട് നേരിട്ട് ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള താഴെ പറയുന്ന ഉപസമിതികൾ:

(i) ഭരണഭാഷാസമിതി

(ii) സ്കൂൾതല മലയാളസമിതി

(iii) സർവകലാശാലതലാ മലയാളസമിതി

(iv) വിജ്ഞാനമലയാളസമിതി

(v) വിവരസാങ്കേതികസമിതി

(vi) ജനകീയവികസനസമിതി

ഉപസമിതികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ദൈനംദിനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്ന വിദ്യാർത്ഥിവേദി മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ വിദ്യാർത്ഥികൂട്ടായ്മയാണ്

==ചരിത്രം== 
'ഭരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും മലയാളത്തിൽ' എന്ന മുദ്രാവാക്യമുയർത്തി 2009 നവം. 14,15 തിയതികളിൽ വടകര നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ചാണു മലയാള ഐക്യവേദി രൂപീകരിച്ചത്. 
2009 ലെ ബിരുദ പുനഃസംഘടനയിൽ മലയാളഭാഷയും സാഹിത്യവും പിന്തള്ളപ്പെട്ടതിനോടുള്ള പ്രതിഷേധമായി മാർച്ച് മാസത്തിൽ ആരംഭിച്ച കൂട്ടായ്മകൾ 
പൊതുപരിപാടി മുൻനിർത്തി മലയാള ഐക്യവേദി എന്ന സംഘടനയായി മാറുകയായിരുന്നു. ആവശ്യത്തിനായി സമാനാശയങ്ങളുള്ള  സംഘടനകളുമായിച്ചേർന്ന് ഐക്യമലയാളപ്രസ്ഥാനമെന്ന കുടക്കീഴിൽ സമരമാർഗ്ഗത്തിലാണ് സംഘടനയിപ്പോൾ. മലയാളഐക്യവേദിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം ഡോ.പി.പവിത്രന്റെ മാതൃഭാഷയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള സമരം , സുരേഷ് പുത്തൻ പറമ്പിൽ എഡിറ്റു ചെയ്ത അറിവും മലയാളവും എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  

==ഭരണഭാഷക്കായുള്ള സമരങ്ങൾ==

1982ലെ കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ, പി.എൻ. പണിക്കർ, പി.ടി. ഭാസ്‌കരപ്പണിക്കർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഭരണഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് വിവിധ സംഘടനകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനു മുന്നിൽ ധർണ നടന്നു. ഭരണപരിഷ്കാര വേദി, ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്ത്, അനൗപചാരിക സാക്ഷരതാ പ്രവർത്തനത്തിനു നേതൃത്വം കൊടുത്ത കാൻഫെഡ്, യുക്തിവാദി സംഘം, വില്ലേജ് സ്‌റ്റാഫ് അസോസിയേഷൻ, വിജിൽ ഇന്ത്യ മൂവ്മെന്റ്, എസ്.എൻ. യൂത്ത് മൂവ്മെന്റ് എന്നീ സംഘടനകൾ സമരത്തിൽ സഹകരിച്ചു. വലിയ ജനപങ്കാളിത്തം ധർണയിൽ ഉണ്ടാവുകയും പത്രമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വാർത്തയാവുകയും ചെയ്‌തു അന്നത്തെ സമരം.

1983 മാർച്ച് 3ന് &quot;ഭരണ ഭാഷ മലയാളമാക്കുക&quot; എന്ന കാതടപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യം നിയമസഭാ ഗാലറിയിൽനിന്നും മുഴങ്ങി. കുമ്പളം സോളമൻ, പി.എൻ. നെടുവേലി, പി.പി. പൊന്നൻ മാവേലിക്കര, സോളമൻ വേളാംചിറ, തോമസ് സി. ചിലമ്പിക്കുന്നേൽ, ഹരികുമാർ എന്നീ യുവരക്തങ്ങളാണ് ഭാഷാ പോരാളികളായത്. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന നോട്ടീസുകൾ സഭാതളത്തിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുകയും ചെയ്തു‌. സഭ നിർത്തിവെച്ചു. സ്പീക്കർ, മുഖ്യമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നിവർ ഉടൻ യോഗം കൂടി. സമരക്കാരെ യോഗത്തിനു മുന്നിൽ ഹാജരാക്കി. സമരക്കാരെ ശിക്ഷിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രമേയം മുഖ്യമന്ത്രി കെ. കരുണാകരൻ സഭക്കുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 1983 മാർച്ച് പതിമൂന്നാം തീയതി 5 മണി വരെ സമരഭടന്മാരെ പൂജപ്പുര സെൻട്രൽ ജയിലിലടച്ചു.

മാതൃഭാഷകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രീതിയിൽ ഒരു ഭാഷാ നയം കേന്ദ്ര സർക്കാർ പുറത്തിറക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും നവംബർ ഒന്നു മുതൽ ഒരാഴ്ചക്കാലം ഭരണഭാഷാവാരമായി ആചരിക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ടതും ഡോ. ജോർജ് ഇരുമ്പയം, ഡോ. എം.കെ. സാനു, ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്‌ണയ്യർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1989ൽ രൂപപ്പെട്ട മലയാള സംരക്ഷണ വേദി എന്ന സംഘടനയായിരുന്നു. ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉന്നയിച്ച് 1991 മാർച്ച് 7 നു സെക്രട്ടേറിയറ്റ് നടയിൽ കുത്തിയിരുപ്പ് സത്യഗ്രഹം നടത്തിയത് ഹരിദാസനും എം.കെ. ചാന്ദ് രാജും നേതൃത്വം കൊടുത്ത മലയാള സമിതിയുമായിരുന്നു.

2009ൽ ഡോ. പി. പവിത്രൻ, ഇ. ദിനേശൻ, ഡോ. ഹേമ ജോസഫ്, പ്രദീപൻ മാവ്, ഡോ. കെ.എം. ഭരതൻ, ആർ. ഷിജു തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മലയാള ഐക്യവേദി വടകരയിൽ രൂപപ്പെട്ടതോടെ ഭാഷാസമരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിനാണ് തിരികൊളുത്തിയത്. &quot;ഭരണവും പഠനവും കോടതിയും മാതൃഭാഷയിൽ&quot; എന്നതായിരുന്നു സംഘടനയുടെ മുദ്രാവാക്യം. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ആശയ പ്രചാരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച മലയാള ഐക്യവേദി സർക്കാർ ഉത്തരവുകൾ, ബോർഡുകൾ, കടകളുടെ ബോർഡുകൾ തുടങ്ങിയവ മലയാളത്തിലാക്കണം എന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പ്രചാരണം നടത്തി. 2010ൽ വിവിധ ഭാഷാ സംഘടനകളെ യോജിപ്പിച്ച് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം എന്ന സമരസംഘത്തിനു രൂപംനൽകുകയും കോടതിയും ഭരണവും മലയാളത്തിലാക്കാൻ വേണ്ടിയും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും നിരവധി സമര പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തു. സുബൈർ അരിക്കുളം, ആർ. നന്ദകുമാർ, ഹരിദാസൻ തുടങ്ങിയവരാണിതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. 

2011 സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ ഒരു മാസക്കാലം ഐക്യ മലയാള പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിലാകെ കോടതിഭാഷാ പ്രചാരണം നടത്തി. “അറിയാനുള്ള അവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആണിക്കല്ലാണ്. വാദിക്കും പ്രതിക്കും മനസ്സിലാവാത്ത ഭാഷയിലാണ് ഇവിടെ വക്കീലന്മാർ വാദിക്കുന്നത്. എന്ത് കാരണത്താലാണ് തങ്ങളെ ശിക്ഷിച്ചത് എന്ന് വ്യക്തമായറിയാതെ എത്രയോ പേർ ഇപ്പോഴും നമ്മുടെ ജയിലുകളിലുണ്ട്. വളരെ കുറച്ചു പേർക്ക് മാത്രം അറിയാവുന്ന ഭാഷയിൽ കോടതി നടപടികൾ നടക്കുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള ജനങ്ങളുടെ അവകാശമാണ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ ജനാധിപത്യം പരിമിതപ്പെടുകയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്‌ടപ്പെടുകയാണ്. ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയിലാക്കുന്നതിനുള്ള സമരം, യഥാർഥത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ഭാഗം തന്നെയാണ്.&quot; കേരളത്തിലെമ്പാടും ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തകർ ബസ് സ്‌റ്റാൻഡുകളിലും മറ്റു പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലും മൈക്കിലൂടെയും അല്ലാതെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന വാക്കുകളാണിത്. പയ്യന്നൂർ മുതൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ ഒപ്പുശേഖരണം നടന്നു. എറണാകുളം 'സദ്‌ഗമയ'യിൽ നടന്ന ഉദ്ഘാടന പരിപാടിയിൽ ജസ്‌റ്റിസ്. വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ ഭീമ ഹരജിയിലെ ആദ്യ ഒപ്പിട്ട് സമരം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. എം. ടിയും സുഗതകുമാരി ഉൾപ്പെടെ സാംസ്‌കാരിക നേതൃത്വവും സമരത്തിൽ അണിചേർന്നു. 10 വർഷക്കാലമായി കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കാനും സമഗ്ര മലയാള നിയമത്തിനായും എണ്ണമറ്റ സമരങ്ങളാണ് ഐക്യമലയാള പ്രസ്ഥാനം നടത്തിയത്. മലയാള ഭാഷാ ബില്ലിനായി 2013ൽ തിരുവനന്തപുരത്തു നടന്ന കെ.പി. രാമനുണ്ണിയുടെ അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരം, കോടതിഭാഷ മലയാളമാക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യമുന്നയിച്ച് 2016ൽ വി.പി. മാർക്കോസ്, സുരേഷ് പുത്തൻപറമ്പിൽ, അശ്വനി എ.പി, പി. പവിത്രൻ തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വാഹന പ്രചാരണ ജാഥ തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ടവയാണ്. ബിരുദം അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായ എല്ലാ പി.എസ്. സി പരീക്ഷകൾക്കും മലയാളത്തിൽ കൂടി ചോദ്യപേപ്പർ ലഭ്യമാക്കാൻ 2019 ആഗസ്‌റ്റ് 29 മുതൽ പി.എസ്.സി ഓഫിസിനു മുന്നിൽ നടത്തിയ അനിശ്ചിതകാല സത്യഗ്രഹത്തോടെ സംഘം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. എൻ.പി. പ്രിയേഷ് കുമാർ, എസ് . രൂപിമ, ആർ.എസ്. ശ്രേയ, പി. സുഭാഷ് കുമാർ, അനൂപ് വളാഞ്ചേരി എന്നിവരാണ് 19 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന സമരത്തിൽ നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിച്ചവർ. സെപ്റ്റംബർ 16ന് പരീക്ഷയിൽ മലയാളത്തിലും ചോദ്യങ്ങൾ നൽകാൻ പി.എസ്.സിയോട് മുഖ്യമന്ത്രി നിർദേശിച്ചതോടെയാണ് സമരം അവസാനിച്ചത്. 

07-02- 2000 ത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണപരിഷ്കാര വകുപ്പ് ഇറക്കിയ ഉത്തരവ് പ്രകാരം “കേരള പബ്ലിക് സർവിസ് കമീഷൻ നടത്തുന്ന എല്ലാ എഴുത്ത് പരീക്ഷകൾക്കും ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ള അവകാശം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു പേപ്പർ മലയാളത്തിൽ തന്നെ നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു.&quot;

ഭരണഭാഷ പൂർണമായും മലയാളമാക്കുന്നതിനുള്ള മലയാള ഐക്യവേദിയുടെ പ്രചരണ-സമര പരിപാടികൾ നിലവിലും സജീവമാണ്.

== വാർഷിക സമ്മേളനങ്ങൾ ==

* ഉദ്ഘാടനസമ്മേളനം 2009 നവം. 14,15

വടകര

* ഒന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - എറണാകുളം, കറുകുറ്റി 2010 നവം.20,21
* രണ്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം- കോഴിക്കോട്, യൂത്ത് ഹോസ്റ്റൽ വെസ്റ്റ് ഹിൽ 2011 ഡിസം. 3,4
* മൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം, തിരൂർ - തുഞ്ചൻ പറമ്പ് 2012 നവം. 24,25
* നാലാം വാർഷിക സമ്മേളനം- ഏറണാകുളം, അധ്യാപക ഭവൻ 2013 നവം.23,24
* അഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം - പാലക്കാട്, ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളേജ് 2014 നവം.29,30
* ആറാം വാർഷിക സമ്മേളനം- വയനാട്, കല്പറ്റ 2015 ഡിസം. 19,20
* എഴാം വാർഷിക സമ്മേളനം- തൃശൂർ, ചെറുതുരുത്തി 2017 ഫെബ്രു.25,27
* എട്ടാം വാർഷിക സമ്മേളനം-കണ്ണൂർ, പയ്യന്നൂർ, ശ്രീ നാരായണ വിദ്യാലയം. 2017 നവം.25, 26
* ഒമ്പതാം വാർഷിക സമ്മേളനം - മലപ്പുറം കോട്ടക്കൽ രാജാസ് ഹൈസ്കൂൾ 2018 ഡിസം.1,2
* പത്താം വാർഷിക സമ്മേളനം - കൊല്ലം,ചാത്തന്നൂർ 2019 ഡിസം 27,29
* പതിനൊന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം 2021 ഓഗസ്റ്റ് 2,3,4,5  
* പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന സമ്മേളനം  ഫെബ്രുവരി 11,  12 കോട്ടയം 
* പതിമൂന്നാം വാർഷിക സമ്മേളനം  2024 ജനുവരി 20, 21 കറുകുറ്റി, എറണാകുളം 
* പതിനഞ്ചാം വാർഷിക സമ്മേളനം, മാതൃഭാഷാ വിദ്യാലയം കാരപ്പറമ്പ്, കോഴിക്കോട് 2025 ഫെബ്രുവരി 7,8,9

* പതിനാറാം വാർഷിക സമ്മേളനം - അന്താരാഷ്ട്ര ദ്രാവിഡഭാഷാ പഠന കേന്ദ്രം,മേനംകുളം, തിരുവനന്തപുരം - 2025 നവംബർ 15,16

==ഇടപെട്ട പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ== 
* വിജ്ഞാനഭാഷാ വികസനം
* കോടതിഭാഷാപ്രശ്നം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233342/http://janayugomonline.com/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* എസ്. എസ്. എൽ. സി. ബുക്കിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിൽ പേര് എഴുതുന്നത് എടുത്തുകളയുന്നതിനെതിരെ
* കടകളുടെ ബോർഡുകള് മലയാളത്തിലാക്കുക എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് തൃശ്ശൂരിലെയും കോഴിക്കോട്ടെയും ആയിരക്കണക്കിന് കടകളിൽ കയറി പ്രചരണം നടത്തി. 
* 2010 നവംബറിൽ മലയാളം നിർബന്ധിത ഒന്നാംഭാഷയാക്കുന്നതിന് സർക്കാരിന് ഭീമഹർജി നൽകി
* ഒന്നാംഭാഷാസമരം
* കെ.എ.എസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബിരുദ തല പി.എസ്.സി പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിലും ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകളിലും കൂടി നടത്തുക.

* ശ്രേഷ്ഠഭാഷ
* 2017ലെ മലയാളഭാഷാ പഠന ആക്ട് 
* 2026ലെ മലയാളഭാഷാനിയമം  
* സഹകരണ ബോർഡ് പരീക്ഷകൾ മലയാളത്തിൽ
* ഭാഷാ വിഷയങ്ങൾ ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ ഡിഗ്രി-പിജി പരീക്ഷകളും മലയാളത്തിൽ 
* നിയമപഠനം മലയാളത്തിൽ
* നിയമപ്രവേശന പരീക്ഷകൾ

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>o362n2x9c0sve835940vrpfrk1rp2xp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊല്ലത്തെ തുരുത്തുകൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>306512</id>
    <revision>
      <id>4676399</id>
      <parentid>4087202</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T19:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2952" sha1="pbm4dalpsstjzanhwzz9tee6xlrw8dy" xml:space="preserve">{{prettyurl|Islands_of_Kollam}}അഷ്ടമുടിക്കായലിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊല്ലം നഗരത്തിനു ചുറ്റുപാടായി ഒരു തണ്ണീർത്തടത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. അഷ്ടമുടിക്കായലിൽ ഒട്ടനവധി തുരുത്തുകളുണ്ട്. അഷ്ടമുടിക്കായൽ കല്ലടയാറുമായി ചേരുന്ന ഭാഗത്തുള്ള മൺറോ തുരുത്തും ചവറ തെക്കുംഭാഗവുമാണിതിൽ പ്രധാനം. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayalamemagazine.com/kerala-islands/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-25 |archive-date=2014-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140309221053/http://malayalamemagazine.com/kerala-islands/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/munroe-island/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221052/http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/munroe-island/ |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==കൊല്ലത്തെ തുരുത്തുകൾ== 
* മൺറോ തുരുത്ത് 
* പേഴുംതുരുത്ത്
* സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ ദ്വീപ് 
* പൂത്തുരുത്ത് 
* വെളിത്തുരുത്ത്
* പന്നയ്ക്കത്തുരുത്ത്
* പട്ടന്തുരുത്ത് 
* പള്ളിയാത്തുരുത്ത്
* ദളവാപുരം
* മേരിലാന്റ്
* ചവറ തെക്കുംഭാഗം
* പെരുങ്ങാലം
* ഫാത്തിമത്തുരുത്ത്
* ഭവാനിത്തുരുത്ത്
* ഇടത്തുരുത്ത്

==മൂന്നു വശം വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മുനമ്പുകൾ ==
* പ്രാക്കുളം (സാമ്പ്രാണിക്കോടി)
* കുരീപ്പുഴ
* മതിലിൽ
* അഷ്ടമുടി
* പെരുമൺ
* വെള്ളിമൺ
* തേവള്ളി
* കാഞ്ഞിരക്കോട്
* പടപ്പാക്കര (കുതിരമുനമ്പ്)

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

{{Kollam}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദ്വീപുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ല]]
{{കൊല്ലം ജില്ല}}</text>
      <sha1>pbm4dalpsstjzanhwzz9tee6xlrw8dy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹൂതി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>310233</id>
    <revision>
      <id>4676457</id>
      <parentid>4676195</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94723" sha1="7zlvgt65ghhr115ka1fvbbs9y0poz25" xml:space="preserve">{{Infobox political party
| name = അൻസാർ അള്ളാഹ്
| native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}}
| native_name_lang = ar
| predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: &quot;വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്).&quot; ([[Quran 61:14]])
| image = 
| logo = Ansar Allah Logo.svg
| membership = 100,000 (2011)&lt;ref&gt;Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html &quot;Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens&quot;]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;200,000 (2020)&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;220,000 (2022)&lt;ref name=AAFC /&gt;&lt;br /&gt;350,000 (2024)&lt;ref name=&quot;AAFC&quot;&gt;{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}&lt;/ref&gt;
| religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}}
| flag = Ansarullah Flag Vector.svg
| founded = {{start date and age|1994}}
| ideology = {{tree list}}
* [[ഖൊമേനിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;congress&quot;&gt;{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}&lt;/ref&gt;
** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;&gt;{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}&lt;/ref&gt;
** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;&gt;{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
* [[അറബ് ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
** [[പാൻ-അറബിസം]]&lt;ref name=Houthis/&gt;
* [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
* [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}&lt;/ref&gt;
* [[ജനപക്ഷവാദം]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;
{{tree list/end}}
| lang1 = Ansar Allah
| name_lang1 = 
| leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)&lt;br /&gt;[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}&lt;br /&gt;(1994–2004)
| leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]]
| leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}&lt;/ref&gt;
| headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)&lt;br /&gt;[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]])
| country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;
| affiliation1_title = Allies
| affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|China}} (alleged)&lt;ref name=&quot;g416&quot;&gt;{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Iran}}&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that &quot;these efforts will continue.&quot; |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Iran_support /&gt;
| {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|&lt;ref name=&quot;Korea&quot;&gt;{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &amp;#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 1&quot;&gt;{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 2&quot;&gt;{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Oman}} (alleged,&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 01&quot;&gt;{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 02&quot;&gt;{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}&lt;/ref&gt; denied by Oman)&lt;ref name=&quot;Oman 03&quot;&gt;{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Russia}} (alleged)&lt;ref name=&quot;Mathews2024&quot;/&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state allies|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;&lt;ref name=Iran_support/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}&lt;/ref&gt; pro-Houthi faction since 2017)&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Hezbollah}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Najran&quot;&gt;{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} &quot;A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Hamas}} (since 2021)&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|al-Shabaab}} (alleged)&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Former allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Ba'athist Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}&lt;/ref&gt; (until 2023)&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| affiliation2_title = Opponents
| affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])
| {{flag|Saudi Arabia}}
| {{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Kosovo}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Somalia}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Senegal}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Belgium}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|France}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC22032022&quot;&gt;{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Netherlands}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United States}}&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;m.jpost.com&quot;&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United Kingdom}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Canada}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Israel}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Seychelles}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|New Zealand}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|South Korea}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Sri Lanka}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Ukraine}}&lt;ref name=&quot;Ukraine&quot;&gt;{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state opponents|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;{{tree list}}
* {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction)
* {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}&lt;/ref&gt;
** {{flag|Hamas}} (until 2021)&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
{{tree list/end}}{{unbulletedlist|
{{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=salafi/&gt;
| {{flag|Islamic State}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| blank1_title = Designated as terror group by
| blank1 = {{unbulletedlist|
{{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}&lt;ref name=&quot;CostaRica&quot; /&gt;
| {{flag|ഇറാഖ്}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (November–December 2025)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&amp;cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&amp;ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &amp;#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Malaysia}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref name=&quot;Aussie Terror&quot;&gt;{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JP - Aus&quot;&gt;{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കാനഡ}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}&lt;/ref&gt;}}
| founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]
| international = [[Axis of Resistance]] (informal)
| website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}}
| wing1_title = 
| wing1 = 
| colorcode = {{party color|Houthis}}
| blank2 = {{tree list}}
* [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]]
** [[Houthi insurgency]]
** [[Yemeni revolution]]
*** [[Yemeni crisis]]
**** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]]
***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]]
***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]]
* [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]]
* [[Arab–Israeli conflict]]
** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]]
*** [[Red Sea crisis]]
**** [[Operation Prosperity Guardian]]
**** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US &amp; UK missile strikes in Yemen]]
*** [[2026 Iran war]]
**** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]]
{{tree list/end}}
| blank2_title = Battles and wars
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘''അൻസാറുള്ളാ''‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാക്കളുടെ]] ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദിച്ചുയർന്ന ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Naar-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ‘''ബിലീവ് യൂത്ത്''’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ ഉരുണ്ടുകൂടിയ തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]]


[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും&lt;ref name=&quot;Al-HajYoussef&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2016&quot; /&gt; ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;HRW070415&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q &amp; A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-20222&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Euronews-2019&quot; /&gt;സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a&quot;&gt;{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Streuly-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;alaraby&quot;&gt;{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}&lt;/ref&gt; തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GlobalVoicesorg-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot; /&gt;

തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.&lt;ref name=&quot;nagi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JUNEAU2&quot; /&gt; 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-20162&quot;&gt;{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;government&quot;&gt;{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Islam Hassan2&quot;&gt;{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}&lt;/ref&gt; ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;bbc111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;te111&quot; /&gt;

തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം&lt;ref name=&quot;JUNEAU22&quot;&gt;{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}&lt;/ref&gt; അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bbc who&quot;&gt;{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refworld&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nagi2&quot;&gt;{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-2022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Euronews-20192&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:President_Ali_Abdullah_Saleh.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|189x189ബിന്ദു|യെമൻ മുൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ് 2014 മുതൽ 2017-ൽ മരിക്കുന്നത് വരെ ഹൂതികളുമായി സഖ്യത്തിലായിരുന്നു. രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ആരോപിച്ച് ഹൂതികൾ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു.]]
സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro&quot;&gt;{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;RAND2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak&quot;&gt;{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്&lt;ref name=&quot;RAND&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ &quot;ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്&quot; സ്ഥാപിച്ചത്.

സാദയിൽ &quot;സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak2&quot; /&gt; &quot; 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;RAND3&quot; /&gt;{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;RAND4&quot; /&gt;{{rp|99}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;PoliticoMagazt,ine&quot;&gt;{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &quot;ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.&lt;ref name=&quot;IRIN22&quot; /&gt;  കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a2&quot; /&gt; 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro2&quot; /&gt; നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;&gt;{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}&lt;/ref&gt; 

വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}&lt;/ref&gt; ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}&lt;/ref&gt; 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}&lt;/ref&gt;

2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;NYT010715&quot;&gt;{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;government2&quot; /&gt; മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}&lt;/ref&gt;

മേഖലയിൽ അധിവസിക്കുന്ന സുന്നി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഹൂതികളിൽ നിന്ന് ഭാവിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ഭീഷണികൾ കണക്കിലെടുത്ത്, 2015 മാർച്ച് 27-ന് [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബഹ്റൈൻ|ബഹ്‌റൈൻ]], [[ഖത്തർ]], [[കുവൈറ്റ്]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ]], [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ത്]], [[ജോർദാൻ]], [[മൊറോക്കൊ|മൊറോക്കോ]], [[സുഡാൻ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഗൾഫ് സഖ്യം യെമനിൽ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി. വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ആസൂത്രണത്തിലും, അതുപോലെ തന്നെ ലോജിസ്റ്റിക്, രഹസ്യാന്വേഷണ പിന്തുണ നൽകുന്നതിലും സഹായിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കയും ഈ സൈനിക സഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി. ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള യെമനിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ സൗദി നേതൃത്വത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ നാവിക ഉപരോധത്തിൽ യു.എസ്. നാവികസേനയും സജീവമായി പങ്കുചേർന്നിരുന്നതോടെ യെമനിൽ ക്ഷാമം പടർന്നുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രധാന കാരണമായത് ഈ ഉപരോധമാണെന്ന് മാനുഷിക സഹായ സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

നാല് മാസം നീണ്ടുനിന്ന ഏദൻ യുദ്ധം (2015), 2015 മാർച്ച് 25-നും ജൂലൈ 22-നും ഇടയിൽ നടന്നു. അമേരിക്കയിലെ 'എസ്ക്വയർ' മാസികയുടെ 2015 സെപ്റ്റംബറിലെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ഒരു കാലത്ത് മുഖ്യധാരയ്ക്ക് പുറത്തുനിന്നിരുന്ന ഹൂതികൾ, ഇന്ന് യെമനിലെ ഏറ്റവും സുസ്ഥിരവും സംഘടിതവുമായ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. യെമനിലെ അനിശ്ചിതത്വമേറിയ പരിവർത്തന കാലഘട്ടം സൃഷ്ടിച്ച അധികാര ശൂന്യത, കൂടുതൽ ആളുകളെ ഹൂതികളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതിന് ഇടയാക്കി. മുമ്പ് ശക്തമായിരുന്ന പല രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികളും, വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടില്ലാതെ ചിതറിപ്പോയതോടെ ജനങ്ങളുടെ പിന്തുണയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയി. ഈ സാഹചര്യം, 'അൻസാർ അള്ളാ' (Ansar Allah) എന്ന പുതിയ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഹൂതികളെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ സ്വീകാര്യരാക്കിത്തീർത്തു.

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>7zlvgt65ghhr115ka1fvbbs9y0poz25</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676460</id>
      <parentid>4676457</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:34:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103539" sha1="dw04ea5yuv3ifpdybhb1irm8myfeow3" xml:space="preserve">{{Infobox political party
| name = അൻസാർ അള്ളാഹ്
| native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}}
| native_name_lang = ar
| predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: &quot;വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്).&quot; ([[Quran 61:14]])
| image = 
| logo = Ansar Allah Logo.svg
| membership = 100,000 (2011)&lt;ref&gt;Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html &quot;Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens&quot;]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;200,000 (2020)&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;220,000 (2022)&lt;ref name=AAFC /&gt;&lt;br /&gt;350,000 (2024)&lt;ref name=&quot;AAFC&quot;&gt;{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}&lt;/ref&gt;
| religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}}
| flag = Ansarullah Flag Vector.svg
| founded = {{start date and age|1994}}
| ideology = {{tree list}}
* [[ഖൊമേനിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;congress&quot;&gt;{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}&lt;/ref&gt;
** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;&gt;{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}&lt;/ref&gt;
** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;&gt;{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
* [[അറബ് ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
** [[പാൻ-അറബിസം]]&lt;ref name=Houthis/&gt;
* [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
* [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}&lt;/ref&gt;
* [[ജനപക്ഷവാദം]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;
{{tree list/end}}
| lang1 = Ansar Allah
| name_lang1 = 
| leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)&lt;br /&gt;[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}&lt;br /&gt;(1994–2004)
| leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]]
| leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}&lt;/ref&gt;
| headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)&lt;br /&gt;[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]])
| country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;
| affiliation1_title = Allies
| affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|China}} (alleged)&lt;ref name=&quot;g416&quot;&gt;{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Iran}}&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that &quot;these efforts will continue.&quot; |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Iran_support /&gt;
| {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|&lt;ref name=&quot;Korea&quot;&gt;{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &amp;#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 1&quot;&gt;{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 2&quot;&gt;{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Oman}} (alleged,&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 01&quot;&gt;{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 02&quot;&gt;{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}&lt;/ref&gt; denied by Oman)&lt;ref name=&quot;Oman 03&quot;&gt;{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Russia}} (alleged)&lt;ref name=&quot;Mathews2024&quot;/&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state allies|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;&lt;ref name=Iran_support/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}&lt;/ref&gt; pro-Houthi faction since 2017)&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Hezbollah}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Najran&quot;&gt;{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} &quot;A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Hamas}} (since 2021)&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|al-Shabaab}} (alleged)&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Former allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Ba'athist Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}&lt;/ref&gt; (until 2023)&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| affiliation2_title = Opponents
| affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])
| {{flag|Saudi Arabia}}
| {{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Kosovo}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Somalia}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Senegal}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Belgium}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|France}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC22032022&quot;&gt;{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Netherlands}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United States}}&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;m.jpost.com&quot;&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United Kingdom}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Canada}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Israel}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Seychelles}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|New Zealand}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|South Korea}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Sri Lanka}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Ukraine}}&lt;ref name=&quot;Ukraine&quot;&gt;{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state opponents|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;{{tree list}}
* {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction)
* {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}&lt;/ref&gt;
** {{flag|Hamas}} (until 2021)&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
{{tree list/end}}{{unbulletedlist|
{{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=salafi/&gt;
| {{flag|Islamic State}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| blank1_title = Designated as terror group by
| blank1 = {{unbulletedlist|
{{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}&lt;ref name=&quot;CostaRica&quot; /&gt;
| {{flag|ഇറാഖ്}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (November–December 2025)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&amp;cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&amp;ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &amp;#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Malaysia}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref name=&quot;Aussie Terror&quot;&gt;{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JP - Aus&quot;&gt;{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കാനഡ}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}&lt;/ref&gt;}}
| founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]
| international = [[Axis of Resistance]] (informal)
| website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}}
| wing1_title = 
| wing1 = 
| colorcode = {{party color|Houthis}}
| blank2 = {{tree list}}
* [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]]
** [[Houthi insurgency]]
** [[Yemeni revolution]]
*** [[Yemeni crisis]]
**** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]]
***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]]
***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]]
* [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]]
* [[Arab–Israeli conflict]]
** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]]
*** [[Red Sea crisis]]
**** [[Operation Prosperity Guardian]]
**** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US &amp; UK missile strikes in Yemen]]
*** [[2026 Iran war]]
**** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]]
{{tree list/end}}
| blank2_title = Battles and wars
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘''അൻസാറുള്ളാ''‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാക്കളുടെ]] ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദിച്ചുയർന്ന ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Naar-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ‘''ബിലീവ് യൂത്ത്''’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ ഉരുണ്ടുകൂടിയ തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]]


[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും&lt;ref name=&quot;Al-HajYoussef&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2016&quot; /&gt; ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;HRW070415&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q &amp; A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-20222&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Euronews-2019&quot; /&gt;സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a&quot;&gt;{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Streuly-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;alaraby&quot;&gt;{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}&lt;/ref&gt; തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GlobalVoicesorg-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot; /&gt;

തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.&lt;ref name=&quot;nagi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JUNEAU2&quot; /&gt; 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-20162&quot;&gt;{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;government&quot;&gt;{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Islam Hassan2&quot;&gt;{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}&lt;/ref&gt; ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;bbc111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;te111&quot; /&gt;

തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം&lt;ref name=&quot;JUNEAU22&quot;&gt;{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}&lt;/ref&gt; അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bbc who&quot;&gt;{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refworld&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nagi2&quot;&gt;{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-2022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Euronews-20192&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:President_Ali_Abdullah_Saleh.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|189x189ബിന്ദു|യെമൻ മുൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ് 2014 മുതൽ 2017-ൽ മരിക്കുന്നത് വരെ ഹൂതികളുമായി സഖ്യത്തിലായിരുന്നു. രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ആരോപിച്ച് ഹൂതികൾ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു.]]
സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro&quot;&gt;{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;RAND2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak&quot;&gt;{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്&lt;ref name=&quot;RAND&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ &quot;ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്&quot; സ്ഥാപിച്ചത്.

സാദയിൽ &quot;സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak2&quot; /&gt; &quot; 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;RAND3&quot; /&gt;{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;RAND4&quot; /&gt;{{rp|99}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;PoliticoMagazt,ine&quot;&gt;{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &quot;ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.&lt;ref name=&quot;IRIN22&quot; /&gt;  കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a2&quot; /&gt; 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro2&quot; /&gt; നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;&gt;{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}&lt;/ref&gt; 

വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}&lt;/ref&gt; ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}&lt;/ref&gt; 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}&lt;/ref&gt;

2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;NYT010715&quot;&gt;{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;government2&quot; /&gt; മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}&lt;/ref&gt;

മേഖലയിൽ അധിവസിക്കുന്ന സുന്നി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഹൂതികളിൽ നിന്ന് ഭാവിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ഭീഷണികൾ കണക്കിലെടുത്ത്, 2015 മാർച്ച് 27-ന് [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബഹ്റൈൻ|ബഹ്‌റൈൻ]], [[ഖത്തർ]], [[കുവൈറ്റ്]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ]], [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ത്]], [[ജോർദാൻ]], [[മൊറോക്കൊ|മൊറോക്കോ]], [[സുഡാൻ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഗൾഫ് സഖ്യം യെമനിൽ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=26 March 2015|title=Saudi 'Decisive Storm' waged to save Yemen|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327054325/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|archive-date=27 March 2015|newspaper=Al Arabiya News}}&lt;/ref&gt; വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ആസൂത്രണത്തിലും, അതുപോലെ തന്നെ ലോജിസ്റ്റിക്, രഹസ്യാന്വേഷണ പിന്തുണ നൽകുന്നതിലും സഹായിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കയും ഈ സൈനിക സഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Keane|first=Angela Greiling|date=26 March 2015|title=U.S. Backs Saudi-Led Yemeni Bombing With Logistics, Spying|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150329214914/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|archive-date=29 March 2015|newspaper=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള യെമനിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ സൗദി നേതൃത്വത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ നാവിക ഉപരോധത്തിൽ യു.എസ്. നാവികസേനയും സജീവമായി പങ്കുചേർന്നിരുന്നതോടെ&lt;ref&gt;[https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/ &quot;U.S. carrier moving off the coast of Yemen to block Iranian arms shipments&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225101926/https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/|date=25 December 2019}}. ''USA Today''. 20 April 2015.&lt;/ref&gt; യെമനിൽ ക്ഷാമം പടർന്നുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രധാന കാരണമായത് ഈ ഉപരോധമാണെന്ന് മാനുഷിക സഹായ സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=McKernan|first=Bethan|date=7 November 2018|title=Battle rages in Yemen's vital port as showdown looms|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181107073244/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|archive-date=7 November 2018|access-date=12 January 2024|work=The Guardian|quote=The port has been blockaded by the Saudi-led coalition for the past three years, a decision aid organizations say has been the main contributing factor to the famine that threatens to engulf half of Yemen's 28 million population.}}&lt;/ref&gt;

നാല് മാസം നീണ്ടുനിന്ന ഏദൻ യുദ്ധം (2015), 2015 മാർച്ച് 25-നും ജൂലൈ 22-നും ഇടയിൽ നടന്നു. അമേരിക്കയിലെ 'എസ്ക്വയർ' മാസികയുടെ 2015 സെപ്റ്റംബറിലെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ഒരു കാലത്ത് മുഖ്യധാരയ്ക്ക് പുറത്തുനിന്നിരുന്ന ഹൂതികൾ, ഇന്ന് യെമനിലെ ഏറ്റവും സുസ്ഥിരവും സംഘടിതവുമായ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. യെമനിലെ അനിശ്ചിതത്വമേറിയ പരിവർത്തന കാലഘട്ടം സൃഷ്ടിച്ച അധികാര ശൂന്യത, കൂടുതൽ ആളുകളെ ഹൂതികളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതിന് ഇടയാക്കി. മുമ്പ് ശക്തമായിരുന്ന പല രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികളും, വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടില്ലാതെ ചിതറിപ്പോയതോടെ ജനങ്ങളുടെ പിന്തുണയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയി. ഈ സാഹചര്യം, 'അൻസാർ അള്ളാ' (Ansar Allah) എന്ന പുതിയ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഹൂതികളെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ സ്വീകാര്യരാക്കിത്തീർത്തു.&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;&gt;{{cite news|last=Plotter|first=Alex|date=4 June 2015|title=Yemen in crisis|url=http://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723004015/https://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war|archive-date=23 July 2018|access-date=5 September 2015|newspaper=Esquire}}&lt;/ref&gt;

സാലിഹിന്റെ മരണത്തിന് മൂന്ന് മാസം മുമ്പ്, അദ്ദേഹവും യു.എ.ഇ.യും തമ്മിൽ സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറിയത് തങ്ങളുടെ സംഘം കണ്ടെത്തിയിരുന്നതായി ഹൂതി വക്താവ് മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം അറിയിച്ചു. സാലിഹും യു.എ.ഇ.യും കൂടാതെ റഷ്യ, ജോർദാൻ തുടങ്ങിയ മറ്റ് ചില രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ രഹസ്യസ്വഭാവമുള്ള സന്ദേശങ്ങളിലൂടെ ആശയവിനിമയം നടത്തിയിരുന്നതായി അദ്ദേഹം അൽ ജസീറയോട് ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/الحوثيون-رصدنا-رسائل-بين-صالح-وأبوظبي-قبل-3-شهور/|title=الحوثيون: رصدنا رسائل بين صالح وأبوظبي قبل 3 شهور|access-date=5 December 2017|date=4 December 2017|publisher=[[Al Khaleej (newspaper)|Al Khaleej]]|language=ar|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111140/http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%AB%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D9%86%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%88%D8%A3%D8%A8%D9%88%D8%B8%D8%A8%D9%8A-%D9%82%D8%A8%D9%84-3-%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1/|archive-date=15 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; സാലെയും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള സഖ്യം 2017-ന്റെ അവസാനത്തോടെ തകരുകയും,&lt;ref name=&quot;AJ_H-S&quot;&gt;{{cite news|last1=Edroos|first1=Faisal|date=4 December 2017|title=How did Yemen's Houthi-Saleh alliance collapse?|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519214826/https://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|archive-date=19 May 2019|access-date=4 December 2017|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; നവംബർ 28 മുതൽ സനാ നഗരത്തിൽ ഇരുകൂട്ടരും സായുധ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|title=Violence escalates in Sanaa as Saleh loyalists battle Houthis|access-date=2 December 2017|date=2 December 2017|publisher=[[Al Masdar News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519120403/https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|archive-date=19 May 2019|author=Leith Fadel|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഡിസംബർ 2-ന് ടെലിവിഷനിലൂടെ നടത്തിയ ഒരു പ്രസ്താവനയിൽ, താനും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വേർപിരിഞ്ഞതായി സാലെ അനുയായികളോട് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; രാജ്യം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ തന്റെ അനുയായികളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യവുമായി ചർച്ചയ്ക്ക് തയ്യാറാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി.&lt;ref name=&quot;AJ_H-S2&quot; /&gt; 2017 ഡിസംബർ 4-ന് സനായിലുള്ള സാലിഹിന്റെ വീടിനു നേരെ ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പോരാളികൾ ആക്രമണം നടത്തിയതായി പ്രദേശവാസികൾ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's Houthis blow up ex-president Saleh's house|url=https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125000314/https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|archive-date=25 November 2018|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt; അന്നുതന്നെ ഹൂതികൾ സാലിഹിനെ വധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;CNNobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's former President Ali Abdullah Saleh killed trying to flee Sanaa|url=https://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211225323/http://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|archive-date=11 December 2017|access-date=4 December 2017|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reutersobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's ex-president Saleh shot dead after switching sides in civil war|url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171204171345/https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|archive-date=4 December 2017|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>dw04ea5yuv3ifpdybhb1irm8myfeow3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676466</id>
      <parentid>4676460</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:01:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103972" sha1="698b280enqjgc63t52z1o6axo9lgij6" xml:space="preserve">{{Infobox political party
| name = അൻസാർ അള്ളാഹ്
| native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}}
| native_name_lang = ar
| predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: &quot;വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്).&quot; ([[Quran 61:14]])
| image = 
| logo = Ansar Allah Logo.svg
| membership = 100,000 (2011)&lt;ref&gt;Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html &quot;Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens&quot;]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;200,000 (2020)&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;220,000 (2022)&lt;ref name=AAFC /&gt;&lt;br /&gt;350,000 (2024)&lt;ref name=&quot;AAFC&quot;&gt;{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}&lt;/ref&gt;
| religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}}
| flag = Ansarullah Flag Vector.svg
| founded = {{start date and age|1994}}
| ideology = {{tree list}}
* [[ഖൊമേനിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;congress&quot;&gt;{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}&lt;/ref&gt;
** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;&gt;{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}&lt;/ref&gt;
** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;&gt;{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
* [[അറബ് ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
** [[പാൻ-അറബിസം]]&lt;ref name=Houthis/&gt;
* [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
* [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}&lt;/ref&gt;
* [[ജനപക്ഷവാദം]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;
{{tree list/end}}
| lang1 = Ansar Allah
| name_lang1 = 
| leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)&lt;br /&gt;[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}&lt;br /&gt;(1994–2004)
| leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]]
| leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}&lt;/ref&gt;
| headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)&lt;br /&gt;[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]])
| country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;
| affiliation1_title = Allies
| affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|China}} (alleged)&lt;ref name=&quot;g416&quot;&gt;{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Iran}}&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that &quot;these efforts will continue.&quot; |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Iran_support /&gt;
| {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|&lt;ref name=&quot;Korea&quot;&gt;{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &amp;#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 1&quot;&gt;{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 2&quot;&gt;{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Oman}} (alleged,&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 01&quot;&gt;{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 02&quot;&gt;{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}&lt;/ref&gt; denied by Oman)&lt;ref name=&quot;Oman 03&quot;&gt;{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Russia}} (alleged)&lt;ref name=&quot;Mathews2024&quot;/&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state allies|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;&lt;ref name=Iran_support/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}&lt;/ref&gt; pro-Houthi faction since 2017)&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Hezbollah}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Najran&quot;&gt;{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} &quot;A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Hamas}} (since 2021)&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|al-Shabaab}} (alleged)&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Former allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Ba'athist Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}&lt;/ref&gt; (until 2023)&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| affiliation2_title = Opponents
| affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])
| {{flag|Saudi Arabia}}
| {{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Kosovo}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Somalia}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Senegal}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Belgium}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|France}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC22032022&quot;&gt;{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Netherlands}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United States}}&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;m.jpost.com&quot;&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United Kingdom}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Canada}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Israel}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Seychelles}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|New Zealand}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|South Korea}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Sri Lanka}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Ukraine}}&lt;ref name=&quot;Ukraine&quot;&gt;{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state opponents|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;{{tree list}}
* {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction)
* {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}&lt;/ref&gt;
** {{flag|Hamas}} (until 2021)&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
{{tree list/end}}{{unbulletedlist|
{{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=salafi/&gt;
| {{flag|Islamic State}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| blank1_title = Designated as terror group by
| blank1 = {{unbulletedlist|
{{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}&lt;ref name=&quot;CostaRica&quot; /&gt;
| {{flag|ഇറാഖ്}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (November–December 2025)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&amp;cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&amp;ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &amp;#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Malaysia}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref name=&quot;Aussie Terror&quot;&gt;{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JP - Aus&quot;&gt;{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കാനഡ}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}&lt;/ref&gt;}}
| founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]
| international = [[Axis of Resistance]] (informal)
| website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}}
| wing1_title = 
| wing1 = 
| colorcode = {{party color|Houthis}}
| blank2 = {{tree list}}
* [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]]
** [[Houthi insurgency]]
** [[Yemeni revolution]]
*** [[Yemeni crisis]]
**** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]]
***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]]
***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]]
* [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]]
* [[Arab–Israeli conflict]]
** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]]
*** [[Red Sea crisis]]
**** [[Operation Prosperity Guardian]]
**** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US &amp; UK missile strikes in Yemen]]
*** [[2026 Iran war]]
**** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]]
{{tree list/end}}
| blank2_title = Battles and wars
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘''അൻസാറുള്ളാ''‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാക്കളുടെ]] ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദിച്ചുയർന്ന ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Naar-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ‘''ബിലീവ് യൂത്ത്''’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ ഉരുണ്ടുകൂടിയ തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]]


[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും&lt;ref name=&quot;Al-HajYoussef&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2016&quot; /&gt; ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;HRW070415&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q &amp; A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-20222&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Euronews-2019&quot; /&gt;സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a&quot;&gt;{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Streuly-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;alaraby&quot;&gt;{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}&lt;/ref&gt; തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GlobalVoicesorg-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot; /&gt;

തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.&lt;ref name=&quot;nagi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JUNEAU2&quot; /&gt; 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-20162&quot;&gt;{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;government&quot;&gt;{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Islam Hassan2&quot;&gt;{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}&lt;/ref&gt; ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;bbc111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;te111&quot; /&gt;

തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം&lt;ref name=&quot;JUNEAU22&quot;&gt;{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}&lt;/ref&gt; അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bbc who&quot;&gt;{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refworld&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nagi2&quot;&gt;{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-2022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Euronews-20192&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:President_Ali_Abdullah_Saleh.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|189x189ബിന്ദു|യെമൻ മുൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ് 2014 മുതൽ 2017-ൽ മരിക്കുന്നത് വരെ ഹൂതികളുമായി സഖ്യത്തിലായിരുന്നു. രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ആരോപിച്ച് ഹൂതികൾ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു.]]
സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro&quot;&gt;{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;RAND2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak&quot;&gt;{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്&lt;ref name=&quot;RAND&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ &quot;ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്&quot; സ്ഥാപിച്ചത്.

സാദയിൽ &quot;സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak2&quot; /&gt; &quot; 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;RAND3&quot; /&gt;{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;RAND4&quot; /&gt;{{rp|99}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;PoliticoMagazt,ine&quot;&gt;{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &quot;ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.&lt;ref name=&quot;IRIN22&quot; /&gt;  കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a2&quot; /&gt; 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro2&quot; /&gt; നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;&gt;{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}&lt;/ref&gt; 

വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}&lt;/ref&gt; ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}&lt;/ref&gt; 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}&lt;/ref&gt;

2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;NYT010715&quot;&gt;{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;government2&quot; /&gt; മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}&lt;/ref&gt;

മേഖലയിൽ അധിവസിക്കുന്ന സുന്നി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഹൂതികളിൽ നിന്ന് ഭാവിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ഭീഷണികൾ കണക്കിലെടുത്ത്, 2015 മാർച്ച് 27-ന് [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബഹ്റൈൻ|ബഹ്‌റൈൻ]], [[ഖത്തർ]], [[കുവൈറ്റ്]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ]], [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ത്]], [[ജോർദാൻ]], [[മൊറോക്കൊ|മൊറോക്കോ]], [[സുഡാൻ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഗൾഫ് സഖ്യം യെമനിൽ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=26 March 2015|title=Saudi 'Decisive Storm' waged to save Yemen|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327054325/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|archive-date=27 March 2015|newspaper=Al Arabiya News}}&lt;/ref&gt; വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ആസൂത്രണത്തിലും, അതുപോലെ തന്നെ ലോജിസ്റ്റിക്, രഹസ്യാന്വേഷണ പിന്തുണ നൽകുന്നതിലും സഹായിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കയും ഈ സൈനിക സഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Keane|first=Angela Greiling|date=26 March 2015|title=U.S. Backs Saudi-Led Yemeni Bombing With Logistics, Spying|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150329214914/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|archive-date=29 March 2015|newspaper=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള യെമനിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ സൗദി നേതൃത്വത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ നാവിക ഉപരോധത്തിൽ യു.എസ്. നാവികസേനയും സജീവമായി പങ്കുചേർന്നിരുന്നതോടെ&lt;ref&gt;[https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/ &quot;U.S. carrier moving off the coast of Yemen to block Iranian arms shipments&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225101926/https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/|date=25 December 2019}}. ''USA Today''. 20 April 2015.&lt;/ref&gt; യെമനിൽ ക്ഷാമം പടർന്നുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രധാന കാരണമായത് ഈ ഉപരോധമാണെന്ന് മാനുഷിക സഹായ സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=McKernan|first=Bethan|date=7 November 2018|title=Battle rages in Yemen's vital port as showdown looms|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181107073244/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|archive-date=7 November 2018|access-date=12 January 2024|work=The Guardian|quote=The port has been blockaded by the Saudi-led coalition for the past three years, a decision aid organizations say has been the main contributing factor to the famine that threatens to engulf half of Yemen's 28 million population.}}&lt;/ref&gt;

നാല് മാസം നീണ്ടുനിന്ന ഏദൻ യുദ്ധം (2015), 2015 മാർച്ച് 25-നും ജൂലൈ 22-നും ഇടയിൽ നടന്നു. അമേരിക്കയിലെ 'എസ്ക്വയർ' മാസികയുടെ 2015 സെപ്റ്റംബറിലെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ഒരു കാലത്ത് മുഖ്യധാരയ്ക്ക് പുറത്തുനിന്നിരുന്ന ഹൂതികൾ, ഇന്ന് യെമനിലെ ഏറ്റവും സുസ്ഥിരവും സംഘടിതവുമായ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. യെമനിലെ അനിശ്ചിതത്വമേറിയ പരിവർത്തന കാലഘട്ടം സൃഷ്ടിച്ച അധികാര ശൂന്യത, കൂടുതൽ ആളുകളെ ഹൂതികളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതിന് ഇടയാക്കി. മുമ്പ് ശക്തമായിരുന്ന പല രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികളും, വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടില്ലാതെ ചിതറിപ്പോയതോടെ ജനങ്ങളുടെ പിന്തുണയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയി. ഈ സാഹചര്യം, 'അൻസാർ അള്ളാ' (Ansar Allah) എന്ന പുതിയ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഹൂതികളെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ സ്വീകാര്യരാക്കിത്തീർത്തു.&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;&gt;{{cite news|last=Plotter|first=Alex|date=4 June 2015|title=Yemen in crisis|url=http://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723004015/https://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war|archive-date=23 July 2018|access-date=5 September 2015|newspaper=Esquire}}&lt;/ref&gt;

സാലിഹിന്റെ മരണത്തിന് മൂന്ന് മാസം മുമ്പ്, അദ്ദേഹവും യു.എ.ഇ.യും തമ്മിൽ സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറിയത് തങ്ങളുടെ സംഘം കണ്ടെത്തിയിരുന്നതായി ഹൂതി വക്താവ് മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം അറിയിച്ചു. സാലിഹും യു.എ.ഇ.യും കൂടാതെ റഷ്യ, ജോർദാൻ തുടങ്ങിയ മറ്റ് ചില രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ രഹസ്യസ്വഭാവമുള്ള സന്ദേശങ്ങളിലൂടെ ആശയവിനിമയം നടത്തിയിരുന്നതായി അദ്ദേഹം അൽ ജസീറയോട് ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/الحوثيون-رصدنا-رسائل-بين-صالح-وأبوظبي-قبل-3-شهور/|title=الحوثيون: رصدنا رسائل بين صالح وأبوظبي قبل 3 شهور|access-date=5 December 2017|date=4 December 2017|publisher=[[Al Khaleej (newspaper)|Al Khaleej]]|language=ar|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111140/http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%AB%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D9%86%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%88%D8%A3%D8%A8%D9%88%D8%B8%D8%A8%D9%8A-%D9%82%D8%A8%D9%84-3-%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1/|archive-date=15 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; സാലെയും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള സഖ്യം 2017-ന്റെ അവസാനത്തോടെ തകരുകയും,&lt;ref name=&quot;AJ_H-S3&quot;&gt;{{cite news|last1=Edroos|first1=Faisal|date=4 December 2017|title=How did Yemen's Houthi-Saleh alliance collapse?|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519214826/https://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|archive-date=19 May 2019|access-date=4 December 2017|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; നവംബർ 28 മുതൽ സനാ നഗരത്തിൽ ഇരുകൂട്ടരും സായുധ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|title=Violence escalates in Sanaa as Saleh loyalists battle Houthis|access-date=2 December 2017|date=2 December 2017|publisher=[[Al Masdar News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519120403/https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|archive-date=19 May 2019|author=Leith Fadel|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഡിസംബർ 2-ന് ടെലിവിഷനിലൂടെ നടത്തിയ ഒരു പ്രസ്താവനയിൽ, താനും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വേർപിരിഞ്ഞതായി സാലെ അനുയായികളോട് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; രാജ്യം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ തന്റെ അനുയായികളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യവുമായി ചർച്ചയ്ക്ക് തയ്യാറാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി.&lt;ref name=&quot;AJ_H-S&quot; /&gt;  2017 ഡിസംബർ 4-ന് സനായിലുള്ള സാലിഹിന്റെ വീടിനു നേരെ ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പോരാളികൾ ആക്രമണം നടത്തിയതായി പ്രദേശവാസികൾ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's Houthis blow up ex-president Saleh's house|url=https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125000314/https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|archive-date=25 November 2018|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt; അന്നുതന്നെ ഹൂതികൾ സാലിഹിനെ വധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;CNNobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's former President Ali Abdullah Saleh killed trying to flee Sanaa|url=https://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211225323/http://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|archive-date=11 December 2017|access-date=4 December 2017|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reutersobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's ex-president Saleh shot dead after switching sides in civil war|url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171204171345/https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|archive-date=4 December 2017|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>698b280enqjgc63t52z1o6axo9lgij6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676467</id>
      <parentid>4676466</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107949" sha1="skbsmbhyr9trth6ffk44jijonft2f0h" xml:space="preserve">{{Infobox political party
| name = അൻസാർ അള്ളാഹ്
| native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}}
| native_name_lang = ar
| predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: &quot;വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്).&quot; ([[Quran 61:14]])
| image = 
| logo = Ansar Allah Logo.svg
| membership = 100,000 (2011)&lt;ref&gt;Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html &quot;Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens&quot;]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;200,000 (2020)&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;220,000 (2022)&lt;ref name=AAFC /&gt;&lt;br /&gt;350,000 (2024)&lt;ref name=&quot;AAFC&quot;&gt;{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}&lt;/ref&gt;
| religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}}
| flag = Ansarullah Flag Vector.svg
| founded = {{start date and age|1994}}
| ideology = {{tree list}}
* [[ഖൊമേനിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;congress&quot;&gt;{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}&lt;/ref&gt;
** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;&gt;{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}&lt;/ref&gt;
** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;&gt;{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
* [[അറബ് ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
** [[പാൻ-അറബിസം]]&lt;ref name=Houthis/&gt;
* [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
* [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}&lt;/ref&gt;
* [[ജനപക്ഷവാദം]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;
{{tree list/end}}
| lang1 = Ansar Allah
| name_lang1 = 
| leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)&lt;br /&gt;[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}&lt;br /&gt;(1994–2004)
| leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]]
| leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}&lt;/ref&gt;
| headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)&lt;br /&gt;[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]])
| country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;
| affiliation1_title = Allies
| affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|China}} (alleged)&lt;ref name=&quot;g416&quot;&gt;{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Iran}}&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that &quot;these efforts will continue.&quot; |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Iran_support /&gt;
| {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|&lt;ref name=&quot;Korea&quot;&gt;{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &amp;#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 1&quot;&gt;{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 2&quot;&gt;{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Oman}} (alleged,&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 01&quot;&gt;{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 02&quot;&gt;{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}&lt;/ref&gt; denied by Oman)&lt;ref name=&quot;Oman 03&quot;&gt;{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Russia}} (alleged)&lt;ref name=&quot;Mathews2024&quot;/&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state allies|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;&lt;ref name=Iran_support/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}&lt;/ref&gt; pro-Houthi faction since 2017)&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Hezbollah}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Najran&quot;&gt;{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} &quot;A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Hamas}} (since 2021)&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|al-Shabaab}} (alleged)&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Former allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Ba'athist Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}&lt;/ref&gt; (until 2023)&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| affiliation2_title = Opponents
| affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])
| {{flag|Saudi Arabia}}
| {{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Kosovo}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Somalia}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Senegal}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Belgium}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|France}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC22032022&quot;&gt;{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Netherlands}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United States}}&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;m.jpost.com&quot;&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United Kingdom}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Canada}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Israel}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Seychelles}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|New Zealand}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|South Korea}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Sri Lanka}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Ukraine}}&lt;ref name=&quot;Ukraine&quot;&gt;{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state opponents|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;{{tree list}}
* {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction)
* {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}&lt;/ref&gt;
** {{flag|Hamas}} (until 2021)&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
{{tree list/end}}{{unbulletedlist|
{{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=salafi/&gt;
| {{flag|Islamic State}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| blank1_title = Designated as terror group by
| blank1 = {{unbulletedlist|
{{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}&lt;ref name=&quot;CostaRica&quot; /&gt;
| {{flag|ഇറാഖ്}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (November–December 2025)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&amp;cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&amp;ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &amp;#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Malaysia}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref name=&quot;Aussie Terror&quot;&gt;{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JP - Aus&quot;&gt;{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കാനഡ}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}&lt;/ref&gt;}}
| founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]
| international = [[Axis of Resistance]] (informal)
| website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}}
| wing1_title = 
| wing1 = 
| colorcode = {{party color|Houthis}}
| blank2 = {{tree list}}
* [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]]
** [[Houthi insurgency]]
** [[Yemeni revolution]]
*** [[Yemeni crisis]]
**** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]]
***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]]
***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]]
* [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]]
* [[Arab–Israeli conflict]]
** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]]
*** [[Red Sea crisis]]
**** [[Operation Prosperity Guardian]]
**** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US &amp; UK missile strikes in Yemen]]
*** [[2026 Iran war]]
**** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]]
{{tree list/end}}
| blank2_title = Battles and wars
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘''അൻസാറുള്ളാ''‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാക്കളുടെ]] ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദിച്ചുയർന്ന ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Naar-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ‘''ബിലീവ് യൂത്ത്''’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ ഉരുണ്ടുകൂടിയ തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]]


[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും&lt;ref name=&quot;Al-HajYoussef&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2016&quot; /&gt; ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;HRW070415&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q &amp; A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-20222&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Euronews-2019&quot; /&gt;സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a&quot;&gt;{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Streuly-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;alaraby&quot;&gt;{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}&lt;/ref&gt; തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GlobalVoicesorg-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot; /&gt;

തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.&lt;ref name=&quot;nagi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JUNEAU2&quot; /&gt; 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-20162&quot;&gt;{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;government&quot;&gt;{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Islam Hassan2&quot;&gt;{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}&lt;/ref&gt; ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;bbc111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;te111&quot; /&gt;

തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം&lt;ref name=&quot;JUNEAU22&quot;&gt;{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}&lt;/ref&gt; അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bbc who&quot;&gt;{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refworld&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nagi2&quot;&gt;{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-2022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Euronews-20192&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:President_Ali_Abdullah_Saleh.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|189x189ബിന്ദു|യെമൻ മുൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ് 2014 മുതൽ 2017-ൽ മരിക്കുന്നത് വരെ ഹൂതികളുമായി സഖ്യത്തിലായിരുന്നു. രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ആരോപിച്ച് ഹൂതികൾ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു.]]
സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro&quot;&gt;{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;RAND2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak&quot;&gt;{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്&lt;ref name=&quot;RAND&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ &quot;ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്&quot; സ്ഥാപിച്ചത്.

സാദയിൽ &quot;സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak2&quot; /&gt; &quot; 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;RAND3&quot; /&gt;{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;RAND4&quot; /&gt;{{rp|99}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;PoliticoMagazt,ine&quot;&gt;{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &quot;ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.&lt;ref name=&quot;IRIN22&quot; /&gt;  കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a2&quot; /&gt; 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro2&quot; /&gt; നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;&gt;{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}&lt;/ref&gt; 

വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}&lt;/ref&gt; ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}&lt;/ref&gt; 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}&lt;/ref&gt;

2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;NYT010715&quot;&gt;{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;government2&quot; /&gt; മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}&lt;/ref&gt;

മേഖലയിൽ അധിവസിക്കുന്ന സുന്നി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഹൂതികളിൽ നിന്ന് ഭാവിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ഭീഷണികൾ കണക്കിലെടുത്ത്, 2015 മാർച്ച് 27-ന് [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബഹ്റൈൻ|ബഹ്‌റൈൻ]], [[ഖത്തർ]], [[കുവൈറ്റ്]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ]], [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ത്]], [[ജോർദാൻ]], [[മൊറോക്കൊ|മൊറോക്കോ]], [[സുഡാൻ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഗൾഫ് സഖ്യം യെമനിൽ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=26 March 2015|title=Saudi 'Decisive Storm' waged to save Yemen|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327054325/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|archive-date=27 March 2015|newspaper=Al Arabiya News}}&lt;/ref&gt; വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ആസൂത്രണത്തിലും, അതുപോലെ തന്നെ ലോജിസ്റ്റിക്, രഹസ്യാന്വേഷണ പിന്തുണ നൽകുന്നതിലും സഹായിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കയും ഈ സൈനിക സഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Keane|first=Angela Greiling|date=26 March 2015|title=U.S. Backs Saudi-Led Yemeni Bombing With Logistics, Spying|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150329214914/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|archive-date=29 March 2015|newspaper=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള യെമനിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ സൗദി നേതൃത്വത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ നാവിക ഉപരോധത്തിൽ യു.എസ്. നാവികസേനയും സജീവമായി പങ്കുചേർന്നിരുന്നതോടെ&lt;ref&gt;[https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/ &quot;U.S. carrier moving off the coast of Yemen to block Iranian arms shipments&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225101926/https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/|date=25 December 2019}}. ''USA Today''. 20 April 2015.&lt;/ref&gt; യെമനിൽ ക്ഷാമം പടർന്നുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രധാന കാരണമായത് ഈ ഉപരോധമാണെന്ന് മാനുഷിക സഹായ സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=McKernan|first=Bethan|date=7 November 2018|title=Battle rages in Yemen's vital port as showdown looms|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181107073244/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|archive-date=7 November 2018|access-date=12 January 2024|work=The Guardian|quote=The port has been blockaded by the Saudi-led coalition for the past three years, a decision aid organizations say has been the main contributing factor to the famine that threatens to engulf half of Yemen's 28 million population.}}&lt;/ref&gt;

നാല് മാസം നീണ്ടുനിന്ന ഏദൻ യുദ്ധം (2015), 2015 മാർച്ച് 25-നും ജൂലൈ 22-നും ഇടയിൽ നടന്നു. അമേരിക്കയിലെ 'എസ്ക്വയർ' മാസികയുടെ 2015 സെപ്റ്റംബറിലെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ഒരു കാലത്ത് മുഖ്യധാരയ്ക്ക് പുറത്തുനിന്നിരുന്ന ഹൂതികൾ, ഇന്ന് യെമനിലെ ഏറ്റവും സുസ്ഥിരവും സംഘടിതവുമായ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. യെമനിലെ അനിശ്ചിതത്വമേറിയ പരിവർത്തന കാലഘട്ടം സൃഷ്ടിച്ച അധികാര ശൂന്യത, കൂടുതൽ ആളുകളെ ഹൂതികളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതിന് ഇടയാക്കി. മുമ്പ് ശക്തമായിരുന്ന പല രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികളും, വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടില്ലാതെ ചിതറിപ്പോയതോടെ ജനങ്ങളുടെ പിന്തുണയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയി. ഈ സാഹചര്യം, 'അൻസാർ അള്ളാ' (Ansar Allah) എന്ന പുതിയ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഹൂതികളെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ സ്വീകാര്യരാക്കിത്തീർത്തു.&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;&gt;{{cite news|last=Plotter|first=Alex|date=4 June 2015|title=Yemen in crisis|url=http://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723004015/https://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war|archive-date=23 July 2018|access-date=5 September 2015|newspaper=Esquire}}&lt;/ref&gt;

സാലിഹിന്റെ മരണത്തിന് മൂന്ന് മാസം മുമ്പ്, അദ്ദേഹവും യു.എ.ഇ.യും തമ്മിൽ സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറിയത് തങ്ങളുടെ സംഘം കണ്ടെത്തിയിരുന്നതായി ഹൂതി വക്താവ് മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം അറിയിച്ചു. സാലിഹും യു.എ.ഇ.യും കൂടാതെ റഷ്യ, ജോർദാൻ തുടങ്ങിയ മറ്റ് ചില രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ രഹസ്യസ്വഭാവമുള്ള സന്ദേശങ്ങളിലൂടെ ആശയവിനിമയം നടത്തിയിരുന്നതായി അദ്ദേഹം അൽ ജസീറയോട് ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/الحوثيون-رصدنا-رسائل-بين-صالح-وأبوظبي-قبل-3-شهور/|title=الحوثيون: رصدنا رسائل بين صالح وأبوظبي قبل 3 شهور|access-date=5 December 2017|date=4 December 2017|publisher=[[Al Khaleej (newspaper)|Al Khaleej]]|language=ar|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111140/http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%AB%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D9%86%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%88%D8%A3%D8%A8%D9%88%D8%B8%D8%A8%D9%8A-%D9%82%D8%A8%D9%84-3-%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1/|archive-date=15 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; സാലെയും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള സഖ്യം 2017-ന്റെ അവസാനത്തോടെ തകരുകയും,&lt;ref name=&quot;AJ_H-S3&quot;&gt;{{cite news|last1=Edroos|first1=Faisal|date=4 December 2017|title=How did Yemen's Houthi-Saleh alliance collapse?|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519214826/https://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|archive-date=19 May 2019|access-date=4 December 2017|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; നവംബർ 28 മുതൽ സനാ നഗരത്തിൽ ഇരുകൂട്ടരും സായുധ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|title=Violence escalates in Sanaa as Saleh loyalists battle Houthis|access-date=2 December 2017|date=2 December 2017|publisher=[[Al Masdar News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519120403/https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|archive-date=19 May 2019|author=Leith Fadel|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഡിസംബർ 2-ന് ടെലിവിഷനിലൂടെ നടത്തിയ ഒരു പ്രസ്താവനയിൽ, താനും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വേർപിരിഞ്ഞതായി സാലെ അനുയായികളോട് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; രാജ്യം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ തന്റെ അനുയായികളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യവുമായി ചർച്ചയ്ക്ക് തയ്യാറാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി.&lt;ref name=&quot;AJ_H-S&quot; /&gt;  2017 ഡിസംബർ 4-ന് സനായിലുള്ള സാലിഹിന്റെ വീടിനു നേരെ ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പോരാളികൾ ആക്രമണം നടത്തിയതായി പ്രദേശവാസികൾ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's Houthis blow up ex-president Saleh's house|url=https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125000314/https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|archive-date=25 November 2018|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt; അന്നുതന്നെ ഹൂതികൾ സാലിഹിനെ വധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;CNNobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's former President Ali Abdullah Saleh killed trying to flee Sanaa|url=https://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211225323/http://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|archive-date=11 December 2017|access-date=4 December 2017|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reutersobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's ex-president Saleh shot dead after switching sides in civil war|url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171204171345/https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|archive-date=4 December 2017|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

2021 ജനുവരിയിൽ, ഹൂതികളെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിച്ചത് യെമനിൽ സഹായമെത്തിക്കുന്നതിൽ ക്ഷാമം നേരിടുമോ എന്ന ആശങ്കയ്ക്ക്  കാരണമായി. എന്നാൽ, [[ജോ ബൈഡെൻ|ജോ ബൈഡൻ]] അമേരിക്കയുടെ പുതിയ പ്രസിഡന്റായി ചുമതലയേറ്റ് ഒരു മാസത്തിന് ശേഷം ഈ നിലപാട് തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു. 2022 ജനുവരി 17-ന്, [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ.യിലെ]] വ്യാവസായിക കേന്ദ്രങ്ങൾ ലക്ഷ്യമാക്കി ഹൂതികൾ നടത്തിയ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങളിൽ ഇന്ധന ടാങ്കറുകൾക്ക് തീപിടിക്കുകയും മൂന്ന് വിദേശ തൊഴിലാളികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഹൂതികൾ തങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം സമ്മതിച്ച, മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമായ ആദ്യത്തെ ആക്രമണം ഇതായിരുന്നു. ഇതിന് മറുപടിയായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ജനുവരി 21-ന് യെമനിലെ ഒരു തടങ്കൽ കേന്ദ്രത്തിൽ നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 70 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ, ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുക്കുകയും ചെങ്കടലിൽ യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകൾ ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഫലസ്തീനികളോടുള്ള ഐക്യദാർഢ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനും, ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നത് സുഗമമാക്കുന്നതിനുമാണ് തങ്ങൾ ഇപ്രകാരം ചെയ്യുന്നതെന്നാണ് അവർ അവകാശപ്പെട്ടത്. ഒക്ടോബർ 31-ന് ഹൂതി സേന ഇസ്രായേലിനു നേരെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിട്ടുവെങ്കിലും ഇസ്രായേലിന്റെ 'ആരോ' മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനം അവ വെടിവെച്ചിട്ടു. ബഹിരാകാശത്ത് നടന്ന ആദ്യത്തെ പോരാട്ടമാണിതെന്ന് ഇസ്രായേൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർ അവകാശപ്പെട്ടു. ചെങ്കടലിലെ ആക്രമണങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി, ഗാസയിൽ വെടിനിർത്തൽ നടപ്പിലാക്കണമെന്നും ഗാസ മുനമ്പിൽ ഇസ്രായേൽ ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും ഹൂതികൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>skbsmbhyr9trth6ffk44jijonft2f0h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676470</id>
      <parentid>4676467</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4676470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117296" sha1="6hzecjgm71huybvea9bviq87a41e1oq" xml:space="preserve">{{Infobox political party
| name = അൻസാർ അള്ളാഹ്
| native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}}
| native_name_lang = ar
| predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: &quot;വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്).&quot; ([[Quran 61:14]])
| image = 
| logo = Ansar Allah Logo.svg
| membership = 100,000 (2011)&lt;ref&gt;Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html &quot;Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens&quot;]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;200,000 (2020)&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;220,000 (2022)&lt;ref name=AAFC /&gt;&lt;br /&gt;350,000 (2024)&lt;ref name=&quot;AAFC&quot;&gt;{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}&lt;/ref&gt;
| religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}}
| flag = Ansarullah Flag Vector.svg
| founded = {{start date and age|1994}}
| ideology = {{tree list}}
* [[ഖൊമേനിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;congress&quot;&gt;{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}&lt;/ref&gt;
** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;&gt;{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}&lt;/ref&gt;
** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;&gt;{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
* [[അറബ് ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
** [[പാൻ-അറബിസം]]&lt;ref name=Houthis/&gt;
* [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
* [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}&lt;/ref&gt;
* [[ജനപക്ഷവാദം]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;
{{tree list/end}}
| lang1 = Ansar Allah
| name_lang1 = 
| leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)&lt;br /&gt;[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}&lt;br /&gt;(1994–2004)
| leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]]
| leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}&lt;/ref&gt;
| headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)&lt;br /&gt;[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]])
| country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;
| affiliation1_title = Allies
| affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|China}} (alleged)&lt;ref name=&quot;g416&quot;&gt;{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Iran}}&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that &quot;these efforts will continue.&quot; |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Iran_support /&gt;
| {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|&lt;ref name=&quot;Korea&quot;&gt;{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &amp;#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 1&quot;&gt;{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 2&quot;&gt;{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Oman}} (alleged,&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 01&quot;&gt;{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 02&quot;&gt;{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}&lt;/ref&gt; denied by Oman)&lt;ref name=&quot;Oman 03&quot;&gt;{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Russia}} (alleged)&lt;ref name=&quot;Mathews2024&quot;/&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state allies|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;&lt;ref name=Iran_support/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}&lt;/ref&gt; pro-Houthi faction since 2017)&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Hezbollah}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Najran&quot;&gt;{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} &quot;A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Hamas}} (since 2021)&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|al-Shabaab}} (alleged)&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Former allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Ba'athist Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}&lt;/ref&gt; (until 2023)&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| affiliation2_title = Opponents
| affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])
| {{flag|Saudi Arabia}}
| {{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Kosovo}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Somalia}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Senegal}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Belgium}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|France}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC22032022&quot;&gt;{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Netherlands}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United States}}&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;m.jpost.com&quot;&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United Kingdom}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Canada}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Israel}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Seychelles}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|New Zealand}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|South Korea}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Sri Lanka}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Ukraine}}&lt;ref name=&quot;Ukraine&quot;&gt;{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state opponents|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;{{tree list}}
* {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction)
* {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}&lt;/ref&gt;
** {{flag|Hamas}} (until 2021)&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
{{tree list/end}}{{unbulletedlist|
{{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=salafi/&gt;
| {{flag|Islamic State}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| blank1_title = Designated as terror group by
| blank1 = {{unbulletedlist|
{{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}&lt;ref name=&quot;CostaRica&quot; /&gt;
| {{flag|ഇറാഖ്}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (November–December 2025)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&amp;cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&amp;ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &amp;#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Malaysia}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref name=&quot;Aussie Terror&quot;&gt;{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JP - Aus&quot;&gt;{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കാനഡ}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}&lt;/ref&gt;}}
| founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]
| international = [[Axis of Resistance]] (informal)
| website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}}
| wing1_title = 
| wing1 = 
| colorcode = {{party color|Houthis}}
| blank2 = {{tree list}}
* [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]]
** [[Houthi insurgency]]
** [[Yemeni revolution]]
*** [[Yemeni crisis]]
**** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]]
***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]]
***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]]
* [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]]
* [[Arab–Israeli conflict]]
** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]]
*** [[Red Sea crisis]]
**** [[Operation Prosperity Guardian]]
**** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US &amp; UK missile strikes in Yemen]]
*** [[2026 Iran war]]
**** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]]
{{tree list/end}}
| blank2_title = Battles and wars
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘''അൻസാറുള്ളാ''‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാക്കളുടെ]] ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദിച്ചുയർന്ന ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Naar-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ‘''ബിലീവ് യൂത്ത്''’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ ഉരുണ്ടുകൂടിയ തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]]


[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും&lt;ref name=&quot;Al-HajYoussef&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2016&quot; /&gt; ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;HRW070415&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q &amp; A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-20222&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Euronews-2019&quot; /&gt;സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a&quot;&gt;{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Streuly-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;alaraby&quot;&gt;{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}&lt;/ref&gt; തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GlobalVoicesorg-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot; /&gt;

തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.&lt;ref name=&quot;nagi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JUNEAU2&quot; /&gt; 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-20162&quot;&gt;{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;government&quot;&gt;{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Islam Hassan2&quot;&gt;{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}&lt;/ref&gt; ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;bbc111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;te111&quot; /&gt;

തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം&lt;ref name=&quot;JUNEAU22&quot;&gt;{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}&lt;/ref&gt; അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bbc who&quot;&gt;{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refworld&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nagi2&quot;&gt;{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-2022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Euronews-20192&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:President_Ali_Abdullah_Saleh.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|189x189ബിന്ദു|യെമൻ മുൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ് 2014 മുതൽ 2017-ൽ മരിക്കുന്നത് വരെ ഹൂതികളുമായി സഖ്യത്തിലായിരുന്നു. രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ആരോപിച്ച് ഹൂതികൾ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു.]]
സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro&quot;&gt;{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;RAND2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak&quot;&gt;{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്&lt;ref name=&quot;RAND&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ &quot;ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്&quot; സ്ഥാപിച്ചത്.

സാദയിൽ &quot;സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak2&quot; /&gt; &quot; 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;RAND3&quot; /&gt;{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;RAND4&quot; /&gt;{{rp|99}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;PoliticoMagazt,ine&quot;&gt;{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &quot;ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.&lt;ref name=&quot;IRIN22&quot; /&gt;  കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a2&quot; /&gt; 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro2&quot; /&gt; നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;&gt;{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}&lt;/ref&gt; 

വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}&lt;/ref&gt; ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}&lt;/ref&gt; 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}&lt;/ref&gt;

2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;NYT010715&quot;&gt;{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;government2&quot; /&gt; മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}&lt;/ref&gt;

മേഖലയിൽ അധിവസിക്കുന്ന സുന്നി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഹൂതികളിൽ നിന്ന് ഭാവിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ഭീഷണികൾ കണക്കിലെടുത്ത്, 2015 മാർച്ച് 27-ന് [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബഹ്റൈൻ|ബഹ്‌റൈൻ]], [[ഖത്തർ]], [[കുവൈറ്റ്]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ]], [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ത്]], [[ജോർദാൻ]], [[മൊറോക്കൊ|മൊറോക്കോ]], [[സുഡാൻ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഗൾഫ് സഖ്യം യെമനിൽ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=26 March 2015|title=Saudi 'Decisive Storm' waged to save Yemen|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327054325/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|archive-date=27 March 2015|newspaper=Al Arabiya News}}&lt;/ref&gt; വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ആസൂത്രണത്തിലും, അതുപോലെ തന്നെ ലോജിസ്റ്റിക്, രഹസ്യാന്വേഷണ പിന്തുണ നൽകുന്നതിലും സഹായിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കയും ഈ സൈനിക സഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Keane|first=Angela Greiling|date=26 March 2015|title=U.S. Backs Saudi-Led Yemeni Bombing With Logistics, Spying|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150329214914/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|archive-date=29 March 2015|newspaper=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള യെമനിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ സൗദി നേതൃത്വത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ നാവിക ഉപരോധത്തിൽ യു.എസ്. നാവികസേനയും സജീവമായി പങ്കുചേർന്നിരുന്നതോടെ&lt;ref&gt;[https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/ &quot;U.S. carrier moving off the coast of Yemen to block Iranian arms shipments&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225101926/https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/|date=25 December 2019}}. ''USA Today''. 20 April 2015.&lt;/ref&gt; യെമനിൽ ക്ഷാമം പടർന്നുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രധാന കാരണമായത് ഈ ഉപരോധമാണെന്ന് മാനുഷിക സഹായ സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=McKernan|first=Bethan|date=7 November 2018|title=Battle rages in Yemen's vital port as showdown looms|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181107073244/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|archive-date=7 November 2018|access-date=12 January 2024|work=The Guardian|quote=The port has been blockaded by the Saudi-led coalition for the past three years, a decision aid organizations say has been the main contributing factor to the famine that threatens to engulf half of Yemen's 28 million population.}}&lt;/ref&gt;

നാല് മാസം നീണ്ടുനിന്ന ഏദൻ യുദ്ധം (2015), 2015 മാർച്ച് 25-നും ജൂലൈ 22-നും ഇടയിൽ നടന്നു. അമേരിക്കയിലെ 'എസ്ക്വയർ' മാസികയുടെ 2015 സെപ്റ്റംബറിലെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ഒരു കാലത്ത് മുഖ്യധാരയ്ക്ക് പുറത്തുനിന്നിരുന്ന ഹൂതികൾ, ഇന്ന് യെമനിലെ ഏറ്റവും സുസ്ഥിരവും സംഘടിതവുമായ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. യെമനിലെ അനിശ്ചിതത്വമേറിയ പരിവർത്തന കാലഘട്ടം സൃഷ്ടിച്ച അധികാര ശൂന്യത, കൂടുതൽ ആളുകളെ ഹൂതികളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതിന് ഇടയാക്കി. മുമ്പ് ശക്തമായിരുന്ന പല രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികളും, വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടില്ലാതെ ചിതറിപ്പോയതോടെ ജനങ്ങളുടെ പിന്തുണയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയി. ഈ സാഹചര്യം, 'അൻസാർ അള്ളാ' (Ansar Allah) എന്ന പുതിയ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഹൂതികളെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ സ്വീകാര്യരാക്കിത്തീർത്തു.&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;&gt;{{cite news|last=Plotter|first=Alex|date=4 June 2015|title=Yemen in crisis|url=http://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723004015/https://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war|archive-date=23 July 2018|access-date=5 September 2015|newspaper=Esquire}}&lt;/ref&gt;

സാലിഹിന്റെ മരണത്തിന് മൂന്ന് മാസം മുമ്പ്, അദ്ദേഹവും യു.എ.ഇ.യും തമ്മിൽ സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറിയത് തങ്ങളുടെ സംഘം കണ്ടെത്തിയിരുന്നതായി ഹൂതി വക്താവ് മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം അറിയിച്ചു. സാലിഹും യു.എ.ഇ.യും കൂടാതെ റഷ്യ, ജോർദാൻ തുടങ്ങിയ മറ്റ് ചില രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ രഹസ്യസ്വഭാവമുള്ള സന്ദേശങ്ങളിലൂടെ ആശയവിനിമയം നടത്തിയിരുന്നതായി അദ്ദേഹം അൽ ജസീറയോട് ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/الحوثيون-رصدنا-رسائل-بين-صالح-وأبوظبي-قبل-3-شهور/|title=الحوثيون: رصدنا رسائل بين صالح وأبوظبي قبل 3 شهور|access-date=5 December 2017|date=4 December 2017|publisher=[[Al Khaleej (newspaper)|Al Khaleej]]|language=ar|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111140/http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%AB%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D9%86%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%88%D8%A3%D8%A8%D9%88%D8%B8%D8%A8%D9%8A-%D9%82%D8%A8%D9%84-3-%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1/|archive-date=15 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; സാലെയും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള സഖ്യം 2017-ന്റെ അവസാനത്തോടെ തകരുകയും,&lt;ref name=&quot;AJ_H-S3&quot;&gt;{{cite news|last1=Edroos|first1=Faisal|date=4 December 2017|title=How did Yemen's Houthi-Saleh alliance collapse?|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519214826/https://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|archive-date=19 May 2019|access-date=4 December 2017|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; നവംബർ 28 മുതൽ സനാ നഗരത്തിൽ ഇരുകൂട്ടരും സായുധ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|title=Violence escalates in Sanaa as Saleh loyalists battle Houthis|access-date=2 December 2017|date=2 December 2017|publisher=[[Al Masdar News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519120403/https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|archive-date=19 May 2019|author=Leith Fadel|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഡിസംബർ 2-ന് ടെലിവിഷനിലൂടെ നടത്തിയ ഒരു പ്രസ്താവനയിൽ, താനും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വേർപിരിഞ്ഞതായി സാലെ അനുയായികളോട് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; രാജ്യം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ തന്റെ അനുയായികളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യവുമായി ചർച്ചയ്ക്ക് തയ്യാറാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി.&lt;ref name=&quot;AJ_H-S&quot; /&gt;  2017 ഡിസംബർ 4-ന് സനായിലുള്ള സാലിഹിന്റെ വീടിനു നേരെ ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പോരാളികൾ ആക്രമണം നടത്തിയതായി പ്രദേശവാസികൾ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's Houthis blow up ex-president Saleh's house|url=https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125000314/https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|archive-date=25 November 2018|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt; അന്നുതന്നെ ഹൂതികൾ സാലിഹിനെ വധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;CNNobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's former President Ali Abdullah Saleh killed trying to flee Sanaa|url=https://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211225323/http://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|archive-date=11 December 2017|access-date=4 December 2017|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reutersobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's ex-president Saleh shot dead after switching sides in civil war|url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171204171345/https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|archive-date=4 December 2017|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

2021 ജനുവരിയിൽ, ഹൂതികളെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിച്ചത് യെമനിൽ സഹായമെത്തിക്കുന്നതിൽ ക്ഷാമം നേരിടുമോ എന്ന ആശങ്കയ്ക്ക്  കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;us des&quot;&gt;{{cite news|last1=McKernan|first1=Bethan|date=11 January 2021|title='Diplomatic vandalism': aid groups' fury as US puts Houthis on terror list|url=https://www.theguardian.com/world/2021/jan/11/us-designation-of-yemen-houthis-as-terrorists-will-worsen-humanitarian-crisis|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113404/https://www.theguardian.com/world/2021/jan/11/us-designation-of-yemen-houthis-as-terrorists-will-worsen-humanitarian-crisis|archive-date=11 January 2021|access-date=11 January 2021|work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, [[ജോ ബൈഡെൻ|ജോ ബൈഡൻ]] അമേരിക്കയുടെ പുതിയ പ്രസിഡന്റായി ചുമതലയേറ്റ് ഒരു മാസത്തിന് ശേഷം ഈ നിലപാട് തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/show/in-foreign-policy-shift-biden-lifts-terrorist-designation-for-houthis-in-yemen|title=In foreign policy shift, Biden lifts terrorist designation for Houthis in Yemen|access-date=12 April 2021|author2=Ali Rogin|date=16 February 2021|publisher=PBS|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412202852/https://www.pbs.org/newshour/show/in-foreign-policy-shift-biden-lifts-terrorist-designation-for-houthis-in-yemen|archive-date=12 April 2021|author1=Nick Schifrin|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2022 ജനുവരി 17-ന്, [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ.യിലെ]] വ്യാവസായിക കേന്ദ്രങ്ങൾ ലക്ഷ്യമാക്കി ഹൂതികൾ നടത്തിയ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങളിൽ ഇന്ധന ടാങ്കറുകൾക്ക് തീപിടിക്കുകയും മൂന്ന് വിദേശ തൊഴിലാളികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഹൂതികൾ തങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം സമ്മതിച്ച, മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമായ ആദ്യത്തെ ആക്രമണം ഇതായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Marcus|first=Jonathan|date=22 January 2022|title=Yemen rebel attack on UAE throws challenge to the region|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082786|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123031552/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082786|archive-date=23 January 2022|access-date=23 January 2022|work=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt; ഇതിന് മറുപടിയായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ജനുവരി 21-ന് യെമനിലെ ഒരു തടങ്കൽ കേന്ദ്രത്തിൽ നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 70 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=21 January 2022|title=Scores killed in Yemen prison air strike carnage|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082788|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317134931/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082788|archive-date=17 March 2022|access-date=23 January 2022|work=BBC}}&lt;/ref&gt;

ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ, ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുക്കുകയും ചെങ്കടലിൽ യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകൾ ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഫലസ്തീനികളോടുള്ള ഐക്യദാർഢ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനും, ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നത് സുഗമമാക്കുന്നതിനുമാണ് തങ്ങൾ ഇപ്രകാരം ചെയ്യുന്നതെന്നാണ് അവർ അവകാശപ്പെട്ടത്.&lt;ref name=&quot;bbc1112&quot;&gt;{{Cite news|date=20 October 2023|title=US warship intercepts missiles fired from Yemen 'potentially towards Israel'|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67166863|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240718015902/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67166863|archive-date=18 July 2024|access-date=31 October 2023|work=[[BBC News]]|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/electrolux-readies-alternative-routes-after-red-sea-attacks-2023-12-19/|title=Companies rush to avert disruption from Red Sea attacks as shipping rates rise|access-date=20 December 2023|last1=Mannes|first1=Marie|last2=Saul|first2=Jonathan|date=19 December 2023|website=Reuters|last3=Baertline|first3=Lisa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;te1112&quot;&gt;{{cite news|date=12 December 2023|title=Who are the Houthis, the group attacking ships in the Red Sea?|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/12/12/who-are-the-houthis-the-group-attacking-ships-in-the-red-sea|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240101234442/https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/12/12/who-are-the-houthis-the-group-attacking-ships-in-the-red-sea|archive-date=1 January 2024|accessdate=2 January 2024|newspaper=The Economist|quote=Since the bombardment of Gaza began, the Houthis, a Yemeni rebel group, have launched a series of attacks on cargo ships. The insurgents, who are backed by Iran, say they are acting in solidarity with Palestinians. They have threatened to attack any ship bound for or leaving Israel without delivering humanitarian aid to Gaza.}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 31-ന് ഹൂതി സേന ഇസ്രായേലിനു നേരെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിട്ടുവെങ്കിലും ഇസ്രായേലിന്റെ 'ആരോ' മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനം അവ വെടിവെച്ചിട്ടു. ബഹിരാകാശത്ത് നടന്ന ആദ്യത്തെ പോരാട്ടമാണിതെന്ന് ഇസ്രായേൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർ അവകാശപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=7 November 2023|title=The deadly missile race in the Middle East|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/11/07/the-deadly-missile-race-in-the-middle-east|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231108001801/https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/11/07/the-deadly-missile-race-in-the-middle-east|archive-date=8 November 2023|access-date=8 November 2023|newspaper=[[The Economist]]}}&lt;/ref&gt; ചെങ്കടലിലെ ആക്രമണങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി,&lt;ref&gt;{{cite news|date=12 January 2024|title=By bombing Yemen, the west risks repeating its own mistakes|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2024/jan/12/yemen-houthi-militia-israel-gaza-red-sea|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240114171527/https://www.theguardian.com/commentisfree/2024/jan/12/yemen-houthi-militia-israel-gaza-red-sea|archive-date=14 January 2024|access-date=14 January 2024|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; ഗാസയിൽ വെടിനിർത്തൽ നടപ്പിലാക്കണമെന്നും ഗാസ മുനമ്പിൽ ഇസ്രായേൽ ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും ഹൂതികൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=11 January 2024|title=Yemen's Houthis say Red Sea attacks do not threaten peace with Riyadh|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/yemens-houthis-say-un-resolution-navigation-red-sea-is-political-game-2024-01-11/|work=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയിൽ, യെമനിലെ ഹൂതികളുടെ വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങൾക്കു നേരെ അമേരിക്കയും യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവും വ്യോമാക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയതോടൊപ്പം&lt;ref name=&quot;BlandMcKernan2024&quot;&gt;{{Cite news|last1=Bland|first1=Archie|last2=McKernan|first2=Bethan|date=12 January 2024|title=Who are the Houthis and how did the US and UK strikes on Yemen come about?|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/yemen-houthi-rebels-who-are-they-what-attacking-us-uk-airstrikes-red-sea-crisis|work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923042915/https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/yemen-houthi-rebels-who-are-they-what-attacking-us-uk-airstrikes-red-sea-crisis|archive-date=23 September 2024|access-date=14 January 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളെ 'പ്രത്യേകം നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട ആഗോള ഭീകരവാദികൾ' (SDGT) ആയി അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=17 January 2024|title=U.S. designates Houthi rebels as specially designated global terrorists|url=https://www.pbs.org/newshour/world/u-s-designates-houthi-rebels-as-specially-designated-global-terrorists|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240130180319/https://www.pbs.org/newshour/world/u-s-designates-houthi-rebels-as-specially-designated-global-terrorists|archive-date=30 January 2024|access-date=4 January 2026|work=Public Broadcasting Service}}&lt;/ref&gt;

ഇറാനിനു നേരെ അടുത്തിടെയുണ്ടായ അമേരിക്കൻ, ഇസ്രായേലി വ്യോമാക്രമണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായി, കപ്പലുകൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ തങ്ങൾ പുനരാരംഭിച്ചതായി 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഹൂതികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.koreancenter.or.kr/news/articleView.html?idxno=1316225|title=[美 이란 공격] 예멘 반군 &quot;홍해·이스라엘 공격 재개할 것&quot;|access-date=1 March 2026|website=Yonhap|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20260305131315/https://www.koreancenter.or.kr/news/articleView.html?idxno=1316225|archive-date=5 March 2026|author1=김지연|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://oceanpress.co.kr/news/article.html?no=29332|title=후티 반군, 이란 공습에 &quot;홍해 공격 재개&quot; 선언|access-date=1 March 2026|website=OceanPress|language=ko}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ ഇറാൻ യുദ്ധത്തിനിടെ, 2026 മാർച്ച് 28-ന്, ഹൂതി നേതാവ് നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിന് പിന്നാലെ യെമനിൽ നിന്ന് തെക്കൻ ഇസ്രായേലിലെ ബീർഷേബ ലക്ഷ്യമാക്കി ഒരു ഹൂതി മിസൈൽ വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ichannela.com/news/detail/000000521176.do|title=후티 &quot;신에 대한 의지로 대응&quot;…석유 위기 증폭|access-date=28 March 2026|date=27 March 2026|website=Channel A|archive-url=https://web.archive.org/web/20260414171228/https://ichannela.com/news/detail/000000521176.do|archive-date=14 April 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.einfomax.co.kr/news/articleViewAmp.html?idxno=4406469|title=예멘 후티, 미국에 경고…&quot;홍해로 이란 공격시 군사 개입&quot;(상보)|access-date=28 March 2026|website=Yonhap}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ytn.co.kr/_ln/0104_202603272235434949|title=예멘 후티 반군 &quot;중동 전황 따라 군사 대응&quot;|access-date=28 March 2026|date=27 March 2026|website=YTN}}&lt;/ref&gt; മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം, രണ്ടാമതൊരു മിസൈൽ കൂടി വിക്ഷേപിച്ചതായി അവർ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/cje4x38q8xqt|title=Yemen's Houthis launch second missile attack on Israel and vow to continue over coming days|access-date=2026-03-29|date=2026-03-29|website=BBC News|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20260603142230/https://www.bbc.com/news/live/cje4x38q8xqt|archive-date=3 June 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>6hzecjgm71huybvea9bviq87a41e1oq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676472</id>
      <parentid>4676470</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111588" sha1="sb25qxopm7utjsppafjaryhg2keacug" xml:space="preserve">{{Infobox political party
| name = അൻസാർ അള്ളാഹ്
| native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}}
| native_name_lang = ar
| predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: &quot;വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്).&quot; ([[Quran 61:14]])
| image = 
| logo = Ansar Allah Logo.svg
| membership = 100,000 (2011)&lt;ref&gt;Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html &quot;Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens&quot;]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;200,000 (2020)&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;220,000 (2022)&lt;ref name=AAFC /&gt;&lt;br /&gt;350,000 (2024)&lt;ref name=&quot;AAFC&quot;&gt;{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}&lt;/ref&gt;
| religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}}
| flag = Ansarullah Flag Vector.svg
| founded = {{start date and age|1994}}
| ideology = {{tree list}}
* [[ഖൊമേനിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;congress&quot;&gt;{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}&lt;/ref&gt;
** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;&gt;{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}&lt;/ref&gt;
** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;&gt;{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
* [[അറബ് ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
** [[പാൻ-അറബിസം]]&lt;ref name=Houthis/&gt;
* [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
* [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}&lt;/ref&gt;
* [[ജനപക്ഷവാദം]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;
{{tree list/end}}
| lang1 = Ansar Allah
| name_lang1 = 
| leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)&lt;br /&gt;[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}&lt;br /&gt;(1994–2004)
| leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]]
| leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}&lt;/ref&gt;
| headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)&lt;br /&gt;[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]])
| country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;
| affiliation1_title = Allies
| affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|China}} (alleged)&lt;ref name=&quot;g416&quot;&gt;{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Iran}}&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that &quot;these efforts will continue.&quot; |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Iran_support /&gt;
| {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|&lt;ref name=&quot;Korea&quot;&gt;{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &amp;#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 1&quot;&gt;{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 2&quot;&gt;{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Oman}} (alleged,&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 01&quot;&gt;{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 02&quot;&gt;{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}&lt;/ref&gt; denied by Oman)&lt;ref name=&quot;Oman 03&quot;&gt;{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Russia}} (alleged)&lt;ref name=&quot;Mathews2024&quot;/&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state allies|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;&lt;ref name=Iran_support/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}&lt;/ref&gt; pro-Houthi faction since 2017)&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Hezbollah}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Najran&quot;&gt;{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} &quot;A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Hamas}} (since 2021)&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|al-Shabaab}} (alleged)&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Former allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Ba'athist Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}&lt;/ref&gt; (until 2023)&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| affiliation2_title = Opponents
| affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])
| {{flag|Saudi Arabia}}
| {{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Kosovo}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Somalia}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Senegal}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Belgium}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|France}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC22032022&quot;&gt;{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Netherlands}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United States}}&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;m.jpost.com&quot;&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United Kingdom}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Canada}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Israel}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Seychelles}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|New Zealand}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|South Korea}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Sri Lanka}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Ukraine}}&lt;ref name=&quot;Ukraine&quot;&gt;{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state opponents|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;{{tree list}}
* {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction)
* {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}&lt;/ref&gt;
** {{flag|Hamas}} (until 2021)&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
{{tree list/end}}{{unbulletedlist|
{{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=salafi/&gt;
| {{flag|Islamic State}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| blank1_title = Designated as terror group by
| blank1 = {{unbulletedlist|
{{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}&lt;ref name=&quot;CostaRica&quot; /&gt;
| {{flag|ഇറാഖ്}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (November–December 2025)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&amp;cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&amp;ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &amp;#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Malaysia}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref name=&quot;Aussie Terror&quot;&gt;{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JP - Aus&quot;&gt;{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കാനഡ}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}&lt;/ref&gt;}}
| founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]
| international = [[Axis of Resistance]] (informal)
| website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}}
| wing1_title = 
| wing1 = 
| colorcode = {{party color|Houthis}}
| blank2 = {{tree list}}
* [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]]
** [[Houthi insurgency]]
** [[Yemeni revolution]]
*** [[Yemeni crisis]]
**** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]]
***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]]
***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]]
* [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]]
* [[Arab–Israeli conflict]]
** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]]
*** [[Red Sea crisis]]
**** [[Operation Prosperity Guardian]]
**** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US &amp; UK missile strikes in Yemen]]
*** [[2026 Iran war]]
**** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]]
{{tree list/end}}
| blank2_title = Battles and wars
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘''അൻസാറുള്ളാ''‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാക്കളുടെ]] ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദിച്ചുയർന്ന ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Naar-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ‘''ബിലീവ് യൂത്ത്''’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ ഉരുണ്ടുകൂടിയ തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]]


[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും&lt;ref name=&quot;Al-HajYoussef&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2016&quot; /&gt; ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;HRW070415&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q &amp; A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-20222&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Euronews-2019&quot; /&gt;സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a&quot;&gt;{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Streuly-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;alaraby&quot;&gt;{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}&lt;/ref&gt; തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GlobalVoicesorg-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot; /&gt;

തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.&lt;ref name=&quot;nagi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JUNEAU2&quot; /&gt; 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-20162&quot;&gt;{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;government&quot;&gt;{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Islam Hassan2&quot;&gt;{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}&lt;/ref&gt; ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;bbc111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;te111&quot; /&gt;

തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം&lt;ref name=&quot;JUNEAU22&quot;&gt;{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}&lt;/ref&gt; അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bbc who&quot;&gt;{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refworld&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nagi2&quot;&gt;{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-2022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Euronews-20192&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:President_Ali_Abdullah_Saleh.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|189x189ബിന്ദു|യെമൻ മുൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ് 2014 മുതൽ 2017-ൽ മരിക്കുന്നത് വരെ ഹൂതികളുമായി സഖ്യത്തിലായിരുന്നു. രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ആരോപിച്ച് ഹൂതികൾ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു.]]
സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro&quot;&gt;{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;RAND2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak&quot;&gt;{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്&lt;ref name=&quot;RAND&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ &quot;ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്&quot; സ്ഥാപിച്ചത്.

സാദയിൽ &quot;സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak2&quot; /&gt; &quot; 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;RAND3&quot; /&gt;{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;RAND4&quot; /&gt;{{rp|99}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;PoliticoMagazt,ine&quot;&gt;{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &quot;ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.&lt;ref name=&quot;IRIN22&quot; /&gt;  കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a2&quot; /&gt; 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro2&quot; /&gt; നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;&gt;{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}&lt;/ref&gt; 

വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}&lt;/ref&gt; ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}&lt;/ref&gt; 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}&lt;/ref&gt;

2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;NYT010715&quot;&gt;{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;government2&quot; /&gt; മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}&lt;/ref&gt;

മേഖലയിൽ അധിവസിക്കുന്ന സുന്നി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഹൂതികളിൽ നിന്ന് ഭാവിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ഭീഷണികൾ കണക്കിലെടുത്ത്, 2015 മാർച്ച് 27-ന് [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബഹ്റൈൻ|ബഹ്‌റൈൻ]], [[ഖത്തർ]], [[കുവൈറ്റ്]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ]], [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ത്]], [[ജോർദാൻ]], [[മൊറോക്കൊ|മൊറോക്കോ]], [[സുഡാൻ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഗൾഫ് സഖ്യം യെമനിൽ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=26 March 2015|title=Saudi 'Decisive Storm' waged to save Yemen|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327054325/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|archive-date=27 March 2015|newspaper=Al Arabiya News}}&lt;/ref&gt; വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ആസൂത്രണത്തിലും, അതുപോലെ തന്നെ ലോജിസ്റ്റിക്, രഹസ്യാന്വേഷണ പിന്തുണ നൽകുന്നതിലും സഹായിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കയും ഈ സൈനിക സഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Keane|first=Angela Greiling|date=26 March 2015|title=U.S. Backs Saudi-Led Yemeni Bombing With Logistics, Spying|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150329214914/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|archive-date=29 March 2015|newspaper=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള യെമനിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ സൗദി നേതൃത്വത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ നാവിക ഉപരോധത്തിൽ യു.എസ്. നാവികസേനയും സജീവമായി പങ്കുചേർന്നിരുന്നതോടെ&lt;ref&gt;[https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/ &quot;U.S. carrier moving off the coast of Yemen to block Iranian arms shipments&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225101926/https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/|date=25 December 2019}}. ''USA Today''. 20 April 2015.&lt;/ref&gt; യെമനിൽ ക്ഷാമം പടർന്നുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രധാന കാരണമായത് ഈ ഉപരോധമാണെന്ന് മാനുഷിക സഹായ സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=McKernan|first=Bethan|date=7 November 2018|title=Battle rages in Yemen's vital port as showdown looms|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181107073244/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|archive-date=7 November 2018|access-date=12 January 2024|work=The Guardian|quote=The port has been blockaded by the Saudi-led coalition for the past three years, a decision aid organizations say has been the main contributing factor to the famine that threatens to engulf half of Yemen's 28 million population.}}&lt;/ref&gt;

നാല് മാസം നീണ്ടുനിന്ന ഏദൻ യുദ്ധം (2015), 2015 മാർച്ച് 25-നും ജൂലൈ 22-നും ഇടയിൽ നടന്നു. അമേരിക്കയിലെ 'എസ്ക്വയർ' മാസികയുടെ 2015 സെപ്റ്റംബറിലെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ഒരു കാലത്ത് മുഖ്യധാരയ്ക്ക് പുറത്തുനിന്നിരുന്ന ഹൂതികൾ, ഇന്ന് യെമനിലെ ഏറ്റവും സുസ്ഥിരവും സംഘടിതവുമായ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. യെമനിലെ അനിശ്ചിതത്വമേറിയ പരിവർത്തന കാലഘട്ടം സൃഷ്ടിച്ച അധികാര ശൂന്യത, കൂടുതൽ ആളുകളെ ഹൂതികളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതിന് ഇടയാക്കി. മുമ്പ് ശക്തമായിരുന്ന പല രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികളും, വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടില്ലാതെ ചിതറിപ്പോയതോടെ ജനങ്ങളുടെ പിന്തുണയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയി. ഈ സാഹചര്യം, 'അൻസാർ അള്ളാ' (Ansar Allah) എന്ന പുതിയ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഹൂതികളെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ സ്വീകാര്യരാക്കിത്തീർത്തു.&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;&gt;{{cite news|last=Plotter|first=Alex|date=4 June 2015|title=Yemen in crisis|url=http://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723004015/https://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war|archive-date=23 July 2018|access-date=5 September 2015|newspaper=Esquire}}&lt;/ref&gt;

സാലിഹിന്റെ മരണത്തിന് മൂന്ന് മാസം മുമ്പ്, അദ്ദേഹവും യു.എ.ഇ.യും തമ്മിൽ സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറിയത് തങ്ങളുടെ സംഘം കണ്ടെത്തിയിരുന്നതായി ഹൂതി വക്താവ് മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം അറിയിച്ചു. സാലിഹും യു.എ.ഇ.യും കൂടാതെ റഷ്യ, ജോർദാൻ തുടങ്ങിയ മറ്റ് ചില രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ രഹസ്യസ്വഭാവമുള്ള സന്ദേശങ്ങളിലൂടെ ആശയവിനിമയം നടത്തിയിരുന്നതായി അദ്ദേഹം അൽ ജസീറയോട് ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/الحوثيون-رصدنا-رسائل-بين-صالح-وأبوظبي-قبل-3-شهور/|title=الحوثيون: رصدنا رسائل بين صالح وأبوظبي قبل 3 شهور|access-date=5 December 2017|date=4 December 2017|publisher=[[Al Khaleej (newspaper)|Al Khaleej]]|language=ar|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111140/http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%AB%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D9%86%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%88%D8%A3%D8%A8%D9%88%D8%B8%D8%A8%D9%8A-%D9%82%D8%A8%D9%84-3-%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1/|archive-date=15 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; സാലെയും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള സഖ്യം 2017-ന്റെ അവസാനത്തോടെ തകരുകയും,&lt;ref name=&quot;AJ_H-S3&quot;&gt;{{cite news|last1=Edroos|first1=Faisal|date=4 December 2017|title=How did Yemen's Houthi-Saleh alliance collapse?|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519214826/https://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|archive-date=19 May 2019|access-date=4 December 2017|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; നവംബർ 28 മുതൽ സനാ നഗരത്തിൽ ഇരുകൂട്ടരും സായുധ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|title=Violence escalates in Sanaa as Saleh loyalists battle Houthis|access-date=2 December 2017|date=2 December 2017|publisher=[[Al Masdar News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519120403/https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|archive-date=19 May 2019|author=Leith Fadel|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഡിസംബർ 2-ന് ടെലിവിഷനിലൂടെ നടത്തിയ ഒരു പ്രസ്താവനയിൽ, താനും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വേർപിരിഞ്ഞതായി സാലെ അനുയായികളോട് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; രാജ്യം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ തന്റെ അനുയായികളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യവുമായി ചർച്ചയ്ക്ക് തയ്യാറാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി.&lt;ref name=&quot;AJ_H-S&quot; /&gt;  2017 ഡിസംബർ 4-ന് സനായിലുള്ള സാലിഹിന്റെ വീടിനു നേരെ ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പോരാളികൾ ആക്രമണം നടത്തിയതായി പ്രദേശവാസികൾ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's Houthis blow up ex-president Saleh's house|url=https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125000314/https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|archive-date=25 November 2018|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt; അന്നുതന്നെ ഹൂതികൾ സാലിഹിനെ വധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;CNNobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's former President Ali Abdullah Saleh killed trying to flee Sanaa|url=https://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211225323/http://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|archive-date=11 December 2017|access-date=4 December 2017|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reutersobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's ex-president Saleh shot dead after switching sides in civil war|url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171204171345/https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|archive-date=4 December 2017|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

2021 ജനുവരിയിൽ, ഹൂതികളെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിച്ചത് യെമനിൽ സഹായമെത്തിക്കുന്നതിൽ ക്ഷാമം നേരിടുമോ എന്ന ആശങ്കയ്ക്ക്  കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;us des&quot;&gt;{{cite news|last1=McKernan|first1=Bethan|date=11 January 2021|title='Diplomatic vandalism': aid groups' fury as US puts Houthis on terror list|url=https://www.theguardian.com/world/2021/jan/11/us-designation-of-yemen-houthis-as-terrorists-will-worsen-humanitarian-crisis|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113404/https://www.theguardian.com/world/2021/jan/11/us-designation-of-yemen-houthis-as-terrorists-will-worsen-humanitarian-crisis|archive-date=11 January 2021|access-date=11 January 2021|work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, [[ജോ ബൈഡെൻ|ജോ ബൈഡൻ]] അമേരിക്കയുടെ പുതിയ പ്രസിഡന്റായി ചുമതലയേറ്റ് ഒരു മാസത്തിന് ശേഷം ഈ നിലപാട് തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/show/in-foreign-policy-shift-biden-lifts-terrorist-designation-for-houthis-in-yemen|title=In foreign policy shift, Biden lifts terrorist designation for Houthis in Yemen|access-date=12 April 2021|author2=Ali Rogin|date=16 February 2021|publisher=PBS|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412202852/https://www.pbs.org/newshour/show/in-foreign-policy-shift-biden-lifts-terrorist-designation-for-houthis-in-yemen|archive-date=12 April 2021|author1=Nick Schifrin|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2022 ജനുവരി 17-ന്, [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ.യിലെ]] വ്യാവസായിക കേന്ദ്രങ്ങൾ ലക്ഷ്യമാക്കി ഹൂതികൾ നടത്തിയ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങളിൽ ഇന്ധന ടാങ്കറുകൾക്ക് തീപിടിക്കുകയും മൂന്ന് വിദേശ തൊഴിലാളികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഹൂതികൾ തങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം സമ്മതിച്ച, മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമായ ആദ്യത്തെ ആക്രമണം ഇതായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Marcus|first=Jonathan|date=22 January 2022|title=Yemen rebel attack on UAE throws challenge to the region|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082786|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123031552/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082786|archive-date=23 January 2022|access-date=23 January 2022|work=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt; ഇതിന് മറുപടിയായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ജനുവരി 21-ന് യെമനിലെ ഒരു തടങ്കൽ കേന്ദ്രത്തിൽ നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 70 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=21 January 2022|title=Scores killed in Yemen prison air strike carnage|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082788|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317134931/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082788|archive-date=17 March 2022|access-date=23 January 2022|work=BBC}}&lt;/ref&gt;

ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ, ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുക്കുകയും ചെങ്കടലിൽ യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകൾ ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഫലസ്തീനികളോടുള്ള ഐക്യദാർഢ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനും, ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നത് സുഗമമാക്കുന്നതിനുമാണ് തങ്ങൾ ഇപ്രകാരം ചെയ്യുന്നതെന്നാണ് അവർ അവകാശപ്പെട്ടത്. ഒക്ടോബർ 31-ന് ഹൂതി സേന ഇസ്രായേലിനു നേരെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിട്ടുവെങ്കിലും ഇസ്രായേലിന്റെ 'ആരോ' മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനം അവ വെടിവെച്ചിട്ടു. ബഹിരാകാശത്ത് നടന്ന ആദ്യത്തെ പോരാട്ടമാണിതെന്ന് ഇസ്രായേൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർ അവകാശപ്പെട്ടു. ചെങ്കടലിലെ ആക്രമണങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി, ഗാസയിൽ വെടിനിർത്തൽ നടപ്പിലാക്കണമെന്നും ഗാസ മുനമ്പിൽ ഇസ്രായേൽ ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും ഹൂതികൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു. 2024 ജനുവരിയിൽ, യെമനിലെ ഹൂതികളുടെ വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങൾക്കു നേരെ അമേരിക്കയും യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവും വ്യോമാക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയതോടൊപ്പം ഹൂതികളെ 'പ്രത്യേകം നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട ആഗോള ഭീകരവാദികൾ' (SDGT) ആയി അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഇറാനിനു നേരെ അടുത്തിടെയുണ്ടായ അമേരിക്കൻ, ഇസ്രായേലി വ്യോമാക്രമണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായി, കപ്പലുകൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ തങ്ങൾ പുനരാരംഭിച്ചതായി 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഹൂതികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2026-ലെ ഇറാൻ യുദ്ധത്തിനിടെ, 2026 മാർച്ച് 28-ന്, ഹൂതി നേതാവ് നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിന് പിന്നാലെ യെമനിൽ നിന്ന് തെക്കൻ ഇസ്രായേലിലെ ബീർഷേബ ലക്ഷ്യമാക്കി ഒരു ഹൂതി മിസൈൽ വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടു. മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം, രണ്ടാമതൊരു മിസൈൽ കൂടി വിക്ഷേപിച്ചതായി അവർ സ്ഥിരീകരിച്ചു.

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>sb25qxopm7utjsppafjaryhg2keacug</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676473</id>
      <parentid>4676472</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:59:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115522" sha1="ogn67jjg4w20he5xuc08dxkbfa4lvj7" xml:space="preserve">{{Infobox political party
| name = അൻസാർ അള്ളാഹ്
| native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}}
| native_name_lang = ar
| predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: &quot;വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്).&quot; ([[Quran 61:14]])
| image = 
| logo = Ansar Allah Logo.svg
| membership = 100,000 (2011)&lt;ref&gt;Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html &quot;Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens&quot;]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;200,000 (2020)&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;220,000 (2022)&lt;ref name=AAFC /&gt;&lt;br /&gt;350,000 (2024)&lt;ref name=&quot;AAFC&quot;&gt;{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}&lt;/ref&gt;
| religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}}
| flag = Ansarullah Flag Vector.svg
| founded = {{start date and age|1994}}
| ideology = {{tree list}}
* [[ഖൊമേനിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;congress&quot;&gt;{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}&lt;/ref&gt;
** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;&gt;{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}&lt;/ref&gt;
** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;&gt;{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
* [[അറബ് ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
** [[പാൻ-അറബിസം]]&lt;ref name=Houthis/&gt;
* [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
* [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}&lt;/ref&gt;
* [[ജനപക്ഷവാദം]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;
{{tree list/end}}
| lang1 = Ansar Allah
| name_lang1 = 
| leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)&lt;br /&gt;[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}&lt;br /&gt;(1994–2004)
| leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]]
| leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}&lt;/ref&gt;
| headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)&lt;br /&gt;[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]])
| country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;
| affiliation1_title = Allies
| affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|China}} (alleged)&lt;ref name=&quot;g416&quot;&gt;{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Iran}}&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that &quot;these efforts will continue.&quot; |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Iran_support /&gt;
| {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|&lt;ref name=&quot;Korea&quot;&gt;{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &amp;#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 1&quot;&gt;{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 2&quot;&gt;{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Oman}} (alleged,&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 01&quot;&gt;{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 02&quot;&gt;{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}&lt;/ref&gt; denied by Oman)&lt;ref name=&quot;Oman 03&quot;&gt;{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Russia}} (alleged)&lt;ref name=&quot;Mathews2024&quot;/&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state allies|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;&lt;ref name=Iran_support/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}&lt;/ref&gt; pro-Houthi faction since 2017)&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Hezbollah}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Najran&quot;&gt;{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} &quot;A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Hamas}} (since 2021)&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|al-Shabaab}} (alleged)&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Former allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Ba'athist Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}&lt;/ref&gt; (until 2023)&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| affiliation2_title = Opponents
| affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])
| {{flag|Saudi Arabia}}
| {{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Kosovo}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Somalia}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Senegal}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Belgium}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|France}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC22032022&quot;&gt;{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Netherlands}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United States}}&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;m.jpost.com&quot;&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United Kingdom}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Canada}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Israel}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Seychelles}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|New Zealand}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|South Korea}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Sri Lanka}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Ukraine}}&lt;ref name=&quot;Ukraine&quot;&gt;{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state opponents|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;{{tree list}}
* {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction)
* {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}&lt;/ref&gt;
** {{flag|Hamas}} (until 2021)&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
{{tree list/end}}{{unbulletedlist|
{{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=salafi/&gt;
| {{flag|Islamic State}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| blank1_title = Designated as terror group by
| blank1 = {{unbulletedlist|
{{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}&lt;ref name=&quot;CostaRica&quot; /&gt;
| {{flag|ഇറാഖ്}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (November–December 2025)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&amp;cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&amp;ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &amp;#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Malaysia}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref name=&quot;Aussie Terror&quot;&gt;{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JP - Aus&quot;&gt;{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കാനഡ}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}&lt;/ref&gt;}}
| founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]
| international = [[Axis of Resistance]] (informal)
| website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}}
| wing1_title = 
| wing1 = 
| colorcode = {{party color|Houthis}}
| blank2 = {{tree list}}
* [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]]
** [[Houthi insurgency]]
** [[Yemeni revolution]]
*** [[Yemeni crisis]]
**** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]]
***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]]
***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]]
* [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]]
* [[Arab–Israeli conflict]]
** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]]
*** [[Red Sea crisis]]
**** [[Operation Prosperity Guardian]]
**** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US &amp; UK missile strikes in Yemen]]
*** [[2026 Iran war]]
**** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]]
{{tree list/end}}
| blank2_title = Battles and wars
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘''അൻസാറുള്ളാ''‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാക്കളുടെ]] ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദിച്ചുയർന്ന ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Naar-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ‘''ബിലീവ് യൂത്ത്''’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ ഉരുണ്ടുകൂടിയ തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]]


[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും&lt;ref name=&quot;Al-HajYoussef&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2016&quot; /&gt; ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;HRW070415&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q &amp; A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-20222&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Euronews-2019&quot; /&gt;സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a&quot;&gt;{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Streuly-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;alaraby&quot;&gt;{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}&lt;/ref&gt; തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GlobalVoicesorg-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot; /&gt;

തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.&lt;ref name=&quot;nagi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JUNEAU2&quot; /&gt; 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-20162&quot;&gt;{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;government&quot;&gt;{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Islam Hassan2&quot;&gt;{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}&lt;/ref&gt; ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;bbc111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;te111&quot; /&gt;

തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം&lt;ref name=&quot;JUNEAU22&quot;&gt;{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}&lt;/ref&gt; അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bbc who&quot;&gt;{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refworld&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nagi2&quot;&gt;{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-2022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Euronews-20192&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:President_Ali_Abdullah_Saleh.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|189x189ബിന്ദു|യെമൻ മുൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ് 2014 മുതൽ 2017-ൽ മരിക്കുന്നത് വരെ ഹൂതികളുമായി സഖ്യത്തിലായിരുന്നു. രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ആരോപിച്ച് ഹൂതികൾ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു.]]
സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro&quot;&gt;{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;RAND2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak&quot;&gt;{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്&lt;ref name=&quot;RAND&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ &quot;ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്&quot; സ്ഥാപിച്ചത്.

സാദയിൽ &quot;സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak2&quot; /&gt; &quot; 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;RAND3&quot; /&gt;{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;RAND4&quot; /&gt;{{rp|99}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;PoliticoMagazt,ine&quot;&gt;{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &quot;ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.&lt;ref name=&quot;IRIN22&quot; /&gt;  കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a2&quot; /&gt; 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro2&quot; /&gt; നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;&gt;{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}&lt;/ref&gt; 

വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}&lt;/ref&gt; ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}&lt;/ref&gt; 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}&lt;/ref&gt;

2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;NYT010715&quot;&gt;{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;government2&quot; /&gt; മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}&lt;/ref&gt;

മേഖലയിൽ അധിവസിക്കുന്ന സുന്നി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഹൂതികളിൽ നിന്ന് ഭാവിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ഭീഷണികൾ കണക്കിലെടുത്ത്, 2015 മാർച്ച് 27-ന് [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബഹ്റൈൻ|ബഹ്‌റൈൻ]], [[ഖത്തർ]], [[കുവൈറ്റ്]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ]], [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ത്]], [[ജോർദാൻ]], [[മൊറോക്കൊ|മൊറോക്കോ]], [[സുഡാൻ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഗൾഫ് സഖ്യം യെമനിൽ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=26 March 2015|title=Saudi 'Decisive Storm' waged to save Yemen|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327054325/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|archive-date=27 March 2015|newspaper=Al Arabiya News}}&lt;/ref&gt; വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ആസൂത്രണത്തിലും, അതുപോലെ തന്നെ ലോജിസ്റ്റിക്, രഹസ്യാന്വേഷണ പിന്തുണ നൽകുന്നതിലും സഹായിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കയും ഈ സൈനിക സഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Keane|first=Angela Greiling|date=26 March 2015|title=U.S. Backs Saudi-Led Yemeni Bombing With Logistics, Spying|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150329214914/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|archive-date=29 March 2015|newspaper=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള യെമനിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ സൗദി നേതൃത്വത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ നാവിക ഉപരോധത്തിൽ യു.എസ്. നാവികസേനയും സജീവമായി പങ്കുചേർന്നിരുന്നതോടെ&lt;ref&gt;[https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/ &quot;U.S. carrier moving off the coast of Yemen to block Iranian arms shipments&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225101926/https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/|date=25 December 2019}}. ''USA Today''. 20 April 2015.&lt;/ref&gt; യെമനിൽ ക്ഷാമം പടർന്നുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രധാന കാരണമായത് ഈ ഉപരോധമാണെന്ന് മാനുഷിക സഹായ സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=McKernan|first=Bethan|date=7 November 2018|title=Battle rages in Yemen's vital port as showdown looms|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181107073244/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|archive-date=7 November 2018|access-date=12 January 2024|work=The Guardian|quote=The port has been blockaded by the Saudi-led coalition for the past three years, a decision aid organizations say has been the main contributing factor to the famine that threatens to engulf half of Yemen's 28 million population.}}&lt;/ref&gt;

നാല് മാസം നീണ്ടുനിന്ന ഏദൻ യുദ്ധം (2015), 2015 മാർച്ച് 25-നും ജൂലൈ 22-നും ഇടയിൽ നടന്നു. അമേരിക്കയിലെ 'എസ്ക്വയർ' മാസികയുടെ 2015 സെപ്റ്റംബറിലെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ഒരു കാലത്ത് മുഖ്യധാരയ്ക്ക് പുറത്തുനിന്നിരുന്ന ഹൂതികൾ, ഇന്ന് യെമനിലെ ഏറ്റവും സുസ്ഥിരവും സംഘടിതവുമായ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. യെമനിലെ അനിശ്ചിതത്വമേറിയ പരിവർത്തന കാലഘട്ടം സൃഷ്ടിച്ച അധികാര ശൂന്യത, കൂടുതൽ ആളുകളെ ഹൂതികളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതിന് ഇടയാക്കി. മുമ്പ് ശക്തമായിരുന്ന പല രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികളും, വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടില്ലാതെ ചിതറിപ്പോയതോടെ ജനങ്ങളുടെ പിന്തുണയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയി. ഈ സാഹചര്യം, 'അൻസാർ അള്ളാ' (Ansar Allah) എന്ന പുതിയ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഹൂതികളെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ സ്വീകാര്യരാക്കിത്തീർത്തു.&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;&gt;{{cite news|last=Plotter|first=Alex|date=4 June 2015|title=Yemen in crisis|url=http://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723004015/https://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war|archive-date=23 July 2018|access-date=5 September 2015|newspaper=Esquire}}&lt;/ref&gt;

സാലിഹിന്റെ മരണത്തിന് മൂന്ന് മാസം മുമ്പ്, അദ്ദേഹവും യു.എ.ഇ.യും തമ്മിൽ സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറിയത് തങ്ങളുടെ സംഘം കണ്ടെത്തിയിരുന്നതായി ഹൂതി വക്താവ് മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം അറിയിച്ചു. സാലിഹും യു.എ.ഇ.യും കൂടാതെ റഷ്യ, ജോർദാൻ തുടങ്ങിയ മറ്റ് ചില രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ രഹസ്യസ്വഭാവമുള്ള സന്ദേശങ്ങളിലൂടെ ആശയവിനിമയം നടത്തിയിരുന്നതായി അദ്ദേഹം അൽ ജസീറയോട് ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/الحوثيون-رصدنا-رسائل-بين-صالح-وأبوظبي-قبل-3-شهور/|title=الحوثيون: رصدنا رسائل بين صالح وأبوظبي قبل 3 شهور|access-date=5 December 2017|date=4 December 2017|publisher=[[Al Khaleej (newspaper)|Al Khaleej]]|language=ar|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111140/http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%AB%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D9%86%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%88%D8%A3%D8%A8%D9%88%D8%B8%D8%A8%D9%8A-%D9%82%D8%A8%D9%84-3-%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1/|archive-date=15 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; സാലെയും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള സഖ്യം 2017-ന്റെ അവസാനത്തോടെ തകരുകയും,&lt;ref name=&quot;AJ_H-S3&quot;&gt;{{cite news|last1=Edroos|first1=Faisal|date=4 December 2017|title=How did Yemen's Houthi-Saleh alliance collapse?|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519214826/https://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|archive-date=19 May 2019|access-date=4 December 2017|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; നവംബർ 28 മുതൽ സനാ നഗരത്തിൽ ഇരുകൂട്ടരും സായുധ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|title=Violence escalates in Sanaa as Saleh loyalists battle Houthis|access-date=2 December 2017|date=2 December 2017|publisher=[[Al Masdar News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519120403/https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|archive-date=19 May 2019|author=Leith Fadel|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഡിസംബർ 2-ന് ടെലിവിഷനിലൂടെ നടത്തിയ ഒരു പ്രസ്താവനയിൽ, താനും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വേർപിരിഞ്ഞതായി സാലെ അനുയായികളോട് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; രാജ്യം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ തന്റെ അനുയായികളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യവുമായി ചർച്ചയ്ക്ക് തയ്യാറാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി.&lt;ref name=&quot;AJ_H-S&quot; /&gt;  2017 ഡിസംബർ 4-ന് സനായിലുള്ള സാലിഹിന്റെ വീടിനു നേരെ ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പോരാളികൾ ആക്രമണം നടത്തിയതായി പ്രദേശവാസികൾ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's Houthis blow up ex-president Saleh's house|url=https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125000314/https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|archive-date=25 November 2018|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt; അന്നുതന്നെ ഹൂതികൾ സാലിഹിനെ വധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;CNNobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's former President Ali Abdullah Saleh killed trying to flee Sanaa|url=https://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211225323/http://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|archive-date=11 December 2017|access-date=4 December 2017|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reutersobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's ex-president Saleh shot dead after switching sides in civil war|url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171204171345/https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|archive-date=4 December 2017|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

2021 ജനുവരിയിൽ, ഹൂതികളെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിച്ചത് യെമനിൽ സഹായമെത്തിക്കുന്നതിൽ ക്ഷാമം നേരിടുമോ എന്ന ആശങ്കയ്ക്ക്  കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;us des&quot;&gt;{{cite news|last1=McKernan|first1=Bethan|date=11 January 2021|title='Diplomatic vandalism': aid groups' fury as US puts Houthis on terror list|url=https://www.theguardian.com/world/2021/jan/11/us-designation-of-yemen-houthis-as-terrorists-will-worsen-humanitarian-crisis|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113404/https://www.theguardian.com/world/2021/jan/11/us-designation-of-yemen-houthis-as-terrorists-will-worsen-humanitarian-crisis|archive-date=11 January 2021|access-date=11 January 2021|work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, [[ജോ ബൈഡെൻ|ജോ ബൈഡൻ]] അമേരിക്കയുടെ പുതിയ പ്രസിഡന്റായി ചുമതലയേറ്റ് ഒരു മാസത്തിന് ശേഷം ഈ നിലപാട് തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/show/in-foreign-policy-shift-biden-lifts-terrorist-designation-for-houthis-in-yemen|title=In foreign policy shift, Biden lifts terrorist designation for Houthis in Yemen|access-date=12 April 2021|author2=Ali Rogin|date=16 February 2021|publisher=PBS|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412202852/https://www.pbs.org/newshour/show/in-foreign-policy-shift-biden-lifts-terrorist-designation-for-houthis-in-yemen|archive-date=12 April 2021|author1=Nick Schifrin|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2022 ജനുവരി 17-ന്, [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ.യിലെ]] വ്യാവസായിക കേന്ദ്രങ്ങൾ ലക്ഷ്യമാക്കി ഹൂതികൾ നടത്തിയ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങളിൽ ഇന്ധന ടാങ്കറുകൾക്ക് തീപിടിക്കുകയും മൂന്ന് വിദേശ തൊഴിലാളികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഹൂതികൾ തങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം സമ്മതിച്ച, മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമായ ആദ്യത്തെ ആക്രമണം ഇതായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Marcus|first=Jonathan|date=22 January 2022|title=Yemen rebel attack on UAE throws challenge to the region|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082786|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123031552/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082786|archive-date=23 January 2022|access-date=23 January 2022|work=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt; ഇതിന് മറുപടിയായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ജനുവരി 21-ന് യെമനിലെ ഒരു തടങ്കൽ കേന്ദ്രത്തിൽ നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 70 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=21 January 2022|title=Scores killed in Yemen prison air strike carnage|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082788|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317134931/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082788|archive-date=17 March 2022|access-date=23 January 2022|work=BBC}}&lt;/ref&gt;

ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ, ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുക്കുകയും ചെങ്കടലിൽ യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകൾ ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഫലസ്തീനികളോടുള്ള ഐക്യദാർഢ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനും, ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നത് സുഗമമാക്കുന്നതിനുമാണ് തങ്ങൾ ഇപ്രകാരം ചെയ്യുന്നതെന്നാണ് അവർ അവകാശപ്പെട്ടത്.&lt;ref name=&quot;bbc1112&quot;&gt;{{Cite news|date=20 October 2023|title=US warship intercepts missiles fired from Yemen 'potentially towards Israel'|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67166863|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240718015902/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67166863|archive-date=18 July 2024|access-date=31 October 2023|work=[[BBC News]]|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/electrolux-readies-alternative-routes-after-red-sea-attacks-2023-12-19/|title=Companies rush to avert disruption from Red Sea attacks as shipping rates rise|access-date=20 December 2023|last1=Mannes|first1=Marie|last2=Saul|first2=Jonathan|date=19 December 2023|website=Reuters|last3=Baertline|first3=Lisa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;te1112&quot;&gt;{{cite news|date=12 December 2023|title=Who are the Houthis, the group attacking ships in the Red Sea?|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/12/12/who-are-the-houthis-the-group-attacking-ships-in-the-red-sea|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240101234442/https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/12/12/who-are-the-houthis-the-group-attacking-ships-in-the-red-sea|archive-date=1 January 2024|accessdate=2 January 2024|newspaper=The Economist|quote=Since the bombardment of Gaza began, the Houthis, a Yemeni rebel group, have launched a series of attacks on cargo ships. The insurgents, who are backed by Iran, say they are acting in solidarity with Palestinians. They have threatened to attack any ship bound for or leaving Israel without delivering humanitarian aid to Gaza.}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 31-ന് ഹൂതി സേന ഇസ്രായേലിനു നേരെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിട്ടുവെങ്കിലും ഇസ്രായേലിന്റെ 'ആരോ' മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനം അവ വെടിവെച്ചിട്ടു. ബഹിരാകാശത്ത് നടന്ന ആദ്യത്തെ പോരാട്ടമാണിതെന്ന് ഇസ്രായേൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർ അവകാശപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=7 November 2023|title=The deadly missile race in the Middle East|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/11/07/the-deadly-missile-race-in-the-middle-east|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231108001801/https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/11/07/the-deadly-missile-race-in-the-middle-east|archive-date=8 November 2023|access-date=8 November 2023|newspaper=[[The Economist]]}}&lt;/ref&gt; ചെങ്കടലിലെ ആക്രമണങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി,&lt;ref&gt;{{cite news|date=12 January 2024|title=By bombing Yemen, the west risks repeating its own mistakes|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2024/jan/12/yemen-houthi-militia-israel-gaza-red-sea|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240114171527/https://www.theguardian.com/commentisfree/2024/jan/12/yemen-houthi-militia-israel-gaza-red-sea|archive-date=14 January 2024|access-date=14 January 2024|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; ഗാസയിൽ വെടിനിർത്തൽ നടപ്പിലാക്കണമെന്നും ഗാസ മുനമ്പിൽ ഇസ്രായേൽ ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും ഹൂതികൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=11 January 2024|title=Yemen's Houthis say Red Sea attacks do not threaten peace with Riyadh|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/yemens-houthis-say-un-resolution-navigation-red-sea-is-political-game-2024-01-11/|work=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയിൽ, യെമനിലെ ഹൂതികളുടെ വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങൾക്കു നേരെ അമേരിക്കയും യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവും വ്യോമാക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയതോടൊപ്പം&lt;ref name=&quot;BlandMcKernan2024&quot;&gt;{{Cite news|last1=Bland|first1=Archie|last2=McKernan|first2=Bethan|date=12 January 2024|title=Who are the Houthis and how did the US and UK strikes on Yemen come about?|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/yemen-houthi-rebels-who-are-they-what-attacking-us-uk-airstrikes-red-sea-crisis|work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923042915/https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/yemen-houthi-rebels-who-are-they-what-attacking-us-uk-airstrikes-red-sea-crisis|archive-date=23 September 2024|access-date=14 January 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളെ 'പ്രത്യേകം നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട ആഗോള ഭീകരവാദികൾ' (SDGT) ആയി അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=17 January 2024|title=U.S. designates Houthi rebels as specially designated global terrorists|url=https://www.pbs.org/newshour/world/u-s-designates-houthi-rebels-as-specially-designated-global-terrorists|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240130180319/https://www.pbs.org/newshour/world/u-s-designates-houthi-rebels-as-specially-designated-global-terrorists|archive-date=30 January 2024|access-date=4 January 2026|work=Public Broadcasting Service}}&lt;/ref&gt;

ഇറാനിനു നേരെ അടുത്തിടെയുണ്ടായ അമേരിക്കൻ, ഇസ്രായേലി വ്യോമാക്രമണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായി, കപ്പലുകൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ തങ്ങൾ പുനരാരംഭിച്ചതായി 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഹൂതികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2026-ലെ ഇറാൻ യുദ്ധത്തിനിടെ, 2026 മാർച്ച് 28-ന്, ഹൂതി നേതാവ് നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിന് പിന്നാലെ യെമനിൽ നിന്ന് തെക്കൻ ഇസ്രായേലിലെ ബീർഷേബ ലക്ഷ്യമാക്കി ഒരു ഹൂതി മിസൈൽ വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടു. മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം, രണ്ടാമതൊരു മിസൈൽ കൂടി വിക്ഷേപിച്ചതായി അവർ സ്ഥിരീകരിച്ചു.

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>ogn67jjg4w20he5xuc08dxkbfa4lvj7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676474</id>
      <parentid>4676473</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117296" sha1="6hzecjgm71huybvea9bviq87a41e1oq" xml:space="preserve">{{Infobox political party
| name = അൻസാർ അള്ളാഹ്
| native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}}
| native_name_lang = ar
| predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: &quot;വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്).&quot; ([[Quran 61:14]])
| image = 
| logo = Ansar Allah Logo.svg
| membership = 100,000 (2011)&lt;ref&gt;Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html &quot;Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens&quot;]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4393&amp;MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;200,000 (2020)&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;220,000 (2022)&lt;ref name=AAFC /&gt;&lt;br /&gt;350,000 (2024)&lt;ref name=&quot;AAFC&quot;&gt;{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}&lt;/ref&gt;
| religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}}
| flag = Ansarullah Flag Vector.svg
| founded = {{start date and age|1994}}
| ideology = {{tree list}}
* [[ഖൊമേനിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;congress&quot;&gt;{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}&lt;/ref&gt;
** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;&gt;{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The World Almanac of Islamism&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&amp;q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&amp;pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}&lt;/ref&gt;
** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;&gt;{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Sana&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;/&gt;
* [[അറബ് ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;Houthis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
** [[പാൻ-അറബിസം]]&lt;ref name=Houthis/&gt;
* [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Orkaby&quot; /&gt;
* [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}&lt;/ref&gt;
* [[ജനപക്ഷവാദം]]&lt;ref name=&quot;wilson&quot; /&gt;
{{tree list/end}}
| lang1 = Ansar Allah
| name_lang1 = 
| leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)&lt;br /&gt;[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}&lt;br /&gt;(1994–2004)
| leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]]
| leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}&lt;/ref&gt;
| headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)&lt;br /&gt;[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]])
| country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;
| affiliation1_title = Allies
| affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|China}} (alleged)&lt;ref name=&quot;g416&quot;&gt;{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Iran}}&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that &quot;these efforts will continue.&quot; |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Iran_support /&gt;
| {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|&lt;ref name=&quot;Korea&quot;&gt;{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &amp;#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 1&quot;&gt;{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;North Korean weapons aid 2&quot;&gt;{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Oman}} (alleged,&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 01&quot;&gt;{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman 02&quot;&gt;{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}&lt;/ref&gt; denied by Oman)&lt;ref name=&quot;Oman 03&quot;&gt;{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Russia}} (alleged)&lt;ref name=&quot;Mathews2024&quot;/&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state allies|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;&lt;ref name=Iran_support/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}&lt;/ref&gt; pro-Houthi faction since 2017)&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Hezbollah}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Najran&quot;&gt;{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} &quot;A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;}}
| {{flag|Hamas}} (since 2021)&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|al-Shabaab}} (alleged)&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Former allies
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Ba'athist Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}&lt;/ref&gt; (until 2023)&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| affiliation2_title = Opponents
| affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents
|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;
{{unbulletedlist|
{{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])
| {{flag|Saudi Arabia}}
| {{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Kosovo}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Somalia}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Senegal}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot; /&gt;
| {{flag|Belgium}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|France}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC22032022&quot;&gt;{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Netherlands}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United States}}&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;m.jpost.com&quot;&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|United Kingdom}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Canada}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Israel}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Seychelles}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|New Zealand}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|South Korea}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Sri Lanka}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Ukraine}}&lt;ref name=&quot;Ukraine&quot;&gt;{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}&lt;/ref&gt;
}}
}}
{{collapsible list|title = Non-state opponents|&lt;!-- &quot;state&quot; implies international recognition, essentially UN members --&gt;{{tree list}}
* {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction)
* {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}&lt;/ref&gt;
** {{flag|Hamas}} (until 2021)&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wilson&quot;/&gt;
{{tree list/end}}{{unbulletedlist|
{{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=salafi/&gt;
| {{flag|Islamic State}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}&lt;/ref&gt;}}
}}
| blank1_title = Designated as terror group by
| blank1 = {{unbulletedlist|
{{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}&lt;ref name=&quot;CostaRica&quot; /&gt;
| {{flag|ഇറാഖ്}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (November–December 2025)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&amp;cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&amp;ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &amp;#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Malaysia}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|Australia}}&lt;ref name=&quot;Aussie Terror&quot;&gt;{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JP - Aus&quot;&gt;{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;
| {{flag|കാനഡ}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}&lt;/ref&gt;}}
| founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]
| international = [[Axis of Resistance]] (informal)
| website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}}
| wing1_title = 
| wing1 = 
| colorcode = {{party color|Houthis}}
| blank2 = {{tree list}}
* [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]]
** [[Houthi insurgency]]
** [[Yemeni revolution]]
*** [[Yemeni crisis]]
**** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]]
***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]]
***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]]
* [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]]
* [[Arab–Israeli conflict]]
** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]]
*** [[Red Sea crisis]]
**** [[Operation Prosperity Guardian]]
**** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US &amp; UK missile strikes in Yemen]]
*** [[2026 Iran war]]
**** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]]
{{tree list/end}}
| blank2_title = Battles and wars
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘''അൻസാറുള്ളാ''‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാക്കളുടെ]] ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദിച്ചുയർന്ന ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Naar-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ‘''ബിലീവ് യൂത്ത്''’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ ഉരുണ്ടുകൂടിയ തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]]


[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും&lt;ref name=&quot;Al-HajYoussef&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2016&quot; /&gt; ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;HRW070415&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q &amp; A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-20222&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Euronews-2019&quot; /&gt;സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a&quot;&gt;{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Streuly-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;alaraby&quot;&gt;{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}&lt;/ref&gt; തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GlobalVoicesorg-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot; /&gt;

തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.&lt;ref name=&quot;nagi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JUNEAU2&quot; /&gt; 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-20162&quot;&gt;{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;government&quot;&gt;{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Islam Hassan2&quot;&gt;{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}&lt;/ref&gt; ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;bbc111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;te111&quot; /&gt;

തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം&lt;ref name=&quot;JUNEAU22&quot;&gt;{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}&lt;/ref&gt; അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bbc who&quot;&gt;{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refworld&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nagi2&quot;&gt;{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-2022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Euronews-20192&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:President_Ali_Abdullah_Saleh.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|189x189ബിന്ദു|യെമൻ മുൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ് 2014 മുതൽ 2017-ൽ മരിക്കുന്നത് വരെ ഹൂതികളുമായി സഖ്യത്തിലായിരുന്നു. രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ആരോപിച്ച് ഹൂതികൾ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു.]]
സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro&quot;&gt;{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;RAND2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak&quot;&gt;{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്&lt;ref name=&quot;RAND&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ &quot;ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്&quot; സ്ഥാപിച്ചത്.

സാദയിൽ &quot;സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി&lt;ref name=&quot;BBCAbd-al-Malak2&quot; /&gt; &quot; 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;RAND3&quot; /&gt;{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;RAND4&quot; /&gt;{{rp|99}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;PoliticoMagazt,ine&quot;&gt;{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &quot;ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}&lt;/ref&gt;

2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.&lt;ref name=&quot;IRIN22&quot; /&gt;  കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a2&quot; /&gt; 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;AlJazIntro2&quot; /&gt; നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.&lt;ref name=&quot;Riedel-2017&quot;&gt;{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}&lt;/ref&gt; 

വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}&lt;/ref&gt; ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=4288&amp;MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}&lt;/ref&gt; 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}&lt;/ref&gt;

2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;NYT010715&quot;&gt;{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;government2&quot; /&gt; മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.&lt;ref&gt;{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}&lt;/ref&gt;

മേഖലയിൽ അധിവസിക്കുന്ന സുന്നി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഹൂതികളിൽ നിന്ന് ഭാവിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ഭീഷണികൾ കണക്കിലെടുത്ത്, 2015 മാർച്ച് 27-ന് [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബഹ്റൈൻ|ബഹ്‌റൈൻ]], [[ഖത്തർ]], [[കുവൈറ്റ്]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ]], [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ത്]], [[ജോർദാൻ]], [[മൊറോക്കൊ|മൊറോക്കോ]], [[സുഡാൻ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഗൾഫ് സഖ്യം യെമനിൽ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{cite news|date=26 March 2015|title=Saudi 'Decisive Storm' waged to save Yemen|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327054325/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/26/GCC-states-to-repel-Houthi-aggression-in-Yemen-statement-.html|archive-date=27 March 2015|newspaper=Al Arabiya News}}&lt;/ref&gt; വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ആസൂത്രണത്തിലും, അതുപോലെ തന്നെ ലോജിസ്റ്റിക്, രഹസ്യാന്വേഷണ പിന്തുണ നൽകുന്നതിലും സഹായിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കയും ഈ സൈനിക സഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Keane|first=Angela Greiling|date=26 March 2015|title=U.S. Backs Saudi-Led Yemeni Bombing With Logistics, Spying|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150329214914/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-26/yemeni-bombing-led-by-saudis-is-backed-by-u-s-logistics-spying|archive-date=29 March 2015|newspaper=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള യെമനിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ സൗദി നേതൃത്വത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ നാവിക ഉപരോധത്തിൽ യു.എസ്. നാവികസേനയും സജീവമായി പങ്കുചേർന്നിരുന്നതോടെ&lt;ref&gt;[https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/ &quot;U.S. carrier moving off the coast of Yemen to block Iranian arms shipments&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225101926/https://www.usatoday.com/story/news/world/2015/04/20/carrier-intercepts-iranian-arms/26082755/|date=25 December 2019}}. ''USA Today''. 20 April 2015.&lt;/ref&gt; യെമനിൽ ക്ഷാമം പടർന്നുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രധാന കാരണമായത് ഈ ഉപരോധമാണെന്ന് മാനുഷിക സഹായ സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.&lt;ref&gt;{{cite news|last=McKernan|first=Bethan|date=7 November 2018|title=Battle rages in Yemen's vital port as showdown looms|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181107073244/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/07/yemen-hodeidah-airstrikes-saudi-led-coalition-ceasefire-calls|archive-date=7 November 2018|access-date=12 January 2024|work=The Guardian|quote=The port has been blockaded by the Saudi-led coalition for the past three years, a decision aid organizations say has been the main contributing factor to the famine that threatens to engulf half of Yemen's 28 million population.}}&lt;/ref&gt;

നാല് മാസം നീണ്ടുനിന്ന ഏദൻ യുദ്ധം (2015), 2015 മാർച്ച് 25-നും ജൂലൈ 22-നും ഇടയിൽ നടന്നു. അമേരിക്കയിലെ 'എസ്ക്വയർ' മാസികയുടെ 2015 സെപ്റ്റംബറിലെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ഒരു കാലത്ത് മുഖ്യധാരയ്ക്ക് പുറത്തുനിന്നിരുന്ന ഹൂതികൾ, ഇന്ന് യെമനിലെ ഏറ്റവും സുസ്ഥിരവും സംഘടിതവുമായ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. യെമനിലെ അനിശ്ചിതത്വമേറിയ പരിവർത്തന കാലഘട്ടം സൃഷ്ടിച്ച അധികാര ശൂന്യത, കൂടുതൽ ആളുകളെ ഹൂതികളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതിന് ഇടയാക്കി. മുമ്പ് ശക്തമായിരുന്ന പല രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികളും, വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടില്ലാതെ ചിതറിപ്പോയതോടെ ജനങ്ങളുടെ പിന്തുണയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയി. ഈ സാഹചര്യം, 'അൻസാർ അള്ളാ' (Ansar Allah) എന്ന പുതിയ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഹൂതികളെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ സ്വീകാര്യരാക്കിത്തീർത്തു.&lt;ref name=&quot;Yemen in crisis&quot;&gt;{{cite news|last=Plotter|first=Alex|date=4 June 2015|title=Yemen in crisis|url=http://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723004015/https://www.esquireme.com/brief/news/is-yemen-on-the-brink-of-economic-meltdown-and-civil-war|archive-date=23 July 2018|access-date=5 September 2015|newspaper=Esquire}}&lt;/ref&gt;

സാലിഹിന്റെ മരണത്തിന് മൂന്ന് മാസം മുമ്പ്, അദ്ദേഹവും യു.എ.ഇ.യും തമ്മിൽ സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറിയത് തങ്ങളുടെ സംഘം കണ്ടെത്തിയിരുന്നതായി ഹൂതി വക്താവ് മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം അറിയിച്ചു. സാലിഹും യു.എ.ഇ.യും കൂടാതെ റഷ്യ, ജോർദാൻ തുടങ്ങിയ മറ്റ് ചില രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ രഹസ്യസ്വഭാവമുള്ള സന്ദേശങ്ങളിലൂടെ ആശയവിനിമയം നടത്തിയിരുന്നതായി അദ്ദേഹം അൽ ജസീറയോട് ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/الحوثيون-رصدنا-رسائل-بين-صالح-وأبوظبي-قبل-3-شهور/|title=الحوثيون: رصدنا رسائل بين صالح وأبوظبي قبل 3 شهور|access-date=5 December 2017|date=4 December 2017|publisher=[[Al Khaleej (newspaper)|Al Khaleej]]|language=ar|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111140/http://alkhaleejonline.net/articles/1512415225521026500/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%AB%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D9%86%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%88%D8%A3%D8%A8%D9%88%D8%B8%D8%A8%D9%8A-%D9%82%D8%A8%D9%84-3-%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1/|archive-date=15 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; സാലെയും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള സഖ്യം 2017-ന്റെ അവസാനത്തോടെ തകരുകയും,&lt;ref name=&quot;AJ_H-S3&quot;&gt;{{cite news|last1=Edroos|first1=Faisal|date=4 December 2017|title=How did Yemen's Houthi-Saleh alliance collapse?|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519214826/https://www.aljazeera.com/news/2017/12/yemen-houthi-saleh-alliance-collapse-171204070831956.html|archive-date=19 May 2019|access-date=4 December 2017|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; നവംബർ 28 മുതൽ സനാ നഗരത്തിൽ ഇരുകൂട്ടരും സായുധ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|title=Violence escalates in Sanaa as Saleh loyalists battle Houthis|access-date=2 December 2017|date=2 December 2017|publisher=[[Al Masdar News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519120403/https://www.almasdarnews.com/article/violence-escalates-sanaa-saleh-loyalists-battle-houthis/|archive-date=19 May 2019|author=Leith Fadel|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഡിസംബർ 2-ന് ടെലിവിഷനിലൂടെ നടത്തിയ ഒരു പ്രസ്താവനയിൽ, താനും ഹൂതികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വേർപിരിഞ്ഞതായി സാലെ അനുയായികളോട് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; രാജ്യം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ തന്റെ അനുയായികളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266 Yemen: Conflict intensifies between former rebel allies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225223944/https://www.youtube.com/watch?v=X11lC8BDI44&amp;lc=z22ojlzyepngupa04acdp433zvtxdtdhhktlzvwbsr1w03c010c.1512423183560266|date=25 December 2019}}, 0:24, [[Al Jazeera English]] (3 December 2017)&lt;/ref&gt; സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യവുമായി ചർച്ചയ്ക്ക് തയ്യാറാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി.&lt;ref name=&quot;AJ_H-S&quot; /&gt;  2017 ഡിസംബർ 4-ന് സനായിലുള്ള സാലിഹിന്റെ വീടിനു നേരെ ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പോരാളികൾ ആക്രമണം നടത്തിയതായി പ്രദേശവാസികൾ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's Houthis blow up ex-president Saleh's house|url=https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125000314/https://uk.reuters.com/article/uk-yemen-security-house/yemens-houthis-blow-up-ex-president-salehs-house-idUKKBN1DY15Y|archive-date=25 November 2018|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt; അന്നുതന്നെ ഹൂതികൾ സാലിഹിനെ വധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;CNNobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's former President Ali Abdullah Saleh killed trying to flee Sanaa|url=https://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211225323/http://edition.cnn.com/2017/12/04/middleeast/yemen-former-president-ali-abdullah-saleh-killed-intl/index.html|archive-date=11 December 2017|access-date=4 December 2017|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reutersobit&quot;&gt;{{cite news|date=4 December 2017|title=Yemen's ex-president Saleh shot dead after switching sides in civil war|url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171204171345/https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-ex-president-saleh-shot-dead-after-switching-sides-in-civil-war-idUSKBN1DY12V|archive-date=4 December 2017|access-date=4 December 2017|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

2021 ജനുവരിയിൽ, ഹൂതികളെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിച്ചത് യെമനിൽ സഹായമെത്തിക്കുന്നതിൽ ക്ഷാമം നേരിടുമോ എന്ന ആശങ്കയ്ക്ക്  കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;us des&quot;&gt;{{cite news|last1=McKernan|first1=Bethan|date=11 January 2021|title='Diplomatic vandalism': aid groups' fury as US puts Houthis on terror list|url=https://www.theguardian.com/world/2021/jan/11/us-designation-of-yemen-houthis-as-terrorists-will-worsen-humanitarian-crisis|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113404/https://www.theguardian.com/world/2021/jan/11/us-designation-of-yemen-houthis-as-terrorists-will-worsen-humanitarian-crisis|archive-date=11 January 2021|access-date=11 January 2021|work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, [[ജോ ബൈഡെൻ|ജോ ബൈഡൻ]] അമേരിക്കയുടെ പുതിയ പ്രസിഡന്റായി ചുമതലയേറ്റ് ഒരു മാസത്തിന് ശേഷം ഈ നിലപാട് തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/show/in-foreign-policy-shift-biden-lifts-terrorist-designation-for-houthis-in-yemen|title=In foreign policy shift, Biden lifts terrorist designation for Houthis in Yemen|access-date=12 April 2021|author2=Ali Rogin|date=16 February 2021|publisher=PBS|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412202852/https://www.pbs.org/newshour/show/in-foreign-policy-shift-biden-lifts-terrorist-designation-for-houthis-in-yemen|archive-date=12 April 2021|author1=Nick Schifrin|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2022 ജനുവരി 17-ന്, [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ.യിലെ]] വ്യാവസായിക കേന്ദ്രങ്ങൾ ലക്ഷ്യമാക്കി ഹൂതികൾ നടത്തിയ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങളിൽ ഇന്ധന ടാങ്കറുകൾക്ക് തീപിടിക്കുകയും മൂന്ന് വിദേശ തൊഴിലാളികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഹൂതികൾ തങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം സമ്മതിച്ച, മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമായ ആദ്യത്തെ ആക്രമണം ഇതായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Marcus|first=Jonathan|date=22 January 2022|title=Yemen rebel attack on UAE throws challenge to the region|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082786|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123031552/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082786|archive-date=23 January 2022|access-date=23 January 2022|work=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt; ഇതിന് മറുപടിയായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ജനുവരി 21-ന് യെമനിലെ ഒരു തടങ്കൽ കേന്ദ്രത്തിൽ നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 70 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=21 January 2022|title=Scores killed in Yemen prison air strike carnage|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082788|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317134931/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60082788|archive-date=17 March 2022|access-date=23 January 2022|work=BBC}}&lt;/ref&gt;

ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ, ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുക്കുകയും ചെങ്കടലിൽ യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകൾ ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഫലസ്തീനികളോടുള്ള ഐക്യദാർഢ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനും, ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നത് സുഗമമാക്കുന്നതിനുമാണ് തങ്ങൾ ഇപ്രകാരം ചെയ്യുന്നതെന്നാണ് അവർ അവകാശപ്പെട്ടത്.&lt;ref name=&quot;bbc1112&quot;&gt;{{Cite news|date=20 October 2023|title=US warship intercepts missiles fired from Yemen 'potentially towards Israel'|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67166863|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240718015902/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67166863|archive-date=18 July 2024|access-date=31 October 2023|work=[[BBC News]]|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/electrolux-readies-alternative-routes-after-red-sea-attacks-2023-12-19/|title=Companies rush to avert disruption from Red Sea attacks as shipping rates rise|access-date=20 December 2023|last1=Mannes|first1=Marie|last2=Saul|first2=Jonathan|date=19 December 2023|website=Reuters|last3=Baertline|first3=Lisa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;te1112&quot;&gt;{{cite news|date=12 December 2023|title=Who are the Houthis, the group attacking ships in the Red Sea?|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/12/12/who-are-the-houthis-the-group-attacking-ships-in-the-red-sea|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240101234442/https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/12/12/who-are-the-houthis-the-group-attacking-ships-in-the-red-sea|archive-date=1 January 2024|accessdate=2 January 2024|newspaper=The Economist|quote=Since the bombardment of Gaza began, the Houthis, a Yemeni rebel group, have launched a series of attacks on cargo ships. The insurgents, who are backed by Iran, say they are acting in solidarity with Palestinians. They have threatened to attack any ship bound for or leaving Israel without delivering humanitarian aid to Gaza.}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 31-ന് ഹൂതി സേന ഇസ്രായേലിനു നേരെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിട്ടുവെങ്കിലും ഇസ്രായേലിന്റെ 'ആരോ' മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനം അവ വെടിവെച്ചിട്ടു. ബഹിരാകാശത്ത് നടന്ന ആദ്യത്തെ പോരാട്ടമാണിതെന്ന് ഇസ്രായേൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർ അവകാശപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=7 November 2023|title=The deadly missile race in the Middle East|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/11/07/the-deadly-missile-race-in-the-middle-east|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231108001801/https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/11/07/the-deadly-missile-race-in-the-middle-east|archive-date=8 November 2023|access-date=8 November 2023|newspaper=[[The Economist]]}}&lt;/ref&gt; ചെങ്കടലിലെ ആക്രമണങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി,&lt;ref&gt;{{cite news|date=12 January 2024|title=By bombing Yemen, the west risks repeating its own mistakes|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2024/jan/12/yemen-houthi-militia-israel-gaza-red-sea|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240114171527/https://www.theguardian.com/commentisfree/2024/jan/12/yemen-houthi-militia-israel-gaza-red-sea|archive-date=14 January 2024|access-date=14 January 2024|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; ഗാസയിൽ വെടിനിർത്തൽ നടപ്പിലാക്കണമെന്നും ഗാസ മുനമ്പിൽ ഇസ്രായേൽ ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും ഹൂതികൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=11 January 2024|title=Yemen's Houthis say Red Sea attacks do not threaten peace with Riyadh|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/yemens-houthis-say-un-resolution-navigation-red-sea-is-political-game-2024-01-11/|work=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയിൽ, യെമനിലെ ഹൂതികളുടെ വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങൾക്കു നേരെ അമേരിക്കയും യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവും വ്യോമാക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയതോടൊപ്പം&lt;ref name=&quot;BlandMcKernan2024&quot;&gt;{{Cite news|last1=Bland|first1=Archie|last2=McKernan|first2=Bethan|date=12 January 2024|title=Who are the Houthis and how did the US and UK strikes on Yemen come about?|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/yemen-houthi-rebels-who-are-they-what-attacking-us-uk-airstrikes-red-sea-crisis|work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923042915/https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/yemen-houthi-rebels-who-are-they-what-attacking-us-uk-airstrikes-red-sea-crisis|archive-date=23 September 2024|access-date=14 January 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ഹൂതികളെ 'പ്രത്യേകം നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട ആഗോള ഭീകരവാദികൾ' (SDGT) ആയി അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=17 January 2024|title=U.S. designates Houthi rebels as specially designated global terrorists|url=https://www.pbs.org/newshour/world/u-s-designates-houthi-rebels-as-specially-designated-global-terrorists|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240130180319/https://www.pbs.org/newshour/world/u-s-designates-houthi-rebels-as-specially-designated-global-terrorists|archive-date=30 January 2024|access-date=4 January 2026|work=Public Broadcasting Service}}&lt;/ref&gt;

ഇറാനിനു നേരെ അടുത്തിടെയുണ്ടായ അമേരിക്കൻ, ഇസ്രായേലി വ്യോമാക്രമണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായി, കപ്പലുകൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ തങ്ങൾ പുനരാരംഭിച്ചതായി 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഹൂതികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.koreancenter.or.kr/news/articleView.html?idxno=1316225|title=[美 이란 공격] 예멘 반군 &quot;홍해·이스라엘 공격 재개할 것&quot;|access-date=1 March 2026|website=Yonhap|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20260305131315/https://www.koreancenter.or.kr/news/articleView.html?idxno=1316225|archive-date=5 March 2026|author1=김지연|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://oceanpress.co.kr/news/article.html?no=29332|title=후티 반군, 이란 공습에 &quot;홍해 공격 재개&quot; 선언|access-date=1 March 2026|website=OceanPress|language=ko}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ ഇറാൻ യുദ്ധത്തിനിടെ, 2026 മാർച്ച് 28-ന്, ഹൂതി നേതാവ് നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിന് പിന്നാലെ യെമനിൽ നിന്ന് തെക്കൻ ഇസ്രായേലിലെ ബീർഷേബ ലക്ഷ്യമാക്കി ഒരു ഹൂതി മിസൈൽ വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ichannela.com/news/detail/000000521176.do|title=후티 &quot;신에 대한 의지로 대응&quot;…석유 위기 증폭|access-date=28 March 2026|date=27 March 2026|website=Channel A|archive-url=https://web.archive.org/web/20260414171228/https://ichannela.com/news/detail/000000521176.do|archive-date=14 April 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.einfomax.co.kr/news/articleViewAmp.html?idxno=4406469|title=예멘 후티, 미국에 경고…&quot;홍해로 이란 공격시 군사 개입&quot;(상보)|access-date=28 March 2026|website=Yonhap}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ytn.co.kr/_ln/0104_202603272235434949|title=예멘 후티 반군 &quot;중동 전황 따라 군사 대응&quot;|access-date=28 March 2026|date=27 March 2026|website=YTN}}&lt;/ref&gt; മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം, രണ്ടാമതൊരു മിസൈൽ കൂടി വിക്ഷേപിച്ചതായി അവർ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/cje4x38q8xqt|title=Yemen's Houthis launch second missile attack on Israel and vow to continue over coming days|access-date=2026-03-29|date=2026-03-29|website=BBC News|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20260603142230/https://www.bbc.com/news/live/cje4x38q8xqt|archive-date=3 June 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>6hzecjgm71huybvea9bviq87a41e1oq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊല്ലം ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടിക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312514</id>
    <revision>
      <id>4676398</id>
      <parentid>4674245</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13613" sha1="ny3qflkupz8cdczgnuue6klh9yc4r1m" xml:space="preserve">==കടൽ‌ത്തീരങ്ങൾ== 
* [[കൊല്ലം കടൽപ്പുറം|കൊല്ലം ബീച്ച്]]&lt;ref&gt;http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/kollam-beach/ {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=16/8.8749/76.5917
* [[തിരുമുല്ലാവാരം|തിരുമുല്ലാവാരം കടൽത്തീരം]]&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/travel/news/13/181112 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2015-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725042207/http://www.madhyamam.com/travel/news/13/181112 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.89513/76.55323
* [[നീണ്ടകര തുറമുഖം|നീണ്ടകര]]&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/destination/neendakara-fishing-harbour/249&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=16/8.9348/76.5388
* [[പരവൂർ -‌ കാപ്പിൽ‌‌ പൊഴി]]&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/varkala/kappil-lake.php&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=15/8.7856/76.6705
* മുക്കം - താന്നി കടൽത്തീരം&lt;ref name=&quot;Brochure&quot;&gt;http://www.dtpckollam.com/pdf/kollambrochure.pdf&lt;/ref&gt;
* വെള്ളനാതുരുത്ത്
* പൊഴിക്കര 
* മുണ്ടക്കൽ ബീച്ച്
* തങ്കശ്ശേരി ബ്രേക്ക് വാട്ടർ
* കോവിൽതോട്ടം
* അഴീക്കൽ ബീച്ച്

== വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ == 
* [[പാലരുവി വെള്ളച്ചാട്ടം]]&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot;/&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.95556/77.15090
* [[കുംഭാവുരുട്ടി വെള്ളച്ചാട്ടം]]&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-kollam-latest_news-477705.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=499792 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128070635/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=499792 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, [[മണലാർ വെള്ളച്ചാട്ടം]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/travel/news/73/150713 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304194606/http://www.madhyamam.com/travel/news/73/150713 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=18/9.08444/77.17250
* [[അഷ്ടമുടിക്കായൽ]]&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot;/&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=15/8.9025/76.5912
* [[ശാസ്താംകോട്ട തടാകം]] - http://www.openstreetmap.org/#map=15/9.0401/76.6302
* [[മൺറോ തുരുത്ത്|മൺ‌റോ തുരുത്ത്]] - http://www.openstreetmap.org/#map=15/8.9922/76.6134
* [[സാമ്പ്രാണിക്കോടി]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/224878/130510 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-30 |archive-date=2015-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701114432/http://www.madhyamam.com/news/224878/130510 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=16/8.9290/76.5704
* [[വട്ടക്കായൽ]]
* [[പൂതക്കുളം]] &lt;ref name=&quot;Brochure&quot;/&gt;
* [[പോളച്ചിറ]] &lt;ref name=&quot;Brochure&quot;/&gt;
* മീന്മുട്ടി വെള്ളച്ചാട്ടം, കടയ്ക്കൽ &lt;ref name=&quot;Brochure&quot;/&gt;
* ഒലിയരിക് വെള്ളച്ചാട്ടം
* മണലാർ വെള്ളച്ചാട്ടം, അച്ചൻകോവിൽ
* പാണ്ഡവൻ പാറ വെള്ളച്ചാട്ടം
* കന്യാർകയം വെള്ളച്ചാട്ടം
* മീൻപിടിപ്പാറ, കൊട്ടാരക്കര

== കുന്നുകൾ== 
* [[അമ്പനാടൻ മലനിരകൾ|അമ്പനാട്‌ കുന്ന്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://bylinekerala.com/?p=762 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306200109/http://bylinekerala.com/?p=762 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=16/8.9984/77.0902
* കുടുക്കത്തുപാറ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/kollam/news/1857194-local_news-Kollam-%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2012-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001214553/http://www.mathrubhumi.com/kollam/news/1857194-local_news-kollam-%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[ജടായുപ്പാറ]]&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot;/&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=17/8.86491/76.86682
* മലമേൽ പാറ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.janmabhumidaily.com/news149163 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305045848/http://www.janmabhumidaily.com/news149163 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=17/8.95869/76.86472
* മുട്ടറ മരുതിമല &lt;ref name=&quot;Brochure&quot;/&gt;
* ആയീരവല്ലി പാറ
* വല്ലഭൻകുന്ന്
* Pinnacle view point


==പാർക്കുകൾ== 
*‌ [[ആശ്രാമം അഡ്വഞ്ചർ പാർക്ക്|അഡ്വഞ്ചർ പാർക്ക്]]&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news-kerala-kollam-latest_news-468357.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, പിക്‌നിക്ക് വില്ലേജ് &lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/malayalam/destination/destination.php?id=97&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=17/8.89651/76.58485
* [[മഹാത്മാഗാന്ധി പാർക്ക്, കൊല്ലം|മഹാത്മാഗാന്ധി പാർക്ക്]]
* [[8 പോയിന്റ് ആർട്ട് കഫേ]]
* തങ്കശ്ശേരി ബ്രേക് വാട്ടർ പാർക്ക്
* ആദിച്ചനല്ലൂർ ചിറ
* ടി. എം. വർഗ്ഗീസ് പാർക്ക്
* ചിൽഡ്രൻസ് പാർക്ക്
* ടി.കെ.എം. പാർക്ക്
* നെഹ്രു പാർക്ക്

==നിർമ്മിതികൾ== 
* [[കൊല്ലം ക്ലോക്ക് ടവർ|കൊല്ലം മണിമേട]]&lt;ref&gt;http://www.sirajlive.com/2014/10/12/134490.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.asianetnews.tv/chuttuvattom/article.php?article=10390_Clock-tower |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305072912/http://www.asianetnews.tv/chuttuvattom/article.php?article=10390_Clock-tower |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.88492/76.59128
* [[പുനലൂർ തൂക്കുപാലം]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayalam.nativeplanet.com/punalur/attractions/punalur-suspension-bridge/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215164003/https://malayalam.nativeplanet.com/punalur/attractions/punalur-suspension-bridge/ |archive-date=2019-12-15 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.sirajlive.com/2013/03/29/12558.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.madhyamam.com/news/335298/150107&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.asianetnews.tv/Venad/article/1289_{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=19/9.01804/76.92755
* [[തങ്കശ്ശേരി വിളക്കുമാടം]]&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot;/&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.88034/76.56563
* [[തേവള്ളി കൊട്ടാരം|തേവള്ളിക്കൊട്ടാരം]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/thevally-palace/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024161138/http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/thevally-palace/ |archive-date=2014-10-24 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=18/8.90185/76.57928
* [[പതിമൂന്ന് കണ്ണറപ്പാലം|പതിമൂന്നു കണ്ണറപ്പാലം]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://metrovaartha.com/2014/11/13/%E0%B4%A6%E0%B5%83%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%AA%E0%B4%BE/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628045655/http://metrovaartha.com/2014/11/13/%E0%B4%A6%E0%B5%83%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%AA%E0%B4%BE/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.96698/77.09035

==മ്യൂസിയങ്ങൾ== 
* [[സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേൽ പോലീസ് മ്യൂസിയം|പോലീസ് മ്യൂസിയം]]&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot;/&gt; http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.88440/76.59360&lt;ref name=&quot;Brochure&quot;/&gt;
* [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ സ്മാരക ക്ലാസിക്കൽ കലാ മ്യൂസിയം|കഥകളി മ്യൂസിയം]]&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot;/&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=19/9.00149/76.76992

==ചരിത്രപരമായത്== 
* [[കോട്ടുക്കൽ ഗുഹാക്ഷേത്രം]]&lt;ref&gt;http://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/cave-temples-kerala-000398.html&lt;/ref&gt; - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.88896/76.90471
* [[തങ്കശ്ശേരി കോട്ട|തങ്കശ്ശേരിക്കോട്ട]], [[പോർച്ചുഗീസ് സെമിത്തേരി, കൊല്ലം|പോർച്ചുഗീസ് സെമിത്തേരി]], [[തങ്കശ്ശേരി കമാനം]] &lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1789624.ece {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
* കട്ടളപ്പാറ ബൗദ്ധസങ്കേതങ്ങൾ

==മതപരമായത്== 
=== ആരാധനാലയങ്ങൾ=== 
* [[ഇൻഫന്റ് ജീസസ് കത്രീഡൽ]]
* [[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം|കൊട്ടാരക്കര ഗണപതിക്ഷേത്രം]] 
* [[ഓച്ചിറ പരബ്രഹ്മക്ഷേത്രം]]
* [[കുളത്തൂപ്പുഴ ശ്രീധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|കുളത്തൂപ്പുഴ ക്ഷേത്രം]]
* [[ആര്യങ്കാവ് ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ആര്യങ്കാവ് ക്ഷേത്രം]]
* [[അച്ചൻകോവിൽ ശാസ്താക്ഷേത്രം|അച്ചൻ‌കോവിൽ ക്ഷേത്രം]]
===ആശ്രമങ്ങൾ=== 
* [[അമൃതപുരി]] 
* പന്മന ആശ്രമം

==അണക്കെട്ടുകൾ== 
* [[തെന്മല അണക്കെട്ട്|തെന്മല പരപ്പാർ ഡാം]]
* ഒറ്റക്കൽ ലുക്കൗട്ട്‌

===പരിസ്ഥിതി ടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങൾ===
* [[തെന്മല ഇക്കോ ടൂറിസം പദ്ധതി|തെന്മല ഇക്കോടൂറിസം]]&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot;/&gt;
* [[ശെന്തുരുണി വന്യജീവിസങ്കേതം]]
* ആയിരംതെങ്ങ്  കണ്ടൽക്കാടുകൾ
* മൺറോ തുരുത്ത്
* മേരിലാന്റ്
* സാബ്രാണിക്കോടി
* പരവൂർ മാൻഗ്രോവ്സ് 

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

{{കൊല്ലം ജില്ല}}
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പട്ടികകൾ]]</text>
      <sha1>ny3qflkupz8cdczgnuue6klh9yc4r1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗദഗ് ജില്ല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312523</id>
    <revision>
      <id>4676423</id>
      <parentid>4579738</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:20:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6131" sha1="ahytxrr57uenwuhh91zl097ar1l2vik" xml:space="preserve">{{PU|Gadag district‎}}
{{Infobox settlement
| name                            = ഗദഗ ജില്ല
| native_name                     = ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ
| native_name_lang                = kn
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = District
| image_skyline                   = Jain temple at Lakkundi built in the Kalyani Chalukya style.jpg
| image_alt                       = 
| image_caption                   = Jain temple at [[Lakkundi]] in Gadag District
| image_map                       = Gadag in Karnataka (India).svg
| map_alt                         = 
| map_caption                     = Location in Karnataka, India
| latd                            = 15.4
| latm                            = 
| lats                            = 
| latNS                           = N
| longd                           = 75.75
| longm                           = 
| longs                           = 
| longEW                          = E
| coordinates_display             = inline,title
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flagu|India}}
| subdivision_type1               = State
| subdivision_name1               = [[Karnataka]]
| subdivision_type2               = Division
| subdivision_name2               = [[Belgaum division]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| seat_type                       = Headquarters
| seat                            = [[Gadag]]
| government_type                 = 
| governing_body                  = 
| leader_title                    = Deputy Commissioner
| leader_name                     = 
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = &lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 4656
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 
| population_total                = 10,65,235&lt;ref name=districtcensus&gt;{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 30 September 2011 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}&lt;/ref&gt;
| population_as_of                = 2001
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = 209
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = &lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[Kannada]]
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code                     = 582101
| area_code_type                  = Telephone code
| area_code                       = 08372XXXXXX
| registration_plate              = KA-26
| blank1_name_sec1                = [[Human sex ratio|Sex ratio]]
| blank1_info_sec1                = .969 [[male|♂]]/[[female|♀]]
| blank2_name_sec1                = Literacy
| blank2_info_sec1                = 66.1%
| blank1_name_sec2                = [[Climate of India|Climate]]
| blank1_info_sec2                = [[Climatic regions of India|Tropical wet and dry]] &lt;small&gt;([[Köppen climate classification|Köppen]])&lt;/small&gt;
| blank2_name_sec2                = [[Precipitation (meteorology)|Precipitation]]
| blank2_info_sec2                = {{convert|631|mm|in}}
| website                         = {{URL|gadag.nic.in}}
| footnotes                       = 
}}

[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[കർണാടക|കർണാടക സംസ്ഥാനത്തിലെ]] ഒരു ജില്ലയാണ് '''ഗദഗ ജില്ല'''. 2011-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഇവിടുത്തെ ജനസംഖ്യ 1,065,235&lt;ref name=districtcensus/&gt; ആണ്, ഇതിൽ 35.21 ശതമാനം നഗരങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു. ഗദഗ ജില്ലാ അതിർത്തികൾ വടക്കു [[ബാഗൽകോട്ട് ജില്ല]], കിഴക്കു [[കൊപ്പൽ ജില്ല]],തെക്ക് കിഴക്ക് [[ബള്ളാരി ജില്ല|ബെല്ലാരി ജില്ല]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് [[ഹാവേരി ജില്ല]] പടിഞ്ഞാറ് [[ധാർവാഡ് ജില്ല]], വടക്ക്പടിഞ്ഞാറ് [[ബെൽഗാം ജില്ല]] എന്നിവയാണ്. 1997-ൽ രൂപീകൃതമായ ഈ ജില്ലയിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ നേരത്തെ ധാർവാഡ് ജില്ലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. 

ചാലൂക്യ ശില്പവിദ്യക്ക് പ്രശസ്തമായ ഗദഗിലാണ് &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayalam.nativeplanet.com/gadag/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918094948/http://malayalam.nativeplanet.com/gadag/ |archive-date=2012-09-18 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; മഗഡി പക്ഷിസങ്കേതം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayalam.nativeplanet.com/gadag/attractions/magadi-bird-sanctuary/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215631/http://malayalam.nativeplanet.com/gadag/attractions/magadi-bird-sanctuary/ |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നിലകൊള്ളുന്നത്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{commons category|Gadag district}}

[[വർഗ്ഗം:കർണ്ണാടകത്തിലെ ജില്ലകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബെൽഗാം ഡിവിഷൻ]]
{{കർണ്ണാടകത്തിലെ ജില്ലകൾ}}</text>
      <sha1>ahytxrr57uenwuhh91zl097ar1l2vik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എഡ്ജ് (ബ്രൗസർ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316511</id>
    <revision>
      <id>4676361</id>
      <parentid>3802069</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:20:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13922" sha1="il9k1qzk5jmd89e5f68ju3u697lncwv" xml:space="preserve">{{prettyurl|Microsoft Edge}}
{{Infobox web browser
| name             = മൈക്രോസോഫ്റ്റ് എഡ്ജ്
| logo              =Microsoft_Edge_logo_(2019).svg |50px
| screenshot          = Microsoft Spartan screenshot.png
| caption            = [[വിൻഡോസ്]]-ലെ എഡ്ജ് ബ്രൗസറിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ താൾ
| author             = 
| developer           = [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]]
| latest release version   = 90.0.818.39
| latest release date    = 2021-04-15
| included with        = [[വിൻഡോസ്]], വിൻഡോസ് സെർവർ 2016
| engines            = 
| website = {{URL|https://www.microsoft.com/edge}}
}}

2015 ജൂലൈ 29-നു [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] പുറത്തിറക്കിയ [[വിൻഡോസ് 10]] [[ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിലെ]] [[വെബ് ബ്രൗസർ|വെബ് ബ്രൗസറാണ്]] '''എഡ്ജ്''' (Edge).&lt;ref name=&quot;mm&quot;&gt; 'സൗജന്യ അപ്ഗ്രേഡ്:190 രാജ്യങ്ങളിൽ വിൻഡോസ് 10', ''മലയാള മനോരമ'', കൊല്ലം എഡിഷൻ, 2015 ജൂലൈ 30, പേജ്-13 &lt;/ref&gt; [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വിൻഡോസ്|വിൻഡോസിന്റെ]] പഴയ പതിപ്പുകളിലുണ്ടായിരുന്ന [[ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോറർ|ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോററിനെ]] ഒഴിവാക്കി എഡ്ജ് എന്ന പുതിയ ബ്രൗസറിനെ ഉൾപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;mm&quot;/&gt; 

ബ്രൗസർ നിർമ്മാണം അതീവ രഹസ്യമായാണ് മൈക്രോസോഫ്റ്റ് കൈകാര്യം ചെയ്തത്.എഡ്ജിന്റെ നിർമ്മാണ ദൗത്യത്തിനു നിർമ്മാതാക്കൾ നൽകിയ രഹസ്യനാമം 'പ്രോജക്ട് സ്പാർട്ടൻ'(Project Spartan) എന്നായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;mn&quot;&gt; [http://www.manoramanews.com/news/business/microsoft-names-new-browser-edge.html  'മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ പുതിയ ബ്രൗസറിന്റെ പേര് എഡ്ജ്', ''മനോരമ ന്യൂസ്'', 2015 ഏപ്രിൽ 30, ശേഖരിച്ചത്-2015 ഓഗസ്റ്റ് 14] &lt;/ref&gt;

വിൻഡോസ് 10 ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമുള്ള എല്ലാ കമ്പ്യൂട്ടറുകളിലും ഫോണുകളിലും ടാബ്ലെറ്റുകളിലും എഡ്ജ് ലഭ്യമാണ്.എന്നാൽ വിൻഡോസിന്റെ പഴയ പതിപ്പുകളിൽ ഇതുപയോഗിക്കുവാൻ കഴിയില്ല.&lt;ref name=&quot;hd&quot;&gt;[http://www.m.thehindu.com/sci-tech/technology/microsoft-edge-to-replce-internet-explorer/article7159172.ece  'Goodbye Internet Explorer ; Hello Edge', The Hindu, 2015 May 1, ശേഖരിച്ചത്-2015 ഓഗസ്റ്റ് 14]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==സവിശേഷതകൾ==

===മികച്ച പ്രവർത്തനശേഷി===
[[ഗൂഗിൾ ക്രോം]], [[മോസില്ല ഫയർഫോക്സ്]], [[സഫാരി (വെബ് ബ്രൗസർ)|സഫാരി]], [[ഓപ്പറ (വെബ് ബ്രൗസർ)|ഓപ്പെറ]] തുടങ്ങിയ പ്രധാനപ്പെട്ട ബ്രൗസറുകളെക്കാളും വേഗതയും കാര്യക്ഷമതയും എഡ്ജിനു കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;mb&quot;&gt; 'വിൻഡോസ് 10-ന് എഡ്ജ് മികവ് ; വിമർഷവുമായി മോസില്ല', ''മാതൃഭൂമി നഗരം'', കൊല്ലം എഡിഷൻ, 2015 ഓഗസ്റ്റ് 5, പേജ്-4 &lt;/ref&gt; 

ഫ്യൂച്ചർമാർക്ക് പീസ്കീപ്പർ ബ്രൗസർ പെർഫോമൻസ് ടെസ്റ്റിൽ എഡ്ജിനു 1248 സ്കോർ ലഭിച്ചപ്പോൾ ഗൂഗിൾ ക്രോമിനു ലഭിച്ചത് 447 സ്കോർ മാത്രമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;mb&quot;/&gt; അതായത് എഡ്ജിനു ക്രോമിനേക്കാൾ 112% പ്രവർത്തന മികവ് കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;kk&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.news.keralakaumudi.com/news.php?nid=591c53836e6ca0d8d491baeec61deee1 |title='മിന്നൽ വേഗവുമായി മൈക്രോസോഫ്റ്റ് എഡ്ജ്', ''കേരള കൗമുദി'', 2015 ജൂലൈ 22, ശേഖരിച്ചത്-2015 ഓഗസ്റ്റ് 14 |access-date=2015-08-15 |archive-date=2015-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150724174754/http://news.keralakaumudi.com/news.php?nid=591c53836e6ca0d8d491baeec61deee1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ഇ-റീഡർ===
എഡ്ജ് ബ്രൗസറിലുള്ള ഒരു സംവിധാനമാണ് ഇ-റീഡർ. [[വെബ് താൾ|വെബ് പേജുകൾ]] തുറക്കുമ്പോൾ അക്ഷരങ്ങളെ മാത്രം വലുതാക്കി പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള സംവിധാനം.അനാവശ്യ പരസ്യങ്ങളും ബാനറുകളും ഒഴിവാക്കി വായന സുഗമമാക്കുവാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

[[യൂനിഫോം റിസോഴ്സ് ലൊക്കേറ്റർ|യു.ആർ.എൽ.]]ബാറിനു മുകളിൽ വലതുവശത്തായി കാണുന്ന 'ഓപ്പൺ ബുക്ക്' ഐക്കണീൽ ക്ലിക്കു ചെയ്ത് ഈ സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുവാൻ കഴിയും. വായിച്ച ഭാഗങ്ങൾ ബുക്ക്മാർക്ക് ചെയ്തു വയ്ക്കുകയാണെങ്കിൽ പിന്നീട് ഇന്റർനെറ്റ് ഇല്ലാതെ തന്നെ ഉപയോഗിക്കാം.&lt;ref name=&quot;mb&quot;/&gt;

===വെബ് നോട്ട്===
മറ്റു ബ്രൗസറുകളിൽ ഇല്ലാത്ത ഒരു സംവിധാനമാണിത്.&lt;ref name=&quot;mb&quot;/&gt; [[ഇന്റർനെറ്റ്]] ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ തന്നെ [[വെബ് താൾ|വെബ് പേജിൽ]] കുറിപ്പുകൾ ചേർക്കുവാനും ചിത്രങ്ങൾ വരയ്ക്കുവാനും സഹായിക്കുന്ന സംവിധാനം. മാത്രമല്ല പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഗങ്ങളെ ഹൈലൈറ്റു ചെയ്യുവാനും സാധിക്കും.ഇവയെല്ലാം ചെയ്തു കഴിഞ്ഞ് പേജ് സേവുചെയ്തു മറ്റുള്ളവർക്ക് അയച്ചുകൊടുക്കുവാനും കഴിയും (സോഷ്യൽ മീഡിയ ഷെയറിംഗ്). &lt;ref name=&quot;mb&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;mn&quot;/&gt; ഈ സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുവാനായി ടൂൾബാറിലെ 'പേനയും കടലാസും' ഐക്കണിൽ ക്ലിക്കുചെയ്താൽ മതി. &lt;ref name=&quot;mb&quot;/&gt;

===കോർട്ടാന===
എഡ്ജ് ബ്രൗസറിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സംവിധാനമാണ് കോർട്ടാന (Cortana). [[ഗൂഗിൾ|ഗൂഗിളിന്റെ]] [[ഗൂഗിൾ നൗ]], [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിളിന്റെ]] [[സിരി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ)|സിരി]] എന്നിവപോലുള്ള ഒരു സംവിധാനമാണിത്.&lt;ref name=&quot;md&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/technology/node/1191 |title='എഡ്ജ് ബ്രൗസറും സ്റ്റാർട്ട് മെനുവുമായി വിൻഡോസ് 10 എത്തി.', ''മാധ്യമം'', 2015 ജൂലൈ 30, ശേഖരിച്ചത്-2015 ഓഗസ്റ്റ് 14 |access-date=2015-08-15 |archive-date=2015-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150820081856/http://www.madhyamam.com/technology/node/1191 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[വിൻഡോസ് ഫോൺ|വിൻഡോസ് ഫോണുകളിലുള്ള]] വോയിസ് അസിസ്റ്റന്റ് [[സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|സോഫ്റ്റ്‌വെയറായ]] കോർട്ടാന ഇപ്പോൾ [[വിൻഡോസ് 10]]-ലൂടെ കമ്പ്യൂട്ടറുകളിലേക്കും എത്തിയിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref name=&quot;mb&quot;/&gt;

ഇന്റർനെറ്റ് ഉപയോഗിക്കുന്ന സമയത്തു എന്തെങ്കിലും വാക്കുകളെക്കുറിച്ച് സംശയമുണ്ടായാൽ പുതിയ വിൻഡോ തുറന്ന് സെർച്ച് ചെയ്യുന്നത് ഇല്ലാതാക്കുവാൻ കോർട്ടാനയിലൂടെ സാധിക്കും. സംശയമുള്ള വാക്കുകൾ കോർട്ടാനയുടെ സെർച്ച് ബോക്സിൽ ടൈപ്പുചെയ്യുകയോ [[മൈക്രോഫോൺ|മൈക്രോഫോണിലൂടെ]] പറയുകയോ ചെയ്യാം. ഉടൻ തന്നെ ഒരു ചെറിയ വിൻഡോയിൽ വാക്കുകളെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. &lt;ref name=&quot;mb&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;md&quot;/&gt;

==ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോററും എഡ്ജും==
[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വിൻഡോസ്|മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വിൻഡോസിന്റെ]] പഴയ ബ്രൗസറായിരുന്ന [[ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോറർ|ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോററിനു]] അനേകം പോരായ്മകളുണ്ടായിരുന്നു. വേഗമുള്ള ഇന്റർനെറ്റ് കണക്ഷനിൽപ്പോലും വെബ് പേജുകൾ തുറന്നു വരുന്നതിനുള്ള കാലതാമസം, ഒന്നിലേറെ പേജുകൾ തുറന്നാൽ ബ്രൗസർ നിശ്ചലമാകുന്ന അവസ്ഥ (ക്രാഷ്), സ്ക്രീനിനു മുകളിലെ അനാവശ്യ ഓപ്ഷനുകൾ, സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങൾ, എന്നിവയെല്ലാം എക്സ്പ്ലോററിന്റെ പോരായ്മകളായിരുന്നു. ഇവയെല്ലാം പരിഹരിച്ചുകൊണ്ടാണ് എഡ്ജ് അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. 

ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോററിന്റെ ലോഗോയിലെ നീല നിറത്തിലുള്ള  'e' എന്ന അക്ഷരം തന്നെയാണ് എഡ്ജിന്റെ ലോഗോയ്ക്കുമുള്ളത്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ നിറം കടും നീലയാണ്.&lt;ref name=&quot;an&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.asianetnews.tv/technology/article.php?article=Microsoft-Edge-is-way-faster-than-other-browsers-30715%3Fcf%3Dmenu |title='എഡ്ജ് ബ്രൗസർ ചരിത്രം കുറിക്കുമെന്ന് മൈക്രോസോഫ്റ്റ്', ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്, 2015 ജൂലൈ 16, ശേഖരിച്ചത്-2015 ഓഗസ്റ്റ് 14 |access-date=2021-08-11 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305072611/http://www.asianetnews.tv/technology/article.php?article=Microsoft-Edge-is-way-faster-than-other-browsers-30715%3Fcf%3Dmenu |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*[http://www.windows.microsoft.com/en-in/windows-10/getstarted-get-to-know-microsoft-edge  മൈക്രോസോഫ്റ്റ് എഡ്ജിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150818123008/http://windows.microsoft.com/en-in/windows-10/getstarted-get-to-know-microsoft-edge |date=2015-08-18 }}

[[വർഗ്ഗം:വെബ് ബ്രൗസറുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്‌]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്റർനെറ്റ്]]</text>
      <sha1>il9k1qzk5jmd89e5f68ju3u697lncwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഡക്ഡക്ഗോ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329172</id>
    <revision>
      <id>4676365</id>
      <parentid>4568578</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>English: Updated the logo to match the one on the English Wikipedia (2023 logo)</comment>
      <origin>4676365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9646" sha1="kf70juysc475bno4uy9h9p6ocw1o6xw" xml:space="preserve">{{PU|DuckDuckGo}}
{{Infobox website| name           = ഡക്ഡക്ഗോ
| slogan         = ദ സെർച്ച് എൻജിൻ ദാറ്റ് ഡസ്നോട്ട് ട്രാക് യു| logo           = [[പ്രമാണം:DuckDuckGo_logo_post-2023.svg|250px]]| screenshot     = | url            = {{URL|https://duckduckgo.com}} | programming language = [[Perl]], [[JavaScript]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://duck.co/help/company/architecture|title=Architecture|work=DuckDuckGo Community Platform|accessdate=ജനുവരി 26, 2016|archive-date=2018-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180422235108/https://duck.co/help/company/architecture|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;| commercial     = അതെ| location       = 20 Paoli Pike, [[Paoli, Pennsylvania]], [[USA]]| type           = [[ വെബ് സെർച്ച് എഞ്ചിൻ]]| registration   = ഇല്ല| language       = ഇംഗ്ലീഷ്| area_served    = | owner          = DuckDuckGo, Inc.| headquarters   = 20 Paoli Pike, Paoli, Pennsylvania, USA| author         = ഗബ്രിയേൽ വെയിൻബെർഗ്| launch date    = {{start date and age|2008|9|25}}| current status = സജീവം| revenue        =| alexa          = {{decrease}} 627 &lt;small&gt;({{as of|2016|1|18|alt=ജനു 2016}})&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;alexa&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/duckduckgo.com |title= Duckduckgo.com Site Info |publisher= [[Alexa Internet]] |accessdate= ജനുവരി 26, 2016 |archive-date= 2014-07-23 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140723093737/http://www.alexa.com/siteinfo/duckduckgo.com |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;}}

വെബ്സൈറ്റുകളിൽ തിരച്ചിൽ നടത്തുന്നവരുടെ [[ഇന്റർനെറ്റ് സ്വകാര്യത|സ്വകാര്യത]] സംരക്ഷിക്കുകയും വ്യക്തിഗത തെരച്ചിൽ ഫലങ്ങളിലെ [[ഫിൽറ്റർ ബബ്ൾ]] ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സുരക്ഷിതമായ ഒരു ഇന്റർനെറ്റ് [[ വെബ് സെർച്ച് എഞ്ചിൻ|സെർച്ച് എൻജിനാണ്]] '''ഡക്ഡക്ഗോ (DuckDuckGo)'''.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://dontbubble.us/|title = dontbubble.us|date = |accessdate = ജനുവരി 26, 2016|website = |publisher = |last = |first = }}&lt;/ref&gt; തങ്ങൾ ഉപയോക്താവിനെ പിൻതുടരുകയോ (ട്രാക്കിംഗ്) തെരച്ചിൽ ചരിത്രം മറ്റുള്ളവരുമായി പങ്കുവെയ്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ലെന്ന് ഈ സെർച്ച് എഞ്ചിന്റെ പരിപാലകർ അവകാശപ്പെടുന്നു. തിരച്ചിലിന്റെ ഫലത്തിൽ 'കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കുന്ന ഉത്ഭവങ്ങളിൽ' നിന്നുമുളളതിനേക്കാൾ 'മികച്ച സ്രോതസ്സിൽ നിന്നുമുള്ള വിവരങ്ങൾ'  നൽകുവാൻ ഡക് ഡക് ഗോ പരിശ്രമിക്കുന്നു. [[യാൻഡെക്സ്|യാൻഡെക്സ്]], [[യാഹൂ!|യാഹൂ]], [[ബിംഗ്‌|ബിൻഗ്]], [[യംലി]] തുടങ്ങിയ സെർച്ച് എൻജിനുകളുമായുള്ള പങ്കാളിത്ത വിവരശേഖരണത്തിലൂടെയും വിക്കിപീ‍ഡിയ പോലുള്ള സാമൂഹ്യസ്രോതസ്സുകൾ മുഖ്യമായുള്ള വെബ്സൈറ്റുകളിൽ നിന്നും ശേഖരിക്കുന്ന വിവരങ്ങളിലൂടെയുമാണ് ഇവർ ഇത് സാദ്ധ്യമാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sources|url=https://duck.co/help/results/sources|website=DuckDuckGo Help pages|publisher=DuckDuckGo|accessdate=ജനുവരി 26, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150124074006/https://duck.co/help/results/sources|archivedate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://venturebeat.com/2014/06/11/duckduckgo-yummly-team-up-so-you-can-search-food-porn-in-private/ |title=DuckDuckGo &amp; Yummly team up so you can search food porn in private |publisher=VentureBeat |date=ജൂൺ 11, 2014 |accessdate=ജനുവരി 26, 2016 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304065832/http://venturebeat.com/2014/06/11/duckduckgo-yummly-team-up-so-you-can-search-food-porn-in-private/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഗ്രേറ്റർ ഫിലാഡൽഫിയയിലെ പെൻസിൽവാനിയയിലെ പവോലി ആസ്ഥാനമായുള്ള കമ്പനിക്ക് 2022 നവംബർ വരെ 200 ജീവനക്കാരുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=About DuckDuckGo|url=https://duckduckgo.com/about|url-status=live |access-date=29 November 2022 |website=DuckDuckGo|language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125024922/http://duckduckgo.com/about |archive-date=25 November 2022}}&lt;/ref&gt;കമ്പനിയുടെ പേര് കുട്ടികളുടെ ഗെയിമായ ഡക്ക്, ഡക്ക്, ഗോസ്-നെ പരാമർശിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;WashPostNov2012&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/business/ducking-google-in-search-engines/2012/11/09/6cf3af10-2842-11e2-bab2-eda299503684_story.html |title=Ducking Google in search engines |newspaper=[[The Washington Post]] |first=Michael|last=Rosenwald |date=November 9, 2012 |access-date=March 19, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2013/jul/10/nsa-duckduckgo-gabriel-weinberg-prism|title=NSA scandal delivers record numbers of internet users to DuckDuckGo|last=Arthur|first=Charles|date=July 10, 2013|work=[[The Guardian]]|access-date=July 10, 2013}}&lt;/ref&gt;
==ചരിത്രം==
ഗബ്രിയേൽ വെയ്ൻബെർഗ് സ്ഥാപിച്ച ഡക്ക്ഡക്ക്ഗോ 2008 ഫെബ്രുവരി 29-ന് [[പെൻ‌സിൽ‌വാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ]] വാലി ഫോർജിൽ ആരംഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=About DuckDuckGo|url=https://duckduckgo.com/about|access-date=January 30, 2020|website=DuckDuckGo}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dukgo.com/help/en_US/company/history|archive-url=https://web.archive.org/web/20131006201326/https://dukgo.com/help/en_US/company/history|url-status=dead|archive-date=October 6, 2013|title=History |date=October 6, 2013 |access-date=November 12, 2018}}&lt;/ref&gt; ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തനരഹിതമായ സോഷ്യൽ നെറ്റ്‌വർക്കായ നെയിംസ് ഡാറ്റാബേസ് മുമ്പ് ആരംഭിച്ച ഒരു സംരംഭകനാണ് വെയ്ൻബർഗ്. തുടക്കത്തിൽ 2011 ഒക്‌ടോബർ വരെ വെയ്ൻബെർഗ് സ്വയം ധനസഹായം നൽകി, തുടർന്ന് &quot;യൂണിയൻ സ്ക്വയർ വെഞ്ച്വേഴ്‌സും ഒരു കൂട്ടം ഏഞ്ചൽ നിക്ഷേപകരും പിന്തുണച്ചു.&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=DuckDuckGo|title=History|url=https://help.duckduckgo.com/duckduckgo-help-pages/company/history/|access-date=2021-07-13|website=DuckDuckGo Help Pages}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burnham13Oct11&quot;&gt;{{cite web |last=Burnham |first=Brad |date=October 13, 2011 |title=Duck Duck Go |url=https://www.usv.com/blog/duck-duck-go |access-date=October 14, 2011 |website=Union Square Ventures blog}}&lt;/ref&gt;&quot;ഞങ്ങൾ ഡക്ഡക്ഗോയിൽ നിക്ഷേപിച്ചു, കാരണം സെർച്ച് എഞ്ചിന്റെ രീതി മാറ്റാൻ മാത്രമല്ല, അത് ചെയ്യാനുള്ള സമയമാണിതെന്നും ഞങ്ങൾക്ക് ബോധ്യപ്പെട്ടു.&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Burnham13Oct11&quot; /&gt; കൂടാതെ, ട്രിസ്ക്വെൽ, ലിനക്സ് മിന്റ്, മിഡോരി വെബ് ബ്രൗസർ എന്നിവ ഡക്ഡക്ഗോ അവരുടെ ഡിഫോൾട്ട് സെർച്ച് എഞ്ചിനായി ഉപയോഗിക്കാനായി മാറി.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Mithrandir |date=November 25, 2010 |title=DuckDuckGo in Web Browser |url=https://trisquel.info/en/issues/2608#comment-8213 |access-date=March 19, 2013 |publisher=Trisquel.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=DuckDuckGo|title=Advertising and Affiliates|url=https://help.duckduckgo.com/duckduckgo-help-pages/company/advertising-and-affiliates/|access-date=2021-07-13|website=DuckDuckGo Help Pages}}&lt;/ref&gt;പരസ്യങ്ങളിലൂടെയും അനുബന്ധ പ്രോഗ്രാമുകളിലൂടെയും ഡക്ഡക്ഗോ വരുമാനം നേടുന്നു.

==അവലംബം==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:സെർച്ച് എഞ്ചിനുകൾ]]</text>
      <sha1>kf70juysc475bno4uy9h9p6ocw1o6xw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333852</id>
    <revision>
      <id>4676448</id>
      <parentid>4676010</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T02:18:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gopikrishp</username>
        <id>224160</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* പുരസ്കാരങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9857" sha1="i1qxi58vmmd1u71tixi1n3fmjqgc834" xml:space="preserve">{{PU|P.N. Gopikrishnan}}
മലയാളത്തിൽ ആധുനികതയ്ക്ക് ശേഷം എഴുതിത്തുടങ്ങിയ കവികളിലൊരാളാണ് '''പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണൻ'''.
[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] ശ്രീനാരായണപുരത്ത് പി.കെ. നാരായണന്റെയും വി.എസ്. സരസ്വതിയുടെയും മകനായി 1968-ൽ ജനിച്ചു. ജി.എൽ .പി. സ്കൂൾ പാപ്പിനിവട്ടം, ഹൈസ്കൂൾ പനങ്ങാട്, ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജ് ഇരിങ്ങാലക്കുട, ഗവണ്മെന്റ് എഞ്ചിനിയറിംഗ് കോളേജ് തൃശൂർ, എസ്.എൻ. കോളേജ് നാട്ടിക എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തി. കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു.

== കവിത സമാഹാരങ്ങൾ ==
* മടിയരുടെ മാനിഫെസ്റ്റോ
* [[ഇടിക്കാലൂരി പനമ്പട്ടടി]]
* എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ആദ്യത്തെ സ്ത്രീ ഏറ്റവും അവസാനത്തെ സ്ത്രീയോട് പറയുന്നത്
* ബിരിയാണിയും മറ്റ് കവിതകളും
* പ്രളയവാരിധി നടുവിൽ നാം
* [[കവിത മാംസഭോജിയാണ്]]
* ഒരു വ്യവസ്ഥയും ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്നില്ല
* തകർന്ന പള്ളിയാണ് വലിയ പള്ളി

== ലേഖന സമാഹാരങ്ങൾ ==
* ദൈവത്തെ മാറ്റിയെഴുതുമ്പോൾ
* ഗുരുവും ആശാനും പിൻഗാമികളും
* ഭൂതത്തിൻ്റെ വർത്തമാനം
* എഴുത്തിൻ്റെ രാജ്യത്തിലൂടെ ഒരു വഴിതെറ്റി നടത്തം

== പഠനങ്ങൾ ==
* അക്കയും സിസ്റ്ററും - ലാറ്റിനമേരിക്കൻ, ഇന്ത്യൻ കവിതയിലെ പെൺ സമാന്തരങ്ങൾ
* നാഥുറാം ഗോഡ്സേയും ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ സത്യാനന്തര പരീക്ഷകളും
* ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കഥ

== വിവർത്തനങ്ങൾ ==
* സംസ്കാരവും ദേശീയതയും - ഡോ.കെ.എൻ.പണിക്കർ (പി. എസ്. മനോജ്കുമാറുമൊത്ത് )
* സാക്രിഫൈസ് - ആന്ദ്രേ താർക്കോവ്സ്ക്കി (പി. എസ്. മനോജ് കുമാർ, വി. ആർ. സന്തോഷ് എന്നിവരൊത്ത്)
* അതേ കടൽ - അമോസ് ഓസ് 
* മുന്നൂറു രാമായണങ്ങൾ - അഞ്ച് ഉദാഹരണങ്ങളും തർജ്ജമയെക്കുറിച്ചുള്ള മൂന്ന് വിചാരങ്ങളും - ഏ. കെ. രാമാനുജൻ

== പുരസ്കാരങ്ങൾ == 
* ''[[ഇടിക്കാലൂരി പനമ്പട്ടടി]] '' എന്ന കവിതയ്ക്ക് 2014-ലെ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=ടി.പി. രാജീവനും വി.ആർ. സുധീഷിനും  പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണനും അക്കാദമി അവാർഡ്|url=http://www.madhyamam.com/kerala/2016/mar/01/181337|website=മാധ്യമം|accessdate=2016 മാർച്ച് 16|archiveurl=https://archive.today/20160316114447/http://www.madhyamam.com/kerala/2016/mar/01/181337|archivedate=2016-03-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, അയനം എ അയ്യപ്പൻ പുരസ്കാരം, കെ ദാമോദരൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ ലഭിച്ചു.
* എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ആദ്യത്തെ സ്ത്രീ ഏറ്റവും അവസാനത്തെ സ്ത്രീയോട് പറയുന്നത് എന്ന കവിതാ സമാഹാരത്തിന് മുല്ലനേഴി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു.
* ''കവിത മാംസഭോജിയാണ്'' എന്ന കവിതാ സമാഹാരത്തിന് 2023ലെ ഓടക്കുഴൽ അവാർഡ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.doolnews.com/odakkuzhal-award-to-pn-gopi-krishnan-61-127.html|title=ഓടക്കുഴൽ അവാർഡ് പി.എൻ.ഗോപീകൃഷ്ണന്|access-date=2024-08-30|language=en}}&lt;/ref&gt;, കെ.ബാലകൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ പുരസ്കാരം, അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ്, സഹൃദയവേദി പുരസ്കാരം, കൊല്ലം  ലൈബ്രറി കൗൺസിലിന്റെ കടമ്മനിട്ട പുരസ്കാരം ,മൂലൂർ അവാർഡ്  എ ന്നിവ ലഭിച്ചു.
* തകർന്ന പള്ളിയാണ് വലിയ പള്ളി എന്ന കവിതാ സമാഹാരത്തിന് ദേശാഭിമാനി പുരസ്കാരം , ഏ  പി കളക്കാട് അവാർഡ് എന്നിവ ലഭിച്ചു.
* ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കഥയ്ക്ക് മികച്ച വൈജ്ഞാനിക ഗ്രന്ഥത്തിനുള്ള 2024ലെ കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് എൻ. വി. കൃഷ്ണവാര്യർ പുരസ്കാരം, പി. അനന്തൻ സ്മാരക പുരസ്കാരം, വൈക്കം ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ പുരസ്കാരം, എം. എൻ. വിജയൻ പുരസ്കാരം, ധർമ്മടം സഹകരണബാങ്ക് എം. പി. കുമാരൻ സ്മാരക പുരസ്കാരം, കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള സ്മാരക പുരസ്ക്കാരം എന്നിവ ലഭിച്ചു.
* പായൽ എന്ന കവിതയ്ക്ക് കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാലയുടെ ഡോ. പി. കെ. രാജൻ പുരസ്കാരവും കുമാരനാശാൻ എന്ന കവിതയ്ക്ക് മഹാകവി കുട്ടമത്ത് പുരസ്കാരവും ലഭിച്ചു.
* കൂടാതെ കുഞ്ഞുണ്ണി സ്മൃതി പുരസ്കാരം, 2023 ലെ എസ് എസ് എഫ് സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ssf-sahityotsav-award-for-pn-gopikrishnan/article68586105.ece|title=The Hindu|access-date=30/08/2024}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/sahityotsav-award-to-pn-gopikrishan.html#:~:text=%E0%B4%B8%E0%B4%9A%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D,%20%E0%B4%8E%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D%20%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D%20%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%B5%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D,%20%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E2%80%8D,%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%96%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86%20%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E2%80%8D%20%E0%B4%85%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A1%E0%B5%8D%20%E0%B4%A6%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%82%20%E0%B4%A8%E0%B4%9F%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%82.|title=സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ് പി എൻ ഗോപീകൃഷണന്|access-date=2024-08-30|last=ഡെസ്‌ക്|first=വെബ്|language=ml}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://newspaper.mathrubhumi.com/thrissur/news/thrissur-1.9856592|title=പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണന് എസ്.എസ്.എഫ്. സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം|access-date=2024-08-30|date=2024-08-29|language=en|archive-date=2024-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240830183426/https://newspaper.mathrubhumi.com/thrissur/news/thrissur-1.9856592|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ,പി സലിംരാജ് അവാർഡ് എന്നിവ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്
* [[കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്|2024 - കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്]]

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലയാളകവികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കവിതക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1968-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>i1qxi58vmmd1u71tixi1n3fmjqgc834</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കുമാർ സാനു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>350262</id>
    <revision>
      <id>4676296</id>
      <parentid>4099259</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:07:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7331" sha1="pz5slau4pot4skwjyn32wvrs4ae82tk" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kumar Sanu}}
{{Infobox musical artist
| name             = കുമാർ സാനു
| honorific_suffix = 
| background       = solo_singer
| image            =File:Kumar sanu 3 idiots.jpg
| landscape        = yes
| caption          = Sanu at the [[3 Idiots]] bash in 2009
| native_name      = কুমার শানু
| native_name_lang = bn
| birth_name       = കേദാർനാഥ് ഭട്ടാചാര്യ
| alias    = കിംഗ് സാനു,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/All-reality-shows-are-money-minting-programmes-Kumar-Sanu/articleshow/14603961.cms|title=All reality shows are money minting programmes: Kumar Sanu - Times of India|publisher=|accessdate=23 August 2016}}&lt;/ref&gt; 
| birth_date       = {{birth date and age|1957|9|23|df=yes}}| birth_place      = [[Kolkata]], [[West Bengal]], [[India]]
| genre               = {{flatlist|
* [[Filmi]]
* [[Pop music|pop]]
}}
| occupation       = [[പിന്നണിഗായകൻ]], [[സംഗീതസംവിധായകൻ]], [[ഗാനരചയിതാവ്]], [[നടൻ]], [[record producer|നിർമ്മാതാവ്]], [[ടെലിവിഷൻ താരം]]
| instrument       = [[തബല]]
| years_active     = ([[Jaadugar]] Hindi Film-1989) 1989–present
| label            = [[Yash Raj Films]], [[T-Series]], [[Sony Music India|Sony Music]], [[Zee Music]], [[Tips Industries|Tips]], [[Saregama]], [[Venus Records &amp; Tapes]] And [[Vishesh Films]]
| website          = [http://www.//Jishuwap.tk/ kumarsanuworld.com]
| spouse           = Saloni Sanu
| ethnicity        = [[Bengali people|ബംഗാളി]]
| Honours = 
| Awards = 
}}
[[ഇന്ത്യ]]ൻ ചലച്ചിത്രരംഗത്തെ ഒരു പിന്നണിഗായകനാണ് '''കുമാർസാനു''' എന്ന '''കേദാർനാഥ് ഭട്ടാചാര്യ.''' (ജനനം 23 സപ്തംബർ 1957). ഹിന്ദി സിനിമകളിലാണ് കൂടുതലും പാടിയിട്ടുള്ളത്. 1990കൾ തൊട്ട്  2000ന്റെ തുടക്കം വരെയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാനഗാനങ്ങളെല്ലാം പുറത്തുവന്നത്. 1993ൽ,  ഒരുദിവസം 28ഗാനങ്ങൾ റെക്കോഡ്ചെയ്ത് [[ഗിന്നസ് പുസ്തകം|ഗിന്നസ്റെക്കോഡ്]] കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട് ഇദ്ദേഹം. അഞ്ചുവർഷം തുടർച്ചയായി മികച്ചഗായകനുള്ള ഫിലംഫെയർ അവാർഡ് നേടുകയുണ്ടായി. ചലച്ചിത്രഗാനരംഗത്തെ സംഭാവനകൾക്ക്, 2009ൽ, ഇന്ത്യയിലെ നാലാമത്തെ വലിയ സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം]] നല്കി  ഇന്ത്യാഗവൺമെന്റ് ഇദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Sanu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/kumar-sanu-happy-birthday/|title=Kumar Sanu, happy birthday|last=Khole|first=Purva|date=23 September 2013|website=Bollywoodlife.com|access-date=13 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030025012/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/kumar-sanu-happy-birthday/|archive-date=2013-10-30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sing&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/130829/entertainment-mollywood/article/kumar-sanu-%E2%80%98love-sing-more%E2%80%99|title=Kumar Sanu: Love to sing more|last=Soman|first=Deepa|date=29 August 2013|website=[[Deccan Chronicle]]|access-date=13 November 2013}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
== ആദ്യാകാല ജീവിതം ==
കുമാർസാനുവിന്റെ പിതാവ് പശുപതി ഭട്ടാചാര്യ പ്രശസ്ത വായ്പാട്ട് കാരനും കമ്പോസറുമായിരുന്നു. പിതാവിനും മൂത്തസഹോദരിക്കുമൊപ്പം [[കൊൽക്കത്ത|കൊൽക്കത്തയിലെ]] വിശ്വനാഥ് പാർക്കിനുസമീപമുള്ള സിന്തീ പ്രദേശത്തായിരുന്നു കുമാർസാനുവിന്റെ ആദ്യനാളുകൾ. പിതാവ്  തന്നെയാണ് സാനുവിനെ സംഗീതവും തബലയും അഭ്യസിപ്പിച്ചത്. കൽക്കത്താ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്നും കൊമേഴ്സിൽ ബിരുദം കൈക്കലാക്കിയതിനുശേഷമാണ്, 1979ൽ, കുമാർസാനു [[കൊൽക്കത്ത|കൽക്കത്തയിലെ]] വിവിധ സ്റ്റേജ് ഷോകളിലും റസ്റ്റോറന്റുകളിലും സംഗീതപരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുതുടങ്ങിയത്. പ്രശസ്ത പിന്നണിഗായകൻ [[കിഷോർ കുമാർ|കിഷോർകുമാറിന്റെ]] ആലാപനശൈലിയെയാണ് കുമാർസാനു മാതൃകയാക്കിയത്.&lt;ref name=&quot;Times&quot;&gt;{{cite web|title=Day tripper: Kumar Sanu goes global |url=http://downloads.movies.indiatimes.com/site/july2001/tunen1.html |accessdate=5 March 2016 |date=July 2001 |work=Filmfare |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040830051537/http://downloads.movies.indiatimes.com/site/july2001/tunen1.html |archivedate=30 August 2004 }}&lt;/ref&gt;
== പിന്നണിഗായകനെന്നനിലയിൽ ==
1986ൽ ഷിബ്‌ലി സാദ്ദിഖ് സംവിധാനം ചെയ്ത തീൻ കന്യാ എന്ന ബംഗ്ലാദേശി സിനിമയിലൂടെയാണ് കുമാർസാനുവിന്റെ സിനിമാപിന്നണിഗാനജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത്.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊൽക്കത്ത സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്ര പിന്നണിഗായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>pz5slau4pot4skwjyn32wvrs4ae82tk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Azeezmanjiyil</title>
    <ns>2</ns>
    <id>360188</id>
    <revision>
      <id>4676402</id>
      <parentid>4676243</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T19:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azeezmanjiyil</username>
        <id>9005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44866" sha1="tq84e0ntywk5utqsvd27xidyhjvdhey" xml:space="preserve">{{mfd}}മഞ്ഞിയിൽ ഖാദർ,ഐഷ ദമ്പതികളുടെ പത്ത്‌ മക്കളിൽ ആറാമത്ത മകനാണ്‌ അബ്‌ദുൽ അസീസ് മഞ്ഞിയിൽ.

തൃശൂർ ജില്ലയിലെ മുല്ലശ്ശേരി തിരുനെല്ലൂർ പൗര പ്രമുഖനായിരുന്ന രായം മരക്കാർ വീട്ടിൽ മഞ്ഞിയിൽ ബാപ്പുട്ടി സാഹിബിന്റെ മകൻ ഖാദർ മഞ്ഞിയിലാണ്‌ പിതാവ്‌. 1982 ൽ പിതാവ്‌ ഇഹലോക വാസം വെടിഞ്ഞു. പാരമ്പര്യ ഭിഷഗ്വരന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്ന തൊയക്കാവ്‌ വൈദ്യ കേസരി ഏർ‌ച്ചം വീട്ടിൽ അമ്മുണ്ണി വൈദ്യരുടെ മകൾ ഐഷയാണ്‌ മാതാവ്‌.2017 ഒക്‌ടോബർ 5 നായിരുന്നു ഉമ്മയുടെ വിയോഗം.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ബാല്യവും പഠനവും'''

1966 മുതൽ 69 വരെ തിരുനെല്ലൂർ എ.എം.എൽ.പി സ്‌കൂളിലായിരുന്നു പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം.പ്രൈമറി വിദ്യാലയത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം പഠിപ്പിച്ച അധ്യാപിക ഏലിയ കുട്ടി ടീച്ചറും മദ്രസ്സയിലെ ആദ്യത്തെ അധ്യാപകൻ മൂക്കലെ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുമായിരുന്നു.മദ്രസ്സയിൽ ചേർത്തതിന്റെ ശേഷമാണ്‌ സ്‌കൂളിൽ ചേർ‌ത്തത്.പോൾ മാഷും  സരോജനി ടീച്ചറും അധ്യാപകരായിരുന്നു.

സെന്റ്‌ ആന്റണീസ്‌ പുവ്വത്തൂരിൽ അപ്പർ പ്രൈമറിയും,ഹൈസ്‌കൂൾ പഠനം 1974 - 76 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ എം.എ.എസ്.എം കലാലയത്തിലുമാണ്‌ അഭ്യസിച്ചത്‌.

പുവ്വത്തൂർ‌ സ്‌കൂളിലെ ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,ദേവകി ടീച്ചർ,മാർ‌ഗരറ്റ് ടീച്ചർ,ജോസ്‌ മാഷ്‌,ജോസഫ്‌ മാഷ്‌,ജോണി മാഷ്‌ വിശിഷ്യാ പ്രധാനാധ്യാപകൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ മാഷ്‌ തുടങ്ങിയ ആദരണീയരാവർ പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വ്വം ഓർ‌മിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്‌.

വെന്മേനാട്‌ വിദ്യാലയത്തിലെ പ്രധാനധ്യാപകനായിരുന്ന അബ്‌ദുല്ല കുട്ടിമാഷ്‌, അബൂബക്കർ മാഷ്‌,മുഐമിൻ മാഷ്‌,ജോർ‌ജ്‌ മാഷ്‌,വിജയൻ മാഷ്‌,ഇട്ടൂപ്പുണ്ണി സാർ,ജമീല ടീച്ചർ,ഐഷ ടീച്ചർ,ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,സരോജിനി ടീച്ചർ,പത്മിനി ടീച്ചർ തുടങ്ങിയ അധ്യാപക അധ്യാപികമാരും ഓർ‌മകളിലെ താരങ്ങൾ തന്നെ.

ബോംബെയിലും പ്രവാസകാലത്തും ഔദ്യോഗിക അനൗദ്യോഗിക വിദ്യാഭ്യാസം തുടർ‌ന്നു പോന്നു.ഖുർ‌ആനിക വിജ്ഞാന സമ്പാദനത്തിലെ വഴികാട്ടികളിൽ ഏറെ സ്‌മരിക്കപ്പെടുന്ന ആദരണീയ വ്യക്തിത്വങ്ങളാണ്‌ കെ.അബ്‌ദുല്ല ഹസനും എം.വി മുഹമ്മദ് സലീം മൗലവിയും.

പരമ്പരാഗത പള്ളി ദർ‌സ് പഠനത്തിലൂടെ വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കാനൊ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാനൊ കഴിയാതെ പോയ അറബി ഭാഷാ പരിജ്ഞാനം മദീന യൂനിവാഴ്‌സിറ്റിയുടെ വ്യ്വസ്ഥാപിതമായ ഓൺ‌ലൈൻ പഠന സം‌വിധാനങ്ങളിലൂടെ പരിപോഷിപ്പിച്ചു.

മഹാമാരിയുടെ പ്രതിസന്ധികാലത്ത്,ഓൺ ലൈൻ പഠന സൗകര്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി വിവിധ കോഴ്‌സുകൾ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഡോ.സാഫിർ, ഡോ.അബ്‌‌ദുൽ വാസീഹ് എന്നിവർ അധ്യാപകരായിരുന്നു. എല്ലാ ഗുരുവര്യന്മാരെയും പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വം സ്‌മരിക്കുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വായനാലോകം ...'''

കൗമാരം വിട്ടുണരുമ്പോൾ തന്നെ  ഒരു പരന്ന വായനയുടെ ശീലം എന്നെ പിടികൂടിയിരുന്നു. പത്താം തരം കഴിയുന്നതിന്നു  മുമ്പുതന്നെ വായനയുടെ വിശാലമായ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.എഴുപതുകളുടെ അവസാനം ഇന്നലെക്കഴിഞ്ഞതു പോലെ മനസ്സിലുണ്ട്‌.

പ്രദേശത്തെ ചുക്കുബസാർ,പുവ്വത്തൂർ,പാവറട്ടി,കാക്കശ്ശേരി തുടങ്ങിയ ഗ്രാമീണ വായന ശാലകളിൽ ഹൈസ്‌കൂൾ പഠന കാലത്ത്‌ തന്നെ അം‌ഗത്വമുണ്ടായിരുന്നു..പത്താം തരം കഴിയും മുമ്പ്‌ തന്നെ പ്രസിദ്ധങ്ങളായ ഒട്ടേറെ ക്ലാസ്സിക്കുകളും - വിശുദ്ധഖുർ‌ആൻ പരിഭാഷയും വായിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഖുർ‌‌ആൻ പരിഭാഷ വായിച്ചതിന്റെ പ്രതികരണമായിരുന്നു മാണിക്യ ചെപ്പ്‌ എന്ന കവിത.ഈ കവിതയുടെ പേരിലാണ്‌ തൊണ്ണൂറുകളിൽ ഒരു കവിതാ സമാഹാരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്‌.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ദർ‌സും പഠനമനങ്ങളും...'''

1970 -1980 കളിൽ തിരുനെല്ലൂരിന്റെ വടക്കും തെക്കും ഉള്ള അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ വഴി രണ്ട്‌ ചെറുപ്പക്കാർ (മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുടെ മകൻ അബ്‌ദുറഹിമാൻ കേലാണ്ടത്ത് പാടൂർ.അബ്‌ദുറഹിമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ മൂത്തമകൻ മുഹ്‌യിദ്ദീൻ നാലകത്ത്‌ പൈങ്കണ്ണിയൂർ) . തുടങ്ങി വെച്ച ധാർമ്മിക പ്രബോധന പ്രചാരണ പരിപാടികളിൽ ഭാഗഭാക്കാകാൻ  സാധിച്ചിരുന്നു.

വിനോദത്തോടൊപ്പം വൈജ്ഞാനികമായ ചർ‌ച്ചകളുമായി മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ ഒത്തു കൂടിയിരുന്ന പ്രിയപ്പെട്ടവർ ഇന്നും അക്കാലത്തെ സാഹോദര്യ സൗഹൃദങ്ങളെ ഓർ‌ക്കുന്നുണ്ടാകാം.ജലാലുദ്ദീൻ ആർ.വി,ജലീൽ വി.എസ്,ഷം‌സുദ്ദീൻ തറയിൽ,അബ്‌ദുസ്സലാം അബ്‌ദുല്ല,ഉമർ പൊന്നേങ്കടത്ത്,അബ്‌ദുല്ലക്കുട്ടി തെക്കെയിൽ ഒക്കെ പ്രസ്‌തുത കൗമാര കൂട്ടായ്‌മയിലെ അം‌ഗങ്ങളായിരുന്നു.വാരാന്ത്യത്തിൽ പാടൂർ കാരാകോസ് പള്ളിയിൽ ഒരുമിച്ചു കൂടിയിരുന്നവരിൽ തിരുനെല്ലൂർ പടിഞ്ഞാറെ കരയിലുള്ള റഷീദ് ഖാലിദ്, ഇഖ്‌ബാൽ വേത്തിൽ,കണ്ടം പറമ്പിൽ സഹോദരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി ഓർ‌ക്കുന്നു.

പക്വമതിയായ ഒരു ഉസ്‌താദിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട്‌ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി എപ്പോഴും ധന്യമായിരുന്നു.

പൊന്നാനിക്കാരനായ മുഹമ്മദലി മുസ്‌ലിയാരുടെ ചിത്രം ഇപ്പോഴും മനസ്സിലുണ്ട്.തുടർ‌ച്ചയായി യാത്രക്കാരനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ചുരുങ്ങിയ ദിവസങ്ങൾ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെട്ടിരുന്നു.

1973 ൽ മദ്രസാ പഠനത്തിനു വിരാമമിട്ടു.ശേഷം ജമാലുദ്ദീൻ മുസ്‌ല്യാർ, കൂറ്റനാട്‌ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാർ എന്നിവരുടെ ദർസിൽ തിരുനെല്ലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദിലും തുടർ‌ന്ന്‌ ഏകദേശം ഒരു വർ‌ഷം കുടും‌ബ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ (മസ്‌ജിദ്‌ തഖ്‌വ) പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ കൂടെയും ദർ‌സിൽ ചേർ‌ന്നു.ഇടക്ക്‌ വെച്ച്‌ ദർസ്‌ പഠനം നിന്നു.വീണ്ടും 76/77 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ കുട്ടോത്ത്‌ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാരുടെ ശിക്ഷണത്തിൽ പഠിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചിരുന്നു.

വടക്കന്റെ കായിൽ ഹം‌സക്കയായിരുന്നു പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരെ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിലേക്ക് നിയോഗിച്ചത്. മുസ്‌ല്യാരുടെ വീട്ടിൽ പെരിഞ്ഞനത്ത് ദിവസങ്ങളോളം പോയി താമസിച്ചതൊക്കെ ഓർ‌മ്മയിൽ നിറഞ്ഞു നിൽ‌ക്കുന്നുണ്ട്. ഏനാമാവ്‌ കടവ് വരെ ബസ്സുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.പാലം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.കടത്തു കടന്ന്‌ അക്കരെ പോകണം.മണലൂർ കാഞ്ഞാണി അന്തിക്കാട് വഴിയായിരുന്നു യാത്ര.

സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാർ ബോം‌ബെക്ക്‌ കൂടുമാറിയപ്പോഴായിരുന്നു കുട്ടോത്തെ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാർ പള്ളിയിൽ വന്നത്.കണ്ടം പറമ്പിൽ അഹമ്മദ്‌ക്കയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചത്.

മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി ദർ‌സിലെ പഠിതാക്കൾ‌ക്കിടയിൽ ഞാൻ ജൂനിയറായിരുന്നു. പൊന്നേങ്കടത്തെ സുലൈമുക്കയും,പുതിയപുര ഖമറുക്കയും ആയിരുന്നു  സീനിയറുകൾ. തെക്കെയിലെ അന്തമുക്ക, ഉസ്‌താദിന്റെ വലം കയ്യും സഹായിയും ആയിരുന്നു. ഓർ‌ക്കാൻ മധുരമുള്ള നല്ലൊരു കാലം.

ഹൈസ്‌കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്‌ ശേഷം ബോംബയിൽ കച്ചവടം നടത്തിയിരുന്ന പിതാവിനൊപ്പം ചേർന്നു.ബോംബയിൽ സായാഹ്ന കോളേജിൽ പഠനം തുടർ‌ന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വഴിത്തിരിവ്...'''

1977 ഒരു റമദാൻ മാസം.പി.കെ റഹീം സാഹിബിന്റെ ആഥിത്യം സ്വീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തൃശൂർ അലങ്കാർ റസ്റ്റോറന്റിൽ നിന്നായിരുന്നു നോമ്പു തുറന്നത്.ഒരുമിച്ച്‌ മഗ്‌രിബ്‌ നമസ്‌കരിച്ച്‌ വളരെ കുറഞ്ഞ സമയത്തെ സം‌ഭാഷണവും ഇടപഴക്കവും മാത്രം.യാത്ര പറഞ്ഞു പോരുമ്പോൾ മേൽ വിലാസം ആവശ്യപ്പെട്ടു.അതു കൊടുത്തു.കൂട്ടത്തിൽ രണ്ട്‌ പുസ്‌തകങ്ങളും തന്നു.

ഒന്ന് വളരെ ചെറിയ ഒരു പുസ്‌തകവും മറ്റൊന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട മതം എന്ന പുസ്‌തകവും ആയിരുന്നു.ചെറിയ പുസ്‌തകം ബസ്സിലിരുന്നു തന്നെ ഏകദേശം വായിച്ചു തീർ‌ത്തു.ദാഹം തീർ‌ത്തു വെള്ളം കുടിക്കും പോലെ.മറ്റൊന്നു താമസിയാതെ വായിച്ചു തുടങ്ങി.ഇതോടെ ഞാൻ അന്വേഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന വായനാ ലോകം മലർ‌ക്കെ തുറന്ന പ്രതീതി.പിന്നെ തപാലിൽ പ്രബോധനവും വരാൻ തുടങ്ങി.

1980 ൽ പലരും പലവഴി പിരിഞ്ഞു(ഞാൻ ഖത്തറിലേയ്‌ക്ക്‌ പോന്നു). മുഹ്‌യിദ്ദീൻ സാഹിബിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ തിരുനെല്ലൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ നടന്നിരുന്നു.1982 ഒക്‌ടോബർ മാസത്തിലാണ്‌ ഇസ്‌ലാമിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അംഗീകൃത വിദ്യാർത്ഥി വിഭാഗമായ എസ്‌.ഐ.ഒ രൂപം കൊണ്ടത്‌.അതേ കാലയളവിൽ തന്നെ തിരുനെല്ലൂരിലും യൂണിറ്റ്‌ രൂപീകരിച്ചിരുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''യൗവ്വനം പ്രവാസം ..'''

1980 ഫിബ്രുവരി 15 നായിരുന്നു പ്രവാസത്തിന്റെ പ്രാരം‌ഭം.എന്നാൽ കമ്പനി രൂപീകരണവും മറ്റും നടന്നത്‌ രണ്ട്‌ വർ‌ഷങ്ങൾ‌ക്ക് ശേഷമായിരുന്നു. അതുവരെയുള്ള കാലം ഉടമയുടെ റുവൈസിലുള്ള അതിഥി മന്ദിരത്തിൽ കഴിയാനായിരുന്നു നിയോഗം.ഖത്തറിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായ ദോഹയിൽ നിന്നും നൂറിലേറെ കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ്‌ റുവൈസ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.ഏകദേശം ബഹറൈനുമായി അഭിമുഖം നിൽ‌ക്കുന്ന പഴയ കാല ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്‌ റുവൈസ്.ഇവിടെ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ കിഴക്കു ഭാഗത്ത്‌ കടലോരത്താണ്‌ പ്രസ്‌തുത അതിഥി മന്ദിരം.

1982 മുതൽ 1999 വരെ പാദരക്ഷകളിൽ കീർ‌ത്തികേട്ട തമീമ ട്രേഡേഴ്‌സിന്റെ ദിവാൻ സ്‌ടീറ്റ് ശാഖ,2000 മുതൽ 2005 വരെ സിറ്റി ശാഖ,2006 മുതൽ 2019 വരെ ഓഫീസ് അഡ്‌മിൻ, 2020 മുതൽ 2025 വരെ ട്രേഡിങ് ഡിവിഷൻ തുടങ്ങി യഥാക്രമം തമീമയുടെ വിവിധ വകുപ്പുകളിൽ സേവനം ചെയ്‌തു.'''2026 ൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടിനു ശേഷം പുതിയ ചില തീരുമാനങ്ങളിലെത്തി.'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ ദോഹയിലെ ഫാമിലി കമ്പ്യൂട്ടർ എന്ന സാങ്കേതിക വിജ്ഞാന ശാഖയിൽ നിന്നും കമ്പ്യൂട്ടർ പരിജ്ഞാനം നേടുകയും വെബ്‌ ഡവലപ്‌മന്റ്‌ കോഴ്‌സ്‌ പൂർ‌ത്തിയാക്കുകയും ചെയ്‌തു.1999 അവസാനത്തിൽ മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ ദ്വിഭാഷ വെബ്‌സൈറ്റ് (മലയാളം ഇംഗ്‌ളീഷ്‌)ലോഞ്ച് ചെയ്‌തുകൊണ്ടായിരുന്നു ഇന്റർനെറ്റ്‌ ലോകത്തേക്കുള്ള പടികയറ്റം.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

തൂലിക,കവിത,രചന,സാമൂഹികം എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ മഞ്ഞിയിൽ എന്ന ബ്‌ളോഗ് ഓൺലൈൻ ലോകത്ത്‌ പ്രസിദ്ധമാണ്‌.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.

2003 ൽ കാലിക്കറ്റ്‌ സർവകലാശാലയുടെ വിദൂരവിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിവഴി ഉപരി പഠനം പൂർത്തീകരിച്ചു വരുമ്പോഴായിരുന്നു ദീർഘകാല അവധിയിൽ നാട്ടിൽ കഴിയേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായത്. തന്റെ കഴിവുകൾ കൊണ്ട്‌ സഹൃദയരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയ മൂത്ത പുത്രൻ അബ്‌സ്വാർ എന്ന പ്രതിഭയുടെ ആകസ്‌മിക വിയോഗം.

പ്രസംഗം എഴുത്ത് എന്നീ രംഗങ്ങളിൽ അബ്‌സ്വാർ നടത്തിയ മികവ്` സമാനതകളില്ലാത്തവയായിരുന്നു. മഞ്ഞിയിൽ കുടുംബത്തിനപ്പുറം സമൂഹത്തിനൊന്നടങ്കം ഇന്നും വേദനയൂറുന്ന ഓർ‌മയാണ്‌ അബ്‌സാർ.ഈ ബാലപ്രതിഭയുടെ ഓർമകൾ രചനകൾ എന്നിവ പകർത്തിയ ബ്ളോഗ് ഏറെ വായനക്കാരുള്ള ഒന്നാണ്‌.

അബ്‌സ്വാറിന്റെ രചനകൾ മണിദീപം എന്ന സമാഹാരം ഐ.പി.എച്‌ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2003ൽ കേരളപ്പിറവി ദിവസം ശൈഖ്‌ മുഹമ്മദ്‌ കാരക്കുന്നും ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാടും ചേർ‌ന്നായിരുന്നു പുസ്‌തകത്തിന്റെ പ്രകാശന കർ‌മ്മം നിർ‌വഹിച്ചത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാലോകം ...'''

പതിനേഴാമത്തെ വയസ്സിൽ 1977 ൽ തിരുനെല്ലൂരിലേയും സമീപ പ്രദേശത്തേയും കലാകാരന്മാർ ഒരുക്കിയ ശാസ്‌ത്രീയ സംഗീത പ്രാധാന്യമുള്ള നാടകത്തിന്‌ ഗാനങ്ങളെഴുതാനുള്ള അവസരമാണ്‌ കലാ സാഹിത്യ രംഗത്തേയ്‌ക്കുള്ള കടന്നു വരവിന്റെ പ്രാരംഭം.രാഗം പുവ്വത്തൂരിലെ വേലായുധൻ വേപ്പുള്ളി ആയിരുന്നു സംഗീത സംവിധാനം നിർവഹിച്ചത്‌. സംഗീത സംവിധാന മേഖലയിൽ പ്രസിദ്ധനായ മോഹൻ സിത്താരയെപ്പോലെയുള്ള കലാകാരന്മരുടെ ആദ്യ കാല സംഗീതക്കളരിയായിരുന്നു ഇത്.പ്രസ്‌‌തുത കലാ സമിതിയുടെ തന്നെ വഴികാട്ടിയും ഗുരുവുമായ പ്രസിദ്ധ ഗായകൻ കെ.ജി സത്താറിന്റെ ശബ്‌ദത്തിൽ ആകശവാണിവിയിലൂടെ രചനകൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.

മക്കത്ത് പൂത്ത പൂവിൻ മണമിന്നും തീർ‌ന്നില്ലാ ...മദീനത്ത് മാഞ്ഞ ഖമറിൻ പ്രഭയിന്നും മാഞ്ഞില്ലാ.. ഏറെ പ്രസിദ്ധിനേടിയ വരികളാണ്‌.

എമ്പതുകളിൽ ബോംബെയിൽ നിന്നിറങ്ങിയിരുന്ന ഗൾഫ് മലയാളി മാഗസിനിൽ നിന്നു തുടങ്ങി നിരവധി ഓൺലൈൻ പോർ‌ട്ടലുകളിലും ആനുകാലികങ്ങളിലും എഴുതുന്നുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''അന്വേഷണങ്ങളും അം‌ഗീകാരങ്ങളും...'''

2009 ൽ എഫ്‌.സി.സി യും ഖത്തർ ഇന്ത്യൻ മീഡിയ ഫോറവും സം‌യുക്തമായി ഒരുക്കിയ ജേർ‌ണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തു.പ്രതീപ്‌ മേനോൻ (അമൃത) യായിരുന്നു നേതൃത്വം നൽ‌കിയത്. ജേർണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പ്‌ സമാപന ദിവസം കമലാ സുരയ്യയുടെ മൂത്ത മകൻ എം.ഡി.നാലപ്പാട്‌ സംബന്ധിച്ചിരുന്നു. ജേർണലിസം വർക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തവർ‌ക്കുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചതും എം.ഡി നാലപ്പാടായിരുന്നു. കൂടാതെഎൻ.പി ഹാഫിസ് മുഹമ്മദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരുക്കിയ പ്രത്യേക കൗൺ‌സിലിങ് കോഴ്‌സ് പൂർ‌ത്തിയാക്കാനും സാധിച്ചിരുന്നു.

വിവിധ തലത്തിൽ നിന്നുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ 1980 കളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2017 ൽ തിരുനെല്ലുർ കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്‌കാരത്തിനും 2018 ൽ കലാകായിക സാം‌സ്‌കാരിക വേദിയായ മുഹമ്മദൻ‌സ്‌ ഖത്തറിന്റെ സമഗ്ര സം‌ഭാവനക്കുള്ള എക്‌സലൻസി അവാർ‌ഡിനും 2019 ൽ നന്മ തിരുനെല്ലുരിന്റെ ഗ്രാമീൺ മീഡിയ അവാർ‌ഡിനും കൂടതെ തനിമ ഖത്തർ ,പ്രവാസി വെൽഫെയർ &amp; കൾച്ചറൽ ഫോറം തുടങ്ങിയ വിവിധ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആദരവിനും അംഗീകാരത്തിനും അർ‌ഹനായി.

2023 ൽ മലയാളി ഗൾഫ് സാം‌സ്‌ക്കാരിക അടയാളങ്ങൾ എന്ന ബ്രഹൃദ് സമാഹാരത്തിൽ ഒരു അധ്യായം ചേർ‌ക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. തൊണ്ണൂറുകളിലും 2024 ലും എന്റെ  മാണിക്യച്ചെപ്പ്, മഞ്ഞുതുള്ളികൾ തുടങ്ങിയ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ യഥാക്രമം പ്രിയപ്പെട്ട കവികൾ കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷും, പ്രെഫ. സച്ചിദാനന്ദൻ സാറും പ്രകാശനം ചെയ്‌തു.

കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഡി 4 മീഡിയയുടെ ഇന്റർനെറ്റ്‌ പോർട്ടലിൽ ദീർ‌ഘകാലം നെറ്റുലകം പക്തി കൈകാര്യം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.മത സാമൂഹ്യ സാം‌സ്‌ക്കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ സമകാലിക വിഷയങ്ങളിൽ നൂറുകണക്കിന്‌ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി.പ്രവാസ ലോകത്തെ മലയാളം റേഡിയോകളിൽ വിശേഷകാല പരിപാടികളിലെ ശബ്‌ദ സാന്നിധ്യമാണ്‌.

ഖത്തറിന്റെ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിലെ വളർ‌ച്ചയും ഉയർ‌ച്ചയും എന്നതിലുപരി  അതിനൂതനമായ  പരിഷ്‌കരണ ഭൂമികയിലേക്ക് ഒരു രാജ്യം പടിപടിയായി ഉയർ‌ന്നുവന്നതിന്ന്‌ സാക്ഷിയാകാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തെളിച്ചു പറഞ്ഞാൽ ഗ്രാമീണതയുടെ നിഷ്‌കളങ്ക നിശബ്‌ദതയിൽ നിന്നും അത്യാധുനികതയുടെ നിറം പകർ‌ന്ന പളപളപ്പിലേക്കും ബഹളങ്ങളിലേക്കും ഒരു നാഗരികത വളർ‌ന്നു വികസിച്ചതിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ ഗൃഹതുരതയോടെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു കിടപ്പുണ്ട്.പ്രകാശനം ചെയ്യാനിരിക്കുന്ന പ്രവാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൃതികളിൽ അതെല്ലാം അവസരോചിതം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ചില രചനകൾ അണിയറയിൽ പുരോഗമിക്കുന്നു.നാട്ടു ചരിത്രവും മറ്റു ലേഖന സമാഹാരങ്ങളും താമസിയാതെ മഷിപുരളും.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാകാരന്മാരുടെ വേദി...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അസോസിയേഷൻ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്ന കലാ പരിപാടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്‌ സഹകരിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്ത് അരങ്ങേറിയിരുന്ന നാടകങ്ങളിൽ ഗാനങ്ങൾ,മറ്റ്‌ നാടൻ മപ്പിളാ കലാരൂപങ്ങൾ‌ തുടങ്ങിയവയുടെ രചനകളിലും സജീവമായിരുന്നു.ഖത്തറിൽ ആദ്യമായി വില്ല്‌ പാട്ട്‌, ഉടുക്ക്‌ പാട്ട്‌,വഞ്ചിപ്പാട്ട്,ഓട്ടം തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ കേരളീയ കലാ രൂപങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിലും അവതരിപ്പിക്കുന്നലും സജീവ പങ്കാളിയായിരുന്നു.

അഡ്വ.ഖാലിദ് അറക്കൽ എ.വി.എം ഉണ്ണി കൂട്ടു കെട്ടിൽ ഒട്ടനവധി നാടകങ്ങൾ അരങ്ങ് തകർ‌ത്ത കലാകാലം.ദോഹയിൽ അരങ്ങേറിയ ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിലെ ഗാന രചന മഞ്ഞിയിൽ തൂലികയിൽ നിന്നായിരുന്നു.

ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ...

കയ്യിലെരിയുന്നുണ്ട്‌‌ കൈതിരി 

തുടങ്ങിയ നാടക ഗാനങ്ങൾ ജനപ്രിയങ്ങളായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രവാസികളുടെ കഥപറയുന്ന നാടകങ്ങൾ‌ക്ക് വേണ്ടി രചിച്ച രചനകൾക്ക്‌,ഖാലിദ് വടകരയുടെ ഭാവാത്മകമായ സം‌ഗീതവും പ്രമോദ് ഐ.സി.ആർ.സിയുടെ ഹൃദ്യമായ പശ്ചാത്തല സം‌ഗീതവും ചേർ‌ന്നപ്പോൾ ആസ്വാദകലോകം ഹൃദയപൂർ‌വ്വം സ്വീകരിച്ചു..

തൊണ്ണൂറുകളുടെ അവസാനം മുതലാണ്‌ മീഡിയകളുടെ വളർ‌ച്ചക്ക് അതിശീഘ്രം തിരികൊളുത്തപ്പെട്ടത്. പൊതുവേദികളും ഒത്തു ചേരലുകളും ഒരു ഉത്സവ പ്രതീതിയോടെയായിരുന്നു പ്രവാസികൾ ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. വർ‌ത്തമാനകാലത്തിരുന്ന് തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോൾ,പരസ്‌പര സ്നേഹ സൗഹാർ‌ദ്ദ ബന്ധങ്ങളുടെ തെളിമയും തനിമയും നിറഞ്ഞ സമ്പന്നമായ കാലം ഒരു പഴങ്കഥയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

എമ്പതുകളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും സി.ഐ.സിയുടെ കലാസാഹിത്യ സർ‌ഗാത്മകതയുടെ മുഖം എല്ലാ അർ‌ഥത്തിലും നിറഞ്ഞു നിന്ന നാളുകളായിരുന്നു.

എ.വി.എം ഉണ്ണിയുടെ ഉമറുബ്‌നു അബ്‌ദിൽ അസീസ് എന്ന ചരിത്രാഖ്യായികയ്ക്ക് വേണ്ടി ഗാനങ്ങൾ എഴുതാനുള്ള ഭാഗ്യവും ലഭിച്ചിരുന്നു.

എസ്.എ.എം ബഷീറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സഹൃദയരായ കലാകാരന്മാരുടെ സംഗമ വേദിയായി ഐ.സി.ആർ.സി പൂത്തുലഞ്ഞ് നിന്ന അവിസ്‌മരണീയ കാലം ഗൃഹാതുരതയോടെ ഇപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.

നാടക ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഐ.സി.ആർ.സി കലാകാരന്മാരിൽ എടുത്ത് പറയാവുന്ന പ്രതിഭകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു വിനയാന്വിതനായ ഖാലിദ് വടകര.ഭൂമി അറിയാതെ നടന്നു പോകുന്ന നിഷ്‌കളങ്കനായ കലാകാരൻ.സൗമ്യനായ ഖാലിദ് വിടപറഞ്ഞ വാർ‌ത്ത ഏറെ വേദനയോടെയായിരുന്നു വായിച്ചത്.

ഖാലിദ് വടകരയുടെ സ്‌മരണാർ‌ഥം ഇശൽ‌മാല ഖത്തർ ഒരു സം‌ഗീത മെഹ്‌ഫിൽ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത വേദിയിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്ന താരമായിരുന്നു സ്‌നേഹസമ്പന്നനായ ഗായകൻ മശ്‌ഹൂദ് തങ്ങൾ.

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അരങ്ങിലെത്തിയ ഇടത്താവളം എന്ന നാടകത്തിലെ ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ എന്ന ഗാനം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയത് ഖാലിദ് വടകരയായിരുന്നു. ഈ ഗാനത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം അനുസ്‌മരണ വേദിയിൽ പ്രിയപ്പെട്ട തങ്ങളുടെ ശബ്‌ദത്തിൽ പുനർ‌ജനിച്ചപ്പോൾ മനസ്സിലൂടെ മിന്നിമറഞ്ഞ വികാരവായ്‌പുകൾ പകർ‌ത്താൻ സാധിക്കുകയില്ല.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''റുമേല...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ കുടും‌ബത്തോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്നത് പഴയ റുമേലയിലായിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാം വിശാലമായ ബിദ പാർ‌ക്കിന്റെ ഭാഗമായി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.ഖത്തർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ നിന്നും അധികമൊന്നും ദൂരത്തിലല്ലാതെ ഒരു ഭാഗത്ത് ഇതര മതവിഭാഗങ്ങൾ‌ക്കുള്ള ശ്‌മശാനഭൂമിയും ചെറിയ ദേവാലയവും ഉണ്ടായിരുന്നു. കോർ‌ണിഷിനോട് അഭിമുഖമായി ഒരു ഭാഗത്ത് ചിരപുരാതനമായൊരു പള്ളിയുണ്ട്.ഒരു കാലത്ത് മൃതശരീരങ്ങൾ സം‌സ്‌കരിച്ചിരുന്നത് ഈ പള്ളിയുടെ ഓരത്ത് പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയ ഇടത്തിലായിരുന്നു.ഈ പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ‌ചകളിൽ ജുമുഅ‌ക്ക് ശേഷം ഒരു ഖുർ‌ആൻ പഠന പരമ്പരക്ക് നേതൃത്വം നൽ‌കിയിരുന്നു.

കേരളത്തിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവന്ന പ്രത്യേക ഇനം മരങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ഈ പൗരാണിക പള്ളി ഇന്നും പഴയ പ്രൗഡി നഷ്‌ടപ്പെടാത്ത വിധം പുനർ‌നിർ‌മിച്ചിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''സാമൂഹ്യ രം‌ഗം...'''

1992ൽ മുല്ലശ്ശേരി മേഖലയിലെ മഹല്ലുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ പാവറട്ടി ആസ്ഥാനമാക്കി ഉദയം പഠനവേദിയ്‌ക്ക്‌ രൂപം കൊടുക്കുന്നതിൽ പ്രദേശത്തെ സഹൃദയരോടൊപ്പം സഹകരിച്ചു.നന്മയുടെ പ്രബോധകരിൽ നിന്നും പ്രസാരകരിൽ നിന്നും ഊർജവും ആർജവവും നേടിയെടുത്ത ഒരു കൊച്ചു സംഘമാണ് ഇതിന്റെ ബീജാവാപം നടത്തിയത്.

പ്രവർ‌ത്തന നൈരന്തര്യമില്ലാതെ ദീർ‌ഘ കാലം നിശ്ചലമായിരുന്ന ഖത്തറിലെ തിരുനെല്ലൂർ പ്രവാസി കൂട്ടായ്‌മയെ പ്രവർ‌ത്തന സജ്ജമാക്കുന്നതിൽ നിർ‌ണ്ണായക പങ്കു വഹിച്ചു.

2006 ൽ അബു കാട്ടിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രഥമ അസോസിയേഷൻ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറി പദവും പിന്നീടുള്ള കാലയളവുകളിൽ വിവിധ നേതൃ പദവികളും അലങ്കരിച്ചു.

സ്വന്തം ഗ്രാമമായ തിരുനെല്ലൂരിനെ അടുത്തറിയാനുതകുന്ന സൈറ്റും പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മയായ ഉദയം പഠനവേദിയുടെ പേജും ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചു പറ്റിയ ഓൺലൈൻ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മകളുടെയും മഹല്ല്‌ പ്രവാസി സം‌ഘടനകളുടെയും  പ്രവർ‌ത്തക സമിതികളിൽ അംഗമായിരുന്നു.

2013 ൽ ഹാജി കെ.പി അഹമ്മദ്‌ സാഹിബിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിലേയ്‌ക്ക്‌ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.  തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ വൈസ്‌ പ്രസിഡന്റ്‌ പദവിയും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.

അസോസിയേഷൻ (സി.ഐ.സി) പ്രാഥമിക അം‌ഗത്വം ലഭിച്ചത് എമ്പതുകളിലായിരുന്നു. സലീം മൗലവി കുഞ്ഞലവി സാഹിബ്‌ തുടങ്ങിയവർ അന്നത്തെ ഹൽ‌ഖയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അസോസിയേഷൻ പ്രാഥമികാം‌ഗത്വം 1989 ലും 1991 ൽ   പ്രവർ‌ത്തകനുമായി. 2020 ലാണ്‌ പ്രസ്ഥാന ക്രമപ്രരകാരം ജമാ‌അത്ത് അം‌ഗത്വത്തിന്‌ അർ‌ഹനായത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിവാഹം ..'''

1985 ഏപ്രിൽ ഒന്നിനായിരുന്നു വിവാഹം.1990 ജനുവരി 5 നായിരുന്നു ആദ്യത്തെ കൺ‌മണി അബ്‌സ്വാറിന്റെ ജനനം.പതിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ അല്ലാഹുവിലേയ്‌ക്ക്‌ യാത്രയായി.ഐ.പി എച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മണിദീപം അബ്‌സ്വാറിന്റെ കവിതാ സമാഹാരമാണ്‌.

ഐക്കപ്പറമ്പിൽ സുബൈറയാണ് നല്ല പാതി. അബ്‌സ്വാർ (മണിദീപം), അൻസാർ, ഹിബ, ഹമദ്,അമീന എന്നിവരാണ് മക്കൾ. മരുമക്കൾ:- ഷമീർ മൻ‌സൂർ നമ്പൂരിമഠം, ഇർ‌ഫാന ഇസ്‌ഹാഖ് കല്ലയിൽ.ഹിബ ഷിബിലി ബുഖാറയിൽ. പേരമക്കൾ:മുഹമ്മദ് ഫലഖ്, മുഹമ്മദ് ഫായിഖ്.അസ്‌മ നൂർ.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

Azeezmanjiyil

[[വർഗ്ഗം:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ സാധ്യതയുള്ള ഉപയോക്തൃതാളുകൾ]]</text>
      <sha1>tq84e0ntywk5utqsvd27xidyhjvdhey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676406</id>
      <parentid>4676402</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azeezmanjiyil</username>
        <id>9005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44835" sha1="001jxzejtezqy96ibslh27epi6jhtyc" xml:space="preserve">{{mfd}}മഞ്ഞിയിൽ ഖാദർ,ഐഷ ദമ്പതികളുടെ പത്ത്‌ മക്കളിൽ ആറാമത്ത മകനാണ്‌ അബ്‌ദുൽ അസീസ് മഞ്ഞിയിൽ.

തൃശൂർ ജില്ലയിലെ മുല്ലശ്ശേരി തിരുനെല്ലൂർ പൗര പ്രമുഖനായിരുന്ന രായം മരക്കാർ വീട്ടിൽ മഞ്ഞിയിൽ ബാപ്പുട്ടി സാഹിബിന്റെ മകൻ ഖാദർ മഞ്ഞിയിലാണ്‌ പിതാവ്‌. 1982 ൽ പിതാവ്‌ ഇഹലോക വാസം വെടിഞ്ഞു. പാരമ്പര്യ ഭിഷഗ്വരന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്ന തൊയക്കാവ്‌ വൈദ്യ കേസരി ഏർ‌ച്ചം വീട്ടിൽ അമ്മുണ്ണി വൈദ്യരുടെ മകൾ ഐഷയാണ്‌ മാതാവ്‌.2017 ഒക്‌ടോബർ 5 നായിരുന്നു ഉമ്മയുടെ വിയോഗം.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ബാല്യവും പഠനവും'''

1966 മുതൽ 69 വരെ തിരുനെല്ലൂർ എ.എം.എൽ.പി സ്‌കൂളിലായിരുന്നു പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം.പ്രൈമറി വിദ്യാലയത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം പഠിപ്പിച്ച അധ്യാപിക ഏലിയ കുട്ടി ടീച്ചറും മദ്രസ്സയിലെ ആദ്യത്തെ അധ്യാപകൻ മൂക്കലെ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുമായിരുന്നു.മദ്രസ്സയിൽ ചേർത്തതിന്റെ ശേഷമാണ്‌ സ്‌കൂളിൽ ചേർ‌ത്തത്.പോൾ മാഷും  സരോജനി ടീച്ചറും അധ്യാപകരായിരുന്നു.

സെന്റ്‌ ആന്റണീസ്‌ പുവ്വത്തൂരിൽ അപ്പർ പ്രൈമറിയും,ഹൈസ്‌കൂൾ പഠനം 1974 - 76 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ എം.എ.എസ്.എം കലാലയത്തിലുമാണ്‌ അഭ്യസിച്ചത്‌.

പുവ്വത്തൂർ‌ സ്‌കൂളിലെ ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,ദേവകി ടീച്ചർ,മാർ‌ഗരറ്റ് ടീച്ചർ,ജോസ്‌ മാഷ്‌,ജോസഫ്‌ മാഷ്‌,ജോണി മാഷ്‌ വിശിഷ്യാ പ്രധാനാധ്യാപകൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ മാഷ്‌ തുടങ്ങിയ ആദരണീയരാവർ പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വ്വം ഓർ‌മിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്‌.

വെന്മേനാട്‌ വിദ്യാലയത്തിലെ പ്രധാനധ്യാപകനായിരുന്ന അബ്‌ദുല്ല കുട്ടിമാഷ്‌, അബൂബക്കർ മാഷ്‌,മുഐമിൻ മാഷ്‌,ജോർ‌ജ്‌ മാഷ്‌,വിജയൻ മാഷ്‌,ഇട്ടൂപ്പുണ്ണി സാർ,ജമീല ടീച്ചർ,ഐഷ ടീച്ചർ,ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,സരോജിനി ടീച്ചർ,പത്മിനി ടീച്ചർ തുടങ്ങിയ അധ്യാപക അധ്യാപികമാരും ഓർ‌മകളിലെ താരങ്ങൾ തന്നെ.

ബോംബെയിലും പ്രവാസകാലത്തും ഔദ്യോഗിക അനൗദ്യോഗിക വിദ്യാഭ്യാസം തുടർ‌ന്നു പോന്നു.ഖുർ‌ആനിക വിജ്ഞാന സമ്പാദനത്തിലെ വഴികാട്ടികളിൽ ഏറെ സ്‌മരിക്കപ്പെടുന്ന ആദരണീയ വ്യക്തിത്വങ്ങളാണ്‌ കെ.അബ്‌ദുല്ല ഹസനും എം.വി മുഹമ്മദ് സലീം മൗലവിയും.

പരമ്പരാഗത പള്ളി ദർ‌സ് പഠനത്തിലൂടെ വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കാനൊ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാനൊ കഴിയാതെ പോയ അറബി ഭാഷാ പരിജ്ഞാനം മദീന യൂനിവാഴ്‌സിറ്റിയുടെ വ്യ്വസ്ഥാപിതമായ ഓൺ‌ലൈൻ പഠന സം‌വിധാനങ്ങളിലൂടെ പരിപോഷിപ്പിച്ചു.

മഹാമാരിയുടെ പ്രതിസന്ധികാലത്ത്,ഓൺ ലൈൻ പഠന സൗകര്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി വിവിധ കോഴ്‌സുകൾ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഡോ.സാഫിർ, ഡോ.അബ്‌‌ദുൽ വാസീഹ് എന്നിവർ അധ്യാപകരായിരുന്നു. എല്ലാ ഗുരുവര്യന്മാരെയും പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വം സ്‌മരിക്കുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വായനാലോകം ...'''

കൗമാരം വിട്ടുണരുമ്പോൾ തന്നെ  ഒരു പരന്ന വായനയുടെ ശീലം എന്നെ പിടികൂടിയിരുന്നു. പത്താം തരം കഴിയുന്നതിന്നു  മുമ്പുതന്നെ വായനയുടെ വിശാലമായ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.എഴുപതുകളുടെ അവസാനം ഇന്നലെക്കഴിഞ്ഞതു പോലെ മനസ്സിലുണ്ട്‌.

പ്രദേശത്തെ ചുക്കുബസാർ,പുവ്വത്തൂർ,പാവറട്ടി,കാക്കശ്ശേരി തുടങ്ങിയ ഗ്രാമീണ വായന ശാലകളിൽ ഹൈസ്‌കൂൾ പഠന കാലത്ത്‌ തന്നെ അം‌ഗത്വമുണ്ടായിരുന്നു..പത്താം തരം കഴിയും മുമ്പ്‌ തന്നെ പ്രസിദ്ധങ്ങളായ ഒട്ടേറെ ക്ലാസ്സിക്കുകളും - വിശുദ്ധഖുർ‌ആൻ പരിഭാഷയും വായിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഖുർ‌‌ആൻ പരിഭാഷ വായിച്ചതിന്റെ പ്രതികരണമായിരുന്നു മാണിക്യ ചെപ്പ്‌ എന്ന കവിത.ഈ കവിതയുടെ പേരിലാണ്‌ തൊണ്ണൂറുകളിൽ ഒരു കവിതാ സമാഹാരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്‌.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാലോകം ...'''

പതിനേഴാമത്തെ വയസ്സിൽ 1977 ൽ തിരുനെല്ലൂരിലേയും സമീപ പ്രദേശത്തേയും കലാകാരന്മാർ ഒരുക്കിയ ശാസ്‌ത്രീയ സംഗീത പ്രാധാന്യമുള്ള നാടകത്തിന്‌ ഗാനങ്ങളെഴുതാനുള്ള അവസരമാണ്‌ കലാ സാഹിത്യ രംഗത്തേയ്‌ക്കുള്ള കടന്നു വരവിന്റെ പ്രാരംഭം.രാഗം പുവ്വത്തൂരിലെ വേലായുധൻ വേപ്പുള്ളി ആയിരുന്നു സംഗീത സംവിധാനം നിർവഹിച്ചത്‌. സംഗീത സംവിധാന മേഖലയിൽ പ്രസിദ്ധനായ മോഹൻ സിത്താരയെപ്പോലെയുള്ള കലാകാരന്മരുടെ ആദ്യ കാല സംഗീതക്കളരിയായിരുന്നു ഇത്.പ്രസ്‌‌തുത കലാ സമിതിയുടെ തന്നെ വഴികാട്ടിയും ഗുരുവുമായ പ്രസിദ്ധ ഗായകൻ കെ.ജി സത്താറിന്റെ ശബ്‌ദത്തിൽ ആകശവാണിവിയിലൂടെ രചനകൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.

മക്കത്ത് പൂത്ത പൂവിൻ മണമിന്നും തീർ‌ന്നില്ലാ ...മദീനത്ത് മാഞ്ഞ ഖമറിൻ പ്രഭയിന്നും മാഞ്ഞില്ലാ.. ഏറെ പ്രസിദ്ധിനേടിയ വരികളാണ്‌.

ബോംബെയിൽ നിന്നിറങ്ങിയിരുന്ന ഗൾഫ് മലയാളി മാഗസിനിൽ നിന്നു തുടങ്ങി നിരവധി ഓൺലൈൻ പോർ‌ട്ടലുകളിലും ആനുകാലികങ്ങളിലും എഴുതുന്നുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വഴിത്തിരിവ്...'''

1977 ഒരു റമദാൻ മാസം.പി.കെ റഹീം സാഹിബിന്റെ ആഥിത്യം സ്വീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തൃശൂർ അലങ്കാർ റസ്റ്റോറന്റിൽ നിന്നായിരുന്നു നോമ്പു തുറന്നത്.ഒരുമിച്ച്‌ മഗ്‌രിബ്‌ നമസ്‌കരിച്ച്‌ വളരെ കുറഞ്ഞ സമയത്തെ സം‌ഭാഷണവും ഇടപഴക്കവും മാത്രം.യാത്ര പറഞ്ഞു പോരുമ്പോൾ മേൽ വിലാസം ആവശ്യപ്പെട്ടു.അതു കൊടുത്തു.കൂട്ടത്തിൽ രണ്ട്‌ പുസ്‌തകങ്ങളും തന്നു.

ഒന്ന് വളരെ ചെറിയ ഒരു പുസ്‌തകവും മറ്റൊന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട മതം എന്ന പുസ്‌തകവും ആയിരുന്നു.ചെറിയ പുസ്‌തകം ബസ്സിലിരുന്നു തന്നെ ഏകദേശം വായിച്ചു തീർ‌ത്തു.ദാഹം തീർ‌ത്തു വെള്ളം കുടിക്കും പോലെ.മറ്റൊന്നു താമസിയാതെ വായിച്ചു തുടങ്ങി.ഇതോടെ ഞാൻ അന്വേഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന വായനാ ലോകം മലർ‌ക്കെ തുറന്ന പ്രതീതി.പിന്നെ തപാലിൽ പ്രബോധനവും വരാൻ തുടങ്ങി.

1980 ൽ പലരും പലവഴി പിരിഞ്ഞു(ഞാൻ ഖത്തറിലേയ്‌ക്ക്‌ പോന്നു). മുഹ്‌യിദ്ദീൻ സാഹിബിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ തിരുനെല്ലൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ നടന്നിരുന്നു.1982 ഒക്‌ടോബർ മാസത്തിലാണ്‌ ഇസ്‌ലാമിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അംഗീകൃത വിദ്യാർത്ഥി വിഭാഗമായ എസ്‌.ഐ.ഒ രൂപം കൊണ്ടത്‌.അതേ കാലയളവിൽ തന്നെ തിരുനെല്ലൂരിലും യൂണിറ്റ്‌ രൂപീകരിച്ചിരുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ദർ‌സും പഠനമനങ്ങളും...'''

1970 -1980 കളിൽ തിരുനെല്ലൂരിന്റെ വടക്കും തെക്കും ഉള്ള അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ വഴി രണ്ട്‌ ചെറുപ്പക്കാർ (മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുടെ മകൻ അബ്‌ദുറഹിമാൻ കേലാണ്ടത്ത് പാടൂർ.അബ്‌ദുറഹിമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ മൂത്തമകൻ മുഹ്‌യിദ്ദീൻ നാലകത്ത്‌ പൈങ്കണ്ണിയൂർ) . തുടങ്ങി വെച്ച ധാർമ്മിക പ്രബോധന പ്രചാരണ പരിപാടികളിൽ ഭാഗഭാക്കാകാൻ  സാധിച്ചിരുന്നു.

വിനോദത്തോടൊപ്പം വൈജ്ഞാനികമായ ചർ‌ച്ചകളുമായി മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ ഒത്തു കൂടിയിരുന്ന പ്രിയപ്പെട്ടവർ ഇന്നും അക്കാലത്തെ സാഹോദര്യ സൗഹൃദങ്ങളെ ഓർ‌ക്കുന്നുണ്ടാകാം.ജലാലുദ്ദീൻ ആർ.വി,ജലീൽ വി.എസ്,ഷം‌സുദ്ദീൻ തറയിൽ,അബ്‌ദുസ്സലാം അബ്‌ദുല്ല,ഉമർ പൊന്നേങ്കടത്ത്,അബ്‌ദുല്ലക്കുട്ടി തെക്കെയിൽ ഒക്കെ പ്രസ്‌തുത കൗമാര കൂട്ടായ്‌മയിലെ അം‌ഗങ്ങളായിരുന്നു.വാരാന്ത്യത്തിൽ പാടൂർ കാരാകോസ് പള്ളിയിൽ ഒരുമിച്ചു കൂടിയിരുന്നവരിൽ തിരുനെല്ലൂർ പടിഞ്ഞാറെ കരയിലുള്ള റഷീദ് ഖാലിദ്, ഇഖ്‌ബാൽ വേത്തിൽ,കണ്ടം പറമ്പിൽ സഹോദരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി ഓർ‌ക്കുന്നു.

പക്വമതിയായ ഒരു ഉസ്‌താദിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട്‌ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി എപ്പോഴും ധന്യമായിരുന്നു.

പൊന്നാനിക്കാരനായ മുഹമ്മദലി മുസ്‌ലിയാരുടെ ചിത്രം ഇപ്പോഴും മനസ്സിലുണ്ട്.തുടർ‌ച്ചയായി യാത്രക്കാരനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ചുരുങ്ങിയ ദിവസങ്ങൾ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെട്ടിരുന്നു.

1973 ൽ മദ്രസാ പഠനത്തിനു വിരാമമിട്ടു.ശേഷം ജമാലുദ്ദീൻ മുസ്‌ല്യാർ, കൂറ്റനാട്‌ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാർ എന്നിവരുടെ ദർസിൽ തിരുനെല്ലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദിലും തുടർ‌ന്ന്‌ ഏകദേശം ഒരു വർ‌ഷം കുടും‌ബ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ (മസ്‌ജിദ്‌ തഖ്‌വ) പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ കൂടെയും ദർ‌സിൽ ചേർ‌ന്നു.ഇടക്ക്‌ വെച്ച്‌ ദർസ്‌ പഠനം നിന്നു.വീണ്ടും 76/77 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ കുട്ടോത്ത്‌ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാരുടെ ശിക്ഷണത്തിൽ പഠിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചിരുന്നു.

വടക്കന്റെ കായിൽ ഹം‌സക്കയായിരുന്നു പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരെ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിലേക്ക് നിയോഗിച്ചത്. മുസ്‌ല്യാരുടെ വീട്ടിൽ പെരിഞ്ഞനത്ത് ദിവസങ്ങളോളം പോയി താമസിച്ചതൊക്കെ ഓർ‌മ്മയിൽ നിറഞ്ഞു നിൽ‌ക്കുന്നുണ്ട്. ഏനാമാവ്‌ കടവ് വരെ ബസ്സുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.പാലം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.കടത്തു കടന്ന്‌ അക്കരെ പോകണം.മണലൂർ കാഞ്ഞാണി അന്തിക്കാട് വഴിയായിരുന്നു യാത്ര.

സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാർ ബോം‌ബെക്ക്‌ കൂടുമാറിയപ്പോഴായിരുന്നു കുട്ടോത്തെ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാർ പള്ളിയിൽ വന്നത്.കണ്ടം പറമ്പിൽ അഹമ്മദ്‌ക്കയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചത്.

മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി ദർ‌സിലെ പഠിതാക്കൾ‌ക്കിടയിൽ ഞാൻ ജൂനിയറായിരുന്നു. പൊന്നേങ്കടത്തെ സുലൈമുക്കയും,പുതിയപുര ഖമറുക്കയും ആയിരുന്നു  സീനിയറുകൾ. തെക്കെയിലെ അന്തമുക്ക, ഉസ്‌താദിന്റെ വലം കയ്യും സഹായിയും ആയിരുന്നു. ഓർ‌ക്കാൻ മധുരമുള്ള നല്ലൊരു കാലം.

ഹൈസ്‌കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്‌ ശേഷം ബോംബയിൽ കച്ചവടം നടത്തിയിരുന്ന പിതാവിനൊപ്പം ചേർന്നു.ബോംബയിൽ സായാഹ്ന കോളേജിൽ പഠനം തുടർ‌ന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''യൗവ്വനം പ്രവാസം ..'''

1980 ഫിബ്രുവരി 15 നായിരുന്നു പ്രവാസത്തിന്റെ പ്രാരം‌ഭം.എന്നാൽ കമ്പനി രൂപീകരണവും മറ്റും നടന്നത്‌ രണ്ട്‌ വർ‌ഷങ്ങൾ‌ക്ക് ശേഷമായിരുന്നു. അതുവരെയുള്ള കാലം ഉടമയുടെ റുവൈസിലുള്ള അതിഥി മന്ദിരത്തിൽ കഴിയാനായിരുന്നു നിയോഗം.ഖത്തറിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായ ദോഹയിൽ നിന്നും നൂറിലേറെ കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ്‌ റുവൈസ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.ഏകദേശം ബഹറൈനുമായി അഭിമുഖം നിൽ‌ക്കുന്ന പഴയ കാല ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്‌ റുവൈസ്.ഇവിടെ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ കിഴക്കു ഭാഗത്ത്‌ കടലോരത്താണ്‌ പ്രസ്‌തുത അതിഥി മന്ദിരം.

1982 മുതൽ 1999 വരെ പാദരക്ഷകളിൽ കീർ‌ത്തികേട്ട തമീമ ട്രേഡേഴ്‌സിന്റെ ദിവാൻ സ്‌ടീറ്റ് ശാഖ,2000 മുതൽ 2005 വരെ സിറ്റി ശാഖ,2006 മുതൽ 2019 വരെ ഓഫീസ് അഡ്‌മിൻ, 2020 മുതൽ 2025 വരെ ട്രേഡിങ് ഡിവിഷൻ തുടങ്ങി യഥാക്രമം തമീമയുടെ വിവിധ വകുപ്പുകളിൽ സേവനം ചെയ്‌തു.'''2026 ൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടിനു ശേഷം പുതിയ ചില തീരുമാനങ്ങളിലെത്തി.'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ ദോഹയിലെ ഫാമിലി കമ്പ്യൂട്ടർ എന്ന സാങ്കേതിക വിജ്ഞാന ശാഖയിൽ നിന്നും കമ്പ്യൂട്ടർ പരിജ്ഞാനം നേടുകയും വെബ്‌ ഡവലപ്‌മന്റ്‌ കോഴ്‌സ്‌ പൂർ‌ത്തിയാക്കുകയും ചെയ്‌തു.1999 അവസാനത്തിൽ മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ ദ്വിഭാഷ വെബ്‌സൈറ്റ് (മലയാളം ഇംഗ്‌ളീഷ്‌)ലോഞ്ച് ചെയ്‌തുകൊണ്ടായിരുന്നു ഇന്റർനെറ്റ്‌ ലോകത്തേക്കുള്ള പടികയറ്റം.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

തൂലിക,കവിത,രചന,സാമൂഹികം എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ മഞ്ഞിയിൽ എന്ന ബ്‌ളോഗ് ഓൺലൈൻ ലോകത്ത്‌ പ്രസിദ്ധമാണ്‌.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.

2003 ൽ കാലിക്കറ്റ്‌ സർവകലാശാലയുടെ വിദൂരവിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിവഴി ഉപരി പഠനം പൂർത്തീകരിച്ചു വരുമ്പോഴായിരുന്നു ദീർഘകാല അവധിയിൽ നാട്ടിൽ കഴിയേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായത്. തന്റെ കഴിവുകൾ കൊണ്ട്‌ സഹൃദയരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയ മൂത്ത പുത്രൻ അബ്‌സ്വാർ എന്ന പ്രതിഭയുടെ ആകസ്‌മിക വിയോഗം.

പ്രസംഗം എഴുത്ത് എന്നീ രംഗങ്ങളിൽ അബ്‌സ്വാർ നടത്തിയ മികവ്` സമാനതകളില്ലാത്തവയായിരുന്നു. മഞ്ഞിയിൽ കുടുംബത്തിനപ്പുറം സമൂഹത്തിനൊന്നടങ്കം ഇന്നും വേദനയൂറുന്ന ഓർ‌മയാണ്‌ അബ്‌സാർ.ഈ ബാലപ്രതിഭയുടെ ഓർമകൾ രചനകൾ എന്നിവ പകർത്തിയ ബ്ളോഗ് ഏറെ വായനക്കാരുള്ള ഒന്നാണ്‌.

അബ്‌സ്വാറിന്റെ രചനകൾ മണിദീപം എന്ന സമാഹാരം ഐ.പി.എച്‌ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2003ൽ കേരളപ്പിറവി ദിവസം ശൈഖ്‌ മുഹമ്മദ്‌ കാരക്കുന്നും ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാടും ചേർ‌ന്നായിരുന്നു പുസ്‌തകത്തിന്റെ പ്രകാശന കർ‌മ്മം നിർ‌വഹിച്ചത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''അന്വേഷണങ്ങളും അം‌ഗീകാരങ്ങളും...'''

2009 ൽ എഫ്‌.സി.സി യും ഖത്തർ ഇന്ത്യൻ മീഡിയ ഫോറവും സം‌യുക്തമായി ഒരുക്കിയ ജേർ‌ണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തു.പ്രതീപ്‌ മേനോൻ (അമൃത) യായിരുന്നു നേതൃത്വം നൽ‌കിയത്. ജേർണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പ്‌ സമാപന ദിവസം കമലാ സുരയ്യയുടെ മൂത്ത മകൻ എം.ഡി.നാലപ്പാട്‌ സംബന്ധിച്ചിരുന്നു. ജേർണലിസം വർക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തവർ‌ക്കുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചതും എം.ഡി നാലപ്പാടായിരുന്നു. കൂടാതെഎൻ.പി ഹാഫിസ് മുഹമ്മദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരുക്കിയ പ്രത്യേക കൗൺ‌സിലിങ് കോഴ്‌സ് പൂർ‌ത്തിയാക്കാനും സാധിച്ചിരുന്നു.

വിവിധ തലത്തിൽ നിന്നുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ 1980 കളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2017 ൽ തിരുനെല്ലുർ കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്‌കാരത്തിനും 2018 ൽ കലാകായിക സാം‌സ്‌കാരിക വേദിയായ മുഹമ്മദൻ‌സ്‌ ഖത്തറിന്റെ സമഗ്ര സം‌ഭാവനക്കുള്ള എക്‌സലൻസി അവാർ‌ഡിനും 2019 ൽ നന്മ തിരുനെല്ലുരിന്റെ ഗ്രാമീൺ മീഡിയ അവാർ‌ഡിനും കൂടതെ തനിമ ഖത്തർ ,പ്രവാസി വെൽഫെയർ &amp; കൾച്ചറൽ ഫോറം തുടങ്ങിയ വിവിധ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആദരവിനും അംഗീകാരത്തിനും അർ‌ഹനായി.

2023 ൽ മലയാളി ഗൾഫ് സാം‌സ്‌ക്കാരിക അടയാളങ്ങൾ എന്ന ബ്രഹൃദ് സമാഹാരത്തിൽ ഒരു അധ്യായം ചേർ‌ക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. തൊണ്ണൂറുകളിലും 2024 ലും എന്റെ  മാണിക്യച്ചെപ്പ്, മഞ്ഞുതുള്ളികൾ തുടങ്ങിയ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ യഥാക്രമം പ്രിയപ്പെട്ട കവികൾ കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷും, പ്രെഫ. സച്ചിദാനന്ദൻ സാറും പ്രകാശനം ചെയ്‌തു.

കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഡി 4 മീഡിയയുടെ ഇന്റർനെറ്റ്‌ പോർട്ടലിൽ ദീർ‌ഘകാലം നെറ്റുലകം പക്തി കൈകാര്യം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.മത സാമൂഹ്യ സാം‌സ്‌ക്കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ സമകാലിക വിഷയങ്ങളിൽ നൂറുകണക്കിന്‌ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി.പ്രവാസ ലോകത്തെ മലയാളം റേഡിയോകളിൽ വിശേഷകാല പരിപാടികളിലെ ശബ്‌ദ സാന്നിധ്യമാണ്‌.

ഖത്തറിന്റെ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിലെ വളർ‌ച്ചയും ഉയർ‌ച്ചയും എന്നതിലുപരി  അതിനൂതനമായ  പരിഷ്‌കരണ ഭൂമികയിലേക്ക് ഒരു രാജ്യം പടിപടിയായി ഉയർ‌ന്നുവന്നതിന്ന്‌ സാക്ഷിയാകാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തെളിച്ചു പറഞ്ഞാൽ ഗ്രാമീണതയുടെ നിഷ്‌കളങ്ക നിശബ്‌ദതയിൽ നിന്നും അത്യാധുനികതയുടെ നിറം പകർ‌ന്ന പളപളപ്പിലേക്കും ബഹളങ്ങളിലേക്കും ഒരു നാഗരികത വളർ‌ന്നു വികസിച്ചതിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ ഗൃഹതുരതയോടെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു കിടപ്പുണ്ട്.പ്രകാശനം ചെയ്യാനിരിക്കുന്ന പ്രവാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൃതികളിൽ അതെല്ലാം അവസരോചിതം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ചില രചനകൾ അണിയറയിൽ പുരോഗമിക്കുന്നു.നാട്ടു ചരിത്രവും മറ്റു ലേഖന സമാഹാരങ്ങളും താമസിയാതെ മഷിപുരളും.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാകാരന്മാരുടെ വേദി...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അസോസിയേഷൻ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്ന കലാ പരിപാടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്‌ സഹകരിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്ത് അരങ്ങേറിയിരുന്ന നാടകങ്ങളിൽ ഗാനങ്ങൾ,മറ്റ്‌ നാടൻ മപ്പിളാ കലാരൂപങ്ങൾ‌ തുടങ്ങിയവയുടെ രചനകളിലും സജീവമായിരുന്നു.ഖത്തറിൽ ആദ്യമായി വില്ല്‌ പാട്ട്‌, ഉടുക്ക്‌ പാട്ട്‌,വഞ്ചിപ്പാട്ട്,ഓട്ടം തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ കേരളീയ കലാ രൂപങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിലും അവതരിപ്പിക്കുന്നലും സജീവ പങ്കാളിയായിരുന്നു.

അഡ്വ.ഖാലിദ് അറക്കൽ എ.വി.എം ഉണ്ണി കൂട്ടു കെട്ടിൽ ഒട്ടനവധി നാടകങ്ങൾ അരങ്ങ് തകർ‌ത്ത കലാകാലം.ദോഹയിൽ അരങ്ങേറിയ ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിലെ ഗാന രചന മഞ്ഞിയിൽ തൂലികയിൽ നിന്നായിരുന്നു.

ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ...

കയ്യിലെരിയുന്നുണ്ട്‌‌ കൈതിരി 

തുടങ്ങിയ നാടക ഗാനങ്ങൾ ജനപ്രിയങ്ങളായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രവാസികളുടെ കഥപറയുന്ന നാടകങ്ങൾ‌ക്ക് വേണ്ടി രചിച്ച രചനകൾക്ക്‌,ഖാലിദ് വടകരയുടെ ഭാവാത്മകമായ സം‌ഗീതവും പ്രമോദ് ഐ.സി.ആർ.സിയുടെ ഹൃദ്യമായ പശ്ചാത്തല സം‌ഗീതവും ചേർ‌ന്നപ്പോൾ ആസ്വാദകലോകം ഹൃദയപൂർ‌വ്വം സ്വീകരിച്ചു..

തൊണ്ണൂറുകളുടെ അവസാനം മുതലാണ്‌ മീഡിയകളുടെ വളർ‌ച്ചക്ക് അതിശീഘ്രം തിരികൊളുത്തപ്പെട്ടത്. പൊതുവേദികളും ഒത്തു ചേരലുകളും ഒരു ഉത്സവ പ്രതീതിയോടെയായിരുന്നു പ്രവാസികൾ ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. വർ‌ത്തമാനകാലത്തിരുന്ന് തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോൾ,പരസ്‌പര സ്നേഹ സൗഹാർ‌ദ്ദ ബന്ധങ്ങളുടെ തെളിമയും തനിമയും നിറഞ്ഞ സമ്പന്നമായ കാലം ഒരു പഴങ്കഥയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

എമ്പതുകളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും സി.ഐ.സിയുടെ കലാസാഹിത്യ സർ‌ഗാത്മകതയുടെ മുഖം എല്ലാ അർ‌ഥത്തിലും നിറഞ്ഞു നിന്ന നാളുകളായിരുന്നു.

എ.വി.എം ഉണ്ണിയുടെ ഉമറുബ്‌നു അബ്‌ദിൽ അസീസ് എന്ന ചരിത്രാഖ്യായികയ്ക്ക് വേണ്ടി ഗാനങ്ങൾ എഴുതാനുള്ള ഭാഗ്യവും ലഭിച്ചിരുന്നു.

എസ്.എ.എം ബഷീറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സഹൃദയരായ കലാകാരന്മാരുടെ സംഗമ വേദിയായി ഐ.സി.ആർ.സി പൂത്തുലഞ്ഞ് നിന്ന അവിസ്‌മരണീയ കാലം ഗൃഹാതുരതയോടെ ഇപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.

നാടക ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഐ.സി.ആർ.സി കലാകാരന്മാരിൽ എടുത്ത് പറയാവുന്ന പ്രതിഭകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു വിനയാന്വിതനായ ഖാലിദ് വടകര.ഭൂമി അറിയാതെ നടന്നു പോകുന്ന നിഷ്‌കളങ്കനായ കലാകാരൻ.സൗമ്യനായ ഖാലിദ് വിടപറഞ്ഞ വാർ‌ത്ത ഏറെ വേദനയോടെയായിരുന്നു വായിച്ചത്.

ഖാലിദ് വടകരയുടെ സ്‌മരണാർ‌ഥം ഇശൽ‌മാല ഖത്തർ ഒരു സം‌ഗീത മെഹ്‌ഫിൽ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത വേദിയിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്ന താരമായിരുന്നു സ്‌നേഹസമ്പന്നനായ ഗായകൻ മശ്‌ഹൂദ് തങ്ങൾ.

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അരങ്ങിലെത്തിയ ഇടത്താവളം എന്ന നാടകത്തിലെ ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ എന്ന ഗാനം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയത് ഖാലിദ് വടകരയായിരുന്നു. ഈ ഗാനത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം അനുസ്‌മരണ വേദിയിൽ പ്രിയപ്പെട്ട തങ്ങളുടെ ശബ്‌ദത്തിൽ പുനർ‌ജനിച്ചപ്പോൾ മനസ്സിലൂടെ മിന്നിമറഞ്ഞ വികാരവായ്‌പുകൾ പകർ‌ത്താൻ സാധിക്കുകയില്ല.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''റുമേല...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ കുടും‌ബത്തോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്നത് പഴയ റുമേലയിലായിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാം വിശാലമായ ബിദ പാർ‌ക്കിന്റെ ഭാഗമായി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.ഖത്തർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ നിന്നും അധികമൊന്നും ദൂരത്തിലല്ലാതെ ഒരു ഭാഗത്ത് ഇതര മതവിഭാഗങ്ങൾ‌ക്കുള്ള ശ്‌മശാനഭൂമിയും ചെറിയ ദേവാലയവും ഉണ്ടായിരുന്നു. കോർ‌ണിഷിനോട് അഭിമുഖമായി ഒരു ഭാഗത്ത് ചിരപുരാതനമായൊരു പള്ളിയുണ്ട്.ഒരു കാലത്ത് മൃതശരീരങ്ങൾ സം‌സ്‌കരിച്ചിരുന്നത് ഈ പള്ളിയുടെ ഓരത്ത് പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയ ഇടത്തിലായിരുന്നു.ഈ പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ‌ചകളിൽ ജുമുഅ‌ക്ക് ശേഷം ഒരു ഖുർ‌ആൻ പഠന പരമ്പരക്ക് നേതൃത്വം നൽ‌കിയിരുന്നു.

കേരളത്തിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവന്ന പ്രത്യേക ഇനം മരങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ഈ പൗരാണിക പള്ളി ഇന്നും പഴയ പ്രൗഡി നഷ്‌ടപ്പെടാത്ത വിധം പുനർ‌നിർ‌മിച്ചിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''സാമൂഹ്യ രം‌ഗം...'''

1992ൽ മുല്ലശ്ശേരി മേഖലയിലെ മഹല്ലുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ പാവറട്ടി ആസ്ഥാനമാക്കി ഉദയം പഠനവേദിയ്‌ക്ക്‌ രൂപം കൊടുക്കുന്നതിൽ പ്രദേശത്തെ സഹൃദയരോടൊപ്പം സഹകരിച്ചു.നന്മയുടെ പ്രബോധകരിൽ നിന്നും പ്രസാരകരിൽ നിന്നും ഊർജവും ആർജവവും നേടിയെടുത്ത ഒരു കൊച്ചു സംഘമാണ് ഇതിന്റെ ബീജാവാപം നടത്തിയത്.

പ്രവർ‌ത്തന നൈരന്തര്യമില്ലാതെ ദീർ‌ഘ കാലം നിശ്ചലമായിരുന്ന ഖത്തറിലെ തിരുനെല്ലൂർ പ്രവാസി കൂട്ടായ്‌മയെ പ്രവർ‌ത്തന സജ്ജമാക്കുന്നതിൽ നിർ‌ണ്ണായക പങ്കു വഹിച്ചു.

2006 ൽ അബു കാട്ടിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രഥമ അസോസിയേഷൻ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറി പദവും പിന്നീടുള്ള കാലയളവുകളിൽ വിവിധ നേതൃ പദവികളും അലങ്കരിച്ചു.

സ്വന്തം ഗ്രാമമായ തിരുനെല്ലൂരിനെ അടുത്തറിയാനുതകുന്ന സൈറ്റും പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മയായ ഉദയം പഠനവേദിയുടെ പേജും ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചു പറ്റിയ ഓൺലൈൻ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മകളുടെയും മഹല്ല്‌ പ്രവാസി സം‌ഘടനകളുടെയും  പ്രവർ‌ത്തക സമിതികളിൽ അംഗമായിരുന്നു.

2013 ൽ ഹാജി കെ.പി അഹമ്മദ്‌ സാഹിബിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിലേയ്‌ക്ക്‌ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.  തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ വൈസ്‌ പ്രസിഡന്റ്‌ പദവിയും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.

അസോസിയേഷൻ (സി.ഐ.സി) പ്രാഥമിക അം‌ഗത്വം ലഭിച്ചത് എമ്പതുകളിലായിരുന്നു. സലീം മൗലവി കുഞ്ഞലവി സാഹിബ്‌ തുടങ്ങിയവർ അന്നത്തെ ഹൽ‌ഖയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അസോസിയേഷൻ പ്രാഥമികാം‌ഗത്വം 1989 ലും 1991 ൽ   പ്രവർ‌ത്തകനുമായി. 2020 ലാണ്‌ പ്രസ്ഥാന ക്രമപ്രരകാരം ജമാ‌അത്ത് അം‌ഗത്വത്തിന്‌ അർ‌ഹനായത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിവാഹം ..'''

1985 ഏപ്രിൽ ഒന്നിനായിരുന്നു വിവാഹം.1990 ജനുവരി 5 നായിരുന്നു ആദ്യത്തെ കൺ‌മണി അബ്‌സ്വാറിന്റെ ജനനം.പതിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ അല്ലാഹുവിലേയ്‌ക്ക്‌ യാത്രയായി.ഐ.പി എച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മണിദീപം അബ്‌സ്വാറിന്റെ കവിതാ സമാഹാരമാണ്‌.

ഐക്കപ്പറമ്പിൽ സുബൈറയാണ് നല്ല പാതി. അബ്‌സ്വാർ (മണിദീപം), അൻസാർ, ഹിബ, ഹമദ്,അമീന എന്നിവരാണ് മക്കൾ. മരുമക്കൾ:- ഷമീർ മൻ‌സൂർ നമ്പൂരിമഠം, ഇർ‌ഫാന ഇസ്‌ഹാഖ് കല്ലയിൽ.ഹിബ ഷിബിലി ബുഖാറയിൽ. പേരമക്കൾ:മുഹമ്മദ് ഫലഖ്, മുഹമ്മദ് ഫായിഖ്.അസ്‌മ നൂർ.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

Azeezmanjiyil

[[വർഗ്ഗം:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ സാധ്യതയുള്ള ഉപയോക്തൃതാളുകൾ]]</text>
      <sha1>001jxzejtezqy96ibslh27epi6jhtyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676409</id>
      <parentid>4676406</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:31:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azeezmanjiyil</username>
        <id>9005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44747" sha1="b9t3ytzk2iwlul3hh2i51xut6279w7d" xml:space="preserve">{{mfd}}മഞ്ഞിയിൽ ഖാദർ,ഐഷ ദമ്പതികളുടെ പത്ത്‌ മക്കളിൽ ആറാമത്ത മകനാണ്‌ അബ്‌ദുൽ അസീസ് മഞ്ഞിയിൽ.

തൃശൂർ ജില്ലയിലെ മുല്ലശ്ശേരി തിരുനെല്ലൂർ പൗര പ്രമുഖനായിരുന്ന രായം മരക്കാർ വീട്ടിൽ മഞ്ഞിയിൽ ബാപ്പുട്ടി സാഹിബിന്റെ മകൻ ഖാദർ മഞ്ഞിയിലാണ്‌ പിതാവ്‌. 1982 ൽ പിതാവ്‌ ഇഹലോക വാസം വെടിഞ്ഞു. പാരമ്പര്യ ഭിഷഗ്വരന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്ന തൊയക്കാവ്‌ വൈദ്യ കേസരി ഏർ‌ച്ചം വീട്ടിൽ അമ്മുണ്ണി വൈദ്യരുടെ മകൾ ഐഷയാണ്‌ മാതാവ്‌.2017 ഒക്‌ടോബർ 5 നായിരുന്നു ഉമ്മയുടെ വിയോഗം.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ബാല്യവും പഠനവും'''

1966 മുതൽ 69 വരെ തിരുനെല്ലൂർ എ.എം.എൽ.പി സ്‌കൂളിലായിരുന്നു പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം.പ്രൈമറി വിദ്യാലയത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം പഠിപ്പിച്ച അധ്യാപിക ഏലിയ കുട്ടി ടീച്ചറും മദ്രസ്സയിലെ ആദ്യത്തെ അധ്യാപകൻ മൂക്കലെ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുമായിരുന്നു.മദ്രസ്സയിൽ ചേർത്തതിന്റെ ശേഷമാണ്‌ സ്‌കൂളിൽ ചേർ‌ത്തത്.പോൾ മാഷും  സരോജനി ടീച്ചറും അധ്യാപകരായിരുന്നു.

സെന്റ്‌ ആന്റണീസ്‌ പുവ്വത്തൂരിൽ അപ്പർ പ്രൈമറിയും,ഹൈസ്‌കൂൾ പഠനം 1974 - 76 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ എം.എ.എസ്.എം കലാലയത്തിലുമാണ്‌ അഭ്യസിച്ചത്‌.

പുവ്വത്തൂർ‌ സ്‌കൂളിലെ ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,ദേവകി ടീച്ചർ,മാർ‌ഗരറ്റ് ടീച്ചർ,ജോസ്‌ മാഷ്‌,ജോസഫ്‌ മാഷ്‌,ജോണി മാഷ്‌ വിശിഷ്യാ പ്രധാനാധ്യാപകൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ മാഷ്‌ തുടങ്ങിയ ആദരണീയരാവർ പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വ്വം ഓർ‌മിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്‌.

വെന്മേനാട്‌ വിദ്യാലയത്തിലെ പ്രധാനധ്യാപകനായിരുന്ന അബ്‌ദുല്ല കുട്ടിമാഷ്‌, അബൂബക്കർ മാഷ്‌,മുഐമിൻ മാഷ്‌,ജോർ‌ജ്‌ മാഷ്‌,വിജയൻ മാഷ്‌,ഇട്ടൂപ്പുണ്ണി സാർ,ജമീല ടീച്ചർ,ഐഷ ടീച്ചർ,ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,സരോജിനി ടീച്ചർ,പത്മിനി ടീച്ചർ തുടങ്ങിയ അധ്യാപക അധ്യാപികമാരും ഓർ‌മകളിലെ താരങ്ങൾ തന്നെ.

ബോംബെയിലും പ്രവാസകാലത്തും ഔദ്യോഗിക അനൗദ്യോഗിക വിദ്യാഭ്യാസം തുടർ‌ന്നു പോന്നു.ഖുർ‌ആനിക വിജ്ഞാന സമ്പാദനത്തിലെ വഴികാട്ടികളിൽ ഏറെ സ്‌മരിക്കപ്പെടുന്ന ആദരണീയ വ്യക്തിത്വങ്ങളാണ്‌ കെ.അബ്‌ദുല്ല ഹസനും എം.വി മുഹമ്മദ് സലീം മൗലവിയും.

പരമ്പരാഗത പള്ളി ദർ‌സ് പഠനത്തിലൂടെ വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കാനൊ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാനൊ കഴിയാതെ പോയ അറബി ഭാഷാ പരിജ്ഞാനം മദീന യൂനിവാഴ്‌സിറ്റിയുടെ വ്യ്വസ്ഥാപിതമായ ഓൺ‌ലൈൻ പഠന സം‌വിധാനങ്ങളിലൂടെ പരിപോഷിപ്പിച്ചു.

മഹാമാരിയുടെ പ്രതിസന്ധികാലത്ത്,ഓൺ ലൈൻ പഠന സൗകര്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി വിവിധ കോഴ്‌സുകൾ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഡോ.സാഫിർ, ഡോ.അബ്‌‌ദുൽ വാസീഹ് എന്നിവർ അധ്യാപകരായിരുന്നു. എല്ലാ ഗുരുവര്യന്മാരെയും പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വം സ്‌മരിക്കുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വായനാലോകം ...'''

കൗമാരം വിട്ടുണരുമ്പോൾ തന്നെ  ഒരു പരന്ന വായനയുടെ ശീലം എന്നെ പിടികൂടിയിരുന്നു. പത്താം തരം കഴിയുന്നതിന്നു  മുമ്പുതന്നെ വായനയുടെ വിശാലമായ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.എഴുപതുകളുടെ അവസാനം ഇന്നലെക്കഴിഞ്ഞതു പോലെ മനസ്സിലുണ്ട്‌.

പ്രദേശത്തെ ചുക്കുബസാർ,പുവ്വത്തൂർ,പാവറട്ടി,കാക്കശ്ശേരി തുടങ്ങിയ ഗ്രാമീണ വായന ശാലകളിൽ ഹൈസ്‌കൂൾ പഠന കാലത്ത്‌ തന്നെ അം‌ഗത്വമുണ്ടായിരുന്നു..പത്താം തരം കഴിയും മുമ്പ്‌ തന്നെ പ്രസിദ്ധങ്ങളായ ഒട്ടേറെ ക്ലാസ്സിക്കുകളും - വിശുദ്ധഖുർ‌ആൻ പരിഭാഷയും വായിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഖുർ‌‌ആൻ പരിഭാഷ വായിച്ചതിന്റെ പ്രതികരണമായിരുന്നു മാണിക്യ ചെപ്പ്‌ എന്ന കവിത.ഈ കവിതയുടെ പേരിലാണ്‌ തൊണ്ണൂറുകളിൽ ഒരു കവിതാ സമാഹാരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്‌.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാലോകം ...'''

പതിനേഴാമത്തെ വയസ്സിൽ 1977 ൽ തിരുനെല്ലൂരിലേയും സമീപ പ്രദേശത്തേയും കലാകാരന്മാർ ഒരുക്കിയ ശാസ്‌ത്രീയ സംഗീത പ്രാധാന്യമുള്ള നാടകത്തിന്‌ ഗാനങ്ങളെഴുതാനുള്ള അവസരമാണ്‌ കലാ സാഹിത്യ രംഗത്തേയ്‌ക്കുള്ള കടന്നു വരവിന്റെ പ്രാരംഭം.രാഗം പുവ്വത്തൂരിലെ വേലായുധൻ വേപ്പുള്ളി ആയിരുന്നു സംഗീത സംവിധാനം നിർവഹിച്ചത്‌. സംഗീത സംവിധാന മേഖലയിൽ പ്രസിദ്ധനായ മോഹൻ സിത്താരയെപ്പോലെയുള്ള കലാകാരന്മരുടെ ആദ്യ കാല സംഗീതക്കളരിയായിരുന്നു ഇത്.പ്രസ്‌‌തുത കലാ സമിതിയുടെ തന്നെ വഴികാട്ടിയും ഗുരുവുമായ പ്രസിദ്ധ ഗായകൻ കെ.ജി സത്താറിന്റെ ശബ്‌ദത്തിൽ ആകശവാണിവിയിലൂടെ രചനകൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.

മക്കത്ത് പൂത്ത പൂവിൻ മണമിന്നും തീർ‌ന്നില്ലാ ...മദീനത്ത് മാഞ്ഞ ഖമറിൻ പ്രഭയിന്നും മാഞ്ഞില്ലാ.. ഏറെ പ്രസിദ്ധിനേടിയ വരികളാണ്‌.

ബോംബെയിൽ നിന്നിറങ്ങിയിരുന്ന ഗൾഫ് മലയാളി മാഗസിനിൽ നിന്നു തുടങ്ങി നിരവധി ഓൺലൈൻ പോർ‌ട്ടലുകളിലും ആനുകാലികങ്ങളിലും എഴുതുന്നുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വഴിത്തിരിവ്...'''

1977 ഒരു റമദാൻ മാസം.പി.കെ റഹീം സാഹിബിന്റെ ആഥിത്യം സ്വീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തൃശൂർ അലങ്കാർ റസ്റ്റോറന്റിൽ നിന്നായിരുന്നു നോമ്പു തുറന്നത്.ഒരുമിച്ച്‌ മഗ്‌രിബ്‌ നമസ്‌കരിച്ച്‌ വളരെ കുറഞ്ഞ സമയത്തെ സം‌ഭാഷണവും ഇടപഴക്കവും മാത്രം.യാത്ര പറഞ്ഞു പോരുമ്പോൾ മേൽ വിലാസം ആവശ്യപ്പെട്ടു.അതു കൊടുത്തു.കൂട്ടത്തിൽ രണ്ട്‌ പുസ്‌തകങ്ങളും തന്നു.

ഒന്ന് വളരെ ചെറിയ ഒരു പുസ്‌തകവും മറ്റൊന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട മതം എന്ന പുസ്‌തകവും ആയിരുന്നു.ചെറിയ പുസ്‌തകം ബസ്സിലിരുന്നു തന്നെ ഏകദേശം വായിച്ചു തീർ‌ത്തു.ദാഹം തീർ‌ത്തു വെള്ളം കുടിക്കും പോലെ.മറ്റൊന്നു താമസിയാതെ വായിച്ചു തുടങ്ങി.ഇതോടെ ഞാൻ അന്വേഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന വായനാ ലോകം മലർ‌ക്കെ തുറന്ന പ്രതീതി.പിന്നെ തപാലിൽ പ്രബോധനവും വരാൻ തുടങ്ങി.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ദർ‌സും പഠനമനങ്ങളും...'''

1970 -1980 കളിൽ തിരുനെല്ലൂരിന്റെ വടക്കും തെക്കും ഉള്ള അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ വഴി രണ്ട്‌ ചെറുപ്പക്കാർ (മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുടെ മകൻ അബ്‌ദുറഹിമാൻ കേലാണ്ടത്ത് പാടൂർ.അബ്‌ദുറഹിമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ മൂത്തമകൻ മുഹ്‌യിദ്ദീൻ നാലകത്ത്‌ പൈങ്കണ്ണിയൂർ) . തുടങ്ങി വെച്ച ധാർമ്മിക പ്രബോധന പ്രചാരണ പരിപാടികളിൽ ഭാഗഭാക്കാകാൻ  സാധിച്ചിരുന്നു.

വിനോദത്തോടൊപ്പം വൈജ്ഞാനികമായ ചർ‌ച്ചകളുമായി മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ ഒത്തു കൂടിയിരുന്ന പ്രിയപ്പെട്ടവർ ഇന്നും അക്കാലത്തെ സാഹോദര്യ സൗഹൃദങ്ങളെ ഓർ‌ക്കുന്നുണ്ടാകാം.ജലാലുദ്ദീൻ ആർ.വി,ജലീൽ വി.എസ്,ഷം‌സുദ്ദീൻ തറയിൽ,അബ്‌ദുസ്സലാം അബ്‌ദുല്ല,ഉമർ പൊന്നേങ്കടത്ത്,അബ്‌ദുല്ലക്കുട്ടി തെക്കെയിൽ ഒക്കെ പ്രസ്‌തുത കൗമാര കൂട്ടായ്‌മയിലെ അം‌ഗങ്ങളായിരുന്നു.വാരാന്ത്യത്തിൽ പാടൂർ കാരാകോസ് പള്ളിയിൽ ഒരുമിച്ചു കൂടിയിരുന്നവരിൽ തിരുനെല്ലൂർ പടിഞ്ഞാറെ കരയിലുള്ള റഷീദ് ഖാലിദ്, ഇഖ്‌ബാൽ വേത്തിൽ,കണ്ടം പറമ്പിൽ സഹോദരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി ഓർ‌ക്കുന്നു.

പക്വമതിയായ ഒരു ഉസ്‌താദിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട്‌ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി എപ്പോഴും ധന്യമായിരുന്നു.

പൊന്നാനിക്കാരനായ മുഹമ്മദലി മുസ്‌ലിയാരുടെ ചിത്രം ഇപ്പോഴും മനസ്സിലുണ്ട്.തുടർ‌ച്ചയായി യാത്രക്കാരനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ചുരുങ്ങിയ ദിവസങ്ങൾ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെട്ടിരുന്നു.

1973 ൽ മദ്രസാ പഠനത്തിനു വിരാമമിട്ടു.ശേഷം ജമാലുദ്ദീൻ മുസ്‌ല്യാർ, കൂറ്റനാട്‌ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാർ എന്നിവരുടെ ദർസിൽ തിരുനെല്ലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദിലും തുടർ‌ന്ന്‌ ഏകദേശം ഒരു വർ‌ഷം കുടും‌ബ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ (മസ്‌ജിദ്‌ തഖ്‌വ) പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ കൂടെയും ദർ‌സിൽ ചേർ‌ന്നു.ഇടക്ക്‌ വെച്ച്‌ ദർസ്‌ പഠനം നിന്നു.വീണ്ടും 76/77 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ കുട്ടോത്ത്‌ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാരുടെ ശിക്ഷണത്തിൽ പഠിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചിരുന്നു.

വടക്കന്റെ കായിൽ ഹം‌സക്കയായിരുന്നു പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരെ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിലേക്ക് നിയോഗിച്ചത്. മുസ്‌ല്യാരുടെ വീട്ടിൽ പെരിഞ്ഞനത്ത് ദിവസങ്ങളോളം പോയി താമസിച്ചതൊക്കെ ഓർ‌മ്മയിൽ നിറഞ്ഞു നിൽ‌ക്കുന്നുണ്ട്. ഏനാമാവ്‌ കടവ് വരെ ബസ്സുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.പാലം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.കടത്തു കടന്ന്‌ അക്കരെ പോകണം.മണലൂർ കാഞ്ഞാണി അന്തിക്കാട് വഴിയായിരുന്നു യാത്ര.

സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാർ ബോം‌ബെക്ക്‌ കൂടുമാറിയപ്പോഴായിരുന്നു കുട്ടോത്തെ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാർ പള്ളിയിൽ വന്നത്.കണ്ടം പറമ്പിൽ അഹമ്മദ്‌ക്കയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചത്.

മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി ദർ‌സിലെ പഠിതാക്കൾ‌ക്കിടയിൽ ഞാൻ ജൂനിയറായിരുന്നു. പൊന്നേങ്കടത്തെ സുലൈമുക്കയും,പുതിയപുര ഖമറുക്കയും ആയിരുന്നു  സീനിയറുകൾ. തെക്കെയിലെ അന്തമുക്ക, ഉസ്‌താദിന്റെ വലം കയ്യും സഹായിയും ആയിരുന്നു. ഓർ‌ക്കാൻ മധുരമുള്ള നല്ലൊരു കാലം.

ഹൈസ്‌കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്‌ ശേഷം ബോംബയിൽ കച്ചവടം നടത്തിയിരുന്ന പിതാവിനൊപ്പം ചേർന്നു.ബോംബയിൽ സായാഹ്ന കോളേജിൽ പഠനം തുടർ‌ന്നു.

പലരും പലവഴി പിരിഞ്ഞു. മുഹ്‌യിദ്ദീൻ സാഹിബിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ തിരുനെല്ലൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ നടന്നിരുന്നു.1982 ഒക്‌ടോബർ മാസത്തിലാണ്‌ ഇസ്‌ലാമിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അംഗീകൃത വിദ്യാർത്ഥി വിഭാഗമായ എസ്‌.ഐ.ഒ രൂപം കൊണ്ടത്‌.അതേ കാലയളവിൽ തന്നെ തിരുനെല്ലൂരിലും യൂണിറ്റ്‌ രൂപീകരിച്ചിരുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''യൗവ്വനം പ്രവാസം ..'''

1980 ഫിബ്രുവരി 15 നായിരുന്നു പ്രവാസത്തിന്റെ പ്രാരം‌ഭം.എന്നാൽ കമ്പനി രൂപീകരണവും മറ്റും നടന്നത്‌ രണ്ട്‌ വർ‌ഷങ്ങൾ‌ക്ക് ശേഷമായിരുന്നു. അതുവരെയുള്ള കാലം ഉടമയുടെ റുവൈസിലുള്ള അതിഥി മന്ദിരത്തിൽ കഴിയാനായിരുന്നു നിയോഗം.ഖത്തറിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായ ദോഹയിൽ നിന്നും നൂറിലേറെ കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ്‌ റുവൈസ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.ഏകദേശം ബഹറൈനുമായി അഭിമുഖം നിൽ‌ക്കുന്ന പഴയ കാല ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്‌ റുവൈസ്.ഇവിടെ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ കിഴക്കു ഭാഗത്ത്‌ കടലോരത്താണ്‌ പ്രസ്‌തുത അതിഥി മന്ദിരം.

1982 മുതൽ 1999 വരെ പാദരക്ഷകളിൽ കീർ‌ത്തികേട്ട തമീമ ട്രേഡേഴ്‌സിന്റെ ദിവാൻ സ്‌ടീറ്റ് ശാഖ,2000 മുതൽ 2005 വരെ സിറ്റി ശാഖ,2006 മുതൽ 2019 വരെ ഓഫീസ് അഡ്‌മിൻ, 2020 മുതൽ 2025 വരെ ട്രേഡിങ് ഡിവിഷൻ തുടങ്ങി യഥാക്രമം തമീമയുടെ വിവിധ വകുപ്പുകളിൽ സേവനം ചെയ്‌തു.'''2026 ൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടിനു ശേഷം പുതിയ ചില തീരുമാനങ്ങളിലെത്തി.'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ ദോഹയിലെ ഫാമിലി കമ്പ്യൂട്ടർ എന്ന സാങ്കേതിക വിജ്ഞാന ശാഖയിൽ നിന്നും കമ്പ്യൂട്ടർ പരിജ്ഞാനം നേടുകയും വെബ്‌ ഡവലപ്‌മന്റ്‌ കോഴ്‌സ്‌ പൂർ‌ത്തിയാക്കുകയും ചെയ്‌തു.1999 അവസാനത്തിൽ മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ ദ്വിഭാഷ വെബ്‌സൈറ്റ് (മലയാളം ഇംഗ്‌ളീഷ്‌)ലോഞ്ച് ചെയ്‌തുകൊണ്ടായിരുന്നു ഇന്റർനെറ്റ്‌ ലോകത്തേക്കുള്ള പടികയറ്റം.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

തൂലിക,കവിത,രചന,സാമൂഹികം എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ മഞ്ഞിയിൽ എന്ന ബ്‌ളോഗ് ഓൺലൈൻ ലോകത്ത്‌ പ്രസിദ്ധമാണ്‌.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.

2003 ൽ കാലിക്കറ്റ്‌ സർവകലാശാലയുടെ വിദൂരവിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിവഴി ഉപരി പഠനം പൂർത്തീകരിച്ചു വരുമ്പോഴായിരുന്നു ദീർഘകാല അവധിയിൽ നാട്ടിൽ കഴിയേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായത്. തന്റെ കഴിവുകൾ കൊണ്ട്‌ സഹൃദയരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയ മൂത്ത പുത്രൻ അബ്‌സ്വാർ എന്ന പ്രതിഭയുടെ ആകസ്‌മിക വിയോഗം.

പ്രസംഗം എഴുത്ത് എന്നീ രംഗങ്ങളിൽ അബ്‌സ്വാർ നടത്തിയ മികവ്` സമാനതകളില്ലാത്തവയായിരുന്നു. മഞ്ഞിയിൽ കുടുംബത്തിനപ്പുറം സമൂഹത്തിനൊന്നടങ്കം ഇന്നും വേദനയൂറുന്ന ഓർ‌മയാണ്‌ അബ്‌സാർ.ഈ ബാലപ്രതിഭയുടെ ഓർമകൾ രചനകൾ എന്നിവ പകർത്തിയ ബ്ളോഗ് ഏറെ വായനക്കാരുള്ള ഒന്നാണ്‌.

അബ്‌സ്വാറിന്റെ രചനകൾ മണിദീപം എന്ന സമാഹാരം ഐ.പി.എച്‌ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2003ൽ കേരളപ്പിറവി ദിവസം ശൈഖ്‌ മുഹമ്മദ്‌ കാരക്കുന്നും ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാടും ചേർ‌ന്നായിരുന്നു പുസ്‌തകത്തിന്റെ പ്രകാശന കർ‌മ്മം നിർ‌വഹിച്ചത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''അന്വേഷണങ്ങളും അം‌ഗീകാരങ്ങളും...'''

2009 ൽ എഫ്‌.സി.സി യും ഖത്തർ ഇന്ത്യൻ മീഡിയ ഫോറവും സം‌യുക്തമായി ഒരുക്കിയ ജേർ‌ണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തു.പ്രതീപ്‌ മേനോൻ (അമൃത) യായിരുന്നു നേതൃത്വം നൽ‌കിയത്. ജേർണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പ്‌ സമാപന ദിവസം കമലാ സുരയ്യയുടെ മൂത്ത മകൻ എം.ഡി.നാലപ്പാട്‌ സംബന്ധിച്ചിരുന്നു. ജേർണലിസം വർക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തവർ‌ക്കുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചതും എം.ഡി നാലപ്പാടായിരുന്നു. കൂടാതെഎൻ.പി ഹാഫിസ് മുഹമ്മദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരുക്കിയ പ്രത്യേക കൗൺ‌സിലിങ് കോഴ്‌സ് പൂർ‌ത്തിയാക്കാനും സാധിച്ചിരുന്നു.

വിവിധ തലത്തിൽ നിന്നുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ 1980 കളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2017 ൽ തിരുനെല്ലുർ കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്‌കാരത്തിനും 2018 ൽ കലാകായിക സാം‌സ്‌കാരിക വേദിയായ മുഹമ്മദൻ‌സ്‌ ഖത്തറിന്റെ സമഗ്ര സം‌ഭാവനക്കുള്ള എക്‌സലൻസി അവാർ‌ഡിനും 2019 ൽ നന്മ തിരുനെല്ലുരിന്റെ ഗ്രാമീൺ മീഡിയ അവാർ‌ഡിനും കൂടതെ തനിമ ഖത്തർ ,പ്രവാസി വെൽഫെയർ &amp; കൾച്ചറൽ ഫോറം തുടങ്ങിയ വിവിധ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആദരവിനും അംഗീകാരത്തിനും അർ‌ഹനായി.

2023 ൽ മലയാളി ഗൾഫ് സാം‌സ്‌ക്കാരിക അടയാളങ്ങൾ എന്ന ബ്രഹൃദ് സമാഹാരത്തിൽ ഒരു അധ്യായം ചേർ‌ക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. തൊണ്ണൂറുകളിലും 2024 ലും എന്റെ  മാണിക്യച്ചെപ്പ്, മഞ്ഞുതുള്ളികൾ തുടങ്ങിയ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ യഥാക്രമം പ്രിയപ്പെട്ട കവികൾ കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷും, പ്രെഫ. സച്ചിദാനന്ദൻ സാറും പ്രകാശനം ചെയ്‌തു.

കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഡി 4 മീഡിയയുടെ ഇന്റർനെറ്റ്‌ പോർട്ടലിൽ ദീർ‌ഘകാലം നെറ്റുലകം പക്തി കൈകാര്യം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.മത സാമൂഹ്യ സാം‌സ്‌ക്കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ സമകാലിക വിഷയങ്ങളിൽ നൂറുകണക്കിന്‌ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി.പ്രവാസ ലോകത്തെ മലയാളം റേഡിയോകളിൽ വിശേഷകാല പരിപാടികളിലെ ശബ്‌ദ സാന്നിധ്യമാണ്‌.

ഖത്തറിന്റെ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിലെ വളർ‌ച്ചയും ഉയർ‌ച്ചയും എന്നതിലുപരി  അതിനൂതനമായ  പരിഷ്‌കരണ ഭൂമികയിലേക്ക് ഒരു രാജ്യം പടിപടിയായി ഉയർ‌ന്നുവന്നതിന്ന്‌ സാക്ഷിയാകാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തെളിച്ചു പറഞ്ഞാൽ ഗ്രാമീണതയുടെ നിഷ്‌കളങ്ക നിശബ്‌ദതയിൽ നിന്നും അത്യാധുനികതയുടെ നിറം പകർ‌ന്ന പളപളപ്പിലേക്കും ബഹളങ്ങളിലേക്കും ഒരു നാഗരികത വളർ‌ന്നു വികസിച്ചതിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ ഗൃഹതുരതയോടെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു കിടപ്പുണ്ട്.പ്രകാശനം ചെയ്യാനിരിക്കുന്ന പ്രവാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൃതികളിൽ അതെല്ലാം അവസരോചിതം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ചില രചനകൾ അണിയറയിൽ പുരോഗമിക്കുന്നു.നാട്ടു ചരിത്രവും മറ്റു ലേഖന സമാഹാരങ്ങളും താമസിയാതെ മഷിപുരളും.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാകാരന്മാരുടെ വേദി...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അസോസിയേഷൻ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്ന കലാ പരിപാടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്‌ സഹകരിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്ത് അരങ്ങേറിയിരുന്ന നാടകങ്ങളിൽ ഗാനങ്ങൾ,മറ്റ്‌ നാടൻ മപ്പിളാ കലാരൂപങ്ങൾ‌ തുടങ്ങിയവയുടെ രചനകളിലും സജീവമായിരുന്നു.ഖത്തറിൽ ആദ്യമായി വില്ല്‌ പാട്ട്‌, ഉടുക്ക്‌ പാട്ട്‌,വഞ്ചിപ്പാട്ട്,ഓട്ടം തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ കേരളീയ കലാ രൂപങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിലും അവതരിപ്പിക്കുന്നലും സജീവ പങ്കാളിയായിരുന്നു.

അഡ്വ.ഖാലിദ് അറക്കൽ എ.വി.എം ഉണ്ണി കൂട്ടു കെട്ടിൽ ഒട്ടനവധി നാടകങ്ങൾ അരങ്ങ് തകർ‌ത്ത കലാകാലം.ദോഹയിൽ അരങ്ങേറിയ ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിലെ ഗാന രചന മഞ്ഞിയിൽ തൂലികയിൽ നിന്നായിരുന്നു.

ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ...

കയ്യിലെരിയുന്നുണ്ട്‌‌ കൈതിരി 

തുടങ്ങിയ നാടക ഗാനങ്ങൾ ജനപ്രിയങ്ങളായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രവാസികളുടെ കഥപറയുന്ന നാടകങ്ങൾ‌ക്ക് വേണ്ടി രചിച്ച രചനകൾക്ക്‌,ഖാലിദ് വടകരയുടെ ഭാവാത്മകമായ സം‌ഗീതവും പ്രമോദ് ഐ.സി.ആർ.സിയുടെ ഹൃദ്യമായ പശ്ചാത്തല സം‌ഗീതവും ചേർ‌ന്നപ്പോൾ ആസ്വാദകലോകം ഹൃദയപൂർ‌വ്വം സ്വീകരിച്ചു..

തൊണ്ണൂറുകളുടെ അവസാനം മുതലാണ്‌ മീഡിയകളുടെ വളർ‌ച്ചക്ക് അതിശീഘ്രം തിരികൊളുത്തപ്പെട്ടത്. പൊതുവേദികളും ഒത്തു ചേരലുകളും ഒരു ഉത്സവ പ്രതീതിയോടെയായിരുന്നു പ്രവാസികൾ ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. വർ‌ത്തമാനകാലത്തിരുന്ന് തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോൾ,പരസ്‌പര സ്നേഹ സൗഹാർ‌ദ്ദ ബന്ധങ്ങളുടെ തെളിമയും തനിമയും നിറഞ്ഞ സമ്പന്നമായ കാലം ഒരു പഴങ്കഥയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

എമ്പതുകളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും സി.ഐ.സിയുടെ കലാസാഹിത്യ സർ‌ഗാത്മകതയുടെ മുഖം എല്ലാ അർ‌ഥത്തിലും നിറഞ്ഞു നിന്ന നാളുകളായിരുന്നു.

എ.വി.എം ഉണ്ണിയുടെ ഉമറുബ്‌നു അബ്‌ദിൽ അസീസ് എന്ന ചരിത്രാഖ്യായികയ്ക്ക് വേണ്ടി ഗാനങ്ങൾ എഴുതാനുള്ള ഭാഗ്യവും ലഭിച്ചിരുന്നു.

എസ്.എ.എം ബഷീറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സഹൃദയരായ കലാകാരന്മാരുടെ സംഗമ വേദിയായി ഐ.സി.ആർ.സി പൂത്തുലഞ്ഞ് നിന്ന അവിസ്‌മരണീയ കാലം ഗൃഹാതുരതയോടെ ഇപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.

നാടക ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഐ.സി.ആർ.സി കലാകാരന്മാരിൽ എടുത്ത് പറയാവുന്ന പ്രതിഭകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു വിനയാന്വിതനായ ഖാലിദ് വടകര.ഭൂമി അറിയാതെ നടന്നു പോകുന്ന നിഷ്‌കളങ്കനായ കലാകാരൻ.സൗമ്യനായ ഖാലിദ് വിടപറഞ്ഞ വാർ‌ത്ത ഏറെ വേദനയോടെയായിരുന്നു വായിച്ചത്.

ഖാലിദ് വടകരയുടെ സ്‌മരണാർ‌ഥം ഇശൽ‌മാല ഖത്തർ ഒരു സം‌ഗീത മെഹ്‌ഫിൽ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത വേദിയിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്ന താരമായിരുന്നു സ്‌നേഹസമ്പന്നനായ ഗായകൻ മശ്‌ഹൂദ് തങ്ങൾ.

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അരങ്ങിലെത്തിയ ഇടത്താവളം എന്ന നാടകത്തിലെ ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ എന്ന ഗാനം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയത് ഖാലിദ് വടകരയായിരുന്നു. ഈ ഗാനത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം അനുസ്‌മരണ വേദിയിൽ പ്രിയപ്പെട്ട തങ്ങളുടെ ശബ്‌ദത്തിൽ പുനർ‌ജനിച്ചപ്പോൾ മനസ്സിലൂടെ മിന്നിമറഞ്ഞ വികാരവായ്‌പുകൾ പകർ‌ത്താൻ സാധിക്കുകയില്ല.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''റുമേല...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ കുടും‌ബത്തോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്നത് പഴയ റുമേലയിലായിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാം വിശാലമായ ബിദ പാർ‌ക്കിന്റെ ഭാഗമായി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.ഖത്തർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ നിന്നും അധികമൊന്നും ദൂരത്തിലല്ലാതെ ഒരു ഭാഗത്ത് ഇതര മതവിഭാഗങ്ങൾ‌ക്കുള്ള ശ്‌മശാനഭൂമിയും ചെറിയ ദേവാലയവും ഉണ്ടായിരുന്നു. കോർ‌ണിഷിനോട് അഭിമുഖമായി ഒരു ഭാഗത്ത് ചിരപുരാതനമായൊരു പള്ളിയുണ്ട്.ഒരു കാലത്ത് മൃതശരീരങ്ങൾ സം‌സ്‌കരിച്ചിരുന്നത് ഈ പള്ളിയുടെ ഓരത്ത് പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയ ഇടത്തിലായിരുന്നു.ഈ പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ‌ചകളിൽ ജുമുഅ‌ക്ക് ശേഷം ഒരു ഖുർ‌ആൻ പഠന പരമ്പരക്ക് നേതൃത്വം നൽ‌കിയിരുന്നു.

കേരളത്തിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവന്ന പ്രത്യേക ഇനം മരങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ഈ പൗരാണിക പള്ളി ഇന്നും പഴയ പ്രൗഡി നഷ്‌ടപ്പെടാത്ത വിധം പുനർ‌നിർ‌മിച്ചിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''സാമൂഹ്യ രം‌ഗം...'''

1992ൽ മുല്ലശ്ശേരി മേഖലയിലെ മഹല്ലുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ പാവറട്ടി ആസ്ഥാനമാക്കി ഉദയം പഠനവേദിയ്‌ക്ക്‌ രൂപം കൊടുക്കുന്നതിൽ പ്രദേശത്തെ സഹൃദയരോടൊപ്പം സഹകരിച്ചു.നന്മയുടെ പ്രബോധകരിൽ നിന്നും പ്രസാരകരിൽ നിന്നും ഊർജവും ആർജവവും നേടിയെടുത്ത ഒരു കൊച്ചു സംഘമാണ് ഇതിന്റെ ബീജാവാപം നടത്തിയത്.

പ്രവർ‌ത്തന നൈരന്തര്യമില്ലാതെ ദീർ‌ഘ കാലം നിശ്ചലമായിരുന്ന ഖത്തറിലെ തിരുനെല്ലൂർ പ്രവാസി കൂട്ടായ്‌മയെ പ്രവർ‌ത്തന സജ്ജമാക്കുന്നതിൽ നിർ‌ണ്ണായക പങ്കു വഹിച്ചു.

2006 ൽ അബു കാട്ടിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രഥമ അസോസിയേഷൻ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറി പദവും പിന്നീടുള്ള കാലയളവുകളിൽ വിവിധ നേതൃ പദവികളും അലങ്കരിച്ചു.

സ്വന്തം ഗ്രാമമായ തിരുനെല്ലൂരിനെ അടുത്തറിയാനുതകുന്ന സൈറ്റും പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മയായ ഉദയം പഠനവേദിയുടെ പേജും ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചു പറ്റിയ ഓൺലൈൻ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മകളുടെയും മഹല്ല്‌ പ്രവാസി സം‌ഘടനകളുടെയും  പ്രവർ‌ത്തക സമിതികളിൽ അംഗമായിരുന്നു.

2013 ൽ ഹാജി കെ.പി അഹമ്മദ്‌ സാഹിബിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിലേയ്‌ക്ക്‌ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.  തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ വൈസ്‌ പ്രസിഡന്റ്‌ പദവിയും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.

അസോസിയേഷൻ (സി.ഐ.സി) പ്രാഥമിക അം‌ഗത്വം ലഭിച്ചത് എമ്പതുകളിലായിരുന്നു. സലീം മൗലവി കുഞ്ഞലവി സാഹിബ്‌ തുടങ്ങിയവർ അന്നത്തെ ഹൽ‌ഖയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അസോസിയേഷൻ പ്രാഥമികാം‌ഗത്വം 1989 ലും 1991 ൽ   പ്രവർ‌ത്തകനുമായി. 2020 ലാണ്‌ പ്രസ്ഥാന ക്രമപ്രരകാരം ജമാ‌അത്ത് അം‌ഗത്വത്തിന്‌ അർ‌ഹനായത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിവാഹം ..'''

1985 ഏപ്രിൽ ഒന്നിനായിരുന്നു വിവാഹം.1990 ജനുവരി 5 നായിരുന്നു ആദ്യത്തെ കൺ‌മണി അബ്‌സ്വാറിന്റെ ജനനം.പതിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ അല്ലാഹുവിലേയ്‌ക്ക്‌ യാത്രയായി.ഐ.പി എച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മണിദീപം അബ്‌സ്വാറിന്റെ കവിതാ സമാഹാരമാണ്‌.

ഐക്കപ്പറമ്പിൽ സുബൈറയാണ് നല്ല പാതി. അബ്‌സ്വാർ (മണിദീപം), അൻസാർ, ഹിബ, ഹമദ്,അമീന എന്നിവരാണ് മക്കൾ. മരുമക്കൾ:- ഷമീർ മൻ‌സൂർ നമ്പൂരിമഠം, ഇർ‌ഫാന ഇസ്‌ഹാഖ് കല്ലയിൽ.ഹിബ ഷിബിലി ബുഖാറയിൽ. പേരമക്കൾ:മുഹമ്മദ് ഫലഖ്, മുഹമ്മദ് ഫായിഖ്.അസ്‌മ നൂർ.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

Azeezmanjiyil

[[വർഗ്ഗം:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ സാധ്യതയുള്ള ഉപയോക്തൃതാളുകൾ]]</text>
      <sha1>b9t3ytzk2iwlul3hh2i51xut6279w7d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676420</id>
      <parentid>4676409</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azeezmanjiyil</username>
        <id>9005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44843" sha1="1tezsunfsfvkhtj8xxt6ymukdpqh1r5" xml:space="preserve">{{mfd}}മഞ്ഞിയിൽ ഖാദർ,ഐഷ ദമ്പതികളുടെ പത്ത്‌ മക്കളിൽ ആറാമത്ത മകനാണ്‌ അബ്‌ദുൽ അസീസ് മഞ്ഞിയിൽ.

തൃശൂർ ജില്ലയിലെ മുല്ലശ്ശേരി തിരുനെല്ലൂർ പൗര പ്രമുഖനായിരുന്ന രായം മരക്കാർ വീട്ടിൽ മഞ്ഞിയിൽ ബാപ്പുട്ടി സാഹിബിന്റെ മകൻ ഖാദർ മഞ്ഞിയിലാണ്‌ പിതാവ്‌. 1982 ൽ പിതാവ്‌ ഇഹലോക വാസം വെടിഞ്ഞു. പാരമ്പര്യ ഭിഷഗ്വരന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്ന തൊയക്കാവ്‌ വൈദ്യ കേസരി ഏർ‌ച്ചം വീട്ടിൽ അമ്മുണ്ണി വൈദ്യരുടെ മകൾ ഐഷയാണ്‌ മാതാവ്‌.2017 ഒക്‌ടോബർ 5 നായിരുന്നു ഉമ്മയുടെ വിയോഗം.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ബാല്യവും പഠനവും'''

1966 മുതൽ 69 വരെ തിരുനെല്ലൂർ എ.എം.എൽ.പി സ്‌കൂളിലായിരുന്നു പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം.പ്രൈമറി വിദ്യാലയത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം പഠിപ്പിച്ച അധ്യാപിക ഏലിയ കുട്ടി ടീച്ചറും മദ്രസ്സയിലെ ആദ്യത്തെ അധ്യാപകൻ മൂക്കലെ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുമായിരുന്നു.മദ്രസ്സയിൽ ചേർത്തതിന്റെ ശേഷമാണ്‌ സ്‌കൂളിൽ ചേർ‌ത്തത്.പോൾ മാഷും  സരോജനി ടീച്ചറും അധ്യാപകരായിരുന്നു.

സെന്റ്‌ ആന്റണീസ്‌ പുവ്വത്തൂരിൽ അപ്പർ പ്രൈമറിയും,ഹൈസ്‌കൂൾ പഠനം 1974 - 76 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ എം.എ.എസ്.എം കലാലയത്തിലുമാണ്‌ അഭ്യസിച്ചത്‌.

പുവ്വത്തൂർ‌ സ്‌കൂളിലെ ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,ദേവകി ടീച്ചർ,മാർ‌ഗരറ്റ് ടീച്ചർ,ജോസ്‌ മാഷ്‌,ജോസഫ്‌ മാഷ്‌,ജോണി മാഷ്‌ വിശിഷ്യാ പ്രധാനാധ്യാപകൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ മാഷ്‌ തുടങ്ങിയ ആദരണീയരാവർ പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വ്വം ഓർ‌മിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്‌.

വെന്മേനാട്‌ വിദ്യാലയത്തിലെ പ്രധാനധ്യാപകനായിരുന്ന അബ്‌ദുല്ല കുട്ടിമാഷ്‌, അബൂബക്കർ മാഷ്‌,മുഐമിൻ മാഷ്‌,ജോർ‌ജ്‌ മാഷ്‌,വിജയൻ മാഷ്‌,ഇട്ടൂപ്പുണ്ണി സാർ,ജമീല ടീച്ചർ,ഐഷ ടീച്ചർ,ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,സരോജിനി ടീച്ചർ,പത്മിനി ടീച്ചർ തുടങ്ങിയ അധ്യാപക അധ്യാപികമാരും ഓർ‌മകളിലെ താരങ്ങൾ തന്നെ.

ബോംബെയിലും പ്രവാസകാലത്തും ഔദ്യോഗിക അനൗദ്യോഗിക വിദ്യാഭ്യാസം തുടർ‌ന്നു പോന്നു.ഖുർ‌ആനിക വിജ്ഞാന സമ്പാദനത്തിലെ വഴികാട്ടികളിൽ ഏറെ സ്‌മരിക്കപ്പെടുന്ന ആദരണീയ വ്യക്തിത്വങ്ങളാണ്‌ കെ.അബ്‌ദുല്ല ഹസനും എം.വി മുഹമ്മദ് സലീം മൗലവിയും.

പരമ്പരാഗത പള്ളി ദർ‌സ് പഠനത്തിലൂടെ വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കാനൊ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാനൊ കഴിയാതെ പോയ അറബി ഭാഷാ പരിജ്ഞാനം മദീന യൂനിവാഴ്‌സിറ്റിയുടെ വ്യ്വസ്ഥാപിതമായ ഓൺ‌ലൈൻ പഠന സം‌വിധാനങ്ങളിലൂടെ പരിപോഷിപ്പിച്ചു.

മഹാമാരിയുടെ പ്രതിസന്ധികാലത്ത്,ഓൺ ലൈൻ പഠന സൗകര്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി വിവിധ കോഴ്‌സുകൾ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഡോ.സാഫിർ, ഡോ.അബ്‌‌ദുൽ വാസീഹ് എന്നിവർ അധ്യാപകരായിരുന്നു. എല്ലാ ഗുരുവര്യന്മാരെയും പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വം സ്‌മരിക്കുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വായനാലോകം ...'''

കൗമാരം വിട്ടുണരുമ്പോൾ തന്നെ  ഒരു പരന്ന വായനയുടെ ശീലം എന്നെ പിടികൂടിയിരുന്നു. പത്താം തരം കഴിയുന്നതിന്നു  മുമ്പുതന്നെ വായനയുടെ വിശാലമായ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.എഴുപതുകളുടെ അവസാനം ഇന്നലെക്കഴിഞ്ഞതു പോലെ മനസ്സിലുണ്ട്‌.

പ്രദേശത്തെ ചുക്കുബസാർ,പുവ്വത്തൂർ,പാവറട്ടി,കാക്കശ്ശേരി തുടങ്ങിയ ഗ്രാമീണ വായന ശാലകളിൽ ഹൈസ്‌കൂൾ പഠന കാലത്ത്‌ തന്നെ അം‌ഗത്വമുണ്ടായിരുന്നു..പത്താം തരം കഴിയും മുമ്പ്‌ തന്നെ പ്രസിദ്ധങ്ങളായ ഒട്ടേറെ ക്ലാസ്സിക്കുകളും - വിശുദ്ധഖുർ‌ആൻ പരിഭാഷയും വായിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഖുർ‌‌ആൻ പരിഭാഷ വായിച്ചതിന്റെ പ്രതികരണമായിരുന്നു മാണിക്യ ചെപ്പ്‌ എന്ന കവിത.ഈ കവിതയുടെ പേരിലാണ്‌ തൊണ്ണൂറുകളിൽ ഒരു കവിതാ സമാഹാരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്‌.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാലോകം ...'''

പതിനേഴാമത്തെ വയസ്സിൽ 1977 ൽ തിരുനെല്ലൂരിലേയും സമീപ പ്രദേശത്തേയും കലാകാരന്മാർ ഒരുക്കിയ ശാസ്‌ത്രീയ സംഗീത പ്രാധാന്യമുള്ള നാടകത്തിന്‌ ഗാനങ്ങളെഴുതാനുള്ള അവസരമാണ്‌ കലാ സാഹിത്യ രംഗത്തേയ്‌ക്കുള്ള കടന്നു വരവിന്റെ പ്രാരംഭം.രാഗം പുവ്വത്തൂരിലെ വേലായുധൻ വേപ്പുള്ളി ആയിരുന്നു സംഗീത സംവിധാനം നിർവഹിച്ചത്‌. സംഗീത സംവിധാന മേഖലയിൽ പ്രസിദ്ധനായ മോഹൻ സിത്താരയെപ്പോലെയുള്ള കലാകാരന്മരുടെ ആദ്യ കാല സംഗീതക്കളരിയായിരുന്നു ഇത്.പ്രസ്‌‌തുത കലാ സമിതിയുടെ തന്നെ വഴികാട്ടിയും ഗുരുവുമായ പ്രസിദ്ധ ഗായകൻ കെ.ജി സത്താറിന്റെ ശബ്‌ദത്തിൽ ആകശവാണിവിയിലൂടെ രചനകൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.

മക്കത്ത് പൂത്ത പൂവിൻ മണമിന്നും തീർ‌ന്നില്ലാ ...മദീനത്ത് മാഞ്ഞ ഖമറിൻ പ്രഭയിന്നും മാഞ്ഞില്ലാ.. ഏറെ പ്രസിദ്ധിനേടിയ വരികളാണ്‌.

ബോംബെയിൽ നിന്നിറങ്ങിയിരുന്ന ഗൾഫ് മലയാളി മാഗസിനിൽ നിന്നു തുടങ്ങി നിരവധി ഓൺലൈൻ പോർ‌ട്ടലുകളിലും ആനുകാലികങ്ങളിലും എഴുതുന്നുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വഴിത്തിരിവ്...'''

1977 ഒരു റമദാൻ മാസം.പി.കെ റഹീം സാഹിബിന്റെ ആഥിത്യം സ്വീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തൃശൂർ അലങ്കാർ റസ്റ്റോറന്റിൽ നിന്നായിരുന്നു നോമ്പു തുറന്നത്.ഒരുമിച്ച്‌ മഗ്‌രിബ്‌ നമസ്‌കരിച്ച്‌ വളരെ കുറഞ്ഞ സമയത്തെ സം‌ഭാഷണവും ഇടപഴക്കവും മാത്രം.യാത്ര പറഞ്ഞു പോരുമ്പോൾ മേൽ വിലാസം ആവശ്യപ്പെട്ടു.അതു കൊടുത്തു.കൂട്ടത്തിൽ രണ്ട്‌ പുസ്‌തകങ്ങളും തന്നു.

ഒന്ന് വളരെ ചെറിയ ഒരു പുസ്‌തകവും മറ്റൊന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട മതം എന്ന പുസ്‌തകവും ആയിരുന്നു.ചെറിയ പുസ്‌തകം ബസ്സിലിരുന്നു തന്നെ ഏകദേശം വായിച്ചു തീർ‌ത്തു.ദാഹം തീർ‌ത്തു വെള്ളം കുടിക്കും പോലെ.മറ്റൊന്നു താമസിയാതെ വായിച്ചു തുടങ്ങി.ഇതോടെ ഞാൻ അന്വേഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന വായനാ ലോകം മലർ‌ക്കെ തുറന്ന പ്രതീതി.പിന്നെ തപാലിൽ പ്രബോധനവും വരാൻ തുടങ്ങി.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിനോദവും വിജ്ഞാനവും...'''

1970 -1980 കളിൽ തിരുനെല്ലൂരിന്റെ വടക്കും തെക്കും ഉള്ള അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ വഴി രണ്ട്‌ ചെറുപ്പക്കാർ (മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുടെ മകൻ അബ്‌ദുറഹിമാൻ കേലാണ്ടത്ത് പാടൂർ.അബ്‌ദുറഹിമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ മൂത്തമകൻ മുഹ്‌യിദ്ദീൻ നാലകത്ത്‌ പൈങ്കണ്ണിയൂർ) . തുടങ്ങി വെച്ച ധാർമ്മിക പ്രബോധന പ്രചാരണ പരിപാടികളിൽ ഭാഗഭാക്കാകാൻ  സാധിച്ചിരുന്നു.

വിനോദത്തോടൊപ്പം വൈജ്ഞാനികമായ ചർ‌ച്ചകളുമായി മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ ഒത്തു കൂടിയിരുന്ന പ്രിയപ്പെട്ടവർ ഇന്നും അക്കാലത്തെ സാഹോദര്യ സൗഹൃദങ്ങളെ ഓർ‌ക്കുന്നുണ്ടാകാം.ജലാലുദ്ദീൻ ആർ.വി,ജലീൽ വി.എസ്,ഷം‌സുദ്ദീൻ തറയിൽ,അബ്‌ദുസ്സലാം അബ്‌ദുല്ല,ഉമർ പൊന്നേങ്കടത്ത്,അബ്‌ദുല്ലക്കുട്ടി തെക്കെയിൽ ഒക്കെ പ്രസ്‌തുത കൗമാര കൂട്ടായ്‌മയിലെ അം‌ഗങ്ങളായിരുന്നു.വാരാന്ത്യത്തിൽ പാടൂർ കാരാകോസ് പള്ളിയിൽ ഒരുമിച്ചു കൂടിയിരുന്നവരിൽ തിരുനെല്ലൂർ പടിഞ്ഞാറെ കരയിലുള്ള റഷീദ് ഖാലിദ്, ഇഖ്‌ബാൽ വേത്തിൽ,കണ്ടം പറമ്പിൽ സഹോദരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി ഓർ‌ക്കുന്നു.

പലരും പലവഴി പിരിഞ്ഞു. മുഹ്‌യിദ്ദീൻ സാഹിബിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ തിരുനെല്ലൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ നടന്നിരുന്നു.1982 ഒക്‌ടോബർ മാസത്തിലാണ്‌ ഇസ്‌ലാമിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അംഗീകൃത വിദ്യാർത്ഥി വിഭാഗമായ എസ്‌.ഐ.ഒ രൂപം കൊണ്ടത്‌.അതേ കാലയളവിൽ തന്നെ തിരുനെല്ലൂരിലും യൂണിറ്റ്‌ രൂപീകരിച്ചിരുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ദർ‌സും പഠനമനങ്ങളും...'''

പക്വമതിയായ ഒരു ഉസ്‌താദിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട്‌ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി എപ്പോഴും ധന്യമായിരുന്നു.

പൊന്നാനിക്കാരനായ മുഹമ്മദലി മുസ്‌ലിയാരുടെ ചിത്രം ഇപ്പോഴും മനസ്സിലുണ്ട്.തുടർ‌ച്ചയായി യാത്രക്കാരനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ചുരുങ്ങിയ ദിവസങ്ങൾ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെട്ടിരുന്നു.

1973 ൽ മദ്രസാ പഠനത്തിനു വിരാമമിട്ടു.ശേഷം ജമാലുദ്ദീൻ മുസ്‌ല്യാർ, കൂറ്റനാട്‌ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാർ എന്നിവരുടെ ദർസിൽ തിരുനെല്ലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദിലും തുടർ‌ന്ന്‌ ഏകദേശം ഒരു വർ‌ഷം കുടും‌ബ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ (മസ്‌ജിദ്‌ തഖ്‌വ) പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ കൂടെയും ദർ‌സിൽ ചേർ‌ന്നു.ഇടക്ക്‌ വെച്ച്‌ ദർസ്‌ പഠനം നിന്നു.വീണ്ടും 76/77 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ കുട്ടോത്ത്‌ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാരുടെ ശിക്ഷണത്തിൽ പഠിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചിരുന്നു.

വടക്കന്റെ കായിൽ ഹം‌സക്കയായിരുന്നു പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരെ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിലേക്ക് നിയോഗിച്ചത്. മുസ്‌ല്യാരുടെ വീട്ടിൽ പെരിഞ്ഞനത്ത് ദിവസങ്ങളോളം പോയി താമസിച്ചതൊക്കെ ഓർ‌മ്മയിൽ നിറഞ്ഞു നിൽ‌ക്കുന്നുണ്ട്. ഏനാമാവ്‌ കടവ് വരെ ബസ്സുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.പാലം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.കടത്തു കടന്ന്‌ അക്കരെ പോകണം.മണലൂർ കാഞ്ഞാണി അന്തിക്കാട് വഴിയായിരുന്നു യാത്ര.

സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാർ ബോം‌ബെക്ക്‌ കൂടുമാറിയപ്പോഴായിരുന്നു കുട്ടോത്തെ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാർ പള്ളിയിൽ വന്നത്.കണ്ടം പറമ്പിൽ അഹമ്മദ്‌ക്കയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചത്.

മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി ദർ‌സിലെ പഠിതാക്കൾ‌ക്കിടയിൽ ഞാൻ ജൂനിയറായിരുന്നു. പൊന്നേങ്കടത്തെ സുലൈമുക്കയും,പുതിയപുര ഖമറുക്കയും ആയിരുന്നു  സീനിയറുകൾ. തെക്കെയിലെ അന്തമുക്ക, ഉസ്‌താദിന്റെ വലം കയ്യും സഹായിയും ആയിരുന്നു. ഓർ‌ക്കാൻ മധുരമുള്ള നല്ലൊരു കാലം.

ഹൈസ്‌കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്‌ ശേഷം ബോംബയിൽ കച്ചവടം നടത്തിയിരുന്ന പിതാവിനൊപ്പം ചേർന്നു.ബോംബയിൽ സായാഹ്ന കോളേജിൽ പഠനം തുടർ‌ന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''യൗവ്വനം പ്രവാസം ..'''

1980 ഫിബ്രുവരി 15 നായിരുന്നു പ്രവാസത്തിന്റെ പ്രാരം‌ഭം.എന്നാൽ കമ്പനി രൂപീകരണവും മറ്റും നടന്നത്‌ രണ്ട്‌ വർ‌ഷങ്ങൾ‌ക്ക് ശേഷമായിരുന്നു. അതുവരെയുള്ള കാലം ഉടമയുടെ റുവൈസിലുള്ള അതിഥി മന്ദിരത്തിൽ കഴിയാനായിരുന്നു നിയോഗം.ഖത്തറിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായ ദോഹയിൽ നിന്നും നൂറിലേറെ കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ്‌ റുവൈസ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.ഏകദേശം ബഹറൈനുമായി അഭിമുഖം നിൽ‌ക്കുന്ന പഴയ കാല ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്‌ റുവൈസ്.ഇവിടെ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ കിഴക്കു ഭാഗത്ത്‌ കടലോരത്താണ്‌ പ്രസ്‌തുത അതിഥി മന്ദിരം.

1982 മുതൽ 1999 വരെ പാദരക്ഷകളിൽ കീർ‌ത്തികേട്ട തമീമ ട്രേഡേഴ്‌സിന്റെ ദിവാൻ സ്‌ടീറ്റ് ശാഖ,2000 മുതൽ 2005 വരെ സിറ്റി ശാഖ,2006 മുതൽ 2019 വരെ ഓഫീസ് അഡ്‌മിൻ, 2020 മുതൽ 2025 വരെ ട്രേഡിങ് ഡിവിഷൻ തുടങ്ങി യഥാക്രമം തമീമയുടെ വിവിധ വകുപ്പുകളിൽ സേവനം ചെയ്‌തു.'''2026 ൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടിനു ശേഷം പുതിയ ചില തീരുമാനങ്ങളിലെത്തി.'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ ദോഹയിലെ ഫാമിലി കമ്പ്യൂട്ടർ എന്ന സാങ്കേതിക വിജ്ഞാന ശാഖയിൽ നിന്നും കമ്പ്യൂട്ടർ പരിജ്ഞാനം നേടുകയും വെബ്‌ ഡവലപ്‌മന്റ്‌ കോഴ്‌സ്‌ പൂർ‌ത്തിയാക്കുകയും ചെയ്‌തു.1999 അവസാനത്തിൽ മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ ദ്വിഭാഷ വെബ്‌സൈറ്റ് (മലയാളം ഇംഗ്‌ളീഷ്‌)ലോഞ്ച് ചെയ്‌തുകൊണ്ടായിരുന്നു ഇന്റർനെറ്റ്‌ ലോകത്തേക്കുള്ള പടികയറ്റം.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

തൂലിക,കവിത,രചന,സാമൂഹികം എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ മഞ്ഞിയിൽ എന്ന ബ്‌ളോഗ് ഓൺലൈൻ ലോകത്ത്‌ പ്രസിദ്ധമാണ്‌.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.

2003 ൽ കാലിക്കറ്റ്‌ സർവകലാശാലയുടെ വിദൂരവിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിവഴി ഉപരി പഠനം പൂർത്തീകരിച്ചു വരുമ്പോഴായിരുന്നു ദീർഘകാല അവധിയിൽ നാട്ടിൽ കഴിയേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായത്. തന്റെ കഴിവുകൾ കൊണ്ട്‌ സഹൃദയരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയ മൂത്ത പുത്രൻ അബ്‌സ്വാർ എന്ന പ്രതിഭയുടെ ആകസ്‌മിക വിയോഗം.

പ്രസംഗം എഴുത്ത് എന്നീ രംഗങ്ങളിൽ അബ്‌സ്വാർ നടത്തിയ മികവ്` സമാനതകളില്ലാത്തവയായിരുന്നു. മഞ്ഞിയിൽ കുടുംബത്തിനപ്പുറം സമൂഹത്തിനൊന്നടങ്കം ഇന്നും വേദനയൂറുന്ന ഓർ‌മയാണ്‌ അബ്‌സാർ.ഈ ബാലപ്രതിഭയുടെ ഓർമകൾ രചനകൾ എന്നിവ പകർത്തിയ ബ്ളോഗ് ഏറെ വായനക്കാരുള്ള ഒന്നാണ്‌.

അബ്‌സ്വാറിന്റെ രചനകൾ മണിദീപം എന്ന സമാഹാരം ഐ.പി.എച്‌ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2003ൽ കേരളപ്പിറവി ദിവസം ശൈഖ്‌ മുഹമ്മദ്‌ കാരക്കുന്നും ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാടും ചേർ‌ന്നായിരുന്നു പുസ്‌തകത്തിന്റെ പ്രകാശന കർ‌മ്മം നിർ‌വഹിച്ചത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''അന്വേഷണങ്ങളും അം‌ഗീകാരങ്ങളും...'''

2009 ൽ എഫ്‌.സി.സി യും ഖത്തർ ഇന്ത്യൻ മീഡിയ ഫോറവും സം‌യുക്തമായി ഒരുക്കിയ ജേർ‌ണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തു.പ്രതീപ്‌ മേനോൻ (അമൃത) യായിരുന്നു നേതൃത്വം നൽ‌കിയത്. ജേർണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പ്‌ സമാപന ദിവസം കമലാ സുരയ്യയുടെ മൂത്ത മകൻ എം.ഡി.നാലപ്പാട്‌ സംബന്ധിച്ചിരുന്നു. ജേർണലിസം വർക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തവർ‌ക്കുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചതും എം.ഡി നാലപ്പാടായിരുന്നു. കൂടാതെഎൻ.പി ഹാഫിസ് മുഹമ്മദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരുക്കിയ പ്രത്യേക കൗൺ‌സിലിങ് കോഴ്‌സ് പൂർ‌ത്തിയാക്കാനും സാധിച്ചിരുന്നു.

വിവിധ തലത്തിൽ നിന്നുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ 1980 കളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2017 ൽ തിരുനെല്ലുർ കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്‌കാരത്തിനും 2018 ൽ കലാകായിക സാം‌സ്‌കാരിക വേദിയായ മുഹമ്മദൻ‌സ്‌ ഖത്തറിന്റെ സമഗ്ര സം‌ഭാവനക്കുള്ള എക്‌സലൻസി അവാർ‌ഡിനും 2019 ൽ നന്മ തിരുനെല്ലുരിന്റെ ഗ്രാമീൺ മീഡിയ അവാർ‌ഡിനും കൂടതെ തനിമ ഖത്തർ ,പ്രവാസി വെൽഫെയർ &amp; കൾച്ചറൽ ഫോറം തുടങ്ങിയ വിവിധ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആദരവിനും അംഗീകാരത്തിനും അർ‌ഹനായി.

2023 ൽ മലയാളി ഗൾഫ് സാം‌സ്‌ക്കാരിക അടയാളങ്ങൾ എന്ന ബ്രഹൃദ് സമാഹാരത്തിൽ ഒരു അധ്യായം ചേർ‌ക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. തൊണ്ണൂറുകളിലും 2024 ലും എന്റെ  മാണിക്യച്ചെപ്പ്, മഞ്ഞുതുള്ളികൾ തുടങ്ങിയ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ യഥാക്രമം പ്രിയപ്പെട്ട കവികൾ കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷും, പ്രെഫ. സച്ചിദാനന്ദൻ സാറും പ്രകാശനം ചെയ്‌തു.

കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഡി 4 മീഡിയയുടെ ഇന്റർനെറ്റ്‌ പോർട്ടലിൽ ദീർ‌ഘകാലം നെറ്റുലകം പക്തി കൈകാര്യം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.മത സാമൂഹ്യ സാം‌സ്‌ക്കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ സമകാലിക വിഷയങ്ങളിൽ നൂറുകണക്കിന്‌ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി.പ്രവാസ ലോകത്തെ മലയാളം റേഡിയോകളിൽ വിശേഷകാല പരിപാടികളിലെ ശബ്‌ദ സാന്നിധ്യമാണ്‌.

ഖത്തറിന്റെ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിലെ വളർ‌ച്ചയും ഉയർ‌ച്ചയും എന്നതിലുപരി  അതിനൂതനമായ  പരിഷ്‌കരണ ഭൂമികയിലേക്ക് ഒരു രാജ്യം പടിപടിയായി ഉയർ‌ന്നുവന്നതിന്ന്‌ സാക്ഷിയാകാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തെളിച്ചു പറഞ്ഞാൽ ഗ്രാമീണതയുടെ നിഷ്‌കളങ്ക നിശബ്‌ദതയിൽ നിന്നും അത്യാധുനികതയുടെ നിറം പകർ‌ന്ന പളപളപ്പിലേക്കും ബഹളങ്ങളിലേക്കും ഒരു നാഗരികത വളർ‌ന്നു വികസിച്ചതിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ ഗൃഹതുരതയോടെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു കിടപ്പുണ്ട്.പ്രകാശനം ചെയ്യാനിരിക്കുന്ന പ്രവാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൃതികളിൽ അതെല്ലാം അവസരോചിതം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ചില രചനകൾ അണിയറയിൽ പുരോഗമിക്കുന്നു.നാട്ടു ചരിത്രവും മറ്റു ലേഖന സമാഹാരങ്ങളും താമസിയാതെ മഷിപുരളും.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാകാരന്മാരുടെ വേദി...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അസോസിയേഷൻ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്ന കലാ പരിപാടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്‌ സഹകരിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്ത് അരങ്ങേറിയിരുന്ന നാടകങ്ങളിൽ ഗാനങ്ങൾ,മറ്റ്‌ നാടൻ മപ്പിളാ കലാരൂപങ്ങൾ‌ തുടങ്ങിയവയുടെ രചനകളിലും സജീവമായിരുന്നു.ഖത്തറിൽ ആദ്യമായി വില്ല്‌ പാട്ട്‌, ഉടുക്ക്‌ പാട്ട്‌,വഞ്ചിപ്പാട്ട്,ഓട്ടം തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ കേരളീയ കലാ രൂപങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിലും അവതരിപ്പിക്കുന്നലും സജീവ പങ്കാളിയായിരുന്നു.

അഡ്വ.ഖാലിദ് അറക്കൽ എ.വി.എം ഉണ്ണി കൂട്ടു കെട്ടിൽ ഒട്ടനവധി നാടകങ്ങൾ അരങ്ങ് തകർ‌ത്ത കലാകാലം.ദോഹയിൽ അരങ്ങേറിയ ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിലെ ഗാന രചന മഞ്ഞിയിൽ തൂലികയിൽ നിന്നായിരുന്നു.

ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ...

കയ്യിലെരിയുന്നുണ്ട്‌‌ കൈതിരി 

തുടങ്ങിയ നാടക ഗാനങ്ങൾ ജനപ്രിയങ്ങളായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രവാസികളുടെ കഥപറയുന്ന നാടകങ്ങൾ‌ക്ക് വേണ്ടി രചിച്ച രചനകൾക്ക്‌,ഖാലിദ് വടകരയുടെ ഭാവാത്മകമായ സം‌ഗീതവും പ്രമോദ് ഐ.സി.ആർ.സിയുടെ ഹൃദ്യമായ പശ്ചാത്തല സം‌ഗീതവും ചേർ‌ന്നപ്പോൾ ആസ്വാദകലോകം ഹൃദയപൂർ‌വ്വം സ്വീകരിച്ചു..

തൊണ്ണൂറുകളുടെ അവസാനം മുതലാണ്‌ മീഡിയകളുടെ വളർ‌ച്ചക്ക് അതിശീഘ്രം തിരികൊളുത്തപ്പെട്ടത്. പൊതുവേദികളും ഒത്തു ചേരലുകളും ഒരു ഉത്സവ പ്രതീതിയോടെയായിരുന്നു പ്രവാസികൾ ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. വർ‌ത്തമാനകാലത്തിരുന്ന് തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോൾ,പരസ്‌പര സ്നേഹ സൗഹാർ‌ദ്ദ ബന്ധങ്ങളുടെ തെളിമയും തനിമയും നിറഞ്ഞ സമ്പന്നമായ കാലം ഒരു പഴങ്കഥയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

എമ്പതുകളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും സി.ഐ.സിയുടെ കലാസാഹിത്യ സർ‌ഗാത്മകതയുടെ മുഖം എല്ലാ അർ‌ഥത്തിലും നിറഞ്ഞു നിന്ന നാളുകളായിരുന്നു.

എ.വി.എം ഉണ്ണിയുടെ ഉമറുബ്‌നു അബ്‌ദിൽ അസീസ് എന്ന ചരിത്രാഖ്യായികയ്ക്ക് വേണ്ടി ഗാനങ്ങൾ എഴുതാനുള്ള ഭാഗ്യവും ലഭിച്ചിരുന്നു.

എസ്.എ.എം ബഷീറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സഹൃദയരായ കലാകാരന്മാരുടെ സംഗമ വേദിയായി ഐ.സി.ആർ.സി പൂത്തുലഞ്ഞ് നിന്ന അവിസ്‌മരണീയ കാലം ഗൃഹാതുരതയോടെ ഇപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.

നാടക ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഐ.സി.ആർ.സി കലാകാരന്മാരിൽ എടുത്ത് പറയാവുന്ന പ്രതിഭകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു വിനയാന്വിതനായ ഖാലിദ് വടകര.ഭൂമി അറിയാതെ നടന്നു പോകുന്ന നിഷ്‌കളങ്കനായ കലാകാരൻ.സൗമ്യനായ ഖാലിദ് വിടപറഞ്ഞ വാർ‌ത്ത ഏറെ വേദനയോടെയായിരുന്നു വായിച്ചത്.

ഖാലിദ് വടകരയുടെ സ്‌മരണാർ‌ഥം ഇശൽ‌മാല ഖത്തർ ഒരു സം‌ഗീത മെഹ്‌ഫിൽ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത വേദിയിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്ന താരമായിരുന്നു സ്‌നേഹസമ്പന്നനായ ഗായകൻ മശ്‌ഹൂദ് തങ്ങൾ.

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അരങ്ങിലെത്തിയ ഇടത്താവളം എന്ന നാടകത്തിലെ ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ എന്ന ഗാനം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയത് ഖാലിദ് വടകരയായിരുന്നു. ഈ ഗാനത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം അനുസ്‌മരണ വേദിയിൽ പ്രിയപ്പെട്ട തങ്ങളുടെ ശബ്‌ദത്തിൽ പുനർ‌ജനിച്ചപ്പോൾ മനസ്സിലൂടെ മിന്നിമറഞ്ഞ വികാരവായ്‌പുകൾ പകർ‌ത്താൻ സാധിക്കുകയില്ല.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''റുമേല...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ കുടും‌ബത്തോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്നത് പഴയ റുമേലയിലായിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാം വിശാലമായ ബിദ പാർ‌ക്കിന്റെ ഭാഗമായി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.ഖത്തർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ നിന്നും അധികമൊന്നും ദൂരത്തിലല്ലാതെ ഒരു ഭാഗത്ത് ഇതര മതവിഭാഗങ്ങൾ‌ക്കുള്ള ശ്‌മശാനഭൂമിയും ചെറിയ ദേവാലയവും ഉണ്ടായിരുന്നു. കോർ‌ണിഷിനോട് അഭിമുഖമായി ഒരു ഭാഗത്ത് ചിരപുരാതനമായൊരു പള്ളിയുണ്ട്.ഒരു കാലത്ത് മൃതശരീരങ്ങൾ സം‌സ്‌കരിച്ചിരുന്നത് ഈ പള്ളിയുടെ ഓരത്ത് പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയ ഇടത്തിലായിരുന്നു.ഈ പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ‌ചകളിൽ ജുമുഅ‌ക്ക് ശേഷം ഒരു ഖുർ‌ആൻ പഠന പരമ്പരക്ക് നേതൃത്വം നൽ‌കിയിരുന്നു.

കേരളത്തിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവന്ന പ്രത്യേക ഇനം മരങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ഈ പൗരാണിക പള്ളി ഇന്നും പഴയ പ്രൗഡി നഷ്‌ടപ്പെടാത്ത വിധം പുനർ‌നിർ‌മിച്ചിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''സാമൂഹ്യ രം‌ഗം...'''

1992ൽ മുല്ലശ്ശേരി മേഖലയിലെ മഹല്ലുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ പാവറട്ടി ആസ്ഥാനമാക്കി ഉദയം പഠനവേദിയ്‌ക്ക്‌ രൂപം കൊടുക്കുന്നതിൽ പ്രദേശത്തെ സഹൃദയരോടൊപ്പം സഹകരിച്ചു.നന്മയുടെ പ്രബോധകരിൽ നിന്നും പ്രസാരകരിൽ നിന്നും ഊർജവും ആർജവവും നേടിയെടുത്ത ഒരു കൊച്ചു സംഘമാണ് ഇതിന്റെ ബീജാവാപം നടത്തിയത്.

പ്രവർ‌ത്തന നൈരന്തര്യമില്ലാതെ ദീർ‌ഘ കാലം നിശ്ചലമായിരുന്ന ഖത്തറിലെ തിരുനെല്ലൂർ പ്രവാസി കൂട്ടായ്‌മയെ പ്രവർ‌ത്തന സജ്ജമാക്കുന്നതിൽ നിർ‌ണ്ണായക പങ്കു വഹിച്ചു.

2006 ൽ അബു കാട്ടിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രഥമ അസോസിയേഷൻ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറി പദവും പിന്നീടുള്ള കാലയളവുകളിൽ വിവിധ നേതൃ പദവികളും അലങ്കരിച്ചു.

സ്വന്തം ഗ്രാമമായ തിരുനെല്ലൂരിനെ അടുത്തറിയാനുതകുന്ന സൈറ്റും പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മയായ ഉദയം പഠനവേദിയുടെ പേജും ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചു പറ്റിയ ഓൺലൈൻ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മകളുടെയും മഹല്ല്‌ പ്രവാസി സം‌ഘടനകളുടെയും  പ്രവർ‌ത്തക സമിതികളിൽ അംഗമായിരുന്നു.

2013 ൽ ഹാജി കെ.പി അഹമ്മദ്‌ സാഹിബിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിലേയ്‌ക്ക്‌ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.  തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ വൈസ്‌ പ്രസിഡന്റ്‌ പദവിയും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.

അസോസിയേഷൻ (സി.ഐ.സി) പ്രാഥമിക അം‌ഗത്വം ലഭിച്ചത് എമ്പതുകളിലായിരുന്നു. സലീം മൗലവി കുഞ്ഞലവി സാഹിബ്‌ തുടങ്ങിയവർ അന്നത്തെ ഹൽ‌ഖയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അസോസിയേഷൻ പ്രാഥമികാം‌ഗത്വം 1989 ലും 1991 ൽ   പ്രവർ‌ത്തകനുമായി. 2020 ലാണ്‌ പ്രസ്ഥാന ക്രമപ്രരകാരം ജമാ‌അത്ത് അം‌ഗത്വത്തിന്‌ അർ‌ഹനായത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിവാഹം ..'''

1985 ഏപ്രിൽ ഒന്നിനായിരുന്നു വിവാഹം.1990 ജനുവരി 5 നായിരുന്നു ആദ്യത്തെ കൺ‌മണി അബ്‌സ്വാറിന്റെ ജനനം.പതിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ അല്ലാഹുവിലേയ്‌ക്ക്‌ യാത്രയായി.ഐ.പി എച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മണിദീപം അബ്‌സ്വാറിന്റെ കവിതാ സമാഹാരമാണ്‌.

ഐക്കപ്പറമ്പിൽ സുബൈറയാണ് നല്ല പാതി. അബ്‌സ്വാർ (മണിദീപം), അൻസാർ, ഹിബ, ഹമദ്,അമീന എന്നിവരാണ് മക്കൾ. മരുമക്കൾ:- ഷമീർ മൻ‌സൂർ നമ്പൂരിമഠം, ഇർ‌ഫാന ഇസ്‌ഹാഖ് കല്ലയിൽ.ഹിബ ഷിബിലി ബുഖാറയിൽ. പേരമക്കൾ:മുഹമ്മദ് ഫലഖ്, മുഹമ്മദ് ഫായിഖ്.അസ്‌മ നൂർ.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

Azeezmanjiyil

[[വർഗ്ഗം:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ സാധ്യതയുള്ള ഉപയോക്തൃതാളുകൾ]]</text>
      <sha1>1tezsunfsfvkhtj8xxt6ymukdpqh1r5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676484</id>
      <parentid>4676420</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azeezmanjiyil</username>
        <id>9005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44868" sha1="oasirmsy0nd35slyz162lnh8rqbs6jj" xml:space="preserve">{{mfd}}മഞ്ഞിയിൽ ഖാദർ,ഐഷ ദമ്പതികളുടെ പത്ത്‌ മക്കളിൽ ആറാമത്ത മകനാണ്‌ അബ്‌ദുൽ അസീസ് മഞ്ഞിയിൽ.

തൃശൂർ ജില്ലയിലെ മുല്ലശ്ശേരി തിരുനെല്ലൂർ പൗര പ്രമുഖനായിരുന്ന രായം മരക്കാർ വീട്ടിൽ മഞ്ഞിയിൽ ബാപ്പുട്ടി സാഹിബിന്റെ മകൻ ഖാദർ മഞ്ഞിയിലാണ്‌ പിതാവ്‌. 1982 ൽ പിതാവ്‌ ഇഹലോക വാസം വെടിഞ്ഞു. പാരമ്പര്യ ഭിഷഗ്വരന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്ന തൊയക്കാവ്‌ വൈദ്യ കേസരി ഏർ‌ച്ചം വീട്ടിൽ അമ്മുണ്ണി വൈദ്യരുടെ മകൾ ഐഷയാണ്‌ മാതാവ്‌.2017 ഒക്‌ടോബർ 5 നായിരുന്നു ഉമ്മയുടെ വിയോഗം.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ബാല്യവും കൗമാരവും പഠനവും'''

1966 മുതൽ 69 വരെ തിരുനെല്ലൂർ എ.എം.എൽ.പി സ്‌കൂളിലായിരുന്നു പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം.പ്രൈമറി വിദ്യാലയത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം പഠിപ്പിച്ച അധ്യാപിക ഏലിയ കുട്ടി ടീച്ചറും മദ്രസ്സയിലെ ആദ്യത്തെ അധ്യാപകൻ മൂക്കലെ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുമായിരുന്നു.മദ്രസ്സയിൽ ചേർത്തതിന്റെ ശേഷമാണ്‌ സ്‌കൂളിൽ ചേർ‌ത്തത്.പോൾ മാഷും  സരോജനി ടീച്ചറും അധ്യാപകരായിരുന്നു.

സെന്റ്‌ ആന്റണീസ്‌ പുവ്വത്തൂരിൽ അപ്പർ പ്രൈമറിയും,ഹൈസ്‌കൂൾ പഠനം 1974 - 76 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ എം.എ.എസ്.എം കലാലയത്തിലുമാണ്‌ അഭ്യസിച്ചത്‌.

പുവ്വത്തൂർ‌ സ്‌കൂളിലെ ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,ദേവകി ടീച്ചർ,മാർ‌ഗരറ്റ് ടീച്ചർ,ജോസ്‌ മാഷ്‌,ജോസഫ്‌ മാഷ്‌,ജോണി മാഷ്‌ വിശിഷ്യാ പ്രധാനാധ്യാപകൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ മാഷ്‌ തുടങ്ങിയ ആദരണീയരാവർ പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വ്വം ഓർ‌മിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്‌.

വെന്മേനാട്‌ വിദ്യാലയത്തിലെ പ്രധാനധ്യാപകനായിരുന്ന അബ്‌ദുല്ല കുട്ടിമാഷ്‌, അബൂബക്കർ മാഷ്‌,മുഐമിൻ മാഷ്‌,ജോർ‌ജ്‌ മാഷ്‌,വിജയൻ മാഷ്‌,ഇട്ടൂപ്പുണ്ണി സാർ,ജമീല ടീച്ചർ,ഐഷ ടീച്ചർ,ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,സരോജിനി ടീച്ചർ,പത്മിനി ടീച്ചർ തുടങ്ങിയ അധ്യാപക അധ്യാപികമാരും ഓർ‌മകളിലെ താരങ്ങൾ തന്നെ.

1973 ൽ മദ്രസാ പഠനത്തിനു വിരാമമിട്ടു.ശേഷം ജമാലുദ്ദീൻ മുസ്‌ല്യാർ, കൂറ്റനാട്‌ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാർ എന്നിവരുടെ ദർസിൽ തിരുനെല്ലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദിലും തുടർ‌ന്ന്‌ ഏകദേശം ഒരു വർ‌ഷം കുടും‌ബ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ (മസ്‌ജിദ്‌ തഖ്‌വ) പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ കൂടെയും ദർ‌സിൽ ചേർ‌ന്നു.ഇടക്ക്‌ വെച്ച്‌ ദർസ്‌ പഠനം നിന്നു.വീണ്ടും 76/77 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ കുട്ടോത്ത്‌ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാരുടെ ശിക്ഷണത്തിൽ പഠിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചിരുന്നു.

ബോംബെയിലും പ്രവാസകാലത്തും ഔദ്യോഗിക അനൗദ്യോഗിക വിദ്യാഭ്യാസം തുടർ‌ന്നു പോന്നു.ഖുർ‌ആനിക വിജ്ഞാന സമ്പാദനത്തിലെ വഴികാട്ടികളിൽ ഏറെ സ്‌മരിക്കപ്പെടുന്ന ആദരണീയ വ്യക്തിത്വങ്ങളാണ്‌ കെ.അബ്‌ദുല്ല ഹസനും എം.വി മുഹമ്മദ് സലീം മൗലവിയും.

പരമ്പരാഗത പള്ളി ദർ‌സ് പഠനത്തിലൂടെ വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കാനൊ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാനൊ കഴിയാതെ പോയ അറബി ഭാഷാ പരിജ്ഞാനം മദീന യൂനിവാഴ്‌സിറ്റിയുടെ വ്യ്വസ്ഥാപിതമായ ഓൺ‌ലൈൻ പഠന സം‌വിധാനങ്ങളിലൂടെ പരിപോഷിപ്പിച്ചു.

മഹാമാരിയുടെ പ്രതിസന്ധികാലത്ത്,ഓൺ ലൈൻ പഠന സൗകര്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി വിവിധ കോഴ്‌സുകൾ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഡോ.സാഫിർ, ഡോ.അബ്‌‌ദുൽ വാസീഹ് എന്നിവർ അധ്യാപകരായിരുന്നു. എല്ലാ ഗുരുവര്യന്മാരെയും പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വം സ്‌മരിക്കുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വായനാലോകം ...'''

കൗമാരം വിട്ടുണരുമ്പോൾ തന്നെ  ഒരു പരന്ന വായനയുടെ ശീലം എന്നെ പിടികൂടിയിരുന്നു. പത്താം തരം കഴിയുന്നതിന്നു  മുമ്പുതന്നെ വായനയുടെ വിശാലമായ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.എഴുപതുകളുടെ അവസാനം ഇന്നലെക്കഴിഞ്ഞതു പോലെ മനസ്സിലുണ്ട്‌.

പ്രദേശത്തെ ചുക്കുബസാർ,പുവ്വത്തൂർ,പാവറട്ടി,കാക്കശ്ശേരി തുടങ്ങിയ ഗ്രാമീണ വായന ശാലകളിൽ ഹൈസ്‌കൂൾ പഠന കാലത്ത്‌ തന്നെ അം‌ഗത്വമുണ്ടായിരുന്നു..പത്താം തരം കഴിയും മുമ്പ്‌ തന്നെ പ്രസിദ്ധങ്ങളായ ഒട്ടേറെ ക്ലാസ്സിക്കുകളും - വിശുദ്ധഖുർ‌ആൻ പരിഭാഷയും വായിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഖുർ‌‌ആൻ പരിഭാഷ വായിച്ചതിന്റെ പ്രതികരണമായിരുന്നു മാണിക്യ ചെപ്പ്‌ എന്ന കവിത.ഈ കവിതയുടെ പേരിലാണ്‌ തൊണ്ണൂറുകളിൽ ഒരു കവിതാ സമാഹാരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്‌.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാലോകം ...'''

പതിനേഴാമത്തെ വയസ്സിൽ 1977 ൽ തിരുനെല്ലൂരിലേയും സമീപ പ്രദേശത്തേയും കലാകാരന്മാർ ഒരുക്കിയ ശാസ്‌ത്രീയ സംഗീത പ്രാധാന്യമുള്ള നാടകത്തിന്‌ ഗാനങ്ങളെഴുതാനുള്ള അവസരമാണ്‌ കലാ സാഹിത്യ രംഗത്തേയ്‌ക്കുള്ള കടന്നു വരവിന്റെ പ്രാരംഭം.രാഗം പുവ്വത്തൂരിലെ വേലായുധൻ വേപ്പുള്ളി ആയിരുന്നു സംഗീത സംവിധാനം നിർവഹിച്ചത്‌. സംഗീത സംവിധാന മേഖലയിൽ പ്രസിദ്ധനായ മോഹൻ സിത്താരയെപ്പോലെയുള്ള കലാകാരന്മരുടെ ആദ്യ കാല സംഗീതക്കളരിയായിരുന്നു ഇത്.പ്രസ്‌‌തുത കലാ സമിതിയുടെ തന്നെ വഴികാട്ടിയും ഗുരുവുമായ പ്രസിദ്ധ ഗായകൻ കെ.ജി സത്താറിന്റെ ശബ്‌ദത്തിൽ ആകശവാണിവിയിലൂടെ രചനകൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.

മക്കത്ത് പൂത്ത പൂവിൻ മണമിന്നും തീർ‌ന്നില്ലാ ...മദീനത്ത് മാഞ്ഞ ഖമറിൻ പ്രഭയിന്നും മാഞ്ഞില്ലാ.. ഏറെ പ്രസിദ്ധിനേടിയ വരികളാണ്‌.

ബോംബെയിൽ നിന്നിറങ്ങിയിരുന്ന ഗൾഫ് മലയാളി മാഗസിനിൽ നിന്നു തുടങ്ങി നിരവധി ഓൺലൈൻ പോർ‌ട്ടലുകളിലും ആനുകാലികങ്ങളിലും എഴുതുന്നുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വഴിത്തിരിവ്...'''

1977 ഒരു റമദാൻ മാസം.പി.കെ റഹീം സാഹിബിന്റെ ആഥിത്യം സ്വീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തൃശൂർ അലങ്കാർ റസ്റ്റോറന്റിൽ നിന്നായിരുന്നു നോമ്പു തുറന്നത്.ഒരുമിച്ച്‌ മഗ്‌രിബ്‌ നമസ്‌കരിച്ച്‌ വളരെ കുറഞ്ഞ സമയത്തെ സം‌ഭാഷണവും ഇടപഴക്കവും മാത്രം.യാത്ര പറഞ്ഞു പോരുമ്പോൾ മേൽ വിലാസം ആവശ്യപ്പെട്ടു.അതു കൊടുത്തു.കൂട്ടത്തിൽ രണ്ട്‌ പുസ്‌തകങ്ങളും തന്നു.

ഒന്ന് വളരെ ചെറിയ ഒരു പുസ്‌തകവും മറ്റൊന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട മതം എന്ന പുസ്‌തകവും ആയിരുന്നു.ചെറിയ പുസ്‌തകം ബസ്സിലിരുന്നു തന്നെ ഏകദേശം വായിച്ചു തീർ‌ത്തു.ദാഹം തീർ‌ത്തു വെള്ളം കുടിക്കും പോലെ.മറ്റൊന്നു താമസിയാതെ വായിച്ചു തുടങ്ങി.ഇതോടെ ഞാൻ അന്വേഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന വായനാ ലോകം മലർ‌ക്കെ തുറന്ന പ്രതീതി.പിന്നെ തപാലിൽ പ്രബോധനവും വരാൻ തുടങ്ങി.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിനോദവും വിജ്ഞാനവും...'''

1970 -1980 കളിൽ തിരുനെല്ലൂരിന്റെ വടക്കും തെക്കും ഉള്ള അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ വഴി രണ്ട്‌ ചെറുപ്പക്കാർ (മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുടെ മകൻ അബ്‌ദുറഹിമാൻ കേലാണ്ടത്ത് പാടൂർ.അബ്‌ദുറഹിമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ മൂത്തമകൻ മുഹ്‌യിദ്ദീൻ നാലകത്ത്‌ പൈങ്കണ്ണിയൂർ) . തുടങ്ങി വെച്ച ധാർമ്മിക പ്രബോധന പ്രചാരണ പരിപാടികളിൽ ഭാഗഭാക്കാകാൻ  സാധിച്ചിരുന്നു.

വിനോദത്തോടൊപ്പം വൈജ്ഞാനികമായ ചർ‌ച്ചകളുമായി മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ ഒത്തു കൂടിയിരുന്ന പ്രിയപ്പെട്ടവർ ഇന്നും അക്കാലത്തെ സാഹോദര്യ സൗഹൃദങ്ങളെ ഓർ‌ക്കുന്നുണ്ടാകാം.ജലാലുദ്ദീൻ ആർ.വി,ജലീൽ വി.എസ്,ഷം‌സുദ്ദീൻ തറയിൽ,അബ്‌ദുസ്സലാം അബ്‌ദുല്ല,ഉമർ പൊന്നേങ്കടത്ത്,അബ്‌ദുല്ലക്കുട്ടി തെക്കെയിൽ ഒക്കെ പ്രസ്‌തുത കൗമാര കൂട്ടായ്‌മയിലെ അം‌ഗങ്ങളായിരുന്നു.വാരാന്ത്യത്തിൽ പാടൂർ കാരാകോസ് പള്ളിയിൽ ഒരുമിച്ചു കൂടിയിരുന്നവരിൽ തിരുനെല്ലൂർ പടിഞ്ഞാറെ കരയിലുള്ള റഷീദ് ഖാലിദ്, ഇഖ്‌ബാൽ വേത്തിൽ,കണ്ടം പറമ്പിൽ സഹോദരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി ഓർ‌ക്കുന്നു.

പലരും പലവഴി പിരിഞ്ഞു. മുഹ്‌യിദ്ദീൻ സാഹിബിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ തിരുനെല്ലൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ നടന്നിരുന്നു.1982 ഒക്‌ടോബർ മാസത്തിലാണ്‌ ഇസ്‌ലാമിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അംഗീകൃത വിദ്യാർത്ഥി വിഭാഗമായ എസ്‌.ഐ.ഒ രൂപം കൊണ്ടത്‌.അതേ കാലയളവിൽ തന്നെ തിരുനെല്ലൂരിലും യൂണിറ്റ്‌ രൂപീകരിച്ചിരുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ദർ‌സും പഠനമനങ്ങളും...'''

പക്വമതിയായ ഒരു ഉസ്‌താദിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട്‌ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി എപ്പോഴും ധന്യമായിരുന്നു.

പൊന്നാനിക്കാരനായ മുഹമ്മദലി മുസ്‌ലിയാരുടെ ചിത്രം ഇപ്പോഴും മനസ്സിലുണ്ട്.തുടർ‌ച്ചയായി യാത്രക്കാരനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ചുരുങ്ങിയ ദിവസങ്ങൾ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെട്ടിരുന്നു.

വടക്കന്റെ കായിൽ ഹം‌സക്കയായിരുന്നു പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരെ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിലേക്ക് നിയോഗിച്ചത്. മുസ്‌ല്യാരുടെ വീട്ടിൽ പെരിഞ്ഞനത്ത് ദിവസങ്ങളോളം പോയി താമസിച്ചതൊക്കെ ഓർ‌മ്മയിൽ നിറഞ്ഞു നിൽ‌ക്കുന്നുണ്ട്. ഏനാമാവ്‌ കടവ് വരെ ബസ്സുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.പാലം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.കടത്തു കടന്ന്‌ അക്കരെ പോകണം.മണലൂർ കാഞ്ഞാണി അന്തിക്കാട് വഴിയായിരുന്നു യാത്ര.

സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാർ ബോം‌ബെക്ക്‌ കൂടുമാറിയപ്പോഴായിരുന്നു കുട്ടോത്തെ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാർ പള്ളിയിൽ വന്നത്.കണ്ടം പറമ്പിൽ അഹമ്മദ്‌ക്കയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചത്.

മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി ദർ‌സിലെ പഠിതാക്കൾ‌ക്കിടയിൽ ഞാൻ ജൂനിയറായിരുന്നു. പൊന്നേങ്കടത്തെ സുലൈമുക്കയും,പുതിയപുര ഖമറുക്കയും ആയിരുന്നു  സീനിയറുകൾ. തെക്കെയിലെ അന്തമുക്ക, ഉസ്‌താദിന്റെ വലം കയ്യും സഹായിയും ആയിരുന്നു. ഓർ‌ക്കാൻ മധുരമുള്ള നല്ലൊരു കാലം.

ഹൈസ്‌കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്‌ ശേഷം ബോംബയിൽ കച്ചവടം നടത്തിയിരുന്ന പിതാവിനൊപ്പം ചേർന്നു.ബോംബയിൽ സായാഹ്ന കോളേജിൽ പഠനം തുടർ‌ന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''യൗവ്വനം പ്രവാസം ..'''

1980 ഫിബ്രുവരി 15 നായിരുന്നു പ്രവാസത്തിന്റെ പ്രാരം‌ഭം.എന്നാൽ കമ്പനി രൂപീകരണവും മറ്റും നടന്നത്‌ രണ്ട്‌ വർ‌ഷങ്ങൾ‌ക്ക് ശേഷമായിരുന്നു. അതുവരെയുള്ള കാലം ഉടമയുടെ റുവൈസിലുള്ള അതിഥി മന്ദിരത്തിൽ കഴിയാനായിരുന്നു നിയോഗം.ഖത്തറിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായ ദോഹയിൽ നിന്നും നൂറിലേറെ കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ്‌ റുവൈസ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.ഏകദേശം ബഹറൈനുമായി അഭിമുഖം നിൽ‌ക്കുന്ന പഴയ കാല ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്‌ റുവൈസ്.ഇവിടെ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ കിഴക്കു ഭാഗത്ത്‌ കടലോരത്താണ്‌ പ്രസ്‌തുത അതിഥി മന്ദിരം.

1982 മുതൽ 1999 വരെ പാദരക്ഷകളിൽ കീർ‌ത്തികേട്ട തമീമ ട്രേഡേഴ്‌സിന്റെ ദിവാൻ സ്‌ടീറ്റ് ശാഖ,2000 മുതൽ 2005 വരെ സിറ്റി ശാഖ,2006 മുതൽ 2019 വരെ ഓഫീസ് അഡ്‌മിൻ, 2020 മുതൽ 2025 വരെ ട്രേഡിങ് ഡിവിഷൻ തുടങ്ങി യഥാക്രമം തമീമയുടെ വിവിധ വകുപ്പുകളിൽ സേവനം ചെയ്‌തു.'''2026 ൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടിനു ശേഷം പുതിയ ചില തീരുമാനങ്ങളിലെത്തി.'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ ദോഹയിലെ ഫാമിലി കമ്പ്യൂട്ടർ എന്ന സാങ്കേതിക വിജ്ഞാന ശാഖയിൽ നിന്നും കമ്പ്യൂട്ടർ പരിജ്ഞാനം നേടുകയും വെബ്‌ ഡവലപ്‌മന്റ്‌ കോഴ്‌സ്‌ പൂർ‌ത്തിയാക്കുകയും ചെയ്‌തു.1999 അവസാനത്തിൽ മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ ദ്വിഭാഷ വെബ്‌സൈറ്റ് (മലയാളം ഇംഗ്‌ളീഷ്‌)ലോഞ്ച് ചെയ്‌തുകൊണ്ടായിരുന്നു ഇന്റർനെറ്റ്‌ ലോകത്തേക്കുള്ള പടികയറ്റം.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

തൂലിക,കവിത,രചന,സാമൂഹികം എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ മഞ്ഞിയിൽ എന്ന ബ്‌ളോഗ് ഓൺലൈൻ ലോകത്ത്‌ പ്രസിദ്ധമാണ്‌.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.

2003 ൽ കാലിക്കറ്റ്‌ സർവകലാശാലയുടെ വിദൂരവിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിവഴി ഉപരി പഠനം പൂർത്തീകരിച്ചു വരുമ്പോഴായിരുന്നു ദീർഘകാല അവധിയിൽ നാട്ടിൽ കഴിയേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായത്. തന്റെ കഴിവുകൾ കൊണ്ട്‌ സഹൃദയരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയ മൂത്ത പുത്രൻ അബ്‌സ്വാർ എന്ന പ്രതിഭയുടെ ആകസ്‌മിക വിയോഗം.

പ്രസംഗം എഴുത്ത് എന്നീ രംഗങ്ങളിൽ അബ്‌സ്വാർ നടത്തിയ മികവ്` സമാനതകളില്ലാത്തവയായിരുന്നു. മഞ്ഞിയിൽ കുടുംബത്തിനപ്പുറം സമൂഹത്തിനൊന്നടങ്കം ഇന്നും വേദനയൂറുന്ന ഓർ‌മയാണ്‌ അബ്‌സാർ.ഈ ബാലപ്രതിഭയുടെ ഓർമകൾ രചനകൾ എന്നിവ പകർത്തിയ ബ്ളോഗ് ഏറെ വായനക്കാരുള്ള ഒന്നാണ്‌.

അബ്‌സ്വാറിന്റെ രചനകൾ മണിദീപം എന്ന സമാഹാരം ഐ.പി.എച്‌ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2003ൽ കേരളപ്പിറവി ദിവസം ശൈഖ്‌ മുഹമ്മദ്‌ കാരക്കുന്നും ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാടും ചേർ‌ന്നായിരുന്നു പുസ്‌തകത്തിന്റെ പ്രകാശന കർ‌മ്മം നിർ‌വഹിച്ചത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''അന്വേഷണങ്ങളും അം‌ഗീകാരങ്ങളും...'''

2009 ൽ എഫ്‌.സി.സി യും ഖത്തർ ഇന്ത്യൻ മീഡിയ ഫോറവും സം‌യുക്തമായി ഒരുക്കിയ ജേർ‌ണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തു.പ്രതീപ്‌ മേനോൻ (അമൃത) യായിരുന്നു നേതൃത്വം നൽ‌കിയത്. ജേർണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പ്‌ സമാപന ദിവസം കമലാ സുരയ്യയുടെ മൂത്ത മകൻ എം.ഡി.നാലപ്പാട്‌ സംബന്ധിച്ചിരുന്നു. ജേർണലിസം വർക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തവർ‌ക്കുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചതും എം.ഡി നാലപ്പാടായിരുന്നു. കൂടാതെഎൻ.പി ഹാഫിസ് മുഹമ്മദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരുക്കിയ പ്രത്യേക കൗൺ‌സിലിങ് കോഴ്‌സ് പൂർ‌ത്തിയാക്കാനും സാധിച്ചിരുന്നു.

വിവിധ തലത്തിൽ നിന്നുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ 1980 കളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2017 ൽ തിരുനെല്ലുർ കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്‌കാരത്തിനും 2018 ൽ കലാകായിക സാം‌സ്‌കാരിക വേദിയായ മുഹമ്മദൻ‌സ്‌ ഖത്തറിന്റെ സമഗ്ര സം‌ഭാവനക്കുള്ള എക്‌സലൻസി അവാർ‌ഡിനും 2019 ൽ നന്മ തിരുനെല്ലുരിന്റെ ഗ്രാമീൺ മീഡിയ അവാർ‌ഡിനും കൂടതെ തനിമ ഖത്തർ ,പ്രവാസി വെൽഫെയർ &amp; കൾച്ചറൽ ഫോറം തുടങ്ങിയ വിവിധ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആദരവിനും അംഗീകാരത്തിനും അർ‌ഹനായി.

2023 ൽ മലയാളി ഗൾഫ് സാം‌സ്‌ക്കാരിക അടയാളങ്ങൾ എന്ന ബ്രഹൃദ് സമാഹാരത്തിൽ ഒരു അധ്യായം ചേർ‌ക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. തൊണ്ണൂറുകളിലും 2024 ലും എന്റെ  മാണിക്യച്ചെപ്പ്, മഞ്ഞുതുള്ളികൾ തുടങ്ങിയ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ യഥാക്രമം പ്രിയപ്പെട്ട കവികൾ കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷും, പ്രെഫ. സച്ചിദാനന്ദൻ സാറും പ്രകാശനം ചെയ്‌തു.

കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഡി 4 മീഡിയയുടെ ഇന്റർനെറ്റ്‌ പോർട്ടലിൽ ദീർ‌ഘകാലം നെറ്റുലകം പക്തി കൈകാര്യം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.മത സാമൂഹ്യ സാം‌സ്‌ക്കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ സമകാലിക വിഷയങ്ങളിൽ നൂറുകണക്കിന്‌ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി.പ്രവാസ ലോകത്തെ മലയാളം റേഡിയോകളിൽ വിശേഷകാല പരിപാടികളിലെ ശബ്‌ദ സാന്നിധ്യമാണ്‌.

ഖത്തറിന്റെ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിലെ വളർ‌ച്ചയും ഉയർ‌ച്ചയും എന്നതിലുപരി  അതിനൂതനമായ  പരിഷ്‌കരണ ഭൂമികയിലേക്ക് ഒരു രാജ്യം പടിപടിയായി ഉയർ‌ന്നുവന്നതിന്ന്‌ സാക്ഷിയാകാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തെളിച്ചു പറഞ്ഞാൽ ഗ്രാമീണതയുടെ നിഷ്‌കളങ്ക നിശബ്‌ദതയിൽ നിന്നും അത്യാധുനികതയുടെ നിറം പകർ‌ന്ന പളപളപ്പിലേക്കും ബഹളങ്ങളിലേക്കും ഒരു നാഗരികത വളർ‌ന്നു വികസിച്ചതിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ ഗൃഹതുരതയോടെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു കിടപ്പുണ്ട്.പ്രകാശനം ചെയ്യാനിരിക്കുന്ന പ്രവാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൃതികളിൽ അതെല്ലാം അവസരോചിതം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ചില രചനകൾ അണിയറയിൽ പുരോഗമിക്കുന്നു.നാട്ടു ചരിത്രവും മറ്റു ലേഖന സമാഹാരങ്ങളും താമസിയാതെ മഷിപുരളും.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാകാരന്മാരുടെ വേദി...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അസോസിയേഷൻ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്ന കലാ പരിപാടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്‌ സഹകരിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്ത് അരങ്ങേറിയിരുന്ന നാടകങ്ങളിൽ ഗാനങ്ങൾ,മറ്റ്‌ നാടൻ മപ്പിളാ കലാരൂപങ്ങൾ‌ തുടങ്ങിയവയുടെ രചനകളിലും സജീവമായിരുന്നു.ഖത്തറിൽ ആദ്യമായി വില്ല്‌ പാട്ട്‌, ഉടുക്ക്‌ പാട്ട്‌,വഞ്ചിപ്പാട്ട്,ഓട്ടം തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ കേരളീയ കലാ രൂപങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിലും അവതരിപ്പിക്കുന്നലും സജീവ പങ്കാളിയായിരുന്നു.

അഡ്വ.ഖാലിദ് അറക്കൽ എ.വി.എം ഉണ്ണി കൂട്ടു കെട്ടിൽ ഒട്ടനവധി നാടകങ്ങൾ അരങ്ങ് തകർ‌ത്ത കലാകാലം.ദോഹയിൽ അരങ്ങേറിയ ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിലെ ഗാന രചന മഞ്ഞിയിൽ തൂലികയിൽ നിന്നായിരുന്നു.

ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ...

കയ്യിലെരിയുന്നുണ്ട്‌‌ കൈതിരി 

തുടങ്ങിയ നാടക ഗാനങ്ങൾ ജനപ്രിയങ്ങളായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രവാസികളുടെ കഥപറയുന്ന നാടകങ്ങൾ‌ക്ക് വേണ്ടി രചിച്ച രചനകൾക്ക്‌,ഖാലിദ് വടകരയുടെ ഭാവാത്മകമായ സം‌ഗീതവും പ്രമോദ് ഐ.സി.ആർ.സിയുടെ ഹൃദ്യമായ പശ്ചാത്തല സം‌ഗീതവും ചേർ‌ന്നപ്പോൾ ആസ്വാദകലോകം ഹൃദയപൂർ‌വ്വം സ്വീകരിച്ചു..

തൊണ്ണൂറുകളുടെ അവസാനം മുതലാണ്‌ മീഡിയകളുടെ വളർ‌ച്ചക്ക് അതിശീഘ്രം തിരികൊളുത്തപ്പെട്ടത്. പൊതുവേദികളും ഒത്തു ചേരലുകളും ഒരു ഉത്സവ പ്രതീതിയോടെയായിരുന്നു പ്രവാസികൾ ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. വർ‌ത്തമാനകാലത്തിരുന്ന് തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോൾ,പരസ്‌പര സ്നേഹ സൗഹാർ‌ദ്ദ ബന്ധങ്ങളുടെ തെളിമയും തനിമയും നിറഞ്ഞ സമ്പന്നമായ കാലം ഒരു പഴങ്കഥയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

എമ്പതുകളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും സി.ഐ.സിയുടെ കലാസാഹിത്യ സർ‌ഗാത്മകതയുടെ മുഖം എല്ലാ അർ‌ഥത്തിലും നിറഞ്ഞു നിന്ന നാളുകളായിരുന്നു.

എ.വി.എം ഉണ്ണിയുടെ ഉമറുബ്‌നു അബ്‌ദിൽ അസീസ് എന്ന ചരിത്രാഖ്യായികയ്ക്ക് വേണ്ടി ഗാനങ്ങൾ എഴുതാനുള്ള ഭാഗ്യവും ലഭിച്ചിരുന്നു.

എസ്.എ.എം ബഷീറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സഹൃദയരായ കലാകാരന്മാരുടെ സംഗമ വേദിയായി ഐ.സി.ആർ.സി പൂത്തുലഞ്ഞ് നിന്ന അവിസ്‌മരണീയ കാലം ഗൃഹാതുരതയോടെ ഇപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.

നാടക ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഐ.സി.ആർ.സി കലാകാരന്മാരിൽ എടുത്ത് പറയാവുന്ന പ്രതിഭകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു വിനയാന്വിതനായ ഖാലിദ് വടകര.ഭൂമി അറിയാതെ നടന്നു പോകുന്ന നിഷ്‌കളങ്കനായ കലാകാരൻ.സൗമ്യനായ ഖാലിദ് വിടപറഞ്ഞ വാർ‌ത്ത ഏറെ വേദനയോടെയായിരുന്നു വായിച്ചത്.

ഖാലിദ് വടകരയുടെ സ്‌മരണാർ‌ഥം ഇശൽ‌മാല ഖത്തർ ഒരു സം‌ഗീത മെഹ്‌ഫിൽ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത വേദിയിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്ന താരമായിരുന്നു സ്‌നേഹസമ്പന്നനായ ഗായകൻ മശ്‌ഹൂദ് തങ്ങൾ.

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അരങ്ങിലെത്തിയ ഇടത്താവളം എന്ന നാടകത്തിലെ ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ എന്ന ഗാനം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയത് ഖാലിദ് വടകരയായിരുന്നു. ഈ ഗാനത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം അനുസ്‌മരണ വേദിയിൽ പ്രിയപ്പെട്ട തങ്ങളുടെ ശബ്‌ദത്തിൽ പുനർ‌ജനിച്ചപ്പോൾ മനസ്സിലൂടെ മിന്നിമറഞ്ഞ വികാരവായ്‌പുകൾ പകർ‌ത്താൻ സാധിക്കുകയില്ല.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''റുമേല...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ കുടും‌ബത്തോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്നത് പഴയ റുമേലയിലായിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാം വിശാലമായ ബിദ പാർ‌ക്കിന്റെ ഭാഗമായി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.ഖത്തർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ നിന്നും അധികമൊന്നും ദൂരത്തിലല്ലാതെ ഒരു ഭാഗത്ത് ഇതര മതവിഭാഗങ്ങൾ‌ക്കുള്ള ശ്‌മശാനഭൂമിയും ചെറിയ ദേവാലയവും ഉണ്ടായിരുന്നു. കോർ‌ണിഷിനോട് അഭിമുഖമായി ഒരു ഭാഗത്ത് ചിരപുരാതനമായൊരു പള്ളിയുണ്ട്.ഒരു കാലത്ത് മൃതശരീരങ്ങൾ സം‌സ്‌കരിച്ചിരുന്നത് ഈ പള്ളിയുടെ ഓരത്ത് പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയ ഇടത്തിലായിരുന്നു.ഈ പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ‌ചകളിൽ ജുമുഅ‌ക്ക് ശേഷം ഒരു ഖുർ‌ആൻ പഠന പരമ്പരക്ക് നേതൃത്വം നൽ‌കിയിരുന്നു.

കേരളത്തിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവന്ന പ്രത്യേക ഇനം മരങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ഈ പൗരാണിക പള്ളി ഇന്നും പഴയ പ്രൗഡി നഷ്‌ടപ്പെടാത്ത വിധം പുനർ‌നിർ‌മിച്ചിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''സാമൂഹ്യ രം‌ഗം...'''

1992ൽ മുല്ലശ്ശേരി മേഖലയിലെ മഹല്ലുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ പാവറട്ടി ആസ്ഥാനമാക്കി ഉദയം പഠനവേദിയ്‌ക്ക്‌ രൂപം കൊടുക്കുന്നതിൽ പ്രദേശത്തെ സഹൃദയരോടൊപ്പം സഹകരിച്ചു.നന്മയുടെ പ്രബോധകരിൽ നിന്നും പ്രസാരകരിൽ നിന്നും ഊർജവും ആർജവവും നേടിയെടുത്ത ഒരു കൊച്ചു സംഘമാണ് ഇതിന്റെ ബീജാവാപം നടത്തിയത്.

പ്രവർ‌ത്തന നൈരന്തര്യമില്ലാതെ ദീർ‌ഘ കാലം നിശ്ചലമായിരുന്ന ഖത്തറിലെ തിരുനെല്ലൂർ പ്രവാസി കൂട്ടായ്‌മയെ പ്രവർ‌ത്തന സജ്ജമാക്കുന്നതിൽ നിർ‌ണ്ണായക പങ്കു വഹിച്ചു.

2006 ൽ അബു കാട്ടിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രഥമ അസോസിയേഷൻ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറി പദവും പിന്നീടുള്ള കാലയളവുകളിൽ വിവിധ നേതൃ പദവികളും അലങ്കരിച്ചു.

സ്വന്തം ഗ്രാമമായ തിരുനെല്ലൂരിനെ അടുത്തറിയാനുതകുന്ന സൈറ്റും പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മയായ ഉദയം പഠനവേദിയുടെ പേജും ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചു പറ്റിയ ഓൺലൈൻ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മകളുടെയും മഹല്ല്‌ പ്രവാസി സം‌ഘടനകളുടെയും  പ്രവർ‌ത്തക സമിതികളിൽ അംഗമായിരുന്നു.

2013 ൽ ഹാജി കെ.പി അഹമ്മദ്‌ സാഹിബിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിലേയ്‌ക്ക്‌ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.  തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ വൈസ്‌ പ്രസിഡന്റ്‌ പദവിയും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.

അസോസിയേഷൻ (സി.ഐ.സി) പ്രാഥമിക അം‌ഗത്വം ലഭിച്ചത് എമ്പതുകളിലായിരുന്നു. സലീം മൗലവി കുഞ്ഞലവി സാഹിബ്‌ തുടങ്ങിയവർ അന്നത്തെ ഹൽ‌ഖയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അസോസിയേഷൻ പ്രാഥമികാം‌ഗത്വം 1989 ലും 1991 ൽ   പ്രവർ‌ത്തകനുമായി. 2020 ലാണ്‌ പ്രസ്ഥാന ക്രമപ്രരകാരം ജമാ‌അത്ത് അം‌ഗത്വത്തിന്‌ അർ‌ഹനായത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിവാഹം ..'''

1985 ഏപ്രിൽ ഒന്നിനായിരുന്നു വിവാഹം.1990 ജനുവരി 5 നായിരുന്നു ആദ്യത്തെ കൺ‌മണി അബ്‌സ്വാറിന്റെ ജനനം.പതിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ അല്ലാഹുവിലേയ്‌ക്ക്‌ യാത്രയായി.ഐ.പി എച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മണിദീപം അബ്‌സ്വാറിന്റെ കവിതാ സമാഹാരമാണ്‌.

ഐക്കപ്പറമ്പിൽ സുബൈറയാണ് നല്ല പാതി. അബ്‌സ്വാർ (മണിദീപം), അൻസാർ, ഹിബ, ഹമദ്,അമീന എന്നിവരാണ് മക്കൾ. മരുമക്കൾ:- ഷമീർ മൻ‌സൂർ നമ്പൂരിമഠം, ഇർ‌ഫാന ഇസ്‌ഹാഖ് കല്ലയിൽ.ഹിബ ഷിബിലി ബുഖാറയിൽ. പേരമക്കൾ:മുഹമ്മദ് ഫലഖ്, മുഹമ്മദ് ഫായിഖ്.അസ്‌മ നൂർ.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

Azeezmanjiyil

[[വർഗ്ഗം:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ സാധ്യതയുള്ള ഉപയോക്തൃതാളുകൾ]]</text>
      <sha1>oasirmsy0nd35slyz162lnh8rqbs6jj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676486</id>
      <parentid>4676484</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azeezmanjiyil</username>
        <id>9005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44868" sha1="pe9kvejh1u7ytnd2xmo7un5aamcl410" xml:space="preserve">{{mfd}}മഞ്ഞിയിൽ ഖാദർ,ഐഷ ദമ്പതികളുടെ പത്ത്‌ മക്കളിൽ ആറാമത്ത മകനാണ്‌ അബ്‌ദുൽ അസീസ് മഞ്ഞിയിൽ.

തൃശൂർ ജില്ലയിലെ മുല്ലശ്ശേരി തിരുനെല്ലൂർ പൗര പ്രമുഖനായിരുന്ന രായം മരക്കാർ വീട്ടിൽ മഞ്ഞിയിൽ ബാപ്പുട്ടി സാഹിബിന്റെ മകൻ ഖാദർ മഞ്ഞിയിലാണ്‌ പിതാവ്‌. 1982 ൽ പിതാവ്‌ ഇഹലോക വാസം വെടിഞ്ഞു. പാരമ്പര്യ ഭിഷഗ്വരന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്ന തൊയക്കാവ്‌ വൈദ്യ കേസരി ഏർ‌ച്ചം വീട്ടിൽ അമ്മുണ്ണി വൈദ്യരുടെ മകൾ ഐഷയാണ്‌ മാതാവ്‌.2017 ഒക്‌ടോബർ 5 നായിരുന്നു ഉമ്മയുടെ വിയോഗം.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ബാല്യവും കൗമാരവും പഠനവും'''

1966 മുതൽ 69 വരെ തിരുനെല്ലൂർ എ.എം.എൽ.പി സ്‌കൂളിലായിരുന്നു പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം.പ്രൈമറി വിദ്യാലയത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം പഠിപ്പിച്ച അധ്യാപിക ഏലിയ കുട്ടി ടീച്ചറും മദ്രസ്സയിലെ ആദ്യത്തെ അധ്യാപകൻ മൂക്കലെ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുമായിരുന്നു.മദ്രസ്സയിൽ ചേർത്തതിന്റെ ശേഷമാണ്‌ സ്‌കൂളിൽ ചേർ‌ത്തത്.പോൾ മാഷും  സരോജനി ടീച്ചറും അധ്യാപകരായിരുന്നു.

സെന്റ്‌ ആന്റണീസ്‌ പുവ്വത്തൂരിൽ അപ്പർ പ്രൈമറിയും,ഹൈസ്‌കൂൾ പഠനം 1974 - 76 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ എം.എ.എസ്.എം കലാലയത്തിലുമാണ്‌ അഭ്യസിച്ചത്‌.

പുവ്വത്തൂർ‌ സ്‌കൂളിലെ ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,ദേവകി ടീച്ചർ,മാർ‌ഗരറ്റ് ടീച്ചർ,ജോസ്‌ മാഷ്‌,ജോസഫ്‌ മാഷ്‌,ജോണി മാഷ്‌ വിശിഷ്യാ പ്രധാനാധ്യാപകൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ മാഷ്‌ തുടങ്ങിയ ആദരണീയരാവർ പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വ്വം ഓർ‌മിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്‌.

വെന്മേനാട്‌ വിദ്യാലയത്തിലെ പ്രധാനധ്യാപകനായിരുന്ന അബ്‌ദുല്ല കുട്ടിമാഷ്‌, അബൂബക്കർ മാഷ്‌,മുഐമിൻ മാഷ്‌,ജോർ‌ജ്‌ മാഷ്‌,വിജയൻ മാഷ്‌,ഇട്ടൂപ്പുണ്ണി സാർ,ജമീല ടീച്ചർ,ഐഷ ടീച്ചർ,ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,സരോജിനി ടീച്ചർ,പത്മിനി ടീച്ചർ തുടങ്ങിയ അധ്യാപക അധ്യാപികമാരും ഓർ‌മകളിലെ താരങ്ങൾ തന്നെ.

1973 ൽ മദ്രസാ പഠനത്തിനു വിരാമമിട്ടു.ശേഷം ജമാലുദ്ദീൻ മുസ്‌ല്യാർ, കൂറ്റനാട്‌ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാർ എന്നിവരുടെ ദർസിൽ തിരുനെല്ലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദിലും തുടർ‌ന്ന്‌ ഏകദേശം ഒരു വർ‌ഷം കുടും‌ബ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ (മസ്‌ജിദ്‌ തഖ്‌വ) പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ കൂടെയും ദർ‌സിൽ ചേർ‌ന്നു.ഇടക്ക്‌ വെച്ച്‌ ദർസ്‌ പഠനം നിന്നു.വീണ്ടും 76/77 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ കുട്ടോത്ത്‌ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാരുടെ ശിക്ഷണത്തിൽ പഠിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചിരുന്നു.

ബോംബെയിലും പ്രവാസകാലത്തും ഔദ്യോഗിക അനൗദ്യോഗിക വിദ്യാഭ്യാസം തുടർ‌ന്നു പോന്നു.ഖുർ‌ആനിക വിജ്ഞാന സമ്പാദനത്തിലെ വഴികാട്ടികളിൽ ഏറെ സ്‌മരിക്കപ്പെടുന്ന ആദരണീയ വ്യക്തിത്വങ്ങളാണ്‌ കെ.അബ്‌ദുല്ല ഹസനും എം.വി മുഹമ്മദ് സലീം മൗലവിയും.

പരമ്പരാഗത പള്ളി ദർ‌സ് പഠനത്തിലൂടെ വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കാനൊ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാനൊ കഴിയാതെ പോയ അറബി ഭാഷാ പരിജ്ഞാനം മദീന യൂനിവാഴ്‌സിറ്റിയുടെ വ്യ്വസ്ഥാപിതമായ ഓൺ‌ലൈൻ പഠന സം‌വിധാനങ്ങളിലൂടെ പരിപോഷിപ്പിച്ചു.

മഹാമാരിയുടെ പ്രതിസന്ധികാലത്ത്,ഓൺ ലൈൻ പഠന സൗകര്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി വിവിധ കോഴ്‌സുകൾ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഡോ.സാഫിർ, ഡോ.അബ്‌‌ദുൽ വാസീഹ് എന്നിവർ അധ്യാപകരായിരുന്നു. എല്ലാ ഗുരുവര്യന്മാരെയും പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വം സ്‌മരിക്കുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ദർ‌സും പഠനമനങ്ങളും...'''

പക്വമതിയായ ഒരു ഉസ്‌താദിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട്‌ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി എപ്പോഴും ധന്യമായിരുന്നു.

പൊന്നാനിക്കാരനായ മുഹമ്മദലി മുസ്‌ലിയാരുടെ ചിത്രം ഇപ്പോഴും മനസ്സിലുണ്ട്.തുടർ‌ച്ചയായി യാത്രക്കാരനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ചുരുങ്ങിയ ദിവസങ്ങൾ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെട്ടിരുന്നു.

വടക്കന്റെ കായിൽ ഹം‌സക്കയായിരുന്നു പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരെ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിലേക്ക് നിയോഗിച്ചത്. മുസ്‌ല്യാരുടെ വീട്ടിൽ പെരിഞ്ഞനത്ത് ദിവസങ്ങളോളം പോയി താമസിച്ചതൊക്കെ ഓർ‌മ്മയിൽ നിറഞ്ഞു നിൽ‌ക്കുന്നുണ്ട്. ഏനാമാവ്‌ കടവ് വരെ ബസ്സുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.പാലം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.കടത്തു കടന്ന്‌ അക്കരെ പോകണം.മണലൂർ കാഞ്ഞാണി അന്തിക്കാട് വഴിയായിരുന്നു യാത്ര.

സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാർ ബോം‌ബെക്ക്‌ കൂടുമാറിയപ്പോഴായിരുന്നു കുട്ടോത്തെ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാർ പള്ളിയിൽ വന്നത്.കണ്ടം പറമ്പിൽ അഹമ്മദ്‌ക്കയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചത്.

മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി ദർ‌സിലെ പഠിതാക്കൾ‌ക്കിടയിൽ ഞാൻ ജൂനിയറായിരുന്നു. പൊന്നേങ്കടത്തെ സുലൈമുക്കയും,പുതിയപുര ഖമറുക്കയും ആയിരുന്നു  സീനിയറുകൾ. തെക്കെയിലെ അന്തമുക്ക, ഉസ്‌താദിന്റെ വലം കയ്യും സഹായിയും ആയിരുന്നു. ഓർ‌ക്കാൻ മധുരമുള്ള നല്ലൊരു കാലം.

ഹൈസ്‌കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്‌ ശേഷം ബോംബയിൽ കച്ചവടം നടത്തിയിരുന്ന പിതാവിനൊപ്പം ചേർന്നു.ബോംബയിൽ സായാഹ്ന കോളേജിൽ പഠനം തുടർ‌ന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വായനാലോകം ...'''

കൗമാരം വിട്ടുണരുമ്പോൾ തന്നെ  ഒരു പരന്ന വായനയുടെ ശീലം എന്നെ പിടികൂടിയിരുന്നു. പത്താം തരം കഴിയുന്നതിന്നു  മുമ്പുതന്നെ വായനയുടെ വിശാലമായ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.എഴുപതുകളുടെ അവസാനം ഇന്നലെക്കഴിഞ്ഞതു പോലെ മനസ്സിലുണ്ട്‌.

പ്രദേശത്തെ ചുക്കുബസാർ,പുവ്വത്തൂർ,പാവറട്ടി,കാക്കശ്ശേരി തുടങ്ങിയ ഗ്രാമീണ വായന ശാലകളിൽ ഹൈസ്‌കൂൾ പഠന കാലത്ത്‌ തന്നെ അം‌ഗത്വമുണ്ടായിരുന്നു..പത്താം തരം കഴിയും മുമ്പ്‌ തന്നെ പ്രസിദ്ധങ്ങളായ ഒട്ടേറെ ക്ലാസ്സിക്കുകളും - വിശുദ്ധഖുർ‌ആൻ പരിഭാഷയും വായിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഖുർ‌‌ആൻ പരിഭാഷ വായിച്ചതിന്റെ പ്രതികരണമായിരുന്നു മാണിക്യ ചെപ്പ്‌ എന്ന കവിത.ഈ കവിതയുടെ പേരിലാണ്‌ തൊണ്ണൂറുകളിൽ ഒരു കവിതാ സമാഹാരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്‌.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാലോകം ...'''

പതിനേഴാമത്തെ വയസ്സിൽ 1977 ൽ തിരുനെല്ലൂരിലേയും സമീപ പ്രദേശത്തേയും കലാകാരന്മാർ ഒരുക്കിയ ശാസ്‌ത്രീയ സംഗീത പ്രാധാന്യമുള്ള നാടകത്തിന്‌ ഗാനങ്ങളെഴുതാനുള്ള അവസരമാണ്‌ കലാ സാഹിത്യ രംഗത്തേയ്‌ക്കുള്ള കടന്നു വരവിന്റെ പ്രാരംഭം.രാഗം പുവ്വത്തൂരിലെ വേലായുധൻ വേപ്പുള്ളി ആയിരുന്നു സംഗീത സംവിധാനം നിർവഹിച്ചത്‌. സംഗീത സംവിധാന മേഖലയിൽ പ്രസിദ്ധനായ മോഹൻ സിത്താരയെപ്പോലെയുള്ള കലാകാരന്മരുടെ ആദ്യ കാല സംഗീതക്കളരിയായിരുന്നു ഇത്.പ്രസ്‌‌തുത കലാ സമിതിയുടെ തന്നെ വഴികാട്ടിയും ഗുരുവുമായ പ്രസിദ്ധ ഗായകൻ കെ.ജി സത്താറിന്റെ ശബ്‌ദത്തിൽ ആകശവാണിവിയിലൂടെ രചനകൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.

മക്കത്ത് പൂത്ത പൂവിൻ മണമിന്നും തീർ‌ന്നില്ലാ ...മദീനത്ത് മാഞ്ഞ ഖമറിൻ പ്രഭയിന്നും മാഞ്ഞില്ലാ.. ഏറെ പ്രസിദ്ധിനേടിയ വരികളാണ്‌.

ബോംബെയിൽ നിന്നിറങ്ങിയിരുന്ന ഗൾഫ് മലയാളി മാഗസിനിൽ നിന്നു തുടങ്ങി നിരവധി ഓൺലൈൻ പോർ‌ട്ടലുകളിലും ആനുകാലികങ്ങളിലും എഴുതുന്നുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വഴിത്തിരിവ്...'''

1977 ഒരു റമദാൻ മാസം.പി.കെ റഹീം സാഹിബിന്റെ ആഥിത്യം സ്വീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തൃശൂർ അലങ്കാർ റസ്റ്റോറന്റിൽ നിന്നായിരുന്നു നോമ്പു തുറന്നത്.ഒരുമിച്ച്‌ മഗ്‌രിബ്‌ നമസ്‌കരിച്ച്‌ വളരെ കുറഞ്ഞ സമയത്തെ സം‌ഭാഷണവും ഇടപഴക്കവും മാത്രം.യാത്ര പറഞ്ഞു പോരുമ്പോൾ മേൽ വിലാസം ആവശ്യപ്പെട്ടു.അതു കൊടുത്തു.കൂട്ടത്തിൽ രണ്ട്‌ പുസ്‌തകങ്ങളും തന്നു.

ഒന്ന് വളരെ ചെറിയ ഒരു പുസ്‌തകവും മറ്റൊന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട മതം എന്ന പുസ്‌തകവും ആയിരുന്നു.ചെറിയ പുസ്‌തകം ബസ്സിലിരുന്നു തന്നെ ഏകദേശം വായിച്ചു തീർ‌ത്തു.ദാഹം തീർ‌ത്തു വെള്ളം കുടിക്കും പോലെ.മറ്റൊന്നു താമസിയാതെ വായിച്ചു തുടങ്ങി.ഇതോടെ ഞാൻ അന്വേഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന വായനാ ലോകം മലർ‌ക്കെ തുറന്ന പ്രതീതി.പിന്നെ തപാലിൽ പ്രബോധനവും വരാൻ തുടങ്ങി.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിനോദവും വിജ്ഞാനവും...'''

1970 -1980 കളിൽ തിരുനെല്ലൂരിന്റെ വടക്കും തെക്കും ഉള്ള അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ വഴി രണ്ട്‌ ചെറുപ്പക്കാർ (മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുടെ മകൻ അബ്‌ദുറഹിമാൻ കേലാണ്ടത്ത് പാടൂർ.അബ്‌ദുറഹിമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ മൂത്തമകൻ മുഹ്‌യിദ്ദീൻ നാലകത്ത്‌ പൈങ്കണ്ണിയൂർ) . തുടങ്ങി വെച്ച ധാർമ്മിക പ്രബോധന പ്രചാരണ പരിപാടികളിൽ ഭാഗഭാക്കാകാൻ  സാധിച്ചിരുന്നു.

വിനോദത്തോടൊപ്പം വൈജ്ഞാനികമായ ചർ‌ച്ചകളുമായി മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ ഒത്തു കൂടിയിരുന്ന പ്രിയപ്പെട്ടവർ ഇന്നും അക്കാലത്തെ സാഹോദര്യ സൗഹൃദങ്ങളെ ഓർ‌ക്കുന്നുണ്ടാകാം.ജലാലുദ്ദീൻ ആർ.വി,ജലീൽ വി.എസ്,ഷം‌സുദ്ദീൻ തറയിൽ,അബ്‌ദുസ്സലാം അബ്‌ദുല്ല,ഉമർ പൊന്നേങ്കടത്ത്,അബ്‌ദുല്ലക്കുട്ടി തെക്കെയിൽ ഒക്കെ പ്രസ്‌തുത കൗമാര കൂട്ടായ്‌മയിലെ അം‌ഗങ്ങളായിരുന്നു.വാരാന്ത്യത്തിൽ പാടൂർ കാരാകോസ് പള്ളിയിൽ ഒരുമിച്ചു കൂടിയിരുന്നവരിൽ തിരുനെല്ലൂർ പടിഞ്ഞാറെ കരയിലുള്ള റഷീദ് ഖാലിദ്, ഇഖ്‌ബാൽ വേത്തിൽ,കണ്ടം പറമ്പിൽ സഹോദരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി ഓർ‌ക്കുന്നു.

പലരും പലവഴി പിരിഞ്ഞു. മുഹ്‌യിദ്ദീൻ സാഹിബിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ തിരുനെല്ലൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ നടന്നിരുന്നു.1982 ഒക്‌ടോബർ മാസത്തിലാണ്‌ ഇസ്‌ലാമിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അംഗീകൃത വിദ്യാർത്ഥി വിഭാഗമായ എസ്‌.ഐ.ഒ രൂപം കൊണ്ടത്‌.അതേ കാലയളവിൽ തന്നെ തിരുനെല്ലൂരിലും യൂണിറ്റ്‌ രൂപീകരിച്ചിരുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''യൗവ്വനം പ്രവാസം ..'''

1980 ഫിബ്രുവരി 15 നായിരുന്നു പ്രവാസത്തിന്റെ പ്രാരം‌ഭം.എന്നാൽ കമ്പനി രൂപീകരണവും മറ്റും നടന്നത്‌ രണ്ട്‌ വർ‌ഷങ്ങൾ‌ക്ക് ശേഷമായിരുന്നു. അതുവരെയുള്ള കാലം ഉടമയുടെ റുവൈസിലുള്ള അതിഥി മന്ദിരത്തിൽ കഴിയാനായിരുന്നു നിയോഗം.ഖത്തറിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായ ദോഹയിൽ നിന്നും നൂറിലേറെ കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ്‌ റുവൈസ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.ഏകദേശം ബഹറൈനുമായി അഭിമുഖം നിൽ‌ക്കുന്ന പഴയ കാല ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്‌ റുവൈസ്.ഇവിടെ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ കിഴക്കു ഭാഗത്ത്‌ കടലോരത്താണ്‌ പ്രസ്‌തുത അതിഥി മന്ദിരം.

1982 മുതൽ 1999 വരെ പാദരക്ഷകളിൽ കീർ‌ത്തികേട്ട തമീമ ട്രേഡേഴ്‌സിന്റെ ദിവാൻ സ്‌ടീറ്റ് ശാഖ,2000 മുതൽ 2005 വരെ സിറ്റി ശാഖ,2006 മുതൽ 2019 വരെ ഓഫീസ് അഡ്‌മിൻ, 2020 മുതൽ 2025 വരെ ട്രേഡിങ് ഡിവിഷൻ തുടങ്ങി യഥാക്രമം തമീമയുടെ വിവിധ വകുപ്പുകളിൽ സേവനം ചെയ്‌തു.'''2026 ൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടിനു ശേഷം പുതിയ ചില തീരുമാനങ്ങളിലെത്തി.'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ ദോഹയിലെ ഫാമിലി കമ്പ്യൂട്ടർ എന്ന സാങ്കേതിക വിജ്ഞാന ശാഖയിൽ നിന്നും കമ്പ്യൂട്ടർ പരിജ്ഞാനം നേടുകയും വെബ്‌ ഡവലപ്‌മന്റ്‌ കോഴ്‌സ്‌ പൂർ‌ത്തിയാക്കുകയും ചെയ്‌തു.1999 അവസാനത്തിൽ മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ ദ്വിഭാഷ വെബ്‌സൈറ്റ് (മലയാളം ഇംഗ്‌ളീഷ്‌)ലോഞ്ച് ചെയ്‌തുകൊണ്ടായിരുന്നു ഇന്റർനെറ്റ്‌ ലോകത്തേക്കുള്ള പടികയറ്റം.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

തൂലിക,കവിത,രചന,സാമൂഹികം എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ മഞ്ഞിയിൽ എന്ന ബ്‌ളോഗ് ഓൺലൈൻ ലോകത്ത്‌ പ്രസിദ്ധമാണ്‌.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.

2003 ൽ കാലിക്കറ്റ്‌ സർവകലാശാലയുടെ വിദൂരവിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിവഴി ഉപരി പഠനം പൂർത്തീകരിച്ചു വരുമ്പോഴായിരുന്നു ദീർഘകാല അവധിയിൽ നാട്ടിൽ കഴിയേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായത്. തന്റെ കഴിവുകൾ കൊണ്ട്‌ സഹൃദയരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയ മൂത്ത പുത്രൻ അബ്‌സ്വാർ എന്ന പ്രതിഭയുടെ ആകസ്‌മിക വിയോഗം.

പ്രസംഗം എഴുത്ത് എന്നീ രംഗങ്ങളിൽ അബ്‌സ്വാർ നടത്തിയ മികവ്` സമാനതകളില്ലാത്തവയായിരുന്നു. മഞ്ഞിയിൽ കുടുംബത്തിനപ്പുറം സമൂഹത്തിനൊന്നടങ്കം ഇന്നും വേദനയൂറുന്ന ഓർ‌മയാണ്‌ അബ്‌സാർ.ഈ ബാലപ്രതിഭയുടെ ഓർമകൾ രചനകൾ എന്നിവ പകർത്തിയ ബ്ളോഗ് ഏറെ വായനക്കാരുള്ള ഒന്നാണ്‌.

അബ്‌സ്വാറിന്റെ രചനകൾ മണിദീപം എന്ന സമാഹാരം ഐ.പി.എച്‌ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2003ൽ കേരളപ്പിറവി ദിവസം ശൈഖ്‌ മുഹമ്മദ്‌ കാരക്കുന്നും ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാടും ചേർ‌ന്നായിരുന്നു പുസ്‌തകത്തിന്റെ പ്രകാശന കർ‌മ്മം നിർ‌വഹിച്ചത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''അന്വേഷണങ്ങളും അം‌ഗീകാരങ്ങളും...'''

2009 ൽ എഫ്‌.സി.സി യും ഖത്തർ ഇന്ത്യൻ മീഡിയ ഫോറവും സം‌യുക്തമായി ഒരുക്കിയ ജേർ‌ണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തു.പ്രതീപ്‌ മേനോൻ (അമൃത) യായിരുന്നു നേതൃത്വം നൽ‌കിയത്. ജേർണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പ്‌ സമാപന ദിവസം കമലാ സുരയ്യയുടെ മൂത്ത മകൻ എം.ഡി.നാലപ്പാട്‌ സംബന്ധിച്ചിരുന്നു. ജേർണലിസം വർക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തവർ‌ക്കുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചതും എം.ഡി നാലപ്പാടായിരുന്നു. കൂടാതെഎൻ.പി ഹാഫിസ് മുഹമ്മദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരുക്കിയ പ്രത്യേക കൗൺ‌സിലിങ് കോഴ്‌സ് പൂർ‌ത്തിയാക്കാനും സാധിച്ചിരുന്നു.

വിവിധ തലത്തിൽ നിന്നുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ 1980 കളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2017 ൽ തിരുനെല്ലുർ കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്‌കാരത്തിനും 2018 ൽ കലാകായിക സാം‌സ്‌കാരിക വേദിയായ മുഹമ്മദൻ‌സ്‌ ഖത്തറിന്റെ സമഗ്ര സം‌ഭാവനക്കുള്ള എക്‌സലൻസി അവാർ‌ഡിനും 2019 ൽ നന്മ തിരുനെല്ലുരിന്റെ ഗ്രാമീൺ മീഡിയ അവാർ‌ഡിനും കൂടതെ തനിമ ഖത്തർ ,പ്രവാസി വെൽഫെയർ &amp; കൾച്ചറൽ ഫോറം തുടങ്ങിയ വിവിധ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആദരവിനും അംഗീകാരത്തിനും അർ‌ഹനായി.

2023 ൽ മലയാളി ഗൾഫ് സാം‌സ്‌ക്കാരിക അടയാളങ്ങൾ എന്ന ബ്രഹൃദ് സമാഹാരത്തിൽ ഒരു അധ്യായം ചേർ‌ക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. തൊണ്ണൂറുകളിലും 2024 ലും എന്റെ  മാണിക്യച്ചെപ്പ്, മഞ്ഞുതുള്ളികൾ തുടങ്ങിയ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ യഥാക്രമം പ്രിയപ്പെട്ട കവികൾ കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷും, പ്രെഫ. സച്ചിദാനന്ദൻ സാറും പ്രകാശനം ചെയ്‌തു.

കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഡി 4 മീഡിയയുടെ ഇന്റർനെറ്റ്‌ പോർട്ടലിൽ ദീർ‌ഘകാലം നെറ്റുലകം പക്തി കൈകാര്യം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.മത സാമൂഹ്യ സാം‌സ്‌ക്കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ സമകാലിക വിഷയങ്ങളിൽ നൂറുകണക്കിന്‌ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി.പ്രവാസ ലോകത്തെ മലയാളം റേഡിയോകളിൽ വിശേഷകാല പരിപാടികളിലെ ശബ്‌ദ സാന്നിധ്യമാണ്‌.

ഖത്തറിന്റെ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിലെ വളർ‌ച്ചയും ഉയർ‌ച്ചയും എന്നതിലുപരി  അതിനൂതനമായ  പരിഷ്‌കരണ ഭൂമികയിലേക്ക് ഒരു രാജ്യം പടിപടിയായി ഉയർ‌ന്നുവന്നതിന്ന്‌ സാക്ഷിയാകാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തെളിച്ചു പറഞ്ഞാൽ ഗ്രാമീണതയുടെ നിഷ്‌കളങ്ക നിശബ്‌ദതയിൽ നിന്നും അത്യാധുനികതയുടെ നിറം പകർ‌ന്ന പളപളപ്പിലേക്കും ബഹളങ്ങളിലേക്കും ഒരു നാഗരികത വളർ‌ന്നു വികസിച്ചതിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ ഗൃഹതുരതയോടെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു കിടപ്പുണ്ട്.പ്രകാശനം ചെയ്യാനിരിക്കുന്ന പ്രവാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൃതികളിൽ അതെല്ലാം അവസരോചിതം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ചില രചനകൾ അണിയറയിൽ പുരോഗമിക്കുന്നു.നാട്ടു ചരിത്രവും മറ്റു ലേഖന സമാഹാരങ്ങളും താമസിയാതെ മഷിപുരളും.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാകാരന്മാരുടെ വേദി...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അസോസിയേഷൻ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്ന കലാ പരിപാടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്‌ സഹകരിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്ത് അരങ്ങേറിയിരുന്ന നാടകങ്ങളിൽ ഗാനങ്ങൾ,മറ്റ്‌ നാടൻ മപ്പിളാ കലാരൂപങ്ങൾ‌ തുടങ്ങിയവയുടെ രചനകളിലും സജീവമായിരുന്നു.ഖത്തറിൽ ആദ്യമായി വില്ല്‌ പാട്ട്‌, ഉടുക്ക്‌ പാട്ട്‌,വഞ്ചിപ്പാട്ട്,ഓട്ടം തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ കേരളീയ കലാ രൂപങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിലും അവതരിപ്പിക്കുന്നലും സജീവ പങ്കാളിയായിരുന്നു.

അഡ്വ.ഖാലിദ് അറക്കൽ എ.വി.എം ഉണ്ണി കൂട്ടു കെട്ടിൽ ഒട്ടനവധി നാടകങ്ങൾ അരങ്ങ് തകർ‌ത്ത കലാകാലം.ദോഹയിൽ അരങ്ങേറിയ ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിലെ ഗാന രചന മഞ്ഞിയിൽ തൂലികയിൽ നിന്നായിരുന്നു.

ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ...

കയ്യിലെരിയുന്നുണ്ട്‌‌ കൈതിരി 

തുടങ്ങിയ നാടക ഗാനങ്ങൾ ജനപ്രിയങ്ങളായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രവാസികളുടെ കഥപറയുന്ന നാടകങ്ങൾ‌ക്ക് വേണ്ടി രചിച്ച രചനകൾക്ക്‌,ഖാലിദ് വടകരയുടെ ഭാവാത്മകമായ സം‌ഗീതവും പ്രമോദ് ഐ.സി.ആർ.സിയുടെ ഹൃദ്യമായ പശ്ചാത്തല സം‌ഗീതവും ചേർ‌ന്നപ്പോൾ ആസ്വാദകലോകം ഹൃദയപൂർ‌വ്വം സ്വീകരിച്ചു..

തൊണ്ണൂറുകളുടെ അവസാനം മുതലാണ്‌ മീഡിയകളുടെ വളർ‌ച്ചക്ക് അതിശീഘ്രം തിരികൊളുത്തപ്പെട്ടത്. പൊതുവേദികളും ഒത്തു ചേരലുകളും ഒരു ഉത്സവ പ്രതീതിയോടെയായിരുന്നു പ്രവാസികൾ ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. വർ‌ത്തമാനകാലത്തിരുന്ന് തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോൾ,പരസ്‌പര സ്നേഹ സൗഹാർ‌ദ്ദ ബന്ധങ്ങളുടെ തെളിമയും തനിമയും നിറഞ്ഞ സമ്പന്നമായ കാലം ഒരു പഴങ്കഥയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

എമ്പതുകളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും സി.ഐ.സിയുടെ കലാസാഹിത്യ സർ‌ഗാത്മകതയുടെ മുഖം എല്ലാ അർ‌ഥത്തിലും നിറഞ്ഞു നിന്ന നാളുകളായിരുന്നു.

എ.വി.എം ഉണ്ണിയുടെ ഉമറുബ്‌നു അബ്‌ദിൽ അസീസ് എന്ന ചരിത്രാഖ്യായികയ്ക്ക് വേണ്ടി ഗാനങ്ങൾ എഴുതാനുള്ള ഭാഗ്യവും ലഭിച്ചിരുന്നു.

എസ്.എ.എം ബഷീറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സഹൃദയരായ കലാകാരന്മാരുടെ സംഗമ വേദിയായി ഐ.സി.ആർ.സി പൂത്തുലഞ്ഞ് നിന്ന അവിസ്‌മരണീയ കാലം ഗൃഹാതുരതയോടെ ഇപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.

നാടക ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഐ.സി.ആർ.സി കലാകാരന്മാരിൽ എടുത്ത് പറയാവുന്ന പ്രതിഭകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു വിനയാന്വിതനായ ഖാലിദ് വടകര.ഭൂമി അറിയാതെ നടന്നു പോകുന്ന നിഷ്‌കളങ്കനായ കലാകാരൻ.സൗമ്യനായ ഖാലിദ് വിടപറഞ്ഞ വാർ‌ത്ത ഏറെ വേദനയോടെയായിരുന്നു വായിച്ചത്.

ഖാലിദ് വടകരയുടെ സ്‌മരണാർ‌ഥം ഇശൽ‌മാല ഖത്തർ ഒരു സം‌ഗീത മെഹ്‌ഫിൽ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത വേദിയിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്ന താരമായിരുന്നു സ്‌നേഹസമ്പന്നനായ ഗായകൻ മശ്‌ഹൂദ് തങ്ങൾ.

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അരങ്ങിലെത്തിയ ഇടത്താവളം എന്ന നാടകത്തിലെ ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ എന്ന ഗാനം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയത് ഖാലിദ് വടകരയായിരുന്നു. ഈ ഗാനത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം അനുസ്‌മരണ വേദിയിൽ പ്രിയപ്പെട്ട തങ്ങളുടെ ശബ്‌ദത്തിൽ പുനർ‌ജനിച്ചപ്പോൾ മനസ്സിലൂടെ മിന്നിമറഞ്ഞ വികാരവായ്‌പുകൾ പകർ‌ത്താൻ സാധിക്കുകയില്ല.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''റുമേല...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ കുടും‌ബത്തോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്നത് പഴയ റുമേലയിലായിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാം വിശാലമായ ബിദ പാർ‌ക്കിന്റെ ഭാഗമായി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.ഖത്തർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ നിന്നും അധികമൊന്നും ദൂരത്തിലല്ലാതെ ഒരു ഭാഗത്ത് ഇതര മതവിഭാഗങ്ങൾ‌ക്കുള്ള ശ്‌മശാനഭൂമിയും ചെറിയ ദേവാലയവും ഉണ്ടായിരുന്നു. കോർ‌ണിഷിനോട് അഭിമുഖമായി ഒരു ഭാഗത്ത് ചിരപുരാതനമായൊരു പള്ളിയുണ്ട്.ഒരു കാലത്ത് മൃതശരീരങ്ങൾ സം‌സ്‌കരിച്ചിരുന്നത് ഈ പള്ളിയുടെ ഓരത്ത് പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയ ഇടത്തിലായിരുന്നു.ഈ പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ‌ചകളിൽ ജുമുഅ‌ക്ക് ശേഷം ഒരു ഖുർ‌ആൻ പഠന പരമ്പരക്ക് നേതൃത്വം നൽ‌കിയിരുന്നു.

കേരളത്തിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവന്ന പ്രത്യേക ഇനം മരങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ഈ പൗരാണിക പള്ളി ഇന്നും പഴയ പ്രൗഡി നഷ്‌ടപ്പെടാത്ത വിധം പുനർ‌നിർ‌മിച്ചിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''സാമൂഹ്യ രം‌ഗം...'''

1992ൽ മുല്ലശ്ശേരി മേഖലയിലെ മഹല്ലുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ പാവറട്ടി ആസ്ഥാനമാക്കി ഉദയം പഠനവേദിയ്‌ക്ക്‌ രൂപം കൊടുക്കുന്നതിൽ പ്രദേശത്തെ സഹൃദയരോടൊപ്പം സഹകരിച്ചു.നന്മയുടെ പ്രബോധകരിൽ നിന്നും പ്രസാരകരിൽ നിന്നും ഊർജവും ആർജവവും നേടിയെടുത്ത ഒരു കൊച്ചു സംഘമാണ് ഇതിന്റെ ബീജാവാപം നടത്തിയത്.

പ്രവർ‌ത്തന നൈരന്തര്യമില്ലാതെ ദീർ‌ഘ കാലം നിശ്ചലമായിരുന്ന ഖത്തറിലെ തിരുനെല്ലൂർ പ്രവാസി കൂട്ടായ്‌മയെ പ്രവർ‌ത്തന സജ്ജമാക്കുന്നതിൽ നിർ‌ണ്ണായക പങ്കു വഹിച്ചു.

2006 ൽ അബു കാട്ടിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രഥമ അസോസിയേഷൻ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറി പദവും പിന്നീടുള്ള കാലയളവുകളിൽ വിവിധ നേതൃ പദവികളും അലങ്കരിച്ചു.

സ്വന്തം ഗ്രാമമായ തിരുനെല്ലൂരിനെ അടുത്തറിയാനുതകുന്ന സൈറ്റും പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മയായ ഉദയം പഠനവേദിയുടെ പേജും ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചു പറ്റിയ ഓൺലൈൻ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മകളുടെയും മഹല്ല്‌ പ്രവാസി സം‌ഘടനകളുടെയും  പ്രവർ‌ത്തക സമിതികളിൽ അംഗമായിരുന്നു.

2013 ൽ ഹാജി കെ.പി അഹമ്മദ്‌ സാഹിബിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിലേയ്‌ക്ക്‌ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.  തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ വൈസ്‌ പ്രസിഡന്റ്‌ പദവിയും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.

അസോസിയേഷൻ (സി.ഐ.സി) പ്രാഥമിക അം‌ഗത്വം ലഭിച്ചത് എമ്പതുകളിലായിരുന്നു. സലീം മൗലവി കുഞ്ഞലവി സാഹിബ്‌ തുടങ്ങിയവർ അന്നത്തെ ഹൽ‌ഖയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അസോസിയേഷൻ പ്രാഥമികാം‌ഗത്വം 1989 ലും 1991 ൽ   പ്രവർ‌ത്തകനുമായി. 2020 ലാണ്‌ പ്രസ്ഥാന ക്രമപ്രരകാരം ജമാ‌അത്ത് അം‌ഗത്വത്തിന്‌ അർ‌ഹനായത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിവാഹം ..'''

1985 ഏപ്രിൽ ഒന്നിനായിരുന്നു വിവാഹം.1990 ജനുവരി 5 നായിരുന്നു ആദ്യത്തെ കൺ‌മണി അബ്‌സ്വാറിന്റെ ജനനം.പതിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ അല്ലാഹുവിലേയ്‌ക്ക്‌ യാത്രയായി.ഐ.പി എച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മണിദീപം അബ്‌സ്വാറിന്റെ കവിതാ സമാഹാരമാണ്‌.

ഐക്കപ്പറമ്പിൽ സുബൈറയാണ് നല്ല പാതി. അബ്‌സ്വാർ (മണിദീപം), അൻസാർ, ഹിബ, ഹമദ്,അമീന എന്നിവരാണ് മക്കൾ. മരുമക്കൾ:- ഷമീർ മൻ‌സൂർ നമ്പൂരിമഠം, ഇർ‌ഫാന ഇസ്‌ഹാഖ് കല്ലയിൽ.ഹിബ ഷിബിലി ബുഖാറയിൽ. പേരമക്കൾ:മുഹമ്മദ് ഫലഖ്, മുഹമ്മദ് ഫായിഖ്.അസ്‌മ നൂർ.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

Azeezmanjiyil

[[വർഗ്ഗം:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ സാധ്യതയുള്ള ഉപയോക്തൃതാളുകൾ]]</text>
      <sha1>pe9kvejh1u7ytnd2xmo7un5aamcl410</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676487</id>
      <parentid>4676486</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azeezmanjiyil</username>
        <id>9005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44890" sha1="agrniqwcb4ol6pl2bewngfe08s6v942" xml:space="preserve">{{mfd}}മഞ്ഞിയിൽ ഖാദർ,ഐഷ ദമ്പതികളുടെ പത്ത്‌ മക്കളിൽ ആറാമത്ത മകനാണ്‌ അബ്‌ദുൽ അസീസ് മഞ്ഞിയിൽ.

തൃശൂർ ജില്ലയിലെ മുല്ലശ്ശേരി തിരുനെല്ലൂർ പൗര പ്രമുഖനായിരുന്ന രായം മരക്കാർ വീട്ടിൽ മഞ്ഞിയിൽ ബാപ്പുട്ടി സാഹിബിന്റെ മകൻ ഖാദർ മഞ്ഞിയിലാണ്‌ പിതാവ്‌. 1982 ൽ പിതാവ്‌ ഇഹലോക വാസം വെടിഞ്ഞു. പാരമ്പര്യ ഭിഷഗ്വരന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്ന തൊയക്കാവ്‌ വൈദ്യ കേസരി ഏർ‌ച്ചം വീട്ടിൽ അമ്മുണ്ണി വൈദ്യരുടെ മകൾ ഐഷയാണ്‌ മാതാവ്‌.2017 ഒക്‌ടോബർ 5 നായിരുന്നു ഉമ്മയുടെ വിയോഗം.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ബാല്യവും കൗമാരവും തുടർ പഠനങ്ങളും'''

1966 മുതൽ 69 വരെ തിരുനെല്ലൂർ എ.എം.എൽ.പി സ്‌കൂളിലായിരുന്നു പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം.പ്രൈമറി വിദ്യാലയത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം പഠിപ്പിച്ച അധ്യാപിക ഏലിയ കുട്ടി ടീച്ചറും മദ്രസ്സയിലെ ആദ്യത്തെ അധ്യാപകൻ മൂക്കലെ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുമായിരുന്നു.മദ്രസ്സയിൽ ചേർത്തതിന്റെ ശേഷമാണ്‌ സ്‌കൂളിൽ ചേർ‌ത്തത്.പോൾ മാഷും  സരോജനി ടീച്ചറും അധ്യാപകരായിരുന്നു.

സെന്റ്‌ ആന്റണീസ്‌ പുവ്വത്തൂരിൽ അപ്പർ പ്രൈമറിയും,ഹൈസ്‌കൂൾ പഠനം 1974 - 76 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ എം.എ.എസ്.എം കലാലയത്തിലുമാണ്‌ അഭ്യസിച്ചത്‌.

പുവ്വത്തൂർ‌ സ്‌കൂളിലെ ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,ദേവകി ടീച്ചർ,മാർ‌ഗരറ്റ് ടീച്ചർ,ജോസ്‌ മാഷ്‌,ജോസഫ്‌ മാഷ്‌,ജോണി മാഷ്‌ വിശിഷ്യാ പ്രധാനാധ്യാപകൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ മാഷ്‌ തുടങ്ങിയ ആദരണീയരാവർ പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വ്വം ഓർ‌മിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്‌.

വെന്മേനാട്‌ വിദ്യാലയത്തിലെ പ്രധാനധ്യാപകനായിരുന്ന അബ്‌ദുല്ല കുട്ടിമാഷ്‌, അബൂബക്കർ മാഷ്‌,മുഐമിൻ മാഷ്‌,ജോർ‌ജ്‌ മാഷ്‌,വിജയൻ മാഷ്‌,ഇട്ടൂപ്പുണ്ണി സാർ,ജമീല ടീച്ചർ,ഐഷ ടീച്ചർ,ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,സരോജിനി ടീച്ചർ,പത്മിനി ടീച്ചർ തുടങ്ങിയ അധ്യാപക അധ്യാപികമാരും ഓർ‌മകളിലെ താരങ്ങൾ തന്നെ.

1973 ൽ മദ്രസാ പഠനത്തിനു വിരാമമിട്ടു.ശേഷം ജമാലുദ്ദീൻ മുസ്‌ല്യാർ, കൂറ്റനാട്‌ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാർ എന്നിവരുടെ ദർസിൽ തിരുനെല്ലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദിലും തുടർ‌ന്ന്‌ ഏകദേശം ഒരു വർ‌ഷം കുടും‌ബ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ (മസ്‌ജിദ്‌ തഖ്‌വ) പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ കൂടെയും ദർ‌സിൽ ചേർ‌ന്നു.ഇടക്ക്‌ വെച്ച്‌ ദർസ്‌ പഠനം നിന്നു.വീണ്ടും 76/77 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ കുട്ടോത്ത്‌ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാരുടെ ശിക്ഷണത്തിൽ പഠിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചിരുന്നു.

ബോംബെയിലും പ്രവാസകാലത്തും ഔദ്യോഗിക അനൗദ്യോഗിക വിദ്യാഭ്യാസം തുടർ‌ന്നു പോന്നു.ഖുർ‌ആനിക വിജ്ഞാന സമ്പാദനത്തിലെ വഴികാട്ടികളിൽ ഏറെ സ്‌മരിക്കപ്പെടുന്ന ആദരണീയ വ്യക്തിത്വങ്ങളാണ്‌ കെ.അബ്‌ദുല്ല ഹസനും എം.വി മുഹമ്മദ് സലീം മൗലവിയും.

പരമ്പരാഗത പള്ളി ദർ‌സ് പഠനത്തിലൂടെ വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കാനൊ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാനൊ കഴിയാതെ പോയ അറബി ഭാഷാ പരിജ്ഞാനം മദീന യൂനിവാഴ്‌സിറ്റിയുടെ വ്യ്വസ്ഥാപിതമായ ഓൺ‌ലൈൻ പഠന സം‌വിധാനങ്ങളിലൂടെ പരിപോഷിപ്പിച്ചു.

മഹാമാരിയുടെ പ്രതിസന്ധികാലത്ത്,ഓൺ ലൈൻ പഠന സൗകര്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി വിവിധ കോഴ്‌സുകൾ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഡോ.സാഫിർ, ഡോ.അബ്‌‌ദുൽ വാസീഹ് എന്നിവർ അധ്യാപകരായിരുന്നു. എല്ലാ ഗുരുവര്യന്മാരെയും പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വം സ്‌മരിക്കുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ദർ‌സും പഠനമനങ്ങളും...'''

പക്വമതിയായ ഒരു ഉസ്‌താദിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട്‌ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി എപ്പോഴും ധന്യമായിരുന്നു.

പൊന്നാനിക്കാരനായ മുഹമ്മദലി മുസ്‌ലിയാരുടെ ചിത്രം ഇപ്പോഴും മനസ്സിലുണ്ട്.തുടർ‌ച്ചയായി യാത്രക്കാരനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ചുരുങ്ങിയ ദിവസങ്ങൾ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെട്ടിരുന്നു.

വടക്കന്റെ കായിൽ ഹം‌സക്കയായിരുന്നു പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരെ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിലേക്ക് നിയോഗിച്ചത്. മുസ്‌ല്യാരുടെ വീട്ടിൽ പെരിഞ്ഞനത്ത് ദിവസങ്ങളോളം പോയി താമസിച്ചതൊക്കെ ഓർ‌മ്മയിൽ നിറഞ്ഞു നിൽ‌ക്കുന്നുണ്ട്. ഏനാമാവ്‌ കടവ് വരെ ബസ്സുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.പാലം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.കടത്തു കടന്ന്‌ അക്കരെ പോകണം.മണലൂർ കാഞ്ഞാണി അന്തിക്കാട് വഴിയായിരുന്നു യാത്ര.

സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാർ ബോം‌ബെക്ക്‌ കൂടുമാറിയപ്പോഴായിരുന്നു കുട്ടോത്തെ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാർ പള്ളിയിൽ വന്നത്.കണ്ടം പറമ്പിൽ അഹമ്മദ്‌ക്കയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചത്.

മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി ദർ‌സിലെ പഠിതാക്കൾ‌ക്കിടയിൽ ഞാൻ ജൂനിയറായിരുന്നു. പൊന്നേങ്കടത്തെ സുലൈമുക്കയും,പുതിയപുര ഖമറുക്കയും ആയിരുന്നു  സീനിയറുകൾ. തെക്കെയിലെ അന്തമുക്ക, ഉസ്‌താദിന്റെ വലം കയ്യും സഹായിയും ആയിരുന്നു. ഓർ‌ക്കാൻ മധുരമുള്ള നല്ലൊരു കാലം.

ഹൈസ്‌കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്‌ ശേഷം ബോംബയിൽ കച്ചവടം നടത്തിയിരുന്ന പിതാവിനൊപ്പം ചേർന്നു.ബോംബയിൽ സായാഹ്ന കോളേജിൽ പഠനം തുടർ‌ന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വായനാലോകം ...'''

കൗമാരം വിട്ടുണരുമ്പോൾ തന്നെ  ഒരു പരന്ന വായനയുടെ ശീലം എന്നെ പിടികൂടിയിരുന്നു. പത്താം തരം കഴിയുന്നതിന്നു  മുമ്പുതന്നെ വായനയുടെ വിശാലമായ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.എഴുപതുകളുടെ അവസാനം ഇന്നലെക്കഴിഞ്ഞതു പോലെ മനസ്സിലുണ്ട്‌.

പ്രദേശത്തെ ചുക്കുബസാർ,പുവ്വത്തൂർ,പാവറട്ടി,കാക്കശ്ശേരി തുടങ്ങിയ ഗ്രാമീണ വായന ശാലകളിൽ ഹൈസ്‌കൂൾ പഠന കാലത്ത്‌ തന്നെ അം‌ഗത്വമുണ്ടായിരുന്നു..പത്താം തരം കഴിയും മുമ്പ്‌ തന്നെ പ്രസിദ്ധങ്ങളായ ഒട്ടേറെ ക്ലാസ്സിക്കുകളും - വിശുദ്ധഖുർ‌ആൻ പരിഭാഷയും വായിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഖുർ‌‌ആൻ പരിഭാഷ വായിച്ചതിന്റെ പ്രതികരണമായിരുന്നു മാണിക്യ ചെപ്പ്‌ എന്ന കവിത.ഈ കവിതയുടെ പേരിലാണ്‌ തൊണ്ണൂറുകളിൽ ഒരു കവിതാ സമാഹാരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്‌.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാലോകം ...'''

പതിനേഴാമത്തെ വയസ്സിൽ 1977 ൽ തിരുനെല്ലൂരിലേയും സമീപ പ്രദേശത്തേയും കലാകാരന്മാർ ഒരുക്കിയ ശാസ്‌ത്രീയ സംഗീത പ്രാധാന്യമുള്ള നാടകത്തിന്‌ ഗാനങ്ങളെഴുതാനുള്ള അവസരമാണ്‌ കലാ സാഹിത്യ രംഗത്തേയ്‌ക്കുള്ള കടന്നു വരവിന്റെ പ്രാരംഭം.രാഗം പുവ്വത്തൂരിലെ വേലായുധൻ വേപ്പുള്ളി ആയിരുന്നു സംഗീത സംവിധാനം നിർവഹിച്ചത്‌. സംഗീത സംവിധാന മേഖലയിൽ പ്രസിദ്ധനായ മോഹൻ സിത്താരയെപ്പോലെയുള്ള കലാകാരന്മരുടെ ആദ്യ കാല സംഗീതക്കളരിയായിരുന്നു ഇത്.പ്രസ്‌‌തുത കലാ സമിതിയുടെ തന്നെ വഴികാട്ടിയും ഗുരുവുമായ പ്രസിദ്ധ ഗായകൻ കെ.ജി സത്താറിന്റെ ശബ്‌ദത്തിൽ ആകശവാണിവിയിലൂടെ രചനകൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.

മക്കത്ത് പൂത്ത പൂവിൻ മണമിന്നും തീർ‌ന്നില്ലാ ...മദീനത്ത് മാഞ്ഞ ഖമറിൻ പ്രഭയിന്നും മാഞ്ഞില്ലാ.. ഏറെ പ്രസിദ്ധിനേടിയ വരികളാണ്‌.

ബോംബെയിൽ നിന്നിറങ്ങിയിരുന്ന ഗൾഫ് മലയാളി മാഗസിനിൽ നിന്നു തുടങ്ങി നിരവധി ഓൺലൈൻ പോർ‌ട്ടലുകളിലും ആനുകാലികങ്ങളിലും എഴുതുന്നുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വഴിത്തിരിവ്...'''

1977 ഒരു റമദാൻ മാസം.പി.കെ റഹീം സാഹിബിന്റെ ആഥിത്യം സ്വീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തൃശൂർ അലങ്കാർ റസ്റ്റോറന്റിൽ നിന്നായിരുന്നു നോമ്പു തുറന്നത്.ഒരുമിച്ച്‌ മഗ്‌രിബ്‌ നമസ്‌കരിച്ച്‌ വളരെ കുറഞ്ഞ സമയത്തെ സം‌ഭാഷണവും ഇടപഴക്കവും മാത്രം.യാത്ര പറഞ്ഞു പോരുമ്പോൾ മേൽ വിലാസം ആവശ്യപ്പെട്ടു.അതു കൊടുത്തു.കൂട്ടത്തിൽ രണ്ട്‌ പുസ്‌തകങ്ങളും തന്നു.

ഒന്ന് വളരെ ചെറിയ ഒരു പുസ്‌തകവും മറ്റൊന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട മതം എന്ന പുസ്‌തകവും ആയിരുന്നു.ചെറിയ പുസ്‌തകം ബസ്സിലിരുന്നു തന്നെ ഏകദേശം വായിച്ചു തീർ‌ത്തു.ദാഹം തീർ‌ത്തു വെള്ളം കുടിക്കും പോലെ.മറ്റൊന്നു താമസിയാതെ വായിച്ചു തുടങ്ങി.ഇതോടെ ഞാൻ അന്വേഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന വായനാ ലോകം മലർ‌ക്കെ തുറന്ന പ്രതീതി.പിന്നെ തപാലിൽ പ്രബോധനവും വരാൻ തുടങ്ങി.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിനോദവും വിജ്ഞാനവും...'''

1970 -1980 കളിൽ തിരുനെല്ലൂരിന്റെ വടക്കും തെക്കും ഉള്ള അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ വഴി രണ്ട്‌ ചെറുപ്പക്കാർ (മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുടെ മകൻ അബ്‌ദുറഹിമാൻ കേലാണ്ടത്ത് പാടൂർ.അബ്‌ദുറഹിമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ മൂത്തമകൻ മുഹ്‌യിദ്ദീൻ നാലകത്ത്‌ പൈങ്കണ്ണിയൂർ) . തുടങ്ങി വെച്ച ധാർമ്മിക പ്രബോധന പ്രചാരണ പരിപാടികളിൽ ഭാഗഭാക്കാകാൻ  സാധിച്ചിരുന്നു.

വിനോദത്തോടൊപ്പം വൈജ്ഞാനികമായ ചർ‌ച്ചകളുമായി മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ ഒത്തു കൂടിയിരുന്ന പ്രിയപ്പെട്ടവർ ഇന്നും അക്കാലത്തെ സാഹോദര്യ സൗഹൃദങ്ങളെ ഓർ‌ക്കുന്നുണ്ടാകാം.ജലാലുദ്ദീൻ ആർ.വി,ജലീൽ വി.എസ്,ഷം‌സുദ്ദീൻ തറയിൽ,അബ്‌ദുസ്സലാം അബ്‌ദുല്ല,ഉമർ പൊന്നേങ്കടത്ത്,അബ്‌ദുല്ലക്കുട്ടി തെക്കെയിൽ ഒക്കെ പ്രസ്‌തുത കൗമാര കൂട്ടായ്‌മയിലെ അം‌ഗങ്ങളായിരുന്നു.വാരാന്ത്യത്തിൽ പാടൂർ കാരാകോസ് പള്ളിയിൽ ഒരുമിച്ചു കൂടിയിരുന്നവരിൽ തിരുനെല്ലൂർ പടിഞ്ഞാറെ കരയിലുള്ള റഷീദ് ഖാലിദ്, ഇഖ്‌ബാൽ വേത്തിൽ,കണ്ടം പറമ്പിൽ സഹോദരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി ഓർ‌ക്കുന്നു.

പലരും പലവഴി പിരിഞ്ഞു. മുഹ്‌യിദ്ദീൻ സാഹിബിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ തിരുനെല്ലൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ നടന്നിരുന്നു.1982 ഒക്‌ടോബർ മാസത്തിലാണ്‌ ഇസ്‌ലാമിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അംഗീകൃത വിദ്യാർത്ഥി വിഭാഗമായ എസ്‌.ഐ.ഒ രൂപം കൊണ്ടത്‌.അതേ കാലയളവിൽ തന്നെ തിരുനെല്ലൂരിലും യൂണിറ്റ്‌ രൂപീകരിച്ചിരുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''യൗവ്വനം പ്രവാസം ..'''

1980 ഫിബ്രുവരി 15 നായിരുന്നു പ്രവാസത്തിന്റെ പ്രാരം‌ഭം.എന്നാൽ കമ്പനി രൂപീകരണവും മറ്റും നടന്നത്‌ രണ്ട്‌ വർ‌ഷങ്ങൾ‌ക്ക് ശേഷമായിരുന്നു. അതുവരെയുള്ള കാലം ഉടമയുടെ റുവൈസിലുള്ള അതിഥി മന്ദിരത്തിൽ കഴിയാനായിരുന്നു നിയോഗം.ഖത്തറിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായ ദോഹയിൽ നിന്നും നൂറിലേറെ കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ്‌ റുവൈസ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.ഏകദേശം ബഹറൈനുമായി അഭിമുഖം നിൽ‌ക്കുന്ന പഴയ കാല ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്‌ റുവൈസ്.ഇവിടെ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ കിഴക്കു ഭാഗത്ത്‌ കടലോരത്താണ്‌ പ്രസ്‌തുത അതിഥി മന്ദിരം.

1982 മുതൽ 1999 വരെ പാദരക്ഷകളിൽ കീർ‌ത്തികേട്ട തമീമ ട്രേഡേഴ്‌സിന്റെ ദിവാൻ സ്‌ടീറ്റ് ശാഖ,2000 മുതൽ 2005 വരെ സിറ്റി ശാഖ,2006 മുതൽ 2019 വരെ ഓഫീസ് അഡ്‌മിൻ, 2020 മുതൽ 2025 വരെ ട്രേഡിങ് ഡിവിഷൻ തുടങ്ങി യഥാക്രമം തമീമയുടെ വിവിധ വകുപ്പുകളിൽ സേവനം ചെയ്‌തു.'''2026 ൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടിനു ശേഷം പുതിയ ചില തീരുമാനങ്ങളിലെത്തി.'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ ദോഹയിലെ ഫാമിലി കമ്പ്യൂട്ടർ എന്ന സാങ്കേതിക വിജ്ഞാന ശാഖയിൽ നിന്നും കമ്പ്യൂട്ടർ പരിജ്ഞാനം നേടുകയും വെബ്‌ ഡവലപ്‌മന്റ്‌ കോഴ്‌സ്‌ പൂർ‌ത്തിയാക്കുകയും ചെയ്‌തു.1999 അവസാനത്തിൽ മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ ദ്വിഭാഷ വെബ്‌സൈറ്റ് (മലയാളം ഇംഗ്‌ളീഷ്‌)ലോഞ്ച് ചെയ്‌തുകൊണ്ടായിരുന്നു ഇന്റർനെറ്റ്‌ ലോകത്തേക്കുള്ള പടികയറ്റം.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

തൂലിക,കവിത,രചന,സാമൂഹികം എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ മഞ്ഞിയിൽ എന്ന ബ്‌ളോഗ് ഓൺലൈൻ ലോകത്ത്‌ പ്രസിദ്ധമാണ്‌.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.

2003 ൽ കാലിക്കറ്റ്‌ സർവകലാശാലയുടെ വിദൂരവിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിവഴി ഉപരി പഠനം പൂർത്തീകരിച്ചു വരുമ്പോഴായിരുന്നു ദീർഘകാല അവധിയിൽ നാട്ടിൽ കഴിയേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായത്. തന്റെ കഴിവുകൾ കൊണ്ട്‌ സഹൃദയരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയ മൂത്ത പുത്രൻ അബ്‌സ്വാർ എന്ന പ്രതിഭയുടെ ആകസ്‌മിക വിയോഗം.

പ്രസംഗം എഴുത്ത് എന്നീ രംഗങ്ങളിൽ അബ്‌സ്വാർ നടത്തിയ മികവ്` സമാനതകളില്ലാത്തവയായിരുന്നു. മഞ്ഞിയിൽ കുടുംബത്തിനപ്പുറം സമൂഹത്തിനൊന്നടങ്കം ഇന്നും വേദനയൂറുന്ന ഓർ‌മയാണ്‌ അബ്‌സാർ.ഈ ബാലപ്രതിഭയുടെ ഓർമകൾ രചനകൾ എന്നിവ പകർത്തിയ ബ്ളോഗ് ഏറെ വായനക്കാരുള്ള ഒന്നാണ്‌.

അബ്‌സ്വാറിന്റെ രചനകൾ മണിദീപം എന്ന സമാഹാരം ഐ.പി.എച്‌ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2003ൽ കേരളപ്പിറവി ദിവസം ശൈഖ്‌ മുഹമ്മദ്‌ കാരക്കുന്നും ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാടും ചേർ‌ന്നായിരുന്നു പുസ്‌തകത്തിന്റെ പ്രകാശന കർ‌മ്മം നിർ‌വഹിച്ചത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''അന്വേഷണങ്ങളും അം‌ഗീകാരങ്ങളും...'''

2009 ൽ എഫ്‌.സി.സി യും ഖത്തർ ഇന്ത്യൻ മീഡിയ ഫോറവും സം‌യുക്തമായി ഒരുക്കിയ ജേർ‌ണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തു.പ്രതീപ്‌ മേനോൻ (അമൃത) യായിരുന്നു നേതൃത്വം നൽ‌കിയത്. ജേർണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പ്‌ സമാപന ദിവസം കമലാ സുരയ്യയുടെ മൂത്ത മകൻ എം.ഡി.നാലപ്പാട്‌ സംബന്ധിച്ചിരുന്നു. ജേർണലിസം വർക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തവർ‌ക്കുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചതും എം.ഡി നാലപ്പാടായിരുന്നു. കൂടാതെഎൻ.പി ഹാഫിസ് മുഹമ്മദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരുക്കിയ പ്രത്യേക കൗൺ‌സിലിങ് കോഴ്‌സ് പൂർ‌ത്തിയാക്കാനും സാധിച്ചിരുന്നു.

വിവിധ തലത്തിൽ നിന്നുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ 1980 കളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2017 ൽ തിരുനെല്ലുർ കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്‌കാരത്തിനും 2018 ൽ കലാകായിക സാം‌സ്‌കാരിക വേദിയായ മുഹമ്മദൻ‌സ്‌ ഖത്തറിന്റെ സമഗ്ര സം‌ഭാവനക്കുള്ള എക്‌സലൻസി അവാർ‌ഡിനും 2019 ൽ നന്മ തിരുനെല്ലുരിന്റെ ഗ്രാമീൺ മീഡിയ അവാർ‌ഡിനും കൂടതെ തനിമ ഖത്തർ ,പ്രവാസി വെൽഫെയർ &amp; കൾച്ചറൽ ഫോറം തുടങ്ങിയ വിവിധ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആദരവിനും അംഗീകാരത്തിനും അർ‌ഹനായി.

2023 ൽ മലയാളി ഗൾഫ് സാം‌സ്‌ക്കാരിക അടയാളങ്ങൾ എന്ന ബ്രഹൃദ് സമാഹാരത്തിൽ ഒരു അധ്യായം ചേർ‌ക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. തൊണ്ണൂറുകളിലും 2024 ലും എന്റെ  മാണിക്യച്ചെപ്പ്, മഞ്ഞുതുള്ളികൾ തുടങ്ങിയ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ യഥാക്രമം പ്രിയപ്പെട്ട കവികൾ കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷും, പ്രെഫ. സച്ചിദാനന്ദൻ സാറും പ്രകാശനം ചെയ്‌തു.

കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഡി 4 മീഡിയയുടെ ഇന്റർനെറ്റ്‌ പോർട്ടലിൽ ദീർ‌ഘകാലം നെറ്റുലകം പക്തി കൈകാര്യം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.മത സാമൂഹ്യ സാം‌സ്‌ക്കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ സമകാലിക വിഷയങ്ങളിൽ നൂറുകണക്കിന്‌ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി.പ്രവാസ ലോകത്തെ മലയാളം റേഡിയോകളിൽ വിശേഷകാല പരിപാടികളിലെ ശബ്‌ദ സാന്നിധ്യമാണ്‌.

ഖത്തറിന്റെ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിലെ വളർ‌ച്ചയും ഉയർ‌ച്ചയും എന്നതിലുപരി  അതിനൂതനമായ  പരിഷ്‌കരണ ഭൂമികയിലേക്ക് ഒരു രാജ്യം പടിപടിയായി ഉയർ‌ന്നുവന്നതിന്ന്‌ സാക്ഷിയാകാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തെളിച്ചു പറഞ്ഞാൽ ഗ്രാമീണതയുടെ നിഷ്‌കളങ്ക നിശബ്‌ദതയിൽ നിന്നും അത്യാധുനികതയുടെ നിറം പകർ‌ന്ന പളപളപ്പിലേക്കും ബഹളങ്ങളിലേക്കും ഒരു നാഗരികത വളർ‌ന്നു വികസിച്ചതിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ ഗൃഹതുരതയോടെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു കിടപ്പുണ്ട്.പ്രകാശനം ചെയ്യാനിരിക്കുന്ന പ്രവാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൃതികളിൽ അതെല്ലാം അവസരോചിതം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ചില രചനകൾ അണിയറയിൽ പുരോഗമിക്കുന്നു.നാട്ടു ചരിത്രവും മറ്റു ലേഖന സമാഹാരങ്ങളും താമസിയാതെ മഷിപുരളും.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാകാരന്മാരുടെ വേദി...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അസോസിയേഷൻ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്ന കലാ പരിപാടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്‌ സഹകരിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്ത് അരങ്ങേറിയിരുന്ന നാടകങ്ങളിൽ ഗാനങ്ങൾ,മറ്റ്‌ നാടൻ മപ്പിളാ കലാരൂപങ്ങൾ‌ തുടങ്ങിയവയുടെ രചനകളിലും സജീവമായിരുന്നു.ഖത്തറിൽ ആദ്യമായി വില്ല്‌ പാട്ട്‌, ഉടുക്ക്‌ പാട്ട്‌,വഞ്ചിപ്പാട്ട്,ഓട്ടം തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ കേരളീയ കലാ രൂപങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിലും അവതരിപ്പിക്കുന്നലും സജീവ പങ്കാളിയായിരുന്നു.

അഡ്വ.ഖാലിദ് അറക്കൽ എ.വി.എം ഉണ്ണി കൂട്ടു കെട്ടിൽ ഒട്ടനവധി നാടകങ്ങൾ അരങ്ങ് തകർ‌ത്ത കലാകാലം.ദോഹയിൽ അരങ്ങേറിയ ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിലെ ഗാന രചന മഞ്ഞിയിൽ തൂലികയിൽ നിന്നായിരുന്നു.

ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ...

കയ്യിലെരിയുന്നുണ്ട്‌‌ കൈതിരി 

തുടങ്ങിയ നാടക ഗാനങ്ങൾ ജനപ്രിയങ്ങളായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രവാസികളുടെ കഥപറയുന്ന നാടകങ്ങൾ‌ക്ക് വേണ്ടി രചിച്ച രചനകൾക്ക്‌,ഖാലിദ് വടകരയുടെ ഭാവാത്മകമായ സം‌ഗീതവും പ്രമോദ് ഐ.സി.ആർ.സിയുടെ ഹൃദ്യമായ പശ്ചാത്തല സം‌ഗീതവും ചേർ‌ന്നപ്പോൾ ആസ്വാദകലോകം ഹൃദയപൂർ‌വ്വം സ്വീകരിച്ചു..

തൊണ്ണൂറുകളുടെ അവസാനം മുതലാണ്‌ മീഡിയകളുടെ വളർ‌ച്ചക്ക് അതിശീഘ്രം തിരികൊളുത്തപ്പെട്ടത്. പൊതുവേദികളും ഒത്തു ചേരലുകളും ഒരു ഉത്സവ പ്രതീതിയോടെയായിരുന്നു പ്രവാസികൾ ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. വർ‌ത്തമാനകാലത്തിരുന്ന് തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോൾ,പരസ്‌പര സ്നേഹ സൗഹാർ‌ദ്ദ ബന്ധങ്ങളുടെ തെളിമയും തനിമയും നിറഞ്ഞ സമ്പന്നമായ കാലം ഒരു പഴങ്കഥയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

എമ്പതുകളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും സി.ഐ.സിയുടെ കലാസാഹിത്യ സർ‌ഗാത്മകതയുടെ മുഖം എല്ലാ അർ‌ഥത്തിലും നിറഞ്ഞു നിന്ന നാളുകളായിരുന്നു.

എ.വി.എം ഉണ്ണിയുടെ ഉമറുബ്‌നു അബ്‌ദിൽ അസീസ് എന്ന ചരിത്രാഖ്യായികയ്ക്ക് വേണ്ടി ഗാനങ്ങൾ എഴുതാനുള്ള ഭാഗ്യവും ലഭിച്ചിരുന്നു.

എസ്.എ.എം ബഷീറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സഹൃദയരായ കലാകാരന്മാരുടെ സംഗമ വേദിയായി ഐ.സി.ആർ.സി പൂത്തുലഞ്ഞ് നിന്ന അവിസ്‌മരണീയ കാലം ഗൃഹാതുരതയോടെ ഇപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.

നാടക ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഐ.സി.ആർ.സി കലാകാരന്മാരിൽ എടുത്ത് പറയാവുന്ന പ്രതിഭകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു വിനയാന്വിതനായ ഖാലിദ് വടകര.ഭൂമി അറിയാതെ നടന്നു പോകുന്ന നിഷ്‌കളങ്കനായ കലാകാരൻ.സൗമ്യനായ ഖാലിദ് വിടപറഞ്ഞ വാർ‌ത്ത ഏറെ വേദനയോടെയായിരുന്നു വായിച്ചത്.

ഖാലിദ് വടകരയുടെ സ്‌മരണാർ‌ഥം ഇശൽ‌മാല ഖത്തർ ഒരു സം‌ഗീത മെഹ്‌ഫിൽ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത വേദിയിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്ന താരമായിരുന്നു സ്‌നേഹസമ്പന്നനായ ഗായകൻ മശ്‌ഹൂദ് തങ്ങൾ.

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അരങ്ങിലെത്തിയ ഇടത്താവളം എന്ന നാടകത്തിലെ ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ എന്ന ഗാനം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയത് ഖാലിദ് വടകരയായിരുന്നു. ഈ ഗാനത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം അനുസ്‌മരണ വേദിയിൽ പ്രിയപ്പെട്ട തങ്ങളുടെ ശബ്‌ദത്തിൽ പുനർ‌ജനിച്ചപ്പോൾ മനസ്സിലൂടെ മിന്നിമറഞ്ഞ വികാരവായ്‌പുകൾ പകർ‌ത്താൻ സാധിക്കുകയില്ല.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''റുമേല...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ കുടും‌ബത്തോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്നത് പഴയ റുമേലയിലായിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാം വിശാലമായ ബിദ പാർ‌ക്കിന്റെ ഭാഗമായി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.ഖത്തർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ നിന്നും അധികമൊന്നും ദൂരത്തിലല്ലാതെ ഒരു ഭാഗത്ത് ഇതര മതവിഭാഗങ്ങൾ‌ക്കുള്ള ശ്‌മശാനഭൂമിയും ചെറിയ ദേവാലയവും ഉണ്ടായിരുന്നു. കോർ‌ണിഷിനോട് അഭിമുഖമായി ഒരു ഭാഗത്ത് ചിരപുരാതനമായൊരു പള്ളിയുണ്ട്.ഒരു കാലത്ത് മൃതശരീരങ്ങൾ സം‌സ്‌കരിച്ചിരുന്നത് ഈ പള്ളിയുടെ ഓരത്ത് പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയ ഇടത്തിലായിരുന്നു.ഈ പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ‌ചകളിൽ ജുമുഅ‌ക്ക് ശേഷം ഒരു ഖുർ‌ആൻ പഠന പരമ്പരക്ക് നേതൃത്വം നൽ‌കിയിരുന്നു.

കേരളത്തിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവന്ന പ്രത്യേക ഇനം മരങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ഈ പൗരാണിക പള്ളി ഇന്നും പഴയ പ്രൗഡി നഷ്‌ടപ്പെടാത്ത വിധം പുനർ‌നിർ‌മിച്ചിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''സാമൂഹ്യ രം‌ഗം...'''

1992ൽ മുല്ലശ്ശേരി മേഖലയിലെ മഹല്ലുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ പാവറട്ടി ആസ്ഥാനമാക്കി ഉദയം പഠനവേദിയ്‌ക്ക്‌ രൂപം കൊടുക്കുന്നതിൽ പ്രദേശത്തെ സഹൃദയരോടൊപ്പം സഹകരിച്ചു.നന്മയുടെ പ്രബോധകരിൽ നിന്നും പ്രസാരകരിൽ നിന്നും ഊർജവും ആർജവവും നേടിയെടുത്ത ഒരു കൊച്ചു സംഘമാണ് ഇതിന്റെ ബീജാവാപം നടത്തിയത്.

പ്രവർ‌ത്തന നൈരന്തര്യമില്ലാതെ ദീർ‌ഘ കാലം നിശ്ചലമായിരുന്ന ഖത്തറിലെ തിരുനെല്ലൂർ പ്രവാസി കൂട്ടായ്‌മയെ പ്രവർ‌ത്തന സജ്ജമാക്കുന്നതിൽ നിർ‌ണ്ണായക പങ്കു വഹിച്ചു.

2006 ൽ അബു കാട്ടിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രഥമ അസോസിയേഷൻ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറി പദവും പിന്നീടുള്ള കാലയളവുകളിൽ വിവിധ നേതൃ പദവികളും അലങ്കരിച്ചു.

സ്വന്തം ഗ്രാമമായ തിരുനെല്ലൂരിനെ അടുത്തറിയാനുതകുന്ന സൈറ്റും പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മയായ ഉദയം പഠനവേദിയുടെ പേജും ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചു പറ്റിയ ഓൺലൈൻ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മകളുടെയും മഹല്ല്‌ പ്രവാസി സം‌ഘടനകളുടെയും  പ്രവർ‌ത്തക സമിതികളിൽ അംഗമായിരുന്നു.

2013 ൽ ഹാജി കെ.പി അഹമ്മദ്‌ സാഹിബിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിലേയ്‌ക്ക്‌ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.  തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ വൈസ്‌ പ്രസിഡന്റ്‌ പദവിയും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.

അസോസിയേഷൻ (സി.ഐ.സി) പ്രാഥമിക അം‌ഗത്വം ലഭിച്ചത് എമ്പതുകളിലായിരുന്നു. സലീം മൗലവി കുഞ്ഞലവി സാഹിബ്‌ തുടങ്ങിയവർ അന്നത്തെ ഹൽ‌ഖയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അസോസിയേഷൻ പ്രാഥമികാം‌ഗത്വം 1989 ലും 1991 ൽ   പ്രവർ‌ത്തകനുമായി. 2020 ലാണ്‌ പ്രസ്ഥാന ക്രമപ്രരകാരം ജമാ‌അത്ത് അം‌ഗത്വത്തിന്‌ അർ‌ഹനായത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിവാഹം ..'''

1985 ഏപ്രിൽ ഒന്നിനായിരുന്നു വിവാഹം.1990 ജനുവരി 5 നായിരുന്നു ആദ്യത്തെ കൺ‌മണി അബ്‌സ്വാറിന്റെ ജനനം.പതിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ അല്ലാഹുവിലേയ്‌ക്ക്‌ യാത്രയായി.ഐ.പി എച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മണിദീപം അബ്‌സ്വാറിന്റെ കവിതാ സമാഹാരമാണ്‌.

ഐക്കപ്പറമ്പിൽ സുബൈറയാണ് നല്ല പാതി. അബ്‌സ്വാർ (മണിദീപം), അൻസാർ, ഹിബ, ഹമദ്,അമീന എന്നിവരാണ് മക്കൾ. മരുമക്കൾ:- ഷമീർ മൻ‌സൂർ നമ്പൂരിമഠം, ഇർ‌ഫാന ഇസ്‌ഹാഖ് കല്ലയിൽ.ഹിബ ഷിബിലി ബുഖാറയിൽ. പേരമക്കൾ:മുഹമ്മദ് ഫലഖ്, മുഹമ്മദ് ഫായിഖ്.അസ്‌മ നൂർ.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

Azeezmanjiyil

[[വർഗ്ഗം:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ സാധ്യതയുള്ള ഉപയോക്തൃതാളുകൾ]]</text>
      <sha1>agrniqwcb4ol6pl2bewngfe08s6v942</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676490</id>
      <parentid>4676487</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T07:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azeezmanjiyil</username>
        <id>9005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44965" sha1="pu6ufog2ldvbcriclbo50kh28ucnfa1" xml:space="preserve">{{mfd}}മഞ്ഞിയിൽ ഖാദർ,ഐഷ ദമ്പതികളുടെ പത്ത്‌ മക്കളിൽ ആറാമത്ത മകനാണ്‌ അബ്‌ദുൽ അസീസ് മഞ്ഞിയിൽ.

തൃശൂർ ജില്ലയിലെ മുല്ലശ്ശേരി തിരുനെല്ലൂർ പൗര പ്രമുഖനായിരുന്ന രായം മരക്കാർ വീട്ടിൽ മഞ്ഞിയിൽ ബാപ്പുട്ടി സാഹിബിന്റെ മകൻ ഖാദർ മഞ്ഞിയിലാണ്‌ പിതാവ്‌. 1982 ൽ പിതാവ്‌ ഇഹലോക വാസം വെടിഞ്ഞു. പാരമ്പര്യ ഭിഷഗ്വരന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്ന തൊയക്കാവ്‌ വൈദ്യ കേസരി ഏർ‌ച്ചം വീട്ടിൽ അമ്മുണ്ണി വൈദ്യരുടെ മകൾ ഐഷയാണ്‌ മാതാവ്‌.2017 ഒക്‌ടോബർ 5 നായിരുന്നു ഉമ്മയുടെ വിയോഗം.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ബാല്യവും കൗമാരവും തുടർ പഠനങ്ങളും'''

1966 മുതൽ 69 വരെ തിരുനെല്ലൂർ എ.എം.എൽ.പി സ്‌കൂളിലായിരുന്നു പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം.പ്രൈമറി വിദ്യാലയത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം പഠിപ്പിച്ച അധ്യാപിക ഏലിയ കുട്ടി ടീച്ചറും മദ്രസ്സയിലെ ആദ്യത്തെ അധ്യാപകൻ മൂക്കലെ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുമായിരുന്നു.മദ്രസ്സയിൽ ചേർത്തതിന്റെ ശേഷമാണ്‌ സ്‌കൂളിൽ ചേർ‌ത്തത്.പോൾ മാഷും  സരോജനി ടീച്ചറും അധ്യാപകരായിരുന്നു.

സെന്റ്‌ ആന്റണീസ്‌ പുവ്വത്തൂരിൽ അപ്പർ പ്രൈമറിയും,ഹൈസ്‌കൂൾ പഠനം 1974 - 76 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ എം.എ.എസ്.എം കലാലയത്തിലുമാണ്‌ അഭ്യസിച്ചത്‌.

പുവ്വത്തൂർ‌ സ്‌കൂളിലെ ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,ദേവകി ടീച്ചർ,മാർ‌ഗരറ്റ് ടീച്ചർ,ജോസ്‌ മാഷ്‌,ജോസഫ്‌ മാഷ്‌,ജോണി മാഷ്‌ വിശിഷ്യാ പ്രധാനാധ്യാപകൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ മാഷ്‌ തുടങ്ങിയ ആദരണീയരാവർ പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വ്വം ഓർ‌മിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്‌.

വെന്മേനാട്‌ വിദ്യാലയത്തിലെ പ്രധാനധ്യാപകനായിരുന്ന അബ്‌ദുല്ല കുട്ടിമാഷ്‌, അബൂബക്കർ മാഷ്‌,മുഐമിൻ മാഷ്‌,ജോർ‌ജ്‌ മാഷ്‌,വിജയൻ മാഷ്‌,ഇട്ടൂപ്പുണ്ണി സാർ,ജമീല ടീച്ചർ,ഐഷ ടീച്ചർ,ഫാത്വിമ ടീച്ചർ,സരോജിനി ടീച്ചർ,പത്മിനി ടീച്ചർ തുടങ്ങിയ അധ്യാപക അധ്യാപികമാരും ഓർ‌മകളിലെ താരങ്ങൾ തന്നെ.

1973 ൽ മദ്രസാ പഠനത്തിനു വിരാമമിട്ടു.ശേഷം ജമാലുദ്ദീൻ മുസ്‌ല്യാർ, കൂറ്റനാട്‌ മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാർ എന്നിവരുടെ ദർസിൽ തിരുനെല്ലൂർ ജുമാ മസ്‌ജിദിലും തുടർ‌ന്ന്‌ ഏകദേശം ഒരു വർ‌ഷം കുടും‌ബ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ (മസ്‌ജിദ്‌ തഖ്‌വ) പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ കൂടെയും ദർ‌സിൽ ചേർ‌ന്നു.ഇടക്ക്‌ വെച്ച്‌ ദർസ്‌ പഠനം നിന്നു.വീണ്ടും 76/77 കളിൽ വെന്മേനാട്‌ കുട്ടോത്ത്‌ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാരുടെ ശിക്ഷണത്തിൽ പഠിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചിരുന്നു.

ബോംബെയിലും പ്രവാസകാലത്തും ഔദ്യോഗിക അനൗദ്യോഗിക വിദ്യാഭ്യാസം തുടർ‌ന്നു പോന്നു.ഖുർ‌ആനിക വിജ്ഞാന സമ്പാദനത്തിലെ വഴികാട്ടികളിൽ ഏറെ സ്‌മരിക്കപ്പെടുന്ന ആദരണീയ വ്യക്തിത്വങ്ങളാണ്‌ കെ.അബ്‌ദുല്ല ഹസനും എം.വി മുഹമ്മദ് സലീം മൗലവിയും.

പരമ്പരാഗത പള്ളി ദർ‌സ് പഠനത്തിലൂടെ വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കാനൊ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാനൊ കഴിയാതെ പോയ അറബി ഭാഷാ പരിജ്ഞാനം മദീന യൂനിവാഴ്‌സിറ്റിയുടെ വ്യ്വസ്ഥാപിതമായ ഓൺ‌ലൈൻ പഠന സം‌വിധാനങ്ങളിലൂടെ പരിപോഷിപ്പിച്ചു.

മഹാമാരിയുടെ പ്രതിസന്ധികാലത്ത്,ഓൺ ലൈൻ പഠന സൗകര്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി വിവിധ കോഴ്‌സുകൾ പൂർ‌ത്തീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഡോ.സാഫിർ, ഡോ.അബ്‌‌ദുൽ വാസീഹ് എന്നിവർ അധ്യാപകരായിരുന്നു. എല്ലാ ഗുരുവര്യന്മാരെയും പ്രാർ‌ഥനാ പൂർ‌വം സ്‌മരിക്കുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''ദർ‌സും പഠനമനങ്ങളും...'''

പക്വമതിയായ ഒരു ഉസ്‌താദിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട്‌ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി എപ്പോഴും ധന്യമായിരുന്നു.

പൊന്നാനിക്കാരനായ മുഹമ്മദലി മുസ്‌ലിയാരുടെ ചിത്രം ഇപ്പോഴും മനസ്സിലുണ്ട്.തുടർ‌ച്ചയായി യാത്രക്കാരനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ചുരുങ്ങിയ ദിവസങ്ങൾ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെട്ടിരുന്നു.

വടക്കന്റെ കായിൽ ഹം‌സക്കയായിരുന്നു പെരിഞ്ഞനം സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാരെ മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിലേക്ക് നിയോഗിച്ചത്. മുസ്‌ല്യാരുടെ വീട്ടിൽ പെരിഞ്ഞനത്ത് ദിവസങ്ങളോളം പോയി താമസിച്ചതൊക്കെ ഓർ‌മ്മയിൽ നിറഞ്ഞു നിൽ‌ക്കുന്നുണ്ട്. ഏനാമാവ്‌ കടവ് വരെ ബസ്സുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.പാലം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.കടത്തു കടന്ന്‌ അക്കരെ പോകണം.മണലൂർ കാഞ്ഞാണി അന്തിക്കാട് വഴിയായിരുന്നു യാത്ര.

സുലൈമാൻ മുസ്‌ല്യാർ ബോം‌ബെക്ക്‌ കൂടുമാറിയപ്പോഴായിരുന്നു കുട്ടോത്തെ അബൂബക്കർ മുസ്‌ല്യാർ പള്ളിയിൽ വന്നത്.കണ്ടം പറമ്പിൽ അഹമ്മദ്‌ക്കയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചത്.

മഞ്ഞിയിൽ പള്ളി ദർ‌സിലെ പഠിതാക്കൾ‌ക്കിടയിൽ ഞാൻ ജൂനിയറായിരുന്നു. പൊന്നേങ്കടത്തെ സുലൈമുക്കയും,പുതിയപുര ഖമറുക്കയും ആയിരുന്നു  സീനിയറുകൾ. തെക്കെയിലെ അന്തമുക്ക, ഉസ്‌താദിന്റെ വലം കയ്യും സഹായിയും ആയിരുന്നു. ഓർ‌ക്കാൻ മധുരമുള്ള നല്ലൊരു കാലം.

ഹൈസ്‌കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്‌ ശേഷം ബോംബയിൽ കച്ചവടം നടത്തിയിരുന്ന പിതാവിനൊപ്പം ചേർന്നു.ബോംബയിൽ സായാഹ്ന കോളേജിൽ പഠനം തുടർ‌ന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വായനാലോകം ...'''

കൗമാരം വിട്ടുണരുമ്പോൾ തന്നെ  ഒരു പരന്ന വായനയുടെ ശീലം എന്നെ പിടികൂടിയിരുന്നു. പത്താം തരം കഴിയുന്നതിന്നു  മുമ്പുതന്നെ വായനയുടെ വിശാലമായ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.എഴുപതുകളുടെ അവസാനം ഇന്നലെക്കഴിഞ്ഞതു പോലെ മനസ്സിലുണ്ട്‌.

പ്രദേശത്തെ ചുക്കുബസാർ,പുവ്വത്തൂർ,പാവറട്ടി,കാക്കശ്ശേരി തുടങ്ങിയ ഗ്രാമീണ വായന ശാലകളിൽ ഹൈസ്‌കൂൾ പഠന കാലത്ത്‌ തന്നെ അം‌ഗത്വമുണ്ടായിരുന്നു..പത്താം തരം കഴിയും മുമ്പ്‌ തന്നെ പ്രസിദ്ധങ്ങളായ ഒട്ടേറെ ക്ലാസ്സിക്കുകളും - വിശുദ്ധഖുർ‌ആൻ പരിഭാഷയും വായിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു.

ഖുർ‌‌ആൻ പരിഭാഷ വായിച്ചതിന്റെ പ്രതികരണമായിരുന്നു മാണിക്യ ചെപ്പ്‌ എന്ന കവിത.ഈ കവിതയുടെ പേരിലാണ്‌ തൊണ്ണൂറുകളിൽ ഒരു കവിതാ സമാഹാരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്‌.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''കലാലോകം ...'''

പതിനേഴാമത്തെ വയസ്സിൽ 1977 ൽ തിരുനെല്ലൂരിലേയും സമീപ പ്രദേശത്തേയും കലാകാരന്മാർ ഒരുക്കിയ ശാസ്‌ത്രീയ സംഗീത പ്രാധാന്യമുള്ള നാടകത്തിന്‌ ഗാനങ്ങളെഴുതാനുള്ള അവസരമാണ്‌ കലാ സാഹിത്യ രംഗത്തേയ്‌ക്കുള്ള കടന്നു വരവിന്റെ പ്രാരംഭം.രാഗം പുവ്വത്തൂരിലെ വേലായുധൻ വേപ്പുള്ളി ആയിരുന്നു സംഗീത സംവിധാനം നിർവഹിച്ചത്‌. സംഗീത സംവിധാന മേഖലയിൽ പ്രസിദ്ധനായ മോഹൻ സിത്താരയെപ്പോലെയുള്ള കലാകാരന്മരുടെ ആദ്യ കാല സംഗീതക്കളരിയായിരുന്നു ഇത്.പ്രസ്‌‌തുത കലാ സമിതിയുടെ തന്നെ വഴികാട്ടിയും ഗുരുവുമായ പ്രസിദ്ധ ഗായകൻ കെ.ജി സത്താറിന്റെ ശബ്‌ദത്തിൽ ആകശവാണിവിയിലൂടെ രചനകൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.

മക്കത്ത് പൂത്ത പൂവിൻ മണമിന്നും തീർ‌ന്നില്ലാ ...മദീനത്ത് മാഞ്ഞ ഖമറിൻ പ്രഭയിന്നും മാഞ്ഞില്ലാ.. ഏറെ പ്രസിദ്ധിനേടിയ വരികളാണ്‌.

ബോംബെയിൽ നിന്നിറങ്ങിയിരുന്ന ഗൾഫ് മലയാളി മാഗസിനിൽ നിന്നു തുടങ്ങി നിരവധി ഓൺലൈൻ പോർ‌ട്ടലുകളിലും ആനുകാലികങ്ങളിലും എഴുതുന്നുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വഴിയടയാളം...'''

1977 ഒരു റമദാൻ മാസം.പി.കെ റഹീം സാഹിബിന്റെ ആഥിത്യം സ്വീകരിക്കാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തൃശൂർ അലങ്കാർ റസ്റ്റോറന്റിൽ നിന്നായിരുന്നു നോമ്പു തുറന്നത്.ഒരുമിച്ച്‌ മഗ്‌രിബ്‌ നമസ്‌കരിച്ച്‌ വളരെ കുറഞ്ഞ സമയത്തെ സം‌ഭാഷണവും ഇടപഴക്കവും മാത്രം.യാത്ര പറഞ്ഞു പോരുമ്പോൾ മേൽ വിലാസം ആവശ്യപ്പെട്ടു.അതു കൊടുത്തു.കൂട്ടത്തിൽ രണ്ട്‌ പുസ്‌തകങ്ങളും തന്നു.

ഒന്ന് വളരെ ചെറിയ ഒരു പുസ്‌തകവും മറ്റൊന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട മതം എന്ന പുസ്‌തകവും ആയിരുന്നു.ചെറിയ പുസ്‌തകം ബസ്സിലിരുന്നു തന്നെ ഏകദേശം വായിച്ചു തീർ‌ത്തു.ദാഹം തീർ‌ത്തു വെള്ളം കുടിക്കും പോലെ.മറ്റൊന്നു താമസിയാതെ വായിച്ചു തുടങ്ങി.ഇതോടെ ഞാൻ അന്വേഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന വായനാ ലോകം മലർ‌ക്കെ തുറന്ന പ്രതീതി.പിന്നെ തപാലിൽ പ്രബോധനവും വരാൻ തുടങ്ങി.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിനോദവും വിജ്ഞാനവും...'''

1970 -1980 കളിൽ തിരുനെല്ലൂരിന്റെ വടക്കും തെക്കും ഉള്ള അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ വഴി രണ്ട്‌ ചെറുപ്പക്കാർ (മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ല്യാരുടെ മകൻ അബ്‌ദുറഹിമാൻ കേലാണ്ടത്ത് പാടൂർ.അബ്‌ദുറഹിമാൻ മുസ്‌ല്യാരുടെ മൂത്തമകൻ മുഹ്‌യിദ്ദീൻ നാലകത്ത്‌ പൈങ്കണ്ണിയൂർ) . തുടങ്ങി വെച്ച ധാർമ്മിക പ്രബോധന പ്രചാരണ പരിപാടികളിൽ ഭാഗഭാക്കാകാൻ  സാധിച്ചിരുന്നു.

വിനോദത്തോടൊപ്പം വൈജ്ഞാനികമായ ചർ‌ച്ചകളുമായി മഞ്ഞിയിൽ പള്ളിയിൽ ഒത്തു കൂടിയിരുന്ന പ്രിയപ്പെട്ടവർ ഇന്നും അക്കാലത്തെ സാഹോദര്യ സൗഹൃദങ്ങളെ ഓർ‌ക്കുന്നുണ്ടാകാം.ജലാലുദ്ദീൻ ആർ.വി,ജലീൽ വി.എസ്,ഷം‌സുദ്ദീൻ തറയിൽ,അബ്‌ദുസ്സലാം അബ്‌ദുല്ല,ഉമർ പൊന്നേങ്കടത്ത്,അബ്‌ദുല്ലക്കുട്ടി തെക്കെയിൽ ഒക്കെ പ്രസ്‌തുത കൗമാര കൂട്ടായ്‌മയിലെ അം‌ഗങ്ങളായിരുന്നു.വാരാന്ത്യത്തിൽ പാടൂർ കാരാകോസ് പള്ളിയിൽ ഒരുമിച്ചു കൂടിയിരുന്നവരിൽ തിരുനെല്ലൂർ പടിഞ്ഞാറെ കരയിലുള്ള റഷീദ് ഖാലിദ്, ഇഖ്‌ബാൽ വേത്തിൽ,കണ്ടം പറമ്പിൽ സഹോദരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി ഓർ‌ക്കുന്നു.

സൗഹൃദ സം‌ഘത്തിലെ പലവഴി പിരിഞ്ഞു. മുഹ്‌യിദ്ദീൻ സാഹിബിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ തിരുനെല്ലൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ നടന്നിരുന്നു.1982 ഒക്‌ടോബർ മാസത്തിലാണ്‌ ഇസ്‌ലാമിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അംഗീകൃത വിദ്യാർത്ഥി വിഭാഗമായ എസ്‌.ഐ.ഒ രൂപം കൊണ്ടത്‌.അതേ കാലയളവിൽ തന്നെ തിരുനെല്ലൂരിലും യൂണിറ്റ്‌ രൂപീകരിച്ചിരുന്നു.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''യൗവ്വനം പ്രവാസം ..'''

1980 ഫിബ്രുവരി 15 നായിരുന്നു പ്രവാസത്തിന്റെ പ്രാരം‌ഭം.എന്നാൽ കമ്പനി രൂപീകരണവും മറ്റും നടന്നത്‌ രണ്ട്‌ വർ‌ഷങ്ങൾ‌ക്ക് ശേഷമായിരുന്നു. അതുവരെയുള്ള കാലം ഉടമയുടെ റുവൈസിലുള്ള അതിഥി മന്ദിരത്തിൽ കഴിയാനായിരുന്നു നിയോഗം.ഖത്തറിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായ ദോഹയിൽ നിന്നും നൂറിലേറെ കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ്‌ റുവൈസ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.ഏകദേശം ബഹറൈനുമായി അഭിമുഖം നിൽ‌ക്കുന്ന പഴയ കാല ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്‌ റുവൈസ്.ഇവിടെ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ കിഴക്കു ഭാഗത്ത്‌ കടലോരത്താണ്‌ പ്രസ്‌തുത അതിഥി മന്ദിരം.

1982 മുതൽ 1999 വരെ പാദരക്ഷകളിൽ കീർ‌ത്തികേട്ട തമീമ ട്രേഡേഴ്‌സിന്റെ ദിവാൻ സ്‌ടീറ്റ് ശാഖ,2000 മുതൽ 2005 വരെ സിറ്റി ശാഖ,2006 മുതൽ 2019 വരെ ഓഫീസ് അഡ്‌മിൻ, 2020 മുതൽ 2025 വരെ ട്രേഡിങ് ഡിവിഷൻ തുടങ്ങി യഥാക്രമം തമീമയുടെ വിവിധ വകുപ്പുകളിൽ സേവനം ചെയ്‌തു.'''2026 ൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടിനു ശേഷം പുതിയ ചില തീരുമാനങ്ങളിലെത്തി.'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ ദോഹയിലെ ഫാമിലി കമ്പ്യൂട്ടർ എന്ന സാങ്കേതിക വിജ്ഞാന ശാഖയിൽ നിന്നും കമ്പ്യൂട്ടർ പരിജ്ഞാനം നേടുകയും വെബ്‌ ഡവലപ്‌മന്റ്‌ കോഴ്‌സ്‌ പൂർ‌ത്തിയാക്കുകയും ചെയ്‌തു.1999 അവസാനത്തിൽ മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ ദ്വിഭാഷ വെബ്‌സൈറ്റ് (മലയാളം ഇംഗ്‌ളീഷ്‌)ലോഞ്ച് ചെയ്‌തുകൊണ്ടായിരുന്നു ഇന്റർനെറ്റ്‌ ലോകത്തേക്കുള്ള പടികയറ്റം.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

തൂലിക,കവിത,രചന,സാമൂഹികം എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ മഞ്ഞിയിൽ എന്ന ബ്‌ളോഗ് ഓൺലൈൻ ലോകത്ത്‌ പ്രസിദ്ധമാണ്‌.സജീവ ബ്‌ളോഗ് എഴുത്തിനോടൊപ്പം സോഷ്യൽ മീഡിയകളിലെ സർ‌ഗാത്മക സാന്നിധ്യവുമാണ്‌.

2003 ൽ കാലിക്കറ്റ്‌ സർവകലാശാലയുടെ വിദൂരവിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിവഴി ഉപരി പഠനം പൂർത്തീകരിച്ചു വരുമ്പോഴായിരുന്നു ദീർഘകാല അവധിയിൽ നാട്ടിൽ കഴിയേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായത്. തന്റെ കഴിവുകൾ കൊണ്ട്‌ സഹൃദയരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയ മൂത്ത പുത്രൻ അബ്‌സ്വാർ എന്ന പ്രതിഭയുടെ ആകസ്‌മിക വിയോഗം.

പ്രസംഗം എഴുത്ത് എന്നീ രംഗങ്ങളിൽ അബ്‌സ്വാർ നടത്തിയ മികവ്` സമാനതകളില്ലാത്തവയായിരുന്നു. മഞ്ഞിയിൽ കുടുംബത്തിനപ്പുറം സമൂഹത്തിനൊന്നടങ്കം ഇന്നും വേദനയൂറുന്ന ഓർ‌മയാണ്‌ അബ്‌സാർ.ഈ ബാലപ്രതിഭയുടെ ഓർമകൾ രചനകൾ എന്നിവ പകർത്തിയ ബ്ളോഗ് ഏറെ വായനക്കാരുള്ള ഒന്നാണ്‌.

അബ്‌സ്വാറിന്റെ രചനകൾ മണിദീപം എന്ന സമാഹാരം ഐ.പി.എച്‌ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2003ൽ കേരളപ്പിറവി ദിവസം ശൈഖ്‌ മുഹമ്മദ്‌ കാരക്കുന്നും ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാടും ചേർ‌ന്നായിരുന്നു പുസ്‌തകത്തിന്റെ പ്രകാശന കർ‌മ്മം നിർ‌വഹിച്ചത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''അന്വേഷണങ്ങളും അം‌ഗീകാരങ്ങളും...'''

2009 ൽ എഫ്‌.സി.സി യും ഖത്തർ ഇന്ത്യൻ മീഡിയ ഫോറവും സം‌യുക്തമായി ഒരുക്കിയ ജേർ‌ണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തു.പ്രതീപ്‌ മേനോൻ (അമൃത) യായിരുന്നു നേതൃത്വം നൽ‌കിയത്. ജേർണലിസം വർ‌ക്ക്‌ ഷോപ്പ്‌ സമാപന ദിവസം കമലാ സുരയ്യയുടെ മൂത്ത മകൻ എം.ഡി.നാലപ്പാട്‌ സംബന്ധിച്ചിരുന്നു. ജേർണലിസം വർക്ക്‌ ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുത്തവർ‌ക്കുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചതും എം.ഡി നാലപ്പാടായിരുന്നു. കൂടാതെഎൻ.പി ഹാഫിസ് മുഹമ്മദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരുക്കിയ പ്രത്യേക കൗൺ‌സിലിങ് കോഴ്‌സ് പൂർ‌ത്തിയാക്കാനും സാധിച്ചിരുന്നു.

വിവിധ തലത്തിൽ നിന്നുള്ള അം‌ഗീകാരങ്ങൾ 1980 കളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.2017 ൽ തിരുനെല്ലുർ കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രത്യേക പുരസ്‌കാരത്തിനും 2018 ൽ കലാകായിക സാം‌സ്‌കാരിക വേദിയായ മുഹമ്മദൻ‌സ്‌ ഖത്തറിന്റെ സമഗ്ര സം‌ഭാവനക്കുള്ള എക്‌സലൻസി അവാർ‌ഡിനും 2019 ൽ നന്മ തിരുനെല്ലുരിന്റെ ഗ്രാമീൺ മീഡിയ അവാർ‌ഡിനും കൂടതെ തനിമ ഖത്തർ ,പ്രവാസി വെൽഫെയർ &amp; കൾച്ചറൽ ഫോറം തുടങ്ങിയ വിവിധ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആദരവിനും അംഗീകാരത്തിനും അർ‌ഹനായി.

2023 ൽ മലയാളി ഗൾഫ് സാം‌സ്‌ക്കാരിക അടയാളങ്ങൾ എന്ന ബ്രഹൃദ് സമാഹാരത്തിൽ ഒരു അധ്യായം ചേർ‌ക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. തൊണ്ണൂറുകളിലും 2024 ലും എന്റെ  മാണിക്യച്ചെപ്പ്, മഞ്ഞുതുള്ളികൾ തുടങ്ങിയ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ യഥാക്രമം പ്രിയപ്പെട്ട കവികൾ കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷും, പ്രെഫ. സച്ചിദാനന്ദൻ സാറും പ്രകാശനം ചെയ്‌തു.

കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഡി 4 മീഡിയയുടെ ഇന്റർനെറ്റ്‌ പോർട്ടലിൽ ദീർ‌ഘകാലം നെറ്റുലകം പക്തി കൈകാര്യം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.മത സാമൂഹ്യ സാം‌സ്‌ക്കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ സമകാലിക വിഷയങ്ങളിൽ നൂറുകണക്കിന്‌ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി.പ്രവാസ ലോകത്തെ മലയാളം റേഡിയോകളിൽ വിശേഷകാല പരിപാടികളിലെ ശബ്‌ദ സാന്നിധ്യമാണ്‌.

ഖത്തറിന്റെ സാമൂഹ്യ രാഷ്‌ട്രീയ സാം‌സ്‌ക്കാരിക തലങ്ങളിലെ വളർ‌ച്ചയും ഉയർ‌ച്ചയും എന്നതിലുപരി  അതിനൂതനമായ  പരിഷ്‌കരണ ഭൂമികയിലേക്ക് ഒരു രാജ്യം പടിപടിയായി ഉയർ‌ന്നുവന്നതിന്ന്‌ സാക്ഷിയാകാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായി.തെളിച്ചു പറഞ്ഞാൽ ഗ്രാമീണതയുടെ നിഷ്‌കളങ്ക നിശബ്‌ദതയിൽ നിന്നും അത്യാധുനികതയുടെ നിറം പകർ‌ന്ന പളപളപ്പിലേക്കും ബഹളങ്ങളിലേക്കും ഒരു നാഗരികത വളർ‌ന്നു വികസിച്ചതിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ ഗൃഹതുരതയോടെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു കിടപ്പുണ്ട്.പ്രകാശനം ചെയ്യാനിരിക്കുന്ന പ്രവാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൃതികളിൽ അതെല്ലാം അവസരോചിതം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ചില രചനകൾ അണിയറയിൽ പുരോഗമിക്കുന്നു.നാട്ടു ചരിത്രവും മറ്റു ലേഖന സമാഹാരങ്ങളും താമസിയാതെ മഷിപുരളും.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''സർഗ്ഗാത്മക സൗഹൃദം...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അസോസിയേഷൻ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്ന കലാ പരിപാടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്‌ സഹകരിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്ത് അരങ്ങേറിയിരുന്ന നാടകങ്ങളിൽ ഗാനങ്ങൾ,മറ്റ്‌ നാടൻ മപ്പിളാ കലാരൂപങ്ങൾ‌ തുടങ്ങിയവയുടെ രചനകളിലും സജീവമായിരുന്നു.ഖത്തറിൽ ആദ്യമായി വില്ല്‌ പാട്ട്‌, ഉടുക്ക്‌ പാട്ട്‌,വഞ്ചിപ്പാട്ട്,ഓട്ടം തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ കേരളീയ കലാ രൂപങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിലും അവതരിപ്പിക്കുന്നലും സജീവ പങ്കാളിയായിരുന്നു.

അഡ്വ.ഖാലിദ് അറക്കൽ എ.വി.എം ഉണ്ണി കൂട്ടു കെട്ടിൽ ഒട്ടനവധി നാടകങ്ങൾ അരങ്ങ് തകർ‌ത്ത കലാകാലം.ദോഹയിൽ അരങ്ങേറിയ ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിലെ ഗാന രചന മഞ്ഞിയിൽ തൂലികയിൽ നിന്നായിരുന്നു.

ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ...

കയ്യിലെരിയുന്നുണ്ട്‌‌ കൈതിരി 

തുടങ്ങിയ നാടക ഗാനങ്ങൾ ജനപ്രിയങ്ങളായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രവാസികളുടെ കഥപറയുന്ന നാടകങ്ങൾ‌ക്ക് വേണ്ടി രചിച്ച രചനകൾക്ക്‌,ഖാലിദ് വടകരയുടെ ഭാവാത്മകമായ സം‌ഗീതവും പ്രമോദ് ഐ.സി.ആർ.സിയുടെ ഹൃദ്യമായ പശ്ചാത്തല സം‌ഗീതവും ചേർ‌ന്നപ്പോൾ ആസ്വാദകലോകം ഹൃദയപൂർ‌വ്വം സ്വീകരിച്ചു..

തൊണ്ണൂറുകളുടെ അവസാനം മുതലാണ്‌ മീഡിയകളുടെ വളർ‌ച്ചക്ക് അതിശീഘ്രം തിരികൊളുത്തപ്പെട്ടത്. പൊതുവേദികളും ഒത്തു ചേരലുകളും ഒരു ഉത്സവ പ്രതീതിയോടെയായിരുന്നു പ്രവാസികൾ ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. വർ‌ത്തമാനകാലത്തിരുന്ന് തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോൾ,പരസ്‌പര സ്നേഹ സൗഹാർ‌ദ്ദ ബന്ധങ്ങളുടെ തെളിമയും തനിമയും നിറഞ്ഞ സമ്പന്നമായ കാലം ഒരു പഴങ്കഥയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

എമ്പതുകളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും സി.ഐ.സിയുടെ കലാസാഹിത്യ സർ‌ഗാത്മകതയുടെ മുഖം എല്ലാ അർ‌ഥത്തിലും നിറഞ്ഞു നിന്ന നാളുകളായിരുന്നു.

എ.വി.എം ഉണ്ണിയുടെ ഉമറുബ്‌നു അബ്‌ദിൽ അസീസ് എന്ന ചരിത്രാഖ്യായികയ്ക്ക് വേണ്ടി ഗാനങ്ങൾ എഴുതാനുള്ള ഭാഗ്യവും ലഭിച്ചിരുന്നു.

എസ്.എ.എം ബഷീറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സഹൃദയരായ കലാകാരന്മാരുടെ സംഗമ വേദിയായി ഐ.സി.ആർ.സി പൂത്തുലഞ്ഞ് നിന്ന അവിസ്‌മരണീയ കാലം ഗൃഹാതുരതയോടെ ഇപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.

നാടക ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഐ.സി.ആർ.സി കലാകാരന്മാരിൽ എടുത്ത് പറയാവുന്ന പ്രതിഭകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു വിനയാന്വിതനായ ഖാലിദ് വടകര.ഭൂമി അറിയാതെ നടന്നു പോകുന്ന നിഷ്‌കളങ്കനായ കലാകാരൻ.സൗമ്യനായ ഖാലിദ് വിടപറഞ്ഞ വാർ‌ത്ത ഏറെ വേദനയോടെയായിരുന്നു വായിച്ചത്.

ഖാലിദ് വടകരയുടെ സ്‌മരണാർ‌ഥം ഇശൽ‌മാല ഖത്തർ ഒരു സം‌ഗീത മെഹ്‌ഫിൽ സം‌ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത വേദിയിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്ന താരമായിരുന്നു സ്‌നേഹസമ്പന്നനായ ഗായകൻ മശ്‌ഹൂദ് തങ്ങൾ.

തൊണ്ണൂറുകളിൽ അരങ്ങിലെത്തിയ ഇടത്താവളം എന്ന നാടകത്തിലെ ആഴിക്കടിയിലെ ചിപ്പിയാണ്‌ ഞാൻ എന്ന ഗാനം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയത് ഖാലിദ് വടകരയായിരുന്നു. ഈ ഗാനത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം അനുസ്‌മരണ വേദിയിൽ പ്രിയപ്പെട്ട തങ്ങളുടെ ശബ്‌ദത്തിൽ പുനർ‌ജനിച്ചപ്പോൾ മനസ്സിലൂടെ മിന്നിമറഞ്ഞ വികാരവായ്‌പുകൾ പകർ‌ത്താൻ സാധിക്കുകയില്ല.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''റുമേല ഓർ‌മകളിലെ വസന്തകാലം...'''

തൊണ്ണൂറുകളിൽ കുടും‌ബത്തോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്നത് പഴയ റുമേലയിലായിരുന്നു.പ്രസ്‌തുത ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാം വിശാലമായ ബിദ പാർ‌ക്കിന്റെ ഭാഗമായി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.ഖത്തർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ നിന്നും അധികമൊന്നും ദൂരത്തിലല്ലാതെ ഒരു ഭാഗത്ത് ഇതര മതവിഭാഗങ്ങൾ‌ക്കുള്ള ശ്‌മശാനഭൂമിയും ചെറിയ ദേവാലയവും ഉണ്ടായിരുന്നു. കോർ‌ണിഷിനോട് അഭിമുഖമായി ഒരു ഭാഗത്ത് ചിരപുരാതനമായൊരു പള്ളിയുണ്ട്.ഒരു കാലത്ത് മൃതശരീരങ്ങൾ സം‌സ്‌കരിച്ചിരുന്നത് ഈ പള്ളിയുടെ ഓരത്ത് പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയ ഇടത്തിലായിരുന്നു.ഈ പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ‌ചകളിൽ ജുമുഅ‌ക്ക് ശേഷം ഒരു ഖുർ‌ആൻ പഠന പരമ്പരക്ക് നേതൃത്വം നൽ‌കിയിരുന്നു.

കേരളത്തിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവന്ന പ്രത്യേക ഇനം മരങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ഈ പൗരാണിക പള്ളി ഇന്നും പഴയ പ്രൗഡി നഷ്‌ടപ്പെടാത്ത വിധം പുനർ‌നിർ‌മിച്ചിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''സാമൂഹ്യ രം‌ഗം...'''

1992ൽ മുല്ലശ്ശേരി മേഖലയിലെ മഹല്ലുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ പാവറട്ടി ആസ്ഥാനമാക്കി ഉദയം പഠനവേദിയ്‌ക്ക്‌ രൂപം കൊടുക്കുന്നതിൽ പ്രദേശത്തെ സഹൃദയരോടൊപ്പം സഹകരിച്ചു.നന്മയുടെ പ്രബോധകരിൽ നിന്നും പ്രസാരകരിൽ നിന്നും ഊർജവും ആർജവവും നേടിയെടുത്ത ഒരു കൊച്ചു സംഘമാണ് ഇതിന്റെ ബീജാവാപം നടത്തിയത്.

പ്രവർ‌ത്തന നൈരന്തര്യമില്ലാതെ ദീർ‌ഘ കാലം നിശ്ചലമായിരുന്ന ഖത്തറിലെ തിരുനെല്ലൂർ പ്രവാസി കൂട്ടായ്‌മയെ പ്രവർ‌ത്തന സജ്ജമാക്കുന്നതിൽ നിർ‌ണ്ണായക പങ്കു വഹിച്ചു.

2006 ൽ അബു കാട്ടിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രഥമ അസോസിയേഷൻ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറി പദവും പിന്നീടുള്ള കാലയളവുകളിൽ വിവിധ നേതൃ പദവികളും അലങ്കരിച്ചു.

സ്വന്തം ഗ്രാമമായ തിരുനെല്ലൂരിനെ അടുത്തറിയാനുതകുന്ന സൈറ്റും പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മയായ ഉദയം പഠനവേദിയുടെ പേജും ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചു പറ്റിയ ഓൺലൈൻ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്‌.പ്രാദേശിക സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രാഷ്‌ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ വിശിഷ്യാ ഓൺലൈൻ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ നിരവധിയത്രെ.

വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്‌മകളുടെയും മഹല്ല്‌ പ്രവാസി സം‌ഘടനകളുടെയും  പ്രവർ‌ത്തക സമിതികളിൽ അംഗമായിരുന്നു.

2013 ൽ ഹാജി കെ.പി അഹമ്മദ്‌ സാഹിബിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ പ്രവർ‌ത്തക സമിതിയിലേയ്‌ക്ക്‌ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.  തിരുനെല്ലൂർ മഹല്ല്‌ വൈസ്‌ പ്രസിഡന്റ്‌ പദവിയും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.

അസോസിയേഷൻ (സി.ഐ.സി) പ്രാഥമിക അം‌ഗത്വം ലഭിച്ചത് എമ്പതുകളിലായിരുന്നു. സലീം മൗലവി കുഞ്ഞലവി സാഹിബ്‌ തുടങ്ങിയവർ അന്നത്തെ ഹൽ‌ഖയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അസോസിയേഷൻ പ്രാഥമികാം‌ഗത്വം 1989 ലും 1991 ൽ   പ്രവർ‌ത്തകനുമായി. 2020 ലാണ്‌ പ്രസ്ഥാന ക്രമപ്രരകാരം ജമാ‌അത്ത് അം‌ഗത്വത്തിന്‌ അർ‌ഹനായത്.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

'''വിവാഹം ..'''

1985 ഏപ്രിൽ ഒന്നിനായിരുന്നു വിവാഹം.1990 ജനുവരി 5 നായിരുന്നു ആദ്യത്തെ കൺ‌മണി അബ്‌സ്വാറിന്റെ ജനനം.പതിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ അല്ലാഹുവിലേയ്‌ക്ക്‌ യാത്രയായി.ഐ.പി എച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മണിദീപം അബ്‌സ്വാറിന്റെ കവിതാ സമാഹാരമാണ്‌.

ഐക്കപ്പറമ്പിൽ സുബൈറയാണ് നല്ല പാതി. അബ്‌സ്വാർ (മണിദീപം), അൻസാർ, ഹിബ, ഹമദ്,അമീന എന്നിവരാണ് മക്കൾ. മരുമക്കൾ:- ഷമീർ മൻ‌സൂർ നമ്പൂരിമഠം, ഇർ‌ഫാന ഇസ്‌ഹാഖ് കല്ലയിൽ.ഹിബ ഷിബിലി ബുഖാറയിൽ. പേരമക്കൾ:മുഹമ്മദ് ഫലഖ്, മുഹമ്മദ് ഫായിഖ്.അസ്‌മ നൂർ.

&lt;nowiki&gt;===========&lt;/nowiki&gt;

Azeezmanjiyil

[[വർഗ്ഗം:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ സാധ്യതയുള്ള ഉപയോക്തൃതാളുകൾ]]</text>
      <sha1>pu6ufog2ldvbcriclbo50kh28ucnfa1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ് ഇരിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>360930</id>
    <revision>
      <id>4676431</id>
      <parentid>4632165</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9007" sha1="ns5z1udxvxenelg542dsu3t4pzs58iy" xml:space="preserve">{{prettyurl|British banglavu Eriya}}[[File:British banglavu Eriya (9).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്|ലഘുചിത്രം]]
[[ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്തെ]] ഒരു സ്മാരകമന്ദിരമാണ് '''ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്'''. [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ]] [[പുല്ലൂർ-പെരിയ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുല്ലൂർ പെരിയ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ഥലമായ [[ഇരിയ|ഇരിയയിൽ]] ആണിതുള്ളത്. ''ബ്രിട്ടീഷ് ട്രാവലേഴ്‌സ് ബംഗ്ലാവ്'' എന്നപേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു ബംഗ്ലാവ് ഇന്ന് നാമാവശേഷമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. രണ്ടു മുറികളും ചുറ്റിലും വരാന്തയും കുതിരാലയവും ഒക്കെ ഉള്ളതായിരുന്നു ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്. [[കാഞ്ഞങ്ങാട്]] [[പാണത്തൂർ]] സംസ്ഥാന പാതയോരത്തായി ഈ ബംഗ്ലാവ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വിദേശ ഭരണകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികൾക്ക് കർണാടകയിലെ [[കൊടക് ജില്ല|കുടക്]], [[പുത്തൂരു (കർണാടക)|പുത്തൂർ]] ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള യാത്രയിൽ പ്രധാന ഇടത്താവളമായിരുന്നു ഇരിയ ബംഗ്ലാവ്. &lt;ref name=&quot;eria&quot;&gt;{{Cite web |url=http://sv1.mathrubhumi.com/kasargod/citizen_news/3518550.html |title=മാതൃഭൂമി വാർത്ത |access-date=2017-01-17 |archive-date=2019-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818073124/http://sv1.mathrubhumi.com/kasargod/citizen_news/3518550.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ബ്രിട്ടീഷ് പടയോട്ടക്കാലത്തെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്ന ഇരിയയിലെ ഈ ബംഗ്ലാവും കുതിരാലയവും മറ്റും. 1965 -70 കാലഘട്ടത്തിൽ ബംഗ്ലാവ് കെട്ടിടത്തിൽ ഇരിയയിലെ സ്‌കൂൾ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നതായി ഒരു സംസാരം നിലവിലുണ്ട്.

==നിലവിലെ അവസ്ഥ==
[[File:Chumatuthangi2.jpg|thumb|ചുമടുതാങ്ങി]]
ഏറെ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ് ഇന്ന് അന്യം നിൽക്കുകയാണെന്നു പറയാം. ഗവണ്മെന്റ് സ്ഥലങ്ങൾ അധികവും സ്വകാര്യവ്യക്തികൾ കൈയ്യേറുന്ന രീതിയും നിലവിൽ കാണാവുന്നതാണ്. 250 ഓളം വർഷങ്ങൾ പഴക്കമുള്ള കെട്ടിടമാണിത്. ഇന്ന് ഇതിന്റെ അവസ്ഥ തീർത്തും പരിതാപാവസ്ഥയിലാണ്.  ബംഗ്ലാവിന്റെ  മേൽക്കൂരകൾ തകർന്നിട്ട് വർഷങ്ങളായി. കാടുമൂടിക്കിടന്ന കെട്ടിടാവശിഷ്ടത്തിന്റെ കല്ലുകളാണ് അടുത്തായിട്ട് ചില സാമൂഹ്യവിരുദ്ധർ കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയത്. ചുമർക്കെട്ടുകൾ ഇടിച്ചുതകർത്താണ് കല്ലുകൾ കടത്തിയത് എന്ന് ഇപ്പോൾ കണ്ടറിയാനാവും. ഇന്നത്തെ പുല്ലൂർ-പെരിയ, കോടോം-ബേളൂർ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെയും ചുങ്കപ്പിരിവും അതുസംബന്ധിച്ച ചർച്ചകളും നടന്നിരുന്നത് ഇവിടെവെച്ചായിരുന്നു. ഇരവിൽ വാഴുന്നവരും ബേളൂർ പട്ടേലരുമായിരുന്നു അന്ന് ചുങ്കപ്പിരിവ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിരിച്ചെടുത്ത് ചുങ്കം കൈപ്പറ്റുന്നതിനൊപ്പം പുത്തൂരിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികൾ വിശ്രമിച്ചിരുന്നതും ഇവിടെയാണ്. തലചുമടുകളുമായി വരുന്നവർക്ക് സഹായത്തിനായി സ്ഥാപിച്ച ചുമടുതാങ്ങിഇന്നും അവിടെയുണ്ട് . ഭരണാധികാരികളുടെ കുതിരകളെ പാർപ്പിച്ചിരുന്ന ലായവും ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു .അടുത്തകാലം വരെ അതിന്റെ ചുമരുകൾ ആൽമരത്തിന്റെ അടുത്തായി കണ്ടിരുന്നു . തലച്ചുമടുകളുമായി വരുന്നവർക്ക് സഹായത്തിനായി സ്ഥാപിച്ച ചുമടുതാങ്ങി ഇന്നും അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. 

മലയാള സിനിമയുടെ പ്രശസ്തി പുറംരാജ്യങ്ങളിൽ എത്തിച്ച, നിരവധി അന്താരാഷ്ട അവാർഡുകൾ നേടിയതും [[ഷാജി എൻ. കരുൺ]] ആദ്യമായി സംവിധാനം ചെയ്തതുമായ [[പിറവി]] എന്ന സിനിമയുടെ പ്രധാന ലൊക്കേഷൻ ആയിരുന്നു ഇരിയയും, ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവും, ഇരിയയിലെ പഴയ ഇല്ലവും അടങ്ങുന്ന പ്രദേശം. പഴയ ഇല്ലം അതിന്റെ മനോഹാരിത ഒട്ടും നഷ്ടപ്പെടുത്താതെതന്നെ കാസറഗോഡ് [[അനന്തപുര തടാകക്ഷേത്രം|അനന്തപുരി]] അമ്പലത്തിന്റെ അടുത്ത് കുന്നിലേക്ക് പറിച്ചു നട്ടിരുന്നു. അതിനവിടേയും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധ കിട്ടുന്നില്ല എന്നൊരു വസ്തുത നിലനിൽക്കുന്നു.

==ചിത്രശ്രാല==
&lt;gallery&gt;
File:British banglavu Eriya (11).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (2).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (3).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (4).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (5).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (6).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (7).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (12).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (13).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya roofing tile.jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ് ഓട്
File:British banglavu Eriya roofing tile 1.jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ് ഓട്
File:British banglavu Eriya roofing tile 3.jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ് ഓട്
&lt;/gallery&gt;
{{commons category|British banglavu Eriya}}

==അവലംബം==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ns5z1udxvxenelg542dsu3t4pzs58iy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചെറോക്കീ ഭാഷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>362690</id>
    <revision>
      <id>4676485</id>
      <parentid>4568487</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7816" sha1="758bdy22hd71yqi8lpvi7rrxo42s9rk" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name = Cherokee
| image= Cherokee sample.svg
| imagecaption= ''Tsa-la-gi'' written in the [[Cherokee syllabary]]
| nativename = ''ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ'' &lt;br&gt;''Tsalagi Gawonihisdi''
| pronunciation = {{IPA|[dʒalaˈɡî ɡawónihisˈdî]}} &lt;br&gt;(Oklahoma dialect)
| states = [[United States]]
| region = east [[Oklahoma]]; [[Great Smoky Mountains]]&lt;ref name=Snowbird&gt;{{cite book |last= Neely|first= Sharlotte|date= March 15, 2011|title= Snowbird Cherokees: People of Persistence|url= https://books.google.com/?id=rpbSb5Psi_sC&amp;dq=cherokee+language+speakers |location= The New World of Harmony|publisher= University of Georgia Press|pages=147–148|accessdate= May 22, 2014|isbn= 9780820340746}}&lt;/ref&gt; and [[Qualla Boundary]] in [[North Carolina]]&lt;ref name=Museum&gt;{{Cite web
 |first=Ben 
 |last=Frey 
 |title=A Look at the Cherokee Language 
 |work=Tar Heel Junior Historian 
 |publisher=North Carolina Museum of History 
 |date=2005 
 |accessdate=May 22, 2014 
 |url=http://www.ncdcr.gov/Portals/7/Collateral/Database/F05.Cherokee.language.pdf 
}}{{dead link|date=November 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Also in [[Arkansas]].&lt;ref name=endangered&gt;{{Cite web
  | title = Cherokee
  | work = Endangered Languages Project
  | accessdate = April 9, 2014
  | url = http://www.endangeredlanguages.com/lang/chr
  | archive-date = 2019-10-03
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20191003000557/http://www.endangeredlanguages.com/lang/chr
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt;
|ethnicity = [[Cherokee]]
| speakers = 11,000–13,500
| date=2006–2008
|ref=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.census.gov/hhes/socdemo/language/data/other/detailed-lang-tables.xls|format=XLS|title=Table 1. Detailed Languages Spoken at Home and Ability to Speak English for the Population 5 Years and Over for the United States: 2006–2008 : Release Date: April, 2010|publisher=Census.gov|accessdate=18 January 2015}}&lt;/ref&gt;
| familycolor = American
| fam1 = [[Iroquoian languages|Iroquoian]]
| fam2 = [[Southern Iroquoian languages|Southern Iroquoian]]
| script = [[Cherokee syllabary]], [[Latin script]]
| nation= [[Eastern Band of Cherokee Indians]] in [[North Carolina]]&lt;br&gt;[[Cherokee Nation]]&lt;ref name = CARLA/&gt;&lt;ref name=official/&gt;&lt;ref name = Keetoowah/&gt;&lt;ref name=constitution&gt;{{cite web|url=http://www.keetoowahcherokee.org/documents/dikahnawadvsdi_ditsaleg.pdf |website=www.keetoowahcherokee.org/ |title=UKB Constitution and By-Laws in the Keetoowah Cherokee Language (PDF) |publisher=United Keetoowah Band of Cherokee Indians |accessdate=June 2, 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201132858/http://www.keetoowahcherokee.org/documents/dikahnawadvsdi_ditsaleg.pdf |archivedate=February 1, 2016 |df= }}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt; of [[Oklahoma]]
| agency=[http://www.keetoowahcherokee.org/about-ukb/languagel United Keetoowah Band Department of Language, History, &amp; Culture]&lt;ref name=official/&gt;&lt;ref name = Keetoowah/&gt; &lt;br&gt;[https://cherokee.legistar.com/LegislationDetail.aspx?ID=266941&amp;GUID=C8EC5F0A-E523-49A0-92BD-42041FCE32EAl Council of the Cherokee Nation]
|map=Cherokee lang.png
|mapcaption=Pre-contact Distribution of the Cherokee Language
| map2=Cherokee Speaking Areas Within The USA.png
|mapcaption2=Current geographic distribution of the Cherokee language
| iso2 = chr
| iso3 = chr
| glotto = cher1273
| glottorefname = Cherokee
| lingua=63-AB
| notice = IPA
}}
{{Contains Cherokee text}}
{{Cherokee language|state=expanded}}
'''ചെറോക്കീ ഭാഷ''' ({{lang-chr|ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ}} ''Tsalagi Gawonihisdi'')അമേരിക്കയിലെ ഗോത്രജനതയായ ചെറോക്കീ ജനത സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷയാണ്. ഇതൊരു ഇറോഘോയിയൻ ഭാഷയാണ്. &lt;ref name=Ethnologue17&gt;{{Cite web
| title = Cherokee: A Language of the United States
| work = [[Ethnologue]]: Languages of the World
| publisher = [[SIL International]]
| date = 2013
| accessdate = May 22, 2014
| url = http://www.ethnologue.com/language/chr
}}&lt;/ref&gt;ഇതാണ് ഒരേയൊരു തെക്കൻ ഇറോഘോയിയൻ ഭാഷ. &lt;ref name=CARLA&gt;{{Cite web
 |title=The Cherokee Nation &amp; its Language 
 |work=University of Minnesota: Center for Advanced Research on Language Acquisition 
 |date=2008 
 |accessdate=May 22, 2014 
 |url=http://www.carla.umn.edu/conferences/past/immersion2008/documents/Peer_L_CherokeeNation.pdf 
}}{{dead link|date=November 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=official&gt;{{cite web|url=http://keetoowahcherokee.org/documents/GaduwaCherokeeNews/2009-04%20April.pdf |title=Keetoowah Cherokee is the Official Language of the UKB |website=keetoowahcherokee.org/ |date=April 2009 |publisher=Keetoowah Cherokee News: Official Publication of the United Keetoowah Band of Cherokee Indians in Oklahoma |accessdate=June 1, 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140715002414/http://keetoowahcherokee.org/documents/GaduwaCherokeeNews/2009-04%20April.pdf |archivedate=July 15, 2014 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Keetoowah&gt;{{cite web |url=http://www.keetoowahcherokee.org/about-ukb/language |title=Language &amp; Culture |website=keetoowahcherokee.org/ |publisher=United Keetoowah Band of Cherokee Indians |accessdate=June 1, 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140425060256/http://www.keetoowahcherokee.org/about-ukb/language |archivedate=2014-04-25 |df= }}&lt;/ref&gt;മറ്റു ഇറോഘോയിയൻ ഭാഷകളേക്കാൾ ഇത് വളരെ വ്യത്യസ്തമാണ്. ചെറോക്കീ ഭാഷ ഒരു ബഹുഭാഷാസമ്മിശ്രഭാഷയാകുന്നു. ഇതിനു പ്രത്യേകം എഴുത്തുരീതിയുണ്ട്. ഇന്ന് തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ ശക്തമായ ഗോത്രഭാഷകളിലൊന്നാകുന്നു. കാരണം ഈ ഭാഷ വിശദമായി രേഖപ്പെടുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ഭാഷയിൽ അനേകം സാഹിത്യ കൃതികൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ ചെറോക്ക്ക്കീ നിഘണ്ടുവും വ്യാകരണപുസ്തകവും ചെറോക്കീ ഭാഷയിലെ 1850–1951ലെ ബൈബിളും പെടും. അമേരിക്കയിലെ ഗോത്രഭാഷകളിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രസിദ്ധീകരണമാണ് [[ചെറോക്കീ ഫോണിക്സ്]] എന്ന പത്രം. &lt;ref&gt;Feeling, &quot;Dictionary,&quot; p. viii&lt;/ref&gt; Cherokee is a [[polysynthetic language]]&lt;ref name = polysynthetic&gt;{{cite journal|last= Montgomery-Anderson|first= Brad|date= June 2008|title= Citing Verbs in Polysynthetic Languages: The Case of the Cherokee-English Dictionary|url= http://www.questia.com/library/journal/1G1-200778805/citing-verbs-in-polysynthetic-languages-the-case|journal= Southwest Journal of Linguistics|volume= 27|accessdate= May 22, 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20191226091342/https://www.questia.com/library/journal/1G1-200778805/citing-verbs-in-polysynthetic-languages-the-case|archive-date= 2019-12-26|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; and uses a [[Cherokee syllabary|unique syllabary]] writing system.&lt;ref name = Omniglot&gt;{{cite web |url= http://www.omniglot.com/writing/cherokee.htm|title= Cherokee Syllabary |website= www.omniglot.com/ |accessdate=May 22, 2014}}&lt;/ref&gt;
== അവലംബം ==
{{reflist|2}}</text>
      <sha1>758bdy22hd71yqi8lpvi7rrxo42s9rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹിൽസ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365427</id>
    <revision>
      <id>4676482</id>
      <parentid>4670024</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6408" sha1="911st08khvgspitrhn5vcl4mfkhp1hz" xml:space="preserve">{{pu|Tenualosa ilisha}}
{{Taxobox | name = ''Tenualosa ilisha''
| image = ClupeaIlisha.png
| image2 = Hilsa Ilisha Fish.jpg
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Clupeiformes]]
| familia  = [[Clupeidae]]
| subfamilia = [[Alosinae]]
| genus = [[Tenualosa]]
| species = '''''T. ilisha'''''
| binomial = ''Tenualosa ilisha''
| binomial_authority = ([[Francis Buchanan-Hamilton|F. Hamilton]], 1822)
|synonyms = *''Clupanodon ilisha'' &lt;small&gt;Hamilton, 1822&lt;/small&gt;
* ''Clupea ilisha'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Hilsa ilisha '' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Macrura ilisha'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Tenualosa illisha'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Tenualosa illsha'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Clupea palasah'' &lt;small&gt;Cuvier, 1829 &lt;/small&gt;
}}
കടൽ വാസിയായ ഒരു [[മൽസ്യം|മൽസ്യമാണ്]] '''ഹിൽസ ''' അഥവാ '''Hilsa (Hilsa Shad). '''ഇലിഷി, ഹിൽസ, ഹിൽസ മത്തി അല്ലെങ്കിൽ ഹിൽസ ഷാഡ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഇത് ക്ലൂപെഡേ കുടുംബത്തിലെ മത്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ഇനം മത്സ്യമാണ്. ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ വളരെ പ്രചാരമുള്ളതും ഏറെ ആവശ്യക്കാരുള്ളതുമായ ഒരു ഭക്ഷ്യ മത്സ്യമായ ഇത്; ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ദേശീയ മത്സ്യവും പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ സംസ്ഥാന മത്സ്യവുമാണ്. ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഹിൽസ മത്സ്യം വരുന്നത് ബംഗ്ലാദേശിലെ ചാന്ദ്‌പൂരിൽ നിന്നാണ്. ബംഗ്ലാദേശിലെ മൊത്തം മത്സ്യ ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ ഏകദേശം 12 ശതമാനവും, ജിഡിപിയുടെ (GDP) ഏകദേശം 1.15 ശതമാനവും ഈ മത്സ്യത്തിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. 2017 ഓഗസ്റ്റ് 6-ന്, ബംഗ്ലാദേശ് വ്യവസായ മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള പേറ്റന്റ്, ഡിസൈൻ, ട്രേഡ്മാർക്ക് വകുപ്പ്, 'ഇലിഷ്' ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ഉൽപ്പന്നമാണെന്ന് അംഗീകാരം നൽകിക്കൊണ്ട് പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2021-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ലോകത്താകെ ലഭ്യമാകുന്ന ഇലിഷ് മത്സ്യത്തിന്റെ 86 ശതമാനവും ബംഗ്ലാദേശിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്. 2004-ൽ ബംഗ്ലാദേശ് ഇതിനായി 'ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ' (GI) പദവിക്ക് അപേക്ഷിച്ചിരുന്നു. ഏകദേശം 4,50,000-ത്തോളം ആളുകൾ തങ്ങളുടെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമെന്ന നിലയിൽ നേരിട്ട് മത്സ്യബന്ധനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഏകദേശം 40 മുതൽ 50 ലക്ഷം വരെ ആളുകൾ ഈ വ്യാപാരവുമായി പരോക്ഷമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

സാധാരണയായി ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഹിൽസ {{ശാനാ|Tenualosa ilisha}}. [[IUCN|ഐ യു സി എൻ]] പട്ടികപ്രകാരമുള്ള പരിപാലന സ്ഥിതി [[Least-concern species|നിലനിൽപ്പ് ആശങ്കാജനകമല്ലാത്ത ജീവിവർഗ്ഗങ്ങൾ]] ആണ്. 

==കുടുംബം ==
ക്ലൂപ്പൈഡേ (Clupeidae) കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട മൽസ്യമാണ് ഇവ.

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}
* [http://harunbfdc.blogspot.com Hilsa Research in the Bay of Bengal]
* [http://en.bdfish.org/?s=Tenualosa+ilisha ''Tenualosa ilisha''].[[BdFISH]]
* {{ITIS |id=551297 |taxon=Tenualosa ilisha |accessdate=6 June 2006}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Tenualosa ilisha}}
{{Wikispecies|Tenualosa ilisha}}

* [https://web.archive.org/web/20190328123531/http://www.ilishhut.com/ Ilish Hut (ইলিশ হাট)] | Online Ilish Fish Selling Website from Bangladesh
* {{cite journal |vauthors=Mazumder SK, Alam MS |date=January–March 2009 |title=High levels of genetic variability and differentiation in hilsa shad, ''Tenualosa ilisha'' (Clupeidae, Clupeiformes) populations revealed by PCR-RFLP analysis of the mitochondrial DNA D-loop region |journal=Genet Mol Biol |volume=32 |issue=1 |pages=190–196 |pmc=3032976 |doi=10.1590/S1415-47572009005000023 |pmid=21637667}}
* {{cite journal |vauthors=Roomiani L, Sotudeh AM, Hakimi Mofrad R |date=October 2013 |title=Reproductive biology of Hilsa shad (''Tenualosa ilisha'') in coastal Waters of the Northwest of Persian Gulf |url=http://www.jifro.ir/files/site1/user_files_eb12be/eng/fallahi-A-10-1272-74-9886856.pdf |journal=Iranian Journal of Fisheries Sciences |volume=13 |issue=1 |pages=201–2015 |archive-date=2015-07-21 |access-date=2017-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721152726/http://www.jifro.ir/files/site1/user_files_eb12be/eng/fallahi-A-10-1272-74-9886856.pdf |url-status=dead }}

==ഇതും കാണുക==
[[കേരളത്തിലെ മൽസ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മത്സ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കടൽ മത്സ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>911st08khvgspitrhn5vcl4mfkhp1hz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676483</id>
      <parentid>4676482</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7923" sha1="hnkff92o9rurxec3k8solfnjneyntqf" xml:space="preserve">{{pu|Tenualosa ilisha}}
{{Taxobox | name = ''Tenualosa ilisha''
| image = ClupeaIlisha.png
| image2 = Hilsa Ilisha Fish.jpg
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Clupeiformes]]
| familia  = [[Clupeidae]]
| subfamilia = [[Alosinae]]
| genus = [[Tenualosa]]
| species = '''''T. ilisha'''''
| binomial = ''Tenualosa ilisha''
| binomial_authority = ([[Francis Buchanan-Hamilton|F. Hamilton]], 1822)
|synonyms = *''Clupanodon ilisha'' &lt;small&gt;Hamilton, 1822&lt;/small&gt;
* ''Clupea ilisha'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Hilsa ilisha '' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Macrura ilisha'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Tenualosa illisha'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Tenualosa illsha'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Clupea palasah'' &lt;small&gt;Cuvier, 1829 &lt;/small&gt;
}}
കടൽ വാസിയായ ഒരു [[മൽസ്യം|മൽസ്യമാണ്]] '''ഹിൽസ ''' അഥവാ '''Hilsa (Hilsa Shad). '''ഇലിഷി, ഹിൽസ, ഹിൽസ മത്തി അല്ലെങ്കിൽ ഹിൽസ ഷാഡ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഇത് ക്ലൂപെഡേ കുടുംബത്തിലെ മത്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ഇനം മത്സ്യമാണ്. ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ വളരെ പ്രചാരമുള്ളതും ഏറെ ആവശ്യക്കാരുള്ളതുമായ ഒരു ഭക്ഷ്യ മത്സ്യമായ ഇത്; ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ദേശീയ മത്സ്യവും&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{citation|last1=Webb|first1=Lois Sinaiko|title=The Multicultural Cookbook for Students|url=https://books.google.com/books?id=fgWrCQAAQBAJ|year=2009|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-37559-0|last2=Roten|first2=Lindsay Grace}}&lt;/ref&gt; പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ സംസ്ഥാന മത്സ്യവുമാണ്.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web|url=http://nfdb.gov.in/PDF/Fish%20&amp;%20Fisheries%20of%20India/2.State%20Fishes%20of%20India.pdf|title=State Fishes of India|access-date=25 December 2020|publisher=National Fisheries Development Board, Government of India}}&lt;/ref&gt; ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഹിൽസ മത്സ്യം വരുന്നത് ബംഗ്ലാദേശിലെ ചാന്ദ്‌പൂരിൽ നിന്നാണ്. ബംഗ്ലാദേശിലെ മൊത്തം മത്സ്യ ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ ഏകദേശം 12 ശതമാനവും, ജിഡിപിയുടെ (GDP) ഏകദേശം 1.15 ശതമാനവും ഈ മത്സ്യത്തിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. 2017 ഓഗസ്റ്റ് 6-ന്, ബംഗ്ലാദേശ് വ്യവസായ മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള പേറ്റന്റ്, ഡിസൈൻ, ട്രേഡ്മാർക്ക് വകുപ്പ്, 'ഇലിഷ്' ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ഉൽപ്പന്നമാണെന്ന് അംഗീകാരം നൽകിക്കൊണ്ട് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/frontpage/recognition-hilsa-1445266|title=Recognition for hilsa|date=2017-08-08|work=The Daily Star|language=en|access-date=2019-01-16}}&lt;/ref&gt; 2023-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ലോകത്താകെ ലഭ്യമാകുന്ന ഇലിഷ് മത്സ്യത്തിന്റെ 97 ശതമാനവും ബംഗ്ലാദേശിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Chakraborty |first1=Hena |last2=DebRoy |first2=Piyashi |last3=Kunui |first3=Arghya |last4=Nandy |first4=Saurav Kumar |last5=Jana |first5=Chayna |last6=Sahoo |first6=Amiya Kumar |last7=Das |first7=Basanta Kumar |date=2024-02-07 |title=Hilsa fisheries in India: a socio-economic analysis of fishers in deltaic Ganga region of river Hooghly |journal=Frontiers in Sustainable Food Systems |language=English |volume=8 |bibcode=2024FrSFS...810077C |doi=10.3389/fsufs.2024.1310077 |issn=2571-581X |doi-access=free |article-number=1310077}}&lt;/ref&gt; 2004-ൽ ബംഗ്ലാദേശ് ഇതിനായി 'ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ' (GI) പദവിക്ക് അപേക്ഷിച്ചിരുന്നു. ഏകദേശം 4,50,000-ത്തോളം ആളുകൾ തങ്ങളുടെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമെന്ന നിലയിൽ നേരിട്ട് മത്സ്യബന്ധനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഏകദേശം 40 മുതൽ 50 ലക്ഷം വരെ ആളുകൾ ഈ വ്യാപാരവുമായി പരോക്ഷമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Siddique|first=Abu Bakar|title=Country's 6th Ilish sanctuary coming soon|url=https://www.dhakatribune.com/uncategorized/2015/01/19/countrys-6th-ilish-sanctuary-coming-soon|newspaper=Dhaka Tribune|access-date=23 May 2015}}&lt;/ref&gt;

സാധാരണയായി ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഹിൽസ {{ശാനാ|Tenualosa ilisha}}. [[IUCN|ഐ യു സി എൻ]] പട്ടികപ്രകാരമുള്ള പരിപാലന സ്ഥിതി [[Least-concern species|നിലനിൽപ്പ് ആശങ്കാജനകമല്ലാത്ത ജീവിവർഗ്ഗങ്ങൾ]] ആണ്. 

==കുടുംബം ==
ക്ലൂപ്പൈഡേ (Clupeidae) കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട മൽസ്യമാണ് ഇവ.

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}
* [http://harunbfdc.blogspot.com Hilsa Research in the Bay of Bengal]
* [http://en.bdfish.org/?s=Tenualosa+ilisha ''Tenualosa ilisha''].[[BdFISH]]
* {{ITIS |id=551297 |taxon=Tenualosa ilisha |accessdate=6 June 2006}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Tenualosa ilisha}}
{{Wikispecies|Tenualosa ilisha}}

* [https://web.archive.org/web/20190328123531/http://www.ilishhut.com/ Ilish Hut (ইলিশ হাট)] | Online Ilish Fish Selling Website from Bangladesh
* {{cite journal |vauthors=Mazumder SK, Alam MS |date=January–March 2009 |title=High levels of genetic variability and differentiation in hilsa shad, ''Tenualosa ilisha'' (Clupeidae, Clupeiformes) populations revealed by PCR-RFLP analysis of the mitochondrial DNA D-loop region |journal=Genet Mol Biol |volume=32 |issue=1 |pages=190–196 |pmc=3032976 |doi=10.1590/S1415-47572009005000023 |pmid=21637667}}
* {{cite journal |vauthors=Roomiani L, Sotudeh AM, Hakimi Mofrad R |date=October 2013 |title=Reproductive biology of Hilsa shad (''Tenualosa ilisha'') in coastal Waters of the Northwest of Persian Gulf |url=http://www.jifro.ir/files/site1/user_files_eb12be/eng/fallahi-A-10-1272-74-9886856.pdf |journal=Iranian Journal of Fisheries Sciences |volume=13 |issue=1 |pages=201–2015 |archive-date=2015-07-21 |access-date=2017-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721152726/http://www.jifro.ir/files/site1/user_files_eb12be/eng/fallahi-A-10-1272-74-9886856.pdf |url-status=dead }}

==ഇതും കാണുക==
[[കേരളത്തിലെ മൽസ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മത്സ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കടൽ മത്സ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>hnkff92o9rurxec3k8solfnjneyntqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജൂലിയ വാർഡ് ഹോവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367430</id>
    <revision>
      <id>4676503</id>
      <parentid>3088567</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T10:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4893" sha1="2raylpi6ota9v6g684mnvwl4tpexcnu" xml:space="preserve">{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;|name=Julia Ward Howe|image=Julia Ward Howe from American Women, 1897.jpg|caption=|birth_name=|birth_date={{birth date|1819|05|27}}|birth_place=[[New York City]], United States|death_date={{death date and age|1910|10|17|1819|05|27}}|death_place=[[Portsmouth, Rhode Island]], United States|language=[[English language|English]]|signature=Appletons' Howe Samuel Gridley - Julia Ward signature.jpg|spouse=|children=}}
[[File:Julia_Ward_Howe-_History_of_Woman_Suffrage_volume_2_page_793.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Julia_Ward_Howe-_History_of_Woman_Suffrage_volume_2_page_793.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|Julia Ward Howe]]
[[File:John_Elliott_-_Julia_Ward_Howe_-_Google_Art_Project.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:John_Elliott_-_Julia_Ward_Howe_-_Google_Art_Project.jpg|ലഘുചിത്രം|Portrait of Julia Ward Howe, by [[:en:John_Elliott_(artist)|John Elliott]], 1925]]
'''ജൂലിയ വാർഡ് ഹോവ്''' ([[സഹായം:IPA for English|/haʊ/]];&lt;sup&gt;&lt;ref&gt;&lt;sup&gt;[http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/julia-ward-howe &quot;Julia Ward Howe&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405210806/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/julia-ward-howe |date=2019-04-05 }}. ''Oxford Learner's Dictionaries''.&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt; &lt;/sup&gt;ജീവിതകാലം: മെയ് 27, 1819 – ഒക്ടോബർ 17, 1910) ഒരു അമേരിക്കൻ കവയിത്രിയും ഗ്രന്ഥകാരിയുമായിരുന്നു.&quot;[[The Battle Hymn of the Republic]]&quot; എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലൂടെയാണ് അവർ കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അടിമത്തവിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാത്തിൻറെ വക്താവായിരുന്നു അവർ. ഒരു സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന അവർ സ്ത്രീവോട്ടവകാശത്തിനുവേണ്ടിയും ശബ്ദമുയർത്തിയിരുന്നു.

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിൽ 1819 മെയ് 27 നാണ് ഹോവ് ജനിച്ചത്. ഇടത്തരം കുടുംബത്തിലെ മാതാപിതാക്കളുടെ ഏഴുമക്കളിൽ നാലാമത്തെയാളായിരുന്നു ഹോവ്. അവരുടെ പിതാവ്  [[Samuel Ward (banker)|സാമുവൽ വാർഡ് III]] വാൾസ്ട്രീറ്റിലെ ഓഹരിദല്ലാൾ ആയിരുന്നു. മാതാവ് റഷ് കട്ട്ലർ&lt;ref name=&quot;VanB&quot;&gt;Sandra F. VanBurkleo Mary Jo Miles. &quot;Howe, Julia Ward&quot;;  http://www.anb.org/articles/15/15-00348.html;  American National Biography Online Feb. 2000.  Access Date Nov 05 2013&lt;/ref&gt; ഇടയ്ക്കിടെ കവിതകളെഴുതിയിരുന്നു. മകൾക്ക് 5 വയസു പ്രായമുള്ളപ്പോൾ അവർ ക്ഷയരോഗം കാരണമായി മരണമടഞ്ഞു.

== രചനകൾ ==

=== കവിതകൾ ===
* ''Passion-Flowers'' (1854)
* ''Words for the Hour'' (1857)
* ''From Sunset Ridge: Poems Old and New'' (1898)&lt;ref name=&quot;Ziegler149&quot;&gt;Ziegler, Valarie H. ''Diva Julia: The Public Romance and Private Agony of Julia Ward Howe''. Harrisburg, PA: Trinity Press International, 2003: 148–149. ISBN 1-56338-418-3&lt;/ref&gt;
* ''Later Lyrics'' (1866)
* ''At Sunset'' (published posthumously, 1910)&lt;ref name=&quot;Ziegler149&quot; /&gt;

=== മറ്റു രചനകൾ ===
* ''[[:en:The_Hermaphrodite|The Hermaphrodite]].'' Incomplete, but probably composed between 1846 and 1847.  Published by University of Nebraska Press, 2004
* ''From the Oak to the Olive'' (travel writing, 1868)&lt;ref name=&quot;Howe1868&quot;&gt;{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=dfRVAAAAYAAJ
| title = From the oak to the olive: a plain record of a pleasant journey
| publisher = Lee &amp; Shepard
| year = 1868
| author = Julia Ward Howe
}}&lt;/ref&gt;
* ''Modern Society'' (essays, 1881)&lt;ref name=&quot;Ziegler149&quot; /&gt;
* ''Margaret Fuller (Marchesa Ossoli)'' (biography, 1883)&lt;ref name=&quot;Ziegler149&quot; /&gt;
* ''Woman's work in America'' (1891)
* ''Is Polite Society Polite?'' (essays, 1895)&lt;ref name=&quot;Ziegler149&quot; /&gt;
* ''Reminiscences: 1819&amp;#x2013;1899''&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=n1g4AAAAYAAJ|title=Reminiscences: 1819-1899|last=Howe|first=Julia Ward|date=1 January 1900|publisher=Houghton Mifflin Company|via=Google Books}}&lt;/ref&gt; (autobiography, 1899)&lt;ref name=&quot;Ziegler149&quot; /&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>2raylpi6ota9v6g684mnvwl4tpexcnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജിന്നാ ഹൗസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>380730</id>
    <revision>
      <id>4676500</id>
      <parentid>3804414</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T10:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9331" sha1="dw8vo4ibelzpfjprerxziqzt8792nj1" xml:space="preserve">{{prettyurl|Jinnah House}}
{{Infobox building
| name         = ജിന്നാ ഹൗസ് 
| native_name  = 
| image                 = 
| map_type              =
| building_type         = [[ബംഗ്ലാവ്]]
| architectural_style   = [[യൂറോപ്യൻ ശൈലി]]
| classification        = 
| location              = [[മുംബൈ]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]]&lt;br&gt; [[ഇന്ത്യ]]
| address               = 2, ബാഹുസാഹിബ് മാർഗ്ഗ്, &lt;br&gt; [[മലബാർ ഹിൽ]], [[മുംബൈ]]
| coordinates           = {{coord|18.9532|72.8014|display=inline}}
| altitude              = 
| current_tenants       = 
| namesake =
| start_date        = 1936
| completion_date = 
| cost =
| client                = 
| owner                 = [[ഭാരത സർക്കാർ]]
| height                = 
| diameter              = 
| other_dimensions      = 
| floor_count           = 
| floor_area            =
| architect             = [[ക്ലോഡ് ബാറ്റ്‌ലി]]
| url = 
}}
[[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] [[മലബാർ ഹിൽ|മലബാർ ഹില്ലിലുള്ള]] ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു വസതിയാണ് '''ജിന്ന ഹൗസ്''' &lt;ref&gt;[http://malayalam.oneindia.com/news/2001/07/15/in-jinnah.html]|malayalam.oneindia.com &lt;/ref&gt;.
==ചരിത്രം==
[[അവിഭക്ത ഇന്ത്യ|അവിഭക്ത ഇന്ത്യയിലെ]] [[മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലിം ലീഗിന്റെ]] നേതൃത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിൽ]]&lt;nowiki/&gt;നിന്നെത്തിയ [[മുഹമ്മദ് അലി ജിന്ന|മൊഹമ്മദലി ജിന്ന]] 1936-ലാണ് ഈ വീട് പണികഴിപ്പിച്ചത്. രണ്ടര ഏക്കർ വസ്തുവാണ് ജിന്ന ഹൗസിനുള്ളത്. ബ്രിട്ടീഷ് വാസ്തുശില്പി [[ക്ലോഡ് ബാറ്റ്‌ലി]] രൂപകല്പന ചെയ്ത് യൂറോപ്യൻ ശൈലിയിൽ നിർമിച്ച കെട്ടിടത്തിന് &lt;ref&gt;[http://www.milligazette.com/Archives/2004/01-15Sep04-Print-Edition/011509200404.htm]|milligazette.com/Archives&lt;/ref&gt; അന്നത്തെക്കാലത്ത് രണ്ടുലക്ഷം രൂപ ചെലവായി. ഇറക്കുമതി ചെയ്ത ഇറ്റാലിയൻ മാർബിളും വാൽനട്ട് മരവുമെല്ലാം ഉപയോഗിച്ചു പണിത ജിന്നാ ഹൗസിന് 1,500 ചതുരശ്ര യാഡ് വിസ്താരമുണ്ട്. 1947-ൽ വിഭജനത്തിനു ശേഷം [[കറാച്ചി|കറാച്ചിയിലേക്ക്]] പോകുംവരെ ജിന്ന താമസിച്ചിരുന്നത് ഇവിടെയാണ്  &lt;ref&gt;[http://www.mathrubhumi.com/print-edition/india/jinnah-house-1.1837753] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170413094155/http://www.mathrubhumi.com/print-edition/india/jinnah-house-1.1837753 |date=2017-04-13 }}|mathrubhumi.com&lt;/ref&gt;. 1944 സപ്തംബറിൽ [[മഹാത്മാഗാന്ധി|മഹാത്മാഗാന്ധിയുമായും]] 1946 ആഗസ്ത് 15 ന് [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു|ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവുമായും]] ചർച്ച നടത്തുന്നതിന് ജിന്ന ഹൗസ് വേദിയായിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;[http://historypak.com/jinnah-gandhi-talks-1944/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170614065258/http://historypak.com/jinnah-gandhi-talks-1944/ |date=2017-06-14 }}|historypak.com&lt;/ref&gt;,  &lt;ref&gt;[http://indiatoday.intoday.in/story/jinnah-house-malabar-hill-mumbai/1/918020.html]|indiatoday&lt;/ref&gt;
[[File:Gandhi and Jinha.ogv|thumb|1944 ലെ ഗാന്ധി-ജിന്ന കൂടിക്കാഴ്ച]]
==ഉടമസ്ഥത==
ഈ വീട് വിഭജനസമയത്ത് ഇന്ത്യയിൽ ഉപേക്ഷിച്ചുപോവുകയായിരുന്നു ജിന്ന. ഭാരത സർക്കാരിന്റെ കീഴിലുള്ള ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഫോർ കൾച്ചറൽ റിലേഷൻസിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ ജിന്നാ ഹൗസ് &lt;ref&gt;[http://in.rediff.com/news/2003/aug/07jinnah.htm]|Rediff.com&lt;/ref&gt;. തനിക്ക് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ട ഈ വീട് ഏതെങ്കിലും യൂറോപ്യൻ രാജ്യത്തിന്റെ കോൺസുലേറ്റാക്കണമെന്ന് അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി ജവാഹർലാൽ നെഹ്രുവിനോട് ജിന്ന അഭ്യർഥിച്ചിരുന്നു. ഇത് അംഗീകരിച്ച നെഹ്രു ജിന്നയ്ക്ക് വീടിന്റെ വാടക കൊടുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. എന്നാൽ, അതു സംബന്ധിച്ച കരാറുണ്ടാക്കുംമുമ്പ് ജിന്ന മരിച്ചു. 1948 മുതൽ 1983 വരെ ബ്രിട്ടീഷ് ഡെപ്യൂട്ടി ഹൈക്കമ്മിഷണറുടെ വസതിയായാണ് ഇത് ഉപയോഗിച്ചത്. വിഭജനത്തിനു ശേഷം പാകിസ്താനിലേക്കു പോയവർ ഇവിടെ ഉപേക്ഷിച്ച സ്വത്തുവകകളിൽ അവരുടെ പിൻഗാമികൾക്ക് അവകാശമുണ്ടാവില്ലെന്നു വ്യക്തമാക്കുന്ന ' 'ശത്രുരാജ്യസ്വത്ത് 'നിയമം ഇന്ത്യ പാസാക്കി. എങ്കിലും ജിന്നയോടുള്ള സൗമനസ്യത്തിന്റെ സൂചനയായി ജിന്നാ ഹൗസിനെ അതിൽനിന്നൊഴിവാക്കാൻ നെഹ്രു നിർദ്ദേശിച്ചു. ഈ കെട്ടിടം പാകിസ്താന് വിട്ടുകൊടുക്കാമെന്ന് 1955-ൽ നെഹ്രു അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ നിർദ്ദേശം മന്ത്രിസഭ അംഗീകരിച്ചില്ല. 
മുംബൈയിലെ ജിന്ന ഹൗസിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം നൽകണമെന്നു പാകിസ്താൻ പലതവണ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. വിഭജനത്തിന്റെ ചിഹ്നമാണ് ജിന്നാ ഹൗസ് എന്നും അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി അവിടെയൊരു സാംസ്‌കാരികകേന്ദ്രം പണിയണമെന്നും വാദിക്കുന്നവരുമുണ്ട്&lt;ref&gt;[http://indiatoday.intoday.in/story/jinnah-house-malabar-hill-mumbai/1/918020.html]|ഇന്ത്യാടുഡേ&lt;/ref&gt;. അവിവാഹിതയായ സഹോദരി ഫാത്തിമയ്ക്കാണ് ജിന്ന ഇത് എഴുതി വച്ചത്. വിഭജനത്തോടെ പാകിസ്താനിലേക്കു പോയ ഇവർ, ഉടമസ്ഥതയ്ക്കായി 1962ൽ ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചുവെങ്കിലും അനുവദിച്ചില്ല. ഇന്ത്യക്കാരനെ വിവാഹം കഴിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കിയ മകൾ [[ദിന വാഡിയ]] ഇതിനായി വാദിച്ചെങ്കിലും കാര്യമുണ്ടായില്ല. രണ്ടു തലമുറ മുൻപ് ജിന്നാ കുടുംബം ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നുവെന്നും ഹിന്ദു പിന്തുടർച്ചാവകാശ നിയമപ്രകാരം സ്വത്തിന് അവകാശമുണ്ടെന്നുമായിരുന്നു ഇവരുടെ വാദം &lt;ref&gt;[http://www.janmabhumidaily.com/news594111#ixzz4kFxlN3Kp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170331183331/http://www.janmabhumidaily.com/news594111#ixzz4kFxlN3Kp |date=2017-03-31 }}|Janmabhumi Daily&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
[[വർഗ്ഗം:ദേശീയ പ്രതീകങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മുഹമ്മദ് അലി ജിന്ന]]</text>
      <sha1>dw8vo4ibelzpfjprerxziqzt8792nj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കർണാഫുലി നദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392955</id>
    <revision>
      <id>4676419</id>
      <parentid>4539951</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17718" sha1="7ifvjpzxbkv91fhv4foaud28oml1v9f" xml:space="preserve">{{pu|Karnaphuli River}}
{{Infobox river
| name              = കർണാഫുലി നദി
| name_other        =
| etymology         =
| image             = File:Karnafully River to Bay of Bengal (16471666352).jpg
| image_size        = 220px
| image_caption     = കർണാഫുലി നദിക്കു മുകളിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം
| subdivision_type1 = [[രാജ്യം|രാജ്യങ്ങൾ]]
| subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]], [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
| subdivision_type2 = 
| subdivision_name2 = 
| subdivision_type3 = നഗരങ്ങൾ
| subdivision_name3 = [[ചിറ്റഗോങ്]]
| source1_location  = [[Lusai Hill|ലുഷായ് കുന്നുകൾ]], [[മിസോറാം]], {{IND}}
| mouth_location    = [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]]
| progression       =
| length            = {{convert|270|km|mi}}
| source1_elevation =
| mouth_elevation   =
| river_system      =
| basin_size        =
| discharge1_avg    =
| tributaries_left  =
| tributaries_right =
| waterbodies       =
| custom_label      =
| custom_data       =
}}

[[ബംഗ്ലാദേശ്|ബംഗ്ലാദേശിന്റെ]] [[തെക്ക്|തെക്കു]][[കിഴക്ക്|കിഴക്കു ]] ഭാഗത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന ഒരു [[നദി]]യാണ് '''കർണാഫുലി''' അഥവാ '''കർണഫൂലി''' ({{lang-bn|কর্ণফুলি}}).&lt;ref name=Banglapedia&gt;{{citation |author=Mesbah-us-Saleheen and Sifatul Quader Chowdhury|chapter=Karnafuli River|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Karnafuli_River |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |editor=Sirajul Islam and Ahmed A. Jamal |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |year=2012 |edition=Second}}&lt;/ref&gt; [[ഇന്ത്യ]]ൻ [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനമായ]] [[മിസോറാം|മിസോറാമിലെ]] [[ലുഷായ് കുന്നുകൾ|ലുഷായ് കുന്നുകളിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന നദി 270 [[കിലോമീറ്റർ]] ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് ബംഗ്ലാദേശിലെ [[ചിറ്റഗോങ്]] പട്ടണത്തിലൂടെ ഒഴുകി [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിൽ]] പതിക്കുന്നു. 1960-കളിൽ കാപ്തായ് മേഖലയിൽ കർണാഫുലി നദിയിൽ ഒരു [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു.

== വാക്കിന്റെ ഉത്ഭവം ==
[[Image:Karnaphuli River from BNA road (02).jpg|thumb|right|150px|കർണാഫുലി നദി. BNA റോഡിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]]
കർണാഫുലി നദിക്ക് ആ പേരു ലഭിച്ചതിനെപ്പറ്റി ഒരു കഥയുണ്ട്. പണ്ട് ഒരു രാജകുമാരി കാമുകനായ രാജകുമാരനോടൊപ്പം നദിയിലൂടെ [[വള്ളം|വള്ളത്തിൽ]] സഞ്ചരിക്കുകയായിരുന്നു. രാജകുമാരിയുടെ [[ചെവി]]യിൽ ചൂടിയിരുന്ന [[പൂവ്]] പെട്ടെന്നു നദിയിൽ വീണു. രാജകുമാരൻ സമ്മാനിച്ച ആ പൂവിനെ രാജകുമാരി അമൂല്യമായി കരുതിയിരുന്നു. പൂവ് കണ്ടെത്തുന്നതിനായി നദിയിലേക്കു ചാടിയ രാജകുമാരി ഒഴുക്കിൽപ്പെട്ട് മരണമടഞ്ഞു. ഇതുകണ്ട രാജകുമാരനും  നദിയിലേക്കു ചാടി മരിച്ചു. രാജകുമാരിയുടെ ചെവിയിലെ പൂവ് വീണ ഈ നദിക്ക് അങ്ങനെ കർണാഫുലി എന്ന പേരു ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;bp&quot;&gt;{{cite web |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Karnafuli_River |title= Karnaphuli River |publisher=ബംഗ്ലാപീഡിയ |date= |accessdate=2017-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171111100040/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Karnafuli_River |archivedate=2017-11-11}}&lt;/ref&gt; 'കർണ്ണ' എന്ന വാക്കിനു 'ചെവി' എന്നും 'ഫൂൽ' എന്ന വാക്കിനു 'പൂവ്' എന്നും അർത്ഥമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bp&quot;/&gt;

== ചിറ്റഗോങ് നഗരം ==
[[ബംഗ്ലാദേശ്|ബംഗ്ലാദേശിൽ]] കർണ്ണാഫുലി നദിയുടെ തീരത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന [[നഗരം|നഗരമാണ്]] [[ചിറ്റഗോങ്]]. രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള ഈ പട്ടണത്തിനു സമീപം ഒരു [[തുറമുഖം|തുറമുഖവും]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിലൂടെയുള്ള]] [[കപ്പൽ]] [[ഗതാഗതം|ഗതാഗത]] ശൃംഖലയിലെ ഒരു പ്രധാന തുറമുഖമാണിത്. ഈ തുറമുഖം രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നു. തുറമുഖത്തോടു ചേർന്നുള്ള ചിറ്റഗോങ് [[മെട്രോപോളിസ്|മെട്രോപാളിറ്റൺ]] പ്രദേശത്ത് ഏതാണ്ട് 65 ലക്ഷത്തിലധികം പേർ താമസിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chittagongchamber.com/elc.php|title=Economics Landscape of Chittagong|author=E-Vision Software Limited|work=chittagongchamber.com|access-date=2017-11-11|archive-date=2019-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107000014/http://www.chittagongchamber.com/elc.php%20|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ബംഗ്ലാദേശിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ നഗരം കൂടിയാണ് ചിറ്റഗോങ്. ഈ നഗരത്തിൽ നിന്ന് 19 കിലോമീറ്റർ അകലെ വച്ചാണ് കർണ്ണാഫൂലി നദി ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിൽ പതിക്കുന്നത്. ചിറ്റഗോങ്ങിലെ ആളുകൾ ഈ നദിയെ 'കിൻസ ക്യോങ്' (Kynsa Kyoung) എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Karnaphuli-River |title=Karnaphuli River |publisher=Britannica Encyclopedia |date= |accessdate=2017-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171111095218/https://www.britannica.com/place/Karnaphuli-River |archivedate=2017-11-11}}&lt;/ref&gt; ചിറ്റഗോങ് ഹിൽസ് ട്രാക്സ് മേഖലയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നദിയും കർണാഫുലിയാണ്.&lt;ref name=&quot;bp&quot;/&gt; കർണാഫുലി നദിയിൽ നിന്നുള്ള [[ജലം]] ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ചിറ്റഗോങ് പോർട്ട് അതോറിറ്റി ഇവിടെ ഒരു പ്ലാന്റ് തുടങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ പ്ലാന്റ് വരുന്നതോടുകൂടി [[ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖം]] ജലലഭ്യതയിൽ സ്വയംപര്യാപ്തത നേടും.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Chowdhury|first1=Sarwar A|title=Chittagong port sets up water treatment plant|url=http://www.thedailystar.net/chittagong-port-sets-up-water-treatment-plant-63709|website=thedailystar.net|publisher=The Daily Star|accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;

== പോഷകനദികൾ ==
കർണാഫൂലി നദിയുടെ പ്രധാന പോഷകനദികളാണ് കാസലോങ്, ചെങ്കി, ഹാൾഡ, ദുറുങ്, സുബലോബ്, കാപ്തായ്, റിങ്ക്യോങ്, തേഗ എന്നിവ. 180 [[കിലോമീറ്റർ]] ദൂരം [[മല]]യിടുക്കുകളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന കർണാഫുലി നദി രംഗമതിയിൽ വച്ച് സമതല പ്രദേശത്തേക്കു കടക്കുന്നു.

== ഗതാഗതം ==
[[File:Karnafully Bridge CHittagong.jpg|thumb|right|150px|പുതിയ കർണാഫുലി പാലം]]
കർണാഫുലി നദിയിലൂടെ ധാരാളം ചരക്കു കപ്പലുകൾ [[പരുത്തി]], [[ചണം]], [[കാട്|കാട്ടിൽ നിന്നുള്ള]] വസ്തുക്കൾ എന്നിവയുമായി രംഗമതിയിലേക്കു പോകാറുണ്ട്. നദിയുടെ അന്തർ ഭാഗത്തായി രണ്ടുവരിപ്പാതയോടുകൂടിയ ഒരു [[തുരങ്കം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ ബംഗ്ലാദേശ് സർക്കാരിനു പദ്ധതിയുണ്ട്. ഇതിനായി ചൈന കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ കൺസ്ട്രക്ഷൻ കമ്പനി (CCCC)യുമായി കരാർ ഒപ്പുവച്ചിട്ടുണ്ട്. പദ്ധതി യാഥാർത്ഥ്യമായാൽ ബംഗ്ലാദേശിലെ ആദ്യത്തെ അന്തർജല തുരങ്കമാകും ഇത്. തുരങ്ക നിർമ്മാണത്തിന് ഏകദേശം 100 [[കോടി]] [[ഡോളർ|ഡോളറാണ്]] ചെലവു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cabinet okays Karnaphuli river tunnel project|url=http://www.thedailystar.net/business/cabinet-okays-karnaphuli-river-tunnel-project-102481|website=thedailystar.net|publisher=The Daily Star|accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;

== ജീവജാലങ്ങൾ ==
കടുത്ത വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന [[ഗംഗാ ഡോൾഫിൻ]] പോലെയുള്ള [[ജീവി]]കളുടെ [[ആവാസവ്യവസ്ഥ|ആവാസ കേന്ദ്രമാണ്]] കർണാഫുലി നദി.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ganges River dolphin OVERVIEW|url=http://www.worldwildlife.org/species/ganges-river-dolphin|website=worldwildlife.org|publisher=World Wildlife Fund|accessdate=17 December 2015}}&lt;/ref&gt; ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ദേശീയ [[മത്സ്യം|മത്സ്യമായ]] [[ഹിൽസ]]യും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. കടുത്ത [[ജലമലിനീകരണം|മലിനീകരണം]] മൂലം ഹിൽസ മത്സ്യങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിൽ കുറവു വന്നിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Roy|first1=Pinaki|title=Hilsa spawning less and less|url=http://www.thedailystar.net/frontpage/hilsa-spawning-less-and-less-78387|website=thedailystar.net|publisher=The Daily Star|accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;

== കാപ്തായ് അണക്കെട്ട് ==
[[Image:Kaptai lake01.jpg|thumb|right|150px|കാപ്തായ് തടാകം]]
[[1962]]-ൽ [[ബംഗ്ലാദേശ്|ബംഗ്ലാദേശിലെ]] കാപ്തായ് എന്ന സ്ഥലത്ത് കർണാഫുലി നദിക്കു കുറുകെ കാപ്തായ് അണക്കെട്ടു നിർമ്മിച്ചു. രാജ്യത്തെ ആദ്യ [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയും]] ഇവിടെ ആരംഭിച്ചു. കാപ്തായി അണക്കെട്ടിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം കാപ്തായ് തടാകത്തിലേക്ക് ഒഴുക്കിവിടുന്നു. ഈ ജലം ഉപയോഗിച്ച് [[വൈദ്യുതി]] നിർമ്മിക്കുവാൻ ഒരു നിലയവും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ നിലയത്തിൽ നിന്നും പ്രതിദിനം 230 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു. [[തേയില]], [[ചണം]], [[പുകയില]], [[പരുത്തി]] എന്നിവ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന [[വ്യവസായം|വ്യവസായ ശാലകൾ]] ഈ വൈദ്യുതി ഉപയോഗിച്ചാണു പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 1962-ൽ കാപ്തായി അണക്കെട്ട് നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ]]യിലെ പല സ്ഥലങ്ങളും വെള്ളത്തിനടിയിലായി. നാൽപ്പതിനായിരത്തോളം പേർക്ക് വീടും സ്ഥലവും നഷ്ടമായി. എങ്കിലും അണക്കെട്ടിന്റെ നിർമ്മാണത്തെ അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു]] എതിർത്തിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;boi&quot;&gt;{{cite book |last=Bari |first=M Fazlul |year=2012 |chapter=Dam |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dam |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160107085640/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dam |archive-date=2016-01-07 |access-date=2017-11-11 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== മലിനീകരണം ==
[[ബംഗ്ലാദേശ്|ബംഗ്ലാദേശിലെ]] ഭൂരിഭാഗം നദികളെയും പോലെ കർണാഫുലി നദിയും കടുത്ത [[മലിനീകരണം|മലിനീകരണ]] ഭീഷണി നേരിടുന്നു. [[കൃഷി|കാർഷികാവശ്യങ്ങൾക്കായുള്ള]] ഉപയോഗമാണ് നദിയെ പ്രധാനമായും മലിനമാക്കുന്നത്. നദീജലത്തിലെ [[ഓക്സിജൻ|ഓക്സിജന്റെ]] അളവ് കുറയുന്നത് ജലജീവികളുടെ നിലനിൽപ്പിനെ ദോഷകരമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Roy |first1=Pinaki |date=2 May 2015 |title=Hilsa spawning less and less |url=http://www.thedailystar.net/frontpage/hilsa-spawning-less-and-less-78387 |newspaper=The Daily Star |access-date=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; [[2015]]-ൽ ഒരു [[തീവണ്ടി]]യിൽ നിന്നുള്ള [[എണ്ണ]] കർണാഫുലിയുടെ പോഷകനദികളിലൊന്നിൽ പതിച്ചത് കടുത്ത മലിനീകരണത്തിനിടയാക്കിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 June 2015 |title=Spilled oil flows towards Karnaphuli |url=http://www.thedailystar.net/city/spilled-oil-flows-towards-karnaphuly-100180 |newspaper=The Daily Star |access-date=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=packed&gt;
Boat on Karnafuli 001.JPG|കർണാഫുലി നദിയിലൂടെ പോകുന്ന വള്ളം
Karnaphuli nodi (2586368687).jpg|കർണാഫുലി നദി
Ships at Karnaphuli River (1).jpg|നദിയിലൂടെ കപ്പലുകൾ പോകുന്നു
Karnaphuli River at night (01).jpg|കർണാഫുലി നദിയും [[ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖം|ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖവും]] ഒരു രാത്രി ദൃശ്യം
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{Commons category|Karnafuli River}}

{{coord|22|13|N|91|48|E|display=title|region:BD_type:river_source:GNS-enwiki}}

[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ അന്താരാഷ്ട്രനദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ നദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ നദികൾ]]</text>
      <sha1>7ifvjpzxbkv91fhv4foaud28oml1v9f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>393022</id>
    <revision>
      <id>4676464</id>
      <parentid>4590413</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23383" sha1="f8hj6pcoe6gnrcvgpvwpton3c2m41c3" xml:space="preserve">{{pu|Port of Chittagong}}
{{Infobox Port
| name = ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖം
| image = Straddle carrier from Port of Chittagong (05).JPG
| caption = ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തിലെ ഒരു ടെർമിനൽ
| country = [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
| location = [[ചിറ്റഗോങ്]]
| coordinates = {{Coord|22.313|91.800|type:landmark_region:BD_dim:5000|display=inline,title}}
| opened =1887
| operated = [[ചിറ്റഗോങ് പോർട്ട് അതോറിറ്റി]]
| owner = ബംഗ്ലാദേശ് സർക്കാർ
| type = പ്രകൃതിദത്തം / കൃത്രിമം
| sizewater =
| sizeland =
| size =
| berths = 
| wharfs =
| piers =
| employees =
| leadershiptitle =
| leader =
| arrivals =
| cargotonnage = 54.78 ദശലക്ഷം (2014-15)&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;https://gain.fas.usda.gov/Recent%20GAIN%20Publications/Chittagong%20Port%20Overview%20and%20Other%20Inland%20Transportation_Dhaka_Bangladesh_1-22-2016.pdf&lt;/ref&gt;
| containervolume = 2.34 ദശലക്ഷം [[Twenty-foot equivalent unit|TEUs]] (2015-16)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thefinancialexpress-bd.com/2017/03/10/63984/Development-of-ports-and-transportation-for-trade-facilitation/print |title=Development of ports and transportation for trade facilitation |publisher=Thefinancialexpress-bd.com |date=2017-03-10 |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt; 
| website = {{URL|cpa.gov.bd/}}
}}

[[ബംഗ്ലാദേശ്|ബംഗ്ലാദേശിലെ]] [[ചിറ്റഗോങ്|ചിറ്റഗോങ്ങിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന [[തുറമുഖം|തുറമുഖമാണ്]] '''ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖം''' ({{lang-bn|চট্টগ্রাম বন্দর}}). [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ|ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിന്റെ]] തീരത്തുള്ള ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ തുറമുഖങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ചരക്കുനീക്കത്തിനായി ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനെ ആശ്രയിക്കുന്ന [[രാജ്യം|രാജ്യങ്ങളിലെ]] ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ രണ്ടാമത്തെ തുറമുഖം കൂടിയാണിത്. [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] എൽലോയ്ഡ് എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ [[2016]]-ലെ കണക്കുപ്രകാരം [[ലോകം|ലോകത്തിലെ]] ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ തുറമുഖങ്ങളിൽ 76-ആം സ്ഥാനമാണ് ഇതിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2016/10/08/chittagong-port-ranks-76th-lloyds-register/&lt;/ref&gt;  ബംഗ്ലാദേശിലെ 90 [[ശതമാനം]] [[കയറ്റുമതി]]യും [[ഇറക്കുമതി]]യും ഈ തുറമുഖത്തിലൂടെയാണ് നടക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;http://news.apparelresources.com/trade-news/bangladeshs-chittagong-port-to-operate-247-to-ease-trade/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[ഇന്ത്യ]]യും [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളും]] [[ഭൂട്ടാൻ|ഭൂട്ടാനും]] ചരക്കുനീക്കത്തിനായി ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Rabiul Hasan, Chapainawabganj |url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/cache/cached-news-details-194611.html |title=Nepal first to use Ctg port |publisher=Archive.thedailystar.net |date=2011-07-17 |accessdate=2017-07-24 |archive-date=2017-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807234214/http://archive.thedailystar.net/newDesign/cache/cached-news-details-194611.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://fairplay.ihs.com/commerce/article/4270271/india-and-bangladesh-begin-transhipment-operations |title=India and Bangladesh begin transhipment operations |publisher=Fairplay.ihs.com |date=2016-06-16 |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt; ഇതുമൂലം ഇവിടുത്തെ  തിരക്കു ക്രമാതീതമായി വർദ്ധിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.joc.com/port-news/asian-ports/congestion-paralyzes-chittagong-port_20170719.html |title=Congestion paralyzes Chittagong port |publisher=Joc.com |date=2012-06-05 |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt; ബംഗ്ലാദേശിലെ ഒരു പ്രധാന [[നദി]]യായ [[കർണാഫുലി നദി]] ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തിനടുത്തു വച്ചാണ് ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിൽ പതിക്കുന്നത്.

== ചരിത്രം ==
[[File:Dutch VOC ships in Chittagong or Arakan.jpg|thumb|200px|1702-ൽ [[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾ ഭരണകാലത്ത്]] തുറമുഖത്തെത്തിയ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ച്]] കപ്പലുകൾ]]
പുരാതനകാലത്ത് [[തെക്കുകിഴക്കേ ഏഷ്യ]], [[ചൈന]], [[യൂറോപ്പ്]], [[ആഫ്രിക്ക]] എന്നിവിടങ്ങളുമായി ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തിനു [[വ്യാപാരം|വ്യാപാര]] ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|ബി.സി.]] നാലാം [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂറ്റാണ്ടു]] മുതൽ തന്നെ ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തെക്കുറിച്ച് [[ചരിത്രം|ചരിത്രത്താളുകളിൽ]] പരാമർശമുണ്ട്. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ടോളമി]] തയ്യാറാക്കിയ [[ഭൂപടം|ഭൂപടത്തിലും]] ഈ തുറമുഖത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[പൗരസ്ത്യവാദം|പൗരസ്ത്യ ലോകത്തെ]] ഏറ്റവും മികച്ച തുറമുഖങ്ങളിലൊന്നായാണ് ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്. [[ചെങ്കടൽ]] വഴി ആഫ്രിക്കൻ തീരങ്ങളിലേക്കും [[ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം|ഇന്ത്യൻ സമുദ്രതീരങ്ങളിലേക്കുമുള്ള]] സഞ്ചാരത്തെക്കുറിച്ച് ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ട [[ഗ്രീക്ക് ഭാഷ|ഗ്രീക്ക്]] [[സഞ്ചാരസാഹിത്യം|സഞ്ചാരസാഹിത്യ]] കൃതിയായ ''[[പെരിപ്ലസ് ഓഫ് ദി എറിത്രിയൻ സീ]]''യിൽ ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖവും [[റോമാ സാമ്രാജ്യം|റോമൻ]] [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ഷ്യന്മാരും]] തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;google1&quot;&gt;{{cite web|url=https://books.google.com.bd/books?id=voerPYsAB5wC&amp;pg=PA186&amp;dq=chittagong+ptolemy&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=chittagong%20ptolemy&amp;f=false |title=Asia and Oceania: International Dictionary of Historic Places - Google Books |publisher=Books.google.com.bd |date= |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt; ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[അറബി ജനത|അറബികളും]] ഇവിടെ വ്യാപാരത്തിനെത്തി. ചിറ്റഗോങ്ങിൽ [[മുസ്ലീം|ഇസ്ലാം മതം]] പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ അറബികൾ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

[[ബാഗ്ദാദ്|ബാഗ്ദാദിൽ]] നിന്നും [[ബസറ]]യിൽ നിന്നുമുള്ള വ്യാപാരികൾ ചിറ്റഗോങ്ങുമായി വാണിജ്യബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നതായി 1154-ൽ [[അൽ ഇദ്രിസി]] രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chittagong_City |title=Chittagong City - Banglapedia |publisher=En.banglapedia.org |date= |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt; ചൈനീസ് സഞ്ചാരികളായ [[ഹുയാൻ സാങ്|ഹുയാൻ സാങ്ങിന്റെയും]] [[മ ഹുവാൻ|മാഹുവാന്റെയും]] കൃതികളിൽ ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നുണ്ട്. [[പോർച്ചുഗീസ് സാമ്രാജ്യം|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] ആഗമനത്തോടെ തുറമുഖത്തും പരിസരത്തും അവരുടെ കോളനികൾ സ്ഥാപിതമായി. [[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിലെ]] ഭരണാധികാരികൾ പോർച്ചുഗീസുകാരെ പുറത്താക്കിക്കൊണ്ട് തുറമുഖത്തിന്റെ അവകാശികളായിത്തീർന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://books.google.com.bd/books?id=4BtfAAAAcAAJ&amp;pg=PA245&amp;dq=chittagong+name+islamabad&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=chittagong%20name%20islamabad&amp;f=false |title=The History of Bengal: From the First Mohammedan Invasion Until the Virtual ... - Charles Stewart - Google Books |publisher=Books.google.com.bd |date= |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt; 1757-ലെ [[പ്ലാസി യുദ്ധം|പ്ലാസി യുദ്ധത്തോടെ]] [[ബ്രിട്ടീഷ്|ബ്രിട്ടീഷുകാർ]] [[ബംഗാൾ]] [[നവാബ്|നവാബിനെ]] പരാജയപ്പെടുത്തി ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖം പിടിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Editors |first=The |url=https://www.britannica.com/place/Chittagong |title=Chittagong &amp;#124; Bangladesh |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt;

== ആധുനിക തുറമുഖം ==
[[File:Elephant loading in Chittagong port 1960.jpg|thumb|200px|right|ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തിലൂടെ [[ആന]]കളെ കൊണ്ടുപോകുന്നു. 1960-ലെ കാഴ്ച]]
[[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]യിലെ പോർട്ട് കമ്മീഷണേഴ്സ് ആക്ട് പ്രകാരം 1887-ൽ ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തെ നവീകരിക്കുകയുണ്ടായി. 1888-ൽ ഒരു കമ്മീഷണറുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ തുറമുഖം ഔദ്യോഗികമായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. അക്കാലത്ത് [[കൊൽക്കത്ത|കൽക്കട്ട]], [[ധാക്ക]], [[നാരായൺ ഗഞ്ച്]], [[മ്യാൻമാർ|ബർമ്മയിലെ]] [[റംഗൂൺ]], [[അക്യാബ്]] എന്നിവിടങ്ങളുമായി ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തിനു വിപുലമായ വ്യാപാരബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Munro2003&quot;&gt;{{cite book|author=J. Forbes Munro|title=Maritime Enterprise and Empire: Sir William Mackinnon and His Business Network, 1823-93|url=https://books.google.com/books?id=Dm6tSiRizBcC&amp;pg=PA55|year=2003|publisher=Boydell Press|isbn=978-0-85115-935-5|page=55}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |date=1886 |title=Willis's Current notes |url=https://books.google.com/books?id=foQIAAAAQAAJ |location=London |publisher=G. Willis |page=16}}&lt;/ref&gt; 1889-90 കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ തുറമുഖത്തിലൂടെ 125000 [[ടൺ]] ചരക്കുകൈമാറ്റം നടന്നു.&lt;ref name=&quot;dailystar&quot;&gt;{{cite news |last=Tauheed |first=Q S |date=1 July 2005 |title=Forum for planned Chittagong's search for its conservation -I |url=http://archive.thedailystar.net/2005/07/01/d507011902101.htm |location=Dhaka |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |accessdate=22 January 2015 |archive-date=2015-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150122160710/http://archive.thedailystar.net/2005/07/01/d507011902101.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JzBh71QMuqw |title=The Bay of Bengal: Rise and Decline of a South Asian Region |publisher=YouTube |date=2014-06-16 |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt; തുറമുഖത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കിയ ബ്രിട്ടീഷുകാർ 1905-11 കാലയളവിൽ ഇവിടെ ഒരു സ്ട്രാൻഡ് [[റോഡ്]] നിർമ്മിച്ചു. കിഴക്കൻ [[ബംഗാൾ|ബംഗാളിലെയും]] [[ആസാം|ആസാമിലെയും]] ചരക്കുകൈമാറ്റത്തിനായി ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തെ ആശ്രയിച്ചിരുന്നു. [[ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്|ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ]] ബ്രിട്ടീഷ് ബർമ്മയും ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുമായുള്ള വ്യാപാരത്തിനായി ഈ തുറമുഖത്തെ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചുവന്നു. [[1928]]-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടം ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തെ ഒരു മേജർ തുറമുഖമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;banglapedia1&quot;&gt;{{cite web |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chittagong_Port_Authority |title=Chittagong Port Authority - Banglapedia |publisher=En.banglapedia.org |date= |accessdate=2017-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726200732/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chittagong_Port_Authority |archive-date=2020-07-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[അരി]], [[ചണം]] എന്നിവയുടെ വ്യാപാരത്തെയും ആസാമിലെയും ബർമ്മയിലെയും [[പെട്രോളിയം]] വ്യവസായത്തെയും പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഈ തുറമുഖം പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] [[മ്യാൻമാർ|ബർമ്മയിലെ]] ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്ത് അണിനിരന്നിരുന്നു. 

[[1947]]-ൽ [[ഇന്ത്യ]]യും [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനും]] സ്വതന്ത്രമായതോടെ ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖം പാകിസ്താന്റെ ഭാഗമായി. അക്കാലത്ത് പാക് ഗവർണർ ജനറൽ [[മുഹമ്മദാലി ജിന്ന]] ഇവിടം സന്ദർശിക്കുകയും തുറമുഖത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ZaidiProject2001&quot;&gt;{{cite book|author1=Z. H. Zaidi|author2=Quaid-i-Azam Papers Project|title=Quaid-i-Azam Mohammad Ali Jinnah Papers: Pakistan : pangs of birth, 15 August-30 September 1947|url=https://books.google.com/books?id=OgRuAAAAMAAJ|year=2001|publisher=Quaid-i-Azam Papers Project, National Archives of Pakistan|isbn=978-969-8156-09-1|page=34}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/readingroom/docs/CIA-RDP80R01731R002200020002-8.pdf |title=Soviet Naval Presence In The Indian Ocean |format=PDF |date= |accessdate=2017-07-24 |archive-date=2017-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171116031520/https://www.cia.gov/library/readingroom/docs/CIA-RDP80R01731R002200020002-8.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1960-ൽ പൂർവ്വ പാകിസ്താനിൽ ചിറ്റഗോങ് പോർട്ട് ട്രസ്റ്റ് രൂപീകരിച്ചു. [[1971]]-ലെ [[ഇന്ത്യാ-പാകിസ്താൻ യുദ്ധം 1971|ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചന യുദ്ധത്തിനു]] സാക്ഷ്യം വഹിച്ച തുറമുഖം [[ബംഗ്ലാദേശ്|ബംഗ്ലാദേശിന്റെ]] പിറവിയോടെ പാകിസ്താനിൽ നിന്നും സ്വതന്ത്രമായി.&lt;ref&gt;{{cite web |author=New Mooring container terminal opens |url=http://www.hellenicshippingnews.com/new-mooring-container-terminal-opens/ |title=New Mooring container terminal opens &amp;#124; Hellenic Shipping News Worldwide |publisher=Hellenicshippingnews.com |date=2015-10-19 |accessdate=2017-07-24 |archive-date=2017-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170521203720/http://www.hellenicshippingnews.com/new-mooring-container-terminal-opens/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ബംഗ്ലാദേശ് സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ് ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖം.

== മേൽനോട്ടം ==
[[File:BNS Somudra Joy (10502298763).jpg|thumb|200px|right|ബംഗ്ലാദേശ് നാവികസേനയുടെ സമുദ്ര ജോയി കപ്പൽ]]
ചിറ്റഗോങ് പോർട്ട് അതോറിറ്റിയാണ് തുറമുഖത്തിന്റെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നത്. ബംഗ്ലാദേശ് തീരസംരക്ഷണ സേനയ്ക്കാണ് തുറമുഖത്തിന്റെ സംരക്ഷണച്ചുമതലയുള്ളത്.

== സൗകര്യങ്ങൾ ==
ചരക്കുനീക്കം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങളാണ് ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തിലുള്ളത്. വൻകിട വ്യവസായസ്ഥാപനങ്ങളുടേതുൾപ്പടെ ധാരാളം ടെർമിനലുകൾ ഇവിടെയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-80732 |title=KDS launches Tk 300cr ICD in Chittagong |publisher=The Daily Star |date= |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oocl.com/bangladesh/eng/localinformation/terminalsandfacilities/Pages/default.aspx |title=Terminals &amp; Facilities |publisher=OOCL |date= |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.txfnews.com/News/Article/5132/FMO-and-IDCOL-combine-for-port-infrastructure-loan-in-Bangladesh |title=FMO and IDCOL combine for port infrastructure loan in Bangladesh_N |publisher=TXF News |date=2015-07-07 |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=http://www.banglanews24.com |url=http://www.banglanews24.com/business/article/6037/New-oil-storage-terminal-in-BD |title=New oil storage terminal in BD |publisher=Banglanews24.com |date=2013-09-03 |accessdate=2017-07-24 |archive-date=2019-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525085759/https://www.banglanews24.com/business/article/6037/New-oil-storage-terminal-in-BD |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ബംഗ്ലാദേശ് [[നാവികസേന]]യുടെ ഏറ്റവും വലിയ നേവൽ ബേസായ ബി.എൻ.എസ്. ഇസ്ലാഖാനും [[വ്യോമസേന]]യുടെ സഹ്റുൽ ഹഖ് എയർ ബേസും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തുറമുഖത്തിനു സമീപം ബംഗ്ലാദേശ് നാവിക അക്കാദമിയും ഒരു [[മിസൈൽ]] പരീക്ഷണകേന്ദ്രവും ഉണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Share on Twitter |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Bangladesh-building-missile-arsenal/articleshow/3473447.cms |title=Bangladesh building missile arsenal - Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2008-09-12 |accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt; ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖത്തിൽ വച്ച് വിവിധ രാജ്യങ്ങളുമൊത്തുള്ള സൈനികാഭ്യാസങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്.  

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=packed&gt;
Chittagong port 1960.jpg|1960-ലെ ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖം
PORT CTG TAZMEEM.JPG|തുറമുഖത്തില പഴയ ഒരു ജെട്ടി
Al Kuzaimah (Foreign Cargo Ship).JPG|തുറമുഖത്തിലുള്ള എണ്ണ ടാങ്കർ
Chittagong Port Area 29.jpg|ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖ പ്രദേശം
ERL pic.jpg|ഇവിടെയുള്ള എണ്ണശുദ്ധീകരണശാല
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{Commons category|Port of Chittagong}}
{{Portal|Chittagong}}
* [https://web.archive.org/web/20181209212533/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chittagong_Port Article on Chittagong Port], [[Banglapedia]]
* [http://www.cpa.gov.bd/ Chittagong Port Authority Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170929085329/http://www.cpa.gov.bd/ |date=2017-09-29 }}
* [http://www.cpss.com.bd/ Chittagong Port Ship Service]

{{Bangladesh topics}}

[[വർഗ്ഗം:തുറമുഖങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ ഗതാഗതം]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]</text>
      <sha1>f8hj6pcoe6gnrcvgpvwpton3c2m41c3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചിറ്റഗോങ് പോർട്ട് അഥോറിറ്റി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>399476</id>
    <revision>
      <id>4676465</id>
      <parentid>2639658</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:01:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2801" sha1="dxiucg6ttyrqkkrnpt25zbilzpwbc82" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Bandar_Bhaban_(03).jpg|ലഘുചിത്രം|Bandar Bhaban]]
'''ചിറ്റഗോങ് പോർട്ട് അഥോറിറ്റി Chittagong Port Authority''' ''(CPA)''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2016/09/30/ctg-port-witnesses-largest-ever-container-congestion/|title=Ctg port witnesses largest-ever container congestion {{!}} Dhaka Tribune|access-date=2016-10-02|date=2016-09-30|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ചിറ്റഗോങ്ങിലെ പ്രധാന തുറമുഖത്തെ പരിപാലിക്കുകയും അറ്റകുറ്റപ്പണി നടത്തുകയും ഭരണം നിർവ്വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ്. ഇത് ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ ഭാഗമായ ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിന്റെ തീരത്ത് നിന്നും 9 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ ദൂരെ കർണ്ണഫുലി നദിയുടെ കരയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.cpa.gov.bd/navigationalinfo.html CPA, Navigation] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302113418/http://cpa.gov.bd/navigationalinfo.html|date=2009-03-02}}&lt;/ref&gt;  ചിറ്റഗോങ് പോർട്ട് അഥോറിറ്റി കപ്പൽഗതാഗത മത്രാലയത്തിന്റെ കീഴിലാണുള്ളത്.&lt;ref&gt;[http://www.cpa.gov.bd/adminministry.html CPA, Administrative Ministry] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520132943/http://www.cpa.gov.bd/adminministry.html|date=2009-05-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chittagong_Port_Authority|title=Chittagong Port Authority - Banglapedia|access-date=2016-10-02|website=en.banglapedia.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726200732/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chittagong_Port_Authority|archive-date=2020-07-26|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

== ഗാലറി ==
&lt;gallery&gt;
File:Entrance of Bandar Bhaban (1).jpg|Entrance of Bandar Bhaban
File:Chittagong Port Authority Circle (03).jpg|Chittagong Port Authority Circle
&lt;/gallery&gt;

== ഇതും കാണൂ ==
* [[ചിറ്റഗോങ്|Chittagong]]
* Government of Bangladesh
* [[കർണാഫുലി നദി|Karnaphuli River]]
* [[ചിറ്റഗോങ് തുറമുഖം|Port of Chittagong]]
* [[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഗതാഗതം|Transport in Bangladesh]]

== അവലംബം ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>dxiucg6ttyrqkkrnpt25zbilzpwbc82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കോർട്ടാന</title>
    <ns>0</ns>
    <id>406869</id>
    <revision>
      <id>4676443</id>
      <parentid>4593365</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <origin>4676443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19308" sha1="7uvg7ri0numt8dbbi7peakg6zxxnn43" xml:space="preserve">{{prettyurl|Cortana}}
{{Infobox software
| name = Cortana
| logo = [[File:Microsoft Cortana.svg|150px]]
| logo caption = 
| screenshot = [[File:Cortana.windows10.png|270px|frameless|center]]
| caption = Cortana on [[Windows 10]]
| developer = [[Microsoft]]
| released = {{start date and age|2014|4|2}}&lt;ref name=street&gt;{{cite news|last=Lau|first=Chris|title=Why Cortana Assistant Can Help Microsoft in the Smartphone Market|url=http://www.thestreet.com/story/12534433/1/why-cortana-assistant-can-help-microsoft-in-the-smartphone-market.html|newspaper=The Street|date=March 18, 2014|access-date=2018-01-21|archive-date=2014-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140908012945/http://www.thestreet.com/story/12534433/1/why-cortana-assistant-can-help-microsoft-in-the-smartphone-market.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| discontinued = yes
| latest release version = 2023 (v4.2308.1005.0)
| latest release date = August 11, 2023
| latest preview version = Android: 3.3.3.2753
| ver layout = stacked
| latest preview date = November 29, 2019
| programming language = &lt;!-- Do NOT add a programming language unless you have a reliable source. Quora is not a reliable source. --&gt;
| operating system = [[Windows]], [[iOS]], [[Android (operating system)|Android]], [[Xbox OS]]
| platform = {{plainlist|
* [[Windows 10]]
* [[Windows 10 Mobile]]
* [[Windows Phone 8.1]]
* [[Invoke (smart speaker)|Harman Kardon Invoke]]
* [[Microsoft Band 2]]
* [[Microsoft Band]]
* [[Android (operating system)|Android]]
* [[Xbox One]]
* [[Skype]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geekwire.com/2016/microsoft-introduces-cortana-powered-chatbot-for-skype-opening-up-framework-to-developers/|title=Microsoft introduces Cortana-powered chatbot for Skype, opening up framework to developers.|work=Geek Wire|date=March 30, 2016|first=James|last=Risley}}&lt;/ref&gt;
* [[iOS]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.windowscentral.com/microsofts-cortana-digital-assistant-officially-launches-android|title=Microsoft's Cortana digital assistant officially launches on Android and iPhone|work=Windows Central|accessdate=December 9, 2015|first=John|last=Callaham|date=December 9, 2015}}&lt;/ref&gt;
*[[Cyanogen OS]]
*[[Windows Mixed Reality]]
*[[Amazon Alexa]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theverge.com/2018/5/7/17326808/microsoft-cortana-update-alexa-integration-build-2018|title=Microsoft demonstrates Alexa and Cortana integration|last=Warren|first=Tom|date=May 7, 2018|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt;}}
| replaced_by = [[Microsoft Copilot]] (Formerly [[Bing Chat]]), and Voice Access
| language = {{flatlist|
*[[English language|English]]
*[[Chinese language|Chinese]] ([[Standard Mandarin|Mandarin]])
*[[French language|French]]
*[[German language|German]]
*[[Italian language|Italian]]
*[[Japanese language|Japanese]]
*[[Brazilian Portuguese]]
*[[Spanish language|Spanish]]
}}
| genre = [[Intelligent personal assistant]]
| license = [[proprietary software|Proprietary]]
| website = {{URL|microsoft.com/en-us/windows/cortana}}
}}

[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] സൃഷ്ടിച്ച ഒരു  വെർച്വൽ അസിസ്റ്റൻറ് ആണ് '''കോർട്ടാന'''. [[വിൻഡോസ് 10]], വിൻഡോസ് 10 മൊബൈൽ, വിൻഡോസ് ഫോൺ 8.1, [[ഇൻവോക്ക്(സ്മാർട്ട് സ്പീക്കർ)|ഇൻവോക് സ്മാർട്ട് സ്‌പീക്കർ]], [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ബാൻഡ്]], [[എക്സ്ബോക്സ് വൺ]], [[ഐ.ഒ.എസ്.|ഐഓഎസ്]], [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്]], വിൻഡോസ് മിക്സഡ് റിയാലിറ്റി എന്നിവയിൽ ഈ സേവനം ലഭ്യമാണ്. ഉടൻ തന്നെ [[ആമസോൺ അലെക്സ|ആമസോൺ അലക്സ]]&lt;nowiki/&gt;യിലും ഈ സവിശേഷത ലഭ്യമാകും.

ഓർമ്മപ്പെടുത്തലുകൾ സജ്ജീകരിക്കാനും, കീബോർഡ് ഇൻപുട്ടിന് ആവശ്യമില്ലാതെ, സ്വഭാവിക ശബ്ദം തിരിച്ചറിഞ്ഞു ബിങ് സെർച്ച് എഞ്ചിൻ മുഖേന, ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം നൽകാനും കോർട്ടാന ക്ക് കഴിയും.

സോഫ്റ്റ്‌വെയർ പ്ലാറ്റ്ഫോമിനും പ്രദേശത്തിനും അനുസരിച്ച് [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]], [[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]], [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]], [[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]], [[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]], [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]], [[ജാപ്പനീസ് ഭാഷ|ജാപ്പനീസ്]] ഭാഷാ പതിപ്പുകളിൽ കോർട്ടാന ലഭ്യമാണ്. [[സിരി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ)|ആപ്പിൾ സിരി]], [[ഗൂഗിൾ അസിസ്റ്റന്റ്]], [[ആമസോൺ അലെക്സ|ആമസോൺ അലക്സ]] തുടങ്ങിയ സമാനമായ സംവിധാനങ്ങൾക്കെതിരെയാണ് കോർട്ടാന പ്രധാനമായും മത്സരിക്കുന്നത്.  

== പ്രദേശങ്ങളും ഭാഷകളും ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
!Language&lt;ref name=&quot;Microsoft&quot;&gt;{{Cite web|url=http://windows.microsoft.com/en-us/windows-10/cortanas-regions-and-languages|title=Cortana's regions and languages|access-date=July 29, 2016}}&lt;/ref&gt;
!Region
!Variant
!Status
!Platforms
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |[[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|English]]
|[[പ്രമാണം:Flag_of_the_United_States.svg|കണ്ണി=അമേരിക്കൻ_ഐക്യനാടുകൾ|പകരം=അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[പ്രമാണം:Flag_of_the_United_States.svg|കണ്ണി=അമേരിക്കൻ_ഐക്യനാടുകൾ|പകരം=അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]]] United States
|American English
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]], [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്|Android]], [[ഐ.ഒ.എസ്.|iOS]]
|-
|[[പ്രമാണം:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|കണ്ണി=യുണൈറ്റഡ്_കിങ്ഡം|പകരം=യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[പ്രമാണം:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|കണ്ണി=യുണൈറ്റഡ്_കിങ്ഡം|പകരം=യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]]] United Kingdom&lt;ref name=&quot;Venturebeat&quot;&gt;{{Cite news|url=https://venturebeat.com/2014/06/15/cortana-will-land-in-china-and-the-united-kingdom-in-the-coming-weeks/|title=Cortana will land in China and the United Kingdom in the coming weeks|last=Novet|first=Jordan|date=June 25, 2014|work=Venturebeat News|newspaper=Venturebeat News|access-date=2018-01-21|archive-date=2018-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222104853/https://venturebeat.com/2014/06/15/cortana-will-land-in-china-and-the-united-kingdom-in-the-coming-weeks/|url-status=dead}}More than one of &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;work=&lt;/code&gt; ഒപ്പം &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;newspaper=&lt;/code&gt; specified ([[സഹായം:അവലംബശൈലീ പിഴവുകൾ#redundant parameters|സഹായം]])
[[വർഗ്ഗം:Pages with citations having redundant parameters]]&lt;/ref&gt;
|British English
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]], [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്|Android]]&lt;ref&gt;https://www.theverge.com/2016/12/8/13882540/microsoft-cortana-uk-android-ios-features&lt;/ref&gt;
|-
|[[പ്രമാണം:Flag_of_Canada.svg|കണ്ണി=കാനഡ|പകരം=കാനഡ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[പ്രമാണം:Flag_of_Canada.svg|കണ്ണി=കാനഡ|പകരം=കാനഡ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]]] Canada&lt;ref name=&quot;Duckett&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.zdnet.com/article/hobbled-cortana-arrives-in-canada-australia-japan-and-india/#!|title=Hobbled Cortana arrives in Canada, Australia, Japan, and India. As part of the latest update to Windows 10, Microsoft's digital assistant has arrived in a number of new geographies.|last=Duckett|first=Chris|date=November 13, 2015|website=[[ZDNet]]}}&lt;/ref&gt;
|Canadian English
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]] , [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്|Android]], [[ഐ.ഒ.എസ്.|iOS]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmsft.com/news/microsofts-cortana-app-adds-support-for-canada-on-ios-and-android/|title=Microsoft’s Cortana app adds support for Canada on iOS and Android|date=December 18, 2017|website=Onmsft|access-date=2018-01-21|archive-date=2018-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180317033934/https://www.onmsft.com/news/microsofts-cortana-app-adds-support-for-canada-on-ios-and-android|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[പ്രമാണം:Flag_of_Australia.svg|കണ്ണി=ഓസ്ട്രേലിയ|പകരം=ഓസ്ട്രേലിയ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[പ്രമാണം:Flag_of_Australia.svg|കണ്ണി=ഓസ്ട്രേലിയ|പകരം=ഓസ്ട്രേലിയ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]]] Australia
|Australian English
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]], [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്|Android]], [[ഐ.ഒ.എസ്.|iOS]]
|-
|[[പ്രമാണം:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=ഇന്ത്യ|പകരം=ഇന്ത്യ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[പ്രമാണം:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=ഇന്ത്യ|പകരം=ഇന്ത്യ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]]] [[ഇന്ത്യൻ ഇംഗ്ലീഷ്|India]]
|[[ഇന്ത്യൻ ഇംഗ്ലീഷ്|Indian English]]
|Available&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/technology/tech-news-technology/windows-10-the-first-major-update-brings-cortana-to-india/|title=Windows 10 update: Cortana now understands Indian accent|date=November 13, 2015|website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]]
|-
|[[ജർമ്മൻ ഭാഷ|German]]
|[[പ്രമാണം:Flag_of_Germany.svg|കണ്ണി=ജർമ്മനി|പകരം=ജർമ്മനി|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[പ്രമാണം:Flag_of_Germany.svg|കണ്ണി=ജർമ്മനി|പകരം=ജർമ്മനി|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]]] [[ജർമ്മനി|Germany]]&lt;ref name=&quot;CNet&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.cnet.com/news/microsoft-cortana-expands-to-french-italian-german-and-spanish/|title=Microsoft Cortana expands to French, Italian, German and Spanish|last=Whitney|first=Lance|date=December 5, 2014|work=CNet|newspaper=CNet}}More than one of &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;work=&lt;/code&gt; ഒപ്പം &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;newspaper=&lt;/code&gt; specified ([[സഹായം:അവലംബശൈലീ പിഴവുകൾ#redundant parameters|സഹായം]])
[[വർഗ്ഗം:Pages with citations having redundant parameters]]&lt;/ref&gt;
|Standard German
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]]
|-
|[[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|Italian]]
|[[പ്രമാണം:Flag_of_Italy.svg|കണ്ണി=ഇറ്റലി|പകരം=ഇറ്റലി|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[പ്രമാണം:Flag_of_Italy.svg|കണ്ണി=ഇറ്റലി|പകരം=ഇറ്റലി|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]]] [[ഇറ്റലി|Italy]]
|[[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|Standard Italian]]
|Available&lt;ref name=&quot;WindowsMobilePowerUser&quot;&gt;{{Cite news|url=http://wmpoweruser.com/cortanas-italian-improves/|title=Cortana's Italian improves|last=Surur|first=Author|date=February 2, 2015|work=WMPowerUser|newspaper=WMPowerUser|access-date=2018-01-21|archive-date=2015-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701124732/http://wmpoweruser.com/cortanas-italian-improves/|url-status=dead}}More than one of &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;work=&lt;/code&gt; ഒപ്പം &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;newspaper=&lt;/code&gt; specified ([[സഹായം:അവലംബശൈലീ പിഴവുകൾ#redundant parameters|സഹായം]])
[[വർഗ്ഗം:Pages with citations having redundant parameters]]&lt;/ref&gt;
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|Spanish]]
|[[പ്രമാണം:Flag_of_Spain.svg|കണ്ണി=സ്പെയ്ൻ|പകരം=സ്പെയ്ൻ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[പ്രമാണം:Flag_of_Spain.svg|കണ്ണി=സ്പെയ്ൻ|പകരം=സ്പെയ്ൻ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]]] Spain&lt;ref name=&quot;eWeek&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.cnet.com/news/microsoft-cortana-expands-to-french-italian-german-and-spanish/|title=Cortana Goes Globetrotting in European Alpha|last=Hernandez|first=Pedro|date=December 5, 2014|work=[[eWeek]]|newspaper=[[eWeek]]}}More than one of &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;work=&lt;/code&gt; ഒപ്പം &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;newspaper=&lt;/code&gt; specified ([[സഹായം:അവലംബശൈലീ പിഴവുകൾ#redundant parameters|സഹായം]])
[[വർഗ്ഗം:Pages with citations having redundant parameters]]&lt;/ref&gt;
|Peninsular Spanish
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]]
|-
|[[പ്രമാണം:Flag_of_Mexico.svg|കണ്ണി=മെക്സിക്കോ|പകരം=മെക്സിക്കോ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[പ്രമാണം:Flag_of_Mexico.svg|കണ്ണി=മെക്സിക്കോ|പകരം=മെക്സിക്കോ|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]]] Mexico
|Mexican Spanish
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|French]]
|[[പ്രമാണം:Flag_of_France.svg|കണ്ണി=ഫ്രാൻസ്|പകരം=ഫ്രാൻസ്|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[പ്രമാണം:Flag_of_France.svg|കണ്ണി=ഫ്രാൻസ്|പകരം=ഫ്രാൻസ്|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]]] [[ഫ്രാൻസ്|France]]
|French of France
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]]
|-
|[[File:Flag_of_Canada.svg|കണ്ണി=Canada|പകരം=Canada|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[File:Flag_of_Canada.svg|കണ്ണി=Canada|പകരം=Canada|23x23ബിന്ദു]]]]{{flagicon|CAN}} [[കാനഡ|Canada]]
|Canadian French
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]]
|-
|[[ചൈനീസ് ഭാഷ|Chinese]]
|[[File:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|കണ്ണി=China|പകരം=China|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[File:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|കണ്ണി=China|പകരം=China|23x23ബിന്ദു]]]]{{flagicon|PRC}} [[ചൈന|China]]
|[[മാൻഡറിൻ|Mandarin Chinese]]
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]], [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്|Android]], [[ഐ.ഒ.എസ്.|iOS]]
|-
|Portuguese
|[[File:Flag_of_Brazil.svg|കണ്ണി=Brazil|പകരം=Brazil|അതിർവര|22x22ബിന്ദു|[[File:Flag_of_Brazil.svg|കണ്ണി=Brazil|പകരം=Brazil|22x22ബിന്ദു]]]]{{flagicon|Brazil}} Brazil
|Brazilian Portuguese
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]]
|-
|Japanese
|[[File:Flag_of_Japan.svg|കണ്ണി=Japan|പകരം=Japan|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[File:Flag_of_Japan.svg|കണ്ണി=Japan|പകരം=Japan|23x23ബിന്ദു]]]]{{flagicon|Japan}} Japan
|Standard Japanese
|Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]], [[ഐ.ഒ.എസ്.|iOS]]
|-
|Russian
|[[File:Flag_of_Russia.svg|കണ്ണി=Russia|പകരം=Russia|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|[[File:Flag_of_Russia.svg|കണ്ണി=Russia|പകരം=Russia|23x23ബിന്ദു]]]]{{flagicon|Russia}} Russia
|Standard Russian
| Not Available
|[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|Windows]], [[ഐ.ഒ.എസ്.|iOS]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.winbeta.org/news/cortana-app-ios-now-available-japan|title=Cortana App for iOS now available in Japan.|last=Shanahan|first=Dave|date=March 4, 2016|website=WinBeta}}&lt;/ref&gt;
|}

== ഇതും കാണുക ==
* [[ആമസോൺ അലെക്സ|Amazon Alexa]]
* Bixby (virtual assistant)
* BlackBerry Assistant
* Clova (virtual assistant)
* [[ഗൂഗിൾ അസിസ്റ്റന്റ്|Google Assistant]]
* True Knowledge Evi
* Microsoft Voice Command
* [[സിരി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ)|Apple Siri]]
* Samsung S Voice
* Samsung Viv
* Windows Speech Recognition

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ കണ്ണികൾ ==
* [https://www.microsoft.com/en-us/cortana/devices Cortana Compatible Devices]
* [https://support.microsoft.com/en-us/help/4026948/windows-10-cortanas-regions-and-languages Cortana Supported Languages]
* [https://developer.microsoft.com/en-us/Cortana Cortana for Developers]
* [https://www.nytimes.com/2015/07/30/technology/personaltech/windows10-review.html Microsoft's virtual assistant, Cortana - The New York Times]
* [https://www.microsoft.com/en-us/server-cloud/cortana-analytics-suite/overview.aspx Cortana Analytics Suite Overview]
[[വർഗ്ഗം:ആൻഡ്രോയ്ഡ് (ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം) സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഐ.ഒ.എസ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]</text>
      <sha1>7uvg7ri0numt8dbbi7peakg6zxxnn43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഡോബി സിസ്റ്റംസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>408287</id>
    <revision>
      <id>4676299</id>
      <parentid>3910974</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:15:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <comment>Updated the logo to match the one used in the English Wikipedia</comment>
      <origin>4676299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18546" sha1="sqtsk0zaefy9w9x9gctiaxdrwshxfnj" xml:space="preserve">{{prettyurl|Adobe Inc.}}
{{Infobox company
| name = അഡോബി ഇങ്ക്.
| logo = Adobe_Corporate_wordmark.svg
| image = Adobe World Headquarters.jpg
| image_caption = കാലിഫോർണിയയിലെ സാൻ ജോസിലെ അഡോബ് ആഗോള ആസ്ഥാനം
| former_name = Adobe Systems Incorporated (1982–2018)
| type = [[Public company|Public]]
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|ADBE}}|[[NASDAQ-100]] component|[[S&amp;P 100]] component|[[S&amp;P 500]] component}}
| industry = [[Software]]
| area_served = Worldwide
| key_people = {{Unbulleted list|[[Shantanu Narayen]] (Chairman &amp; CEO)}}
| products = {{hlist|[[Adobe Photoshop|Photoshop]] | [[Adobe Acrobat|Acrobat]] | [[Adobe Illustrator|Illustrator]] | [[PDF]] | [[Adobe Lightroom|Lightroom]] | [[Adobe Captivate|Captivate]] | [[Adobe ColdFusion|ColdFusion]] | [[Adobe XD|XD]] | [[Adobe Dreamweaver|Dreamweaver]] | [[Adobe InDesign|InDesign]] | [[Adobe Spark|Spark]] | [[Adobe Premiere Elements|Premiere Elements]] | [[Adobe RoboHelp|RoboHelp]] | [[Adobe FrameMaker|FrameMaker]] | [[Adobe Creative Cloud|Creative Cloud]] | ('''[[List of Adobe software|Full List]]''') }}
| services = [[SaaS]]
| revenue = {{increase}} [[US$]]15.785 billion (''fiscal year ended December 3, 2021'')&lt;ref name=Annual10K2021 /&gt;
| revenue_year = 
| operating_income = {{increase}} US$5.802 billion (''fiscal year ended December 3, 2021'')&lt;ref name=Annual10K2021 /&gt;
| income_year = 
| net_income = {{decrease}} US$4.822 billion (''fiscal year ended December 3, 2021'')&lt;ref name=Annual10K2021 /&gt;
| net_income_year = 
| assets = {{increase}} US$27.241 billion (''fiscal year ended December 3, 2021'')&lt;ref name=Annual10K2021 /&gt;
| assets_year = 
| equity = {{increase}} US$14.797 billion (''fiscal year ended December 3, 2021'')&lt;ref name=Annual10K2021 /&gt;
| equity_year = 
| founders = [[John Warnock]]&lt;br /&gt;[[Charles Geschke]]
| founded = {{Start date and age|1982|12}}&lt;br&gt;{{Nowrap|[[Mountain View, California]], U.S.}}
| hq_location = [[Adobe World Headquarters]]
| hq_location_city = [[San Jose, California]]
| hq_location_country = U.S
| num_employees = 25,988 (2021)
| website = {{URL|adobe.com}}
| footnotes = &lt;ref name=Annual10K2021&gt;{{cite web|title= Adobe Inc. 2021 Annual Form 10-K Report |url= https://www.adobe.com/content/dam/cc/en/investor-relations/pdfs/ADBE-10K-FY21-FINAL.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.adobe.com/content/dam/cc/en/investor-relations/pdfs/ADBE-10K-FY21-FINAL.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |website= adobe.com |accessdate=3 February 2022|date=3 December 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fortune.com/fortune500/adobe-systems/ |title=Adobe Systems |website=Fortune |access-date=December 20, 2018 |archive-date=2018-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221063332/http://fortune.com/fortune500/adobe-systems/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

{{coord|37.3306844|-121.8939647|display=title}}

ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] [[ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ|ബഹുരാഷ്ട്ര]] കംപ്യൂട്ടർ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ കമ്പനിയാണ് '''അഡോബി സിസ്റ്റംസ് ഇൻകോർപറേറ്റഡ്''' (/ ədoʊbiː / ədohbee). അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിലെ]] [[സാൻ ജോസ്, കാലിഫോർണിയ|സാൻ ജോസിലാണ്]] കമ്പനി ആസ്ഥാനം. ചരിത്രപരമായി മൾട്ടിമീഡിയ, സർഗാത്മകത സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഉത്പന്നങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു അഡോബി, അടുത്തകാലത്ത് ഇൻറർനെറ്റ് ആപ്ലിക്കേഷൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വികസന രംഗത്തേക്കും കടന്നു. ചിത്രങ്ങൾ എഡിറ്റ് ചെയ്യുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ആയ ഫോട്ടോഷോപ്പ്, [[അഡോബി റീഡർ|അക്രോബാറ്റ് റീഡർ]], [[പോർട്ടബിൾ ഡോക്യുമെന്റ് ഫോർമാറ്റ്]] (പിഡിഎഫ്), അഡോബി ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്, അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[അഡോബി ക്രിയേറ്റീവ് ക്ലൗഡ്]] എന്നിവയിലൂടെയാണ് കമ്പനി അറിയപ്പെടുന്നത്.

ജോൺ വാർനോക്ക്, ചാൾസ് ഗെഷ്കെ എന്നിവർ ചേർന്ന് ഡിസംബർ 1982 ൽ ആണ് ഈ കമ്പനിക്ക് രൂപം നൽകിയത്. പോസ്റ്റ് സ്ക്രിപ്റ്റ് പേജ് വിവരണ ഭാഷ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും വിൽക്കുന്നതിനുമായി സീറോക്സ് പിഎആർസി കമ്പനിയിലെ ജോലി ഇരുവരും ഈ കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചത്. 1985 ൽ [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിൾ കമ്പ്യൂട്ടർ]] അവരുടെ ലേസർറൈറ്റർ പ്രിന്ററുകളിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ അഡോബിയിൽ നിന്നു പോസ്റ്റ് സ്ക്രിപ്റ്റ് ലൈസൻസ് വാങ്ങി. 

2015 ഓടെ, അഡോബി സിസ്റ്റംസ് കമ്പനിയിൽ ലോകമെമ്പാടുമായി ഏകദേശം 15,000 ജീവനക്കാർ ഉണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്. ഇതിൽ നാല്പതു ശതമാനം പേർ സാൻ ഹോസെയിലാണ് ജോലി ചെയ്യുന്നത്. ന്യൂട്ടൺ, [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി]], മിനെപൊളിസ്, ലേഹി, [[സിയാറ്റിൽ]], [[സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ]] എന്നിവിടങ്ങളിലും പ്രധാന വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്.
 
== സജീവ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! ഉത്പന്നത്തിന്റെ പേര്
! ഏറ്റവും പുതിയ പതിപ്പ്
! ലഭ്യത
|-
| {{Rh}} colspan=&quot;3&quot; | അക്രോബാറ്റ് കുടുംബം
|-
| [[Adobe Acrobat|അക്രോബാറ്റ്]]  || DC || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്
സാങ്കേതിക ആശയവിനിമയ സ്യൂട്ട്&lt;br /&gt;eLearning Suite
|-
| [[Acrobat.com]] || {{NA}} || {{url|www.acrobat.com}}
|-
| [[Adobe Reader|Reader]] || DC || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[പോർട്ടബിൾ ഡോക്യുമെന്റ് ഫോർമാറ്റ്]] (പിഡിഎഫ്), || 1.7 || {{NA}}
|-
| {{Rh}} colspan = &quot;3&quot; | ''[[Adobe Flash|Flash]]'' family
|-
| [[Adobe Animate|Animate]] || CC (2017 16.0) || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്&lt;br/&gt;eLearning Suite
|-
| [[Adobe Flash Builder|Flash Builder]] || 4.7 || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്
|-
| [[Adobe Flash Catalyst|Flash Catalyst]] || CS5.5 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Flash Lite|Flash Lite]] || 4 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Flash Media Live Encoder|Flash Media Live Encoder]] || 3 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Flash Media Server|Flash Media Server]] || 4 ||   {{NA}}
|-
| [[Adobe Flash Player|Flash Player]] || 24 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[FlashTime]] || {{dunno}} || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Apache Flex]] || 4.12 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe AIR|AIR]] || 4 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Scout|Scout]] || CC (1.1.3) || '''പൂർണമായ പാക്കേജ്'''
|-
| {{Rh}} colspan=&quot;3&quot; | Mobile apps
|-
| [[Adobe Acrobat Reader DC|Acrobat Reader DC]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[Windows Phone]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe AIR|AIR]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[BlackBerry Tablet OS]], [[Samsung Smart TVs]], [[iOS]]
|-
| [[Behance]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe Capture CC|Capture CC]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe Comp CC|Comp CC]] || 2.4 || [[iOS]]
|-
| [[Adobe Connect|Connect]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]], [[BlackBerry OS]]
|-
| [[Adobe Content Viewer|Content Viewer]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe Creative Cloud|Creative Cloud]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Creative Portfolio]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe Digital Editions|Digital Editions]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe Fill &amp; Sign DC|Fill &amp; Sign DC]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe Illustrator Draw|Illustrator Draw]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe Photoshop Express|Photoshop Express]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe Photoshop Fix|Photoshop Fix]] || 1.3 ||  [[iOS]]
|-
| [[Adobe Photoshop Lightroom|Photoshop Lightroom]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe Photoshop Mix|Photoshop Mix]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe Photoshop Sketch|Photoshop Sketch]] || 3.4||  [[iOS]]
|-
| [[Adobe Premiere Clip|Premiere Clip]] || varies with platform || [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]
|-
| [[Adobe Preview CC|Preview CC]] || 1.3 || [[iOS]]
|-
| [[Adobe Spark Page|Spark Page]] || 1.6 || [[iOS]]
|-
| [[Adobe Spark Post|Spark Post]] || 2.6.1 || [[iOS]]
|-
| [[Adobe Spark Video|Spark Video]] || 2.1.4 || [[iOS]]
|-
| {{Rh}} colspan=&quot;3&quot; | ''Photoshop'' family
|-
| [[Adobe Photoshop|Photoshop]] || CC (2017) || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്&lt;br/&gt;eLearning Suite
|-
| [[Adobe Photoshop Elements|Photoshop Elements]] || 12 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Photoshop Express|Photoshop Express]] || {{NA}} || {{URL|www.photoshop.com}}
|-
| [[Adobe Photoshop Lightroom|Photoshop Lightroom]] || CC (6) || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| {{Rh}} colspan=&quot;3&quot; | ''eLearning'' family
|-
| [[Adobe Captivate|Captivate]] || 9.0 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Presenter|Presenter]] || 10 || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt; eLearning Suite
|-
| [[Adobe Presenter Video Express|Presenter Video Express]] || 11 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| {{Rh}} colspan=&quot;3&quot; | ''Premiere'' family
|-
| [[Adobe Premiere Elements|Premiere Elements]] || 12 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Premiere Express|Premiere Express]] || {{NA}} || [[YouTube]]&lt;br/&gt;[[Photobucket]]&lt;br/&gt;[[MTV.com]]
|-
| [[Adobe Premiere Pro|Premiere Pro]] || CC (2017) || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്&lt;br/&gt;Creative Cloud
|-
| [[Adobe Prelude|Prelude]] || CC || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br /&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്
|-
| {{Rh}} colspan=&quot;3&quot; | ''Shockwave'' family
|-
| [[Adobe Director|Director]] || 12 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Shockwave|Shockwave Player]] || 12 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| {{Rh}} colspan=&quot;3&quot; | ''[[Adobe Type|Type]]'' family
|-
| [[OpenType]] || 1.6 || {{NA}}
|-
| [[Adobe Originals|Originals]] || Adobe Text - 2010 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[PostScript]] || 3 || {{NA}}
|-
| [[PhoneGap]] || 3.0 || 
|-
| [[Typekit]] || NA ||
|-
| {{Rh}} colspan = &quot;3&quot; | ''[[Adobe ColdFusion|ColdFusion]]'' family
|-
| [[Adobe ColdFusion|ColdFusion]] || 11 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe ColdFusion Builder|ColdFusion Builder]] || 3 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|- 
| {{Rh}} colspan=&quot;3&quot; | Others
|-
| [[Adobe After Effects|After Effects]] || CC (2017 14.0) || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്&lt;br/&gt;Creative Cloud
|-
| [[Adobe Character Animator]] || CC (BETA) || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്&lt;br/&gt;Creative Cloud
|-
| [[Adobe Audition|Audition]] ''(formerly Cool Edit Pro)'' || CC (2017 10.0)|| പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്&lt;br/&gt;(eLearning Suite)&lt;br/&gt;Creative Cloud
|-
| [[Adobe Bridge|Bridge]] || CC || ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്&lt;br/&gt;Audition&lt;br/&gt;eLearning Suite&lt;br/&gt;Photoshop&lt;br/&gt;Creative Cloud
|-
| [[Business Catalyst]] || 2.0 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Captivate|Captivate]]  || 8.0 || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;Technical Communication Suite&lt;br/&gt;eLearning Suite
|-
| [[Adobe Connect|Connect]] ''(formerly Macromedia Breeze)'' || 9 || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്&lt;br/&gt;eLearning Suite
|-
| [[Adobe Content Server|Content Server]] || 4 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Contribute|Contribute]] || 6.5 || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്
|-
| [[Adobe Digital Editions|Digital Editions]] || 4.5 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Digital Negative]] || 1 || {{NA}}
|-
| [[Adobe DNG Converter|DNG Converter]] || 1 || {{dunno}}
|-
| [[Adobe Device Central|Device Central]] || CS5.5 || ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്&lt;br/&gt;eLearning Suite&lt;br/&gt;Photoshop&lt;br/&gt;Illustrator&lt;br/&gt;Flash Professional&lt;br/&gt;Dreamweaver&lt;br/&gt;After Effects&lt;br/&gt;Premiere Pro
|-
| [[Adobe Dreamweaver|Dreamweaver]] || CC (13) || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്&lt;br/&gt;eLearning Suite
|-
| [[Adobe Dynamic Link|Dynamic Link]] || {{dunno}} || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്
|-
| [[Adobe Encore|Encore]] || CS6 (6) || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്
|-
| [[Adobe FDK|FDK]] || {{dunno}} || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe FrameMaker|FrameMaker]] || 12 || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;Technical Communication Suite
|-
| [[Adobe Font Folio|Font Folio]] || 11.1 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Illustrator|Illustrator]] || CC 2017.x || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്&lt;br/&gt;Creative Cloud
|-
| [[Adobe InCopy|InCopy]] || CC 2015.x || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe InDesign|InDesign]] || CC 2015.x || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്
|-
| [[Adobe Color|Color]] || {{NA}} || {{URL|Color.adobe.com}}
|-
| [[Adobe LeanPrint|LeanPrint]] || {{NA}} || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe LiveCycle|LiveCycle]] || ES3 (10) || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe Muse|Muse]] || 2015.2 || ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട്
|-
| [[Omniture#Products|Omniture line of products]] || {{NA}} || {{NA}}
|-
| [[Adobe Primetime|Primetime]] || 2.0 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe RoboHelp|RoboHelp]] || 10 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|-
| [[Adobe SpeedGrade|SpeedGrade]] || CC ||
|-
| [[Adobe Story|Story]] || CC Plus || {{URL|story.adobe.com}}
|-
| [[Adobe Source Libraries|Source Libraries]] || {{dunno}} || {{dunno}}
|-
| [[Adobe Spark|Spark]] || Web || പൂർണമായ പാക്കേജ്&lt;br/&gt;{{URL|spark.adobe.com}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://spark.adobe.com/blog/2016/05/19/welcome-to-adobe-spark/|title=Welcome to Adobe Spark! - Adobe Spark|date=19 May 2016|publisher=|accessdate=8 November 2017|archive-date=2017-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20171108095140/https://spark.adobe.com/blog/2016/05/19/welcome-to-adobe-spark/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Adobe Visual Communicator|Visual Communicator]] || 3 || പൂർണമായ പാക്കേജ്
|}

== അവലംബം ==
{{Reflist|colwidth=30em|group=|refs=}}

== ബാഹ്യ കണ്ണികൾ ==
* {{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|https://www.adobe.com}}
[[വർഗ്ഗം:NASDAQൽ പട്ടികപ്പെടുത്തിയ കമ്പനികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്ക ആസ്ഥാനമായുള്ള ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഡോബി സിസ്റ്റംസ്]]</text>
      <sha1>sqtsk0zaefy9w9x9gctiaxdrwshxfnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Viswaprabha/Test13</title>
    <ns>2</ns>
    <id>417489</id>
    <revision>
      <id>4676334</id>
      <parentid>4674953</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:26:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>105900</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4676334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9371" sha1="dgruhozrurt74lx0sd8affctgavsh45" xml:space="preserve">{{Wikidata list |sparql=SELECT ?item  WHERE {  ?item wdt:P31 wd:Q6256.  }  |columns=label:Article }}
{| class='wikitable sortable'
! Article
|-
| [[കുക്ക് ദ്വീപുകൾ]]
|-
| [[കിങ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ്]]
|-
| [[നിയുവെ]]
|-
| [[സോമാലിലാന്റ്]]
|-
| ''[[:d:Q157734|Muscat and Oman]]''
|-
| ''[[:d:Q165763|Principality of Waldeck]]''
|-
| [[ബോസ്നിയ (പ്രദേശം)]]
|-
| [[പലസ്തീൻ (രാജ്യം)|പലസ്തീൻ രാജ്യം]]
|-
| ''[[:d:Q756617|ഡെന്മാർക്ക്]]''
|-
| ''[[:d:Q3175929|Mirdasid dynasty]]''
|-
| ''[[:d:Q5740166|Abbasid Caliphate of Cairo]]''
|-
| ''[[:d:Q12191529|Emirate of Lengeh]]''
|-
| ''[[:d:Q16881283|Sultanate of Muscat]]''
|-
| ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''
|-
| ''[[:d:Q123027565|Kashmir Sultanate]]''
|-
| ''[[:d:Q131588685|അൽ ഖവാസിം എമിറേറ്റ്]]''
|-
| ''[[:d:Q140030295|Maragheh Khanate]]''
|-
| [[കാനഡ]]
|-
| [[ജപ്പാൻ]]
|-
| [[നോർവെ]]
|-
| [[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അയർലണ്ട്]]
|-
| [[ഹംഗറി]]
|-
| [[സ്പെയിൻ]]
|-
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
|-
| [[ബെൽജിയം]]
|-
| [[ലക്സംബർഗ്]]
|-
| [[ഫിൻലാന്റ്]]
|-
| [[സ്വീഡൻ]]
|-
| [[ഡെന്മാർക്ക്]]
|-
| [[പോളണ്ട്]]
|-
| [[ലിത്വാനിയ]]
|-
| [[ഇറ്റലി]]
|-
| [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]]
|-
| [[ഓസ്ട്രിയ]]
|-
| [[ഗ്രീസ്]]
|-
| [[തുർക്കി]]
|-
| [[പോർച്ചുഗൽ]]
|-
| [[നെതർലന്റ്സ്]]
|-
| [[ഉറുഗ്വേ]]
|-
| [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്റ്റ്‌]]
|-
| [[മെക്സിക്കോ]]
|-
| [[കെനിയ]]
|-
| [[എത്യോപ്യ]]
|-
| [[ഘാന]]
|-
| [[ഫ്രാൻസ്]]
|-
| [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]
|-
| [[ചൈന]]
|-
| [[ബ്രസീൽ]]
|-
| [[റഷ്യ]]
|-
| [[ജർമ്മനി]]
|-
| [[ബെലാറുസ്]]
|-
| [[ഐസ്‌ലാന്റ്]]
|-
| [[എസ്റ്റോണിയ]]
|-
| [[ലാത്വിയ|ലാത്‌വിയ]]
|-
| [[ഉക്രൈൻ]]
|-
| [[ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക്|ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്ക്‌]]
|-
| [[സ്ലോവാക്യ]]
|-
| [[സ്ലൊവീന്യ]]
|-
| [[മൊൾഡോവ]]
|-
| [[റൊമാനിയ]]
|-
| [[ബൾഗേറിയ]]
|-
| [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]]
|-
| [[അൽബേനിയ]]
|-
| [[ഗ്രീൻലാൻഡ്]]
|-
| [[ക്രൊയേഷ്യ]]
|-
| [[ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോവിന]]
|-
| [[അസർബെയ്ജാൻ]]
|-
| [[അൻഡോറ]]
|-
| [[സൈപ്രസ്]]
|-
| [[ജോർജ്ജിയ (രാജ്യം)|ജോർജ്ജിയ]]
|-
| [[കസാഖ്സ്ഥാൻ|ഖസാഖ്‌സ്ഥാൻ]]
|-
| [[മാൾട്ട]]
|-
| [[മൊണാക്കോ]]
|-
| [[മൊണ്ടിനെഗ്രോ|മോണ്ടെനെഗ്രൊ]]
|-
| [[വത്തിക്കാൻ നഗരം]]
|-
| [[സാൻ മരീനോ]]
|-
| [[ക്യൂബ]]
|-
| [[ബെലീസ്]]
|-
| [[ബാർബേഡോസ്|ബർബാഡോസ്]]
|-
| [[ഇന്തോനേഷ്യ]]
|-
| [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]]
|-
| [[അൾജീറിയ]]
|-
| [[ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ]]
|-
| [[ചിലി]]
|-
| [[സിംഗപ്പൂർ]]
|-
| [[ലിക്റ്റൻ‌സ്റ്റൈൻ]]
|-
| [[ബഹ്റൈൻ]]
|-
| [[അർമേനിയ]]
|-
| [[സെർബിയ]]
|-
| [[ഓസ്ട്രേലിയ]]
|-
| [[അർജന്റീന]]
|-
| [[പെറു]]
|-
| [[ഉത്തര കൊറിയ]]
|-
| [[കംബോഡിയ]]
|-
| [[കിഴക്കൻ ടിമോർ]]
|-
| [[ഛാഡ്]]
|-
| [[ന്യൂസീലൻഡ്]]
|-
| [[ഇന്ത്യ]]
|-
| [[തുവാലു]]
|-
| [[ടോങ്ക]]
|-
| [[സമോവ]]
|-
| [[സോളമൻ ദ്വീപുകൾ]]
|-
| [[വാനുവാടു]]
|-
| [[പാപുവ ന്യൂ ഗിനിയ]]
|-
| [[പലാവു]]
|-
| [[നൗറു]]
|-
| [[ഫെഡറേറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഓഫ് മൈക്രോനേഷ്യ|മൈക്രോനേഷ്യ]]
|-
| [[മാർഷൽ ദ്വീപുകൾ]]
|-
| [[കിരീബാസ്]]
|-
| [[മംഗോളിയ]]
|-
| [[ഫിജി]]
|-
| [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേല]]
|-
| [[സുരിനാം]]
|-
| [[പരഗ്വെ]]
|-
| [[ഗയാന]]
|-
| [[ഇക്വഡോർ]]
|-
| [[കൊളംബിയ]]
|-
| [[ബൊളീവിയ]]
|-
| [[ട്രിനിഡാഡ് ടൊബാഗോ]]
|-
| [[സെന്റ് വിൻസന്റ് ആൻഡ് ഗ്രനഡീൻസ്|സെയ്ന്റ് വിൻസന്റ് ഗ്രനഡീൻസ്]]
|-
| [[സെയ്ന്റ് ലൂസിയ]]
|-
| [[സെന്റ് കിറ്റ്‌സ് ആൻഡ് നെവിസ്|സെയ്ന്റ് കിറ്റ്സ് നീവസ്]]
|-
| [[ജമൈക്ക]]
|-
| [[ഗ്രനേഡ]]
|-
| [[ഗ്വാട്ടിമാല]]
|-
| [[ബഹാമാസ്]]
|-
| [[ആന്റീഗയും ബാർബ്യൂഡയും|ആന്റിഗ്വ ബർബുഡ]]
|-
| [[ഹോണ്ടുറാസ്]]
|-
| [[ഡൊമനിക്ക]]
|-
| [[ഡൊമനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്]]
|-
| [[ഹെയ്റ്റി]]
|-
| [[എൽ സാൽവദോർ]]
|-
| [[ഇറാൻ]]
|-
| [[ഇറാഖ്‌]]
|-
| [[കോസ്റ്റ റീക്ക]]
|-
| [[ഇസ്രയേൽ]]
|-
| [[പാനമ|പനാമ]]
|-
| [[യെമൻ]]
|-
| [[ജോർദാൻ]]
|-
| [[നിക്കരാഗ്വ]]
|-
| [[കിർഗ്ഗിസ്ഥാൻ]]
|-
| [[കുവൈറ്റ്|കുവൈറ്റ്‌]]
|-
| [[ലാവോസ്]]
|-
| [[ലെബനാൻ]]
|-
| [[മാലിദ്വീപ്]]
|-
| [[മലേഷ്യ]]
|-
| [[മ്യാൻമാർ|മ്യാന്മാർ]]
|-
| [[നേപ്പാൾ]]
|-
| [[ഒമാൻ]]
|-
| [[പാകിസ്താൻ]]
|-
| [[ഖത്തർ]]
|-
| [[സൗദി അറേബ്യ]]
|-
| [[ശ്രീലങ്ക]]
|-
| [[സിറിയ]]
|-
| [[താജിക്കിസ്ഥാൻ]]
|-
| [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ് ലാന്റ്]]
|-
| [[തുർക്‌മെനിസ്ഥാൻ]]
|-
| [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ]]
|-
| [[വിയറ്റ്നാം]]
|-
| [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]
|-
| [[അഫ്ഗാനിസ്താൻ]]
|-
| [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
|-
| [[മാലി]]
|-
| [[അംഗോള]]
|-
| [[ഭൂട്ടാൻ]]
|-
| [[ബ്രൂണൈ]]
|-
| [[ടാൻസാനിയ]]
|-
| [[ഫിലിപ്പീൻസ്]]
|-
| [[മദ്ധ്യ ആഫ്രിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്ക്]]
|-
| [[ടോഗോ]]
|-
| [[ടുണീഷ്യ]]
|-
| [[സാംബിയ]]
|-
| [[സിംബാബ്‌വെ]]
|-
| [[ദക്ഷിണ സുഡാൻ]]
|-
| [[ബെനിൻ]]
|-
| [[ബോട്സ്വാന]]
|-
| [[ബർക്കിനാ ഫാസോ]]
|-
| [[ബറുണ്ടി]]
|-
| [[കൊമോറസ്]]
|-
| [[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് കോംഗോ]]
|-
| [[ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപബ്ലിക്ക് ഓഫ് കോംഗോ]]
|-
| [[ജിബൂട്ടി]]
|-
| [[ഇക്വറ്റോറിയൽ ഗിനി]]
|-
| [[എരിട്രിയ]]
|-
| [[ഗാബോൺ]]
|-
| [[ഗാംബിയ]]
|-
| [[ഗിനി]]
|-
| [[ഗിനി-ബിസൗ]]
|-
| [[ഐവറി കോസ്റ്റ്]]
|-
| [[കാമറൂൺ]]
|-
| [[കേപ്പ് വേർഡ്]]
|-
| [[ലെസോത്തോ]]
|-
| [[ലൈബീരിയ]]
|-
| [[ലിബിയ]]
|-
| [[മഡഗാസ്കർ]]
|-
| [[മലാവി]]
|-
| [[മൗറിത്താനിയ]]
|-
| [[മൗറീഷ്യസ്]]
|-
| [[മൊറോക്കൊ]]
|-
| [[മൊസാംബിക്ക്]]
|-
| [[നമീബിയ]]
|-
| [[നൈജർ]]
|-
| [[നൈജീരിയ]]
|-
| [[യുഗാണ്ട|ഉഗാണ്ട]]
|-
| [[റുവാണ്ട]]
|-
| [[സാവോ ടോം ആൻഡ് പ്രിൻസിപ്പെ]]
|-
| [[സെനെഗൽ]]
|-
| [[സെയ്‌ഷെൽസ്|സെയ് ഷെൽസ്]]
|-
| [[സീറാ ലിയോൺ]]
|-
| [[സൊമാലിയ]]
|-
| [[സുഡാൻ]]
|-
| [[ഇസ്വാറ്റിനി]]
|-
| [[കൊസോവോ|കൊസോവ്]]
|-
| [[അരൂബ]]
|-
| [[നോർതേൺ സൈപ്രസ്]]
|-
| [[ക്യുറസാവോ|കുറകാവോ]]
|-
| [[സിന്റ് മാർട്ടൻ]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>dgruhozrurt74lx0sd8affctgavsh45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കുഡ്സു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426118</id>
    <revision>
      <id>4676291</id>
      <parentid>4550449</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T13:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4401" sha1="0qa64fdaf5f4wmedyrzehjj9cr3n43s" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kudzu}}
{{Mergeto|ജാപ്പനീസ് കൂവ}}
[[File:Flowering kudzu.jpg|thumb|right|Flowers of ''[[Pueraria montana]]'']]


കുഡ്സു (/ kʊdzuː /; ജാപ്പനീസ് ആരോ റൂട്ട് എന്നും വിളിക്കുന്നു)&lt;ref&gt; &quot;USDA PLANTS profile&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; &quot;Pueraria montana var. lobata&quot;. Germplasm Resources Information Network (GRIN). Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA). Retrieved 11 December 2017.&lt;/ref&gt;ഇവ  പീ കുടുംബമായ ഫബാസീയിലും  ഉപവിഭാഗമായ ഫാബോയ്ഡേയിലും പ്യൂറേറിയ ജീനസിലുൾപ്പെട്ട ഒരു കൂട്ടം സസ്യങ്ങൾ ആണ്. കിഴക്കൻ ഏഷ്യ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ, ചില പസഫിക് ദ്വീപുകൾ എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ തദ്ദേശവാസികളായ ഇവ പടർന്നുകയറുന്നതും, ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായ ബഹുവർഷ മുന്തിരിവള്ളികളാണ്. &lt;ref&gt; &quot;Pueraria montana var. lobata&quot;. Germplasm Resources Information Network (GRIN). Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA). Retrieved 11 December 2017.&lt;/ref&gt;കിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ ആരോ റൂട്ട് ([[ജാപ്പനീസ് കൂവ]]) സസ്യത്തിന്റെ ജപ്പാനീസ് നാമത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്.(''Pueraria montana var. lobata'') クズ or 葛 (kuzu)&lt;ref&gt; &quot;kudzu&quot;. Merriam-Webster Dictionary. Retrieved 2017-10-05.&lt;/ref&gt;ഈ ചെടികൾ സ്വാഭാവികമായി വളരുന്നതും ഇതൊരു ജൈവാധിനിവേശസസ്യവും ദുഷിച്ച കളയുമാണ്. ഈ സസ്യം ഭക്ഷ്യയോഗ്യമാണ്. എന്നാൽ പലപ്പോഴും ഇത് കളനാശിനിയോടൊപ്പം തളിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt; John Everest; James Miller; Donald Ball; Mike Patterson (1999). &quot;Kudzu in Alabama: History, Uses, and Control&quot;. Alabama Cooperative Extension System. Archived from the original on 16 June 2012. Retrieved August 20, 2007.&lt;/ref&gt;

==ഇവയും കാണുക==
* [[50 Fundamental Herbs|Chinese herbology]]
* [[Daidzein]]
* [[Daidzin]]
* [[Megacopta cribraria|Kudzu bug]]
* [[Puerarin]]


==അവലംബം==
{{Reflist}}
* ''This article was based in part on content from [[public domain]] web pages from the [[United States National Park Service]] and the [[United States Bureau of Land Management]]''

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons|Pueraria montana|Kudzu}}
* {{cite web|url=http://www.invasivespeciesinfo.gov/plants/kudzu.shtml|title=Species Profile - Kudzu (''Pueraria montana var. lobata'')|publisher=National Invasive Species Information Center, [[United States National Agricultural Library]]|access-date=2018-05-09|archive-date=2018-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919115915/https://www.invasivespeciesinfo.gov/plants/kudzu.shtml|url-status=dead}}
* {{cite web|url=http://www.ontarioinvasiveplants.ca/files/unwantedlettersKudzuLOWRES1.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151229104303/http://www.ontarioinvasiveplants.ca/files/unwantedlettersKudzuLOWRES1.pdf|archivedate=29 December 2015|title=Kudzu Vine - One of Ontario's Most Unwanted Invasive Plant Species|publisher=Ontario Invasive Plant Council}}
* {{cite book |url=http://d.lib.ncsu.edu/collections/catalog/ua100_012-002-hb0002-003-000 |title=Kudzu in Rotation with Corn and Small Grain |publisher=NCSU College of Agriculture and Life Sciences |year=1953 |authors=T. L. Copley and Luke A. Forrest |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118202909/http://d.lib.ncsu.edu/collections/catalog/ua100_012-002-hb0002-003-000 |archive-date=2015-01-18 |access-date=2018-05-09 |url-status=dead }}
[[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അധിനിവേശസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കളകൾ]]</text>
      <sha1>0qa64fdaf5f4wmedyrzehjj9cr3n43s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ക്ലാർക്കിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>436070</id>
    <revision>
      <id>4676413</id>
      <parentid>3205876</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T21:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5236" sha1="2izf1ieu4pj74vp2500g293o4zntilm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Clarkia}}
{{taxobox
|image = FarewellToSpring.jpg
|image_caption = ''Clarkia amoena'' (Farewell to Spring)
|display_parents = 2
|regnum = [[Plant]]ae
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_subclassis = [[Rosids]]
|ordo = [[Myrtales]]
|familia = [[Onagraceae]]
|genus = ''[[Clarkia]]''
|taxon = Clarkia
|authority = [[Frederick Traugott Pursh|Pursh]]
|subdivision_ranks = Species
|subdivision = over 40, see text
}}
[[ഒനാഗ്രേസി]] കുടുംബത്തിലെ സപുഷ്പികളുടെ ഒരു ജനുസാണ് '''ക്ലാർക്കിയ.''' 40 ഓളം ഇനങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ക്ലാർക്കിയയിൽ തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏതാണ്ട് എല്ലാം സ്പീഷീസുകളും പടിഞ്ഞാറൻ [[വടക്കേ അമേരിക്ക]]യിൽ നിന്നുളളവയാണ്. ഒരു സ്പീഷീസ് (ക്ലർക്കിയ ടെനെല്ല) [[ദക്ഷിണ അമേരിക്ക]]യിൽ നിന്നുള്ളതാണ്.

ക്ലാർക്കിയകൾ സാധാരണയായി വാർഷിക സസ്യങ്ങളാണ്, 1.5 മീറ്ററിൽ താഴെ ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ചെറുതും ലഘുപത്രവുമായ ഇലകൾക്ക് ഇവയുടെ സ്പീഷീസുകളെ ആശ്രയിച്ച് 1 മുതൽ 10 സെന്റിമീറ്റർ വരെ നീളമുണ്ട്. അവയുടെ പൂക്കൾക്ക് നാല് വിദളങ്ങളും നാല് ദളങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.

ജനുസ്സിലെ നിരവധി അംഗങ്ങളെ ചിലപ്പോൾ &quot;ഗോഡെഷ്യ&quot; എന്ന പൊതുനാമത്തിൽ വിളിക്കാറുണ്ട്. അതിൽ ക്ലാർക്കിയ അമിയോന, [[Clarkia affinis|ക്ലാർക്കിയ അഫിനിസ്]], [[Clarkia lassenensis|ക്ലാർക്കിയ ലസ്സെനെൻസിസ്]] (ലാസൻ ഗോഡെഷ്യ) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. കാരണം, മുമ്പ് ഗോഡെഷ്യ എന്ന ജനുസ്സിൽ ഇവയെ തരംതിരിച്ചിരുന്നു. ക്ലാർക്കിയ ജനുസ്സിലേക്ക് അതിലെ അംഗങ്ങൾ ലയിപ്പിച്ചതിനാൽ ഈ ജനുസ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല. പഴയ സ്രോതസ്സുകൾ ഇപ്പോഴും ഗോഡെഷ്യയെ ഒരു ജനുസ്സായി കാണുന്നു.

പര്യവേക്ഷകനായ ക്യാപ്റ്റൻ [[William Clark|വില്യം ക്ലാർക്കിന്റെ]] ബഹുമാനാർത്ഥം ഈ ജനുസിന് ഈ പേര് നൽകുകയുണ്ടായി.

റോയൽ നേവിക്ക് ഒരു [[Flower-class corvette|ഫ്ലവർ ക്ലാസ് കോർ‌വെറ്റ്]] ആയ എച്ച്‌എം‌എസ് ക്ലാർക്കിയ എന്ന യുദ്ധക്കപ്പൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
== സ്പീഷിസ്==

തിരഞ്ഞെടുത്ത ഇനം:
*''[[Clarkia affinis]]''
*''[[Clarkia amoena]]'' (Farewell to Spring)
*''[[Clarkia arcuata]]''
*''[[Clarkia australis]]''
*''[[Clarkia biloba]]''
*''[[Clarkia borealis]]''
*''[[Clarkia bottae]]''
*''[[Clarkia breweri]]''
*''[[Clarkia concinna]]''
*''[[Clarkia cylindrica]]''
*''[[Clarkia davyi]]''
*''[[Clarkia delicata]]''
*''[[Clarkia dudleyana]]''
*''[[Clarkia epilobioides]]''
*''[[Clarkia exilis]]''
*''[[Clarkia franciscana]]''
*''[[Clarkia gracilis]]''
*''[[Clarkia heterandra]]''
*''[[Clarkia imbricata]]''
*''[[Clarkia jolonensis]]''
*''[[Clarkia lassenensis]]''
*''[[Clarkia lewisii]]''
*''[[Clarkia lingulata]]''
*''[[Clarkia mildrediae]]''
*''[[Clarkia modesta]]''
*''[[Clarkia mosquinii]]''
*''[[Clarkia prostrata]]''
*''[[Clarkia pulchella]]''
*''[[Clarkia purpurea]]''
*''[[Clarkia rhomboidea]]''
*''[[Clarkia rostrata]]''
*''[[Clarkia rubicunda]]''
*''[[Clarkia similis]]''
*''[[Clarkia speciosa]]''
*''[[Clarkia springvillensis]]''
*''[[Clarkia stellata]]''
*''[[Clarkia tembloriensis]]''
*''[[Clarkia tenella]]''
*''[[Clarkia unguiculata]]'' (Mountain Garland; syn. ''C. elegans'')
*''[[Clarkia virgata]]''
*''[[Clarkia williamsonii]]''
*''[[Clarkia xantiana ]]''

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
*{{Wikispecies-inline|Clarkia}}
*{{Commons-inline|Category: Clarkia}}
*[https://web.archive.org/web/20180528052018/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?5263,5341 Jepson Manual treatment of the genus]

[[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒനാഗ്രേസി]]</text>
      <sha1>2izf1ieu4pj74vp2500g293o4zntilm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>440003</id>
    <revision>
      <id>4676468</id>
      <parentid>4674277</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <origin>4676468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2683" sha1="humqkj3z8z2cd8x93k78lekiyfubtqk" xml:space="preserve">{{prettyurl|Gandharpale Caves}}
{{Infobox historic site
| name = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| image = Gandhapale_caves_front.jpg
| caption = Gandharpale Caves
| type = 
| locmapin = India 
| coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}}
| location = 
| area = 
| built = 
| architect = 
| architecture = 
| governing_body = Archeological Survey of India
}}
'''മഹാഡ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ ലേണി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ''' 30 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ കൂട്ടമാണ്. മഹാഡിനടുത്ത് [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ തെക്ക് [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട്.&lt;ref name=AHIR&gt;{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}&lt;/ref&gt; റോഡുമായി ബന്ധിച്ച് എൻഎച്ച് 66 ന് സമീപത്തായാണ് ഗുഹകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ:
ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ദേവാലയത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമകളുടെ ശിലാചിത്രങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു
ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു.
ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരുന്നു. 
== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Gandhapale caves.jpg|പൊതുവീക്ഷണം
പ്രമാണം:Pandav Leni.jpg|ഗുഹകൾ
പ്രമാണം:Gandhapale caves entrances.jpg|ഗുഹാ കവാടം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inside.jpg|ഗുഹയുടെ ഉൾവശം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|Dedicatory inscription
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

{{Indian Buddhist Caves}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]]</text>
      <sha1>humqkj3z8z2cd8x93k78lekiyfubtqk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676475</id>
      <parentid>4676468</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <origin>4676475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2700" sha1="qks0qr0bse1q1pbuw9iqwsv336nyl2u" xml:space="preserve">{{prettyurl|Gandharpale Caves}}
{{Infobox historic site
| name = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| image = Gandhapale_caves_front.jpg
| caption = Gandharpale Caves
| type = 
| locmapin = India 
| coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}}
| location = 
| area = 
| built = 
| architect = 
| architecture = 
| governing_body = Archeological Survey of India
}}
'''മഹാഡ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ ലേണി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ''' 30 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ കൂട്ടമാണ്. മഹാഡിനടുത്ത് [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ തെക്ക് [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട്.&lt;ref name=AHIR&gt;{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}&lt;/ref&gt; റോഡുമായി ബന്ധിച്ച് എൻഎച്ച് 66 ന് സമീപത്തായാണ് ഗുഹകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ:
*ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ദേവാലയത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമകളുടെ ശിലാചിത്രങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു.
*ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരിക്കുന്നു. 
== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Gandhapale caves.jpg|പൊതുവീക്ഷണം
പ്രമാണം:Pandav Leni.jpg|ഗുഹകൾ
പ്രമാണം:Gandhapale caves entrances.jpg|ഗുഹാ കവാടം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inside.jpg|ഗുഹയുടെ ഉൾവശം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|Dedicatory inscription
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

{{Indian Buddhist Caves}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]]</text>
      <sha1>qks0qr0bse1q1pbuw9iqwsv336nyl2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676479</id>
      <parentid>4676475</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <origin>4676479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5568" sha1="hg7jv3ll2taiu94ks334r611kuu9kog" xml:space="preserve">{{prettyurl|Gandharpale Caves}}
{{Infobox historic site
| name = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| image = Gandhapale_caves_front.jpg
| caption = Gandharpale Caves
| type = 
| locmapin = India 
| coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}}
| location = 
| area = 
| built = 
| architect = 
| architecture = 
| governing_body = Archeological Survey of India
}}
[[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] മഹാഡ് പട്ടണത്തിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 31 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ ഒരു ശ്രേണിയാണ് '''ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ'''. 
'''മഹാഡ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ്‌ ലേണി''' എന്നും ഈ ഗുഹകൾ അറിയപ്പെടുന്നു. [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ (എൻ.എച്ച്. 66) [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് ഇവയുടെ സ്ഥാനം.&lt;ref name=AHIR&gt;{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}&lt;/ref&gt;

==ഐതിഹ്യം, ചരിത്രം==
ഐതിഹ്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഗാന്ധാർപാലേയിലുള്ള പാണ്ഡവ്‌ലേണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗുഹകൾ [[പാണ്ഡവർ]] അവർക്ക് താമസിക്കുവാനായി ഒരൊറ്റ രാത്രികൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശിലാഗൃഹങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും പുരാവസ്തു ഗവേഷകരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, ഇവ വിഷ്ണുപാലിത കാംബോജ എന്ന രാജകുമാരന്റെ ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. &lt;ref&gt;https://www.trawell.in/maharashtra/mahabaleshwar/gandharpale-pale-caves&lt;/ref&gt; ക്രിസ്തുവർഷം 150നും 300നും ഇടയിലായിരിക്കണം ഇവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;https://www.hindustantimes.com/travel/explore-hidden-buddhist-caves-around-mumbai/story-cPUyZqZvb1HJrtvKPS0ycM.html&lt;/ref&gt;

=നിർമ്മിതി==
ചില ഗുഹകൾ കുന്നിന്റെ മുകൾഭാഗത്തും മറ്റു ചിലവ താഴെഭാഗത്തുമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹീനയാന വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. 'ചൈത്യഗൃഹങ്ങൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രാർത്ഥനാ ഹാളുകളിൽ ചെറിയ സ്തൂപങ്ങൾ കാണാം. വിഹാരങ്ങളിലെ ചുവരുകളിലും തൂണുകളിലും ബുദ്ധന്റെയും ബോധിസത്വന്മാരുടെയും, അവരോടൊപ്പമുള്ള പരിവാരങ്ങളുടെയും ശില്പങ്ങൾ കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു ഗുഹയുടെ ഭിത്തിയിൽ ബ്രാഹ്മി ലിപിയിലുള്ള ഒരു ശിലാലിഖിതവുമുണ്ട്.
ഈ ഗുഹകൾക്ക് സമീപം ജലസംഭരണികളും മുറികളും മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങളും കാണാൻ സാധിക്കും.

==പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹകൾ==
*ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ഈ ഗുഹയിലെ പ്രധാന ശില്പത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമയോടൊപ്പം ഒരു ചക്രവും, അതിനു താഴെയായി മാനുകളുടെ രൂപങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു.
*ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരിക്കുന്നു. 
== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Gandhapale caves.jpg|പൊതുവീക്ഷണം
പ്രമാണം:Pandav Leni.jpg|ഗുഹകൾ
പ്രമാണം:Gandhapale caves entrances.jpg|ഗുഹാ കവാടം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inside.jpg|ഗുഹയുടെ ഉൾവശം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|Dedicatory inscription
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

{{Indian Buddhist Caves}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]]</text>
      <sha1>hg7jv3ll2taiu94ks334r611kuu9kog</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676480</id>
      <parentid>4676479</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <origin>4676480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5659" sha1="88iyn5t3ymx2hhx3oxfbfee5zeg228r" xml:space="preserve">{{prettyurl|Gandharpale Caves}}
{{Infobox historic site
| name = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| image = Gandhapale_caves_front.jpg
| caption = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| type = 
| locmapin = India 
| coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}}
| location = 
| area = 
| built = 
| architect = 
| architecture = 
| governing_body = ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ
}}
[[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] മഹാഡ് പട്ടണത്തിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 31 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ ഒരു ശ്രേണിയാണ് '''ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ'''. 
'''മഹാഡ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ്‌ ലേണി''' എന്നും ഈ ഗുഹകൾ അറിയപ്പെടുന്നു. [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ (എൻ.എച്ച്. 66) [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് ഇവയുടെ സ്ഥാനം.&lt;ref name=AHIR&gt;{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}&lt;/ref&gt;

==ഐതിഹ്യം, ചരിത്രം==
ഐതിഹ്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഗാന്ധാർപാലേയിലുള്ള പാണ്ഡവ്‌ലേണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗുഹകൾ [[പാണ്ഡവർ]] അവർക്ക് താമസിക്കുവാനായി ഒരൊറ്റ രാത്രികൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശിലാഗൃഹങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും പുരാവസ്തു ഗവേഷകരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, ഇവ വിഷ്ണുപാലിത കാംബോജ എന്ന രാജകുമാരന്റെ ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. &lt;ref&gt;https://www.trawell.in/maharashtra/mahabaleshwar/gandharpale-pale-caves&lt;/ref&gt; ക്രിസ്തുവർഷം 150നും 300നും ഇടയിലായിരിക്കണം ഇവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;https://www.hindustantimes.com/travel/explore-hidden-buddhist-caves-around-mumbai/story-cPUyZqZvb1HJrtvKPS0ycM.html&lt;/ref&gt;

==നിർമ്മിതി==
ചില ഗുഹകൾ കുന്നിന്റെ മുകൾഭാഗത്തും മറ്റു ചിലവ താഴെഭാഗത്തുമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹീനയാന വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. 'ചൈത്യഗൃഹങ്ങൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രാർത്ഥനാ ഹാളുകളിൽ ചെറിയ സ്തൂപങ്ങൾ കാണാം. വിഹാരങ്ങളിലെ ചുവരുകളിലും തൂണുകളിലും ബുദ്ധന്റെയും ബോധിസത്വന്മാരുടെയും, അവരോടൊപ്പമുള്ള പരിവാരങ്ങളുടെയും ശില്പങ്ങൾ കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു ഗുഹയുടെ ഭിത്തിയിൽ ബ്രാഹ്മി ലിപിയിലുള്ള ഒരു ശിലാലിഖിതവുമുണ്ട്.
ഈ ഗുഹകൾക്ക് സമീപം ജലസംഭരണികളും മുറികളും മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങളും കാണാൻ സാധിക്കും.

==പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹകൾ==
*ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ഈ ഗുഹയിലെ പ്രധാന ശില്പത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമയോടൊപ്പം ഒരു ചക്രവും, അതിനു താഴെയായി മാനുകളുടെ രൂപങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു.
*ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരിക്കുന്നു. 
== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Gandhapale caves.jpg|പൊതുവീക്ഷണം
പ്രമാണം:Pandav Leni.jpg|ഗുഹകൾ
പ്രമാണം:Gandhapale caves entrances.jpg|ഗുഹാ കവാടം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inside.jpg|ഗുഹയുടെ ഉൾവശം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|Dedicatory inscription
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

{{Indian Buddhist Caves}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]]</text>
      <sha1>88iyn5t3ymx2hhx3oxfbfee5zeg228r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676481</id>
      <parentid>4676480</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <comment>/* നിർമ്മിതി */</comment>
      <origin>4676481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5701" sha1="mc5upb2ols1pxa8mp3grorg528y8va7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Gandharpale Caves}}
{{Infobox historic site
| name = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| image = Gandhapale_caves_front.jpg
| caption = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| type = 
| locmapin = India 
| coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}}
| location = 
| area = 
| built = 
| architect = 
| architecture = 
| governing_body = ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ
}}
[[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] മഹാഡ് പട്ടണത്തിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 31 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ ഒരു ശ്രേണിയാണ് '''ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ'''. 
'''മഹാഡ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ്‌ ലേണി''' എന്നും ഈ ഗുഹകൾ അറിയപ്പെടുന്നു. [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ (എൻ.എച്ച്. 66) [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് ഇവയുടെ സ്ഥാനം.&lt;ref name=AHIR&gt;{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}&lt;/ref&gt;

==ഐതിഹ്യം, ചരിത്രം==
ഐതിഹ്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഗാന്ധാർപാലേയിലുള്ള പാണ്ഡവ്‌ലേണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗുഹകൾ [[പാണ്ഡവർ]] അവർക്ക് താമസിക്കുവാനായി ഒരൊറ്റ രാത്രികൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശിലാഗൃഹങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും പുരാവസ്തു ഗവേഷകരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, ഇവ വിഷ്ണുപാലിത കാംബോജ എന്ന രാജകുമാരന്റെ ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. &lt;ref&gt;https://www.trawell.in/maharashtra/mahabaleshwar/gandharpale-pale-caves&lt;/ref&gt; ക്രിസ്തുവർഷം 150നും 300നും ഇടയിലായിരിക്കണം ഇവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;https://www.hindustantimes.com/travel/explore-hidden-buddhist-caves-around-mumbai/story-cPUyZqZvb1HJrtvKPS0ycM.html&lt;/ref&gt;

==നിർമ്മിതി==
ചില ഗുഹകൾ കുന്നിന്റെ മുകൾഭാഗത്തും മറ്റു ചിലവ താഴെഭാഗത്തുമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹീനയാന വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. 'ചൈത്യഗൃഹങ്ങൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രാർത്ഥനാ ഹാളുകളിൽ ചെറിയ സ്തൂപങ്ങൾ കാണാം. വിഹാരങ്ങളിലെ ചുവരുകളിലും തൂണുകളിലും ബുദ്ധന്റെയും ബോധിസത്വന്മാരുടെയും, അവരോടൊപ്പമുള്ള പരിവാരങ്ങളുടെയും ശില്പങ്ങൾ കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു ഗുഹയുടെ ഭിത്തിയിൽ [[ബ്രാഹ്മി ലിപി|ബ്രാഹ്മി]] ലിപിയിലുള്ള ഒരു ശിലാലിഖിതവുമുണ്ട്.
ഈ ഗുഹകൾക്ക് സമീപം ജലസംഭരണികളും മുറികളും മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങളും കാണാൻ സാധിക്കും.

==പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹകൾ==
*ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ഈ ഗുഹയിലെ പ്രധാന ശില്പത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമയോടൊപ്പം ഒരു ചക്രവും, അതിനു താഴെയായി മാനുകളുടെ രൂപങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു.
*ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരിക്കുന്നു. 
== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Gandhapale caves.jpg|പൊതുവീക്ഷണം
പ്രമാണം:Pandav Leni.jpg|ഗുഹകൾ
പ്രമാണം:Gandhapale caves entrances.jpg|ഗുഹാ കവാടം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inside.jpg|ഗുഹയുടെ ഉൾവശം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|Dedicatory inscription
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

{{Indian Buddhist Caves}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]]</text>
      <sha1>mc5upb2ols1pxa8mp3grorg528y8va7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676493</id>
      <parentid>4676481</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T09:13:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <origin>4676493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6259" sha1="11gj5omett4w8qfo1letz95m7y7uppq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Gandharpale Caves}}
{{Infobox historic site
| name = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| image = Gandhapale_caves_front.jpg
| caption = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| type = 
| locmapin = India 
| coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}}
| location = 
| area = 
| built = 
| architect = 
| architecture = 
| governing_body = ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ
}}
[[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] മഹാഡ് പട്ടണത്തിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 31 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ ഒരു ശ്രേണിയാണ് '''ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ'''. 
'''മഹാഡ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ്‌ ലേണി''' എന്നും ഈ ഗുഹകൾ അറിയപ്പെടുന്നു. [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ (എൻ.എച്ച്. 66) [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് ഇവയുടെ സ്ഥാനം.&lt;ref name=AHIR&gt;{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}&lt;/ref&gt; മഹാഡിൽ നിന്ന് 5 കിലോമീറ്ററും, റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ നിന്ന് 28 കിലോമീറ്ററും, മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്ന് 62 കിലോമീറ്ററും ആണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം. [[സാവിത്രി നദി|സാവിത്രി]], ഗാന്ധാരി എന്നീ നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്തിന് അടുത്താണ് ഇത്.

==ഐതിഹ്യം, ചരിത്രം==
ഐതിഹ്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഗാന്ധാർപാലേയിലുള്ള പാണ്ഡവ്‌ലേണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗുഹകൾ [[പാണ്ഡവർ]] അവർക്ക് താമസിക്കുവാനായി ഒരൊറ്റ രാത്രികൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശിലാഗൃഹങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും പുരാവസ്തു ഗവേഷകരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, ഇവ വിഷ്ണുപാലിത കാംബോജ എന്ന രാജകുമാരന്റെ ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. &lt;ref&gt;https://www.trawell.in/maharashtra/mahabaleshwar/gandharpale-pale-caves&lt;/ref&gt; ക്രിസ്തുവർഷം 150നും 300നും ഇടയിലായിരിക്കണം ഇവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;https://www.hindustantimes.com/travel/explore-hidden-buddhist-caves-around-mumbai/story-cPUyZqZvb1HJrtvKPS0ycM.html&lt;/ref&gt;

==നിർമ്മിതി==
ചില ഗുഹകൾ കുന്നിന്റെ മുകൾഭാഗത്തും മറ്റു ചിലവ താഴെഭാഗത്തുമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹീനയാന വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. 'ചൈത്യഗൃഹങ്ങൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രാർത്ഥനാ ഹാളുകളിൽ ചെറിയ സ്തൂപങ്ങൾ കാണാം. വിഹാരങ്ങളിലെ ചുവരുകളിലും തൂണുകളിലും ബുദ്ധന്റെയും ബോധിസത്വന്മാരുടെയും, അവരോടൊപ്പമുള്ള പരിവാരങ്ങളുടെയും ശില്പങ്ങൾ കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു ഗുഹയുടെ ഭിത്തിയിൽ [[ബ്രാഹ്മി ലിപി|ബ്രാഹ്മി]] ലിപിയിലുള്ള ഒരു ശിലാലിഖിതവുമുണ്ട്.
ഈ ഗുഹകൾക്ക് സമീപം ജലസംഭരണികളും മുറികളും മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങളും കാണാൻ സാധിക്കും.

==പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹകൾ==
*ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ഈ ഗുഹയിലെ പ്രധാന ശില്പത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമയോടൊപ്പം ഒരു ചക്രവും, അതിനു താഴെയായി മാനുകളുടെ രൂപങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു.
*ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരിക്കുന്നു. 
== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Gandhapale caves.jpg|പൊതുവീക്ഷണം
പ്രമാണം:Pandav Leni.jpg|ഗുഹകൾ
പ്രമാണം:Gandhapale caves entrances.jpg|ഗുഹാ കവാടം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inside.jpg|ഗുഹയുടെ ഉൾവശം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|Dedicatory inscription
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

{{Indian Buddhist Caves}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]]</text>
      <sha1>11gj5omett4w8qfo1letz95m7y7uppq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676502</id>
      <parentid>4676493</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T10:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <origin>4676502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6336" sha1="6d8a5q4wkf00jr0kf867n4obcu26nuk" xml:space="preserve">{{prettyurl|Gandharpale Caves}}
{{Infobox historic site
| name = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| image = Gandhapale_caves_front.jpg
| caption = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| type = 
| locmapin = India 
| coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}}
| location = 
| area = 
| built = 
| architect = 
| architecture = 
| governing_body = ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ
}}
[[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] മഹാഡ് പട്ടണത്തിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 31 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ ഒരു ശ്രേണിയാണ് '''ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ'''. 
'''മഹാഡ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ്‌ ലേണി''' എന്നും ഈ ഗുഹകൾ അറിയപ്പെടുന്നു. [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ (എൻ.എച്ച്. 66) [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് ഇവയുടെ സ്ഥാനം.&lt;ref name=AHIR&gt;{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}&lt;/ref&gt; മഹാഡിൽ നിന്ന് 5 കിലോമീറ്ററും, [[റായ്ഗഡ് കോട്ട|റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ]] നിന്ന് 28 കിലോമീറ്ററും, [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് 62 കിലോമീറ്ററും ആണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം. [[സാവിത്രി നദി|സാവിത്രി]], ഗാന്ധാരി എന്നീ നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്തിന് അടുത്താണ് ഇത്.

==ഐതിഹ്യം, ചരിത്രം==
ഐതിഹ്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഗാന്ധാർപാലേയിലുള്ള പാണ്ഡവ്‌ലേണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗുഹകൾ [[പാണ്ഡവർ]] അവർക്ക് താമസിക്കുവാനായി ഒരൊറ്റ രാത്രികൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശിലാഗൃഹങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും പുരാവസ്തു ഗവേഷകരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, ഇവ വിഷ്ണുപാലിത കാംബോജ എന്ന രാജകുമാരന്റെ ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. &lt;ref&gt;https://www.trawell.in/maharashtra/mahabaleshwar/gandharpale-pale-caves&lt;/ref&gt; ക്രിസ്തുവർഷം 150നും 300നും ഇടയിലായിരിക്കണം ഇവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;https://www.hindustantimes.com/travel/explore-hidden-buddhist-caves-around-mumbai/story-cPUyZqZvb1HJrtvKPS0ycM.html&lt;/ref&gt;

==നിർമ്മിതി==
ചില ഗുഹകൾ കുന്നിന്റെ മുകൾഭാഗത്തും മറ്റു ചിലവ താഴെഭാഗത്തുമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹീനയാന വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. 'ചൈത്യഗൃഹങ്ങൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രാർത്ഥനാ ഹാളുകളിൽ ചെറിയ സ്തൂപങ്ങൾ കാണാം. വിഹാരങ്ങളിലെ ചുവരുകളിലും തൂണുകളിലും ബുദ്ധന്റെയും ബോധിസത്വന്മാരുടെയും, അവരോടൊപ്പമുള്ള പരിവാരങ്ങളുടെയും ശില്പങ്ങൾ കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു ഗുഹയുടെ ഭിത്തിയിൽ [[ബ്രാഹ്മി ലിപി|ബ്രാഹ്മി]] ലിപിയിലുള്ള ഒരു ശിലാലിഖിതവുമുണ്ട്.
ഈ ഗുഹകൾക്ക് സമീപം ജലസംഭരണികളും മുറികളും മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങളും കാണാൻ സാധിക്കും.

==പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹകൾ==
*ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ഈ ഗുഹയിലെ പ്രധാന ശില്പത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമയോടൊപ്പം ഒരു ചക്രവും, അതിനു താഴെയായി മാനുകളുടെ രൂപങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു.
*ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരിക്കുന്നു. 
== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Gandhapale caves.jpg|പൊതുവീക്ഷണം
പ്രമാണം:Pandav Leni.jpg|ഗുഹകൾ
പ്രമാണം:Gandhapale caves entrances.jpg|ഗുഹാ കവാടം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inside.jpg|ഗുഹയുടെ ഉൾവശം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|Dedicatory inscription
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

{{Indian Buddhist Caves}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]]</text>
      <sha1>6d8a5q4wkf00jr0kf867n4obcu26nuk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676509</id>
      <parentid>4676502</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:21:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <origin>4676509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6391" sha1="2dpg4jln402uz8nxuhtmshe3jr2q2al" xml:space="preserve">{{prettyurl|Gandharpale Caves}}
{{Infobox historic site
| name = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| image = Gandhapale_caves_front.jpg
| caption = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ
| type = 
| locmapin = India 
| coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}}
| location = 
| area = 
| built = 
| architect = 
| architecture = 
| governing_body = ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ
}}
[[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] മഹാഡ് പട്ടണത്തിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 31 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ ഒരു ശ്രേണിയാണ് '''ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ'''. 
'''മഹാഡ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ്‌ ലേണി''' എന്നും ഈ ഗുഹകൾ അറിയപ്പെടുന്നു. [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ (എൻ.എച്ച്. 66) [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് ഇവയുടെ സ്ഥാനം.&lt;ref name=AHIR&gt;{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}&lt;/ref&gt; മഹാഡിൽ നിന്ന് 5 കിലോമീറ്ററും, [[റായ്ഗഡ് കോട്ട|റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ]] നിന്ന് 28 കിലോമീറ്ററും, [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് 62 കിലോമീറ്ററും ആണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം. [[സാവിത്രി നദി|സാവിത്രി]], ഗാന്ധാരി എന്നീ നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്തിന് അടുത്താണ് ഇത്.

==ഐതിഹ്യം, ചരിത്രം==
ഐതിഹ്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഗാന്ധാർപാലേയിലുള്ള പാണ്ഡവ്‌ലേണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗുഹകൾ [[പാണ്ഡവർ]] അവർക്ക് താമസിക്കുവാനായി ഒരൊറ്റ രാത്രികൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശിലാഗൃഹങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും പുരാവസ്തു ഗവേഷകരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, ഇവ വിഷ്ണുപാലിത കാംബോജ എന്ന രാജകുമാരന്റെ ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. &lt;ref&gt;https://www.trawell.in/maharashtra/mahabaleshwar/gandharpale-pale-caves&lt;/ref&gt; ക്രിസ്തുവർഷം 150നും 300നും ഇടയിലായിരിക്കണം ഇവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;https://www.hindustantimes.com/travel/explore-hidden-buddhist-caves-around-mumbai/story-cPUyZqZvb1HJrtvKPS0ycM.html&lt;/ref&gt;

==നിർമ്മിതി==
ചില ഗുഹകൾ കുന്നിന്റെ മുകൾഭാഗത്തും മറ്റു ചിലവ താഴെഭാഗത്തുമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹീനയാന വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. 'ചൈത്യഗൃഹങ്ങൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രാർത്ഥനാ ഹാളുകളിൽ ചെറിയ സ്തൂപങ്ങൾ കാണാം. വിഹാരങ്ങളിലെ ചുവരുകളിലും തൂണുകളിലും ബുദ്ധന്റെയും ബോധിസത്വന്മാരുടെയും, അവരോടൊപ്പമുള്ള പരിവാരങ്ങളുടെയും ശില്പങ്ങൾ കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു ഗുഹയുടെ ഭിത്തിയിൽ [[ബ്രാഹ്മി ലിപി|ബ്രാഹ്മി]] ലിപിയിലുള്ള ഒരു ശിലാലിഖിതവുമുണ്ട്.
ഈ ഗുഹകൾക്ക് സമീപം ജലസംഭരണികളും മുറികളും മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങളും കാണാൻ സാധിക്കും.

==പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹകൾ==
*ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ഈ ഗുഹയിലെ പ്രധാന ശില്പത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമയോടൊപ്പം ഒരു ചക്രവും, അതിനു താഴെയായി മാനുകളുടെ രൂപങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു.
*ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു.
*ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരിക്കുന്നു. 
== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Gandhapale caves.jpg|പൊതുവീക്ഷണം
പ്രമാണം:Pandav Leni.jpg|ഗുഹകൾ
പ്രമാണം:Gandhapale caves entrances.jpg|ഗുഹാ കവാടം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inside.jpg|ഗുഹയുടെ ഉൾവശം
പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|ബ്രാഹ്മി ഭാഷയിലെ ശിലാലിഖിതം
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

{{Indian Buddhist Caves}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]]</text>
      <sha1>2dpg4jln402uz8nxuhtmshe3jr2q2al</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചെക്ക ചിവന്ത വാനം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>440666</id>
    <revision>
      <id>4676471</id>
      <parentid>4590437</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43429" sha1="l9289yt9ue7v5ehdrfezwxwb5g8o5qg" xml:space="preserve">{{prettyurl|Chekka Chivantha Vaanam}}
{{Infobox film
| name           = ചെക്ക ചിവന്ത വാനം
| image          = Chekka Chivantha Vaanam.jpg
| caption        = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ
| director       = [[മണിരത്നം]]
| producer       = മണിരത്നം&lt;br /&gt;[[Subaskaran Allirajah|എ. സുഭാഷ്‌കരൻ]]
| writer         = മണിരത്നം&lt;br /&gt;[[ശിവ ആനന്ദ്]]
| starring       = [[വിജയ് സേതുപതി]]&lt;br&gt;[[സിലമ്പരസൻ]]&lt;br&gt;[[അരവിന്ദ് സ്വാമി]]&lt;br /&gt;[[അരുൺ വിജയ്]]&lt;br /&gt;[[ജ്യോതിക]]&lt;br /&gt;[[അദിതി റാവു ഹൈദരി]]&lt;br /&gt; [[ഐശ്വര്യ രാജേഷ്]]&lt;br /&gt;[[ഡയാന എരപ്പ]]
| music          = [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ]]
| lyrics         = [[വൈരമുത്തു]]
| cinematography = [[സന്തോഷ് ശിവൻ]]
| editing        = [[എ. ശ്രീകർ പ്രസാദ്]]
| studio         = [[മദ്രാസ് ടാക്കീസ്]]&lt;br /&gt;[[ലൈക്ക പ്രൊഡക്ഷൻസ്]]
| distributor    = 
| released       = {{Film date|2018|09|28|df=yes}}
| runtime        = -
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = തമിഴ്
| budget         = &lt;!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--&gt;
| gross          = &lt;!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--&gt;
}}
[[മണിരത്നം]] എഴുതി, സംവിധാനം ചെയ്ത് 2018 - ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ് ഭാഷ|തമിഴ് ഭാഷാ]] [[ക്രൈം ത്രില്ലർ]] ചലച്ചിത്രമാണ് '''ചെക്ക ചിവന്ത വാനം''' ({{lang-en|Crimson Red Sky|italic=yes}}). [[വിജയ് സേതുപതി]], [[സിലമ്പരസൻ]], [[അരവിന്ദ് സ്വാമി]], [[ജ്യോതിക]], [[അരുൺ വിജയ്]], [[ഐശ്വര്യ രാജേഷ്]], [[ഡയാന എരപ്പ]], [[അദിതി റാവു ഹൈദരി]] എന്നിവരാണ് ഈ ചലച്ചിത്രത്തിലെ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/strs-name-in-chekka-chivantha-vaanam-is-ethiraj.html&lt;/ref&gt; കൂടാതെ [[പ്രകാശ് രാജ്]], [[ജയസുധ]], [[ത്യാഗരാജൻ (നടൻ)|ത്യാഗരാജൻ]], [[മൻസൂർ അലി ഖാൻ]] എന്നിവരും മറ്റ് പ്രധാനപ്പെട്ട കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite tweet |number=917047895928594437 |user=onlynikil |title=The Big Multistars |author=Nikkil |date=8 October 2017}}&lt;/ref&gt;
 
[[മദ്രാസ് ടാക്കീസ്|മദ്രാസ് ടാക്കീസിന്റെ]] ബാനറിനു കീഴിൽ [[മണിരത്നം|മണിരത്നവും]] [[ലൈക്ക പ്രൊഡക്ഷൻസ്|ലൈക്ക പ്രൊഡക്ഷൻസിനു]] കീഴിൽ [[എ. സുഭാഷ്‌കരൻ|എ. സുഭാഷ്‌കരനും]] ചേർന്നാണ് ചെക്ക ചിവന്ത വാനം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാര ജേതാക്കളായ [[എ.ആർ. റഹ്മാൻ]] സംഗീത സംവിധാനവും, [[സന്തോഷ് ശിവൻ]] ഛായാഗ്രഹണവും, [[എ. ശ്രീകർ പ്രസാദ്]] ചിത്രസംയോജനവും നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. അച്ഛന്റെ യഥാർത്ഥ പിൻമുറക്കാരനായി, കുടുംബത്തിന്റെ നാഥനായി മാറാൻ ശ്രമിക്കുന്ന മൂന്ന് സഹോദരങ്ങളുടെ കഥയാണ് ചെക്ക ചിവന്ത വാനം എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം. യഥാർത്ഥ സംഭവങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഈ ചലച്ചിത്രം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നതെന്നും അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref&gt;https://twitter.com/LycaProductions/status/1027903557863858176&lt;/ref&gt;

2018 ഫെബ്രുവരി 12 - ന് ചിത്രത്തിന്റെ നിശ്ചല ഛായാഗ്രഹണം ചെന്നൈയുടെ സമീപപ്രദേശങ്ങളിൽ ആരംഭിച്ചു. തുടർന്ന് 2018 ജൂൺ 2 - ന് സെർബിയയിൽ വച്ച് നിശ്ചല ചിത്ര ഛായാഗ്രഹണം പൂർത്തിയാക്കുകയുമുണ്ടായി. &lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/article/mani-ratnams-chekka-chivantha-vaanam-begin-shoot-dubai-80902&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mani-ratnam-chekka-chivantha-vaanam-nawab-5057481/&lt;/ref&gt; 2018 സെപ്റ്റംബർ 28 - ന് ലോകവ്യാപകമായി ഈ ചലച്ചിത്രം റിലീസ് ചെയ്യും. തെലുഗു ഭാഷയിൽ ''നവാബ്'' എന്ന പേരിൽ ഡബ്ബ് ചെയ്തും ചിത്രം പുറത്തിറക്കുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;https://twitter.com/LycaProductions/status/1027903557863858176&lt;/ref&gt;

== അഭിനേതാക്കൾ ==
{{colbegin|colwidth=}}
* [[വിജയ് സേതുപതി]] - റസൂൽ ഇബ്രാഹിം (പോലീസ് ഇൻസ്‌പെക്ടർ)&lt;ref&gt;{{Cite tweet |number=917047895928594437 |user=onlynikil |title=The Big Multistars |author=Nikkil |date=8 October 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[സിലമ്പരസൻ]] - എതിരാജൻ സേനാപതി/എതി (ഗാങ്സ്റ്റർ)&lt;ref&gt;https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/strs-name-in-chekka-chivantha-vaanam-is-ethiraj.html&lt;/ref&gt;
* [[അരവിന്ദ് സ്വാമി]] - വരദരാജൻ സേനാപതി/വരദൻ (ഗാങ്സ്റ്റർ)
* [[അരുൺ വിജയ്]] - ത്യാഗരാജൻ സേനാപതി/ത്യാഗു (ഗാങ്സ്റ്റർ)
* [[ജ്യോതിക]] - ചിത്ര&lt;ref&gt;https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/jyothika-as-chitra-in-chekka-chivantha-vaanam.html&lt;/ref&gt; (ശബ്ദം കൊടുത്തത് [[ദീപ വെങ്കട്]])
* [[അദിതി റാവു ഹൈദരി]] - പാർവതി&lt;ref&gt;https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/aditi-rao-plays-parvathi-in-chekka-chivantha-vaanam.html &lt;/ref&gt; (ശബ്ദം കൊടുത്തത് [[കൃതിക നെൽസൺ]] )
* [[ഐശ്വര്യ രാജേഷ്]] - രേണു (തെലുഗു പതിപ്പിൽ ശബ്ദം കൊടുത്തത് [[രവീണ രവി]])
* [[ഡയാന എരപ്പ]] - ഛായാ&lt;ref&gt;https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/dayana-erappas-character-named-chaaya-in-chekka-chivantha-vaanam.html &lt;/ref&gt; (ശബ്ദം കൊടുത്തത് [[ചിന്മയി]])
* [[പ്രകാശ് രാജ്]] - സേനാപതി(തെലുഗുവിൽ ഭൂപതി റെഡ്ഡി)
* [[ത്യാഗരാജൻ]]
* [[Mansoor Ali Khan (actor)|മൻസൂർ അലി ഖാൻ]]
* [[ജയസുധ]] - സേനാപതിയുടെ ഭാര്യ
* [[അപ്പാനി ശരത്]]
* ആർ.ജെ. സിന്ധു
* [[ഗൗതം സുന്ദരരാജൻ]]
* ജോർജ് വിജയ് നെൽസൺ
* [[ശിവ ആനന്ദ്]]
{{colend}}

== നിർമ്മാണം ==
=== പ്രീ - പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2017 - ൽ മണിരത്നം സംവിധാനം ചെയ്ത കാറ്റു വെളിയിടൈ എന്ന ചലച്ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി കുറച്ചു മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം 2017 ജൂണിൽ പുതിയ ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പ്രീ - പ്രൊഡക്ഷൻ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ]], [[സന്തോഷ് ശിവൻ]] എന്നിവർ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഈ സമയം മണിരത്നം അറിയിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/entertainment/mani-ratnam-santhosh-sivan-team-up-for-sixth-time/article19249537.ece |title=Mani Ratnam, Santhosh Sivan team up for sixth time |publisher=The Hindu |date=10 July 2017 |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt; 

2017 ജൂലൈയിൽ, നാല് പുരുഷ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള ഒരു സ്ക്രിപ്റ്റ് മണിരത്നം തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നും [[വിജയ് സേതുപതി]], [[അരവിന്ദ് സ്വാമി]], [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ദുൽഖർ സൽമാൻ]] എന്നിവരായിരിക്കും ഈ കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുകയെന്നും മാധ്യമങ്ങളിൽ അഭ്യൂഹങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം മണിരത്നം ഇവർ നാലുപേരുമായും ചർച്ചകൾ നടത്തുകയുണ്ടായി. തുടർന്ന് ആദ്യത്തെ മൂന്ന് അഭിനേതാക്കൾ പ്രവർത്തിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും ദുൽഖർ സൽമാൻ ചിത്രത്തിൽ നിന്നും പിന്മാറുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/mani-ratnam-s-next-with-vijay-sethupathi-dulquer-fahad-and-arvind-swamy-news-tamil-ricjGygaicfbd.html |title=Mani Ratnam's next with Vijay Sethupathi, Dulquer, Fahad and Arvind |publisher=Sify.com |date= |accessdate=10 February 2018 |archive-date=2017-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802171649/http://www.sify.com/movies/mani-ratnam-s-next-with-vijay-sethupathi-dulquer-fahad-and-arvind-swamy-news-tamil-ricjGygaicfbd.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/aug/03/mani-ratnams-next-to-star-four-actors-1637403.html |title=Mani Ratnam's next to star four actors? |publisher=The New Indian Express |date=3 August 2017 |accessdate=10 February 2018 |archive-date=2018-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713171136/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/aug/03/mani-ratnams-next-to-star-four-actors-1637403.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Karthik |first=Janani |url=https://silverscreen.in/tamil/news/vijay-sethupathi-finalised-mani-ratnams-film/ |title=Vijay Sethupathi in Mani Ratnam's Next Film&amp;nbsp;– |publisher=Silverscreen.in |date=2 August 2017 |accessdate=10 February 2018 |archive-date=2024-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315093100/https://silverscreenindia.com/tamil/news/vijay-sethupathi-finalised-mani-ratnams-film/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2017 സെപ്റ്റംബർ ആദ്യവാരത്തിൽ [[സിലമ്പരസൻ]] ചലച്ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്നതിനായി കരാറൊപ്പിടുകയും നാല് അഭിനേതാക്കൾ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അറിയിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/str-signs-mani-ratnam-s-next-news-tamil-rjljeNahfgfii.html |title=STR signs Mani Ratnam's next! |publisher=Sify.com |date= |accessdate=10 February 2018 |archive-date=2017-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911065631/http://www.sify.com/movies/str-signs-mani-ratnam-s-next-news-tamil-rjljeNahfgfii.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/it-s-official-mani-ratnam-s-next-is-a-star-studded-affair-shoot-to-begin-in-jan-2018/story-BOL1OpLq3HUXHxI8tLfBGN.html |title=It's official. Mani Ratnam's next is a star-studded affair, shoot to begin in Jan 2018 &amp;#124; regional movies |publisher=Hindustan Times |date= |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt; തെലുഗു ചലച്ചിത്ര നടനായി [[നാനി|നാനിയുമായും]] മണിരത്നം ചർച്ച നടത്തിയിരുന്നുവെങ്കിലും അന്തിമ പട്ടികയിൽ നാനിയെയും ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/200917/mani-ratnam-drops-nani.html |title=Mani Ratnam drops Nani |publisher=Deccanchronicle.com |date= |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt; ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുന്നതിനു മുൻപു സിലമ്പരസൻ, കഥാപാത്രത്തിനനുസൃതമായി തന്റെ ഭാരം കുറയ്ക്കാനുള്ള ജോലികൾ ആരംഭിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web|author=P Kirubhakar |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/watch-simbu-str-gym-weight-loss-for-mani-ratnam-film-1158388-2018-01-31 |title=Watch: Simbu sweats it out in the gym for Mani Ratnam film &amp;#124; IndiaToday |publisher=Indiatoday.in |date=31 January 2018 |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt; 2017 - ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അൻപാനവൻ അസരാതവൻ അടങ്കാതവൻ എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണ സമയത്ത് സിലമ്പരസന്റെ സഹകരണക്കുറവ് ഉണ്ടാക്കിയ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാതാവ് മൈക്കേൽ രായപ്പൻ പറഞ്ഞിരുന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് ചെക്ക ചിവന്ത വാനത്തിൽ സിലമ്പരസൻ അഭിനയിക്കില്ലെന്നും അഭ്യൂഹങ്ങൾ ഉണ്ടായി. എന്നാൽ മറ്റ് ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളിൽ നിന്നും എതിർപ്പുകൾ നേരിട്ടിട്ടും മണിരത്നം, സിലമ്പരസൻ ചലച്ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുമെന്ന് അറിയിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|author=Lakshana Palat |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/simbu-mani-ratnam-film-shooting-1101283-2017-12-06 |title=Simbu squashes rumours of being ousted from Mani Ratnam film: I will start shooting from Jan 20 |publisher=Indiatoday.in |date=6 December 2017 |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt; 2018 ജനുവരിയിൽ മാധ്യമങ്ങളോട് സംസാരിക്കുന്നതിനിടെ ഒരു പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് വിജയ് സേതുപതിയും അറിയിക്കുകയുണ്ടായി. ഒരു ചെറിയ വേഷമായിരിക്കും വിജയ് സേതുപതിയുടേതെന്നും ഊഹങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|author=Back to |url=http://www.firstpost.com/entertainment/vijay-sethupathi-denies-he-is-doing-just-a-cameo-in-mani-ratnams-next-multi-starrer-4292391.html |title=Vijay Sethupathi denies he is doing 'just a cameo' in Mani Ratnam's next multi-starrer- Entertainment News, Firstpost |publisher=Firstpost.com |date= |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt; മലയാള ചലച്ചിത്ര നടൻ ഫഹദ് ഫാസിലിനു പകരം ആ കഥാപാത്രത്തെ അരുൺ വിജയ് ആണ് അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/arun-vijay-in-mani-ratnams-chekka-chivantha-vaanam/articleshow/62851358.cms|title=Mani Ratnam: Arun Vijay in Mani Ratnam's Chekka Chivantha Vaanam|last=|first=|date=|website=|publisher=The Times of India|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt;

2017 സെപ്റ്റംബർ ആദ്യവാരത്തിൽ ജ്യോതികയും നിർമ്മാതാക്കളുമായി കരാറൊപ്പിടുകയും 2017 - ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മകളിൽ മറ്റ്റും എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പ്രചരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കിടെ അഭിനയിക്കുന്ന കാര്യം സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. മണിരത്നം നിർമ്മിച്ച് 2001 - ൽ  ദം ദം ദം എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിൽ ജ്യോതിക അഭിനയിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും മണിരത്നം സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന ചലച്ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്നതിലെ കൗതുകവും ഈ സമയത്ത് ജ്യോതിക പങ്കുവച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|author=Back to |url=http://www.firstpost.com/entertainment/jyothika-on-why-she-chose-to-return-with-magalir-mattum-for-two-years-no-scripts-excited-me-4041979.html |title=Jyothika on why she chose to return with Magalir Mattum: 'For two years, no scripts excited me'- Entertainment News, Firstpost |publisher=Firstpost.com |date= |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jyothika-will-join-the-star-cast-of-mani-ratnam-film-4834476/ |title=Jyothika will join the star cast of Mani Ratnam's film |publisher=The Indian Express |date=8 September 2017 |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt; 2002 - ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 123 എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിൽ [[ജ്യോതിക|ജ്യോതികയ്ക്കു]] വേണ്ടി ഡബ്ബ് ചെയ്ത ദീപ വെങ്കട് ആണ് ചെക്ക ചിവന്ത വാനത്തിലും ജ്യോതികയ്ക്കു വേണ്ടി ശബ്ദം കൊടുത്തിരിക്കുന്നത്. അതുപോലെ, 2017 സെപ്റ്റംബറിൽ തന്നെ ഐശ്വര്യ രാജേഷും നിർമ്മാതാക്കളുമായി കരാറൊപ്പിടുകയുണ്ടായി. ഐശ്വര്യ രാജേഷും സമാനമായ അഭിപ്രായമാണ് പങ്കുവച്ചിരുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/i-am-happy-to-work-with-mani-sir-at-this-stage-in-my-career-aishwarya-rajesh/articleshow/60424284.cms |title=I am happy to work with Mani sir at this stage in my career: Aishwarya Rajesh &amp;#124; Tamil Movie News&amp;nbsp;– Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=9 September 2017 |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Roktim Rajpal |url=https://regional.pinkvilla.com/tamil/news/aishwarya-rajesh-opens-film-mani-ratnam/ |title=Aishwarya Rajesh opens up about her film with Mani Ratnam&amp;nbsp;– Pinkvilla |publisher=Regional.pinkvilla.com |date=9 September 2017 |accessdate=10 February 2018 |archive-date=2019-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221152924/https://regional.pinkvilla.com/tamil/news/aishwarya-rajesh-opens-film-mani-ratnam/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2017 - ൽ മണിരത്നം സംവിധാനം ചെയ്ത് പുറത്തിറങ്ങിയ കാറ്റു വെളിയിടൈ എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിൽ [[കാർത്തിക് ശിവകുമാർ|കാർത്തിയോടൊപ്പം]] കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച [[അദിതി റാവു ഹൈദരി|അദിതി റാവു ഹൈദരിയും]] 2018 ജനുവരി അവസാനത്തിൽ ചിത്രീകരണ സംഘത്തോടൊപ്പം ചേരുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/another-film-with-mani-sir-is-a-blessing-aditi-rao-hydari/articleshow/62741373.cms |title=Another film with Mani sir is a blessing: Aditi Rao Hydari &amp;#124; Tamil Movie News&amp;nbsp;– Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2 February 2018 |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Back to |url=http://www.firstpost.com/entertainment/aditi-rao-hydari-joins-vijay-sethupathi-fahadh-faasil-aishwarya-rajesh-in-mani-ratnams-next-4330283.html |title=Aditi Rao Hydari joins Vijay Sethupathi, Fahadh Faasil, Aishwarya Rajesh in Mani Ratnam's next- Entertainment News, Firstpost |publisher=Firstpost.com |date= |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt; ചെക്ക ചിവന്ത വാനത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി തേജ എന്ന തെലുഗു ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്നില്ലെന്ന് തീരുമാനിച്ചതായും അദിതി റാവു ഹൈദരി അറിയിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|author=K Janani |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/aditi-rao-hydari-walks-out-of-telugu-actor-venkatesh-s-film-1155892-2018-01-28 |title=Aditi Rao Hydari walks out of Telugu actor Venkatesh's film. Here's why &amp;#124; IndiaToday |publisher=Indiatoday.in |date=28 January 2018 |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt; കൃതിക നെൽസണാണ് അദിതിയ്ക്കു വേണ്ടി ശബ്ദം കൊടുത്തിരിക്കുന്നത്. ഇതിനു മുൻപ് കാറ്റു വെളിയിടൈയിലും കൃതിക, അദിതിയ്ക്കു വേണ്ടി ശബ്ദം കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. മോഡലായ ഡയാന എറപ്പ, നാലാമത്തെ നായികാ നടിയായി ചിത്രീകരണ സംഘത്തോടൊപ്പം തുടർന്ന് ചേരുകയുണ്ടായി. ഡയാന എറപ്പ അഭിനയിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ ചലച്ചിത്രമാണ് ചെക്ക ചിവന്ത വാനം. രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളായി നടന്ന ഓഡിഷനു ശേഷമാണ് ഡയാന എറപ്പ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്. ഇതിനെത്തുടർന്ന് നാടക അഭിനേതാക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മുംബൈയിൽ വച്ചു നടന്ന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുത്തുകൊണ്ട് അഭിനയിക്കുന്നതിന് തയ്യാറാവുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;FP&quot;&gt;{{cite web|author=Back to |url=http://www.firstpost.com/entertainment/mani-ratnams-multi-starrer-project-titled-chekka-chivantha-vaanam-arun-vijay-replaces-fahadh-faasil-4343671.html |title=Mani Ratnam's multi-starrer project titled Chekka Chivantha Vaanam; Arun Vijay replaces Fahadh Faasil- Entertainment News, Firstpost |publisher=Firstpost.com |date=9 February 2010 |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/they-say-models-cant-act-i-hope-ive-done-justice-to-my-role-dayana-erappa/articleshow/64478182.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/220218/mani-ratnam-sirs-film-is-a-dream-debut-says-dayana-erappa.html&lt;/ref&gt; പിന്നണി ഗായികയായ ചിന്മയിയാണ് ഡയാനയ്ക്കു വേണ്ടി ശബ്ദം കൊടുത്തിരിക്കുന്നത്. 

ചിത്രത്തിലെ മറ്റ് സഹകഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനായി ജയസുധ 2017 നവംബറിൽ ക്ഷണം സ്വീകരിക്കുകയും പ്രകാശ് രാജ്, നവംബർ അവസാനത്തിൽ കരാറൊപ്പിടുകയും ചെയ്തു. ചിത്രത്തിൽ ജയസുധ അവതരിപ്പിക്കുന്ന കഥാപാത്രത്തിന്റെ ഭർത്താവായാണ് പ്രകാശ് രാജ് അഭിനയിച്ചിരിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/151117/jayasudha-bags-mani-ratnams-next.html |title=Jayasudha bags Mani Ratnam's next |publisher=Deccanchronicle.com |date= |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/prakash-raj-honoured-be-part-traffic-ramaswamy-biopic-73697 |title=Prakash Raj 'honoured' to be part of Traffic Ramaswamy biopic |publisher=The News Minute |date=25 December 2017 |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.firstpost.com/entertainment/prakash-raj-on-working-with-mani-ratnam-in-chekka-chivantha-vaanam-acting-in-his-film-is-like-going-to-temple-5042641.html&lt;/ref&gt; ചിത്രീകരണ മുൻപു തന്നെ ത്യഗരാജൻ, മൻസൂർ അലി ഖാൻ എന്നിവരും അഭിനയിക്കുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ സ്ഥിരീകരിച്ചിരുന്നു. ചീനു മോഹൻ, മലയാള അഭിനേതാവായ ആന്റണി വർഗീസ് എന്നവരും അഭിനയിക്കുമെന്ന് അറിയിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും തുടർന്ന് ആന്റണി വർഗീസിനു പകരം ലിജോ ജോസ് പെല്ലിശ്ശേരി സംവിധാനം ചെയ്ത അങ്കമാലി ഡയറീസിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ പ്രശസ്തനായ അപ്പാനി ശരത്തിനെ തിര‍ഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;app&quot;&gt;{{cite news|title=Angamaly Diaries fame Sarath joins Mani Ratnam’s Chekka Chivandha Vaanam|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/angamaly-diaries-fame-sarath-joins-mani-ratnam-chekka-chivandha-vaanam-5067756/|accessdate=13 March 2018|date=17 February 2018|location=[[Bengaluru]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/anthony-varghese-make-tamil-debut-mani-ratnam-film-74950 |title=Anthony Varghese to make Tamil debut in Mani Ratnam film? |publisher=The News Minute |date=18 January 2018 |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=BollywoodLife |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/cheenu-mohan-and-antony-varghese-join-mani-ratnams-film-starring-simbu/ |title=Cheenu Mohan and Antony Varghese join Mani Ratnam's film starring Simbu |publisher=Bollywoodlife.com |date=16 January 2018 |accessdate=10 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210183121/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/cheenu-mohan-and-antony-varghese-join-mani-ratnams-film-starring-simbu/ |archive-date=2018-02-10 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.hindustantimes.com/regional-movies/santosh-sivan-takes-a-sly-dig-at-simbu-says-he-arrives-first-on-sets-of-chekka-chivantha-vaanam-see-photos/story-Q7AP8dEFS2N9DHVDOxKzyM.html&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന റേഡിയോ ജോക്കിയായ സിന്ധുവും ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ ചിത്രീകരണത്തിൽ അഭിനയിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/rj-and-vj-sindhu-acts-in-mani-ratnams-chekka-chivantha-vaanam.html&lt;/ref&gt; മണി രത്നത്തിനോടൊപ്പം ശിവ ആനന്ദും തിരക്കഥാകൃത്തായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ ബിജോയ് നമ്പ്യാർ ചിത്രത്തിന്റെ ക്രിയേറ്റീവ് പ്രൊഡ്യൂസറായും ദിലീപ് സുബ്ബരായൻ ചിത്രത്തിന്റെ സ്റ്റണ്ട് കൊറിയോഗ്രാഫറായും ശർമിഷ്ത റോയ് പ്രൊഡക്,ൻ ഡിസൈനറായും ഏക ലഖാനി വസ്ത്രാലങ്കാരകയായും പ്രവർത്തിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;FP&quot; /&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
2018 ജനുവരി അവസാന വാരത്തിൽ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുന്നതിനു മുൻപു തന്നെ ലൈക്ക പ്രൊഡക്ഷൻസ്, ഫസ്റ്റ് കോപ്പി രീതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ചെക്ക ചിവന്ത വാനത്തിന്റെ അവകാശങ്ങൾ വാങ്ങുകയും ലോകവ്യാപകമായി റിലീസ് ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/lyca-in-talks-for-mani-ratnam-s-next-news-tamil-sb5lH4jjggijg.html |title=Lyca in talks for Mani Ratnam's next? |publisher=Sify.com |date= |accessdate=10 February 2018 |archive-date=2018-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180131230451/http://www.sify.com/movies/lyca-in-talks-for-mani-ratnam-s-next-news-tamil-sb5lH4jjggijg.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2018 ഫെബ്രുവരിയിൽ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുന്നതിനു മൂന്ന് ദിവസങ്ങൾക്കു മുൻപ് തമിഴിൽ ചിത്രത്തിന്റെ പേര് ചെക്ക ചിവന്ത വാനമെന്നും തെലുഗു ഭാഷയിൽ നവാബ് എന്നും പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://scroll.in/reel/868147/chekka-chivantha-vaanam-mani-ratnams-next-with-vijay-sethupathi-and-silambarasan-announced |title=Chekka Chivantha Vaanam: Mani Ratnam's next with Vijay Sethupathi and Silabarasan announced |date=16 January 2018 |website=Scroll.in |publisher=: |access-date=10 February 2018}}&lt;/ref&gt; നിശ്ചല ചിത്ര ഛായാഗ്രഹണം 2018 ഫെബ്രുവരി 12 - ന് ചെന്നൈയിലും സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി ആരംഭിക്കുകയും ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിൽ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലും അപ്പോളോ ആശുപത്രിയിലും വച്ച് ചിത്രീകരണം നടത്തുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://cinema.maalaimalar.com/Cinema/CinemaNews/2018/02/12133015/1145480/Shoot-begins-of-Maniratnams-Chekka-Chivantha-Vaanam.vpf |title=செக்க சிவந்த வானம் படப்பிடிப்பு இன்று  துவக்கம் - ஜூலையில் ரிலீஸ் |date=12 February 2018 |work=[[Maalai Malar]] |access-date=12 February 2018 |language=ta |trans-title=''Chekka Chivantha Vaanam'' begins shoot today – releases this July}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2018/feb/19/shooting-of-mani-ratnams-chekka-chivandha-vaanam--underway-on-ecr-1775307.html|title=Shooting of Mani Ratnam’s Chekka Chivandha Vaanam&amp;nbsp; underway on ECR|last=|first=|date=19 February 2018|work=The New Indian Express|access-date=19 February 2018|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}&lt;/ref&gt; 2018 ഫെബ്രുവരി 26 - ന് രണ്ടാമത്തെ ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിക്കുകയും എല്ലാ അഭിനേതാക്കളും ചിത്രീകരണത്തിൽ ഇടവിട്ട് പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു. രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ചിത്രീകരണം പുരോഗമിക്കുന്നതിനിടെ ചിത്രത്തിന്റെ ഛായാഗ്രാഹകനായ സന്തോഷ് ശിവൻ, ചിത്രത്തിന്റെ സെറ്റുകളിൽ അഭിനേതാക്കൾ നിൽക്കുന്ന ചില ചിത്രങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2018/feb/26/simbu-doesnt-play-an-engineer-in-ccv-1778892.html&lt;/ref&gt; മാർച്ച് പകുതി വരെ ചെന്നൈയിൽ ചിത്രീകരണം പുരോഗമിക്കുകയും വിവാഹ രംഗം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദൃശ്യങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഈ സമയം തമിഴ് ഫിലിം പ്രൊഡ്യൂസേഴ്സ് കൗൺസിൽ നടത്തിയ പ്രൊഡക്ഷൻ സമരം കാരണം ചെക്ക ചിവന്ത വാനത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം തടസ്സപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഡിജിറ്റൽ സർവീസ് പ്രൊവൈഡർമാരുടെ വില വർധനവിനെതിരെയാണ് ഈ സമരം നടന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.firstpost.com/entertainment/mani-ratnams-chekka-chivantha-vaanam-has-important-wedding-scene-between-jyothika-arvind-swami-4389863.html&lt;/ref&gt;

സമരം അവസാനിച്ചതിനു ശേഷം 2018 ഏപ്രിൽ 25 - ന് ചെന്നൈയിൽ വച്ച് ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിക്കുകയും ചെന്നൈയിലുള്ള കോവളം ബീച്ചിൽ വച്ച് വിജയ് സേതുപതിയെ വെടിവയ്ക്കുന്നതുൾപ്പെടെയുള്ള ദൃശ്യങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/article/mani-ratnam-s-chekka-chivantha-vaanam-resumes-shoot-after-kollywood-strike-80171&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ചിത്രീകരണ സംഘം ബീച്ചിനെ അലങ്കോലമാക്കുകയും പൊതു ഉപയോഗയോഗ്യമല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്തുവെന്ന് മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ ഉണ്ടായി. പക്ഷേ, പ്രൊഡക്ഷൻ മാനേജർ ശിവ ആനന്ദ് ഈ റിപ്പോർട്ടുകളെ നിഷേധിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chekka-chivantha-vaanam-mani-ratnams-crew-slammed-for-littering-kovalam-beach/articleshow/63975486.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2018/apr/29/chekka-chivantha-vaanam-mani-ratnams-crew-litters-kovalam-beach-with-glass-madras-talkies-denie-1807969.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-09-09 |archive-date=2018-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907230919/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2018/apr/29/chekka-chivantha-vaanam-mani-ratnams-crew-litters-kovalam-beach-with-glass-madras-talkies-denie-1807969.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2018 മേയിൽ മൂന്ന് ആഴ്ചകളോളം നീണ്ടുനിന്ന ഷെഡ്യൂളിന്റെ ഭാഗമായി അരുൺ വിജയും ഐശ്വര്യ രാജേഷും അഭിനയിക്കുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി അബുദാബിയിലേക്കും ദുബായിലേക്കും സംഘം യാത്ര ചെയ്യുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;https://www.firstpost.com/entertainment/mani-ratnams-chekka-chivantha-vaanam-shoot-shifts-to-dubai-team-eyes-september-release-4470061.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sify.com/movies/chekka-chivantha-vaanam-almost-complete-news-tamil-sfrli6jcjhccc.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-09-09 |archive-date=2018-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180523193928/http://www.sify.com/movies/chekka-chivantha-vaanam-almost-complete-news-tamil-sfrli6jcjhccc.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനത്തോടെ സിലമ്പരസനും ഡയാന എറപ്പയും അഭിനയിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂൾ സെർബിയയിൽ വച്ചും ചിത്രീകരിക്കുകയുണ്ടായി. ഇതേ സമയത്ത് 2018 ജൂൺ 2 - ന് നിശ്ചല ചിത്ര ഛായാഗ്രഹണം പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/str-completes-shooting-for-chekka-chivantha-vaanam.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/mani-ratnams-chekka-chivantha-vaanam-shoot-wrapped-in-serbia/articleshow/64425705.cms&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
[[മണിരത്നം|മണിരത്നത്തിനും]] [[വൈരമുത്തു|വൈരമുത്തുവിനുമോടൊപ്പം]] [[ഗോവ|ഗോവയിൽ]] വച്ചാണ് [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ]] ചെക്ക ചിവന്ത വാനത്തിന്റെ സംഗീത സംവിധാനം ആരംഭിച്ചത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/ar-rahman-starts-composing-for-mani-ratnams-next-in-goa.html |title=AR Rahman starts composing for Mani Ratnam's next in Goa |publisher=Behindwoods.com |date= |accessdate=10 February 2018}}&lt;/ref&gt; 2018 സെപ്റ്റംബർ 5 - ന് സംഗീത ആൽബം റിലീസ് ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഈ പരിപാടിയിൽ വച്ച് എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ തത്സമയം അവതരിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/MadrasTalkies_/status/1035897968413618176|title=Madras Talkies on Twitter: The news you've been waiting for! @arrahman will be performing Chekka Chivantha Vaanam songs live on the 5th of September at #CCVUnplugged!|publisher=Twitter}}&lt;/ref&gt; Sony Music India has grabbed the audio rights of the film. 

ചെക്ക ചിവന്ത വാനത്തിലെ മഴൈ കുരുവി, ഭൂമി ഭൂമി എന്നീ ഗാനങ്ങൾ സിംഗിളുകളായി സെപ്റ്റംബർ 5 - ന് റിലീസ് ചെയ്യുകയുണ്ടായി. &lt;ref name=&quot;IndiaGlitz&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indiaglitz.com/chekka-chivantha-vaanam-songs-review-tamil-movie-22222|website=indiaglitz.com|title=Chekka Chivantha Vaanam Music Review|access-date=2018-09-09|archive-date=2018-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906141603/https://www.indiaglitz.com/chekka-chivantha-vaanam-songs-review-tamil-movie-22222|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==
2018 സെപ്റ്റംബർ 28 - ന് ചെക്ക ചിവന്ത വാനം ലോകവ്യാപകമായി നവാബ് എന്ന പേരിൽ തെലുഗു ഭാഷയിൽ ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പിനോടൊപ്പം റിലീസ് ചെയ്യും. 

== അവലംബം ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
*{{IMDb title|7892050}}

{{മദ്രാസ് ടാക്കീസ്}}
{{മണിരത്നം}}
{{എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ}}

[[വർഗ്ഗം:2018-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ തമിഴ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മണിരത്നം സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ സംഗീതം കൊടുത്ത ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വിജയ് സേതുപതി അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>l9289yt9ue7v5ehdrfezwxwb5g8o5qg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:LaminarHurricane</title>
    <ns>3</ns>
    <id>444089</id>
    <revision>
      <id>4676407</id>
      <parentid>2887437</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Deepfriedokra</username>
        <id>109863</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Deepfriedokra എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TidusBlade]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:LaminarHurricane]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/TidusBlade|TidusBlade]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/LaminarHurricane|LaminarHurricane]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>2887437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="g55ebgr08rn4gk5z518nzzd3lg4ejv8" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: TidusBlade | TidusBlade | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 10:06, 4 ഒക്ടോബർ 2018 (UTC)</text>
      <sha1>g55ebgr08rn4gk5z518nzzd3lg4ejv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗെർറ്റ്രൂഡ് വൺ പുട്ട്കാമർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>444911</id>
    <revision>
      <id>4676445</id>
      <parentid>3988374</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7447" sha1="q6nlaprjwma4wfumwwufz9mmqufmvea" xml:space="preserve">{{prettyurl|Gertrud von Puttkamer}}
{{Infobox nobility
| name = Gertrud von Puttkamer
| image = 
| caption = 
| birth_name = Gertrud Günther
| birth_date = {{birth date|df=yes|1881|4|4}}&lt;ref&gt;http://www.authorandbookinfo.com/cgi-bin/auth.pl?P007621&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[Eydtkuhnen]], [[East Prussia]]&lt;br&gt;[[Kingdom of Prussia]]&lt;br&gt;[[German Empire]]
| death_date = {{death date and age|df=yes|1944|9|30|1881|4|4}}&lt;ref&gt;http://www.authorandbookinfo.com/cgi-bin/auth.pl?P007621&lt;/ref&gt;
| death_place =  [[Katzenelnbogen]], [[Rhine Province]]&lt;br&gt;[[Nazi Germany|German Reich]]
| resting_place = 
| noble family = [[Puttkamer]] &lt;small&gt;(by marriage)&lt;/small&gt;
| spouse = Baron Heinrich Georg Ludwig von Puttkamer &lt;small&gt;(1900–1914; his death)&lt;/small&gt;
| partner(s) =
| issue = Baron Jesco Gunther Heinrich von Puttkamer
| father = Karl Günther
| mother = Emmy Siemssen
| nationality = 
| fields = 
| known_for  = lesbian erotic literature
| occupation = writer, poet
}}
'''മാരി-മഡലീൻ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''ബാറോണസ് ഗെർട്രൂഡ് വോൺ പുട്കമാർ''' (Gertrud Freifrau von Puttkamer in German; born Gertrud Günther, 4 ഏപ്രിൽ 1881 - 30 സെപ്റ്റംബർ 1944)  [[lesbian| ലെസ്ബിയൻ-പശ്ചാത്തലമുള്ള]] രചനാ സാഹിത്യത്തിന്റെയും [[homoerotic poetry|ഹോമോയിറോറ്റിക് കവിതയുടേയും]] ജർമൻ എഴുത്തുകാരി ആയിരുന്നു. ആദ്യ പുസ്തകമായ ''ഓഫ് കോപ്രോസ്'' അവരുടെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരു ദശലക്ഷം പകർപ്പുകൾ വിറ്റു.

== ജീവിതം == 
ഗെർട്രൂഡ് പുട്കമാർ 1881 ഏപ്രിൽ 4ന് [[East Prussia|കിഴക്കൻ പ്രഷ്യയിൽ]]    [[Eydtkuhnen|ഈഡ്കുഹ്‌നെനിൽ]], പ്രഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിലെ യഹൂദ മാതാപിതാക്കൾക്ക് ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.641919 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-10-10 |archive-date=2020-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929035105/https://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.641919 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഒരു വ്യാപാരിയായ കാൾ ഗുന്റർ അവരുടെ പിതാവും അമ്മ എമി സീംസെൻസെന്ന ഒരു വീട്ടമ്മയായിരുന്നു. ഗെർട്രൂഡ് ഈഡ്റ്റ്കുഹ്നെൻ മധ്യവർഗ ജൂത സമൂഹത്തിൽ വളർന്നു. 1900-ൽ പത്തൊമ്പതാം വയസ്സിൽ 35 വയസ്സുള്ള [[Pomeranian|പോമറേനിയൻ]] പ്രഭുവായ [[Baron Heinrich Georg Ludwig von Puttkamer|ബറോൺ ഹെൻറിക്ക് ജോർജ് ലുഡ്വിഗ് വോൺ പുട്ടക്കമറെ]] വിവാഹം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite news| last = Ferranti| first = Seth| title = THE MORPHINE QUEEN WHO DEFIED THE NAZIS| newspaper = [[Ozy (magazine)|OZY]]| date = 20 May 2018| url = https://www.ozy.com/flashback/the-morphine-queen-who-defied-the-nazis/85816| access-date = 5 August 2018| archive-date = 2018-11-23| archive-url = https://web.archive.org/web/20181123131801/https://www.ozy.com/flashback/the-morphine-queen-who-defied-the-nazis/85816| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;ബാറോണസ് വോൺ പുട്ട്കാമർ ജർമ്മനിയിലെ ഗ്രുനുവാൾഡിലുള്ള ഭർത്താവുമായി ഒരു വില്ലയിലേയ്ക്ക് താമസം മാറുകയും വിയന്ന, പാരീസ്, നൈസ്, മോണ്ടെ കാർലോ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അവിടെ അവർ ഹോളിവുഡ് നടന്മാർ, യൂറോപ്യൻ രാജകുടുംബങ്ങൾ, കലാകാരന്മാർ, എഴുത്തുകാർ എന്നിവരോടൊപ്പം സാമൂഹികമായി ഇടപെടുകയും മോർഫിൻ ഉപയോഗിക്കാനും തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ozy.com/flashback/the-morphine-queen-who-defied-the-nazis/85816 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-10-10 |archive-date=2018-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123131801/https://www.ozy.com/flashback/the-morphine-queen-who-defied-the-nazis/85816 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;1914-ൽ ഭർത്താവിന്റെ മരണം അവരെ കൂടുതൽ മോർഫിൻ ആസക്തിയിലേക്ക് നയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news| last = Billheimer| first = Martin| title = Our Lady of Morphine| newspaper = [[CounterPunch]]| date = 4 March 2016| url = https://www.counterpunch.org/2016/03/04/our-lady-of-morphine/| access-date = 5 August 2018| archive-date = 2018-06-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20180612143906/https://www.counterpunch.org/2016/03/04/our-lady-of-morphine/| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| title = “Priestess of Morphine: The Lost Writings of Marie-Madeleine...” Edited by Ronald K. Siegel| newspaper = [[Heathen Harvest]]| url = https://heathenharvest.org/2016/03/02/priestess-of-morphine-the-lost-writings-of-marie-madeleine-edited-by-ronald-k-siegel/| access-date = 5 August 2018}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; മകൻ, ബാരോൺ ജെസ്കോ ഗുണ്ടെർ ഹെയ്ൻറിച്ച് വോൺ പുട്കമാർ, [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്]] നാസി പാർട്ടിയിൽ ചേരുകയും [[സഖ്യകക്ഷികൾ]] പിടിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;https://heathenharvest.org/2016/03/02/priestess-of-morphine-the-lost-writings-of-marie-madeleine-edited-by-ronald-k-siegel/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
* {{cite book| editor-last = Killy| editor-first = Walther| editor-last2 = Vierhaus| editor-first2 = Rudolph| title = Plett&amp;nbsp;— Schmidseder| publisher = Walter de Gruyter| series = Dictionary of German Biography| volume = 8| edition = reprint| date = 2011| url = https://books.google.com/books?id=JkoK_108xJkC&amp;dq=| isbn = 9783110966305| ref = harv}}
{{refend}}

[[വർഗ്ഗം:1881-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വനിതാ ജർമ്മനി എഴുത്തുകാർ]]</text>
      <sha1>q6nlaprjwma4wfumwwufz9mmqufmvea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചിലോപ്സിസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>456380</id>
    <revision>
      <id>4676469</id>
      <parentid>4614769</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3539" sha1="ocmba0ns4fx65kceq2mjjacdafkldeo" xml:space="preserve">{{prettyurl|Chilopsis}}
{{taxobox
|image = Chilopsis linearis flower 2.jpg
|status = G5
|status_system = TNC
|regnum = [[Plant]]ae
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Asterids]]
|ordo = [[Lamiales]]
|familia = [[Bignoniaceae]]
|tribus = [[Tecomeae]] 
|genus = '''''Chilopsis'''''
|genus_authority = [[David Don|D.Don]]&lt;ref name=&quot;Quattrocchi&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=esMPU5DHEGgC&amp; |first=U. |last=Quattrocchi |title=CRC World Dictionary of Plant Names |volume=1 A-C |year=2000 |publisher=CRC Press |isbn=978-0-8493-2675-2 |page=514}}&lt;/ref&gt;
|species = '''''C. linearis'''''
|binomial = ''Chilopsis linearis''
|binomial_authority = ([[Antonio José Cavanilles|Cav.]]) [[Robert Sweet (botanist)|Sweet]]
|synonyms =''[[Bignonia]] linearis'' &lt;small&gt;Cav.&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''Chilopsis saligna'' &lt;small&gt;D.Don&lt;/small&gt;
|synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{GRIN | accessdate=2010-01-27}}&lt;/ref&gt;
|range_map =  Chilopsis linearis range map 3.png
|range_map_caption = Natural range of ''Chilopsis linearis''
}}
പൂക്കുന്ന സസ്യങ്ങളുടെ ഒരു [[Monotypic taxon|മോണോടൈപ്പിക് ജീനസാണ്]] '''ചിലോപ്സിസ്'''. [[കുറ്റിച്ചെടി]]കളായോ വൃക്ഷങ്ങളായോ കാണപ്പെടുന്ന ഇവ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലും]] [[മെക്സിക്കോ]]യിലുമുള്ള തദ്ദേശവാസികൾ ആണ്. സാധാരണ പേര് '''ഡസേർട്ട് വില്ലോ''' എന്നാണ്.&lt;ref name=usda&gt;[http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=chli2 ''Chilopsis linearis''.]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} USDA PLANTS.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ns&gt;[http://www.natureserve.org/explorer/servlet/NatureServe?searchName=chilopsis+linearis ''Chilopsis linearis''.]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} NatureServe. 2012.&lt;/ref&gt;ഇതിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരേ ഒരു സ്പീഷീസ് ''ചിലോപ്സിസ് ലൈനറിസ്'' ആണ്. ''വില്ലോ'' എന്നുപേരുണ്ടെങ്കിലും ചിലോപ്സിസ് [[Catalpa|കറ്റാൽപ]]യുടെ കുടുംബമായ [[ബിഗ്നോണിയേസീ]]യിലെ അംഗമാണ്.
==ചിത്രശാല==
&lt;gallery&gt;
Chilopsis linearis form.jpg|Form
White trumpet flower Anza-Borrego.jpg|ssp. ''arcuata''
Chilopsis linearis Rio Salado 1.jpg|'Rio Salado'
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
* [https://web.archive.org/web/20190920014900/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?Chilopsis%20linearis Jepson Flora Project: ''Chilopsis linearis'']

{{Taxonbar|from=Q143161}}

[[വർഗ്ഗം:ഉദ്യാന സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒരു സ്പീഷീസ് മാത്രമുള്ള സസ്യജനുസ്സുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബിഗ്നോണിയേസീ]]
[[വർഗ്ഗം:അലങ്കാര വൃക്ഷങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ocmba0ns4fx65kceq2mjjacdafkldeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗ്ലാൻഡുലാരിയ പുൽചെല്ല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464531</id>
    <revision>
      <id>4676450</id>
      <parentid>4565408</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T02:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1842" sha1="3g766zha5inws3o13uzf075a7y8r861" xml:space="preserve">{{prettyurl|Glandularia pulchella}}
{{taxobox
|image =Glandularia pulchella in Kadavoor.jpg
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Flowering plant|Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Asterids]]
|ordo = [[Lamiales]]
|familia = [[Verbenaceae]]
|genus = [[Glandularia]]
|species = G pulchella
|binomial = ''Glandularia pulchella''
|binomial_authority =[[(Sweet) Troncoso]]
|synonyms = ''Verbena pulchella''&lt;br&gt;''Verbena tenuisecta''
}}
[[തെക്കേ അമേരിക്ക]]ൻ '''മോക്ക് വെർവെയ്ൻ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[വെർബനേസി]] കുടുംബത്തിലെ ഒരു [[സപുഷ്പി]]സസ്യമാണ് '''ഗ്ലാൻഡുലാരിയ പുൽചെല്ല.''' ഇത് [[ബ്രസീൽ]], [[അർജന്റീന]], [[ഉറുഗ്വേ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതാണ്, കൂടാതെ [[പരദേശി സ്പീഷീസുകൾ|പരദേശി സ്പീഷീസുകളായും]] വഴിയോരങ്ങളിലെ കളയായും ഇത് കാണപ്പെടുന്നു. ഏകവർഷിയായോ ബഹുവർഷ കുറ്റിച്ചെടിയായോ ഇവ കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്.
==പുറം കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20160401151715/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?7773,7786,7798 Jepson Manual Treatment]
*[http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&amp;where-taxon=Verbena+tenuisecta Photo gallery]
{{Taxonbar|from=Q5566620}}

[[വർഗ്ഗം:വെർബനേസി]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]]</text>
      <sha1>3g766zha5inws3o13uzf075a7y8r861</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>482988</id>
    <revision>
      <id>4676355</id>
      <parentid>4551370</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ പാരഗ്രാഫ് തിരിച്ചു. Nothing added</comment>
      <origin>4676355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43320" sha1="91je3h2mg2npv2ehvi1zyy9ivpmzxl2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Scheduled Castes and Scheduled Tribes}}
[[പ്രമാണം:2011_Census_Scheduled_Caste_caste_distribution_map_India_by_state_and_union_territory.svg|ലഘുചിത്രം|406x406ബിന്ദു| A2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് സംസ്ഥാന, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പട്ടികജാതി വിതരണ ഭൂപടം ഇന്ത്യയിൽ.  [[പഞ്ചാബ്, ഇന്ത്യ|പഞ്ചാബിലെ]] ജനസംഖ്യയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശതമാനം പട്ടികജാതി (32%) ആണ്, അതേസമയം ഇന്ത്യയിലെ ദ്വീപ് പ്രദേശങ്ങളും മൂന്ന് വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും 0% ആണ്.  ]]
[[പ്രമാണം:2011_Census_Scheduled_Tribes_distribution_map_India_by_state_and_union_territory.svg|ലഘുചിത്രം|397x397ബിന്ദു| 2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് സംസ്ഥാന, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ പട്ടികവർഗ്ഗ വിതരണ ഭൂപടം.  [[മിസോറം|മിസോറാമും]] [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപും]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യ എസ്ടി (~ 95%) ആണ്, പഞ്ചാബിലും [[ഹരിയാണ|ഹരിയാനയിലും]] 0%.  ]]
'''പട്ടികജാതി''' &lt;ref name=&quot;List of SC&quot;&gt;{{Cite web|url=http://socialjustice.nic.in/sclist.php|title=Scheduled Caste Welfare – List of Scheduled Castes|access-date=16 August 2012|publisher=Ministry of Social Justice and Empowerment|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913050030/http://socialjustice.nic.in/sclist.php|archive-date=13 September 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ( '''എസ് സി''' ), '''പട്ടികവർഗ്ഗ''' ( '''എസ്ടി''' ) എന്നിവ ഇന്ത്യയിലെ ചരിത്രപരമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവരുടെ ഔദ്യോഗികമായി നിയുക്ത ഗ്രൂപ്പുകളാണ്. ഈ നിബന്ധനകൾ‌ [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ‌ ഭരണഘടനയിൽ‌]] അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു കൂടാതെ ഗ്രൂപ്പുകളെ ഒന്നോ അല്ലെങ്കിൽ‌ മറ്റൊരു വിഭാഗത്തിലോ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ]] ഭൂരിഭാഗം കാലവും അവരെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങൾ എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. 

ആധുനിക സാഹിത്യത്തിൽ, ''പട്ടികജാതിക്കാരെ'' ചിലപ്പോൾ &quot;[[ദളിതർ|ദലിത്&quot;]] എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്, ഇതിനർത്ഥം [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] &quot;തകർന്ന / ചിതറിക്കിടക്കുന്ന&quot; എന്നാണ്, [[ബാബസാഹിബ് അംബേദ്കർ|ബി ആർ അംബേദ്കർ]] (1891–1956), (സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, പരിഷ്കർത്താവ്, [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ]] പിതാവ്,  സ്വാതന്ത്ര്യസമരക്കാലത്ത ദലിത് നേതാവ്, സ്വയം ഒരു ദലിത്.) പട്ടികജാതിക്കാരെ മഹാത്മാ ഗാന്ധി &quot;ഹരിജൻ&quot; എന്ന് വിളിച്ചെങ്കിലും അംബേദ്‌കർ അടക്കമുള്ള പട്ടികജാതി നേതാക്കൾ ആ പദത്തെ തിരസ്കരിക്കുക ഉണ്ടായി. 

2018 സെപ്റ്റംബറിൽ സർക്കാർ &quot;എല്ലാ സ്വകാര്യ സാറ്റലൈറ്റ് ചാനലുകൾക്കും ഒരു ഭരണഘടനാപരമായി സാധുത ഇല്ലാത്ത പദം ആയതിനാൽ പട്ടികജാതിക്കാരെ  &quot;ദലിത് &quot; എന്ന നാമകരണം ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഒരു ഉപദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ജനകീയ ഉപയോഗത്തിൽ &quot;ദലിത്&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നുള്ള മാറ്റത്തിനെതിരെ ചില അവകാശ ഗ്രൂപ്പുകളും ബുദ്ധിജീവികളും രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട് &quot; . &lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/india/union-minister-stick-to-sc-avoid-the-term-dalit/articleshow/65678197.cms Union minister: Stick to SC, avoid the term 'Dalit'] &quot;Union social justice minister Thawarchand Gehlot said media should stick to the constitutional term “Scheduled Castes” while referring to Dalits as there are objections to the term to the term “Dalit” - backing the government order which has significant sections of scheduled caste civil society up in arms.&quot; Times of India Sep 5, 2018.&lt;/ref&gt; 

പട്ടികജാതിക്കാരും പട്ടികവർഗക്കാരും യഥാക്രമം 16.6%, 8.6% എന്നിങ്ങനെയാണ് ഇന്ത്യയിലെ ജനസംഖ്യയിൽ ( [[ഇന്ത്യയിലെ പതിനഞ്ചാം കാനേഷുമാരി|2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച്]] ). &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/hlo/pca/pca_pdf/PCA-CRC-0000.pdf|title=2011 Census Primary Census Abstract|access-date=1 October 2017|website=Censusindia.gov.in}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;CensusDalit&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Half-of-Indias-dalit-population-lives-in-4-states/articleshow/19827757.cms|title=Half of India's dalit population lives in 4 states|access-date=1 October 2017|website=Timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt; ''ഭരണഘടന (പട്ടികജാതി) ഓർഡർ, 1950'' ലിസ്റ്റുകൾ 1,108 [[ഇന്ത്യയിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം|ജാതിക്കാർ]] 29 കുറുകെ [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ ലെ, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|title=Text of the ''Constitution (Scheduled Castes) Order, 1950'', as amended|access-date=1 October 2017|website=Lawmin.nic.in|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619082941/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ഭരണഘടന (പട്ടിക വർഗ്ഗ) ഓർഡർ, 1950'' ലെ ലിസ്റ്റുകൾ ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ 22 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി 744 ഗോത്രങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|title=Text of the ''Constitution (Scheduled Tribes) Order, 1950'', as amended|access-date=1 October 2017|website=Lawmin.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920212634/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|archive-date=20 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം, പട്ടികജാതിക്കാർക്കും പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കും രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പുനൽകി [[സംവരണം ഇന്ത്യയിൽ|സംവരണ പദവി]] നൽകി. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളോട് നല്ല വിവേചനത്തിന്റെ പൊതുതത്ത്വങ്ങൾ ഭരണഘടന പ്രതിപാദിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Percent of scheduled tribes in India-tehsils-census 2011.svg|ലഘുചിത്രം|Percent of scheduled tribes in India by tehsils by census 2011]]

== ചരിത്രം ==
ആധുനിക പട്ടികജാതിക്കാർക്ക് താഴ്ന്ന ജാതികളുടെ പരിണാമം സങ്കീർണ്ണമാണ്. ഇന്ത്യൻ വർണ്ണ അല്ലെങ്കിൽ ജാതിവ്യവസ്ഥ അനുസരിച്ച് ഈ ആളുകളെ ശൂദ്രൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ വർഗ്ഗങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണമെന്ന നിലയിൽ [[ഇന്ത്യയിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം|ജാതിവ്യവസ്ഥ]] ഏകദേശം 3,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്, മുഗൾ സാമ്രാജ്യവും ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജവംശങ്ങളും ഭരണവർഗങ്ങളും സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cambridge.org/core/books/caste-society-and-politics-in-india-from-the-eighteenth-century-to-the-modern-age/097D56E007498073B691A17EC3441FEB|title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age by Susan Bayly|access-date=2019-04-06|last=Bayly|first=Susan|date=July 1999|website=Cambridge Core}}&lt;/ref&gt; [[ചാതുർവർണ്ണ്യം|വർണ്ണവ്യവസ്ഥയുടെ]] ഹിന്ദു ആശയം ചരിത്രപരമായി ജാതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സാമൂഹിക ക്ലാസുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി.  ആധുനിക പട്ടികജാതിക്കാരായ ചില താഴ്ന്ന ജാതി വിഭാഗങ്ങളെ&quot; [https://www.britannica.com/topic/untouchable മുമ്പ് തൊട്ടുകൂടാത്തവർ] &quot; എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന  ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലെ ജാതികളും പട്ടികവർഗക്കാരും ഉൾപ്പെടുന്ന വിഭാഗത്തെ സാമൂഹ്യ ശ്രേണിയുടെ വർണ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പുറത്ത് പരിഗണിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/civil-rights|title=Civil rights {{!}} society|access-date=2019-04-06|website=Encyclopedia Britannica}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiasociety.org/education/jati-caste-system-india|title=Jati: The Caste System in India|access-date=2019-04-06|website=Asia Society}}&lt;/ref&gt; . &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Legacy of Muslim Rule in India|url=https://archive.org/details/legacy-of-muslim-rule-in-india-k.-s.-lal|last=Lal|first=Kishori Saran|chapter=Chapter 7 Lower Classes and Unmitigated Exploitation}}&lt;/ref&gt; 

1850 കൾ മുതൽ ഈ സമുദായങ്ങളെ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കൊപ്പം അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട  ക്ലാസുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികൾ]] ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള സ്വയംഭരണത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ വിലയിരുത്തി. മോർലി-മിന്റോ പരിഷ്കരണ റിപ്പോർട്ട്, മൊണ്ടാഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് പരിഷ്കരണ റിപ്പോർട്ട്, [[സൈമൺ കമ്മീഷൻ]] എന്നിവ ഈ സന്ദർഭത്തിൽ നിരവധി സംരംഭങ്ങളായിരുന്നു. പ്രൊവിൻഷ്യൽ, സെൻട്രൽ നിയമസഭകളിലെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളുടെ  പ്രാതിനിധ്യത്തിനായി സീറ്റുകൾ നീക്കിവയ്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു നിർദ്ദിഷ്ട പരിഷ്കാരങ്ങളിൽ ഉയർന്ന മത്സരം. 

ഇന്ത്യൻ പ്രവിശ്യകൾക്ക് കൂടുതൽ സ്വയംഭരണം നൽകാനും ദേശീയ ഫെഡറൽ ഘടന രൂപീകരിക്കാനും രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത 1935 ൽ പാർലമെന്റ് [[ഗവൺമെൻറ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്ട്, 1935|ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് ആക്റ്റ് 1935]] പാസാക്കി. 1937 ൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്ന ഈ നിയമത്തിൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവർക്കുള്ള സീറ്റുകളുടെ സംവരണം ഉൾപ്പെടുത്തി. ഈ നിയമം &quot;പട്ടികജാതിക്കാർ&quot; എന്ന പദം അവതരിപ്പിച്ചു, ഗ്രൂപ്പിനെ &quot;അത്തരം ജാതികൾ, ജാതികൾക്കുള്ളിലെ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ ഭാഗങ്ങൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്ക് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു&quot; കൗൺസിലിൽ മുമ്പ് 'ഡിപ്രസ്ഡ് ക്ലാസുകൾ' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന വ്യക്തികളുടെ ക്ലാസുകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ, കൗൺസിലിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകാം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/stdy_scmnty.pdf|title=Scheduled Communities: A social Development profile of SC/ST's (Bihar, Jharkhand &amp;amp; W.B)|access-date=1 October 2017|website=Planningcommission.nic.in|format=PDF|archive-date=2019-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020195415/http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/stdy_scmnty.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഈ വിവേചനാധികാര നിർവചനം ''1936 ലെ ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റ് (പട്ടികജാതി) ഉത്തരവിൽ'' വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്, അതിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിലുള്ള പ്രവിശ്യകളിലുടനീളം ജാതികളുടെ പട്ടിക (അല്ലെങ്കിൽ ഷെഡ്യൂൾ) അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. 

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി പട്ടികജാതി-ഗോത്രങ്ങളുടെ നിലവിലുള്ള നിർവചനം തുടർന്നു, (341, 342 ആർട്ടിക്കിളുകൾ വഴി) ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡന്റിനും സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഗവർണർമാർക്കും ജാതികളുടെയും ഗോത്രങ്ങളുടെയും ഒരു സമ്പൂർണ്ണ ലിസ്റ്റിംഗ് സമാഹരിക്കാനുള്ള ഉത്തരവ് നൽകി (അത് എഡിറ്റുചെയ്യാനുള്ള അധികാരത്തോടെ) പിന്നീട്, ആവശ്യാനുസരണം). ''ഭരണഘടന (പട്ടികജാതി) ഉത്തരവ്, 1950'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|title=THE CONSTITUTION (SCHEDULED CASTES) ORDER, 1950|website=lawmin.nic.in|access-date=2019-08-26|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619082941/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, ''ഭരണഘടന (പട്ടികവർഗ) ഉത്തരവ്,'' യഥാക്രമം ''1950'', &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|title=1. THE CONSTITUTION (SCHEDULED TRIBES)|website=lawmin.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920212634/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|archive-date=20 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നീ രണ്ട് ഉത്തരവുകളിലൂടെയാണ് ജാതികളുടെയും ഗോത്രങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണമായ പട്ടിക തയ്യാറാക്കിയത്. ഭരണഘടനയുടെ കരട് സമിതിയുടെ ചെയർമാനായി [[ബാബസാഹിബ് അംബേദ്കർ|ബി ആർ അംബേദ്കറെ]] നിയമിച്ചതിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യയെ ഉൾപ്പെടുത്താനുള്ള സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ അന്വേഷണം. അംബേദ്കർ ഒരു പട്ടികജാതി ഭരണഘടനാ അഭിഭാഷകനായിരുന്നു, താഴ്ന്ന വിഭാഗത്തിലെ അംഗമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Concise History of Modern India|last=Metcalf|first=Barbara D.|last2=Metcalf|first2=Thomas R.|publisher=Cambridge|year=2012|isbn=978-1-107-67218-5|location=New York|pages=232}}&lt;/ref&gt; 

== പട്ടികജാതിക്കാരുടെയും പട്ടികവർഗക്കാരുടെയും സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള സർക്കാർ സംരംഭം ==
പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഭരണഘടന ത്രിമുഖ തന്ത്രം നൽകുന്നു &lt;ref&gt;[http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070508052156/http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf|date=2007-05-08}} {{Dlw|url=https://web.archive.org/web/20070508052156/http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf}}&lt;/ref&gt; : 

* ''സംരക്ഷണ ക്രമീകരണങ്ങൾ:'' സമത്വം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും ലംഘനങ്ങൾക്ക് ശിക്ഷാനടപടികൾ നൽകുന്നതിനും അസമത്വം നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥാപിത രീതികൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനും ആവശ്യമായ നടപടികൾ. ഭരണഘടനയിലെ വ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് നിരവധി നിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കി. അത്തരം നിയമങ്ങളുടെ ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ദ അൺടച്ചബിലിറ്റി പ്രാക്ടീസ് ആക്റ്റ്, 1955, പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ (അതിക്രമങ്ങൾ തടയൽ) നിയമം, 1989, മാനുവൽ തോട്ടിപ്പണിക്കാരുടെ തൊഴിൽ, ഡ്രൈ ലാട്രൈനുകളുടെ നിർമ്മാണം (നിരോധനം) നിയമം, 1993 എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. നിയമനിർമ്മാണം നടത്തിയിട്ടും സാമൂഹിക വിവേചനം പിന്നോക്ക ജാതിക്കാർക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ തുടർന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Democracy, Development, and Decentralization in India: Continuing Debates|last=Sengupta|first=Chandan|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1136198489|location=|pages=23}}&lt;/ref&gt; 
* ''സ്ഥിരീകരണ നടപടി:'' മുഖ്യധാരാ സമൂഹവുമായി പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളുടെ സംയോജനം ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗമായി ജോലികൾ അനുവദിക്കുന്നതിലും ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിലും നല്ല ചികിത്സ നൽകുക. സ്ഥിരീകരണ പ്രവർത്തനം റിസർവേഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 16 ഇപ്രകാരം പറയുന്നു: “പിന്നോക്ക വിഭാഗത്തിലുള്ള ഏതെങ്കിലും പൗരന്മാർക്ക് അനുകൂലമായി നിയമനങ്ങളോ തസ്തികകളോ സംവരണം ചെയ്യുന്നതിന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് ഈ ലേഖനത്തിൽ ഒന്നും സംസ്ഥാനത്തെ തടയില്ല, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ വേണ്ടത്ര പ്രാതിനിധ്യം ഇല്ലാത്ത സംസ്ഥാനത്തിന് കീഴിലുള്ള സേവനങ്ങൾ &quot;. സ്ഥിരീകരണ നടപടിയുടെ നിയമസാധുതയും മണ്ഡൽ കമ്മീഷനും സുപ്രീംകോടതി ശരിവച്ചു (സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത നടപടി തൊട്ടുകൂടാത്തവർക്ക് മാത്രമല്ല, മറ്റ് പിന്നോക്ക ജാതിക്കാർക്കും ബാധകമാണെന്ന് ശുപാർശ ചെയ്ത റിപ്പോർട്ട്). എന്നിരുന്നാലും, സ്ഥിരീകരണ നടപടികളിൽ നിന്നുള്ള സംവരണം അനുവദിച്ചത് സ്വകാര്യമേഖലയിലല്ല, പൊതുമേഖലയിലാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Concise History of Modern India|last=Metcalf|first=Barbara D.|last2=Metcalf|first2=Thomas R.|publisher=Cambridge|year=2012|isbn=978-1-107-67218-5|location=New York|pages=274}}&lt;/ref&gt; 
* ''വികസനം:'' പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗക്കാരും മറ്റ് സമുദായങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക അന്തരം കുറയ്ക്കുന്നതിന് വിഭവങ്ങളും ആനുകൂല്യങ്ങളും നൽകുക. ഹിദായത്തുല്ല നാഷണൽ ലോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി വഹിച്ച പ്രധാന ഭാഗം. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നിയമനിർമ്മാണം, കാരണം പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിൽ ഇരുപത്തിയേഴ് ശതമാനവും എസ്ടി കുടുംബങ്ങളിൽ മുപ്പത്തിയേഴ് ശതമാനവും ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴെയാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്, മറ്റ് വീടുകളിൽ വെറും പതിനൊന്ന് ശതമാനവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ. കൂടാതെ, പിന്നാക്ക ജാതിക്കാർ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ മറ്റ് ഗ്രൂപ്പുകളേക്കാൾ ദരിദ്രരായിരുന്നു, അവർക്ക് ഉയർന്ന രോഗാവസ്ഥയും മരണനിരക്കും അനുഭവപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Democracy, Development and Decentralization in India: Continuing Debates|last=Sengupta|first=Chandan|publisher=Routledge|year=2013|isbn=9781136198489|location=|pages=23}}&lt;/ref&gt; 

=== ദേശീയ കമ്മീഷനുകൾ ===
ഭരണഘടനയിലും മറ്റ് നിയമനിർമ്മാണത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിന്, ആർട്ടിക്കിൾ 338, 338 എ എന്നിവ പ്രകാരം ഭരണഘടന രണ്ട് നിയമപരമായ കമ്മീഷനുകൾ നൽകുന്നു: [[ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷൻ|പട്ടികജാതിക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ]], &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaenvironmentportal.org.in/organisation/national-commission-schedule-castes|title=National Commission for Schedule Castes|access-date=1 October 2017|website=Indiaenvironmentportal.org|archive-date=2013-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20130831022327/http://www.indiaenvironmentportal.org.in/organisation/national-commission-schedule-castes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പട്ടികവർഗക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indiacode.nic.in/coiweb/amend/amend89.htm|title=THE CONSTITUTION (EIGHTY-NINTH AMENDMENT) ACT, 2003|access-date=1 October 2017|website=Indiacode.nic.in}}&lt;/ref&gt; രണ്ട് കമ്മീഷനുകളുടെയും ചെയർപേഴ്‌സൺമാർ [[ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷന്റെ]] ''എക്സ് ഒഫീഷ്യോയിൽ'' ഇരിക്കുന്നു. 

=== ഭരണഘടനാ ചരിത്രം ===
യഥാർത്ഥ ഭരണഘടനയിൽ, ആർട്ടിക്കിൾ 338 ഒരു പ്രത്യേക ഉദ്യോഗസ്ഥന് (പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ കമ്മീഷണർ) പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാർക്കായി ഭരണഘടനാപരവും നിയമനിർമ്മാണപരവുമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നത് നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും [[രാഷ്ട്രപതി|പ്രസിഡന്റിന്]] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിനും ഉത്തരവാദികളാണ്. കമ്മീഷണറുടെ പതിനേഴ് പ്രാദേശിക ഓഫീസുകൾ രാജ്യത്തുടനീളം സ്ഥാപിച്ചു. 

ആർട്ടിക്കിൾ 338 മാറ്റിക്കൊണ്ട് ഭരണഘടനയുടെ 48-ാം ഭേദഗതിയിൽ കമ്മീഷണറെ മാറ്റി ഒരു കമ്മിറ്റി നിയമിക്കാൻ ഒരു മുൻകൈ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭേദഗതി ചർച്ചചെയ്യുമ്പോൾ, ക്ഷേമ മന്ത്രാലയം പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കായി കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചു (കമ്മീഷണറുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി) വിശാലമായ നയപരമായ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചും പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ വികസന നിലകളെക്കുറിച്ചും സർക്കാരിനെ ഉപദേശിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 1987 സെപ്റ്റംബറിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരിഷ്‌ക്കരിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഇത് ആർട്ടിക്കിൾ 342 ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 

1990-ൽ ആർട്ടിക്കിൾ 338, ''ഭരണഘടന (അറുപത്തിയഞ്ചാം ഭേദഗതി) ബില്ലിനൊപ്പം 1990'' ലെ ദേശീയ പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗ കമ്മീഷന് ഭേദഗതി വരുത്തി. &lt;ref name=&quot;cons&quot;&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf|title=Constitution of India as of 29 July 2008|access-date=13 April 2011|website=The Constitution Of India|publisher=Ministry of Law &amp;amp; Justice|archive-url=https://web.archive.org/web/20140909230437/http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf|archive-date=9 September 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പട്ടികജാതിക്കാർക്കും പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കുമുള്ള കമ്മീഷൻ രണ്ട് കമ്മീഷനുകളായി: [[ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷൻ|പട്ടികജാതികൾക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ]], പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ. ക്രിസ്ത്യാനിറ്റിയുടെയും ഇസ്‌ലാമിന്റെയും വ്യാപനം മൂലം മതപരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട ജാതി സമൂഹം ഇന്ത്യൻ സംവരണ നയപ്രകാരം ജാതികളായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ, ഈ സമൂഹങ്ങൾ സാധാരണയായി അവരുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റി സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഹിന്ദുക്കളായി കെട്ടിച്ചമയ്ക്കുകയും സംവരണ നഷ്ടം ഭയന്ന് ക്രിസ്തുമതം അല്ലെങ്കിൽ ഇസ്ലാം ആചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Community-status-lapses-on-conversion-rules-Madras-High-Court/article12088388.ece|title=Community status lapses on conversion, rules Madras High Court|access-date=1 October 2017|date=24 June 2013|website=Thehindu.com}}&lt;/ref&gt; 

== പ്രത്യേക ഘടക പദ്ധതി (പട്ടികജാതി ഉപ പദ്ധതി) ==
1979 ലെ പ്രത്യേക ഘടക പദ്ധതി-എസ്സി.പി (2006 മുതൽ പട്ടികജാതി ഉപ-പദ്ധതി (എസ്‌സി‌എസ്‌പി)) പട്ടികജാതിക്കാരുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ വികസനത്തിനും അവരുടെ തൊഴിൽ, ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഒരു ആസൂത്രണ പ്രക്രിയ നിർബന്ധമാക്കി. പൊതുമേഖലയിൽ നിന്ന് പട്ടികജാതിക്കാർക്ക് ലക്ഷ്യമിട്ട സാമ്പത്തിക, ഭ physical തിക നേട്ടങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ഇത് ഒരു കുട തന്ത്രമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.planningcommission.nic.in/plans/stateplan/scp%26tsp/noteguidelinesFor.doc|title=Wayback Machine|access-date=1 October 2017|date=26 February 2009|website=Web.archive.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226071402/http://www.planningcommission.nic.in/plans/stateplan/scp%26tsp/noteguidelinesFor.doc|archive-date=26 February 2009|dead-url=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; ദേശീയ പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുടെ ആനുപാതികമായെങ്കിലും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും (യുടി) വാർഷിക പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഫണ്ടുകളും അനുബന്ധ ആനുകൂല്യങ്ങളും ഇത് നേടി. ഇരുപത്തിയേഴ് സംസ്ഥാനങ്ങളും പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുള്ള യു.ടികളും പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നു. 2001 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ 16.66 [[കോടി]] (മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ 16.23%) ആണെങ്കിലും, എസ്‌സി‌എസ്‌പി വഴി അനുവദിച്ച തുക ആനുപാതിക ജനസംഖ്യയേക്കാൾ കുറവാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Mannewar: A Tribal Community in India|last=Bone|first=Omprakash S.|publisher=Notion Press|year=2015|isbn=978-9352063444|location=|pages=}}&lt;/ref&gt; ഭൂപരിഷ്കരണം, കുടിയേറ്റം ( കേരള ഗൾഫ് പ്രവാസികൾ ), വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണം എന്നിവ കാരണം [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പട്ടികജാതിക്കാരുടെ ഫലഭൂയിഷ്ഠത വളരെ കുറയുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pure.iiasa.ac.at/7495/|title=A paradox within a paradox: Scheduled caste fertility in Kerala|access-date=1 October 2017|last=S.|first=Pallikadavath,|last2=C.|first2=Wilson,|date=1 July 2005|website=Pure.iiasa.ac.at}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==

=== സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+'''2011 സെൻസസ് പ്രകാരം പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ''' 
!സംസ്ഥാനം
!ജനസംഖ്യ
!പട്ടികജാതി (%)
!പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ
|-
|'''ഇന്ത്യ'''
|'''1,210,854,977'''
|'''16.63'''
|'''201,378,086'''
|-
|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്
|84,580,777
|16.41
|13,878,078
|-
|അരുണാചൽ പ്രദേശ്
|1,383,727
|0.00
|0
|-
|അസം
|31,205,576
|7.15
|2,231,321
|-
|ബീഹാർ
|104,099,452
|15.91
|16,567,325
|-
|ഛത്തീസ്ഗഡ്
|25,545,198
|12.82
|3,274,269
|-
|ഗോവ
|1,458,545
|1.74
|25,449
|-
|ഗുജറാത്ത്
|60,439,692
|6.74
|4,074,447
|-
|ഹരിയാന
|25,351,462
|20.17
|5,113,615
|-
|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
|6,864,602
|25.19
|1,729,252
|-
|ജമ്മു &amp; കാശ്മീർ
|12,541,302
|7.38
|924,991
|-
|ജാർഖണ്ഡ്
|32,988,134
|12.08
|3,985,644
|-
|കർണാടക
|61,095,297
|17.15
|10,474,992
|-
|കേരളം
|33,406,061
|9.10
|3,039,573
|-
|മധ്യപ്രദേശ്
|72,626,809
|15.62
|11,342,320
|-
|മഹാരാഷ്ട്ര
|112,374,333
|11.81
|13,275,898
|-
|മണിപ്പൂർ
|2,570,390
|3.78
|97,042
|-
|മേഘാലയ
|2,966,889
|0.58
|17,355
|-
|മിസോറാം
|1,097,206
|0.11
|1,218
|-
|നാഗാലാൻഡ്
|1,978,502
|0.00
|0
|-
|ഒഡീഷ
|41,974,218
|17.13
|7,190,184
|-
|പഞ്ചാബ്
|27,743,338
|31.94
|8,860,179
|-
|രാജസ്ഥാൻ
|68,548,437
|17.83
|12,221,593
|-
|സിക്കിം
|610,577
|4.63
|28,275
|-
|തമിഴ്നാട്
|72,147,030
|20.01
|14,438,445
|-
|ത്രിപുര
|3,673,917
|17.83
|654,918
|-
|ഉത്തർപ്രദേശ്
|199,812,341
|20.70
|41,357,608
|-
|ഉത്തരാഖണ്ഡ്
|10,086,292
|18.76
|1,892,516
|-
|പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|91,276,115
|23.51
|21,463,270
|}

=== സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള പട്ടികവർഗ ജനസംഖ്യ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+'''2011 സെൻസസ് പ്രകാരം പട്ടികവർഗ്ഗ ജനസംഖ്യ'''
!സംസ്ഥാനം
!ജനസംഖ്യ
!പട്ടികവർഗ്ഗം (%)
!പട്ടികവർഗ്ഗ ജനസംഖ്യ
|-
|'''ഇന്ത്യ'''
|'''1,210,854,977'''
|'''8.61'''
|'''104,254,613'''
|-
|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്
|84,580,777
|7.00
|5,920,654
|-
|അരുണാചൽ പ്രദേശ്
|1,383,727
|68.79
|951,865
|-
|അസം
|31,205,576
|12.45
|3,885,094
|-
|ബീഹാർ
|104,099,452
|1.28
|1,332,472
|-
|ഛത്തീസ്ഗഡ്
|25,545,198
|30.62
|7,821,939
|-
|ഗോവ
|1,458,545
|10.21
|148,917
|-
|ഗുജറാത്ത്
|60,439,692
|14.75
|8,914,854
|-
|ഹരിയാന
|25,351,462
|0.00
|0
|-
|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
|6,864,602
|5.71
|391,968
|-
|ജമ്മു &amp; കാശ്മീർ
|12,541,302
|11.90
|1,492,414
|-
|ജാർഖണ്ഡ്
|32,988,134
|26.21
|8,646,189
|-
|കർണാടക
|61,095,297
|6.95
|4,246,123
|-
|കേരളം
|33,406,061
|1.45
|484,387
|-
|മധ്യപ്രദേശ്
|72,626,809
|21.09
|15,316,994
|-
|മഹാരാഷ്ട്ര
|112,374,333
|9.35
|10,507,000
|-
|മണിപ്പൂർ
|2,570,390
|35.14
|903,235
|-
|മേഘാലയ
|2,966,889
|86.15
|2,555,974
|-
|മിസോറാം
|1,097,206
|94.44
|1,036,201
|-
|നാഗാലാൻഡ്
|1,978,502
|86.46
|1,710,612
|-
|ഒഡീഷ
|41,974,218
|22.85
|9,591,108
|-
|പഞ്ചാബ്
|27,743,338
|0.00
|0
|-
|രാജസ്ഥാൻ
|68,548,437
|13.48
|9,240,329
|-
|സിക്കിം
|610,577
|33.72
|205,886
|-
|തമിഴ്നാട്
|72,147,030
|1.10
|793,617
|-
|ത്രിപുര
|3,673,917
|31.76
|1,166,836
|-
|ഉത്തർപ്രദേശ്
|199,812,341
|0.57
|1,138,930
|-
|ഉത്തരാഖണ്ഡ്
|10,086,292
|2.90
|292,502
|-
|പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|91,276,115
|5.80
|5,294,014
|}

== ഇതും കാണുക ==

* [[ഇന്ത്യയിലെ പട്ടികവർഗ്ഗക്കാരുടെ പട്ടിക]]
* ഫോർവേഡ് ജാതി 
* മറ്റ് പിന്നോക്ക വിഭാഗങ്ങൾ 
* [[സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ജാതി സെൻസസ്|സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ജാതി സെൻസസ് 2011]]

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==

* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1Z2E1q1JLVsC&amp;pg=PA50|title=Sociology and Social Anthropology in India|last=Srivastava|first=Vinay Kumar|last2=Chaudhury|first2=Sukant K.|publisher=Indian Council of Social Science Research/Pearson Education India|year=2009|isbn=9788131720349|editor-last=Atal|editor-first=Yogesh|chapter=Anthropological Studies of Indian Tribes}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.tribal.nic.in ഗോത്രകാര്യ മന്ത്രാലയം] 
* [https://web.archive.org/web/20100605042409/http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/scst_main.html 2001 ലെ സെൻസസ് - വ്യക്തിഗത പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ പട്ടികകൾ] 
* [http://www.dicci.org/index.html ദലിത് ഇന്ത്യൻ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് &amp; ഇൻഡസ്ട്രി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161030112619/http://dicci.org/index.html |date=2016-10-30 }} 
* [http://www.ajjaks.com/ എസ്‌സി, എസ്ടി സർക്കാർ ജീവനക്കാർക്കുള്ള ഓർഗനൈസേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630051443/http://www.ajjaks.com/ |date=2017-06-30 }} 
* [http://www.censusindia.gov.in/2011census/maps/maps2011.html അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് അറ്റ്ലസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ - 2011] 
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:ദളിതർ]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>91je3h2mg2npv2ehvi1zyy9ivpmzxl2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676356</id>
      <parentid>4676355</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:14:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43331" sha1="a43rf0pvh9hgidjotv19r6uuoi7ju06" xml:space="preserve">{{prettyurl|Scheduled Castes and Scheduled Tribes}}
[[പ്രമാണം:2011_Census_Scheduled_Caste_caste_distribution_map_India_by_state_and_union_territory.svg|ലഘുചിത്രം|406x406ബിന്ദു| A2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് സംസ്ഥാന, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പട്ടികജാതി വിതരണ ഭൂപടം ഇന്ത്യയിൽ.  [[പഞ്ചാബ്, ഇന്ത്യ|പഞ്ചാബിലെ]] ജനസംഖ്യയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശതമാനം പട്ടികജാതി (32%) ആണ്, അതേസമയം ഇന്ത്യയിലെ ദ്വീപ് പ്രദേശങ്ങളും മൂന്ന് വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും 0% ആണ്.  ]]
[[പ്രമാണം:2011_Census_Scheduled_Tribes_distribution_map_India_by_state_and_union_territory.svg|ലഘുചിത്രം|397x397ബിന്ദു| 2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് സംസ്ഥാന, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ പട്ടികവർഗ്ഗ വിതരണ ഭൂപടം.  [[മിസോറം|മിസോറാമും]] [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപും]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യ എസ്ടി (~ 95%) ആണ്, പഞ്ചാബിലും [[ഹരിയാണ|ഹരിയാനയിലും]] 0%.  ]]
'''പട്ടികജാതി''' &lt;ref name=&quot;List of SC&quot;&gt;{{Cite web|url=http://socialjustice.nic.in/sclist.php|title=Scheduled Caste Welfare – List of Scheduled Castes|access-date=16 August 2012|publisher=Ministry of Social Justice and Empowerment|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913050030/http://socialjustice.nic.in/sclist.php|archive-date=13 September 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ( '''എസ് സി''' ), '''പട്ടികവർഗ്ഗ''' ( '''എസ്ടി''' ) എന്നിവ ഇന്ത്യയിലെ ചരിത്രപരമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവരുടെ ഔദ്യോഗികമായി നിയുക്ത ഗ്രൂപ്പുകളാണ്. ഈ നിബന്ധനകൾ‌ [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ‌ ഭരണഘടനയിൽ‌]] അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു കൂടാതെ ഗ്രൂപ്പുകളെ ഒന്നോ അല്ലെങ്കിൽ‌ മറ്റൊരു വിഭാഗത്തിലോ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ]] ഭൂരിഭാഗം കാലവും അവരെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങൾ എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. 

ആധുനിക സാഹിത്യത്തിൽ, ''പട്ടികജാതിക്കാരെ'' ചിലപ്പോൾ &quot;[[ദളിതർ|ദലിത്&quot;]] എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്, ഇതിനർത്ഥം [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] &quot;തകർന്ന / ചിതറിക്കിടക്കുന്ന&quot; എന്നാണ്, [[ബാബസാഹിബ് അംബേദ്കർ|ബി ആർ അംബേദ്കർ]] (1891–1956), (സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, പരിഷ്കർത്താവ്, [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ]] പിതാവ്,  സ്വാതന്ത്ര്യസമരക്കാലത്ത ദലിത് നേതാവ്, സ്വയം ഒരു ദലിത്.) പട്ടികജാതിക്കാരെ മഹാത്മാ ഗാന്ധി &quot;ഹരിജൻ&quot; എന്ന് വിളിച്ചെങ്കിലും അംബേദ്‌കർ അടക്കമുള്ള ചില  പട്ടികജാതി നേതാക്കൾ ആ പദത്തെ തിരസ്കരിക്കുക ഉണ്ടായി. 

2018 സെപ്റ്റംബറിൽ സർക്കാർ &quot;എല്ലാ സ്വകാര്യ സാറ്റലൈറ്റ് ചാനലുകൾക്കും ഒരു ഭരണഘടനാപരമായി സാധുത ഇല്ലാത്ത പദം ആയതിനാൽ പട്ടികജാതിക്കാരെ  &quot;ദലിത് &quot; എന്ന നാമകരണം ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഒരു ഉപദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ജനകീയ ഉപയോഗത്തിൽ &quot;ദലിത്&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നുള്ള മാറ്റത്തിനെതിരെ ചില അവകാശ ഗ്രൂപ്പുകളും ബുദ്ധിജീവികളും രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട് &quot; . &lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/india/union-minister-stick-to-sc-avoid-the-term-dalit/articleshow/65678197.cms Union minister: Stick to SC, avoid the term 'Dalit'] &quot;Union social justice minister Thawarchand Gehlot said media should stick to the constitutional term “Scheduled Castes” while referring to Dalits as there are objections to the term to the term “Dalit” - backing the government order which has significant sections of scheduled caste civil society up in arms.&quot; Times of India Sep 5, 2018.&lt;/ref&gt; 

പട്ടികജാതിക്കാരും പട്ടികവർഗക്കാരും യഥാക്രമം 16.6%, 8.6% എന്നിങ്ങനെയാണ് ഇന്ത്യയിലെ ജനസംഖ്യയിൽ ( [[ഇന്ത്യയിലെ പതിനഞ്ചാം കാനേഷുമാരി|2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച്]] ). &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/hlo/pca/pca_pdf/PCA-CRC-0000.pdf|title=2011 Census Primary Census Abstract|access-date=1 October 2017|website=Censusindia.gov.in}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;CensusDalit&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Half-of-Indias-dalit-population-lives-in-4-states/articleshow/19827757.cms|title=Half of India's dalit population lives in 4 states|access-date=1 October 2017|website=Timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt; ''ഭരണഘടന (പട്ടികജാതി) ഓർഡർ, 1950'' ലിസ്റ്റുകൾ 1,108 [[ഇന്ത്യയിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം|ജാതിക്കാർ]] 29 കുറുകെ [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ ലെ, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|title=Text of the ''Constitution (Scheduled Castes) Order, 1950'', as amended|access-date=1 October 2017|website=Lawmin.nic.in|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619082941/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ഭരണഘടന (പട്ടിക വർഗ്ഗ) ഓർഡർ, 1950'' ലെ ലിസ്റ്റുകൾ ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ 22 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി 744 ഗോത്രങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|title=Text of the ''Constitution (Scheduled Tribes) Order, 1950'', as amended|access-date=1 October 2017|website=Lawmin.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920212634/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|archive-date=20 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം, പട്ടികജാതിക്കാർക്കും പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കും രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പുനൽകി [[സംവരണം ഇന്ത്യയിൽ|സംവരണ പദവി]] നൽകി. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളോട് നല്ല വിവേചനത്തിന്റെ പൊതുതത്ത്വങ്ങൾ ഭരണഘടന പ്രതിപാദിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Percent of scheduled tribes in India-tehsils-census 2011.svg|ലഘുചിത്രം|Percent of scheduled tribes in India by tehsils by census 2011]]

== ചരിത്രം ==
ആധുനിക പട്ടികജാതിക്കാർക്ക് താഴ്ന്ന ജാതികളുടെ പരിണാമം സങ്കീർണ്ണമാണ്. ഇന്ത്യൻ വർണ്ണ അല്ലെങ്കിൽ ജാതിവ്യവസ്ഥ അനുസരിച്ച് ഈ ആളുകളെ ശൂദ്രൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ വർഗ്ഗങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണമെന്ന നിലയിൽ [[ഇന്ത്യയിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം|ജാതിവ്യവസ്ഥ]] ഏകദേശം 3,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്, മുഗൾ സാമ്രാജ്യവും ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജവംശങ്ങളും ഭരണവർഗങ്ങളും സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cambridge.org/core/books/caste-society-and-politics-in-india-from-the-eighteenth-century-to-the-modern-age/097D56E007498073B691A17EC3441FEB|title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age by Susan Bayly|access-date=2019-04-06|last=Bayly|first=Susan|date=July 1999|website=Cambridge Core}}&lt;/ref&gt; [[ചാതുർവർണ്ണ്യം|വർണ്ണവ്യവസ്ഥയുടെ]] ഹിന്ദു ആശയം ചരിത്രപരമായി ജാതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സാമൂഹിക ക്ലാസുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി.  ആധുനിക പട്ടികജാതിക്കാരായ ചില താഴ്ന്ന ജാതി വിഭാഗങ്ങളെ&quot; [https://www.britannica.com/topic/untouchable മുമ്പ് തൊട്ടുകൂടാത്തവർ] &quot; എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന  ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലെ ജാതികളും പട്ടികവർഗക്കാരും ഉൾപ്പെടുന്ന വിഭാഗത്തെ സാമൂഹ്യ ശ്രേണിയുടെ വർണ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പുറത്ത് പരിഗണിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/civil-rights|title=Civil rights {{!}} society|access-date=2019-04-06|website=Encyclopedia Britannica}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiasociety.org/education/jati-caste-system-india|title=Jati: The Caste System in India|access-date=2019-04-06|website=Asia Society}}&lt;/ref&gt; . &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Legacy of Muslim Rule in India|url=https://archive.org/details/legacy-of-muslim-rule-in-india-k.-s.-lal|last=Lal|first=Kishori Saran|chapter=Chapter 7 Lower Classes and Unmitigated Exploitation}}&lt;/ref&gt; 

1850 കൾ മുതൽ ഈ സമുദായങ്ങളെ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കൊപ്പം അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട  ക്ലാസുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികൾ]] ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള സ്വയംഭരണത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ വിലയിരുത്തി. മോർലി-മിന്റോ പരിഷ്കരണ റിപ്പോർട്ട്, മൊണ്ടാഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് പരിഷ്കരണ റിപ്പോർട്ട്, [[സൈമൺ കമ്മീഷൻ]] എന്നിവ ഈ സന്ദർഭത്തിൽ നിരവധി സംരംഭങ്ങളായിരുന്നു. പ്രൊവിൻഷ്യൽ, സെൻട്രൽ നിയമസഭകളിലെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളുടെ  പ്രാതിനിധ്യത്തിനായി സീറ്റുകൾ നീക്കിവയ്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു നിർദ്ദിഷ്ട പരിഷ്കാരങ്ങളിൽ ഉയർന്ന മത്സരം. 

ഇന്ത്യൻ പ്രവിശ്യകൾക്ക് കൂടുതൽ സ്വയംഭരണം നൽകാനും ദേശീയ ഫെഡറൽ ഘടന രൂപീകരിക്കാനും രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത 1935 ൽ പാർലമെന്റ് [[ഗവൺമെൻറ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്ട്, 1935|ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് ആക്റ്റ് 1935]] പാസാക്കി. 1937 ൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്ന ഈ നിയമത്തിൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവർക്കുള്ള സീറ്റുകളുടെ സംവരണം ഉൾപ്പെടുത്തി. ഈ നിയമം &quot;പട്ടികജാതിക്കാർ&quot; എന്ന പദം അവതരിപ്പിച്ചു, ഗ്രൂപ്പിനെ &quot;അത്തരം ജാതികൾ, ജാതികൾക്കുള്ളിലെ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ ഭാഗങ്ങൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്ക് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു&quot; കൗൺസിലിൽ മുമ്പ് 'ഡിപ്രസ്ഡ് ക്ലാസുകൾ' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന വ്യക്തികളുടെ ക്ലാസുകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ, കൗൺസിലിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകാം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/stdy_scmnty.pdf|title=Scheduled Communities: A social Development profile of SC/ST's (Bihar, Jharkhand &amp;amp; W.B)|access-date=1 October 2017|website=Planningcommission.nic.in|format=PDF|archive-date=2019-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020195415/http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/stdy_scmnty.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഈ വിവേചനാധികാര നിർവചനം ''1936 ലെ ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റ് (പട്ടികജാതി) ഉത്തരവിൽ'' വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്, അതിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിലുള്ള പ്രവിശ്യകളിലുടനീളം ജാതികളുടെ പട്ടിക (അല്ലെങ്കിൽ ഷെഡ്യൂൾ) അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. 

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി പട്ടികജാതി-ഗോത്രങ്ങളുടെ നിലവിലുള്ള നിർവചനം തുടർന്നു, (341, 342 ആർട്ടിക്കിളുകൾ വഴി) ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡന്റിനും സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഗവർണർമാർക്കും ജാതികളുടെയും ഗോത്രങ്ങളുടെയും ഒരു സമ്പൂർണ്ണ ലിസ്റ്റിംഗ് സമാഹരിക്കാനുള്ള ഉത്തരവ് നൽകി (അത് എഡിറ്റുചെയ്യാനുള്ള അധികാരത്തോടെ) പിന്നീട്, ആവശ്യാനുസരണം). ''ഭരണഘടന (പട്ടികജാതി) ഉത്തരവ്, 1950'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|title=THE CONSTITUTION (SCHEDULED CASTES) ORDER, 1950|website=lawmin.nic.in|access-date=2019-08-26|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619082941/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, ''ഭരണഘടന (പട്ടികവർഗ) ഉത്തരവ്,'' യഥാക്രമം ''1950'', &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|title=1. THE CONSTITUTION (SCHEDULED TRIBES)|website=lawmin.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920212634/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|archive-date=20 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നീ രണ്ട് ഉത്തരവുകളിലൂടെയാണ് ജാതികളുടെയും ഗോത്രങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണമായ പട്ടിക തയ്യാറാക്കിയത്. ഭരണഘടനയുടെ കരട് സമിതിയുടെ ചെയർമാനായി [[ബാബസാഹിബ് അംബേദ്കർ|ബി ആർ അംബേദ്കറെ]] നിയമിച്ചതിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യയെ ഉൾപ്പെടുത്താനുള്ള സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ അന്വേഷണം. അംബേദ്കർ ഒരു പട്ടികജാതി ഭരണഘടനാ അഭിഭാഷകനായിരുന്നു, താഴ്ന്ന വിഭാഗത്തിലെ അംഗമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Concise History of Modern India|last=Metcalf|first=Barbara D.|last2=Metcalf|first2=Thomas R.|publisher=Cambridge|year=2012|isbn=978-1-107-67218-5|location=New York|pages=232}}&lt;/ref&gt; 

== പട്ടികജാതിക്കാരുടെയും പട്ടികവർഗക്കാരുടെയും സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള സർക്കാർ സംരംഭം ==
പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഭരണഘടന ത്രിമുഖ തന്ത്രം നൽകുന്നു &lt;ref&gt;[http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070508052156/http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf|date=2007-05-08}} {{Dlw|url=https://web.archive.org/web/20070508052156/http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf}}&lt;/ref&gt; : 

* ''സംരക്ഷണ ക്രമീകരണങ്ങൾ:'' സമത്വം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും ലംഘനങ്ങൾക്ക് ശിക്ഷാനടപടികൾ നൽകുന്നതിനും അസമത്വം നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥാപിത രീതികൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനും ആവശ്യമായ നടപടികൾ. ഭരണഘടനയിലെ വ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് നിരവധി നിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കി. അത്തരം നിയമങ്ങളുടെ ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ദ അൺടച്ചബിലിറ്റി പ്രാക്ടീസ് ആക്റ്റ്, 1955, പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ (അതിക്രമങ്ങൾ തടയൽ) നിയമം, 1989, മാനുവൽ തോട്ടിപ്പണിക്കാരുടെ തൊഴിൽ, ഡ്രൈ ലാട്രൈനുകളുടെ നിർമ്മാണം (നിരോധനം) നിയമം, 1993 എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. നിയമനിർമ്മാണം നടത്തിയിട്ടും സാമൂഹിക വിവേചനം പിന്നോക്ക ജാതിക്കാർക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ തുടർന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Democracy, Development, and Decentralization in India: Continuing Debates|last=Sengupta|first=Chandan|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1136198489|location=|pages=23}}&lt;/ref&gt; 
* ''സ്ഥിരീകരണ നടപടി:'' മുഖ്യധാരാ സമൂഹവുമായി പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളുടെ സംയോജനം ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗമായി ജോലികൾ അനുവദിക്കുന്നതിലും ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിലും നല്ല ചികിത്സ നൽകുക. സ്ഥിരീകരണ പ്രവർത്തനം റിസർവേഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 16 ഇപ്രകാരം പറയുന്നു: “പിന്നോക്ക വിഭാഗത്തിലുള്ള ഏതെങ്കിലും പൗരന്മാർക്ക് അനുകൂലമായി നിയമനങ്ങളോ തസ്തികകളോ സംവരണം ചെയ്യുന്നതിന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് ഈ ലേഖനത്തിൽ ഒന്നും സംസ്ഥാനത്തെ തടയില്ല, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ വേണ്ടത്ര പ്രാതിനിധ്യം ഇല്ലാത്ത സംസ്ഥാനത്തിന് കീഴിലുള്ള സേവനങ്ങൾ &quot;. സ്ഥിരീകരണ നടപടിയുടെ നിയമസാധുതയും മണ്ഡൽ കമ്മീഷനും സുപ്രീംകോടതി ശരിവച്ചു (സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത നടപടി തൊട്ടുകൂടാത്തവർക്ക് മാത്രമല്ല, മറ്റ് പിന്നോക്ക ജാതിക്കാർക്കും ബാധകമാണെന്ന് ശുപാർശ ചെയ്ത റിപ്പോർട്ട്). എന്നിരുന്നാലും, സ്ഥിരീകരണ നടപടികളിൽ നിന്നുള്ള സംവരണം അനുവദിച്ചത് സ്വകാര്യമേഖലയിലല്ല, പൊതുമേഖലയിലാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Concise History of Modern India|last=Metcalf|first=Barbara D.|last2=Metcalf|first2=Thomas R.|publisher=Cambridge|year=2012|isbn=978-1-107-67218-5|location=New York|pages=274}}&lt;/ref&gt; 
* ''വികസനം:'' പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗക്കാരും മറ്റ് സമുദായങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക അന്തരം കുറയ്ക്കുന്നതിന് വിഭവങ്ങളും ആനുകൂല്യങ്ങളും നൽകുക. ഹിദായത്തുല്ല നാഷണൽ ലോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി വഹിച്ച പ്രധാന ഭാഗം. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നിയമനിർമ്മാണം, കാരണം പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിൽ ഇരുപത്തിയേഴ് ശതമാനവും എസ്ടി കുടുംബങ്ങളിൽ മുപ്പത്തിയേഴ് ശതമാനവും ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴെയാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്, മറ്റ് വീടുകളിൽ വെറും പതിനൊന്ന് ശതമാനവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ. കൂടാതെ, പിന്നാക്ക ജാതിക്കാർ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ മറ്റ് ഗ്രൂപ്പുകളേക്കാൾ ദരിദ്രരായിരുന്നു, അവർക്ക് ഉയർന്ന രോഗാവസ്ഥയും മരണനിരക്കും അനുഭവപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Democracy, Development and Decentralization in India: Continuing Debates|last=Sengupta|first=Chandan|publisher=Routledge|year=2013|isbn=9781136198489|location=|pages=23}}&lt;/ref&gt; 

=== ദേശീയ കമ്മീഷനുകൾ ===
ഭരണഘടനയിലും മറ്റ് നിയമനിർമ്മാണത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിന്, ആർട്ടിക്കിൾ 338, 338 എ എന്നിവ പ്രകാരം ഭരണഘടന രണ്ട് നിയമപരമായ കമ്മീഷനുകൾ നൽകുന്നു: [[ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷൻ|പട്ടികജാതിക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ]], &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaenvironmentportal.org.in/organisation/national-commission-schedule-castes|title=National Commission for Schedule Castes|access-date=1 October 2017|website=Indiaenvironmentportal.org|archive-date=2013-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20130831022327/http://www.indiaenvironmentportal.org.in/organisation/national-commission-schedule-castes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പട്ടികവർഗക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indiacode.nic.in/coiweb/amend/amend89.htm|title=THE CONSTITUTION (EIGHTY-NINTH AMENDMENT) ACT, 2003|access-date=1 October 2017|website=Indiacode.nic.in}}&lt;/ref&gt; രണ്ട് കമ്മീഷനുകളുടെയും ചെയർപേഴ്‌സൺമാർ [[ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷന്റെ]] ''എക്സ് ഒഫീഷ്യോയിൽ'' ഇരിക്കുന്നു. 

=== ഭരണഘടനാ ചരിത്രം ===
യഥാർത്ഥ ഭരണഘടനയിൽ, ആർട്ടിക്കിൾ 338 ഒരു പ്രത്യേക ഉദ്യോഗസ്ഥന് (പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ കമ്മീഷണർ) പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാർക്കായി ഭരണഘടനാപരവും നിയമനിർമ്മാണപരവുമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നത് നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും [[രാഷ്ട്രപതി|പ്രസിഡന്റിന്]] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിനും ഉത്തരവാദികളാണ്. കമ്മീഷണറുടെ പതിനേഴ് പ്രാദേശിക ഓഫീസുകൾ രാജ്യത്തുടനീളം സ്ഥാപിച്ചു. 

ആർട്ടിക്കിൾ 338 മാറ്റിക്കൊണ്ട് ഭരണഘടനയുടെ 48-ാം ഭേദഗതിയിൽ കമ്മീഷണറെ മാറ്റി ഒരു കമ്മിറ്റി നിയമിക്കാൻ ഒരു മുൻകൈ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭേദഗതി ചർച്ചചെയ്യുമ്പോൾ, ക്ഷേമ മന്ത്രാലയം പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കായി കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചു (കമ്മീഷണറുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി) വിശാലമായ നയപരമായ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചും പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ വികസന നിലകളെക്കുറിച്ചും സർക്കാരിനെ ഉപദേശിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 1987 സെപ്റ്റംബറിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരിഷ്‌ക്കരിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഇത് ആർട്ടിക്കിൾ 342 ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 

1990-ൽ ആർട്ടിക്കിൾ 338, ''ഭരണഘടന (അറുപത്തിയഞ്ചാം ഭേദഗതി) ബില്ലിനൊപ്പം 1990'' ലെ ദേശീയ പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗ കമ്മീഷന് ഭേദഗതി വരുത്തി. &lt;ref name=&quot;cons&quot;&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf|title=Constitution of India as of 29 July 2008|access-date=13 April 2011|website=The Constitution Of India|publisher=Ministry of Law &amp;amp; Justice|archive-url=https://web.archive.org/web/20140909230437/http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf|archive-date=9 September 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പട്ടികജാതിക്കാർക്കും പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കുമുള്ള കമ്മീഷൻ രണ്ട് കമ്മീഷനുകളായി: [[ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷൻ|പട്ടികജാതികൾക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ]], പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ. ക്രിസ്ത്യാനിറ്റിയുടെയും ഇസ്‌ലാമിന്റെയും വ്യാപനം മൂലം മതപരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട ജാതി സമൂഹം ഇന്ത്യൻ സംവരണ നയപ്രകാരം ജാതികളായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ, ഈ സമൂഹങ്ങൾ സാധാരണയായി അവരുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റി സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഹിന്ദുക്കളായി കെട്ടിച്ചമയ്ക്കുകയും സംവരണ നഷ്ടം ഭയന്ന് ക്രിസ്തുമതം അല്ലെങ്കിൽ ഇസ്ലാം ആചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Community-status-lapses-on-conversion-rules-Madras-High-Court/article12088388.ece|title=Community status lapses on conversion, rules Madras High Court|access-date=1 October 2017|date=24 June 2013|website=Thehindu.com}}&lt;/ref&gt; 

== പ്രത്യേക ഘടക പദ്ധതി (പട്ടികജാതി ഉപ പദ്ധതി) ==
1979 ലെ പ്രത്യേക ഘടക പദ്ധതി-എസ്സി.പി (2006 മുതൽ പട്ടികജാതി ഉപ-പദ്ധതി (എസ്‌സി‌എസ്‌പി)) പട്ടികജാതിക്കാരുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ വികസനത്തിനും അവരുടെ തൊഴിൽ, ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഒരു ആസൂത്രണ പ്രക്രിയ നിർബന്ധമാക്കി. പൊതുമേഖലയിൽ നിന്ന് പട്ടികജാതിക്കാർക്ക് ലക്ഷ്യമിട്ട സാമ്പത്തിക, ഭ physical തിക നേട്ടങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ഇത് ഒരു കുട തന്ത്രമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.planningcommission.nic.in/plans/stateplan/scp%26tsp/noteguidelinesFor.doc|title=Wayback Machine|access-date=1 October 2017|date=26 February 2009|website=Web.archive.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226071402/http://www.planningcommission.nic.in/plans/stateplan/scp%26tsp/noteguidelinesFor.doc|archive-date=26 February 2009|dead-url=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; ദേശീയ പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുടെ ആനുപാതികമായെങ്കിലും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും (യുടി) വാർഷിക പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഫണ്ടുകളും അനുബന്ധ ആനുകൂല്യങ്ങളും ഇത് നേടി. ഇരുപത്തിയേഴ് സംസ്ഥാനങ്ങളും പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുള്ള യു.ടികളും പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നു. 2001 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ 16.66 [[കോടി]] (മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ 16.23%) ആണെങ്കിലും, എസ്‌സി‌എസ്‌പി വഴി അനുവദിച്ച തുക ആനുപാതിക ജനസംഖ്യയേക്കാൾ കുറവാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Mannewar: A Tribal Community in India|last=Bone|first=Omprakash S.|publisher=Notion Press|year=2015|isbn=978-9352063444|location=|pages=}}&lt;/ref&gt; ഭൂപരിഷ്കരണം, കുടിയേറ്റം ( കേരള ഗൾഫ് പ്രവാസികൾ ), വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണം എന്നിവ കാരണം [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പട്ടികജാതിക്കാരുടെ ഫലഭൂയിഷ്ഠത വളരെ കുറയുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pure.iiasa.ac.at/7495/|title=A paradox within a paradox: Scheduled caste fertility in Kerala|access-date=1 October 2017|last=S.|first=Pallikadavath,|last2=C.|first2=Wilson,|date=1 July 2005|website=Pure.iiasa.ac.at}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==

=== സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+'''2011 സെൻസസ് പ്രകാരം പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ''' 
!സംസ്ഥാനം
!ജനസംഖ്യ
!പട്ടികജാതി (%)
!പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ
|-
|'''ഇന്ത്യ'''
|'''1,210,854,977'''
|'''16.63'''
|'''201,378,086'''
|-
|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്
|84,580,777
|16.41
|13,878,078
|-
|അരുണാചൽ പ്രദേശ്
|1,383,727
|0.00
|0
|-
|അസം
|31,205,576
|7.15
|2,231,321
|-
|ബീഹാർ
|104,099,452
|15.91
|16,567,325
|-
|ഛത്തീസ്ഗഡ്
|25,545,198
|12.82
|3,274,269
|-
|ഗോവ
|1,458,545
|1.74
|25,449
|-
|ഗുജറാത്ത്
|60,439,692
|6.74
|4,074,447
|-
|ഹരിയാന
|25,351,462
|20.17
|5,113,615
|-
|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
|6,864,602
|25.19
|1,729,252
|-
|ജമ്മു &amp; കാശ്മീർ
|12,541,302
|7.38
|924,991
|-
|ജാർഖണ്ഡ്
|32,988,134
|12.08
|3,985,644
|-
|കർണാടക
|61,095,297
|17.15
|10,474,992
|-
|കേരളം
|33,406,061
|9.10
|3,039,573
|-
|മധ്യപ്രദേശ്
|72,626,809
|15.62
|11,342,320
|-
|മഹാരാഷ്ട്ര
|112,374,333
|11.81
|13,275,898
|-
|മണിപ്പൂർ
|2,570,390
|3.78
|97,042
|-
|മേഘാലയ
|2,966,889
|0.58
|17,355
|-
|മിസോറാം
|1,097,206
|0.11
|1,218
|-
|നാഗാലാൻഡ്
|1,978,502
|0.00
|0
|-
|ഒഡീഷ
|41,974,218
|17.13
|7,190,184
|-
|പഞ്ചാബ്
|27,743,338
|31.94
|8,860,179
|-
|രാജസ്ഥാൻ
|68,548,437
|17.83
|12,221,593
|-
|സിക്കിം
|610,577
|4.63
|28,275
|-
|തമിഴ്നാട്
|72,147,030
|20.01
|14,438,445
|-
|ത്രിപുര
|3,673,917
|17.83
|654,918
|-
|ഉത്തർപ്രദേശ്
|199,812,341
|20.70
|41,357,608
|-
|ഉത്തരാഖണ്ഡ്
|10,086,292
|18.76
|1,892,516
|-
|പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|91,276,115
|23.51
|21,463,270
|}

=== സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള പട്ടികവർഗ ജനസംഖ്യ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+'''2011 സെൻസസ് പ്രകാരം പട്ടികവർഗ്ഗ ജനസംഖ്യ'''
!സംസ്ഥാനം
!ജനസംഖ്യ
!പട്ടികവർഗ്ഗം (%)
!പട്ടികവർഗ്ഗ ജനസംഖ്യ
|-
|'''ഇന്ത്യ'''
|'''1,210,854,977'''
|'''8.61'''
|'''104,254,613'''
|-
|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്
|84,580,777
|7.00
|5,920,654
|-
|അരുണാചൽ പ്രദേശ്
|1,383,727
|68.79
|951,865
|-
|അസം
|31,205,576
|12.45
|3,885,094
|-
|ബീഹാർ
|104,099,452
|1.28
|1,332,472
|-
|ഛത്തീസ്ഗഡ്
|25,545,198
|30.62
|7,821,939
|-
|ഗോവ
|1,458,545
|10.21
|148,917
|-
|ഗുജറാത്ത്
|60,439,692
|14.75
|8,914,854
|-
|ഹരിയാന
|25,351,462
|0.00
|0
|-
|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
|6,864,602
|5.71
|391,968
|-
|ജമ്മു &amp; കാശ്മീർ
|12,541,302
|11.90
|1,492,414
|-
|ജാർഖണ്ഡ്
|32,988,134
|26.21
|8,646,189
|-
|കർണാടക
|61,095,297
|6.95
|4,246,123
|-
|കേരളം
|33,406,061
|1.45
|484,387
|-
|മധ്യപ്രദേശ്
|72,626,809
|21.09
|15,316,994
|-
|മഹാരാഷ്ട്ര
|112,374,333
|9.35
|10,507,000
|-
|മണിപ്പൂർ
|2,570,390
|35.14
|903,235
|-
|മേഘാലയ
|2,966,889
|86.15
|2,555,974
|-
|മിസോറാം
|1,097,206
|94.44
|1,036,201
|-
|നാഗാലാൻഡ്
|1,978,502
|86.46
|1,710,612
|-
|ഒഡീഷ
|41,974,218
|22.85
|9,591,108
|-
|പഞ്ചാബ്
|27,743,338
|0.00
|0
|-
|രാജസ്ഥാൻ
|68,548,437
|13.48
|9,240,329
|-
|സിക്കിം
|610,577
|33.72
|205,886
|-
|തമിഴ്നാട്
|72,147,030
|1.10
|793,617
|-
|ത്രിപുര
|3,673,917
|31.76
|1,166,836
|-
|ഉത്തർപ്രദേശ്
|199,812,341
|0.57
|1,138,930
|-
|ഉത്തരാഖണ്ഡ്
|10,086,292
|2.90
|292,502
|-
|പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|91,276,115
|5.80
|5,294,014
|}

== ഇതും കാണുക ==

* [[ഇന്ത്യയിലെ പട്ടികവർഗ്ഗക്കാരുടെ പട്ടിക]]
* ഫോർവേഡ് ജാതി 
* മറ്റ് പിന്നോക്ക വിഭാഗങ്ങൾ 
* [[സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ജാതി സെൻസസ്|സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ജാതി സെൻസസ് 2011]]

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==

* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1Z2E1q1JLVsC&amp;pg=PA50|title=Sociology and Social Anthropology in India|last=Srivastava|first=Vinay Kumar|last2=Chaudhury|first2=Sukant K.|publisher=Indian Council of Social Science Research/Pearson Education India|year=2009|isbn=9788131720349|editor-last=Atal|editor-first=Yogesh|chapter=Anthropological Studies of Indian Tribes}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.tribal.nic.in ഗോത്രകാര്യ മന്ത്രാലയം] 
* [https://web.archive.org/web/20100605042409/http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/scst_main.html 2001 ലെ സെൻസസ് - വ്യക്തിഗത പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ പട്ടികകൾ] 
* [http://www.dicci.org/index.html ദലിത് ഇന്ത്യൻ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് &amp; ഇൻഡസ്ട്രി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161030112619/http://dicci.org/index.html |date=2016-10-30 }} 
* [http://www.ajjaks.com/ എസ്‌സി, എസ്ടി സർക്കാർ ജീവനക്കാർക്കുള്ള ഓർഗനൈസേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630051443/http://www.ajjaks.com/ |date=2017-06-30 }} 
* [http://www.censusindia.gov.in/2011census/maps/maps2011.html അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് അറ്റ്ലസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ - 2011] 
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:ദളിതർ]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>a43rf0pvh9hgidjotv19r6uuoi7ju06</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676358</id>
      <parentid>4676356</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43614" sha1="a0ag717zzzwfyugp563dm3co5550xgs" xml:space="preserve">{{prettyurl|Scheduled Castes and Scheduled Tribes}}
[[പ്രമാണം:2011_Census_Scheduled_Caste_caste_distribution_map_India_by_state_and_union_territory.svg|ലഘുചിത്രം|406x406ബിന്ദു| A2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് സംസ്ഥാന, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പട്ടികജാതി വിതരണ ഭൂപടം ഇന്ത്യയിൽ.  [[പഞ്ചാബ്, ഇന്ത്യ|പഞ്ചാബിലെ]] ജനസംഖ്യയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശതമാനം പട്ടികജാതി (32%) ആണ്, അതേസമയം ഇന്ത്യയിലെ ദ്വീപ് പ്രദേശങ്ങളും മൂന്ന് വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും 0% ആണ്.  ]]
[[പ്രമാണം:2011_Census_Scheduled_Tribes_distribution_map_India_by_state_and_union_territory.svg|ലഘുചിത്രം|397x397ബിന്ദു| 2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് സംസ്ഥാന, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ പട്ടികവർഗ്ഗ വിതരണ ഭൂപടം.  [[മിസോറം|മിസോറാമും]] [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപും]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യ എസ്ടി (~ 95%) ആണ്, പഞ്ചാബിലും [[ഹരിയാണ|ഹരിയാനയിലും]] 0%.  ]]
'''പട്ടികജാതി''' &lt;ref name=&quot;List of SC&quot;&gt;{{Cite web|url=http://socialjustice.nic.in/sclist.php|title=Scheduled Caste Welfare – List of Scheduled Castes|access-date=16 August 2012|publisher=Ministry of Social Justice and Empowerment|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913050030/http://socialjustice.nic.in/sclist.php|archive-date=13 September 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ( '''എസ് സി''' ), '''പട്ടികവർഗ്ഗ''' ( '''എസ്ടി''' ) എന്നിവ ഇന്ത്യയിലെ ചരിത്രപരമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവരുടെ ഔദ്യോഗികമായി നിയുക്ത ഗ്രൂപ്പുകളാണ്. ഈ നിബന്ധനകൾ‌ [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ‌ ഭരണഘടനയിൽ‌]] അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു കൂടാതെ ഗ്രൂപ്പുകളെ ഒന്നോ അല്ലെങ്കിൽ‌ മറ്റൊരു വിഭാഗത്തിലോ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ]] ഭൂരിഭാഗം കാലവും അവരെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങൾ എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. 

ആധുനിക സാഹിത്യത്തിൽ, ''പട്ടികജാതിക്കാരെ'' ചിലപ്പോൾ &quot;[[ദളിതർ|ദലിത്&quot;]] എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്, ഇതിനർത്ഥം [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] &quot;തകർന്ന / ചിതറിക്കിടക്കുന്ന&quot; എന്നാണ്, [[ബാബസാഹിബ് അംബേദ്കർ|ബി ആർ അംബേദ്കർ]] (1891–1956), (സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, പരിഷ്കർത്താവ്, [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ]] പിതാവ്,  സ്വാതന്ത്ര്യസമരക്കാലത്ത ദലിത് നേതാവ്, സ്വയം ഒരു ദലിത്.) പട്ടികജാതിക്കാരെ മഹാത്മാ ഗാന്ധി &quot;ഹരിജൻ&quot; എന്ന് വിളിച്ചെങ്കിലും അംബേദ്‌കർ അടക്കമുള്ള ചില  പട്ടികജാതി നേതാക്കൾ ആ പദത്തെ തിരസ്കരിക്കുക ഉണ്ടായി. 

2018 സെപ്റ്റംബറിൽ സർക്കാർ &quot;എല്ലാ സ്വകാര്യ സാറ്റലൈറ്റ് ചാനലുകൾക്കും ഒരു ഭരണഘടനാപരമായി സാധുത ഇല്ലാത്ത പദം ആയതിനാൽ പട്ടികജാതിക്കാരെ  &quot;ദലിത് &quot; എന്ന നാമകരണം ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഒരു ഉപദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ജനകീയ ഉപയോഗത്തിൽ &quot;ദലിത്&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നുള്ള മാറ്റത്തിനെതിരെ ചില അവകാശ ഗ്രൂപ്പുകളും ബുദ്ധിജീവികളും രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട് &quot; . &lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/india/union-minister-stick-to-sc-avoid-the-term-dalit/articleshow/65678197.cms Union minister: Stick to SC, avoid the term 'Dalit'] &quot;Union social justice minister Thawarchand Gehlot said media should stick to the constitutional term “Scheduled Castes” while referring to Dalits as there are objections to the term to the term “Dalit” - backing the government order which has significant sections of scheduled caste civil society up in arms.&quot; Times of India Sep 5, 2018.&lt;/ref&gt; 

പട്ടികജാതിക്കാരും പട്ടികവർഗക്കാരും യഥാക്രമം 16.6%, 8.6% എന്നിങ്ങനെയാണ് ഇന്ത്യയിലെ ജനസംഖ്യയിൽ ( [[ഇന്ത്യയിലെ പതിനഞ്ചാം കാനേഷുമാരി|2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച്]] ). &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/hlo/pca/pca_pdf/PCA-CRC-0000.pdf|title=2011 Census Primary Census Abstract|access-date=1 October 2017|website=Censusindia.gov.in}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;CensusDalit&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Half-of-Indias-dalit-population-lives-in-4-states/articleshow/19827757.cms|title=Half of India's dalit population lives in 4 states|access-date=1 October 2017|website=Timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt; ''ഭരണഘടന (പട്ടികജാതി) ഓർഡർ, 1950'' ലിസ്റ്റുകൾ 1,108 [[ഇന്ത്യയിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം|ജാതിക്കാർ]] 29 കുറുകെ [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ ലെ, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|title=Text of the ''Constitution (Scheduled Castes) Order, 1950'', as amended|access-date=1 October 2017|website=Lawmin.nic.in|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619082941/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ഭരണഘടന (പട്ടിക വർഗ്ഗ) ഓർഡർ, 1950'' ലെ ലിസ്റ്റുകൾ ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ 22 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി 744 ഗോത്രങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയിൽ 9.1% ആളുകൾ പട്ടിക ജാതിക്കാരും, 1.45% ആളുകൾ പട്ടിക വർഗ്ഗവുമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|title=Text of the ''Constitution (Scheduled Tribes) Order, 1950'', as amended|access-date=1 October 2017|website=Lawmin.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920212634/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|archive-date=20 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം, പട്ടികജാതിക്കാർക്കും പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കും രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പുനൽകി [[സംവരണം ഇന്ത്യയിൽ|സംവരണ പദവി]] നൽകി. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളോട് നല്ല വിവേചനത്തിന്റെ പൊതുതത്ത്വങ്ങൾ ഭരണഘടന പ്രതിപാദിക്കുന്നു. 
[[പ്രമാണം:Percent of scheduled tribes in India-tehsils-census 2011.svg|ലഘുചിത്രം|Percent of scheduled tribes in India by tehsils by census 2011]]

== ചരിത്രം ==
ആധുനിക പട്ടികജാതിക്കാർക്ക് താഴ്ന്ന ജാതികളുടെ പരിണാമം സങ്കീർണ്ണമാണ്. ഇന്ത്യൻ വർണ്ണ അല്ലെങ്കിൽ ജാതിവ്യവസ്ഥ അനുസരിച്ച് ഈ ആളുകളെ ശൂദ്രൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ വർഗ്ഗങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണമെന്ന നിലയിൽ [[ഇന്ത്യയിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം|ജാതിവ്യവസ്ഥ]] ഏകദേശം 3,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്, മുഗൾ സാമ്രാജ്യവും ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജവംശങ്ങളും ഭരണവർഗങ്ങളും സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cambridge.org/core/books/caste-society-and-politics-in-india-from-the-eighteenth-century-to-the-modern-age/097D56E007498073B691A17EC3441FEB|title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age by Susan Bayly|access-date=2019-04-06|last=Bayly|first=Susan|date=July 1999|website=Cambridge Core}}&lt;/ref&gt; [[ചാതുർവർണ്ണ്യം|വർണ്ണവ്യവസ്ഥയുടെ]] ഹിന്ദു ആശയം ചരിത്രപരമായി ജാതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സാമൂഹിക ക്ലാസുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി.  ആധുനിക പട്ടികജാതിക്കാരായ ചില താഴ്ന്ന ജാതി വിഭാഗങ്ങളെ&quot; [https://www.britannica.com/topic/untouchable മുമ്പ് തൊട്ടുകൂടാത്തവർ] &quot; എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന  ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലെ ജാതികളും പട്ടികവർഗക്കാരും ഉൾപ്പെടുന്ന വിഭാഗത്തെ സാമൂഹ്യ ശ്രേണിയുടെ വർണ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പുറത്ത് പരിഗണിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/civil-rights|title=Civil rights {{!}} society|access-date=2019-04-06|website=Encyclopedia Britannica}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiasociety.org/education/jati-caste-system-india|title=Jati: The Caste System in India|access-date=2019-04-06|website=Asia Society}}&lt;/ref&gt; . &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Legacy of Muslim Rule in India|url=https://archive.org/details/legacy-of-muslim-rule-in-india-k.-s.-lal|last=Lal|first=Kishori Saran|chapter=Chapter 7 Lower Classes and Unmitigated Exploitation}}&lt;/ref&gt; 

1850 കൾ മുതൽ ഈ സമുദായങ്ങളെ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കൊപ്പം അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട  ക്ലാസുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികൾ]] ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള സ്വയംഭരണത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ വിലയിരുത്തി. മോർലി-മിന്റോ പരിഷ്കരണ റിപ്പോർട്ട്, മൊണ്ടാഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് പരിഷ്കരണ റിപ്പോർട്ട്, [[സൈമൺ കമ്മീഷൻ]] എന്നിവ ഈ സന്ദർഭത്തിൽ നിരവധി സംരംഭങ്ങളായിരുന്നു. പ്രൊവിൻഷ്യൽ, സെൻട്രൽ നിയമസഭകളിലെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളുടെ  പ്രാതിനിധ്യത്തിനായി സീറ്റുകൾ നീക്കിവയ്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു നിർദ്ദിഷ്ട പരിഷ്കാരങ്ങളിൽ ഉയർന്ന മത്സരം. 

ഇന്ത്യൻ പ്രവിശ്യകൾക്ക് കൂടുതൽ സ്വയംഭരണം നൽകാനും ദേശീയ ഫെഡറൽ ഘടന രൂപീകരിക്കാനും രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത 1935 ൽ പാർലമെന്റ് [[ഗവൺമെൻറ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്ട്, 1935|ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് ആക്റ്റ് 1935]] പാസാക്കി. 1937 ൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്ന ഈ നിയമത്തിൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവർക്കുള്ള സീറ്റുകളുടെ സംവരണം ഉൾപ്പെടുത്തി. ഈ നിയമം &quot;പട്ടികജാതിക്കാർ&quot; എന്ന പദം അവതരിപ്പിച്ചു, ഗ്രൂപ്പിനെ &quot;അത്തരം ജാതികൾ, ജാതികൾക്കുള്ളിലെ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ ഭാഗങ്ങൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്ക് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു&quot; കൗൺസിലിൽ മുമ്പ് 'ഡിപ്രസ്ഡ് ക്ലാസുകൾ' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന വ്യക്തികളുടെ ക്ലാസുകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ, കൗൺസിലിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകാം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/stdy_scmnty.pdf|title=Scheduled Communities: A social Development profile of SC/ST's (Bihar, Jharkhand &amp;amp; W.B)|access-date=1 October 2017|website=Planningcommission.nic.in|format=PDF|archive-date=2019-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020195415/http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/stdy_scmnty.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഈ വിവേചനാധികാര നിർവചനം ''1936 ലെ ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റ് (പട്ടികജാതി) ഉത്തരവിൽ'' വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്, അതിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിലുള്ള പ്രവിശ്യകളിലുടനീളം ജാതികളുടെ പട്ടിക (അല്ലെങ്കിൽ ഷെഡ്യൂൾ) അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. 

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി പട്ടികജാതി-ഗോത്രങ്ങളുടെ നിലവിലുള്ള നിർവചനം തുടർന്നു, (341, 342 ആർട്ടിക്കിളുകൾ വഴി) ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡന്റിനും സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഗവർണർമാർക്കും ജാതികളുടെയും ഗോത്രങ്ങളുടെയും ഒരു സമ്പൂർണ്ണ ലിസ്റ്റിംഗ് സമാഹരിക്കാനുള്ള ഉത്തരവ് നൽകി (അത് എഡിറ്റുചെയ്യാനുള്ള അധികാരത്തോടെ) പിന്നീട്, ആവശ്യാനുസരണം). ''ഭരണഘടന (പട്ടികജാതി) ഉത്തരവ്, 1950'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|title=THE CONSTITUTION (SCHEDULED CASTES) ORDER, 1950|website=lawmin.nic.in|access-date=2019-08-26|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619082941/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, ''ഭരണഘടന (പട്ടികവർഗ) ഉത്തരവ്,'' യഥാക്രമം ''1950'', &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|title=1. THE CONSTITUTION (SCHEDULED TRIBES)|website=lawmin.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920212634/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|archive-date=20 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നീ രണ്ട് ഉത്തരവുകളിലൂടെയാണ് ജാതികളുടെയും ഗോത്രങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണമായ പട്ടിക തയ്യാറാക്കിയത്. ഭരണഘടനയുടെ കരട് സമിതിയുടെ ചെയർമാനായി [[ബാബസാഹിബ് അംബേദ്കർ|ബി ആർ അംബേദ്കറെ]] നിയമിച്ചതിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യയെ ഉൾപ്പെടുത്താനുള്ള സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ അന്വേഷണം. അംബേദ്കർ ഒരു പട്ടികജാതി ഭരണഘടനാ അഭിഭാഷകനായിരുന്നു, താഴ്ന്ന വിഭാഗത്തിലെ അംഗമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Concise History of Modern India|last=Metcalf|first=Barbara D.|last2=Metcalf|first2=Thomas R.|publisher=Cambridge|year=2012|isbn=978-1-107-67218-5|location=New York|pages=232}}&lt;/ref&gt; 

== പട്ടികജാതിക്കാരുടെയും പട്ടികവർഗക്കാരുടെയും സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള സർക്കാർ സംരംഭം ==
പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഭരണഘടന ത്രിമുഖ തന്ത്രം നൽകുന്നു &lt;ref&gt;[http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070508052156/http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf|date=2007-05-08}} {{Dlw|url=https://web.archive.org/web/20070508052156/http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf}}&lt;/ref&gt; : 

* ''സംരക്ഷണ ക്രമീകരണങ്ങൾ:'' സമത്വം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും ലംഘനങ്ങൾക്ക് ശിക്ഷാനടപടികൾ നൽകുന്നതിനും അസമത്വം നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥാപിത രീതികൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനും ആവശ്യമായ നടപടികൾ. ഭരണഘടനയിലെ വ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് നിരവധി നിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കി. അത്തരം നിയമങ്ങളുടെ ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ദ അൺടച്ചബിലിറ്റി പ്രാക്ടീസ് ആക്റ്റ്, 1955, പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ (അതിക്രമങ്ങൾ തടയൽ) നിയമം, 1989, മാനുവൽ തോട്ടിപ്പണിക്കാരുടെ തൊഴിൽ, ഡ്രൈ ലാട്രൈനുകളുടെ നിർമ്മാണം (നിരോധനം) നിയമം, 1993 എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. നിയമനിർമ്മാണം നടത്തിയിട്ടും സാമൂഹിക വിവേചനം പിന്നോക്ക ജാതിക്കാർക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ തുടർന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Democracy, Development, and Decentralization in India: Continuing Debates|last=Sengupta|first=Chandan|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1136198489|location=|pages=23}}&lt;/ref&gt; 
* ''സ്ഥിരീകരണ നടപടി:'' മുഖ്യധാരാ സമൂഹവുമായി പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളുടെ സംയോജനം ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗമായി ജോലികൾ അനുവദിക്കുന്നതിലും ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിലും നല്ല ചികിത്സ നൽകുക. സ്ഥിരീകരണ പ്രവർത്തനം റിസർവേഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 16 ഇപ്രകാരം പറയുന്നു: “പിന്നോക്ക വിഭാഗത്തിലുള്ള ഏതെങ്കിലും പൗരന്മാർക്ക് അനുകൂലമായി നിയമനങ്ങളോ തസ്തികകളോ സംവരണം ചെയ്യുന്നതിന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് ഈ ലേഖനത്തിൽ ഒന്നും സംസ്ഥാനത്തെ തടയില്ല, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ വേണ്ടത്ര പ്രാതിനിധ്യം ഇല്ലാത്ത സംസ്ഥാനത്തിന് കീഴിലുള്ള സേവനങ്ങൾ &quot;. സ്ഥിരീകരണ നടപടിയുടെ നിയമസാധുതയും മണ്ഡൽ കമ്മീഷനും സുപ്രീംകോടതി ശരിവച്ചു (സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത നടപടി തൊട്ടുകൂടാത്തവർക്ക് മാത്രമല്ല, മറ്റ് പിന്നോക്ക ജാതിക്കാർക്കും ബാധകമാണെന്ന് ശുപാർശ ചെയ്ത റിപ്പോർട്ട്). എന്നിരുന്നാലും, സ്ഥിരീകരണ നടപടികളിൽ നിന്നുള്ള സംവരണം അനുവദിച്ചത് സ്വകാര്യമേഖലയിലല്ല, പൊതുമേഖലയിലാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Concise History of Modern India|last=Metcalf|first=Barbara D.|last2=Metcalf|first2=Thomas R.|publisher=Cambridge|year=2012|isbn=978-1-107-67218-5|location=New York|pages=274}}&lt;/ref&gt; 
* ''വികസനം:'' പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗക്കാരും മറ്റ് സമുദായങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക അന്തരം കുറയ്ക്കുന്നതിന് വിഭവങ്ങളും ആനുകൂല്യങ്ങളും നൽകുക. ഹിദായത്തുല്ല നാഷണൽ ലോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി വഹിച്ച പ്രധാന ഭാഗം. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നിയമനിർമ്മാണം, കാരണം പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിൽ ഇരുപത്തിയേഴ് ശതമാനവും എസ്ടി കുടുംബങ്ങളിൽ മുപ്പത്തിയേഴ് ശതമാനവും ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴെയാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്, മറ്റ് വീടുകളിൽ വെറും പതിനൊന്ന് ശതമാനവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ. കൂടാതെ, പിന്നാക്ക ജാതിക്കാർ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ മറ്റ് ഗ്രൂപ്പുകളേക്കാൾ ദരിദ്രരായിരുന്നു, അവർക്ക് ഉയർന്ന രോഗാവസ്ഥയും മരണനിരക്കും അനുഭവപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Democracy, Development and Decentralization in India: Continuing Debates|last=Sengupta|first=Chandan|publisher=Routledge|year=2013|isbn=9781136198489|location=|pages=23}}&lt;/ref&gt; 

=== ദേശീയ കമ്മീഷനുകൾ ===
ഭരണഘടനയിലും മറ്റ് നിയമനിർമ്മാണത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിന്, ആർട്ടിക്കിൾ 338, 338 എ എന്നിവ പ്രകാരം ഭരണഘടന രണ്ട് നിയമപരമായ കമ്മീഷനുകൾ നൽകുന്നു: [[ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷൻ|പട്ടികജാതിക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ]], &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaenvironmentportal.org.in/organisation/national-commission-schedule-castes|title=National Commission for Schedule Castes|access-date=1 October 2017|website=Indiaenvironmentportal.org|archive-date=2013-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20130831022327/http://www.indiaenvironmentportal.org.in/organisation/national-commission-schedule-castes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പട്ടികവർഗക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indiacode.nic.in/coiweb/amend/amend89.htm|title=THE CONSTITUTION (EIGHTY-NINTH AMENDMENT) ACT, 2003|access-date=1 October 2017|website=Indiacode.nic.in}}&lt;/ref&gt; രണ്ട് കമ്മീഷനുകളുടെയും ചെയർപേഴ്‌സൺമാർ [[ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷന്റെ]] ''എക്സ് ഒഫീഷ്യോയിൽ'' ഇരിക്കുന്നു. 

=== ഭരണഘടനാ ചരിത്രം ===
യഥാർത്ഥ ഭരണഘടനയിൽ, ആർട്ടിക്കിൾ 338 ഒരു പ്രത്യേക ഉദ്യോഗസ്ഥന് (പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ കമ്മീഷണർ) പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാർക്കായി ഭരണഘടനാപരവും നിയമനിർമ്മാണപരവുമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നത് നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും [[രാഷ്ട്രപതി|പ്രസിഡന്റിന്]] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിനും ഉത്തരവാദികളാണ്. കമ്മീഷണറുടെ പതിനേഴ് പ്രാദേശിക ഓഫീസുകൾ രാജ്യത്തുടനീളം സ്ഥാപിച്ചു. 

ആർട്ടിക്കിൾ 338 മാറ്റിക്കൊണ്ട് ഭരണഘടനയുടെ 48-ാം ഭേദഗതിയിൽ കമ്മീഷണറെ മാറ്റി ഒരു കമ്മിറ്റി നിയമിക്കാൻ ഒരു മുൻകൈ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭേദഗതി ചർച്ചചെയ്യുമ്പോൾ, ക്ഷേമ മന്ത്രാലയം പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കായി കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചു (കമ്മീഷണറുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി) വിശാലമായ നയപരമായ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചും പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ വികസന നിലകളെക്കുറിച്ചും സർക്കാരിനെ ഉപദേശിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 1987 സെപ്റ്റംബറിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരിഷ്‌ക്കരിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഇത് ആർട്ടിക്കിൾ 342 ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 

1990-ൽ ആർട്ടിക്കിൾ 338, ''ഭരണഘടന (അറുപത്തിയഞ്ചാം ഭേദഗതി) ബില്ലിനൊപ്പം 1990'' ലെ ദേശീയ പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗ കമ്മീഷന് ഭേദഗതി വരുത്തി. &lt;ref name=&quot;cons&quot;&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf|title=Constitution of India as of 29 July 2008|access-date=13 April 2011|website=The Constitution Of India|publisher=Ministry of Law &amp;amp; Justice|archive-url=https://web.archive.org/web/20140909230437/http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf|archive-date=9 September 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പട്ടികജാതിക്കാർക്കും പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കുമുള്ള കമ്മീഷൻ രണ്ട് കമ്മീഷനുകളായി: [[ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷൻ|പട്ടികജാതികൾക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ]], പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ. ക്രിസ്ത്യാനിറ്റിയുടെയും ഇസ്‌ലാമിന്റെയും വ്യാപനം മൂലം മതപരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട ജാതി സമൂഹം ഇന്ത്യൻ സംവരണ നയപ്രകാരം ജാതികളായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ, ഈ സമൂഹങ്ങൾ സാധാരണയായി അവരുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റി സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഹിന്ദുക്കളായി കെട്ടിച്ചമയ്ക്കുകയും സംവരണ നഷ്ടം ഭയന്ന് ക്രിസ്തുമതം അല്ലെങ്കിൽ ഇസ്ലാം ആചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Community-status-lapses-on-conversion-rules-Madras-High-Court/article12088388.ece|title=Community status lapses on conversion, rules Madras High Court|access-date=1 October 2017|date=24 June 2013|website=Thehindu.com}}&lt;/ref&gt; 

== പ്രത്യേക ഘടക പദ്ധതി (പട്ടികജാതി ഉപ പദ്ധതി) ==
1979 ലെ പ്രത്യേക ഘടക പദ്ധതി-എസ്സി.പി (2006 മുതൽ പട്ടികജാതി ഉപ-പദ്ധതി (എസ്‌സി‌എസ്‌പി)) പട്ടികജാതിക്കാരുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ വികസനത്തിനും അവരുടെ തൊഴിൽ, ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഒരു ആസൂത്രണ പ്രക്രിയ നിർബന്ധമാക്കി. പൊതുമേഖലയിൽ നിന്ന് പട്ടികജാതിക്കാർക്ക് ലക്ഷ്യമിട്ട സാമ്പത്തിക, ഭ physical തിക നേട്ടങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ഇത് ഒരു കുട തന്ത്രമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.planningcommission.nic.in/plans/stateplan/scp%26tsp/noteguidelinesFor.doc|title=Wayback Machine|access-date=1 October 2017|date=26 February 2009|website=Web.archive.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226071402/http://www.planningcommission.nic.in/plans/stateplan/scp%26tsp/noteguidelinesFor.doc|archive-date=26 February 2009|dead-url=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; ദേശീയ പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുടെ ആനുപാതികമായെങ്കിലും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും (യുടി) വാർഷിക പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഫണ്ടുകളും അനുബന്ധ ആനുകൂല്യങ്ങളും ഇത് നേടി. ഇരുപത്തിയേഴ് സംസ്ഥാനങ്ങളും പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുള്ള യു.ടികളും പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നു. 2001 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ 16.66 [[കോടി]] (മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ 16.23%) ആണെങ്കിലും, എസ്‌സി‌എസ്‌പി വഴി അനുവദിച്ച തുക ആനുപാതിക ജനസംഖ്യയേക്കാൾ കുറവാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Mannewar: A Tribal Community in India|last=Bone|first=Omprakash S.|publisher=Notion Press|year=2015|isbn=978-9352063444|location=|pages=}}&lt;/ref&gt; ഭൂപരിഷ്കരണം, കുടിയേറ്റം ( കേരള ഗൾഫ് പ്രവാസികൾ ), വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണം എന്നിവ കാരണം [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പട്ടികജാതിക്കാരുടെ ഫലഭൂയിഷ്ഠത വളരെ കുറയുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pure.iiasa.ac.at/7495/|title=A paradox within a paradox: Scheduled caste fertility in Kerala|access-date=1 October 2017|last=S.|first=Pallikadavath,|last2=C.|first2=Wilson,|date=1 July 2005|website=Pure.iiasa.ac.at}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==

=== സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+'''2011 സെൻസസ് പ്രകാരം പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ''' 
!സംസ്ഥാനം
!ജനസംഖ്യ
!പട്ടികജാതി (%)
!പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ
|-
|'''ഇന്ത്യ'''
|'''1,210,854,977'''
|'''16.63'''
|'''201,378,086'''
|-
|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്
|84,580,777
|16.41
|13,878,078
|-
|അരുണാചൽ പ്രദേശ്
|1,383,727
|0.00
|0
|-
|അസം
|31,205,576
|7.15
|2,231,321
|-
|ബീഹാർ
|104,099,452
|15.91
|16,567,325
|-
|ഛത്തീസ്ഗഡ്
|25,545,198
|12.82
|3,274,269
|-
|ഗോവ
|1,458,545
|1.74
|25,449
|-
|ഗുജറാത്ത്
|60,439,692
|6.74
|4,074,447
|-
|ഹരിയാന
|25,351,462
|20.17
|5,113,615
|-
|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
|6,864,602
|25.19
|1,729,252
|-
|ജമ്മു &amp; കാശ്മീർ
|12,541,302
|7.38
|924,991
|-
|ജാർഖണ്ഡ്
|32,988,134
|12.08
|3,985,644
|-
|കർണാടക
|61,095,297
|17.15
|10,474,992
|-
|കേരളം
|33,406,061
|9.10
|3,039,573
|-
|മധ്യപ്രദേശ്
|72,626,809
|15.62
|11,342,320
|-
|മഹാരാഷ്ട്ര
|112,374,333
|11.81
|13,275,898
|-
|മണിപ്പൂർ
|2,570,390
|3.78
|97,042
|-
|മേഘാലയ
|2,966,889
|0.58
|17,355
|-
|മിസോറാം
|1,097,206
|0.11
|1,218
|-
|നാഗാലാൻഡ്
|1,978,502
|0.00
|0
|-
|ഒഡീഷ
|41,974,218
|17.13
|7,190,184
|-
|പഞ്ചാബ്
|27,743,338
|31.94
|8,860,179
|-
|രാജസ്ഥാൻ
|68,548,437
|17.83
|12,221,593
|-
|സിക്കിം
|610,577
|4.63
|28,275
|-
|തമിഴ്നാട്
|72,147,030
|20.01
|14,438,445
|-
|ത്രിപുര
|3,673,917
|17.83
|654,918
|-
|ഉത്തർപ്രദേശ്
|199,812,341
|20.70
|41,357,608
|-
|ഉത്തരാഖണ്ഡ്
|10,086,292
|18.76
|1,892,516
|-
|പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|91,276,115
|23.51
|21,463,270
|}

=== സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള പട്ടികവർഗ ജനസംഖ്യ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+'''2011 സെൻസസ് പ്രകാരം പട്ടികവർഗ്ഗ ജനസംഖ്യ'''
!സംസ്ഥാനം
!ജനസംഖ്യ
!പട്ടികവർഗ്ഗം (%)
!പട്ടികവർഗ്ഗ ജനസംഖ്യ
|-
|'''ഇന്ത്യ'''
|'''1,210,854,977'''
|'''8.61'''
|'''104,254,613'''
|-
|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്
|84,580,777
|7.00
|5,920,654
|-
|അരുണാചൽ പ്രദേശ്
|1,383,727
|68.79
|951,865
|-
|അസം
|31,205,576
|12.45
|3,885,094
|-
|ബീഹാർ
|104,099,452
|1.28
|1,332,472
|-
|ഛത്തീസ്ഗഡ്
|25,545,198
|30.62
|7,821,939
|-
|ഗോവ
|1,458,545
|10.21
|148,917
|-
|ഗുജറാത്ത്
|60,439,692
|14.75
|8,914,854
|-
|ഹരിയാന
|25,351,462
|0.00
|0
|-
|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
|6,864,602
|5.71
|391,968
|-
|ജമ്മു &amp; കാശ്മീർ
|12,541,302
|11.90
|1,492,414
|-
|ജാർഖണ്ഡ്
|32,988,134
|26.21
|8,646,189
|-
|കർണാടക
|61,095,297
|6.95
|4,246,123
|-
|കേരളം
|33,406,061
|1.45
|484,387
|-
|മധ്യപ്രദേശ്
|72,626,809
|21.09
|15,316,994
|-
|മഹാരാഷ്ട്ര
|112,374,333
|9.35
|10,507,000
|-
|മണിപ്പൂർ
|2,570,390
|35.14
|903,235
|-
|മേഘാലയ
|2,966,889
|86.15
|2,555,974
|-
|മിസോറാം
|1,097,206
|94.44
|1,036,201
|-
|നാഗാലാൻഡ്
|1,978,502
|86.46
|1,710,612
|-
|ഒഡീഷ
|41,974,218
|22.85
|9,591,108
|-
|പഞ്ചാബ്
|27,743,338
|0.00
|0
|-
|രാജസ്ഥാൻ
|68,548,437
|13.48
|9,240,329
|-
|സിക്കിം
|610,577
|33.72
|205,886
|-
|തമിഴ്നാട്
|72,147,030
|1.10
|793,617
|-
|ത്രിപുര
|3,673,917
|31.76
|1,166,836
|-
|ഉത്തർപ്രദേശ്
|199,812,341
|0.57
|1,138,930
|-
|ഉത്തരാഖണ്ഡ്
|10,086,292
|2.90
|292,502
|-
|പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|91,276,115
|5.80
|5,294,014
|}

== ഇതും കാണുക ==

* [[ഇന്ത്യയിലെ പട്ടികവർഗ്ഗക്കാരുടെ പട്ടിക]]
* ഫോർവേഡ് ജാതി 
* മറ്റ് പിന്നോക്ക വിഭാഗങ്ങൾ 
* [[സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ജാതി സെൻസസ്|സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ജാതി സെൻസസ് 2011]]

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==

* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1Z2E1q1JLVsC&amp;pg=PA50|title=Sociology and Social Anthropology in India|last=Srivastava|first=Vinay Kumar|last2=Chaudhury|first2=Sukant K.|publisher=Indian Council of Social Science Research/Pearson Education India|year=2009|isbn=9788131720349|editor-last=Atal|editor-first=Yogesh|chapter=Anthropological Studies of Indian Tribes}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.tribal.nic.in ഗോത്രകാര്യ മന്ത്രാലയം] 
* [https://web.archive.org/web/20100605042409/http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/scst_main.html 2001 ലെ സെൻസസ് - വ്യക്തിഗത പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ പട്ടികകൾ] 
* [http://www.dicci.org/index.html ദലിത് ഇന്ത്യൻ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് &amp; ഇൻഡസ്ട്രി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161030112619/http://dicci.org/index.html |date=2016-10-30 }} 
* [http://www.ajjaks.com/ എസ്‌സി, എസ്ടി സർക്കാർ ജീവനക്കാർക്കുള്ള ഓർഗനൈസേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630051443/http://www.ajjaks.com/ |date=2017-06-30 }} 
* [http://www.censusindia.gov.in/2011census/maps/maps2011.html അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് അറ്റ്ലസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ - 2011] 
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:ദളിതർ]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>a0ag717zzzwfyugp563dm3co5550xgs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676359</id>
      <parentid>4676358</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:18:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43614" sha1="27ldorvmlxepbf7yyblne76db9tim2p" xml:space="preserve">{{prettyurl|Scheduled Castes and Scheduled Tribes}}
[[പ്രമാണം:2011_Census_Scheduled_Caste_caste_distribution_map_India_by_state_and_union_territory.svg|ലഘുചിത്രം|406x406ബിന്ദു| A2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് സംസ്ഥാന, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പട്ടികജാതി വിതരണ ഭൂപടം ഇന്ത്യയിൽ.  [[പഞ്ചാബ്, ഇന്ത്യ|പഞ്ചാബിലെ]] ജനസംഖ്യയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശതമാനം പട്ടികജാതി (32%) ആണ്, അതേസമയം ഇന്ത്യയിലെ ദ്വീപ് പ്രദേശങ്ങളും മൂന്ന് വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും 0% ആണ്.  ]]
[[പ്രമാണം:2011_Census_Scheduled_Tribes_distribution_map_India_by_state_and_union_territory.svg|ലഘുചിത്രം|397x397ബിന്ദു| 2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് സംസ്ഥാന, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ പട്ടികവർഗ്ഗ വിതരണ ഭൂപടം.  [[മിസോറം|മിസോറാമും]] [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപും]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യ എസ്ടി (~ 95%) ആണ്, പഞ്ചാബിലും [[ഹരിയാണ|ഹരിയാനയിലും]] 0%.  ]]
'''പട്ടികജാതി''' &lt;ref name=&quot;List of SC&quot;&gt;{{Cite web|url=http://socialjustice.nic.in/sclist.php|title=Scheduled Caste Welfare – List of Scheduled Castes|access-date=16 August 2012|publisher=Ministry of Social Justice and Empowerment|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913050030/http://socialjustice.nic.in/sclist.php|archive-date=13 September 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ( '''എസ് സി''' ), '''പട്ടികവർഗ്ഗ''' ( '''എസ്ടി''' ) എന്നിവ ഇന്ത്യയിലെ ചരിത്രപരമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവരുടെ ഔദ്യോഗികമായി നിയുക്ത ഗ്രൂപ്പുകളാണ്. ഈ നിബന്ധനകൾ‌ [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ‌ ഭരണഘടനയിൽ‌]] അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു കൂടാതെ ഗ്രൂപ്പുകളെ ഒന്നോ അല്ലെങ്കിൽ‌ മറ്റൊരു വിഭാഗത്തിലോ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ]] ഭൂരിഭാഗം കാലവും അവരെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങൾ എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. 

ആധുനിക സാഹിത്യത്തിൽ, ''പട്ടികജാതിക്കാരെ'' ചിലപ്പോൾ &quot;[[ദളിതർ|ദലിത്&quot;]] എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്, ഇതിനർത്ഥം [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] &quot;തകർന്ന / ചിതറിക്കിടക്കുന്ന&quot; എന്നാണ്, [[ബാബസാഹിബ് അംബേദ്കർ|ബി ആർ അംബേദ്കർ]] (1891–1956), (സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, പരിഷ്കർത്താവ്, [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ]] പിതാവ്,  സ്വാതന്ത്ര്യസമരക്കാലത്ത ദലിത് നേതാവ്, സ്വയം ഒരു ദലിത്.) പട്ടികജാതിക്കാരെ മഹാത്മാ ഗാന്ധി &quot;ഹരിജൻ&quot; എന്ന് വിളിച്ചെങ്കിലും അംബേദ്‌കർ അടക്കമുള്ള ചില  പട്ടികജാതി നേതാക്കൾ ആ പദത്തെ തിരസ്കരിക്കുക ഉണ്ടായി. 

2018 സെപ്റ്റംബറിൽ സർക്കാർ &quot;എല്ലാ സ്വകാര്യ സാറ്റലൈറ്റ് ചാനലുകൾക്കും ഒരു ഭരണഘടനാപരമായി സാധുത ഇല്ലാത്ത പദം ആയതിനാൽ പട്ടികജാതിക്കാരെ  &quot;ദലിത് &quot; എന്ന നാമകരണം ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഒരു ഉപദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ജനകീയ ഉപയോഗത്തിൽ &quot;ദലിത്&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നുള്ള മാറ്റത്തിനെതിരെ ചില അവകാശ ഗ്രൂപ്പുകളും ബുദ്ധിജീവികളും രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട് &quot; . &lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/india/union-minister-stick-to-sc-avoid-the-term-dalit/articleshow/65678197.cms Union minister: Stick to SC, avoid the term 'Dalit'] &quot;Union social justice minister Thawarchand Gehlot said media should stick to the constitutional term “Scheduled Castes” while referring to Dalits as there are objections to the term to the term “Dalit” - backing the government order which has significant sections of scheduled caste civil society up in arms.&quot; Times of India Sep 5, 2018.&lt;/ref&gt; 

2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയിൽ 9.1% ആളുകൾ പട്ടിക ജാതിക്കാരും, 1.45% ആളുകൾ പട്ടിക വർഗ്ഗവുമായിരുന്നു. പട്ടികജാതിക്കാരും പട്ടികവർഗക്കാരും യഥാക്രമം 16.6%, 8.6% എന്നിങ്ങനെയാണ് ഇന്ത്യയിലെ ജനസംഖ്യയിൽ ( [[ഇന്ത്യയിലെ പതിനഞ്ചാം കാനേഷുമാരി|2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച്]] ). &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/hlo/pca/pca_pdf/PCA-CRC-0000.pdf|title=2011 Census Primary Census Abstract|access-date=1 October 2017|website=Censusindia.gov.in}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;CensusDalit&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Half-of-Indias-dalit-population-lives-in-4-states/articleshow/19827757.cms|title=Half of India's dalit population lives in 4 states|access-date=1 October 2017|website=Timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt; ''ഭരണഘടന (പട്ടികജാതി) ഓർഡർ, 1950'' ലിസ്റ്റുകൾ 1,108 [[ഇന്ത്യയിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം|ജാതിക്കാർ]] 29 കുറുകെ [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ ലെ, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|title=Text of the ''Constitution (Scheduled Castes) Order, 1950'', as amended|access-date=1 October 2017|website=Lawmin.nic.in|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619082941/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ഭരണഘടന (പട്ടിക വർഗ്ഗ) ഓർഡർ, 1950'' ലെ ലിസ്റ്റുകൾ ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ 22 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി 744 ഗോത്രങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|title=Text of the ''Constitution (Scheduled Tribes) Order, 1950'', as amended|access-date=1 October 2017|website=Lawmin.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920212634/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|archive-date=20 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം, പട്ടികജാതിക്കാർക്കും പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കും രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പുനൽകി [[സംവരണം ഇന്ത്യയിൽ|സംവരണ പദവി]] നൽകി. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളോട് നല്ല വിവേചനത്തിന്റെ പൊതുതത്ത്വങ്ങൾ ഭരണഘടന പ്രതിപാദിക്കുന്നു. 
[[പ്രമാണം:Percent of scheduled tribes in India-tehsils-census 2011.svg|ലഘുചിത്രം|Percent of scheduled tribes in India by tehsils by census 2011]]

== ചരിത്രം ==
ആധുനിക പട്ടികജാതിക്കാർക്ക് താഴ്ന്ന ജാതികളുടെ പരിണാമം സങ്കീർണ്ണമാണ്. ഇന്ത്യൻ വർണ്ണ അല്ലെങ്കിൽ ജാതിവ്യവസ്ഥ അനുസരിച്ച് ഈ ആളുകളെ ശൂദ്രൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ വർഗ്ഗങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണമെന്ന നിലയിൽ [[ഇന്ത്യയിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം|ജാതിവ്യവസ്ഥ]] ഏകദേശം 3,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്, മുഗൾ സാമ്രാജ്യവും ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജവംശങ്ങളും ഭരണവർഗങ്ങളും സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cambridge.org/core/books/caste-society-and-politics-in-india-from-the-eighteenth-century-to-the-modern-age/097D56E007498073B691A17EC3441FEB|title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age by Susan Bayly|access-date=2019-04-06|last=Bayly|first=Susan|date=July 1999|website=Cambridge Core}}&lt;/ref&gt; [[ചാതുർവർണ്ണ്യം|വർണ്ണവ്യവസ്ഥയുടെ]] ഹിന്ദു ആശയം ചരിത്രപരമായി ജാതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സാമൂഹിക ക്ലാസുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി.  ആധുനിക പട്ടികജാതിക്കാരായ ചില താഴ്ന്ന ജാതി വിഭാഗങ്ങളെ&quot; [https://www.britannica.com/topic/untouchable മുമ്പ് തൊട്ടുകൂടാത്തവർ] &quot; എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന  ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലെ ജാതികളും പട്ടികവർഗക്കാരും ഉൾപ്പെടുന്ന വിഭാഗത്തെ സാമൂഹ്യ ശ്രേണിയുടെ വർണ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പുറത്ത് പരിഗണിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/civil-rights|title=Civil rights {{!}} society|access-date=2019-04-06|website=Encyclopedia Britannica}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiasociety.org/education/jati-caste-system-india|title=Jati: The Caste System in India|access-date=2019-04-06|website=Asia Society}}&lt;/ref&gt; . &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Legacy of Muslim Rule in India|url=https://archive.org/details/legacy-of-muslim-rule-in-india-k.-s.-lal|last=Lal|first=Kishori Saran|chapter=Chapter 7 Lower Classes and Unmitigated Exploitation}}&lt;/ref&gt; 

1850 കൾ മുതൽ ഈ സമുദായങ്ങളെ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കൊപ്പം അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട  ക്ലാസുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികൾ]] ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള സ്വയംഭരണത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ വിലയിരുത്തി. മോർലി-മിന്റോ പരിഷ്കരണ റിപ്പോർട്ട്, മൊണ്ടാഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് പരിഷ്കരണ റിപ്പോർട്ട്, [[സൈമൺ കമ്മീഷൻ]] എന്നിവ ഈ സന്ദർഭത്തിൽ നിരവധി സംരംഭങ്ങളായിരുന്നു. പ്രൊവിൻഷ്യൽ, സെൻട്രൽ നിയമസഭകളിലെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളുടെ  പ്രാതിനിധ്യത്തിനായി സീറ്റുകൾ നീക്കിവയ്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു നിർദ്ദിഷ്ട പരിഷ്കാരങ്ങളിൽ ഉയർന്ന മത്സരം. 

ഇന്ത്യൻ പ്രവിശ്യകൾക്ക് കൂടുതൽ സ്വയംഭരണം നൽകാനും ദേശീയ ഫെഡറൽ ഘടന രൂപീകരിക്കാനും രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത 1935 ൽ പാർലമെന്റ് [[ഗവൺമെൻറ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്ട്, 1935|ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് ആക്റ്റ് 1935]] പാസാക്കി. 1937 ൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്ന ഈ നിയമത്തിൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവർക്കുള്ള സീറ്റുകളുടെ സംവരണം ഉൾപ്പെടുത്തി. ഈ നിയമം &quot;പട്ടികജാതിക്കാർ&quot; എന്ന പദം അവതരിപ്പിച്ചു, ഗ്രൂപ്പിനെ &quot;അത്തരം ജാതികൾ, ജാതികൾക്കുള്ളിലെ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ ഭാഗങ്ങൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്ക് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു&quot; കൗൺസിലിൽ മുമ്പ് 'ഡിപ്രസ്ഡ് ക്ലാസുകൾ' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന വ്യക്തികളുടെ ക്ലാസുകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ, കൗൺസിലിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകാം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/stdy_scmnty.pdf|title=Scheduled Communities: A social Development profile of SC/ST's (Bihar, Jharkhand &amp;amp; W.B)|access-date=1 October 2017|website=Planningcommission.nic.in|format=PDF|archive-date=2019-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020195415/http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/stdy_scmnty.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഈ വിവേചനാധികാര നിർവചനം ''1936 ലെ ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റ് (പട്ടികജാതി) ഉത്തരവിൽ'' വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്, അതിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിലുള്ള പ്രവിശ്യകളിലുടനീളം ജാതികളുടെ പട്ടിക (അല്ലെങ്കിൽ ഷെഡ്യൂൾ) അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. 

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി പട്ടികജാതി-ഗോത്രങ്ങളുടെ നിലവിലുള്ള നിർവചനം തുടർന്നു, (341, 342 ആർട്ടിക്കിളുകൾ വഴി) ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡന്റിനും സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഗവർണർമാർക്കും ജാതികളുടെയും ഗോത്രങ്ങളുടെയും ഒരു സമ്പൂർണ്ണ ലിസ്റ്റിംഗ് സമാഹരിക്കാനുള്ള ഉത്തരവ് നൽകി (അത് എഡിറ്റുചെയ്യാനുള്ള അധികാരത്തോടെ) പിന്നീട്, ആവശ്യാനുസരണം). ''ഭരണഘടന (പട്ടികജാതി) ഉത്തരവ്, 1950'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|title=THE CONSTITUTION (SCHEDULED CASTES) ORDER, 1950|website=lawmin.nic.in|access-date=2019-08-26|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619082941/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, ''ഭരണഘടന (പട്ടികവർഗ) ഉത്തരവ്,'' യഥാക്രമം ''1950'', &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|title=1. THE CONSTITUTION (SCHEDULED TRIBES)|website=lawmin.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920212634/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|archive-date=20 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നീ രണ്ട് ഉത്തരവുകളിലൂടെയാണ് ജാതികളുടെയും ഗോത്രങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണമായ പട്ടിക തയ്യാറാക്കിയത്. ഭരണഘടനയുടെ കരട് സമിതിയുടെ ചെയർമാനായി [[ബാബസാഹിബ് അംബേദ്കർ|ബി ആർ അംബേദ്കറെ]] നിയമിച്ചതിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യയെ ഉൾപ്പെടുത്താനുള്ള സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ അന്വേഷണം. അംബേദ്കർ ഒരു പട്ടികജാതി ഭരണഘടനാ അഭിഭാഷകനായിരുന്നു, താഴ്ന്ന വിഭാഗത്തിലെ അംഗമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Concise History of Modern India|last=Metcalf|first=Barbara D.|last2=Metcalf|first2=Thomas R.|publisher=Cambridge|year=2012|isbn=978-1-107-67218-5|location=New York|pages=232}}&lt;/ref&gt; 

== പട്ടികജാതിക്കാരുടെയും പട്ടികവർഗക്കാരുടെയും സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള സർക്കാർ സംരംഭം ==
പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഭരണഘടന ത്രിമുഖ തന്ത്രം നൽകുന്നു &lt;ref&gt;[http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070508052156/http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf|date=2007-05-08}} {{Dlw|url=https://web.archive.org/web/20070508052156/http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf}}&lt;/ref&gt; : 

* ''സംരക്ഷണ ക്രമീകരണങ്ങൾ:'' സമത്വം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും ലംഘനങ്ങൾക്ക് ശിക്ഷാനടപടികൾ നൽകുന്നതിനും അസമത്വം നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥാപിത രീതികൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനും ആവശ്യമായ നടപടികൾ. ഭരണഘടനയിലെ വ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് നിരവധി നിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കി. അത്തരം നിയമങ്ങളുടെ ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ദ അൺടച്ചബിലിറ്റി പ്രാക്ടീസ് ആക്റ്റ്, 1955, പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ (അതിക്രമങ്ങൾ തടയൽ) നിയമം, 1989, മാനുവൽ തോട്ടിപ്പണിക്കാരുടെ തൊഴിൽ, ഡ്രൈ ലാട്രൈനുകളുടെ നിർമ്മാണം (നിരോധനം) നിയമം, 1993 എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. നിയമനിർമ്മാണം നടത്തിയിട്ടും സാമൂഹിക വിവേചനം പിന്നോക്ക ജാതിക്കാർക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ തുടർന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Democracy, Development, and Decentralization in India: Continuing Debates|last=Sengupta|first=Chandan|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1136198489|location=|pages=23}}&lt;/ref&gt; 
* ''സ്ഥിരീകരണ നടപടി:'' മുഖ്യധാരാ സമൂഹവുമായി പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളുടെ സംയോജനം ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗമായി ജോലികൾ അനുവദിക്കുന്നതിലും ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിലും നല്ല ചികിത്സ നൽകുക. സ്ഥിരീകരണ പ്രവർത്തനം റിസർവേഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 16 ഇപ്രകാരം പറയുന്നു: “പിന്നോക്ക വിഭാഗത്തിലുള്ള ഏതെങ്കിലും പൗരന്മാർക്ക് അനുകൂലമായി നിയമനങ്ങളോ തസ്തികകളോ സംവരണം ചെയ്യുന്നതിന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് ഈ ലേഖനത്തിൽ ഒന്നും സംസ്ഥാനത്തെ തടയില്ല, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ വേണ്ടത്ര പ്രാതിനിധ്യം ഇല്ലാത്ത സംസ്ഥാനത്തിന് കീഴിലുള്ള സേവനങ്ങൾ &quot;. സ്ഥിരീകരണ നടപടിയുടെ നിയമസാധുതയും മണ്ഡൽ കമ്മീഷനും സുപ്രീംകോടതി ശരിവച്ചു (സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത നടപടി തൊട്ടുകൂടാത്തവർക്ക് മാത്രമല്ല, മറ്റ് പിന്നോക്ക ജാതിക്കാർക്കും ബാധകമാണെന്ന് ശുപാർശ ചെയ്ത റിപ്പോർട്ട്). എന്നിരുന്നാലും, സ്ഥിരീകരണ നടപടികളിൽ നിന്നുള്ള സംവരണം അനുവദിച്ചത് സ്വകാര്യമേഖലയിലല്ല, പൊതുമേഖലയിലാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Concise History of Modern India|last=Metcalf|first=Barbara D.|last2=Metcalf|first2=Thomas R.|publisher=Cambridge|year=2012|isbn=978-1-107-67218-5|location=New York|pages=274}}&lt;/ref&gt; 
* ''വികസനം:'' പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗക്കാരും മറ്റ് സമുദായങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക അന്തരം കുറയ്ക്കുന്നതിന് വിഭവങ്ങളും ആനുകൂല്യങ്ങളും നൽകുക. ഹിദായത്തുല്ല നാഷണൽ ലോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി വഹിച്ച പ്രധാന ഭാഗം. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നിയമനിർമ്മാണം, കാരണം പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിൽ ഇരുപത്തിയേഴ് ശതമാനവും എസ്ടി കുടുംബങ്ങളിൽ മുപ്പത്തിയേഴ് ശതമാനവും ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴെയാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്, മറ്റ് വീടുകളിൽ വെറും പതിനൊന്ന് ശതമാനവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ. കൂടാതെ, പിന്നാക്ക ജാതിക്കാർ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ മറ്റ് ഗ്രൂപ്പുകളേക്കാൾ ദരിദ്രരായിരുന്നു, അവർക്ക് ഉയർന്ന രോഗാവസ്ഥയും മരണനിരക്കും അനുഭവപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Democracy, Development and Decentralization in India: Continuing Debates|last=Sengupta|first=Chandan|publisher=Routledge|year=2013|isbn=9781136198489|location=|pages=23}}&lt;/ref&gt; 

=== ദേശീയ കമ്മീഷനുകൾ ===
ഭരണഘടനയിലും മറ്റ് നിയമനിർമ്മാണത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിന്, ആർട്ടിക്കിൾ 338, 338 എ എന്നിവ പ്രകാരം ഭരണഘടന രണ്ട് നിയമപരമായ കമ്മീഷനുകൾ നൽകുന്നു: [[ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷൻ|പട്ടികജാതിക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ]], &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaenvironmentportal.org.in/organisation/national-commission-schedule-castes|title=National Commission for Schedule Castes|access-date=1 October 2017|website=Indiaenvironmentportal.org|archive-date=2013-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20130831022327/http://www.indiaenvironmentportal.org.in/organisation/national-commission-schedule-castes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പട്ടികവർഗക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indiacode.nic.in/coiweb/amend/amend89.htm|title=THE CONSTITUTION (EIGHTY-NINTH AMENDMENT) ACT, 2003|access-date=1 October 2017|website=Indiacode.nic.in}}&lt;/ref&gt; രണ്ട് കമ്മീഷനുകളുടെയും ചെയർപേഴ്‌സൺമാർ [[ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷന്റെ]] ''എക്സ് ഒഫീഷ്യോയിൽ'' ഇരിക്കുന്നു. 

=== ഭരണഘടനാ ചരിത്രം ===
യഥാർത്ഥ ഭരണഘടനയിൽ, ആർട്ടിക്കിൾ 338 ഒരു പ്രത്യേക ഉദ്യോഗസ്ഥന് (പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ കമ്മീഷണർ) പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാർക്കായി ഭരണഘടനാപരവും നിയമനിർമ്മാണപരവുമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നത് നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും [[രാഷ്ട്രപതി|പ്രസിഡന്റിന്]] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിനും ഉത്തരവാദികളാണ്. കമ്മീഷണറുടെ പതിനേഴ് പ്രാദേശിക ഓഫീസുകൾ രാജ്യത്തുടനീളം സ്ഥാപിച്ചു. 

ആർട്ടിക്കിൾ 338 മാറ്റിക്കൊണ്ട് ഭരണഘടനയുടെ 48-ാം ഭേദഗതിയിൽ കമ്മീഷണറെ മാറ്റി ഒരു കമ്മിറ്റി നിയമിക്കാൻ ഒരു മുൻകൈ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭേദഗതി ചർച്ചചെയ്യുമ്പോൾ, ക്ഷേമ മന്ത്രാലയം പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കായി കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചു (കമ്മീഷണറുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി) വിശാലമായ നയപരമായ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചും പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ വികസന നിലകളെക്കുറിച്ചും സർക്കാരിനെ ഉപദേശിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 1987 സെപ്റ്റംബറിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരിഷ്‌ക്കരിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഇത് ആർട്ടിക്കിൾ 342 ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 

1990-ൽ ആർട്ടിക്കിൾ 338, ''ഭരണഘടന (അറുപത്തിയഞ്ചാം ഭേദഗതി) ബില്ലിനൊപ്പം 1990'' ലെ ദേശീയ പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗ കമ്മീഷന് ഭേദഗതി വരുത്തി. &lt;ref name=&quot;cons&quot;&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf|title=Constitution of India as of 29 July 2008|access-date=13 April 2011|website=The Constitution Of India|publisher=Ministry of Law &amp;amp; Justice|archive-url=https://web.archive.org/web/20140909230437/http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf|archive-date=9 September 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പട്ടികജാതിക്കാർക്കും പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കുമുള്ള കമ്മീഷൻ രണ്ട് കമ്മീഷനുകളായി: [[ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷൻ|പട്ടികജാതികൾക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ]], പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ. ക്രിസ്ത്യാനിറ്റിയുടെയും ഇസ്‌ലാമിന്റെയും വ്യാപനം മൂലം മതപരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട ജാതി സമൂഹം ഇന്ത്യൻ സംവരണ നയപ്രകാരം ജാതികളായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ, ഈ സമൂഹങ്ങൾ സാധാരണയായി അവരുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റി സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഹിന്ദുക്കളായി കെട്ടിച്ചമയ്ക്കുകയും സംവരണ നഷ്ടം ഭയന്ന് ക്രിസ്തുമതം അല്ലെങ്കിൽ ഇസ്ലാം ആചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Community-status-lapses-on-conversion-rules-Madras-High-Court/article12088388.ece|title=Community status lapses on conversion, rules Madras High Court|access-date=1 October 2017|date=24 June 2013|website=Thehindu.com}}&lt;/ref&gt; 

== പ്രത്യേക ഘടക പദ്ധതി (പട്ടികജാതി ഉപ പദ്ധതി) ==
1979 ലെ പ്രത്യേക ഘടക പദ്ധതി-എസ്സി.പി (2006 മുതൽ പട്ടികജാതി ഉപ-പദ്ധതി (എസ്‌സി‌എസ്‌പി)) പട്ടികജാതിക്കാരുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ വികസനത്തിനും അവരുടെ തൊഴിൽ, ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഒരു ആസൂത്രണ പ്രക്രിയ നിർബന്ധമാക്കി. പൊതുമേഖലയിൽ നിന്ന് പട്ടികജാതിക്കാർക്ക് ലക്ഷ്യമിട്ട സാമ്പത്തിക, ഭ physical തിക നേട്ടങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ഇത് ഒരു കുട തന്ത്രമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.planningcommission.nic.in/plans/stateplan/scp%26tsp/noteguidelinesFor.doc|title=Wayback Machine|access-date=1 October 2017|date=26 February 2009|website=Web.archive.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226071402/http://www.planningcommission.nic.in/plans/stateplan/scp%26tsp/noteguidelinesFor.doc|archive-date=26 February 2009|dead-url=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; ദേശീയ പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുടെ ആനുപാതികമായെങ്കിലും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും (യുടി) വാർഷിക പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഫണ്ടുകളും അനുബന്ധ ആനുകൂല്യങ്ങളും ഇത് നേടി. ഇരുപത്തിയേഴ് സംസ്ഥാനങ്ങളും പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുള്ള യു.ടികളും പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നു. 2001 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ 16.66 [[കോടി]] (മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ 16.23%) ആണെങ്കിലും, എസ്‌സി‌എസ്‌പി വഴി അനുവദിച്ച തുക ആനുപാതിക ജനസംഖ്യയേക്കാൾ കുറവാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Mannewar: A Tribal Community in India|last=Bone|first=Omprakash S.|publisher=Notion Press|year=2015|isbn=978-9352063444|location=|pages=}}&lt;/ref&gt; ഭൂപരിഷ്കരണം, കുടിയേറ്റം ( കേരള ഗൾഫ് പ്രവാസികൾ ), വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണം എന്നിവ കാരണം [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പട്ടികജാതിക്കാരുടെ ഫലഭൂയിഷ്ഠത വളരെ കുറയുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pure.iiasa.ac.at/7495/|title=A paradox within a paradox: Scheduled caste fertility in Kerala|access-date=1 October 2017|last=S.|first=Pallikadavath,|last2=C.|first2=Wilson,|date=1 July 2005|website=Pure.iiasa.ac.at}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==

=== സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+'''2011 സെൻസസ് പ്രകാരം പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ''' 
!സംസ്ഥാനം
!ജനസംഖ്യ
!പട്ടികജാതി (%)
!പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ
|-
|'''ഇന്ത്യ'''
|'''1,210,854,977'''
|'''16.63'''
|'''201,378,086'''
|-
|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്
|84,580,777
|16.41
|13,878,078
|-
|അരുണാചൽ പ്രദേശ്
|1,383,727
|0.00
|0
|-
|അസം
|31,205,576
|7.15
|2,231,321
|-
|ബീഹാർ
|104,099,452
|15.91
|16,567,325
|-
|ഛത്തീസ്ഗഡ്
|25,545,198
|12.82
|3,274,269
|-
|ഗോവ
|1,458,545
|1.74
|25,449
|-
|ഗുജറാത്ത്
|60,439,692
|6.74
|4,074,447
|-
|ഹരിയാന
|25,351,462
|20.17
|5,113,615
|-
|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
|6,864,602
|25.19
|1,729,252
|-
|ജമ്മു &amp; കാശ്മീർ
|12,541,302
|7.38
|924,991
|-
|ജാർഖണ്ഡ്
|32,988,134
|12.08
|3,985,644
|-
|കർണാടക
|61,095,297
|17.15
|10,474,992
|-
|കേരളം
|33,406,061
|9.10
|3,039,573
|-
|മധ്യപ്രദേശ്
|72,626,809
|15.62
|11,342,320
|-
|മഹാരാഷ്ട്ര
|112,374,333
|11.81
|13,275,898
|-
|മണിപ്പൂർ
|2,570,390
|3.78
|97,042
|-
|മേഘാലയ
|2,966,889
|0.58
|17,355
|-
|മിസോറാം
|1,097,206
|0.11
|1,218
|-
|നാഗാലാൻഡ്
|1,978,502
|0.00
|0
|-
|ഒഡീഷ
|41,974,218
|17.13
|7,190,184
|-
|പഞ്ചാബ്
|27,743,338
|31.94
|8,860,179
|-
|രാജസ്ഥാൻ
|68,548,437
|17.83
|12,221,593
|-
|സിക്കിം
|610,577
|4.63
|28,275
|-
|തമിഴ്നാട്
|72,147,030
|20.01
|14,438,445
|-
|ത്രിപുര
|3,673,917
|17.83
|654,918
|-
|ഉത്തർപ്രദേശ്
|199,812,341
|20.70
|41,357,608
|-
|ഉത്തരാഖണ്ഡ്
|10,086,292
|18.76
|1,892,516
|-
|പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|91,276,115
|23.51
|21,463,270
|}

=== സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള പട്ടികവർഗ ജനസംഖ്യ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+'''2011 സെൻസസ് പ്രകാരം പട്ടികവർഗ്ഗ ജനസംഖ്യ'''
!സംസ്ഥാനം
!ജനസംഖ്യ
!പട്ടികവർഗ്ഗം (%)
!പട്ടികവർഗ്ഗ ജനസംഖ്യ
|-
|'''ഇന്ത്യ'''
|'''1,210,854,977'''
|'''8.61'''
|'''104,254,613'''
|-
|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്
|84,580,777
|7.00
|5,920,654
|-
|അരുണാചൽ പ്രദേശ്
|1,383,727
|68.79
|951,865
|-
|അസം
|31,205,576
|12.45
|3,885,094
|-
|ബീഹാർ
|104,099,452
|1.28
|1,332,472
|-
|ഛത്തീസ്ഗഡ്
|25,545,198
|30.62
|7,821,939
|-
|ഗോവ
|1,458,545
|10.21
|148,917
|-
|ഗുജറാത്ത്
|60,439,692
|14.75
|8,914,854
|-
|ഹരിയാന
|25,351,462
|0.00
|0
|-
|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
|6,864,602
|5.71
|391,968
|-
|ജമ്മു &amp; കാശ്മീർ
|12,541,302
|11.90
|1,492,414
|-
|ജാർഖണ്ഡ്
|32,988,134
|26.21
|8,646,189
|-
|കർണാടക
|61,095,297
|6.95
|4,246,123
|-
|കേരളം
|33,406,061
|1.45
|484,387
|-
|മധ്യപ്രദേശ്
|72,626,809
|21.09
|15,316,994
|-
|മഹാരാഷ്ട്ര
|112,374,333
|9.35
|10,507,000
|-
|മണിപ്പൂർ
|2,570,390
|35.14
|903,235
|-
|മേഘാലയ
|2,966,889
|86.15
|2,555,974
|-
|മിസോറാം
|1,097,206
|94.44
|1,036,201
|-
|നാഗാലാൻഡ്
|1,978,502
|86.46
|1,710,612
|-
|ഒഡീഷ
|41,974,218
|22.85
|9,591,108
|-
|പഞ്ചാബ്
|27,743,338
|0.00
|0
|-
|രാജസ്ഥാൻ
|68,548,437
|13.48
|9,240,329
|-
|സിക്കിം
|610,577
|33.72
|205,886
|-
|തമിഴ്നാട്
|72,147,030
|1.10
|793,617
|-
|ത്രിപുര
|3,673,917
|31.76
|1,166,836
|-
|ഉത്തർപ്രദേശ്
|199,812,341
|0.57
|1,138,930
|-
|ഉത്തരാഖണ്ഡ്
|10,086,292
|2.90
|292,502
|-
|പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|91,276,115
|5.80
|5,294,014
|}

== ഇതും കാണുക ==

* [[ഇന്ത്യയിലെ പട്ടികവർഗ്ഗക്കാരുടെ പട്ടിക]]
* ഫോർവേഡ് ജാതി 
* മറ്റ് പിന്നോക്ക വിഭാഗങ്ങൾ 
* [[സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ജാതി സെൻസസ്|സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ജാതി സെൻസസ് 2011]]

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==

* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1Z2E1q1JLVsC&amp;pg=PA50|title=Sociology and Social Anthropology in India|last=Srivastava|first=Vinay Kumar|last2=Chaudhury|first2=Sukant K.|publisher=Indian Council of Social Science Research/Pearson Education India|year=2009|isbn=9788131720349|editor-last=Atal|editor-first=Yogesh|chapter=Anthropological Studies of Indian Tribes}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.tribal.nic.in ഗോത്രകാര്യ മന്ത്രാലയം] 
* [https://web.archive.org/web/20100605042409/http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/scst_main.html 2001 ലെ സെൻസസ് - വ്യക്തിഗത പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ പട്ടികകൾ] 
* [http://www.dicci.org/index.html ദലിത് ഇന്ത്യൻ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് &amp; ഇൻഡസ്ട്രി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161030112619/http://dicci.org/index.html |date=2016-10-30 }} 
* [http://www.ajjaks.com/ എസ്‌സി, എസ്ടി സർക്കാർ ജീവനക്കാർക്കുള്ള ഓർഗനൈസേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630051443/http://www.ajjaks.com/ |date=2017-06-30 }} 
* [http://www.censusindia.gov.in/2011census/maps/maps2011.html അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് അറ്റ്ലസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ - 2011] 
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:ദളിതർ]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>27ldorvmlxepbf7yyblne76db9tim2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676360</id>
      <parentid>4676359</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43615" sha1="9zgluvl6u705d0pmpbs4hcgcae4v6or" xml:space="preserve">{{prettyurl|Scheduled Castes and Scheduled Tribes}}
[[പ്രമാണം:2011_Census_Scheduled_Caste_caste_distribution_map_India_by_state_and_union_territory.svg|ലഘുചിത്രം|406x406ബിന്ദു| A2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് സംസ്ഥാന, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പട്ടികജാതി വിതരണ ഭൂപടം ഇന്ത്യയിൽ.  [[പഞ്ചാബ്, ഇന്ത്യ|പഞ്ചാബിലെ]] ജനസംഖ്യയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശതമാനം പട്ടികജാതി (32%) ആണ്, അതേസമയം ഇന്ത്യയിലെ ദ്വീപ് പ്രദേശങ്ങളും മൂന്ന് വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും 0% ആണ്.  ]]
[[പ്രമാണം:2011_Census_Scheduled_Tribes_distribution_map_India_by_state_and_union_territory.svg|ലഘുചിത്രം|397x397ബിന്ദു| 2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് സംസ്ഥാന, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ പട്ടികവർഗ്ഗ വിതരണ ഭൂപടം.  [[മിസോറം|മിസോറാമും]] [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപും]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യ എസ്ടി (~ 95%) ആണ്, പഞ്ചാബിലും [[ഹരിയാണ|ഹരിയാനയിലും]] 0%.  ]]
'''പട്ടികജാതി''' &lt;ref name=&quot;List of SC&quot;&gt;{{Cite web|url=http://socialjustice.nic.in/sclist.php|title=Scheduled Caste Welfare – List of Scheduled Castes|access-date=16 August 2012|publisher=Ministry of Social Justice and Empowerment|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913050030/http://socialjustice.nic.in/sclist.php|archive-date=13 September 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ( '''എസ് സി''' ), '''പട്ടികവർഗ്ഗ''' ( '''എസ്ടി''' ) എന്നിവ ഇന്ത്യയിലെ ചരിത്രപരമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവരുടെ ഔദ്യോഗികമായി നിയുക്ത ഗ്രൂപ്പുകളാണ്. ഈ നിബന്ധനകൾ‌ [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ‌ ഭരണഘടനയിൽ‌]] അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു കൂടാതെ ഗ്രൂപ്പുകളെ ഒന്നോ അല്ലെങ്കിൽ‌ മറ്റൊരു വിഭാഗത്തിലോ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ]] ഭൂരിഭാഗം കാലവും അവരെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങൾ എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. 

ആധുനിക സാഹിത്യത്തിൽ, ''പട്ടികജാതിക്കാരെ'' ചിലപ്പോൾ &quot;[[ദളിതർ|ദലിത്&quot;]] എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്, ഇതിനർത്ഥം [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] &quot;തകർന്ന / ചിതറിക്കിടക്കുന്ന&quot; എന്നാണ്, [[ബാബസാഹിബ് അംബേദ്കർ|ബി ആർ അംബേദ്കർ]] (1891–1956), (സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, പരിഷ്കർത്താവ്, [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ]] പിതാവ്,  സ്വാതന്ത്ര്യസമരക്കാലത്ത ദലിത് നേതാവ്, സ്വയം ഒരു ദലിത്.) പട്ടികജാതിക്കാരെ മഹാത്മാ ഗാന്ധി &quot;ഹരിജൻ&quot; എന്ന് വിളിച്ചെങ്കിലും അംബേദ്‌കർ അടക്കമുള്ള ചില  പട്ടികജാതി നേതാക്കൾ ആ പദത്തെ തിരസ്കരിക്കുക ഉണ്ടായി. 

2018 സെപ്റ്റംബറിൽ സർക്കാർ &quot;എല്ലാ സ്വകാര്യ സാറ്റലൈറ്റ് ചാനലുകൾക്കും ഒരു ഭരണഘടനാപരമായി സാധുത ഇല്ലാത്ത പദം ആയതിനാൽ പട്ടികജാതിക്കാരെ  &quot;ദലിത് &quot; എന്ന നാമകരണം ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഒരു ഉപദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ജനകീയ ഉപയോഗത്തിൽ &quot;ദലിത്&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നുള്ള മാറ്റത്തിനെതിരെ ചില അവകാശ ഗ്രൂപ്പുകളും ബുദ്ധിജീവികളും രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട് &quot; . &lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/india/union-minister-stick-to-sc-avoid-the-term-dalit/articleshow/65678197.cms Union minister: Stick to SC, avoid the term 'Dalit'] &quot;Union social justice minister Thawarchand Gehlot said media should stick to the constitutional term “Scheduled Castes” while referring to Dalits as there are objections to the term to the term “Dalit” - backing the government order which has significant sections of scheduled caste civil society up in arms.&quot; Times of India Sep 5, 2018.&lt;/ref&gt; 

2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയിൽ 9.1% ആളുകൾ പട്ടിക ജാതിക്കാരും, 1.45% ആളുകൾ പട്ടിക വർഗ്ഗവുമായിരുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ജനസംഖ്യയിൽ പട്ടികജാതിക്കാരും പട്ടികവർഗക്കാരും യഥാക്രമം 16.6%, 8.6% എന്നിങ്ങനെയാണ്  ( [[ഇന്ത്യയിലെ പതിനഞ്ചാം കാനേഷുമാരി|2011 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച്]] ). &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/hlo/pca/pca_pdf/PCA-CRC-0000.pdf|title=2011 Census Primary Census Abstract|access-date=1 October 2017|website=Censusindia.gov.in}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;CensusDalit&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Half-of-Indias-dalit-population-lives-in-4-states/articleshow/19827757.cms|title=Half of India's dalit population lives in 4 states|access-date=1 October 2017|website=Timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt; ''ഭരണഘടന (പട്ടികജാതി) ഓർഡർ, 1950'' ലിസ്റ്റുകൾ 1,108 [[ഇന്ത്യയിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം|ജാതിക്കാർ]] 29 കുറുകെ [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ ലെ, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|title=Text of the ''Constitution (Scheduled Castes) Order, 1950'', as amended|access-date=1 October 2017|website=Lawmin.nic.in|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619082941/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ഭരണഘടന (പട്ടിക വർഗ്ഗ) ഓർഡർ, 1950'' ലെ ലിസ്റ്റുകൾ ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ 22 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി 744 ഗോത്രങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|title=Text of the ''Constitution (Scheduled Tribes) Order, 1950'', as amended|access-date=1 October 2017|website=Lawmin.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920212634/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|archive-date=20 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം, പട്ടികജാതിക്കാർക്കും പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കും രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പുനൽകി [[സംവരണം ഇന്ത്യയിൽ|സംവരണ പദവി]] നൽകി. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളോട് നല്ല വിവേചനത്തിന്റെ പൊതുതത്ത്വങ്ങൾ ഭരണഘടന പ്രതിപാദിക്കുന്നു. 
[[പ്രമാണം:Percent of scheduled tribes in India-tehsils-census 2011.svg|ലഘുചിത്രം|Percent of scheduled tribes in India by tehsils by census 2011]]

== ചരിത്രം ==
ആധുനിക പട്ടികജാതിക്കാർക്ക് താഴ്ന്ന ജാതികളുടെ പരിണാമം സങ്കീർണ്ണമാണ്. ഇന്ത്യൻ വർണ്ണ അല്ലെങ്കിൽ ജാതിവ്യവസ്ഥ അനുസരിച്ച് ഈ ആളുകളെ ശൂദ്രൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ വർഗ്ഗങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണമെന്ന നിലയിൽ [[ഇന്ത്യയിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം|ജാതിവ്യവസ്ഥ]] ഏകദേശം 3,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്, മുഗൾ സാമ്രാജ്യവും ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജവംശങ്ങളും ഭരണവർഗങ്ങളും സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cambridge.org/core/books/caste-society-and-politics-in-india-from-the-eighteenth-century-to-the-modern-age/097D56E007498073B691A17EC3441FEB|title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age by Susan Bayly|access-date=2019-04-06|last=Bayly|first=Susan|date=July 1999|website=Cambridge Core}}&lt;/ref&gt; [[ചാതുർവർണ്ണ്യം|വർണ്ണവ്യവസ്ഥയുടെ]] ഹിന്ദു ആശയം ചരിത്രപരമായി ജാതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സാമൂഹിക ക്ലാസുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി.  ആധുനിക പട്ടികജാതിക്കാരായ ചില താഴ്ന്ന ജാതി വിഭാഗങ്ങളെ&quot; [https://www.britannica.com/topic/untouchable മുമ്പ് തൊട്ടുകൂടാത്തവർ] &quot; എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന  ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലെ ജാതികളും പട്ടികവർഗക്കാരും ഉൾപ്പെടുന്ന വിഭാഗത്തെ സാമൂഹ്യ ശ്രേണിയുടെ വർണ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പുറത്ത് പരിഗണിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/civil-rights|title=Civil rights {{!}} society|access-date=2019-04-06|website=Encyclopedia Britannica}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiasociety.org/education/jati-caste-system-india|title=Jati: The Caste System in India|access-date=2019-04-06|website=Asia Society}}&lt;/ref&gt; . &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Legacy of Muslim Rule in India|url=https://archive.org/details/legacy-of-muslim-rule-in-india-k.-s.-lal|last=Lal|first=Kishori Saran|chapter=Chapter 7 Lower Classes and Unmitigated Exploitation}}&lt;/ref&gt; 

1850 കൾ മുതൽ ഈ സമുദായങ്ങളെ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കൊപ്പം അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട  ക്ലാസുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികൾ]] ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള സ്വയംഭരണത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ വിലയിരുത്തി. മോർലി-മിന്റോ പരിഷ്കരണ റിപ്പോർട്ട്, മൊണ്ടാഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് പരിഷ്കരണ റിപ്പോർട്ട്, [[സൈമൺ കമ്മീഷൻ]] എന്നിവ ഈ സന്ദർഭത്തിൽ നിരവധി സംരംഭങ്ങളായിരുന്നു. പ്രൊവിൻഷ്യൽ, സെൻട്രൽ നിയമസഭകളിലെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളുടെ  പ്രാതിനിധ്യത്തിനായി സീറ്റുകൾ നീക്കിവയ്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു നിർദ്ദിഷ്ട പരിഷ്കാരങ്ങളിൽ ഉയർന്ന മത്സരം. 

ഇന്ത്യൻ പ്രവിശ്യകൾക്ക് കൂടുതൽ സ്വയംഭരണം നൽകാനും ദേശീയ ഫെഡറൽ ഘടന രൂപീകരിക്കാനും രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത 1935 ൽ പാർലമെന്റ് [[ഗവൺമെൻറ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്ട്, 1935|ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് ആക്റ്റ് 1935]] പാസാക്കി. 1937 ൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്ന ഈ നിയമത്തിൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവർക്കുള്ള സീറ്റുകളുടെ സംവരണം ഉൾപ്പെടുത്തി. ഈ നിയമം &quot;പട്ടികജാതിക്കാർ&quot; എന്ന പദം അവതരിപ്പിച്ചു, ഗ്രൂപ്പിനെ &quot;അത്തരം ജാതികൾ, ജാതികൾക്കുള്ളിലെ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ ഭാഗങ്ങൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്ക് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു&quot; കൗൺസിലിൽ മുമ്പ് 'ഡിപ്രസ്ഡ് ക്ലാസുകൾ' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന വ്യക്തികളുടെ ക്ലാസുകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ, കൗൺസിലിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകാം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/stdy_scmnty.pdf|title=Scheduled Communities: A social Development profile of SC/ST's (Bihar, Jharkhand &amp;amp; W.B)|access-date=1 October 2017|website=Planningcommission.nic.in|format=PDF|archive-date=2019-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020195415/http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/stdy_scmnty.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഈ വിവേചനാധികാര നിർവചനം ''1936 ലെ ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റ് (പട്ടികജാതി) ഉത്തരവിൽ'' വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്, അതിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിലുള്ള പ്രവിശ്യകളിലുടനീളം ജാതികളുടെ പട്ടിക (അല്ലെങ്കിൽ ഷെഡ്യൂൾ) അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. 

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി പട്ടികജാതി-ഗോത്രങ്ങളുടെ നിലവിലുള്ള നിർവചനം തുടർന്നു, (341, 342 ആർട്ടിക്കിളുകൾ വഴി) ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡന്റിനും സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഗവർണർമാർക്കും ജാതികളുടെയും ഗോത്രങ്ങളുടെയും ഒരു സമ്പൂർണ്ണ ലിസ്റ്റിംഗ് സമാഹരിക്കാനുള്ള ഉത്തരവ് നൽകി (അത് എഡിറ്റുചെയ്യാനുള്ള അധികാരത്തോടെ) പിന്നീട്, ആവശ്യാനുസരണം). ''ഭരണഘടന (പട്ടികജാതി) ഉത്തരവ്, 1950'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|title=THE CONSTITUTION (SCHEDULED CASTES) ORDER, 1950|website=lawmin.nic.in|access-date=2019-08-26|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619082941/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule3a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, ''ഭരണഘടന (പട്ടികവർഗ) ഉത്തരവ്,'' യഥാക്രമം ''1950'', &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|title=1. THE CONSTITUTION (SCHEDULED TRIBES)|website=lawmin.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920212634/http://lawmin.nic.in/ld/subord/rule9a.htm|archive-date=20 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നീ രണ്ട് ഉത്തരവുകളിലൂടെയാണ് ജാതികളുടെയും ഗോത്രങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണമായ പട്ടിക തയ്യാറാക്കിയത്. ഭരണഘടനയുടെ കരട് സമിതിയുടെ ചെയർമാനായി [[ബാബസാഹിബ് അംബേദ്കർ|ബി ആർ അംബേദ്കറെ]] നിയമിച്ചതിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യയെ ഉൾപ്പെടുത്താനുള്ള സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ അന്വേഷണം. അംബേദ്കർ ഒരു പട്ടികജാതി ഭരണഘടനാ അഭിഭാഷകനായിരുന്നു, താഴ്ന്ന വിഭാഗത്തിലെ അംഗമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Concise History of Modern India|last=Metcalf|first=Barbara D.|last2=Metcalf|first2=Thomas R.|publisher=Cambridge|year=2012|isbn=978-1-107-67218-5|location=New York|pages=232}}&lt;/ref&gt; 

== പട്ടികജാതിക്കാരുടെയും പട്ടികവർഗക്കാരുടെയും സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള സർക്കാർ സംരംഭം ==
പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഭരണഘടന ത്രിമുഖ തന്ത്രം നൽകുന്നു &lt;ref&gt;[http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070508052156/http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf|date=2007-05-08}} {{Dlw|url=https://web.archive.org/web/20070508052156/http://nhrc.nic.in/Publications/reportKBSaxena.pdf}}&lt;/ref&gt; : 

* ''സംരക്ഷണ ക്രമീകരണങ്ങൾ:'' സമത്വം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും ലംഘനങ്ങൾക്ക് ശിക്ഷാനടപടികൾ നൽകുന്നതിനും അസമത്വം നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥാപിത രീതികൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനും ആവശ്യമായ നടപടികൾ. ഭരണഘടനയിലെ വ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് നിരവധി നിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കി. അത്തരം നിയമങ്ങളുടെ ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ദ അൺടച്ചബിലിറ്റി പ്രാക്ടീസ് ആക്റ്റ്, 1955, പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ (അതിക്രമങ്ങൾ തടയൽ) നിയമം, 1989, മാനുവൽ തോട്ടിപ്പണിക്കാരുടെ തൊഴിൽ, ഡ്രൈ ലാട്രൈനുകളുടെ നിർമ്മാണം (നിരോധനം) നിയമം, 1993 എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. നിയമനിർമ്മാണം നടത്തിയിട്ടും സാമൂഹിക വിവേചനം പിന്നോക്ക ജാതിക്കാർക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ തുടർന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Democracy, Development, and Decentralization in India: Continuing Debates|last=Sengupta|first=Chandan|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1136198489|location=|pages=23}}&lt;/ref&gt; 
* ''സ്ഥിരീകരണ നടപടി:'' മുഖ്യധാരാ സമൂഹവുമായി പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളുടെ സംയോജനം ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗമായി ജോലികൾ അനുവദിക്കുന്നതിലും ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിലും നല്ല ചികിത്സ നൽകുക. സ്ഥിരീകരണ പ്രവർത്തനം റിസർവേഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 16 ഇപ്രകാരം പറയുന്നു: “പിന്നോക്ക വിഭാഗത്തിലുള്ള ഏതെങ്കിലും പൗരന്മാർക്ക് അനുകൂലമായി നിയമനങ്ങളോ തസ്തികകളോ സംവരണം ചെയ്യുന്നതിന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് ഈ ലേഖനത്തിൽ ഒന്നും സംസ്ഥാനത്തെ തടയില്ല, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ വേണ്ടത്ര പ്രാതിനിധ്യം ഇല്ലാത്ത സംസ്ഥാനത്തിന് കീഴിലുള്ള സേവനങ്ങൾ &quot;. സ്ഥിരീകരണ നടപടിയുടെ നിയമസാധുതയും മണ്ഡൽ കമ്മീഷനും സുപ്രീംകോടതി ശരിവച്ചു (സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത നടപടി തൊട്ടുകൂടാത്തവർക്ക് മാത്രമല്ല, മറ്റ് പിന്നോക്ക ജാതിക്കാർക്കും ബാധകമാണെന്ന് ശുപാർശ ചെയ്ത റിപ്പോർട്ട്). എന്നിരുന്നാലും, സ്ഥിരീകരണ നടപടികളിൽ നിന്നുള്ള സംവരണം അനുവദിച്ചത് സ്വകാര്യമേഖലയിലല്ല, പൊതുമേഖലയിലാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Concise History of Modern India|last=Metcalf|first=Barbara D.|last2=Metcalf|first2=Thomas R.|publisher=Cambridge|year=2012|isbn=978-1-107-67218-5|location=New York|pages=274}}&lt;/ref&gt; 
* ''വികസനം:'' പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗക്കാരും മറ്റ് സമുദായങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക അന്തരം കുറയ്ക്കുന്നതിന് വിഭവങ്ങളും ആനുകൂല്യങ്ങളും നൽകുക. ഹിദായത്തുല്ല നാഷണൽ ലോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി വഹിച്ച പ്രധാന ഭാഗം. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നിയമനിർമ്മാണം, കാരണം പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിൽ ഇരുപത്തിയേഴ് ശതമാനവും എസ്ടി കുടുംബങ്ങളിൽ മുപ്പത്തിയേഴ് ശതമാനവും ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴെയാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്, മറ്റ് വീടുകളിൽ വെറും പതിനൊന്ന് ശതമാനവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ. കൂടാതെ, പിന്നാക്ക ജാതിക്കാർ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ മറ്റ് ഗ്രൂപ്പുകളേക്കാൾ ദരിദ്രരായിരുന്നു, അവർക്ക് ഉയർന്ന രോഗാവസ്ഥയും മരണനിരക്കും അനുഭവപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Democracy, Development and Decentralization in India: Continuing Debates|last=Sengupta|first=Chandan|publisher=Routledge|year=2013|isbn=9781136198489|location=|pages=23}}&lt;/ref&gt; 

=== ദേശീയ കമ്മീഷനുകൾ ===
ഭരണഘടനയിലും മറ്റ് നിയമനിർമ്മാണത്തിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിന്, ആർട്ടിക്കിൾ 338, 338 എ എന്നിവ പ്രകാരം ഭരണഘടന രണ്ട് നിയമപരമായ കമ്മീഷനുകൾ നൽകുന്നു: [[ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷൻ|പട്ടികജാതിക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ]], &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaenvironmentportal.org.in/organisation/national-commission-schedule-castes|title=National Commission for Schedule Castes|access-date=1 October 2017|website=Indiaenvironmentportal.org|archive-date=2013-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20130831022327/http://www.indiaenvironmentportal.org.in/organisation/national-commission-schedule-castes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പട്ടികവർഗക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indiacode.nic.in/coiweb/amend/amend89.htm|title=THE CONSTITUTION (EIGHTY-NINTH AMENDMENT) ACT, 2003|access-date=1 October 2017|website=Indiacode.nic.in}}&lt;/ref&gt; രണ്ട് കമ്മീഷനുകളുടെയും ചെയർപേഴ്‌സൺമാർ [[ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷന്റെ]] ''എക്സ് ഒഫീഷ്യോയിൽ'' ഇരിക്കുന്നു. 

=== ഭരണഘടനാ ചരിത്രം ===
യഥാർത്ഥ ഭരണഘടനയിൽ, ആർട്ടിക്കിൾ 338 ഒരു പ്രത്യേക ഉദ്യോഗസ്ഥന് (പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ കമ്മീഷണർ) പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാർക്കായി ഭരണഘടനാപരവും നിയമനിർമ്മാണപരവുമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നത് നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും [[രാഷ്ട്രപതി|പ്രസിഡന്റിന്]] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിനും ഉത്തരവാദികളാണ്. കമ്മീഷണറുടെ പതിനേഴ് പ്രാദേശിക ഓഫീസുകൾ രാജ്യത്തുടനീളം സ്ഥാപിച്ചു. 

ആർട്ടിക്കിൾ 338 മാറ്റിക്കൊണ്ട് ഭരണഘടനയുടെ 48-ാം ഭേദഗതിയിൽ കമ്മീഷണറെ മാറ്റി ഒരു കമ്മിറ്റി നിയമിക്കാൻ ഒരു മുൻകൈ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭേദഗതി ചർച്ചചെയ്യുമ്പോൾ, ക്ഷേമ മന്ത്രാലയം പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കായി കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചു (കമ്മീഷണറുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി) വിശാലമായ നയപരമായ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചും പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗക്കാരുടെ വികസന നിലകളെക്കുറിച്ചും സർക്കാരിനെ ഉപദേശിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 1987 സെപ്റ്റംബറിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരിഷ്‌ക്കരിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഇത് ആർട്ടിക്കിൾ 342 ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 

1990-ൽ ആർട്ടിക്കിൾ 338, ''ഭരണഘടന (അറുപത്തിയഞ്ചാം ഭേദഗതി) ബില്ലിനൊപ്പം 1990'' ലെ ദേശീയ പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗ കമ്മീഷന് ഭേദഗതി വരുത്തി. &lt;ref name=&quot;cons&quot;&gt;{{Cite web|url=http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf|title=Constitution of India as of 29 July 2008|access-date=13 April 2011|website=The Constitution Of India|publisher=Ministry of Law &amp;amp; Justice|archive-url=https://web.archive.org/web/20140909230437/http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf|archive-date=9 September 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പട്ടികജാതിക്കാർക്കും പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കുമുള്ള കമ്മീഷൻ രണ്ട് കമ്മീഷനുകളായി: [[ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷൻ|പട്ടികജാതികൾക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ]], പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ. ക്രിസ്ത്യാനിറ്റിയുടെയും ഇസ്‌ലാമിന്റെയും വ്യാപനം മൂലം മതപരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട ജാതി സമൂഹം ഇന്ത്യൻ സംവരണ നയപ്രകാരം ജാതികളായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ, ഈ സമൂഹങ്ങൾ സാധാരണയായി അവരുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റി സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഹിന്ദുക്കളായി കെട്ടിച്ചമയ്ക്കുകയും സംവരണ നഷ്ടം ഭയന്ന് ക്രിസ്തുമതം അല്ലെങ്കിൽ ഇസ്ലാം ആചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Community-status-lapses-on-conversion-rules-Madras-High-Court/article12088388.ece|title=Community status lapses on conversion, rules Madras High Court|access-date=1 October 2017|date=24 June 2013|website=Thehindu.com}}&lt;/ref&gt; 

== പ്രത്യേക ഘടക പദ്ധതി (പട്ടികജാതി ഉപ പദ്ധതി) ==
1979 ലെ പ്രത്യേക ഘടക പദ്ധതി-എസ്സി.പി (2006 മുതൽ പട്ടികജാതി ഉപ-പദ്ധതി (എസ്‌സി‌എസ്‌പി)) പട്ടികജാതിക്കാരുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ വികസനത്തിനും അവരുടെ തൊഴിൽ, ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഒരു ആസൂത്രണ പ്രക്രിയ നിർബന്ധമാക്കി. പൊതുമേഖലയിൽ നിന്ന് പട്ടികജാതിക്കാർക്ക് ലക്ഷ്യമിട്ട സാമ്പത്തിക, ഭ physical തിക നേട്ടങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ഇത് ഒരു കുട തന്ത്രമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.planningcommission.nic.in/plans/stateplan/scp%26tsp/noteguidelinesFor.doc|title=Wayback Machine|access-date=1 October 2017|date=26 February 2009|website=Web.archive.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226071402/http://www.planningcommission.nic.in/plans/stateplan/scp%26tsp/noteguidelinesFor.doc|archive-date=26 February 2009|dead-url=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; ദേശീയ പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുടെ ആനുപാതികമായെങ്കിലും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും (യുടി) വാർഷിക പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഫണ്ടുകളും അനുബന്ധ ആനുകൂല്യങ്ങളും ഇത് നേടി. ഇരുപത്തിയേഴ് സംസ്ഥാനങ്ങളും പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുള്ള യു.ടികളും പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നു. 2001 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ 16.66 [[കോടി]] (മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ 16.23%) ആണെങ്കിലും, എസ്‌സി‌എസ്‌പി വഴി അനുവദിച്ച തുക ആനുപാതിക ജനസംഖ്യയേക്കാൾ കുറവാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Mannewar: A Tribal Community in India|last=Bone|first=Omprakash S.|publisher=Notion Press|year=2015|isbn=978-9352063444|location=|pages=}}&lt;/ref&gt; ഭൂപരിഷ്കരണം, കുടിയേറ്റം ( കേരള ഗൾഫ് പ്രവാസികൾ ), വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണം എന്നിവ കാരണം [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പട്ടികജാതിക്കാരുടെ ഫലഭൂയിഷ്ഠത വളരെ കുറയുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pure.iiasa.ac.at/7495/|title=A paradox within a paradox: Scheduled caste fertility in Kerala|access-date=1 October 2017|last=S.|first=Pallikadavath,|last2=C.|first2=Wilson,|date=1 July 2005|website=Pure.iiasa.ac.at}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==

=== സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+'''2011 സെൻസസ് പ്രകാരം പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ''' 
!സംസ്ഥാനം
!ജനസംഖ്യ
!പട്ടികജാതി (%)
!പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ
|-
|'''ഇന്ത്യ'''
|'''1,210,854,977'''
|'''16.63'''
|'''201,378,086'''
|-
|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്
|84,580,777
|16.41
|13,878,078
|-
|അരുണാചൽ പ്രദേശ്
|1,383,727
|0.00
|0
|-
|അസം
|31,205,576
|7.15
|2,231,321
|-
|ബീഹാർ
|104,099,452
|15.91
|16,567,325
|-
|ഛത്തീസ്ഗഡ്
|25,545,198
|12.82
|3,274,269
|-
|ഗോവ
|1,458,545
|1.74
|25,449
|-
|ഗുജറാത്ത്
|60,439,692
|6.74
|4,074,447
|-
|ഹരിയാന
|25,351,462
|20.17
|5,113,615
|-
|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
|6,864,602
|25.19
|1,729,252
|-
|ജമ്മു &amp; കാശ്മീർ
|12,541,302
|7.38
|924,991
|-
|ജാർഖണ്ഡ്
|32,988,134
|12.08
|3,985,644
|-
|കർണാടക
|61,095,297
|17.15
|10,474,992
|-
|കേരളം
|33,406,061
|9.10
|3,039,573
|-
|മധ്യപ്രദേശ്
|72,626,809
|15.62
|11,342,320
|-
|മഹാരാഷ്ട്ര
|112,374,333
|11.81
|13,275,898
|-
|മണിപ്പൂർ
|2,570,390
|3.78
|97,042
|-
|മേഘാലയ
|2,966,889
|0.58
|17,355
|-
|മിസോറാം
|1,097,206
|0.11
|1,218
|-
|നാഗാലാൻഡ്
|1,978,502
|0.00
|0
|-
|ഒഡീഷ
|41,974,218
|17.13
|7,190,184
|-
|പഞ്ചാബ്
|27,743,338
|31.94
|8,860,179
|-
|രാജസ്ഥാൻ
|68,548,437
|17.83
|12,221,593
|-
|സിക്കിം
|610,577
|4.63
|28,275
|-
|തമിഴ്നാട്
|72,147,030
|20.01
|14,438,445
|-
|ത്രിപുര
|3,673,917
|17.83
|654,918
|-
|ഉത്തർപ്രദേശ്
|199,812,341
|20.70
|41,357,608
|-
|ഉത്തരാഖണ്ഡ്
|10,086,292
|18.76
|1,892,516
|-
|പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|91,276,115
|23.51
|21,463,270
|}

=== സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള പട്ടികവർഗ ജനസംഖ്യ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+'''2011 സെൻസസ് പ്രകാരം പട്ടികവർഗ്ഗ ജനസംഖ്യ'''
!സംസ്ഥാനം
!ജനസംഖ്യ
!പട്ടികവർഗ്ഗം (%)
!പട്ടികവർഗ്ഗ ജനസംഖ്യ
|-
|'''ഇന്ത്യ'''
|'''1,210,854,977'''
|'''8.61'''
|'''104,254,613'''
|-
|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്
|84,580,777
|7.00
|5,920,654
|-
|അരുണാചൽ പ്രദേശ്
|1,383,727
|68.79
|951,865
|-
|അസം
|31,205,576
|12.45
|3,885,094
|-
|ബീഹാർ
|104,099,452
|1.28
|1,332,472
|-
|ഛത്തീസ്ഗഡ്
|25,545,198
|30.62
|7,821,939
|-
|ഗോവ
|1,458,545
|10.21
|148,917
|-
|ഗുജറാത്ത്
|60,439,692
|14.75
|8,914,854
|-
|ഹരിയാന
|25,351,462
|0.00
|0
|-
|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
|6,864,602
|5.71
|391,968
|-
|ജമ്മു &amp; കാശ്മീർ
|12,541,302
|11.90
|1,492,414
|-
|ജാർഖണ്ഡ്
|32,988,134
|26.21
|8,646,189
|-
|കർണാടക
|61,095,297
|6.95
|4,246,123
|-
|കേരളം
|33,406,061
|1.45
|484,387
|-
|മധ്യപ്രദേശ്
|72,626,809
|21.09
|15,316,994
|-
|മഹാരാഷ്ട്ര
|112,374,333
|9.35
|10,507,000
|-
|മണിപ്പൂർ
|2,570,390
|35.14
|903,235
|-
|മേഘാലയ
|2,966,889
|86.15
|2,555,974
|-
|മിസോറാം
|1,097,206
|94.44
|1,036,201
|-
|നാഗാലാൻഡ്
|1,978,502
|86.46
|1,710,612
|-
|ഒഡീഷ
|41,974,218
|22.85
|9,591,108
|-
|പഞ്ചാബ്
|27,743,338
|0.00
|0
|-
|രാജസ്ഥാൻ
|68,548,437
|13.48
|9,240,329
|-
|സിക്കിം
|610,577
|33.72
|205,886
|-
|തമിഴ്നാട്
|72,147,030
|1.10
|793,617
|-
|ത്രിപുര
|3,673,917
|31.76
|1,166,836
|-
|ഉത്തർപ്രദേശ്
|199,812,341
|0.57
|1,138,930
|-
|ഉത്തരാഖണ്ഡ്
|10,086,292
|2.90
|292,502
|-
|പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|91,276,115
|5.80
|5,294,014
|}

== ഇതും കാണുക ==

* [[ഇന്ത്യയിലെ പട്ടികവർഗ്ഗക്കാരുടെ പട്ടിക]]
* ഫോർവേഡ് ജാതി 
* മറ്റ് പിന്നോക്ക വിഭാഗങ്ങൾ 
* [[സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ജാതി സെൻസസ്|സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ജാതി സെൻസസ് 2011]]

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==

* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1Z2E1q1JLVsC&amp;pg=PA50|title=Sociology and Social Anthropology in India|last=Srivastava|first=Vinay Kumar|last2=Chaudhury|first2=Sukant K.|publisher=Indian Council of Social Science Research/Pearson Education India|year=2009|isbn=9788131720349|editor-last=Atal|editor-first=Yogesh|chapter=Anthropological Studies of Indian Tribes}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.tribal.nic.in ഗോത്രകാര്യ മന്ത്രാലയം] 
* [https://web.archive.org/web/20100605042409/http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/scst_main.html 2001 ലെ സെൻസസ് - വ്യക്തിഗത പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ പട്ടികകൾ] 
* [http://www.dicci.org/index.html ദലിത് ഇന്ത്യൻ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് &amp; ഇൻഡസ്ട്രി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161030112619/http://dicci.org/index.html |date=2016-10-30 }} 
* [http://www.ajjaks.com/ എസ്‌സി, എസ്ടി സർക്കാർ ജീവനക്കാർക്കുള്ള ഓർഗനൈസേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630051443/http://www.ajjaks.com/ |date=2017-06-30 }} 
* [http://www.censusindia.gov.in/2011census/maps/maps2011.html അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് അറ്റ്ലസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ - 2011] 
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:ദളിതർ]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>9zgluvl6u705d0pmpbs4hcgcae4v6or</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊളറാഡോ മരുഭൂമി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>506234</id>
    <revision>
      <id>4676401</id>
      <parentid>4468226</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T19:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4371" sha1="pci3h04pthe4hbacsndkvcqm920vk8k" xml:space="preserve">{{prettyurl|Colorado Desert}}
[[File:Coloradodesert.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Coloradodesert.jpg|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു|കൊളറാഡോ മരുഭൂമി ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ്]]
'''കൊളറാഡോ മരുഭൂമി''' [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, ബൃഹത്തായ [[സോനോറൻ മരുഭൂമി|സോനോറൻ മരുഭൂമിയുടെ]] ഭാഗമായ ഒരു മരുഭൂമിയാണ്. കനത്ത [[ജലസേചനം]] നടത്തപ്പെടുന്ന [[കോച്ചെല്ല താഴ്വര|കോച്ചെല്ല]], [[ഇമ്പീരിയൽ താഴ്‍വര|ഇംപീരിയൽ താഴ്വരകൾ]] ഉൾപ്പെടെ ഏകദേശം 7 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (28,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) പ്രദേശത്തെ ഇത് ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. അനേകം സസ്യജന്തുജാലങ്ങളുടെ ആവാസ കേന്ദ്രവുംകൂടിയാണ് ഈ മരുഭൂമി.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
കൂടുതൽ വലിയ സോനോറൻ മരുഭൂമിയുടെ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://calwil.wordpress.com/category/california-colorado-desert/|title=California Colorado Desert - CDFW Wildlife Investigations Lab Blog|date=|website=calwil.wordpress.com|author=|access-date=2020-04-16|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401105301/https://calwil.wordpress.com/category/california-colorado-desert/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഉപവിഭാഗമായ കൊളറാഡോ മരുഭൂമി ഏകദേശം 7 ദശലക്ഷം ഏക്കർ (28,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) ഭൂപ്രദേശത്തായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.borregospringschamber.com/abdsp/documents/ch08_colorado.pdf|title=Archived copy|access-date=2015-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20150725204127/http://www.borregospringschamber.com/abdsp/documents/ch08_colorado.pdf|archive-date=2015-07-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ഇമ്പീരിയൽ കൗണ്ടി|ഇംപീരിയൽ കൗണ്ടിയോടൊപ്പം]] [[സാൻ ഡിയേഗോ കൗണ്ടി|സാൻ ഡീഗോ കൗണ്ടി]], [[റിവർസൈഡ് കൗണ്ടി|റിവർ‌സൈഡ് കൗണ്ടികളുടെ]] ഭാഗങ്ങളും [[സാൻ ബർണാർഡോനൊ കൗണ്ടി|സാൻ ബെർണാർഡിനോ കൗണ്ടിയുടെ]] ഒരു ചെറിയ ഭാഗവും ഈ മരുഭൂമിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nrm.dfg.ca.gov/FileHandler.ashx?DocumentID=79062|title=Poster- Colorado Desert Ecoregion (ER_322C)|accessdate=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107013346/https://nrm.dfg.ca.gov/FileHandler.ashx?DocumentID=79062|archive-date=2017-11-07|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1,000 അടി (300 മീറ്റർ) താഴെയെന്ന നിലയിൽ ഭൂരിഭാഗവും താരതമ്യേന താഴ്ന്ന ഉയരത്തിലുള്ള കൊളറാഡോ മരുഭൂമിയുടെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന സ്ഥലം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 275 അടി (84 മീറ്റർ) താഴെ [[സാൽട്ടൺ കടൽ|സാൽട്ടൺ കടലിലാണ്]]. [[പെനിൻസുലാർ പർവതനിരകൾ|പെനിൻസുലാർ പർവതനിരകളുടെ]] ഏറ്റവും ഉയർന്ന കൊടുമുടികൾ 10,000 അടി (3,000 മീറ്റർ) ഉയരത്തിൽ എത്തുമെങ്കിലും, പ്രദേശത്തെ മിക്ക പർവതങ്ങളും 3,000 അടി (900 മീറ്റർ) കവിയുന്നില്ല.

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>pci3h04pthe4hbacsndkvcqm920vk8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൂം (സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>509430</id>
    <revision>
      <id>4676318</id>
      <parentid>3936576</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29683" sha1="gjh3f25srwbhjbkun3qlwj333psqcrc" xml:space="preserve">{{prettyurl|Zoom (software)}}
{{Infobox software
| name = സൂം
| logo = Zoom_Logo_2022.svg
| logo alt = 
| logo caption = സൂം ലോഗോ
| screenshot = &lt;!-- Image name is enough. --&gt;
| screenshot size = 
| screenshot alt = 
| caption = 
| collapsible = &lt;!-- Any text here will collapse the screenshot. --&gt;
| author = 
| developer = [[Zoom Video Communications|സൂം വീഡിയോ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്]]
| released = &lt;!-- {{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}} --&gt;
| discontinued = &lt;!-- Set to yes if software is discontinued, otherwise omit. --&gt;
| ver layout = &lt;!-- simple (default) or stacked --&gt;
| latest release version = 5.0.2
| latest release date = {{Start date and age|2020|05|10}}
| latest preview version = 
| latest preview date = &lt;!-- {{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}} --&gt;
| repo = &lt;!-- {{URL|example.org}} --&gt;
| programming language = 
| engine = &lt;!-- or engines --&gt;
| operating system = Windows, MacOS, Linux, Android, iOS
| platform = 
| included with = 
| size = 
| language = 
| language count = &lt;!-- Number only --&gt;
| language footnote = 
| genre = 
| license = 
| alexa = 
| website = https://zoom.us
| standard = 
| AsOf = 
}} 
''സൂം വീഡിയോ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്'' വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഒരു വീഡിയോ കോൺഫറൻസിംഗ് സോഫ്റ്റ്‌വെയറാണ് '''സൂം'''. 2012-ൽ സൂമിന്റെ ബീറ്റാപതിപ്പ് പുറത്തിറക്കുമ്പോൾ പതിനഞ്ച് പേരായിരുന്നു പരമാവധി കോൺഫെറൻസ് ശേഷി. 2013 ജനുവരിയിൽ ZOOM 1.0 പുറത്തിറക്കിയതോടെ ശേഷി 25 ആയി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. അതേമാസാവസാനം നാല് ലക്ഷം ഉപയോക്താക്കളായിരുന്നു സൂമിനുണ്ടായിരുന്നത്, 2013 മെയ് മാസത്തോടെ അത് പത്ത് ലക്ഷമായി ഉയർന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tmcnet.com/topics/articles/2013/05/23/339279-zoom-video-communications-reaches-1-million-participants.htm|title=Zoom Video Communications Reaches 1 Million Participants|access-date=July 21, 2014|last=Pleasant|first=Robbie|date=23 May 2013|publisher=TMCnet|archive-url=https://web.archive.org/web/20191004074257/https://www.tmcnet.com/topics/articles/2013/05/23/339279-zoom-video-communications-reaches-1-million-participants.htm|archive-date=October 4, 2019}}&lt;/ref&gt;.

[[2019-20 കൊറോണ വൈറസ് പാൻഡെമിക്|COVID-19 പാൻഡെമിക്]] സമയത്ത്, [[remote work|വിദൂര ജോലി]], [[distance education|വിദൂര വിദ്യാഭ്യാസം]], &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thehill.com/changing-america/enrichment/education/493698-students-and-teachers-struggle-with-remote-education?fbclid=IwAR2cjjx2ULMICZhGuS32CtIgElE96-lC8uG-f2ze3eErOq9en22Vj618KTo|title=Students and teachers struggle with remote education due to coronavirus|access-date=21 April 2020|last=Abbott|first=Eileen|date=20 April 2020|website=TheHill|language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Social relation|ഓൺലൈൻ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ]] എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഉപയോഗത്തിൽ '''സൂം''' വലിയ വർദ്ധനവ് രേഖപ്പെടുത്തി.  2020 ഫെബ്രുവരി ആയപ്പോഴേക്കും '''സൂം''' 2020 ൽ 2.22 ദശലക്ഷം ഉപയോക്താക്കളെ നേടി.  2020 മാർച്ചിലെ ഒരു ദിവസം, '''സൂം''' അപ്ലിക്കേഷൻ 2.13 ദശലക്ഷം തവണ ഡൗൺലോഡുചെയ്‌തു.   

== സവിശേഷതകൾ ==
[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|വിൻഡോസ്]], [[മാക് ഒഎസ്|മാക് എസ്]], [[ഐ.ഒ.എസ്.|ഐഒഎസ്]], [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്|ആൻഡ്രോയിഡ്]], ലിനക്സ് എന്നിവയിൽ പ്രലർത്തിപ്പിക്കുന്നതിന് '''സൂം''' അനുയോജ്യമാണ്. ഇതിന്റെ ലളിതമായ ഇന്റർഫേസും ഉപയോഗക്ഷമതയും ടെക് ഇതര ആളുകൾക്കും എളുപ്പത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് അനുയോജ്യമാണ്. ഒറ്റത്തവണ മീറ്റിംഗുകൾ, ഗ്രൂപ്പ് വീഡിയോ കോൺഫറൻസുകൾ, സ്‌ക്രീൻ പങ്കിടൽ, പ്ലഗിനുകൾ, ബ്രൗസർ വിപുലീകരണങ്ങൾ, മീറ്റിംഗുകൾ റെക്കോർഡുചെയ്യാനുള്ള കഴിവ് എന്നീ സവിശേഷതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.  ചില കമ്പ്യൂട്ടറുകളിലും ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങളിലും, ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരു വെർച്വൽ പശ്ചാത്തലം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ കഴിയും, അത് വ്യത്യസ്ത സൈറ്റുകളിൽ നിന്ന് ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാനും അവയ്ക്ക് പിന്നിൽ ഒരു പശ്ചാത്തലമായി ഉപയോഗിക്കാനും കഴിയും.  

ഒരേസമയം 100 പങ്കാളികളുടെ വീഡിയോ കോൺഫറൻസുകൾക്ക് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന്റെ ഉപയോഗം സൗജന്യമാണ്. രണ്ടിൽ കൂടുതൽ പങ്കാളികളുണ്ടെങ്കിൽ 40 മിനിറ്റ് സമയപരിധി. കൂടുതൽ സവിശേഷതകളുള്ള ദൈർഘ്യമേറിയതോ വലുതോ ആയ കോൺഫറൻസുകൾക്കായി, പണമടച്ചുള്ള സബ്‌സ്‌ക്രിപ്‌ഷനുകൾ ലഭ്യമാണ്. സൂം റൂമുകൾ പോലുള്ള ബിസിനസ്സ് കോൺഫറൻസുകൾക്കായി തിരഞ്ഞെടുത്ത സവിശേഷതകൾ വിവിധ നിരക്കുകളിൽ ലഭ്യമാണ്. &lt;ref name=&quot;pricing&quot;&gt;{{Cite web|url=https://zoom.us/pricing|title=Zoom Meeting Plans for Your Business|access-date=November 29, 2017|publisher=Zoom Video Communications|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406153554/https://zoom.us/pricing|archive-date=April 6, 2020}}&lt;/ref&gt;   സൂമിന് നിരവധി ശ്രേണികളുണ്ട്: ബേസിക്, പ്രോ, ബിസിനസ്, എന്റർപ്രൈസ്.  പങ്കെടുക്കുന്നവർ [[ഗൂഗിൾ ക്രോം]] അല്ലെങ്കിൽ [[മോസില്ല ഫയർഫോക്സ്|ഫയർപോക്സ്]] ഉപയോഗിക്കുകയാണെങ്കിൽ അപ്ലിക്കേഷൻ ഡൗൺലോഡുചെയ്യേണ്ടതില്ല; അവർക്ക് ഒരു ലിങ്കിൽ ക്ലിക്കുചെയ്‌ത് ബ്രൗസറിൽ നിന്ന് ചേരാനാകും.  [[സഫാരി (വെബ് ബ്രൗസർ)|സഫാരി]],  Macs എന്നിവയിൽ  സൂം അനുയോജ്യമല്ല  

== വിമർശനം ==
&quot;സുരക്ഷാ വീഴ്ചകളും മോശം ഡിസൈൻ ചോയിസുകളും&quot; ഉണ്ടെന്നതിന്റെ പേരിൽ സൂം  വിമർശിക്കപ്പെട്ടു.  &lt;ref name=&quot;Lopez 2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://thenextweb.com/apps/2020/04/22/zooms-5-0-update-helps-stop-zoombombing-and-improves-encryption/|title=Zoom’s 5.0 update helps stop zoombombing and improves encryption|access-date=2020-04-29|last=Lopez|first=Napier|date=2020-04-22|website=The Next Web}}&lt;/ref&gt; സൂമിന്റെ പല പ്രശ്നങ്ങളും &quot;മീറ്റിംഗുകളിലെ സംഘർഷം കുറയ്ക്കുന്നതിന് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ള മനഃപൂർവമായ സവിശേഷതകളെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ്&quot;, &quot;സ്വകാര്യതയും സുരക്ഷയും കുറയ്ക്കുന്നു&quot; എന്നും കണ്ടെത്തി. &lt;ref name=&quot;Donnell 2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://threatpost.com/two-zoom-zero-day-flaws-uncovered/154337/|title=Two Zoom Zero-Day Flaws Uncovered|access-date=2020-04-29|last=Donnell|date=2020-04-01|website=Threatpost}}&lt;/ref&gt; 2020 ഏപ്രിലിൽ, സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങളിൽ സിഇഒ ക്ഷമ ചോദിച്ചു, ചില പ്രശ്‌നങ്ങൾ സൂം &quot;പൂർണ്ണ ഐടി പിന്തുണയുള്ള വലിയ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കായി&quot; രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതിന്റെ ഫലമാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. ഡാറ്റ സ്വകാര്യതയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനും സുതാര്യത റിപ്പോർട്ട് നൽകാനും സൂം സമ്മതിച്ചു.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cs.columbia.edu/~smb/blog/2020-04/2020-04-02.html|title=Zoom Security: The Good, the Bad, and the Business Model|access-date=April 5, 2020|last=Bellovin|first=Steven M.|authorlink=Steven M. Bellovin|date=April 2, 2020|website=[[Columbia University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406195423/https://www.cs.columbia.edu/~smb/blog/2020-04/2020-04-02.html|archive-date=April 6, 2020}}&lt;/ref&gt; 2020 ഏപ്രിലിൽ കമ്പനി സൂം പതിപ്പ് 5.0 പുറത്തിറക്കി, ഇത് നിരവധി സുരക്ഷ, സ്വകാര്യത ആശങ്കകൾ പരിഹരിച്ചു. സ്ഥിരസ്ഥിതിയായി പാസ്‌വേഡുകൾ, മെച്ചപ്പെട്ട എൻ‌ക്രിപ്ഷൻ, മീറ്റിംഗുകൾക്കായുള്ള ഒരു പുതിയ സുരക്ഷാ ഐക്കൺ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.  

2020 മാർച്ചിൽ ന്യൂയോർക്ക് സ്റ്റേറ്റ് അറ്റോർണി ജനറൽ ലെറ്റിറ്റിയ ജെയിംസ് സൂമിന്റെ സ്വകാര്യതയെയും സുരക്ഷാ നടപടികളെയും കുറിച്ച് അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചു.  2020 ഏപ്രിൽ മുതൽ, പല ബിസിനസ് സംരഭങ്ങളും സ്കൂളുകളും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളും [[ഗൂഗിൾ]], &lt;ref&gt;https://www.theverge.com/2020/4/8/21213978/google-zoom-ban-security-risks-hangouts-meet&lt;/ref&gt; [[Siemens|സീമെൻസ്]],  [[Australian Defence Force|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പ്രതിരോധ സേന]], [[Federal Foreign Office|ജർമ്മൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം]], [[SpaceX|സ്പേസ് എക്സ്]], [[New York City Department of Education|ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്]], [[Ministry of Home Affairs (India)|ഇന്ത്യൻ ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ അവരുടെ നെറ്റ്‌വർക്കുകളിൽ സൂം ഉപയോഗിക്കുന്നത് നിയന്ത്രിക്കുകയോ നിരോധിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1615008|title=MHA issues Advisory on Secure use of ZOOM Meeting Platform|access-date=2020-04-16|website=pib.gov.in}}&lt;/ref&gt; 

=== സ്വകാര്യത ===
സ്വകാര്യത, കോർപ്പറേറ്റ് ഡാറ്റ പങ്കിടൽ നയങ്ങൾ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരേയും വീഡിയോ ഹോസ്റ്റുകളെ അവരുടെ കോളുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ സ്വകാര്യത ലംഘിക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്നതിനെയും സൂം വിമർശിക്കപ്പെടുന്നു. [[ഫെഡറൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ|എഫ്‌ബി‌ഐയുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, വിദൂര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി സൂം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, [[ഐ.പി. വിലാസം|ഐപി വിലാസങ്ങൾ]], വെബ് [[ബയോമെട്രിക്സ്|ബ്രൗസിംഗ്]] ചരിത്രം, അക്കാദമിക് നേട്ടങ്ങൾ, [[ബയോമെട്രിക്സ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള സ്വകാര്യ ഡാറ്റ അപകടത്തിലാകാം. കുടുംബ വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശങ്ങളും സ്വകാര്യതാ നിയമവും (ഫെർപ) പ്രകാരം വിദ്യാർത്ഥികളുടെ അനധികൃത നിരീക്ഷണവും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ അവകാശങ്ങളുടെ ലംഘനവും ഉണ്ടാകാം.  കമ്പനി പറയുന്നതനുസരിച്ച് വീഡിയോ സേവനങ്ങൾ ഫെർ‌പയ്ക്ക് അനുസൃതമാണ്, മാത്രമല്ല ഇത് സാങ്കേതിക പിന്തുണയ്ക്കായി മാത്രം ഉപയോക്തൃ ഡാറ്റ ശേഖരിക്കുകയും സംഭരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.  

ഉപയോക്താവിന് വെളിപ്പെടുത്താതെ തന്നെ കമ്പനിയുടെ [[ഐ.ഒ.എസ്.|iOS]] അപ്ലിക്കേഷൻ സ്റ്റാർട്ടപ്പിൽ ഉപകരണ അനലിറ്റിക്‌സ് ഡാറ്റ ഫേസ്‍ബുക്കിലേക്ക് അയയ്‌ക്കുന്നതായി 2020 മാർച്ചിൽ ഒരു [[Vice (magazine)|മദർബോർഡ്]] ലേഖനത്തിൽ കണ്ടെത്തി.   പ്രശ്‌നത്തെക്കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കിയതായും [[Software development kit|എസ്ഡികെ]] നീക്കംചെയ്യുന്നതിന് നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചതായും സൂം പ്രതികരിച്ചു. [[Software development kit|എസ്‌ഡി‌കെ]] അതിന്റെ സേവനം ഫലപ്രദമാക്കുന്നതിന് മാത്രമാണ് ഉപയോക്താവിന്റെ ഉപകരണ സവിശേഷതകളിൽ (മോഡൽ നാമങ്ങൾ, ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം പതിപ്പുകൾ എന്നിവ) വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നതെന്നും അത് വ്യക്തിഗത വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നില്ലെന്നും കമ്പനി വ്യക്തമാക്കി. [[Facebook|ഫേസ്‍ബുക്ക്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള മൂന്നാം കക്ഷികൾക്ക് വ്യക്തിഗത ഡാറ്റ നിയമവിരുദ്ധമായും രഹസ്യമായും വെളിപ്പെടുത്തിയതിന് യുഎസ് ഫെഡറൽ കോടതിയിൽ ഒരു ഉപയോക്താവ് സൂമിനെതിരെ കേസ് നൽകി. 

2020 ഏപ്രിലിൽ, സൂം [[ലിങ്ക്ഡ്ഇൻ|ലിങ്ക്ഡ്ഇനിലേക്ക്]] ഉപയോക്തൃനാമങ്ങളും ഇമെയിൽ വിലാസങ്ങളും സ്വപ്രേരിതമായി അയച്ചതായി കണ്ടെത്തി. ചില പങ്കാളികളെ മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്ക്ഡ്ഇൻ പ്രൊഫൈൽ ഡാറ്റ രഹസ്യമായി ആക്സസ് ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കുന്നുവെന്നും കണ്ടെത്തി.

=== സുരക്ഷ ===
2018 നവംബറിൽ, [[ഉപയോക്തൃ ഡാറ്റാഗ്രാം പ്രോട്ടോക്കോൾ|യുഡിപി]] സന്ദേശങ്ങൾ കവർന്നെടുക്കാൻ, വിദൂരമായുള്ള പ്രാമാണീകരിക്കാത്ത ആക്രമണകാരിയെ അനുവദിക്കുന്ന ഒരു സുരക്ഷാ ദുർബലത കണ്ടെത്തി. അത് മീറ്റിംഗുകളിൽ നിന്ന് പങ്കെടുക്കുന്നവരെ നീക്കംചെയ്യാനോ ഉപയോക്താക്കളിൽ നിന്നുള്ള സന്ദേശങ്ങൾ കവർന്നെടുക്കാനോ പങ്കിട്ട സ്‌ക്രീനുകൾ ഹൈജാക്ക് ചെയ്യാനോ ആക്രമണകാരിയെ അനുവദിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nvd.nist.gov/vuln/detail/CVE-2018-15715|title=CVE-2018-15715|access-date=July 9, 2019|date=November 30, 2018|website=[[National Vulnerability Database]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709020711/https://nvd.nist.gov/vuln/detail/CVE-2018-15715|archive-date=July 9, 2019}}&lt;/ref&gt; അപകടസാധ്യത കണ്ടെത്തിയ ഉടൻ കമ്പനി അതിന് പരിഹാരങ്ങൾ പുറത്തിറക്കി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://support.zoom.us/hc/en-us/articles/360020436071-Security-CVE-2018-15715|title=Security: CVE-2018-15715|publisher=Zoom|access-date=2020-05-21|archive-date=2020-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519013709/https://support.zoom.us/hc/en-us/articles/360020436071-Security-CVE-2018-15715|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;   

വിൻഡോസ് ഉപയോക്താക്കളുടെ [[അധികാരപത്രം|ക്രെഡൻഷ്യലുകൾ]] തുറന്നുകാട്ടാൻ സാധ്യതയുള്ള അപകടസാധ്യതകൾ 2020 ഏപ്രിലിൽ സുരക്ഷാ ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി.   കാമറകളിലേക്കും മൈക്രോഫോണുകളിലേക്കും മുൻ‌കൂട്ടി പ്രവേശനം അനുവദിക്കുന്ന മറ്റൊരു ദുർബലതയും പരസ്യപ്പെടുത്തി. അതേ മാസത്തിൽ, ഒരു അനാവശ്യ പങ്കാളി &quot; സൂംബോംബിംഗ് &quot; വഴി ഒരു മീറ്റിംഗിൽ തടസ്സമുണ്ടാക്കുമ്പോൾ, [[ഫെഡറൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ|ഫെഡറൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷനിൽ]] നിന്ന് ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. മാകോസിനും വിൻഡോസിനും രണ്ട് സൂം സീറോ ദിവസങ്ങളുണ്ടെന്ന് മദർബോർഡ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vice.com/en_us/article/qjdqgv/hackers-selling-critical-zoom-zero-day-exploit-for-500000|title=Hackers Are Selling a Critical Zoom Zero-Day Exploit for $500,000|access-date=2020-04-16|last=Franceschi-Bicchierai|first=Lorenzo|date=2020-04-15|website=Vice|language=en}}&lt;/ref&gt; സുരക്ഷാ ബഗ് ബ്രോക്കർമാർ ഉപയോക്താക്കളുടെ കമ്പ്യൂട്ടറുകളിലേക്ക് വിദൂര ആക്സസ് അനുവദിക്കുന്ന സൂം സുരക്ഷാ കുറവുകളിലേക്ക് ആക്സസ് വിൽക്കുകയായിരുന്നു.  [[ഡാർക്ക് വെബ്|ഡാർക്ക് വെബിൽ]] 500,000 സൂം ഉപയോക്തൃനാമങ്ങളും പാസ്‌വേഡുകളും ഹാക്കർമാർ വിൽപ്പനയ്ക്ക് [[ഡാർക്ക് വെബ്|വച്ചിട്ടുണ്ട്]] .   

==== എൻക്രിപ്ഷൻ  ====
സിഗ്നലിംഗ് പരിരക്ഷിക്കുന്നതിന് എഇഎസ് -256 ( അഡ്വാൻസ്ഡ് എൻ‌ക്രിപ്ഷൻ സ്റ്റാൻ‌ഡേർഡ് ) ഉപയോഗിച്ച് [[എസ്.എസ്.എൽ.|ടി‌എൽ‌എസ് 1.2]], [[സ്ട്രീമിംഗ് മീഡിയ|സ്ട്രീമിംഗ് മീഡിയയെ]] പരിരക്ഷിക്കുന്നതിന് അതിന്റെ പൊതു ഡാറ്റാ സ്ട്രീമുകൾ എൻ‌ക്രിപ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://support.zoom.us/hc/en-us/articles/201362723-Encryption-for-Meetings|title=Encryption for Meetings|access-date=April 7, 2020|publisher=Zoom Video Communications|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408173352/https://support.zoom.us/hc/en-us/articles/201362723-Encryption-for-Meetings|archive-date=April 8, 2020}}&lt;/ref&gt; 

കമ്പനിയുടെ സുതാര്യതയുടെ അഭാവവും എൻ‌ക്രിപ്ഷൻ നടപടികളും മോശമാണെന്ന് സുരക്ഷാ ഗവേഷകരും റിപ്പോർട്ടർമാരും വിമർശിച്ചു. സൂം തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ വിപണന സാമഗ്രികളിൽ &quot; എൻഡ്-ടു-എൻഡ് എൻ‌ക്രിപ്ഷൻ &quot; ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://support.zoom.us/hc/en-us/articles/207599823-End-To-End-Encryption-for-Chat|title=Advanced Encryption for Chat|access-date=April 7, 2020|publisher=Zoom Video Communications|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407035927/https://support.zoom.us/hc/en-us/articles/207599823-End-To-End-Encryption-for-Chat|archive-date=April 7, 2020}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ പിന്നീട് ഇത് &quot;സൂം എൻഡ് പോയിന്റ് മുതൽ സൂം എൻഡ് പോയിന്റ് വരെ&quot; (സൂം സെർവറുകൾക്കും സൂം ക്ലയന്റുകൾക്കുമിടയിൽ ഫലപ്രദമായി അർത്ഥമാക്കുന്നു), അതായത് ''ഇന്റർസെപ്റ്റ്'' തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നതും &quot;സത്യസന്ധമല്ലാത്തതും&quot; എന്ന് വിവരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theintercept.com/2020/03/31/zoom-meeting-encryption/|title=Zoom Meetings Aren't End-to-End Encrypted, Despite Misleading Marketing|access-date=March 31, 2020|last=Lee|first=Micah|last2=Grauer|first2=Yael|date=March 31, 2020|website=[[The Intercept]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200402121430/https://theintercept.com/2020/03/31/zoom-meeting-encryption/|archive-date=April 2, 2020|quote=Currently, it is not possible to enable E2E encryption for Zoom video meetings. (...) When we use the phrase ‘End to End’ in our other literature, it is in reference to the connection being encrypted from Zoom end point to Zoom end point.}}&lt;/ref&gt; 2020 മെയ് 7 ന്, സൂം തങ്ങളുടെ സുരക്ഷാ രീതികൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായി എൻഡ്-ടു-എൻഡ് എൻ‌ക്രിപ്ഷനിൽ സ്പെഷ്യലൈസ് ചെയ്ത കീബേസ് എന്ന കമ്പനി സ്വന്തമാക്കിയതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://social.techcrunch.com/2020/05/07/zoom-acquires-keybase-to-get-end-to-end-encryption-expertise/|title=Zoom acquires Keybase to get end-to-end encryption expertise|access-date=2020-05-07|website=TechCrunch|language=en-US|archive-date=2020-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515181731/https://techcrunch.com/2020/05/07/zoom-acquires-keybase-to-get-end-to-end-encryption-expertise/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

2020 ഏപ്രിലിൽ, സിറ്റിസൺ ലാബ് ഗവേഷകർ ഇസിബി മോഡിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന എല്ലാവരും തമ്മിൽ ഒരൊറ്റ, സെർവർ-ജനറേറ്റുചെയ്ത എഇഎസ് -128 കീ പങ്കിടുന്നുവെന്ന് കണ്ടെത്തി, സൈഫർടെക്സ്റ്റിന്റെ പാറ്റേൺ സംരക്ഷിക്കുന്ന സവിശേഷതകൾ കാരണം ഇത് ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നു.  കാനഡയിലെയും അമേരിക്കയിലെയും പങ്കാളികൾ തമ്മിലുള്ള ടെസ്റ്റ് കോളുകൾക്കിടെ, ചൈനയിലെ പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്തുള്ള സെർവറുകളിൽ നിന്ന് ചൈന ഇന്റർനെറ്റ് സുരക്ഷാ നിയമത്തിന് വിധേയമായി കീ നൽകി.

=== ഡാറ്റ റൂട്ടിംഗ് ===
2020 ഏപ്രിലിലും അതിനുമുമ്പുള്ള ചില കോളുകൾ ചൈനയിലെ മെയിൻ ലാന്റിലെ സെർവറുകളിലൂടെ തെറ്റായി വഴിതിരിച്ചുവിട്ടതായി സൂം സമ്മതിച്ചു. ഇത് സൂം ഉപയോഗം നിർത്താൻ സർക്കാരുകളെയും ബിസിനസ് സ്ഥാപനങ്ങളേയും  പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ചൈനയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള സൗജന്യ ഉപയോക്താക്കളുടെ ഡാറ്റ “ഒരിക്കലും ചൈനയിലൂടെ വഴിതിരിച്ചുവിടില്ല” എന്നും പണമടച്ചുള്ള വരിക്കാർക്ക് അവർ ഉപയോഗിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഡാറ്റാ സെന്റർ പ്രദേശങ്ങൾ ഇഷ്ടാനുസൃതമാക്കാൻ കഴിയുമെന്നും കമ്പനി പിന്നീട് പ്രഖ്യാപിച്ചു. യൂറോപ്പ്, ഏഷ്യ, വടക്കേ അമേരിക്ക, ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിൽ കമ്പനിക്ക് ഡാറ്റാ കേന്ദ്രങ്ങളുണ്ട്.

== ഇതും കാണുക ==

* [[വീഡിയോ ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ സേവനങ്ങളുടെയും ഉൽപ്പന്ന ബ്രാൻഡുകളുടെയും പട്ടിക]] 
* COVID-19 പാൻഡെമിക്കിന്റെ ആഘാതം ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യയിൽ 

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]
[[വർഗ്ഗം:ആശയവിനിമയോപാധികൾ]]</text>
      <sha1>gjh3f25srwbhjbkun3qlwj333psqcrc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ക്ലെയർ ബ്ലൂം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>509568</id>
    <revision>
      <id>4676414</id>
      <parentid>3677784</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T21:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14271" sha1="pxkj7cjh2lqdqa13u04oryu8p9xrl81" xml:space="preserve">{{prettyurl|Claire Bloom}}
{{Infobox person
| name               = ക്ലെയർ ബ്ലൂം
| honorific_suffix   = [[CBE]]
| image              = Claire Bloom - Karamazov-1.jpg
| image size         = 
| caption            = ബ്ലൂം [[ബ്രദേഴ്സ് കറമസോവ്]] (1958) എന്ന ചിത്രത്തിൽ.
| other_names        = 
| birth_name         = പട്രീഷ്യ ക്ലെയർ ബ്ലൂം
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1931|2|15}}
| birth_place        = [[ഫിഞ്ച്ലി]], [[മിഡിൽസെക്സ്]], [[ഇംഗ്ലണ്ട്]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| occupation         = നടി
| years_active       = 1946–ഇതുവരെ
| spouse             = {{marriage|[[റോഡ് സ്റ്റീഗർ]]|1959|1969|end=divorced}}&lt;br /&gt;{{marriage|[[ഹില്ലാർഡ് എൽകിൻസ്]]|1969|1972|end=divorced}}&lt;br /&gt;{{marriage|[[ഫിലിപ്പ് റോത്ത്]]|1990|1995|end=divorced}}
| partner            = ഫിലിപ്പ് റോത്ത്&lt;br&gt;(1976–1990)
| children           = [[അന്ന സ്റ്റീഗർ]]
}}
'''പട്രീഷ്യ ക്ലെയർ ബ്ലൂം''', സിബിഇ (ജനനം: ഫെബ്രുവരി 15, 1931), ആറു പതിറ്റാണ്ടിലേറെക്കാലമായി അഭിനയരംഗത്തു നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്നതും, ക്ലെയർ ബ്ലൂം എന്ന സ്റ്റേജ് നാമത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നതുമായ ഇംഗ്ലീഷ് ചലച്ചിത്ര-നാടക നടിയാണ്. ''എ സ്ട്രീറ്റ്കാർ നെയിംഡ് ഡിസയർ'', ''എ ഡോൾസ് ഹൌസ്'', ''ലോംഗ് ഡേസ് ജേർണി ഇൻടു നൈറ്റ്'' തുടങ്ങിയ [[നാടകം|നാടകങ്ങളിലെ]] പ്രധാന വേഷങ്ങളിലൂടെ പ്രശസ്തയായിത്തീർന്ന അവർ അറുപതോളം ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

[[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലേയും]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസിലേയും]] ബാല്യകാലത്തിനുശേഷം ബ്ലൂം [[നാടകം|നാടകാഭിനയം]] പരിശീലിച്ചു. പതിനാറാമത്തെ വയസ്സിൽ [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] ഒരു വേദിയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അവർക്ക് താമസിയാതെ വിവിധ [[വില്യം ഷെയ്ക്സ്പിയർ|ഷേക്സ്പിയർ]] നാടകങ്ങളിലെ വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിക്കുന്നതിനുള്ള അവസരങ്ങൾ ലഭിച്ചു. അതിൽ [[റിച്ചാർഡ് ബർട്ടൺ|റിച്ചാർഡ് ബർട്ടണിനൊപ്പം]] ഒഫെലിയയായി അഭിനയിച്ച [[ഹാംലെറ്റ്|ഹാംലെറ്റും]] ഉൾപ്പെടുന്നു. [[റോമിയോ ആന്റ് ജൂലിയറ്റ്]] നാടകത്തിലെ ജൂലിയറ്റിന്റെ വേഷത്തെ നിരൂപകൻ [[കെന്നത്ത് ടൈനാൻ]] പ്രകീർത്തിച്ചത് &quot;ഞാൻ കണ്ടിട്ടുള്ളതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും മികച്ച ജൂലിയറ്റ്&quot; എന്നായിരുന്നു. ''എ സ്ട്രീറ്റ്‌കാർ നെയിംഡ് ഡിസയറിൽ'' ബ്ലാഞ്ചെ ഡുബോയിസ് എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചതിന്റെ പേരിൽ അതിന്റെ നാടകകൃത്ത് ടെന്നസി വില്യംസിൽനിന്ന് മികച്ച പ്രശംസ നേടി.

1952 ൽ ഹോളിവുഡ് ചലച്ചിത്രതാരം [[ചാർളി ചാപ്ലിൻ|ചാർലി ചാപ്ലിൻ]] അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ''[[ലൈംലൈറ്റ്]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഒരു വേഷം അവതരിപ്പിക്കുവാൻ ക്ലെയർ ബ്ലൂമിനെ കണ്ടെത്തി. തന്റെ ചലച്ചിത്രജീവിതത്തിൽ, [[റിച്ചാർഡ് ബർട്ടൺ]], [[ലോറൻസ് ഒലിവിയർ]], [[ജോൺ ഗിയൽ‌ഗഡ്]], [[പോൾ സ്‌കോഫീൽഡ്]], [[റാൽഫ് റിച്ചാർഡ്സൺ]], [[യുൾ ബ്രൈനെർ]], [[ജോർജ്ജ് സി. സ്കോട്ട്]], [[ജെയിംസ് മേസൺ]], [[പോൾ ന്യൂമാൻ]], [[ക്ലിഫ് റോബർ‌ട്ട്സൺ]], [[ആന്റണി ഹോപ്കിൻസ്]], [[റോഡ് സ്റ്റീഗർ]] എന്നിങ്ങനെ നിരവധി പ്രശസ്ത അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം അവർ അഭിനയിച്ചു.

2010 ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ചിത്രമായ ''ദി കിംഗ്സ് സ്പീച്ചിൽ'' ക്വീൻ മേരിയുടെ വേഷത്തിൽ ബ്ലൂം അഭിനയിച്ചു. നാടകത്തിനുള്ള സേവനങ്ങൾക്കായി 2013 ലെ ജന്മദിന ബഹുമതികളിലൊന്നായി കമാൻഡർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ബ്രിട്ടീഷ് എമ്പയർ (സിബിഇ) ആയി അവർ നിയമിക്കപ്പെട്ടു.

== ആദ്യകാലം ==
മുമ്പ് മിഡിൽസെക്സിന്റെ (ഇപ്പോൾ നോർത്ത് [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടന്റെ]] പ്രാന്തപ്രദേശമായ) ഭാഗമായിരുന്ന ഫിഞ്ച്ലിയിൽ എലിസബത്തിന്റെയും (മുമ്പ്, ഗ്രൂ) വിൽപ്പന മേഖലയിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന എഡ്വേർഡ് മാക്സ് ബ്ലൂമിന്റെയും പുത്രിയായി പട്രീഷ്യ ക്ലെയർ ബ്ലൂം എന്ന പേരിൽ ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmreference.com/film/73/Claire-Bloom.html|title=Claire Bloom Biography (1931–)|accessdate=26 May 2015|website=Film Reference|publisher=Advameg}}&lt;/ref&gt; ബ്ലൂമെന്തൽ എന്ന യഥാർത്ഥ പേരുള്ള അവളുടെ പിതൃ മുത്തശ്ശീമുത്തശ്ശന്മാരും അതുപോലെതന്നെ ഗ്രാവിറ്റ്‌സ്‌കി എന്ന പേരിലുള്ള അവളുടെ മാതൃ മുത്തശ്ശീമുത്തശ്ശന്മാരും [[റഷ്യ|റഷ്യയിലെ]] ഗ്രോഡ്‌നോ മേഖലയിലെ ബൈറ്റനിൽ നിന്നുള്ള (ഇപ്പോൾ കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിലെ [[ബെലാറുസ്|ബെലാറസിൽ]]) ജൂത കുടിയേറ്റക്കാരായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LDH&quot;&gt;{{cite book|title=Leaving a Doll's House: A Memoir|last=Bloom|first=Claire|date=April 1998|publisher=[[Back Bay Books]]|isbn=978-0316093835}}&lt;/ref&gt;{{rp|1–2}}&lt;ref&gt;{{cite news|first=Nate|last=Bloom|authorlink=Nate Bloom|title=Jewish Stars 1/21|newspaper=[[Cleveland Jewish News]]|date=January 21, 2011|url=https://www.clevelandjewishnews.com/archives/jewish-stars/article_e18fd01c-f10f-5765-8708-bc3311fa7e6d.html|access-date=2020-05-22|archive-date=2018-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180819145851/https://www.clevelandjewishnews.com/archives/jewish-stars/article_e18fd01c-f10f-5765-8708-bc3311fa7e6d.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ക്ലെയർ ബ്ലൂം [[ബ്രിസ്റ്റൽ|ബ്രിസ്റ്റലിലെ]] ഇൻഡിപെൻഡന്റ് ബാഡ്മിന്റൺ സ്കൂളിൽ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ചേർന്നു. [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] ഗിൽഡ്‌ഹാൾ സ്‌കൂൾ ഓഫ് മ്യൂസിക് ആൻഡ് ഡ്രാമയിൽ ഒരു കൗമാരക്കാരിയായിരിക്കവേ നാടകാഭിനയം പരിശീലിച്ച അവർ സെൻ‌ട്രൽ സ്കൂൾ ഓഫ് സ്പീച്ച് ആൻഡ് ഡ്രാമയിൽ എൽസി ഫോഗെർട്ടിയുടെ കീഴിലും തുടർന്ന് [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] റോയൽ ആൽബർട്ട് ഹാളിലുമായി തന്റെ പഠനം തുടർന്നു.&lt;ref&gt;V&amp;A, Theatre and Performance Special Collections, Elsie Fogerty Archive, THM/324&lt;/ref&gt;

[[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] 1940 ലെ [[ദ ബ്ലിറ്റ്സ്]] എന്നറിയപ്പെട്ട ജർമ്മൻ ബോംബാക്രമണവേളയിൽ ജർമ്മൻകാർ [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിൽ]] ബോംബിടാൻ തുടങ്ങിയതിനുശേഷം, ബോംബുകൾ വീടിനു സമീപത്തു പതിച്ചതിനാൽ അവരുടെ കുടുംബത്തിന് നിരവധി തലനാരിഴക്കുള്ള രക്ഷപ്പെടലുകൾ ഉണ്ടായി. ക്ലെയറും സഹോദരൻ ജോണും രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഭാഗത്തും പിന്നീട് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിലേക്കും]] സുരക്ഷിതത്വത്തിന്റെ പേരിൽ അയയ്ക്കപ്പെടുകയും അവിടെ ഒരു വർഷം അവരുടെ അമ്മാവനോടൊപ്പം താമസിക്കുകയും ചെയ്തു.

== സ്വകാര്യജീവിതം ==
മൂന്ന് തവണ വിവാഹം കഴിച്ച ബ്ലൂമിന്റെ ആദ്യ വിവാഹം റാഷോമോൻ എന്ന നാടകത്തിൽ അഭിനയിച്ചപ്പോൾ കണ്ടുമുട്ടിയ നടൻ റോഡ് സ്റ്റീഗറുമായി 1959 ൽ ആയിരുന്നു. ഇരുവരുടേയും പുത്രിയായ [[അന്ന സ്റ്റീഗർ]] ഒരു ഓപ്പറ ഗായികയാണ്. സ്റ്റീഗറും ബ്ലൂമും 1969 ൽ [[വിവാഹമോചനം]] നേടി. അതേ വർഷം തന്നെ ബ്ലൂം നിർമ്മാതാവ് ഹില്ലാർഡ് എൽക്കിൻസിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. മൂന്നുവർഷം നീണ്ടുനിന്ന വിവാഹബന്ധത്തിനുശേഷം, 1972 ൽ ദമ്പതികൾ വിവാഹമോചനം നേടി. 1990 ഏപ്രിൽ 29 നു നടന്ന ബ്ലൂമിന്റെ മൂന്നാമത്തെ വിവാഹം, എഴുത്തുകാരനായ [[ഫിലിപ്പ് റോത്ത്|ഫിലിപ്പ് റോത്തുമായിട്ടായിരുന്നു]]. 1994 ൽ അവർ വേർപിരിഞ്ഞു.

ബ്ലൂം തന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചും കരിയറിനെക്കുറിച്ചും രണ്ട് ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ആദ്യത്തേത്, ''ലൈംലൈറ്റ് ആൻഡ് ആഫ്റ്റർ: ദി എഡ്യൂക്കേഷൻ ഓഫ് ആൻ ആക്ട്രസ്'' 1982 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും ഇതിൽ അവരുടെ കരിയറിനെക്കുറിച്ചും അവതരിപ്പിച്ച ചലച്ചിത്ര-നാടക വേഷങ്ങളെക്കുറിച്ചും ആഴത്തിൽ പ്രതിപാദിച്ചിരുന്നു.

രണ്ടാമത്തെ പുസ്തകം, ''ലീവിംഗ് എ ഡോൾസ് ഹൌസ്: എ മെമ്മെയർ'', 1996 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. വ്യക്തിജീവിത്തിലെ വിശദാംശങ്ങളേക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിച്ച ഇതിൽ അവരുടെ വിവാഹ ബന്ധങ്ങൾ മാത്രമല്ല, [[റിച്ചാർഡ് ബർട്ടൺ]], [[ലോറൻസ് ഒലിവിയർ]], [[യുൾ ബ്രൈനർ]] എന്നിവരുമായുള്ള സ്വകാര്യ ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചും വിശദീകരിക്കുന്നതായിരുന്നു.

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് നാടക അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1931-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>pxkj7cjh2lqdqa13u04oryu8p9xrl81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗൂഗിൾ മീറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>510006</id>
    <revision>
      <id>4676317</id>
      <parentid>4564863</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16768" sha1="ai1hw9ibvzri2oegekmgc1wu5zcji05" xml:space="preserve">{{prettyurl|Google Meet}}
{{Infobox software
| name = ഗൂഗിൾ മീറ്റ്
| logo = Google_Meet_icon_(2026).svg
| developer = [[Google]]
| released = 2017
| discontinued = 
| latest release version = 41.5.312123951
| platform = [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]], [[World Wide Web|Web]]
| language count = 
| genre = [[Communication software]]
| license = [[Freemium]]
| website = {{URL|https://meet.google.com}}
}}
[[Google|ഗൂഗിൾ]] വികസിപ്പിച്ച ഒരു വീഡിയോ-ആശയവിനിമയ സേവനമാണ് '''ഗൂഗിൾ മീറ്റ്'''. &lt;ref name=&quot;Johnston&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.blog.google/products/g-suite/meet-the-new-enterprise-focused-hangouts/|title=Meet the new Hangouts|access-date=March 15, 2017|last=Johnston|first=Scott|date=March 9, 2017|website=Google|archive-url=https://web.archive.org/web/20170314215328/https://www.blog.google/products/g-suite/meet-the-new-enterprise-focused-hangouts/|archive-date=March 14, 2017}}&lt;/ref&gt; [[Google Hangouts|ഗൂഗിൾ ഹാങൗട്ടിന്റെ]] പുതിയ പതിപ്പായ രണ്ട് [[ആപ്ലിക്കേഷൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|അപ്ലിക്കേഷനുകളിൽ]] ഒന്നാണിത്, മറ്റൊന്ന് [[Google Chat|ഗൂഗിൾ ചാറ്റ്]]. &lt;ref name=&quot;de Looper, Christian&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.digitaltrends.com/social-media/google-hangouts-shut-down-2020/|title=Google will begin shutting down the classic Hangouts app in October|access-date=September 5, 2019|last=de Looper, Christian|website=DigitalTrends.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190804113856/https://www.digitaltrends.com/social-media/google-hangouts-shut-down-2020/|archive-date=August 4, 2019}}&lt;/ref&gt; 

തുടക്കത്തിൽ ഗൂഗിൾ മീറ്റ് ഒരു വാണിജ്യ സേവനമായിട്ടാണ് നൽകിയതെങ്കിലും; 2020 ഏപ്രിലിൽ ഗൂഗിൾ ഇത് സൗജന്യമായി ഉപയോക്താക്കളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. &lt;ref name=&quot;meet_free&quot;&gt;{{Cite web|url=https://blog.google/products/meet/bringing-google-meet-to-more-people|title=Google Meet premium video conferencing—free for everyone|access-date=2020-04-29|date=2020-04-29|publisher=Google}}&lt;/ref&gt; ഗൂഗിൾ മീറ്റിന്റെ ഉപഭോക്തൃ പതിപ്പ് ഗൂഗിൾ ഹാങൗട്ടുകളുടെ മൂല്യത്തകർച്ചയെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുമോ എന്നത് ഇത്തരമൊരു മാറ്റത്തിന് കാരണമായി. &lt;ref name=&quot;hangouts_future1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2020/04/29/google-is-making-meet-free-for-everyone/|title=Google is making Meet free for everyone|access-date=2020-04-29|date=2020-04-29|publisher=[[Techcrunch]]|quote=For consumer Hangouts, which has been on life support for a long time, this move may accelerate its deprecation.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;hangouts_future2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://venturebeat.com/2020/04/29/google-meet-zoom-free-60-minutes-meetings/|title=Google Meet one-ups Zoom with free 60-minute meetings for consumers|access-date=2020-04-29|date=2020-04-29|publisher=[[Venturebeat]]|quote=Google Hangouts’ future in question|archive-date=2020-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200429120308/https://venturebeat.com/2020/04/29/google-meet-zoom-free-60-minutes-meetings/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

== ചരിത്രം ==
ഒരു iOS അപ്ലിക്കേഷൻ 2017 ഫെബ്രുവരിയിൽ പുറത്തിറക്കിയ ശേഷം, '''ഗൂഗിൾ മീറ്റ്''' 2017 മാർച്ചിൽ തുടങ്ങി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2017/02/28/google-quietly-launches-meet-an-enterprise-friendly-version-of-hangouts/|title=Google quietly launches Meet, an enterprise-friendly version of Hangouts|access-date=March 2, 2017|last=Perez|first=Sarah|date=February 28, 2017|website=[[TechCrunch]]|publisher=[[AOL]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302052903/https://techcrunch.com/2017/02/28/google-quietly-launches-meet-an-enterprise-friendly-version-of-hangouts/|archive-date=March 2, 2017}}&lt;/ref&gt;  30 പേർ വരെ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരു വീഡിയോ കോൺഫറൻസിംഗ് അപ്ലിക്കേഷനായി ഈ സേവനം തുടങ്ങി. ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, അതിൽ ഒരു വെബ് അപ്ലിക്കേഷൻ, ഒരു [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്|Android]] അപ്ലിക്കേഷൻ, ഒരു [[ഐ.ഒ.എസ്.|iOS]] അപ്ലിക്കേഷൻ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. അന്നത്തെ ജി സ്യൂട്ട് ഉപയോക്താക്കൾക്കുള്ള സവിശേഷതകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: 
* ജി സ്യൂട്ട് ബേസിക് ഉപയോക്താക്കൾക്കായി ഒരു കോളിൽ 100 അംഗങ്ങൾ വരെ, ജി സ്യൂട്ട് ബിസിനസ് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് 150 വരെ, ജി സ്യൂട്ട് എന്റർപ്രൈസ് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് 250 വരെ പേർക്ക് മീറ്റിംഗുകളിൽ പങ്കെടുക്കാമായിരുന്നു.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://support.google.com/a/answer/7303775?hl=en|title=Compare Meet with classic Hangouts - G Suite Admin Help|access-date=February 29, 2020|website=support.google.com|publisher=Google|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311123117/https://support.google.com/a/answer/7303775?hl=en|archive-date=March 11, 2020}}&lt;/ref&gt; 
* വെബിൽ നിന്നോ ആൻഡ്രോയ്ഡ്ലഅല്ലെങ്കിൽ iOS അപ്ലിക്കേഷൻ വഴിയോ മീറ്റിംഗുകളിൽ ചേരാനുള്ള കഴിവ്. 
* ഒരു ഡയൽ-ഇൻ നമ്പർ ഉപയോഗിച്ച് മീറ്റിംഗുകളിലേക്ക് വിളിക്കാനുള്ള കഴിവ്  
* ജി സ്യൂട്ട് എന്റർപ്രൈസ് പതിപ്പ് ഉപയോക്താക്കൾക്കായി പാസ്‌വേഡ് പരിരക്ഷിത ഡയൽ-ഇൻ നമ്പറുകൾ 
* ഒറ്റ ക്ലിക്ക് മീറ്റിംഗ് കോളുകൾക്കായി ഗൂഗിൾ കലണ്ടറുമായി സംയോജിപ്പിക്കാനുള്ള സൗകര്യം. 
* പ്രമാണങ്ങൾ, സ്പ്രെഡ്ഷീറ്റുകൾ അല്ലെങ്കിൽ അവതരണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സ്ക്രീൻ പങ്കിടൽ സൗകര്യം. 
* എല്ലാ ഉപയോക്താക്കൾക്കും ഇടയിൽ എൻ‌ക്രിപ്റ്റ് ചെയ്ത കോളുകൾ &lt;ref name=&quot;compare_gsuite_meet&quot;&gt;{{Cite web|url=https://gsuite.google.com/compare-editions/?feature=meet|title=Compare G Suite products - Meet|access-date=2020-04-29|website=gsuite.google.com|language=en}}&lt;/ref&gt; 

===സൗജന്യ ഉപയോക്താക്കൾക്കുള്ള  പരിമിതികൾ===
*മീറ്റിംഗുകൾ (2020 സെപ്റ്റംബറിന് ശേഷം) 60 മിനിറ്റായി പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു. &lt;ref name=&quot;meet_free&quot;/&gt; 
*പങ്കെടുക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും ഒരു ഗൂഗിൾ അക്കൗണ്ട് ഉണ്ടായിരിക്കണം .    

=== സൗജന്യ ഉപയോഗം ===
2020 മാർച്ചിലെ [[കൊറോണ വൈറസ് രോഗം 2019|COVID-19]] പ്രതിസന്ധിയെത്തുടർന്ന്, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് [[G Suite|ജി സ്യൂട്ട്]] ഉപയോഗിക്കുന്ന ആർക്കും മുമ്പ് ഒരു എന്റർപ്രൈസ് അക്കൗണ്ട് ആവശ്യമുള്ള മീറ്റിന്റെ നൂതന സവിശേഷതകൾ ഗൂഗിൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;https://cloud.google.com/blog/products/g-suite/helping-businesses-and-schools-stay-connected-in-response-to-coronavirus&lt;/ref&gt; 2020 ജനുവരി മുതൽ മീറ്റിന്റെ ഉപയോഗം വളരെയധികം വർദ്ധിച്ചു.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2020/04/29/google-is-making-meet-free-for-everyone/|title=Google is making Meet free for everyone|access-date=5 May 2020|last=Lardinois|first=Frederic|website=TechCrunch}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/technology/2020/04/29/google-meet-zoom-competitor/|title=Big Tech is coming for Zoom: Google makes video chatting service Meet free|access-date=5 May 2020|last=Lerman|first=Rachel|website=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;   

സൗജന്യ മീറ്റ് കോളുകൾക്ക് ഒരൊറ്റ ഹോസ്റ്റ് മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ,  100 പങ്കാളികൾ വരെയാവാം. പക്ഷേ ജി സ്യൂട്ട് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് 250 പേരെ ഉൾപ്പെടുത്താനാവും.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-alphabet-google-conferencing/google-makes-meet-video-conferencing-free-to-all-users-challenging-zoom-idUSKBN22B1AX|title=Google makes Meet video conferencing free to all users, challenging Zoom|access-date=5 May 2020|last=Dave|first=Paresh|website=Reuters|publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.telegraph.co.uk/technology/2020/04/29/google-launches-free-version-meet-video-calling-app-bid-topple/&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mashable.com/article/google-meet-goes-free/|title=Google Meet takes on Zoom by going completely free for everyone|access-date=5 May 2020|last=Schroeder|first=Stan|website=Mashable|publisher=Mashable, Inc.}}&lt;/ref&gt; മീറ്റ് ഉപയോഗിച്ചുള്ള ബിസിനസ്സ് കോളുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഉപഭോക്തൃ കോളുകൾ റെക്കോർഡുചെയ്ത് സംഭരിക്കില്ല &lt;ref&gt;https://www.reuters.com/article/us-alphabet-google-conferencing/google-makes-meet-video-conferencing-free-to-all-users-challenging-zoom-idUSKBN22B1AX&lt;/ref&gt; കൂടാതെ മീറ്റിൽ നിന്നുള്ള ഉപഭോക്തൃ ഡാറ്റ പരസ്ങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കില്ലെന്ന് കമ്പനി പറയുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.reuters.com/article/us-alphabet-google-conferencing/google-makes-meet-video-conferencing-free-to-all-users-challenging-zoom-idUSKBN22B1AX&lt;/ref&gt; മീറ്റിന്റെ സ്വകാര്യതാ നയത്തിന്റെ വിശകലനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കോൾ ഡാറ്റ പരസ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെന്ന് റിപ്പോർട്ടുചെയ്യുമ്പോൾത്തന്നെ, കോൾ ദൈർഘ്യം, ആരാണ് പങ്കെടുക്കുന്നത്, പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ [[ഐ.പി. വിലാസം|ഐപി വിലാസങ്ങൾ]] എന്നിവയിൽ ഡാറ്റ ശേഖരിക്കാനുള്ള അവകാശം ഗൂഗിളിൽ നിക്ഷിപ്തമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2020/5/1/21244058/google-meet-microsoft-teams-webex-personal-data-collection-privacy-policy-concerns|title=Google Meet, Microsoft Teams, and WebEx are collecting more customer data than they appear to be|access-date=5 May 2020|last=Gartenberg|first=Chaim|website=The Verge|publisher=VoxMedia}}&lt;/ref&gt; 

കോളുകൾ ആരംഭിക്കാൻ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരു ഗൂഗിൾ അക്കൗണ്ട് ആവശ്യമാണ് &lt;ref&gt;https://techcrunch.com/2020/04/29/google-is-making-meet-free-for-everyone/&lt;/ref&gt;   ജി സ്യൂട്ട് ഉപയോക്താക്കളെ പോലെ, ഒരു ഗൂഗിൾ അക്കൗണ്ട് ഉള്ള ആർക്കും ജിമെയിലിൽ നിന്ന് ഒരു മീറ്റ് കോൾ ആരംഭിക്കാൻ കഴിയും. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2020/4/16/21223778/google-meet-gallery-view-calls-gmail-javier-soltero|title=Google will add Zoom-like gallery view to Meet and will let Meet users take calls from Gmail|access-date=5 May 2020|last=Peters|first=Jay|website=The Verge|publisher=Vox Media}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.computerworld.com/article/3538916/googles-meet-video-app-gets-gmail-integration.html|title=Google’s Meet video app gets Gmail integration|access-date=5 May 2020|last=Finnegan|first=Matthew|website=Computer World|publisher=IDG}}&lt;/ref&gt; സൗജന്യ മീറ്റ് കോളുകൾക്ക് സമയപരിധിയില്ല, പക്ഷേ 2020 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 60 മിനിറ്റായി പരിമിതപ്പെടുത്തും. സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ, ഹോസ്റ്റുകൾക്ക് പ്രവേശനം നിരസിക്കാനും ഒരു കോൾ സമയത്ത് ഉപയോക്താക്കളെ നീക്കംചെയ്യാനും കഴിയും. &lt;ref&gt;https://www.telegraph.co.uk/technology/2020/04/29/google-launches-free-version-meet-video-calling-app-bid-topple/&lt;/ref&gt; ശബ്‌ദം റദ്ദാക്കുന്നതിനുള്ള ഓഡിയോ ഫിൽട്ടർ, ലോ-ലൈറ്റ് മോഡ്, മീറ്റിനായുള്ള ഒരു ഗ്രിഡ് കാഴ്‌ച എന്നിവയും 16 ഉപയോക്താക്കളെ ഒരേസമയം കാണാൻ അനുവദിക്കുന്ന സൗകര്യങ്ങളുമുണ്ട്. &lt;ref&gt;https://mashable.com/article/google-meet-goes-free/&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2020/04/22/google-meet-launches-improved-zoom-like-tiled-layout-low-light-mode-and-noise-cancellation/|title=Google Meet launches improved Zoom-like tiled layout, low-light mode and more|access-date=5 May 2020|last=Lardinois|first=Frederic|website=TechCrunch}}&lt;/ref&gt; 

മീറ്റ് [[ഗൂഗിൾ ക്രോം]] പോലുള്ള  മറ്റ് ബ്രൗസറുകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാലും ഒരു അപ്ലിക്കേഷനോ വിപുലീകരണമോ ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലും, ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പ് അപ്ലിക്കേഷൻ ആവശ്യമായ വീഡിയോ കോൺഫറൻസിംഗ് സേവനങ്ങളേക്കാൾ ഗൂഗിൾ മീറ്റ് സുരക്ഷ കൂടുതലുള്ളതാണ്  &lt;ref&gt;https://techcrunch.com/2020/04/29/google-is-making-meet-free-for-everyone/&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.washingtonpost.com/technology/2020/04/29/google-meet-zoom-competitor/&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://mashable.com/article/google-meet-goes-free/&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
* [[Google Hangouts|ഹാങൗട്ട്]]
* [[Google Duo|ഗൂഗിൾ ഡ്യുവോ]]
* [[Google Allo|ഗൂഗിൾ അലോ]]
* [[Google Talk|ഗൂഗിൾ ടോക്ക്]]

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:ആൻഡ്രോയ്ഡ് (ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം) സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഐ.ഒ.എസ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]</text>
      <sha1>ai1hw9ibvzri2oegekmgc1wu5zcji05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊറോണ (ഒപ്റ്റിക്കൽ പ്രതിഭാസം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>510259</id>
    <revision>
      <id>4676392</id>
      <parentid>4347230</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:38:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9089" sha1="q7pbwchp0wylu82rup95c4cxnyxtzmj" xml:space="preserve">{{prettyurl|Corona (optical phenomenon)}}
{{short description|ഒരു ഒപ്റ്റിക്കൽ പ്രതിഭാസം}}
{{For|കൊറോണ എന്ന വാക്കാൽ വിവക്ഷിക്കുന്ന മറ്റ് കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ|കൊറോണ_(വിവക്ഷകൾ)}} 
[[പ്രമാണം:Lunar-coronae.jpg|ലഘുചിത്രം| ഒരു ചാന്ദ്ര കൊറോണ ]]
[[പ്രമാണം:Lunar_corona.JPG|ലഘുചിത്രം| [[മുംബൈ|മുംബൈയിൽ]] നിന്ന് പകർത്തിയ ഒരു ചാന്ദ്ര ഓറിയോൾ ]]
[[പ്രമാണം:SolarDiffractionCorona.jpg|ലഘുചിത്രം| [[പുലരി|സൂര്യോദയത്തിനു]] തൊട്ടുപിന്നാലെയുള്ള ഒരു സോളാർ കൊറോണ ]]
[[അന്തരീക്ഷവിജ്ഞാനം|അന്തരീക്ഷ വിജ്ഞാനത്തിൽ]], അന്തരീക്ഷത്തിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്ന ചെറിയ വെള്ള തുള്ളികൾ, മേഘത്തിലെ ഈർപ്പ കണങ്ങൾ ഐസ് പരലുകൾ, അല്ലെങ്കിൽ മഞ്ഞ് മൂടിയ ഗ്ലാസ് പ്രതലം എന്നിവ മൂലം [[സൂര്യപ്രകാശം|സൂര്യപ്രകാശത്തിന്]] അല്ലെങ്കിൽ [[നിലാവ്|ചന്ദ്രപ്രകാശത്തിന്]] (ചിലപ്പോൾ നക്ഷത്രത്തിളക്കം അല്ലെങ്കിൽ [[ഗ്രഹത്തിളക്കം]])&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atoptics.co.uk/fz855.htm|title=Jupiter corona from Iran|access-date=2016-05-02|last=Cowley|first=Les|year=2012|publisher=Atmospheric Optics}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[വിഭംഗനം]] (ഡിഫ്രാക്ഷൻ) സംഭവിക്കുന്നതു മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഒരു [[Optical phenomena|ഒപ്റ്റിക്കൽ പ്രതിഭാസമാണ്]] '''കൊറോണ'''. അതിന്റെ പൂർണ്ണരൂപത്തിൽ, ഒരു കൊറോണയിൽ, [[Astronomical object|ഖഗോളവസ്തുവിനു]] ചുറ്റും നിരവധി കേന്ദ്രീകൃതവും പാസ്റ്റൽ നിറമുള്ളതുമായ വളയങ്ങളും ''ഓറിയോൾ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ശോഭയുള്ള കേന്ദ്ര പ്രദേശവും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mysite.du.edu/~jcalvert/astro/corona.htm|title=The Corona|access-date=2017-02-11|last=Calvert|first=J. B.|date=2 August 2003|publisher=[[University of Denver]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atoptics.co.uk/droplets/corona.htm|title=Corona|access-date=2017-02-11|last=Cowley|first=Les|publisher=Atmospheric Optics|archive-date=2024-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240105143412/http://www.atoptics.co.uk/droplets/corona.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഓറിയോൾ പലപ്പോഴും (പ്രത്യേകിച്ച് [[ചന്ദ്രൻ|ചന്ദ്രന്റെ കാര്യത്തിൽ]]) കൊറോണയുടെ ദൃശ്യമായ ഒരേയൊരു ഭാഗമാണ്, ഇതിന് നീലകലർന്ന വെളുത്ത ഡിസ്കിന്റെ രൂപവുമുണ്ട്, അരികിലേക്ക് മാറുമ്പോൾ അതിന് ചുവപ്പ് കലർന്ന തവിട്ടുനിറമാകും. ഒരു കൊറോണയുടെ [[Angular diameter|കോണീയ വ്യാസം]], അതിന് കാരണമാകുന്ന ജലത്തുള്ളികളുടെ വലുപ്പത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ചെറിയ തുള്ളികൾ പക്ഷെ വലിയ കൊറോണയാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. അതേ കാരണത്താൽ, തുള്ളികളുടെ വലുപ്പം ഐക്യരൂപ്യമാകുമ്പോൾ കൊറോണ ഏറ്റവും പ്രകടമാകുന്നു.  

കൊറോണകൾ [[ഹാലോ (ഒപ്റ്റിക്കൽ പ്രതിഭാസം)|ഹാലോകളിൽ]] നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്, ഹാലോ താരതമ്യേന വലിയ ഐസ് ക്രിസ്റ്റലുകളിൽ [[അപവർത്തനം]] സംഭവിക്കുന്നതു മൂലം ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. 

== പോളൻ കൊറോണ ==
വായുവിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്ന [[പരാഗം|പൂമ്പൊടികൾ]] മൂലവും പ്രകാശത്തിന് വിഭംഗനം സംഭവിച്ച് കൊറോണ ഉണ്ടാകാ, അവ '''പോളൻ കൊറോണ''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. പൂമ്പൊടികൾക്ക് ഗോളാകൃതി ഇല്ലാത്തതിനാൽ അതുമൂലം ഉണ്ടാകുന്ന കൊറോണയ്ക്ക് ചിലപ്പോൾ,  ദീർഘവൃത്താകൃതിയിൽ കാണാറുണ്ട്, ഒപ്പം അവയിൽ തിളക്കമുള്ള പാടുകളും കാണാറുണ്ട്. പൂക്കാലത്ത്, കാടുകൾ പോലെ, പൂമ്പൊടി ഒരുപാട് ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള ഇടങ്ങളിൽ ഇത് കാണാം. സൂര്യാസ്തമയ സമയത്തും സൂര്യോദയ സമയത്തും സൂര്യപ്രകാശത്തിന് ഗ്ലെയർ കുറവായതിനാലും, പൂമ്പൊടി നിറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷത്തിലൂടെയുള്ള പ്രകാശപാത കൂടുതൽ ദൈർഘ്യമുള്ളതിനാലും അവ കൂടുതൽ എളുപ്പത്തിൽ കാണാൻ കഴിയും. 

== ഇതും കാണുക ==

* [[Atmospheric diffraction|അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് ഡിഫ്രാക്ഷൻ]]
* [[Glory (optical phenomenon)|ഗ്ലോറി (ഒപ്റ്റിക്കൽ പ്രതിഭാസം)]] 

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.atoptics.co.uk/droplets/corona.htm വിശദീകരണവും ഇമേജ് ഗാലറിയും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240105143412/http://www.atoptics.co.uk/droplets/corona.htm |date=2024-01-05 }} - ലെസ് കൌലിയുടെ അന്തരീക്ഷ ഒപ്റ്റിക്സ് 
* [https://dx.doi.org/10.1088/0031-9120/40/1/004 സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ചുറ്റുമുള്ള വളയങ്ങൾ: കൊറോണയും ഡിഫ്രാക്ഷനും] 
* [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/Hbase/phyopt/corfog.html മൂടിക്കെട്ടിയ കണ്ണടകളിൽ നിന്നുള്ള കൊറോണ] 
* [http://ao.osa.org/viewmedia.cfm?uri=ao-44-27-5746&amp;seq=0 കൂമ്പോള കൊറോണകളുടെ പരീക്ഷണാത്മക സിമുലേഷനുകൾ] 
* [http://mysite.du.edu/~jcalvert/astro/corona.htm കൊറോണ] 

[[പ്രമാണം:Janus24.jpg|പകരം=Lunar corona with Altocumulus floccus|ലഘുചിത്രം| ആൾട്ടോകമുലസ് ഫ്ലോക്കസിനൊപ്പം ചന്ദ്ര കൊറോണ ]]

== ഗാലറി ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Coronae.jpg|കാട്ടിലെ കൊറോണ
പ്രമാണം:Solar coronae reflection.jpg|സൗര കൊറോണയുടെ പ്രതിഫലനം
പ്രമാണം:Coronae at GGB.jpg|[[Golden Gate Bridge|ഗോൾഡൻ ഗേറ്റ് പാലത്തിലെ]] സോളാർ കൊറോണ
പ്രമാണം:Iridescent fog.jpg|[[Golden Gate Bridge|ഗോൾഡൻ ഗേറ്റ് പാലത്തിലെ]] ഭാഗിക കൊറോണ
പ്രമാണം:Moon Marki 19032011 3.JPG|ചാന്ദ്ര ഓറിയോൾ
&lt;/gallery&gt;
[[വർഗ്ഗം:അന്തരീക്ഷത്തിലെ ഒപ്റ്റിക്കൽ പ്രതിഭാസങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>q7pbwchp0wylu82rup95c4cxnyxtzmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊറലൈൻ അഡാ എംകി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>514289</id>
    <revision>
      <id>4676386</id>
      <parentid>4674480</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:29:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10824" sha1="3nuunkmb4azdeqnj13i24z22gbtk71d" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = കൊറലൈൻ അഡാ എംകി
| image              = Coraline Ada Ehmke.jpg
| alt                = കൊറലൈൻ അഡാ എംകി
| caption            = കൊറലൈൻ അഡാ എംകി
| other_names        = 
| birth_name         = 
| birth_date         = 
| birth_place        = [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| death_date         = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date)  --&gt;
| death_place        = 
| nationality        = 
| occupation         = സാങ്കേതികവിദഗ്ധ, പ്രാസംഗിക, എഴുത്തുകാരി
| years_active       = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
| website            = {{url|http://where.coraline.codes/}}
}}
'''കൊറലൈൻ അഡാ എംകി''', [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[ഷിക്കാഗോ]] കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സോഫ്റ്റ്‍വെയർ ഡെവലപ്പറും ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് പ്രചാരകയുമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=|first=|date=2018|title=Who is welcome online?|url=https://d20x8vt12bnfa2.cloudfront.net/2019/2019InternetHealthReport_shortversion.pdf|format=PDF|journal=Internet Health Report 2019|series=v.1.0|publisher=[[Mozilla]]|volume=|pages=46|eissn=|via=|access-date=2020-07-13|archive-date=2023-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230331055536/https://d20x8vt12bnfa2.cloudfront.net/2019/2019InternetHealthReport_shortversion.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1994-ൽ ഒരു വെബ് ഡെവലപ്പറായി ഔദ്യോഗികജീവിതം ആരംഭിച്ച അവർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കൺസൾട്ടിംഗ്, വിദ്യാഭ്യാസം, പരസ്യം, ആരോഗ്യസംരക്ഷണം, സോഫ്റ്റ്‍വെയർ വികസനം തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. റൂബിയിലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണ് ഇവർ പ്രശസ്തയായത്. 2016-ൽ റൂബി ഓൺ റെയിൽ‌സ് ഡെവലപ്പർ‌മാർക്കായുള്ള കോൺ‌ഫറൻ‌സായ റെയിൽ‌സ്കോൺ‌ഫിൽ വച്ച് റൂബി ഹീറോ അവാർഡ് കരസ്ഥമാക്കി. സാമൂഹികപ്രവർത്തനത്തിനും ആക്ടിവിസത്തിനും പുറമേ ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് പ്രോജക്റ്റുകളുടെ പ്രചാരണത്തിലും അവർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

== തൊഴിൽജീവിതം ==
[[പേൾ]] പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷ ഉപയോഗിച്ച് 1994-ൽ എംകി സോഫ്റ്റ്‍വെയർ നിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങി. 2007-ൽ [[റൂബി (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|റൂബി]] പരിചയപ്പെടുന്നതിനു മുമ്പ് ASP.NET, [[ജാവ (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|ജാവ]] എന്നിവയായിരുന്നു അവരുടെ പ്രവർത്തനമേഖല.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite interview|last=Ehmke|first=Coraline Ada|interviewer=Gareth Wilson|title=Refactoring to a Happier Development Team|url=https://blog.fogcreek.com/refactoring-to-a-happier-development-team-interview-with-coraline-ada-ehmke/|publisher=Fog Creek|date=October 7, 2015|access-date=July 6, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712035856/https://blog.fogcreek.com/refactoring-to-a-happier-development-team-interview-with-coraline-ada-ehmke/|archive-date=July 12, 2017|url-status=dead|archivedate=2017-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170712035856/https://blog.fogcreek.com/refactoring-to-a-happier-development-team-interview-with-coraline-ada-ehmke/}}&lt;/ref&gt; സോഫ്റ്റ്‍വെയർ കോൺഫറൻസുകളിൽ അവർ പതിവായി പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്താറുണ്ട്. മാത്രമല്ല, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഒന്നിലധികം സാങ്കേതിക സമ്മേളനങ്ങളിൽ അവർ മുഖ്യപ്രഭാഷണങ്ങളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rubygems.org/profiles/CoralineAda|title=Coraline Ada|access-date=July 6, 2017|last=|first=|date=|website=RubyGems|language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;{{Cite journal|last=Knowles|first=Bryan|date=Spring 2018|title=Coraline Ada Ehmke: Promoting Richer Open Source Communities|url=|journal=[[XRDS (magazine)|XRDS]]|volume=24|issue=3|pages=60–61|via=ACM Digital Library}}&lt;/ref&gt;

ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് മേഖലയിൽ സംഭാവന ചെയ്യാൻ സ്ത്രീകളെ സഹായിക്കുന്നതിനായി 2014-ൽ ഇവർ OS4W.org എന്ന വെബ്‌സൈറ്റ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite interview|last=Ehmke|first=Coraline Ada|interviewer=Gareth Wilson|title=Refactoring to a Happier Development Team|url=https://blog.fogcreek.com/refactoring-to-a-happier-development-team-interview-with-coraline-ada-ehmke/|publisher=Fog Creek|date=October 7, 2015|access-date=July 6, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712035856/https://blog.fogcreek.com/refactoring-to-a-happier-development-team-interview-with-coraline-ada-ehmke/|archive-date=July 12, 2017|url-status=dead|archivedate=2017-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170712035856/https://blog.fogcreek.com/refactoring-to-a-happier-development-team-interview-with-coraline-ada-ehmke/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://os4w.org/about|title=About|access-date=July 6, 2017|last=|first=|date=|website=OS4W|language=en|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527202211/https://os4w.org/about|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{Cite journal|last=Knowles|first=Bryan|date=Spring 2018|title=Coraline Ada Ehmke: Promoting Richer Open Source Communities|url=|journal=[[XRDS (magazine)|XRDS]]|volume=24|issue=3|pages=60–61|via=ACM Digital Library}}&lt;/ref&gt;

[[ഗൂഗിൾ]], [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]], [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിൾ]] തുടങ്ങിയ കമ്പനികളുടേത് ഉൾപ്പെടെ 40,000 ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് പ്രോജക്റ്റുകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പെരുമാറ്റച്ചട്ടം 2014-ൽ അവർ തയ്യാറാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://contributor-covenant.org/|title=Contributor Covenant: A Code of Conduct for Open Source Projects|access-date=July 6, 2017|last=|first=|date=|website=Contributor Covenant|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2016/03/05/how-we-may-mesh/|title=On the war between hacker culture and codes of conduct|access-date=July 6, 2017|last=Evans|first=Jon|date=March 5, 2016|website=TechCrunch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hellotechpros.com/coraline-ehmke-people/|title=GitHub’s Anti-Harassment Tools and the Open Source Codes of Conduct|access-date=July 6, 2017|last=Bostick|first=Chad|date=November 4, 2016|website=Hello Tech Pros|language=en-US|archive-date=2017-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802070325/http://hellotechpros.com/coraline-ehmke-people/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കോൺട്രിബ്യൂട്ടർ ഉടമ്പടിയിൽ നടത്തിയ പ്രവർത്തനങ്ങളെ മാനിച്ച് 2016-ൽ അവർക്ക് റൂബി ഹീറോ അവാർഡ് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rubyheroes.com/heroes/2016|title=2016 Ruby Heroes|access-date=July 6, 2017|last=|first=|date=|website=Ruby Heroes|language=en-us|archive-date=2017-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170610094006/https://rubyheroes.com/heroes/2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== വ്യക്തിജീവിതം ==
എംകി ഒരു ട്രാൻസ്ജെൻഡറാണ്.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=http://where.coraline.codes/|title=Coraline Ada Ehmke|access-date=July 7, 2017|last=|first=|date=|website=where.coraline.codes|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite web|url=https://alterconf.com/talks/he-doesnt-work-here-anymore|title=Talk: He Doesn't Work Here Anymore|access-date=July 9, 2017|last=|first=|date=2015|website=Alterconf|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331073612/https://alterconf.com/talks/he-doesnt-work-here-anymore|archive-date=2019-03-31|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ ഇവർ ഗാനങ്ങൾ രചിക്കുകയും റെക്കോർഡ് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്; എ ലിറ്റിൽ ഫയർ സ്കെയർക്രോ എന്ന പേരിൽ നിരവധി ആൽബങ്ങൾ ഇവർ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web|url=http://where.coraline.codes/|title=Coraline Ada Ehmke|access-date=July 7, 2017|last=|first=|date=|website=where.coraline.codes|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news|url=https://geekgirlrising.com/geekgirls/coraline-ada-ehmke/|title=Interview with Coraline Ada Ehmke|last=Ehmke|first=Coraline Ada|date=|work=Geek Girl Rising|access-date=July 9, 2017|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://alittlefirescarecrow.com/|title=A Little Fire Scarecrow|access-date=July 9, 2017|archive-date=2019-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190506112007/https://alittlefirescarecrow.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* {{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|http://where.coraline.codes}}
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>3nuunkmb4azdeqnj13i24z22gbtk71d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജെറാൾഡിൻ ഫെറാരോ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>536835</id>
    <revision>
      <id>4676510</id>
      <parentid>4608225</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21601" sha1="e7n8v3caknxs7a1skghilhydxla20dg" xml:space="preserve">{{prettyurl|Geraldine Ferraro}}
{{Infobox officeholder
|name          = ജെറാൾഡിൻ ഫെറാരോ
|image         = GERALDINE FERRARO.jpg
|alt           = Woman in her forties, smiling for portrait, in more relaxed setting than usual for officeholders
|office        = [[United States Ambassador to the United Nations Human Rights Council|United States Ambassador to the United Nations Commission on Human Rights]]
|president     = [[Bill Clinton|ബിൽ ക്ലിന്റൺ]]
|term_start    = March 4, 1993
|term_end      = October 11, 1996
|predecessor   = [[Armando Valladares|അർമാണ്ടോ വല്ലഡാരസ്]]
|successor     = [[Nancy Rubin|നാൻസി റൂബിൻ]]
|office1       = [[Democratic Caucus Vice Chairman of the United States House of Representatives|Secretary of the House Democratic Caucus]]
|leader1       = [[Tip O'Neill|ടിപ്പ് ഓ'നീൽ]]
|term_start1   = ജനുവരി 3, 1981
|term_end1     = ജനുവരി 3, 1985
|predecessor1  = [[Shirley Chisholm|ഷെർലി ചിഷോം]]
|successor1    = [[Mary Rose Oakar|മേരി ഓക്കർ]]
|state2        = [[New York (state)|ന്യൂയോർക്ക്]]
|district2     = {{ushr|NY|9|9th}}
|term_start2   = January 3, 1979
|term_end2     = January 3, 1985
|predecessor2  = [[James J. Delaney|ജെയിംസ് ഡെലാനി]]
|successor2    = [[Thomas J. Manton|തോമസ് മാന്റൺ]]
|birth_name    = ജെറാൾഡിൻ ആൻ ഫെറാരോ
|birth_date    = {{birth date|1935|8|26}}
|birth_place   = [[ന്യൂബർഗ്, ന്യൂയോർക്ക്]], യു.എസ്.
|death_date    = {{death date and age|2011|3|26|1935|8|26}}
|death_place   = [[ബോസ്റ്റൺ]], [[മസാച്ചുസെറ്റ്സ്]], യു.എസ്.
|party         = [[Democratic Party (United States)|ഡെമോക്രാറ്റിക്]]
|spouse        = {{marriage|[[John Zaccaro|ജോൺ സക്കാരോ]]|July 16, 1960}}
|children      = 3
|education     = {{nowrap|[[Marymount Manhattan College|മേരിമൗണ്ട് മാൻഹട്ടൻ കോളേജ്]]}} ([[Bachelor of Arts|BA]])&lt;br&gt;[[Fordham University|ഫോർധാം സർവകലാശാല ]] ([[Juris Doctor|JD]])
|signature     = Geraldine A. Ferraro Signature.svg
}}
[[അമേരിക്ക]]ൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരിയും നയതന്ത്രജ്ഞയും അഭിഭാഷകയുമായിരുന്നു '''ജെറാൾഡിൻ ആൻ ഫെറാരോ''' (ജീവിതകാലം, ഓഗസ്റ്റ് 26, 1935 - മാർച്ച് 26, 2011). 1979 മുതൽ 1985 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] ജനപ്രതിനിധിസഭയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അവർ 1984 ൽ മുൻ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് [[വാൾട്ടർ മൊൺഡെയിൽ|വാൾട്ടർ മൊണ്ടേലിനൊപ്പം]] [[ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി (അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ)|ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടിയുടെ]] വൈസ് പ്രസിഡന്റ് നോമിനിയായിരുന്നു. ഇത് ഒരു പ്രമുഖ അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ആദ്യ വനിതാ ഉപരാഷ്ട്രപതി നോമിനിയായിരുന്നു. [[പത്രപ്രവർത്തനം|പത്രപ്രവർത്തകയും]] എഴുത്തുകാരിയും അതോടൊപ്പം ഒരു ബിസിനസ്സ് വനിതയുമായിരുന്നു അവർ. 

ഫെരാരോ ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിൽ വളർന്നു. അഭിഭാഷകയായി പരിശീലനത്തിന് മുമ്പ് ഒരു പൊതു സ്കൂൾ അധ്യാപകനായി ജോലി ചെയ്തു. ലൈംഗിക കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, ബാലപീഡനം, ഗാർഹിക പീഡനം എന്നിവ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന പുതിയ പ്രത്യേക വിക്ടിംസ് ബ്യൂറോയുടെ തലവനായി 1974-ൽ അവർ ക്വീൻസ് കൗണ്ടി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് അറ്റോർണി ഓഫീസിൽ ചേർന്നു. 1978-ൽ അവർ യുഎസ് ജനപ്രതിനിധി സഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അവിടെ അവർ പാർട്ടി ശ്രേണിയിൽ അതിവേഗം ഉയർന്നു. വേതനം, പെൻഷൻ, വിരമിക്കൽ പദ്ധതികൾ എന്നിവയിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് തുല്യത കൊണ്ടുവരുന്നതിനുള്ള നിയമനിർമ്മാണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. 

1984-ൽ, മുൻ വൈസ് പ്രസിഡന്റും പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാർത്ഥിയുമായ [[വാൾട്ടർ മൊൺഡെയിൽ]], വരാനിരിക്കുന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തന്റെ മത്സരാർത്ഥിയായി ഫെരാരോയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, ഫെരാരോ ഒരു പ്രധാന പാർട്ടി ദേശീയ നോമിനി ആകുന്ന പരക്കെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഇറ്റാലിയൻ അമേരിക്കക്കാരിയും ആയി. മൊണ്ടേൽ-ഫെരാരോ ടിക്കറ്റിൽ ചേർന്നപ്പോൾ ലഭിച്ച പോസിറ്റീവ് പോളിംഗ് പെട്ടെന്ന് മങ്ങി. അവളുടെയും അവളുടെ ബിസിനസുകാരനായ ഭർത്താവിന്റെയും സാമ്പത്തികം, സമ്പത്ത്, അവളുടെ കോൺഗ്രസിന്റെ വെളിപ്പെടുത്തൽ പ്രസ്താവനകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ദ്രോഹകരമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർന്നു. പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, നിലവിലെ പ്രസിഡന്റ് റൊണാൾഡ് റീഗനും വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.ഡബ്ല്യു. ബുഷും ചേർന്ന് മൊണ്ടേലെയെയും ഫെരാരോയെയും വൻ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തി. 
== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 
[[File:Ferraro childhood home.jpg|thumb|left|upright|alt=Narrow, red three-story house with turret|Ferraro lived in this building in Newburgh until she was ten.]]ജെറാൾഡിൻ ആൻ ഫെറാരോ 1935 ഓഗസ്റ്റ് 26 ന് [[ന്യൂയോർക്ക്|ന്യൂയോർക്കിലെ]] [[ന്യൂബർഗ്, ന്യൂയോർക്ക്|ന്യൂബർഗിൽ]] ജനിച്ചു. &lt;ref name=&quot;nyt-woman&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/04/10/us/woman-in-the-news-democrat-peacemaker-geraldine-anne-ferraro.html | title=Woman in the News; Democrat, Peacemaker: Geraldine Anne Ferraro | author=Perlez, Jane | newspaper = [[The New York Times]] | date=April 10, 1984}}&lt;/ref&gt; ഒന്നാം തലമുറയിൽപ്പെട്ട ഇറ്റാലിയൻ അമേരിക്കൻ തയ്യൽക്കാരിയായ അന്റൊനെറ്റ എൽ.ഫെറാരോ (മുമ്പ, കൊറിയേരി)യുടെയും ഇറ്റാലിയൻ കുടിയേറ്റക്കാരനും രണ്ട് റെസ്റ്റോറന്റുകളുടെ ഉടമയുമായ ഡൊമിനിക് ഫെറാരോ എന്നിവരുടെയും മകളായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;mystory&quot;&gt;Ferraro and Francke, ''My Story'', p. 17.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mmc-papers&quot;&gt;{{cite web|url=http://marymount.mmm.edu/study/resources/library/archives/Ferraro_Papers_guide.pdf |title=The Geraldine A. Ferraro Papers |publisher=[[Marymount Manhattan College]] |access-date=September 1, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080909214246/http://marymount.mmm.edu/study/resources/library/archives/Ferraro_Papers_guide.pdf |archive-date=September 9, 2008 }} pp. 2–3, 88–90.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;people-84&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20088346,00.html | title=The Making of a Trailblazer | author=Lague, Louise | magazine=[[People (magazine)|People]] | date=July 30, 1984 | access-date=September 1, 2008 | archive-date=2016-05-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160524013124/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20088346,00.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.mercertrigiani.com/hoa/assn16762/images/1.aaa.final_issue.summer_2011.pdf | title=In Memoriam: Geraldine Ferraro | first=Dona | last=De Sanctis | magazine=[[Italian America]] | date=Summer 2011 | page=13 | access-date=2021-03-28 | archive-date=2021-02-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210227122813/https://www.mercertrigiani.com/hoa/assn16762/images/1.aaa.final_issue.summer_2011.pdf | url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
അവൾക്ക് മുമ്പ് ജനിച്ചത് മൂന്ന് സഹോദരന്മാരായിരുന്നു, എന്നാൽ ഒരാൾ ശൈശവാവസ്ഥയിലും മറ്റൊരാൾ മൂന്നാം വയസ്സിലും മരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;people-84&quot;/&gt; ഫെരാരോ ചെറുപ്പത്തിൽ ന്യൂബർഗിലെ മൗണ്ട് സെന്റ് മേരീസ് എന്ന ഇടവക വിദ്യാലയത്തിൽ പഠിച്ചു. 1944 മെയ് മാസത്തിൽ അവൾക്ക് എട്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അവളുടെ അച്ഛൻ ഹൃദയാഘാതം മൂലം മരിച്ചു.&lt;ref&gt;Ferraro and Whitney, ''Framing a Life'', p. 45.&lt;/ref&gt;ഫെരാരോയുടെ അമ്മ താമസിയാതെ നിക്ഷേപിക്കുകയും കുടുംബത്തിന്റെ ബാക്കി പണം നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു, കുടുംബത്തെ സൗത്ത് ബ്രോങ്ക്‌സിലെ താഴ്ന്ന വരുമാനമുള്ള പ്രദേശത്തേക്ക് മാറ്റാൻ നിർബന്ധിതരായി, അതേസമയം ഫെരാരോയുടെ അമ്മ വസ്ത്ര വ്യവസായത്തിൽ ജോലി ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;nyt-woman&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;people-84&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;watson-gordon&quot;/&gt;

== അവലംബം==
{{reflist}}

== പൊതു ഗ്രന്ഥസൂചിക ==
{{refbegin|30em}}
* {{cite book | last=Braden | first=Maria | title=Women Politicians and the Media | url=https://archive.org/details/womenpoliticians0000brad | publisher=[[The University Press of Kentucky]] | location=Lexington, Kentucky | year=1996 | isbn=0-8131-1970-7}}
* {{cite book | last=Chesler | first=Ellen | chapter=Introduction | title=Where Human Rights Begin: Health, Sexuality, and Women in the New Millennium | url=https://archive.org/details/wherehumanrights0000chav | url-access=registration | editor=Chavkin, Wendy |editor2=Chesler, Ellen | publisher=[[Rutgers University Press]] | year=2005 | isbn=0-8135-3657-X}}
* {{cite book | last1=Clift | first1=Eleanor | author-link=Eleanor Clift | last2=Brazaitis | first2=Tom | title=Madam President: Shattering the Last Glass Ceiling | publisher=[[Simon &amp; Schuster]] | year=2000 | isbn=0-684-85619-0 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/madampresidentsh0000clif }}
* {{cite book | last=Falk | first=Erika | title=Women for President: Media Bias in Eight Campaigns | url=https://archive.org/details/womenforpresiden0000falk | publisher=[[University of Illinois Press]] | year=2007 | isbn=978-0-252-07511-7}}
* {{cite book| last=Ferraro | first=Geraldine A. | author2=Francke, Linda Bird | title=Ferraro: My Story | publisher=[[Bantam Books]] | year=1985 | isbn=0-553-05110-5 | url=https://archive.org/details/ferraromystory00ferr }}
* {{cite book | title=Changing History: Women, Power and Politics | first=Geraldine A. | last=Ferraro | isbn=1-55921-077-X | publisher=Moyer Bell | year=1993 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/changinghistoryw0000ferr }}
* {{cite book| last=Ferraro | first=Geraldine | author2=Whitney, Catherine | title=Framing a Life: A Family Memoir | publisher=[[Charles Scribner's Sons|Scribner]] | year=1998 | isbn=0-684-85404-X | url=https://archive.org/details/framinglife00gera }}
* {{cite book | last=Foerstel | first=Herbert N. | title=Climbing the Hill: Gender Conflict in Congress | url=https://archive.org/details/climbinghillgend0000foer | publisher=[[Greenwood Publishing Group]] | year=1996 | isbn=0-275-94914-1}}
* {{cite book| last1=Germond | first1=Jack | author-link=Jack Germond | last2=Witcover | first2=Jules | author-link2=Jules Witcover | title=Wake Us When It's Over: Presidential Politics of 1984 | publisher=[[Macmillan Publishing]] | year=1985 | isbn=0-02-630710-3 | url=https://archive.org/details/wakeuswhenitsove00germ }}
* {{cite book| last=Goldman | first=Peter | author2=Fuller, Tony | title=The Quest for the Presidency 1984 | publisher=[[Bantam Books]] | year=1985 | isbn=0-553-05100-8 | url=https://archive.org/details/questforpreside00gold }}
* {{cite book| editor1-last=Gottro | editor1-first=Martha V. | title=Congress and the Nation: A Review of Government and Politics Vol. V: 1977–1980 | publisher=[[Congressional Quarterly, Inc]] | year=1981 | isbn=0-87187-112-2 | url=https://archive.org/details/congressnation45-64cong }}
* {{cite book | editor1-last=Cohn | editor1-first=Mary W. | title=Congress and the Nation: A Review of Government and Politics Vol. VI: 1981–1984 | publisher=[[Congressional Quarterly, Inc]] | year=1985 | isbn=0-87187-334-6}}
* {{cite book| last=Jamieson | first=Kathleen Hall | author-link=Kathleen Hall Jamieson | title=Beyond the Double Bind: Women and Leadership | year=1995 | publisher=[[Oxford University Press]] | isbn=0-19-508940-5 | url=https://archive.org/details/beyonddoublebind00jami }}
* {{cite book| first=Anne E. | last=Kornblut | author-link=Anne E. Kornblut | title=Notes from the Cracked Ceiling: Hillary Clinton, Sarah Palin, and What It Will Take for a Woman to Win | publisher=[[Crown Books]] | location=New York | year=2009 | isbn=978-0-307-46425-5 | url=https://archive.org/details/notesfromcracked00korn }}
* {{cite book | last=Light | first=Paul C. | author2=Lake, Celinda | chapter=The Election: Candidates, Strategies and Decisions | title=The Elections of 1984 | editor=Nelson, Michael | publisher=[[Congressional Quarterly, Inc]] | year=1985 | isbn=0-87187-330-3 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/electionsof198400nels }}
* {{cite book| last=Lurie | first=Leonard | title=Senator Pothole: The Unauthorized Biography of Al D'Amato | publisher=Birch Lane Press | year=1994 | isbn=1-55972-227-4 | url=https://archive.org/details/senatorpotholeun00luri }}
* {{cite book | editor = Moritz, Charles | title=[[Current Biography Yearbook|Current Biography Yearbook 1984]] | publisher=[[H. W. Wilson Company]] | location=New York | year=1985 &lt;!-- book has no ISBN --&gt;}}
* {{cite book | editor=Nelson, Michael | title=Historic Documents on Presidential Elections 1787–1988 | publisher=[[Congressional Quarterly, Inc]] | year=1991 | isbn=0-87187-607-8 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/historicdocument0000unse_j5k2 }}
* {{cite book| last=O'Neill | first=Tip | author-link=Tip O'Neill | author2=Novak, William | title=Man of the House: The Life and Political Memoirs of Speaker Tip O'Neill | publisher=[[Random House]] | year=1987 | isbn=0-394-55201-6 | url=https://archive.org/details/manofhouseli00onei }}
* {{cite book | last=Patterson | first=Thomas E. | author2=Dani, Richard | chapter=The Media Campaign: Struggle for the Agenda | title=The Elections of 1984 | editor=Nelson, Michael | publisher=[[Congressional Quarterly, Inc]] | year=1985 | isbn=0-87187-330-3 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/electionsof198400nels }}
* {{cite book | title=The Catholic Vote in American Politics: The Passing of the Democratic Monolith | url=https://archive.org/details/catholicvoterina0000pren | last=Prendergast | first= William B. | publisher=[[Georgetown University Press]] | location=Washington, D.C. | year=1999 | isbn=0-87840-724-3}}
* {{cite book | last=Scala | first=Dante, J. | editor = Shade, William |editor2=Campbell, Ballard C | title=American Presidential Campaigns and Elections | url=https://archive.org/details/americanpresiden0000unse_p7k3 | publisher=M.E. Sharpe Inc | year=2003 | isbn=0-7656-8042-4}}
* {{cite book| last=Schumer | first=Chuck | author-link=Charles Schumer | title=Positively American: Winning Back the Middle-Class Majority One Family at a Time | publisher=[[Rodale Books]] | year=2007 | isbn=978-1-59486-572-5 | url=https://archive.org/details/positivelyameric00schu }}
* {{cite book | last=Watson | first=Robert P. | author2=Gordon, Ann | title=Anticipating Madam President | publisher=[[Lynne Rienner Publishers]] | year=2003 | isbn=1-58826-113-1 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/anticipatingmada0000unse }}
* {{cite book | title=Who's Who of American Women 2006–2007 | publisher=[[Marquis Who's Who]] | location=New Providence, New Jersey | year=2005 | isbn=0-8379-0432-3}}
* {{cite book | title=Women in Congress, 1917–1990  | url=https://books.google.com/books?id=OvMnhNZcsDkC | publisher=DIANE Publishing | year=1997 | isbn=0-7881-4256-9}}
{{refend}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
{{Commons|Geraldine Ferraro}}
* {{CongBio|F000088}}
* {{IMDb name|id=0274170}}
* [http://www.infoplease.com/t/hist/ferraro-acceptance/ Text of speech accepting Democratic Party nomination for Vice President of the United States, {{Nowrap|July 19}}, 1984]
* [http://vault.fbi.gov/geraldine-ferraro FBI file on Geraldine Ferraro]
* [http://www.makers.com/geraldine-ferraro &quot;Geraldine Ferraro&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170626163913/http://www.makers.com/geraldine-ferraro |date=June 26, 2017 }} – Video produced by ''[[Makers: Women Who Make America]]''
* ''[http://www.ferraropavingtheway.com Geraldine Ferraro: Paving the Way]'' – Documentary film about Geraldine Ferraro
* {{C-SPAN|Geraldine Ferraro}}
* [https://www.nytimes.com/topic/person/geraldine-a-ferraro &quot;Geraldine A. Ferraro collected news and commentary&quot;] at ''[[The New York Times]]''
* {{Find a Grave|67469199}}

{{s-start}}
{{s-par|us-hs}}
{{s-bef|before=[[James J. Delaney|James Delaney]]}}
{{s-ttl|title=Member of the [[List of United States Representatives from New York|U.S. House of Representatives]]&lt;br&gt;from [[New York's 9th congressional district]]|years=1979–1985}}
{{s-aft|after=[[Thomas J. Manton|Thomas Manton]]}}
|-
{{s-bef|before=[[Shirley Chisholm]]}}
{{s-ttl|title=[[Democratic Caucus Vice-Chairman of the United States House of Representatives|Secretary of the House Democratic Caucus]]|years=1981–1985}}
{{s-aft|after=[[Mary Rose Oakar|Mary Oakar]]}}
|-
{{s-ppo}}
{{s-bef|before=[[Walter Mondale]]}}
{{s-ttl|title=[[Democratic Party (United States)|Democratic]] [[List of United States Democratic Party presidential tickets|nominee]] for [[Vice President of the United States]]|years=[[1984 United States presidential election|1984]]}}
{{s-aft|after=[[Lloyd Bentsen]]}}
|-
{{s-dip}}
{{s-bef|before=[[Armando Valladares]]}}
{{s-ttl|title=[[United States Ambassador to the United Nations Human Rights Council|United States Ambassador to the United Nations Commission on Human Rights]]|years=1993–1996}}
{{s-aft|after=[[Nancy Rubin]]}}
{{s-end}}

{{Unsuccessful major party VPOTUS candidates}}
{{USDemVicePresNominees}}
{{United States presidential election, 1984}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{USCongRep-start|congresses= 96th–98th [[United States Congress]] |state=[[United States congressional delegations from New York|New York]]}}
{{USCongRep/NY/96}}
{{USCongRep/NY/97}}
{{USCongRep/NY/98}}
{{USCongRep-end}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1935-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2011-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>e7n8v3caknxs7a1skghilhydxla20dg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗംഗാ റാം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>539463</id>
    <revision>
      <id>4676421</id>
      <parentid>4540094</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28481" sha1="53tps4x7dmo02gclijz2uehmt9nei4k" xml:space="preserve">{{PU|Ganga Ram}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Rai Bahadur]] Sir
| name               = Ganga Ram Agrawal
| honorific_suffix   = [[Order of the Indian Empire|CIE]], [[Royal Victorian Order|MVO]]
| image              = Sir_Ganga_Ram.jpg
| image_size         = 
| alt                = 
| caption            = 
| native_name        = 
| native_name_lang   = 
| other_names        = Father of Modern [[Lahore]]
| birth_name         = 
| birth_date         = 13 April 1851
| birth_place        = [[Mangtanwala]], [[Nankana Sahib District]], [[Punjab, British India|Punjab]], [[British India]] (now [[Pakistan]])
| disappeared_place  = 
| disappeared_status = 
| death_date         = 10 July 1927 (age 76)
| death_place        = London, England
| death_cause        = 
| body_discovered    = 
| resting_place      = Portion of [[cremains]] scattered in [[Ganges]] while the rest are stored in the [[Samadhi]] of Sir Ganga Ram in [[Lahore]], Pakistan
| resting_place_coordinates = &lt;!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --&gt;
| monuments          = [[Samadhi (shrine)|Samadhi]] of Sir Ganga Ram near [[Ravi River]], [[Taxali Gate]], [[Lahore]]
| nationality        = 
| citizenship        = 
| education          = 
| alma_mater         = [[Thomason College of Civil Engineering]]
| occupation         = Civil engineer
| years_active       = 
| employer           = 
| organization       = 
| agent              = 
| known_for          = [[General Post Office, Lahore|General Post Office]]&lt;br /&gt;[[Lahore Museum]]&lt;br /&gt;[[Aitchison College]]&lt;br /&gt;[[National College of Arts|Mayo School of Arts]]&lt;br /&gt;[[Sir Ganga Ram Hospital (Pakistan)|Sir Ganga Ram Hospital]]&lt;br /&gt;[[Mayo Hospital]]&lt;br/&gt;[[Lahore College for Women|Sir Ganga Ram High School]]&lt;br /&gt;[[Hailey College of Commerce]]&lt;br /&gt;[[The Mall, Lahore]]
| net_worth          = &lt;!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --&gt;
| height             = &lt;!-- {{height|m=}} --&gt;
| weight             = &lt;!-- {{convert|weight in kg|kg|lb}} --&gt;
| television         = 
| title              = 
| term               = 
| predecessor        = 
| successor          = 
| party              = 
| movement           = 
| opponents          = 
| boards             = 
| criminal_penalty   = 
| criminal_status    = 
| spouse             = 
| partner            = &lt;!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' --&gt;
| children           = 
| parents            = 
| relatives          = [[Ashwin Ram]]&lt;br/&gt; [[Shreela Flather, Baroness Flather]], [[Kesha Ram]]
| callsign           = 
| awards             = 
| website            = &lt;!-- {{URL|Example.com}} --&gt;
| module             = 
| module2            = 
| module3            = 
| module4            = 
| module5            = 
| module6            = 
| signature          = 
| signature_size     = 
| signature_alt      = 
| footnotes          = 
}}
ഒരു ഇന്ത്യൻ സിവിൽ എഞ്ചിനീയറും [[വാസ്തുശിൽപി|വാസ്തുശില്പിയുമായിരുന്നു]] റായ് ബഹാദൂർ '''സർ ഗംഗാ റാം'''. ആധുനിക [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്ഥാനിലെ]] [[ലാഹോർ|ലാഹോറിലെ]] നഗരവികസനത്തിന് അദ്ദേഹം നൽകിയ സമഗ്ര സംഭാവനകൾ കാരണം ഖാലിദ് അഹമ്മദ് ഗംഗാറാമിനെ &quot;ആധുനിക ലാഹോറിന്റെ പിതാവ്&quot; എന്ന് വിശേഷിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Ahmed2001&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hjRuAAAAMAAJ|title=Pakistan: behind the ideological mask : facts about great men we don't want to know|last=Khaled Ahmed|publisher=Vanguard|year=2001|isbn=978-969-402-353-3}}&lt;/ref&gt;

== മുൻകാലജീവിതം ==
1851 ൽ, ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ (ഇപ്പോൾ [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്ഥാനിൽ]] ) പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയിലെ മംഗ്തൻവാല എന്ന ഗ്രാമത്തിലാണ് ഖത്രി ഗംഗാ റാം ജനിച്ചത്. മംഗ്തൻവാലയിലെ ഒരു പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ ജൂനിയർ സബ് ഇൻസ്പെക്ടറായിരുന്നു പിതാവ് ഡൌലത് റാം. പിതാവ് പിന്നീട് [[അമൃത്‌സർ|അമൃത്സറിലേക്ക്]] മാറി കോടതിയിൽ കോപ്പി എഴുത്തുകാരനായി. ഗംഗാ റാം സർക്കാർ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് മെട്രിക്കുലേഷൻ പരീക്ഷ പാസായി 1869 ൽ ലാഹോറിലെ ഗവൺമെന്റ് കോളേജിൽ ചേർന്നു. 1871 ൽ റൂർക്കിയിലെ [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി റൂർക്കി|തോമസൺ സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജിൽ]] നിന്ന് സ്കോളർഷിപ്പ് നേടി. 1873 ൽ അവസാനവർഷ ലോവർ സബോർഡിനേറ്റ് പരീക്ഷയിൽ സ്വർണ്ണമെഡൽ നേടി. അസിസ്റ്റന്റ് എഞ്ചിനീയറായി നിയമിതനായ അദ്ദേഹത്തെ  [[ദൽഹി ദർബാർ|ദൽഹി ദർബാറിൻറെ]] ( ഇംപീരിയൽ അസംബ്ലിജ്) നിർമ്മാണത്തിൽ സഹായിക്കാൻ [[ഡെൽഹി|ദില്ലിയിലേക്ക് വിളിച്ചു.]]   വിക്റ്റോറിയ മഹാറാണിയെ ഇന്ത്യയുടേയും   രാജ്ഞിയായി പ്രഖ്യാപിക്കാനാണ്  1877-ൽ  ദൽഹി ദർബാർ  എന്ന വേദി ഒരുക്കപ്പെട്ടത്. 

== കരിയർ ==
[[പ്രമാണം:Front_View_of_Lahore_Museum.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ഇന്തോ-സരസെനിക് റിവൈവൽ വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലിയിലാണ് സർ ഗംഗാറാം ലാഹോർ മ്യൂസിയം കെട്ടിടം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്.]]

=== എഞ്ചിനീയർ ===
1873-ൽ പഞ്ചാബ് പിഡബ്ല്യുഡിയിലെ ഹ്രസ്വ സേവനത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം കൃഷിയിൽ മുഴുകി..സർക്കാരിൽ നിന്ന് പാട്ടത്തിനെടുത്ത [[സാഹിവാൾ ജില്ല|മോണ്ട്ഗോമറി ജില്ലയിലെ]] [[ജലസേചനം|തരിശായ, ജലസേചനം]] ചെയ്യാത്ത  50,000 ഏക്കർ  ഭൂമി, മൂന്ന് വർഷത്തിനുള്ളിൽ വയലുകളാക്കി മാറ്റി, അവിടെ [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത നിലയം]] പണിയുകയും, ആയിരം മൈൽ ജലസേചന മാർഗങ്ങളിലൂടെ ജലസേചനം നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഇതെല്ലാം സ്വന്തം ചെലവിൽ നിർമ്മിച്ചതാണ്. രാജ്യത്ത് മുമ്പ് അറിയപ്പെടാത്തതും ചിന്തിക്കാത്തതുമായ ഏറ്റവും വലിയ സ്വകാര്യ സംരംഭമാണിത്. ഇതിലൂടെ സർ ഗംഗാ റാം ദശലക്ഷക്കണക്കിന് സമ്പാദിച്ചു, പക്ഷെ അതെല്ലം അദ്ദേഹം ദാനം ചെയ്യുകയാണ് ഉണ്ടായത്.

പഞ്ചാബ് ഗവർണറായിരുന്ന സർ മാൽക്കം ഹെയ്‌ലിയുടെ വാക്കുകളിൽ, &quot;അദ്ദേഹം ഒരു നായകനെപ്പോലെ വിജയിക്കുകയും ഒരു യോഗിയെപ്പോലെ മറ്റുള്ളവർക്ക് നൽകുകയും ചെയ്തു&quot;. മികച്ച എഞ്ചിനീയറും മികച്ച മനുഷ്യസ്‌നേഹിയുമായിരുന്നു ഗംഗാറാം.

എഡ്വേർഡ് ഏഴാമൻ രാജാവിന്റെ സ്ഥാനാരോഹണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നടക്കാനിരിക്കുന്ന ഇംപീരിയൽ ദർബാറിലെ പ്രവൃത്തികളുടെ സൂപ്രണ്ടായി പ്രവർത്തിക്കാൻ 1900-ൽ കർസൺ പ്രഭു ഗംഗാ റാമിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. ദർബാറിലെ പല പ്രശ്നങ്ങളും വെല്ലുവിളികളും നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്ത് അദ്ദേഹം ജോലി പൂർത്തിയാക്കി. 1903 ൽ അദ്ദേഹം അകാലത്തിൽ സേവനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.

''1903 ൽ റായ് ബഹദൂർ'' എന്ന പദവി ലഭിച്ച അദ്ദേഹം 1903 ജൂൺ 26 ന് ദില്ലി ദർബാറിലെ സേവനങ്ങളുടെപേരിൽ കമ്പാനിയൻ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ എമ്പയർ (സിഐഇ) ആയി നിയമിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.london-gazette.co.uk/issues/27568/supplements/4010 |title=The London Gazette, 26 June 1903 |access-date=2021-05-03 |archive-date=2012-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108154006/http://www.london-gazette.co.uk/issues/27568/supplements/4010 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1911 ഡിസംബർ 12 ന്‌, റോയൽ‌ വിക്ടോറിയൻ‌ ഓർ‌ഡർ (എം‌വി‌ഒ) നാലാം ക്ലാസ് (ഇന്നത്തെ ലെഫ്റ്റനൻറ്) അംഗമായി. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.london-gazette.co.uk/issues/28559/pages/9364 |title=The London Gazette, 12 December 1911 |access-date=2021-05-03 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203002854/http://www.london-gazette.co.uk/issues/28559/pages/9364 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ജോർജ്ജ് അഞ്ചാമൻ രാജാവിന്റെ 1922 ബർത്ത്ഡേ ഹോണേഴ്സ് പട്ടികയിൽ ഇടംപിടിച്ച &lt;ref&gt;[http://www.london-gazette.co.uk/issues/32716/supplements/4320 The London Gazette, 3 June 1922]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തെ ജൂലൈ 8 ന് [[ബക്കിങ്ങാം കൊട്ടാരം|ബക്കിംഗ്ഹാം കൊട്ടാരത്തിൽ]] വെച്ച് ആദരിച്ചു.  &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.london-gazette.co.uk/issues/32730/pages/5354 |title=The London Gazette, 18 July 1922 |access-date=2021-05-03 |archive-date=2012-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023180831/http://www.london-gazette.co.uk/issues/32730/pages/5354 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ലാഹോർ ജനറൽ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ലാഹോർ മ്യൂസിയം, ബീച്ചിസൺ കോളേജ്, മയോ സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്സ് (ഇപ്പോൾ നാഷണൽ കോളേജ് ഓഫ് ആർട്സ് ), ഗംഗാറാം ഹോസ്പിറ്റൽ (ലാഹോർ 1921), ലേഡി മക്ലഗൻ ഗേൾസ് ഹൈ സ്കൂൾ, ഗവൺമെന്റ് കോളേജ് സർവകലാശാലയുടെ രസതന്ത്ര വിഭാഗം , മയോ ഹോസ്പിറ്റലിലെ ആൽബർട്ട് വിക്ടർ വിഭാഗം, സർ ഗംഗാറാം ഹൈസ്കൂൾ (ഇപ്പോൾ ലാഹോർ കോളേജ് ഫോർ വുമൺ ), ഹെയ്‌ലി കോളേജ് ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് (ഇപ്പോൾ ഹെയ്‌ലി കോളേജ് ഓഫ് ബാങ്കിംഗ് &amp;amp;amp; ഫിനാൻസ് ), വികലാംഗർക്കുള്ള രവി റോഡ് ഹൌസ്, ഗംഗാറാം ട്രസ്റ്റ് കെട്ടിടം &quot; ദി മാൾ &quot;, ലേഡി മെയ്‌നാർഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ സ്‌കൂൾ എന്നിവ അദ്ദേഹം രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു കാലത്ത് ലാഹോറിലെ മികച്ച പ്രദേശങ്ങളായ മോഡൽ ടൌണും ഗുൽബർഗ് ടൌണും റെനാല ഖുർദിലെ പവർഹൗസും പത്താൻ‌കോട്ടിനും അമൃത്സറിനും ഇടയിലുള്ള റെയിൽ‌വേ ട്രാക്കും അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ചു. 

ഇന്ത്യ പാകിസ്ഥാൻ വിഭജനത്തിനുശേഷം 1951 ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ന്യൂഡൽഹിയിൽ  സർ ഗംഗാ റാം ഹോസ്പിറ്റൽ നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sgrh.com/about_us|title=Sir Ganga Ram Hospital New Delhi Official Website|access-date=2019-02-23|publisher=SGRH|language=en|archive-date=2019-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190127164600/https://www.sgrh.com/about_us|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==== പട്യാല സംസ്ഥാനത്തെ സേവനം ====
വിരമിച്ച ശേഷം പട്യാല സ്റ്റേറ്റിലെ തലസ്ഥാനത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണ പദ്ധതിയുടെ സൂപ്രണ്ടിംഗ് എഞ്ചിനീയറായി. മോതി ബാഗ് പാലസ്, ന്യൂഡൽഹി സെക്രട്ടേറിയറ്റ് ബിൽഡിംഗ്,, വിക്ടോറിയ ഗേൾസ് സ്കൂൾ, ലോ കോർട്ട്സ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർമ്മിതികളിൽ പെടുന്നു.

ലിയാൽപൂർ ജില്ലയിലെ (ഇപ്പോൾ [[ഫൈസലാബാദ്]] ) ജരൻവാല താലൂക്കിൽ ഗംഗാറാം ഘോടാ ട്രെയിൻ (കുതിര വലിക്കുന്ന ട്രെയിൻ) എന്ന ഒരു പ്രത്യേകതരം സഞ്ചാര സൗകര്യം പണിതു. ബുച്ചിയാന റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് (ലാഹോർ ജരൻ‌വാല റെയിൽ‌വേ ലൈനിൽ) ഗംഗാപൂർ ഗ്രാമത്തിലേക്കുള്ള ഒരു റെയിൽ‌വേ പാതയായിരുന്നു അത്. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ഇത് ഉപയോഗത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. 1980 കളിൽ ഇത് ഉപയോഗശൂന്യമായി. റെയിൽ‌വേ എഞ്ചിന്‌ പകരം ഇടുങ്ങിയ റെയിൽ‌ ട്രാക്കിൽ‌ കുതിര വലിക്കുന്ന രണ്ട് ലളിതമായ ട്രോളികളായിരുന്നു അത്.

സാംസ്കാരിക പൈതൃക പദവി നൽകി ഫൈസലാബാദ് ജില്ലാ അധികാരികൾ 2010 ൽ ഇത് പുനരാരംഭിച്ചു. 

=== കാർഷിക വിദഗ്ധൻ ===
അദ്ദേഹം ഒരു നല്ല കൃഷിക്കാരൻ കൂടിയായിരുന്നു. സർക്കാരിൽ നിന്ന് റെനാലയ്ക്കടുത്തുള്ള 20,000 ഏക്കറിലധികം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുക്കുകയും ഹൈഡ്രോ-ഇലക്ട്രിക് പമ്പിംഗ് ഉപയോഗിച്ച് തരിശുനിലം പൂർണ്ണമായും നനയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=2344&amp;page=122&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX|title=Panjab District Gazetteer - Montgomery District Part A|publisher=Punjab Govt Record Office|edition=1933|pages=102|access-date=17 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503052034/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=2344&amp;page=122&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX|archive-date=2021-05-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ലിയാൽപൂരിലെ ആയിരക്കണക്കിന് ഏക്കർ തരിശുനിലം പാട്ടത്തിന് വാങ്ങിയ അദ്ദേഹം, എഞ്ചിനീയറിംഗ് വൈദഗ്ധ്യവും ആധുനിക ജലസേചന രീതികളും ഉപയോഗിച്ച് ആ വരണ്ട പ്രദേശങ്ങളെ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ വയലുകളാക്കി മാറ്റി.  25000 രൂപ എൻ‌ഡോവ്‌മെന്റും 3000 രൂപയും അടങ്ങിയ മെയ്‌നാർഡ്-ഗംഗാ റാം അവാർഡ് അദ്ദേഹം നൽകി തുടങ്ങി. മൂന്ന് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ നൽകുന്ന അവാർഡിന്, പഞ്ചാബിൽ കാർഷിക ഉൽപാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ രീതി സൃഷ്ടിക്കുന്ന ആർക്കും  അർഹതയുണ്ടായിരുന്നു.

== മരണം ==
[[പ്രമാണം:Sir_Ganga_Ram_Samadhi_12.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| [[ലാഹോർ|ലാഹോറിലെ]] സർ ഗംഗാ റാമിന്റെ സമാധി .]]
[[പ്രമാണം:SirGangaranDelhi.jpg|ലഘുചിത്രം| ദില്ലിയിലെ സർ ഗംഗാ റാം ആശുപത്രിയിലെ സർ ഗംഗാ റാം പ്രതിമ]]
1927 ജൂലൈ 10 ന് ലണ്ടനിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. മൃതദേഹം സംസ്‌കരിച്ച് ചിതാഭസ്മം ഇന്ത്യയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു. ചാരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം [[ഗംഗാനദി|ഗംഗാ നദിയിലും]] ബാക്കി ലാഹോറിൽ  [[രാവി നദി|രാവി നദിയുടെ]] തീരത്തും സംസ്കരിച്ചു. 

== സർ ഗംഗാ റാം- സാഹിത്യത്തിൽ ==
ലാഹോറിലെ മാൾ റോഡിലെ പൊതു സ്ക്വയറിൽ ഒരിക്കൽ സർ ഗംഗാ റാമിന്റെ മാർബിൾ പ്രതിമ ഉണ്ടായിരുന്നു. വിഭജന കലാപസമയത്ത് ലാഹോറിലെ  ഹിന്ദുക്കളുടെ എല്ലാ ഓർമ്മകളും ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന വ്യക്തികളെക്കുറിച്ച് പ്രശസ്ത ഉറുദു എഴുത്തുകാരൻ [[സാദത് ഹസൻ മൻതോ|സാദത്ത് ഹസൻ മാന്റോ ആക്ഷേപഹാസ്യം എഴുതിയിരുന്നു.]] 1947 ലെ മത കലാപസമയത്ത് &quot;ഗാർലൻഡ്&quot; എന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ കഥയിൽ, ലാഹോറിലെ ഒരു ജനക്കൂട്ടം ഒരു വാസസ്ഥലത്തെ ആക്രമിച്ച ശേഷം ലാഹോറിലെ മഹാനായ ലാഹോറി ഹിന്ദു ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തകനായ സർ ഗംഗാ റാമിന്റെ പ്രതിമയെ ആക്രമിക്കാൻ തിരിഞ്ഞു. അവർ ആദ്യം പ്രതിമയെ കല്ലുകൊണ്ട് എറിഞ്ഞു; കൽക്കരി ടാർ ഉപയോഗിച്ച് മുഖം വൃത്തികേടാക്കി. പ്രതിമയുടെ കഴുത്തിൽ ചുറ്റാൻ ഒരാൾ പഴയ ഷൂസിന്റെ മാല ഉണ്ടാക്കി. പോലീസ് എത്തി വെടിവച്ചു. പരിക്കേറ്റവരിൽ പഴയ ഷൂസിന്റെ മാലയുമായി നിന്ന പ്രവർത്തകനും ഉണ്ടായിരുന്നു. വീണുപോയ ആൾക്കൂട്ടം ഇങ്ങനെ വിളിച്ചുപറഞ്ഞു: “നമുക്ക് അദ്ദേഹത്തെ സർ ഗംഗാ റാം ആശുപത്രിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാം”. ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ആ വ്യക്തിയെ കൊണ്ടുപോകുന്ന ആ ആശുപത്രി സ്ഥാപിച്ച വ്യക്തിയുടെ ഓർമ്മകൾ ഇല്ലാതാക്കാൻ ആണ് അവർ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതെന്നത് ഒരു വിരോധാഭാസമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-9-107485-Manto-from-heaven |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-03 |archive-date=2012-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713193207/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-9-107485-Manto-from-heaven |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://pakistaniat.com/2007/04/17/pakistan-lahore-statue-sculpture-lajpat-rai-woolner-victoria-lawrence-ganga-ram/comment-page-1/ The Public Sculptures of Historic Lahore, Raza Rumi, Posted on April 17, 2007]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.dailytimes.com.pk/opinion/17-Apr-2014/the-legacy-of-sir-ganga-ram&lt;/ref&gt;

== ലെഗസി ==
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഗംഗാ ഭവൻ എന്ന വിദ്യാർത്ഥി ഹോസ്റ്റൽ [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി റൂർക്കി|1957 നവംബർ 26 ന് ഐഐടി റൂർക്കിയിൽ]] (പഴയ റൂർക്കി സർവകലാശാലയിലും തോമസൺ കോളേജ് ഓഫ് സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗിലും) സ്ഥാപിതമായി. &lt;ref&gt;[http://www.iitr.ernet.in/campus_life/web/GangaBhawan/ Ganga Bhawan] Official Website of Ganga Bhawan, [[IIT Roorkee]]&lt;/ref&gt; 2009 മെയ് 27 ന്, അടുത്തുള്ള പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ തകർത്ത സ്ഫോടനത്തിൽ പാക്കിസ്ഥാനിലെ ലാഹോറിലെ സർ ഗംഗാ റാം ആശുപത്രിക്ക് ഭാഗികമായി കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/05/27/lahore.blast/index.html Pakistan: Trio held after deadly blast kills 27] [[CNN.com]]&lt;/ref&gt;

ഇന്ന്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം ലോകമെമ്പാടും താമസിക്കുന്നു. പ്രശക്തരായ കുടുംബാംഗങ്ങളിൽ ചെറുമകനും ന്യൂഡൽഹിയിലെ സർ ഗംഗാറാം ആശുപത്രിയുടെ സ്ഥാപകനായ ധർമ്മ വീരയുടെ മകനുമായ ഇന്ദു വീര, മറ്റൊരു ചെറുമകൻ ജോർജിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജിയുടെ കോളേജ് ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിലെ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇന്ററാക്ടീവ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിലെ [[പ്രൊഫസ്സർ|അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസറായ]] ഡോ. അശ്വിൻ റാം, അദ്ധ്യാപികയും ബ്രിട്ടീഷ് രാഷ്ട്രീയക്കാരിയുമായ ചെറുമകൾ ശ്രീല ഫ്ലതർ എന്നിവരുണ്ട്.

== സമാധി ==
1927-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമാധി പണിതത്, ശവകുടീരം ഇപ്പോൾ നന്നാക്കേണ്ടതുണ്ട്. &lt;ref&gt;[http://archives.dawn.com/2004/07/11/nat22.htm Sir Ganga Ram's abode on its last legs] [[Dawn (newspaper)|Dawn]]&lt;/ref&gt;

== പ്രവർത്തികൾ ==
{{Gallery
|title=സർ ഗംഗാ റാം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത് നിർമ്മിച്ച ചില കെട്ടിടങ്ങൾ
|width=200
|height=200
|lines=2
|align=center
|File:GPO_Mall_Road_Lahore.jpg|alt1=General Post Office, Lahore|[[General Post Office, Lahore|ലാഹോർ ജനറൽ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്]]
|File:Lahore_Museum,_Lahore.jpg|alt2=Lahore Museum|[[Lahore Museum|ലാഹോർ മ്യൂസിയം]]
|File:Aitchisoncollege.jpeg|alt3=Aitchison College|[[Aitchison College|ഐഷിസൺ കോളേജ്]]
|File:Hailey_College_of_Banking_and_Finance.jpg|alt4=Hailey College of Banking &amp; Finance|[[Hailey College of Banking &amp; Finance|ഹൈലി കോളേജ് ഓഫ് ബാങ്കിങ് ആൻഡ് ഫിനാൻസ്]]
}}

== സർ ഗംഗാ റാമിന്റെ പേര് നൽകിയവ ==

=== സ്ഥാപനങ്ങൾ ===

* സർ ഗംഗാറാം ആശുപത്രി (പാകിസ്ഥാൻ)
* സർ ഗംഗാറാം ആശുപത്രി (ഇന്ത്യ)

=== സ്ഥലങ്ങൾ ===

* ഗംഗാപൂർ, പഞ്ചാബ്, പാകിസ്ഥാൻ
* സർ ഗംഗാ റാമിന്റെ വീട്, പഞ്ചാബ്, പാകിസ്ഥാൻ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==

* ബേഡി, ബാബ പ്യാരെ ലാൽ, ''Harvest from the desert. The life and work of Sir Ganga Ram'', എൻ‌സി‌എ, ലാഹോർ 2003 ISBD 969-8623-07-8 (പുനർ‌മുദ്ര പതിപ്പ്)
{{Authority control}}

{{India topics}}
{{Punjab, India}}
{{Lahore topics}}

{{DEFAULTSORT:Ram, Ganga}}
[[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ വ്യക്തികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1927-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1851-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>53tps4x7dmo02gclijz2uehmt9nei4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചന്ദ്രിമ ഷാഹ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541827</id>
    <revision>
      <id>4676452</id>
      <parentid>4099487</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T03:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31113" sha1="dyk50qfr5i311q8stms7m8je95vayja" xml:space="preserve">
{{Infobox scientist
| name              = Chandrima Shaha &lt;br&gt; ചന്ദ്രിമ ഷാഹ
| native_name       = 
| native_name_lang  = 
| image             = Chandrima_shaha.jpg
| image_size        = 180px
| alt               = 
| caption           = 
| birth_name        = &lt;!-- if different from &quot;name&quot; --&gt;
| birth_date        = {{birth-date and age|14 October 1952}}
| birth_place       = [[Kolkata|കൊൽക്കത്ത]], [[West Bengal|പശ്ചിമ ബംഗാൾ]], [[India|ഇന്ത്യ]]
| death_date        = &lt;!--{{death date and age |YYYY|MM|DD |YYYY|MM|DD}} (death date then birth date)--&gt;
| death_place       = 
| resting_place     = 
| resting_place_coordinates = &lt;!--{{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}}--&gt;
| other_names       = 
| siglum            = 
| citizenship       = [[Indian people|ഇന്ത്യക്കാരി]]
| nationality       = ഇന്ത്യൻ
| fields            = [[Biology|ജീവശാസ്ത്രം]]
| workplaces        = * [[National Institute of Immunology, India|ദേശീയ ഇമ്മ്യൂണോളജി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] (പ്രൊഫസർ ഓഫ് എമിനൻസ്)
* [[Indian National Science Academy|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി]] (പ്രസിഡണ്ട്)
| patrons           = 
| alma_mater        = [[University of Calcutta|കൽക്കട്ട സർവ്വകലാശാല]]
| thesis_title      = Antifertility and related studies on the extractives of aristolochia indica LINN
| thesis_url        = http://hdl.handle.net/10603/159745
| thesis_year       = 1979
| doctoral_advisor  = Dr A Pakrashi
| academic_advisors = 
| doctoral_students = 
| notable_students  = 
| known_for         = സസ്തനികളുടെ ജേം സെല്ലുകളുടെ മൾട്ടിസെല്ലുലാർ മോഡലിലും പ്രോട്ടോസോവൻ പരാന്നഭോജിയുടെ ഏകകണിക മാതൃകയിലും ഓക്സിഡേറ്റീവ് സ്ട്രെസ്, സെൽ മരണത്തിന്റെ രീതികൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള സെല്ലുലാർ പ്രതിരോധത്തിന്റെ സംവിധാനങ്ങൾ.
| author_abbrev_bot = 
| author_abbrev_zoo = 
| influences        = 
| influenced        = 
| awards            = * ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ മെഡൽ, INSA, 2019
* ശാസ്ത്രരംഗത്തെ മികവിനുള്ള സൺഡേ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ദേവി അവാർഡ്, 2015
* ന്യൂഡൽഹിയിലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ ശകുന്തള അമീർചന്ദ് അവാർഡ്, 1992
'''തെരഞ്ഞടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോ'''
* [[World Academy of Sciences|വേൾഡ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്]] (TWAS), [[Trieste|ട്രീഎസ്റ്റ]], [[Italy|ഇറ്റലി]], 2014
* [[West Bengal Academy of Science and Technology|പശ്ചിമ ബംഗാൾ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി]], 2011
* [[J.C. Bose National Fellowship|ജെ.സി.ബോസ് നാഷണൽ ഫെലോഷിപ്പ്]] 2009
* [[Indian National Science Academy|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി]], [[Delhi|ഡൽഹി]], 2008
* [[Indian Academy of Sciences|ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്]] 2004
* [[National Academy of Sciences, India|നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്]] 1999
| signature         = &lt;!--(filename only)--&gt;
| signature_alt     = 
| website           = [http://www1.nii.res.in/research/chandrima-shaha website]
| footnotes         = 
| spouse            = &lt;!--(or | spouses = )--&gt;
| partner           = &lt;!--(or | partners = )--&gt;
| children          = 
}}
ഒരു ഇന്ത്യൻ ബയോളജിസ്റ്റാണ് '''ചന്ദ്രിമ ഷാഹ''' (ജനനം: ഒക്ടോബർ 14, 1952).&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ias.ac.in/listing/fellows/S|title=Fellowship &amp;#124; Indian Academy of Sciences|website=www.ias.ac.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nroer.gov.in/55ab34ff81fccb4f1d806025/file/58352ea116b51c303a1fd58d|title=NROER – File – Prof. Chandrima Shaha|website=nroer.gov.in|access-date=2021-05-20|archive-date=2020-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320150744/https://nroer.gov.in/55ab34ff81fccb4f1d806025/file/58352ea116b51c303a1fd58d|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=6eOdnnKFLD8|title=Eureka with Chandrima Shaha}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമിയുടെ]] (2020–22) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.insaindia.res.in|title=INSA :: Indian National Commission for History of Science|access-date=2020-03-12|website=www.insaindia.res.in}}&lt;/ref&gt; [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇമ്മ്യൂണോളജി|നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇമ്മ്യൂണോളജിയിലെ]] എമിനൻസ് പ്രൊഫസറുമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nii.res.in/research/chandrima-shaha|title=Chandrima Shaha &amp;#124; NII|website=www.nii.res.in|access-date=2021-05-20|archive-date=2019-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191004092737/http://www1.nii.res.in/research/chandrima-shaha|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ മുൻ ഡയറക്ടറാണ്. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമിയുടെ]] (2016–2018) വൈസ് പ്രസിഡന്റ് (ഇന്റർനാഷണൽ) ആയിരുന്നു &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.insaindia.res.in/recent_past_office_bearers.php|title=INSA :: Recent Past Vice-presidents|website=www.insaindia.res.in}}&lt;/ref&gt; വേൾഡ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, &lt;ref&gt;https://twas.org/directory/shaha-chandrima, https://twas.org/article/forty-six-new-twas-fellows&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://insaindia.res.in/disp.php|title=INSA :: Indian Fellows|website=insaindia.res.in}}&lt;/ref&gt; [[ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് (ബാംഗ്ളുർ)|ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്]], &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ias.ac.in/describe/fellow/Shaha,_Dr_Chandrima|title=Fellowship &amp;#124; Indian Academy of Sciences|website=www.ias.ac.in}}&lt;/ref&gt; [[നാഷണൽ അക്കാഡമി ഓഫ് സയൻസസ്|നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസും]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nasi.org.in/fellows.asp?RsFilter=S|title=The National Academy of Sciences, India – Fellows|website=www.nasi.org.in|access-date=2021-05-20|archive-date=2016-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316043224/http://nasi.org.in/fellows.asp?RsFilter=S|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയും, ഇവയിലെ ഒക്കെ തെരഞ്ഞെടുത്ത ഫെലോ ആണ്.

== വിദ്യാഭ്യാസ ജീവിതം ==
[[കൊൽക്കത്ത സർവ്വകലാശാല|കൊൽക്കത്ത സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ ഷാഹ [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കെമിക്കൽ ബയോളജി|1980 ൽ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കെമിക്കൽ ബയോളജിയിൽ]] നിന്ന് ഡോക്ടറൽ ഗവേഷണം പൂർത്തിയാക്കി കൊൽക്കത്ത സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് പിഎച്ച്ഡി നേടി. പോസ്റ്റ്-ഡോക്ടറൽ ജോലികൾക്കായി, 1980–1982 വരെ കൻസാസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സെന്ററിലും തുടർന്ന് 1983–1984 മുതൽ ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിലെ പോപ്പുലേഷൻ കൗൺസിലിലും ആയിരുന്നു. 1984 ൽ ന്യൂഡൽഹിയിലെ [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇമ്മ്യൂണോളജി|നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇമ്മ്യൂണോളജിയിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞയായി ചേർന്നു.]]

== പ്രൊഫഷണൽ ജീവിതം ==
അലഹബാദിലെ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് (2016–2017), ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, ബാംഗ്ലൂർ (2013–2015) &lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;, ന്യൂഡൽഹിയിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി കൗൺസിൽ അംഗം എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. (2015–18). ലണ്ടനിലെ നേച്ചർ പബ്ലിഷിംഗ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ 'സയന്റിഫിക് റിപ്പോർട്ടുകളുടെ' എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡ് അംഗമായിരുന്നു: ടെക്സസിലെ ലാൻഡെസ് ബയോസയൻസിലെ 'സ്പെർമാറ്റോജെനിസിസ്', ഓസ്റ്റിനിലെ എൽസെവിയറിലെ പി.എയിലെ 'മോളിക്യുലർ ആന്റ് സെല്ലുലാർ എൻ‌ഡോക്രൈനോളജി' എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡ് അംഗം. [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന|ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിനിടയിൽ, ലോകാരോഗ്യ സംഘടന]], ജനീവ (1990–1992), സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്, ഇന്റർനാഷണൽ കൺസോർഷ്യം ഓൺ മെയിൽ കോൺട്രാസെപ്ഷൻ, ന്യൂയോർക്ക് (1993–1997) എന്നിവയുടെ പുരുഷ ഫെർട്ടിലിറ്റി നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുള്ള സ്റ്റിയറിംഗ് കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്നു. ഡിബിടി ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് ഓൺ ബയോടെക്നോളജി ബേസ്ഡ് പ്രോഗ്രാം ഫോർ വുമൺ (2012–2014), ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് ഓൺ ഹ്യൂമൻ ജനിറ്റിക്സ് ആൻഡ് ജീനോം അനാലിസിസ്, ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് ഓൺ ബേസിക് റിസർച്ച് ഇൻ മോഡേൺ ബയോളജി (2015–2017), ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്. [[ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്|ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിലെ]] (2013–2016) സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറി ബോർഡ് അംഗമായിരുന്നു. നിലവിൽ ഐഐടി ഗാന്ധിനഗറിലെ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിൽ അംഗവും 2018 ലെ നേതൃത്വ കോൺക്ലേവ് അംഗവുമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iitgn.ac.in/admin-bog.htm|title=Board of Governors &amp;#124; IIT Gandhinagar|website=www.iitgn.ac.in|access-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191121055047/https://www.iitgn.ac.in/admin-bog.htm|archive-date=2019-11-21|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iitgn.ac.in/administration_leadership_eighth.html|title=Eighth Leadership Conclave &amp;#124; IIT Gandhinagar|website=www.iitgn.ac.in|access-date=2021-05-20|archive-date=2018-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509030553/http://www.iitgn.ac.in/administration_leadership_eighth.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഐസി‌എം‌ആർ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിൽ അംഗമായി സേവനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു : എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ - ഹൈദരാബാദ് സർവകലാശാല : ഗവേണിംഗ് കൗൺസിൽ - ഇൻ‌സ്റ്റെം, ബാംഗ്ലൂർ : സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറി ഗ്രൂപ്പ് - ഐസിഎംആർ : സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറി കമ്മിറ്റി - നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അനിമൽ ബയോടെക്നോളജി : സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറി കമ്മിറ്റി - രാജീവ് ഗാന്ധി സെന്റർ ഫോർ ബയോടെക്നോളജി, തിരുവനന്തപുരം. സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറി കമ്മിറ്റി, ലൈഫ് സയൻസ് റിസർച്ച് ബോർഡ്, ഡിആർഡിഒ (2012–2016) എന്നിവയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.

== ഗവേഷണ താൽപ്പര്യങ്ങൾ ==
വിവിധ രോഗങ്ങൾക്കുള്ള ചികിത്സാരീതികൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രധാന സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന ഏകകോശ, മൾട്ടിസെല്ലുലാർ ജീവികളിലെ സെൽ മരണ മാർഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും സെല്ലുലാർ പ്രതിരോധ പ്രക്രിയകളെക്കുറിച്ചും മനസ്സിലാക്കുന്നതിനാണ് ഷാഹയുടെ ഗവേഷണ പരിപാടി. [[കരിമ്പനി|കാല-അസർ]] എന്ന അവഗണിക്കപ്പെട്ട ഉഷ്ണമേഖലാ രോഗം രാജ്യത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു വലിയ പ്രശ്നമായി തുടരുന്നു, ഇത് ''ലീഷ്മാനിയ'' പരാന്നഭോജികൾ മൂലമാണ്. പരാന്നഭോജികളെ വിജയകരമായി കൊല്ലുന്നത് രോഗഭാരം കുറയ്ക്കുന്നതിനാൽ പരാന്നഭോജികൾ എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നുവെന്ന് മനസിലാക്കേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്. ''മെറ്റാസോവാനുകൾക്ക് സമാനമായ മരണ പ്രതിഭാസങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാനുള്ള ലൈഷ്മാനിയ'' പരാന്നഭോജിയുടെ കഴിവ് ഗവേഷണം തെളിയിച്ചു, പരീക്ഷണാത്മക തെളിവുകൾ അപ്പോപ്‌ടോസിസിൽ ഒരൊറ്റ മൈറ്റോകോൺ‌ഡ്രിയന്റെ പങ്കാളിത്തം തെളിയിച്ചു. പരാന്നഭോജികളുടെ അതിജീവനത്തിൽ Bcl-2 പ്രോട്ടീനുകളുടെ പങ്കാളിത്തം ഹോസ്റ്റ്-പരാസിറ്റ് ഇന്ററാക്ഷൻ പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. കാൻസർ കോശങ്ങൾ, സസ്തനികളുടെ ജേം സെല്ലുകൾ എന്നിവ പോലുള്ള ഉയർന്ന ഡിവിഷൻ സൂചികയുള്ള സെല്ലുകളുമായുള്ള മറ്റ് പഠനങ്ങൾ സമ്മർദ്ദം മൂലമുണ്ടാകുന്ന വിവിധ മാർഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും കോശങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിന്റെ പ്രവർത്തനപരമായ പ്രസക്തിയെക്കുറിച്ചും ഉൾക്കാഴ്ച നൽകുന്നു.

== അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും ==

* ഡിപി ബർമ മെമ്മോറിയൽ പ്രഭാഷണ അവാർഡ് - 2019 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sbcihq.in/d-p-burma-memorial-lecture-award|title=D. P. BURMA MEMORIAL LECTURE AWARD|access-date=2020-03-17|website=Society of Biological Chemists India}}&lt;/ref&gt;
* [[ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നാഗർ പുരസ്കാരം|ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ മെഡൽ]], INSA, 2019
* സെക്ഷണൽ പ്രസിഡന്റ്, ബയോളജിക്കൽ സയൻസസ്, നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, 2017
* തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട കൗൺസിൽ അംഗം, നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, അലഹബാദ്, 2016
* തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി വൈസ് പ്രസിഡന്റ്, 2016 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://insaindia.res.in/present_council.php|title=INSA :: Present Council|access-date=2019-09-03|date=|publisher=Insaindia.res.in|archive-date=2019-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901095249/http://www.insaindia.res.in/present_council.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* സയൻസ് രംഗത്തെ മികവിനുള്ള സൺഡേ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ദേവി അവാർഡ്, 2015
* ഓം പ്രകാശ് ഭാസിൻ അവാർഡ്, 2015
* തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോ, ദി വേൾഡ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് (TWAS), ട്രൈസ്റ്റെ, ഇറ്റലി, 2014
* 14-ാമത് പുഷ്പ ശ്രീരാമചാരി ഫൗണ്ടേഷൻ ഡേ ഓറേഷൻ അവാർഡ്, ഐസിഎംആർ, 2014
* പ്രൊഫ. (ശ്രീമതി. ) അർച്ചന ശർമ്മ മെമ്മോറിയൽ അവാർഡ്, നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, 2013
* ചന്ദ്രകല ഹോറ മെമ്മോറിയൽ മെഡൽ, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി, 2013 &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://insaindia.res.in/recipients.php|title=INSA :: Awards Recipients|website=insaindia.res.in|access-date=2021-05-20|archive-date=2016-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916233840/http://insaindia.res.in/recipients.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഫെലോ, 2011
* അടിസ്ഥാന മെഡിക്കൽ ഗവേഷണത്തിനുള്ള റാൻബാക്സി സയൻസ് ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡ് 2010 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.evaluate.com/|title=Pharma commercial intelligence, news &amp; analysis &amp;#124; Evaluate|website=www.evaluate.com}}&lt;/ref&gt;
* ഡോ. ദർശൻ രംഗനാഥൻ മെമ്മോറിയൽ അവാർഡ്, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി, 2010 
* ജെ സി ബോസ് നാഷണൽ ഫെലോഷിപ്പ്, സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി വകുപ്പ്, 2009
* തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോ, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി, ദില്ലി, 2008
* തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോ, ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, ബാംഗ്ലൂർ, 2004
* ഡിഎൻഎ കണ്ടെത്തൽ, 2003 ലെ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ് 'സ്പെഷ്യൽ അവാർഡ്'
* തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോ, നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, അലഹബാദ്, ഇന്ത്യ 1999
* ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ ശകുന്തള അമീർചന്ദ് അവാർഡ്, ന്യൂഡൽഹി, 1992

== തിരഞ്ഞെടുത്ത പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==

=== പ്രബന്ധങ്ങൾ ===
* Giri, S and Shaha, C* Leishmania donovani parasite requires Atg8 protein for infectivity and survival under stress, Cell Death Dis. 10(11):808. doi: 10.1038/s41419-019-2038-7 (2019)..
* Pitale DM, Neelaram GS, Descoteaux A and Shaha, C*. Leishmania donovani induces autophagy in human blood-derived neutrophils. Journal of Immunol. 202:1163–1175 (2019).
* Das S and Shaha C* Cellular Defence of the Leishmania Parasite. Molecular Biology of the Kinetoplastid parasites.(Ed. H.K. Majumder. Caister Academic Press, UK) DOI: [https://doi.org/10.21775 DOI Name 10.21775 Values] /9781910190715.04 pp 67–80. (2018) 
* Kumar, A, Giri, S and Shaha, C*. Sestrin2 facilitates glutamine dependent transcription of PGC1-α and survival of liver cancer cells under glucose limitation. FEBS J.285: 1326–1345. DOI: 10.1111 /febs.14406 (2018)..
* Kumar, A and Shaha, C*. RBX1 mediated ubiquitination of SESN2 promotes cell death upon prolonged mitochondrial damage in SH-SY5Y neuroblastoma cells. Molecular and Cellular Biochemistry DOI: 10.1007/s11010-017-3267-7(2018).
* Kumar, A and Shaha, C*. SESN2 facilitates mitophagy by helping Parkin translocation through ULK1 mediated Beclin1 phosphorylation. Scientific reports DOI: 10.1038/s41598-017-19102-2 (2018).
* Chang KP, Kohli BK and collaborators (Shaha C, Saha G Roy S and Mukhopadhyay A)( Overview of Leishmaniasis with special emphasis on Kala Azar in South Asia. Neglected Tropical diseases. doi.org/10.1007/978-3-319-68493-2_1 (2017).
* Das, S., Giri, S, Sundar S and Shaha, C*, Leishmania donovani Tryparedoxin Peroxidases:functional involvement during infection and drug treatment. Antimicrob. Agents. Chem. Antimicrob. Agents. Chem. doi:10.1128/AAC.00806-7(2017).
* Saini, S, Bharti, K., Shaha, C., Mukhopadhay C. Zinc depletion promotes apoptosis-like death in drug-sensitive and antimony resistant Leishmania donovani. Scientific Reports. 7: 10488 | DOI:  10.1038/s41598-017-10041-6 2 (2017)
* Pandey RK, Mehrotra S, Sharma S, Gudde RS, Sundar S, Shaha C*. Leishmania donovani-Induced Increase in Macrophage Bcl-2 Favors Parasite Survival. Front Immunol. 7:456. (2016).
* Singh AK, Pandey RK, Shaha C and Madhubala R. MicroRNA expression profiling of Leishmaniadonovani infected host cells uncovers the regulatory role of MIR-30A-30 in host autophagy. Autophagy. 12: 1817– 1831(2016).
* R. Mathur, R.P. Das, A. Ranjan, C. Shaha* Elevated ergosterol protects Leishmania parasites against antimony-generated stress FASEB J 29:4201-13 (2015).
* S. Das, A. Aich and C. Shaha*. The Complex World of Leishmania defense. Proceedings of the Indian National Science Academy, 81, 629–642, (2015).
* D. Ash, M. Subramanian, A. Surolia and C. Shaha*. Nitric oxide is the key mediator of death induced by fisetin in human acute monocytic leukemia cells. Am. J. Cancer Res. 5 (2), 481–497 (2015).
* R. Mathur and C. Shaha*, Cell death in a kinetoplastid parasite, the Leishmania spp. In Leishmania: Genomics, Molecular Biology and Control. Ed: S. Adak. Horizon Scientific Press, UK. pp 79–92 (2014).
* R.Tripathi, D. Ash and C. Shaha*, Beclin-1 p53 interaction is crucial for cell fate determination in embryonal carcinoma cells. J. Cell. Mol. Med. 18: 2275–2286 (2014).
* A. Aich and C. Shaha*, Novel role of calmodulin in regulating protein transport to mitochondria in a unicellular eukaryote. Mol. Cell Biol. 33:22 4579–4593 (2013).
* S. Verma, A. Mehta and C. Shaha.* CYP5122A1, a novel cytochrome P450 is essential for survival of Leishmania donovani. PLOS One 6:e25273  (2011).
* R. Tripathi, T. Samadder, S. Gupta, A. Surolia and C. Shaha*, Anti-cancer activity of a combination of cisplatin and fisetin in embryonal carcinoma cells and xenograft tumors. Mol. Cancer. Ther. 10:255–268 (2011).
* R. Jain, A. Ghoshal, C.  Mandal  and C. Shaha C*. Leishmania cell surface prohibitin: role in host-parasite interaction. Cell. Microbiol. 12:432–452 (2010).
* M. Subramanian and C. Shaha* Oestrogen modulates human macrophage apoptosis via differential signaling through oestrogen receptor alpha and beta. J Cell Mol Med.13:2317-29 (2009).
* C.Shaha* Estrogens and Spermatogenesis. Adv. Exp. Med. Biol. 636:42–64 (2009).
* R. Tripathi, D.P. Mishra  and C. Shaha*. Male germ cell development: turning on the apoptotic pathways, J. Rep. Immunol. 83:31–35 (2009).
* J. Iyer, A. Kaprakkaden, M. Chaudhary and C.Shaha*, Crucial role of cytosolic tryparedoxin peroxidase in Leishmania donovani survival, drug response and virulence.  Mol. Microbiol. 68: 372–391 (2008).
* M. Subramanian and C. Shaha* Up-Regulation of Bcl-2 through ERK Phosphorylation Is Associated with Human Macrophage Survival in an Estrogen Microenvironment. J. Immunol. 179:2330–2338 (2007).
* A. Mehta and C. Shaha*. Mechanism of metalloid induced death in Leishmania spp.: role of iron, reactive oxygen species, Ca2+ and glutathione. Free Rad. Biol.  Med. 15:1857–68 (2006).
* D. P.  Mishra, Rajarshi Pal, and C. Shaha*. Changes in cytosolic Ca2+ levels regulate Bcl-xS and Bcl-xL expression in spermatogenic cells during apoptotic death. J. Biol. Chem,  281: 2133 – 2143 (2006).
* D.P. Mishra and C.Shaha* Estrogen induced spermatogenic cell apoptosis occur via the mitochondrial pathway: role of superoxide and nitric oxide. J. Biol. Chem, 280: 6181 – 6196 (2005).
* A. Mehta and C. Shaha*. Apoptotic death in Leishmania donovani promastigotes in response to respiratory chain inhibition: complex II inhibition results in increased pentamidine cytotoxicity. J. Biol. Chem., 279: 11798 – 11813 (2004).
* G. Sudhandiran and C. Shaha*. Antimonial induced increase in intracellular Ca2+ through non-selective cation channels in the host and the parasite is responsible for apoptosis of intracellular Leishmania donovani amastigotes. J. Biol. Chem. 278:25120-25132. (2003).
* T. Hemachand and C. Shaha*. Functional role of glutathione  S-transferases and extracellular glutathione in the haploid spermatozoa under oxidative stress. FEBS Letters 538, I4-18 (2003).
* R. Nair and C. Shaha*. Diethylstilbestrol induces rat spermatogenic cell apoptosis in vivo through increased expression spermatogenic cell Fas/FasL system. J. Biol. Chem. 278:6470–6481 (2003).
* A.V.S. Kondala Rao and C. Shaha*.  N-acetylcysteine prevents MAA induced male germ cell apoptosis: role of glutathione and cytochrome c. FEBS lett. 527: 133–137 (2002).
* S.B.Mukherjee, M. Das, G. Sudhandiran  and C. Shaha*. Increase in cytosolic Ca2+ levels through the activation of non-selective cation channels induced by oxidative stress causes mitochondrial depolarization leading to apoptosis-like death in Leishmania donovani promastigotes. J. Biol. Chem.  277:24717-27 (2002).
* T. Hemachand, B. Gopalakrishnan, D.M. Salunke, S.M. Totey and C. Shaha*. Sperm plasma membrane associated glutathione S- transferases as gamete recognition molecules. J. Cell  Science.  115: 2053– 2065 (2002).
* A.V.S. Kondala Rao and C. Shaha*.  Multiple glutathione S-transferase  isoforms are present on male germ cell plasma membrane. FEBS Lett. 507:174–180 (2001).
* Manika Das, Sikha Bettina Mukherjee and C. Shaha*. Hydrogen peroxide induces apoptosis-like death in Leishmania donovani promastigotes. J. Cell.  Science, 114: 2461–9 (2001).
* Rao A.V.S. and C. Shaha*. Role of glutathione S-transferases in oxidative stress- induced male germ cell apoptosis. Free Radic. Biol. Med.  29 : 1015 – 1027 (2000).
* S. B. Mukherjee, S. Aravinda, B. Gopalakrishnan, S. Nagpal, D.M. Salunke and C. Shaha*. Secretion of glutathione S-transferase (GST) isoforms in the seminiferous tubular fluid, tissue distribution and sex steroid binding by rGSTM1. Biochem. J. 340: 309–320 (1999).
* B. Gopalakrishnan and C. Shaha*. Inhibition of sperm glutathione S-transferase leads to functional impairment due to membrane damage. FEBS Lett. 422: 296 – 300 (1998).
* B. Gopalakrishnan, S. Aravinda, C.H. Pawshe, S.M.Totey, S. Nagpal, D.M. Salunke and C. Shaha*. Studies on glutathione S-transferases important for sperm function: Evidence for catalytic activity independent functions. Biochem J. 329: 231 – 241 (1998).
* S.Aravinda, B.Gopalakrishnan, C.S.Dey, S.M.Totey, C.M.Pawshce, D.M. Salunke, K.Kaur and C. Shaha*.  A testicular protein important for fertility has glutathione S-transferase activity and is localized extracellularly in the seminiferous tubules. J. Biol. Chem. 270:15675-15685 (1995).

===പുസ്തകം===
* ''Captured Moments: A Life of Shambhu Shaha'' by Chandrima Shaha, Seagull Publishers, Calcutta (2000).

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{authority control}}
[[വർഗ്ഗം:കൊൽക്കത്ത സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1952-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>dyk50qfr5i311q8stms7m8je95vayja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ക്സീനോ കാന്റോ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>545830</id>
    <revision>
      <id>4676417</id>
      <parentid>4549439</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15071" sha1="ev9vd1wh2qv7qnymc5ysvo9givdz66m" xml:space="preserve">{{Infobox website|url={{URL|www.xeno-canto.org}}|commercial=അല്ല|type=ജീവികളുടെ ശബ്ദക്ലിപ്പുകൾ പങ്കുവയ്ക്കൽ|registration=നിർബന്ധമില്ല|launch_date={{Start date and age|2005|5|30}}&lt;ref name=&quot;xcabout&quot;/&gt;|language={{Flatlist|
*ഇംഗ്ലീഷ്
*ഡച്ച്
*പോളിഷ്
}}}}
പക്ഷികളുടെ ശബ്ദങ്ങളുടെയും വിളികളുടെയും റെക്കോർഡിംഗുകൾ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ റെക്കോർഡുചെയ്യുകയും അപ്‌ലോഡുചെയ്യുകയും വ്യാഖ്യാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു [[സിറ്റിസൺ സയൻസ്|പൗരശാസ്ത്ര]] പ്രോജക്റ്റും സംഭരണിയുമാണ് '''ക്സീനോ കാന്റോ (xeno-canto)'''. [[സ്പീഷീസ്|2005 ൽ ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പതിനായിരത്തിലധികം സ്പീഷീസുകളിൽ]] നിന്ന് 575,000 ശബ്ദ റെക്കോർഡിംഗുകൾ ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്, മാത്രമല്ല ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പക്ഷി ശബ്ദശേഖരണങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;xcabout&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.xeno-canto.org/about/xeno-canto|title=About Xeno Canto|access-date=2019-04-16|publisher=xeno-canto}}&lt;/ref&gt; [[ക്രിയേറ്റീവ് കോമൺസ്|എല്ലാ റെക്കോർഡിംഗുകളും ഓപ്പൺ ലൈസൻസുള്ളവ ഉൾപ്പെടെ ക്രിയേറ്റീവ് കോമൺസ്]] ലൈസൻസുകളിൽ ഒന്നിന്റെ കീഴിലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.xeno-canto.org/termsofuse.php|title=Terms of Use|access-date=2013-01-07|publisher=xeno-canto}}&lt;/ref&gt; വെബ്‌സൈറ്റിലെ ഓരോ റെക്കോർഡിംഗിനും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വ്യത്യാസം കാണിക്കുന്ന ഒരു മാപ്പിലെ സ്പെക്ട്രോഗ്രാമും ലൊക്കേഷൻ ഡാറ്റയും ഉണ്ട്.

ക്സീനോ-കാന്റോയിൽ നിന്നുള്ള ഡാറ്റ നിരവധി (ഏതാനും ആയിരക്കണക്കിന്) ശാസ്ത്രീയ പ്രബന്ധങ്ങളിൽ പുനരുപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Brumm, H.|title=Environmental acoustics and the evolution of bird song|volume=40|pages=1–33|year=2009|periodical=Advances in the Study of Behavior|doi=10.1016/S0065-3454(09)40001-9|last2=Naguib, M.}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Weir, J.T.|title=A latitudinal gradient in rates of evolution of avian syllable diversity and song length|volume=278|issue=1712|pages=1713–1720|year=2011|periodical=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|doi=10.1098/rspb.2010.2037|pmc=3081773|pmid=21068034|last2=Wheatcroft, D.}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Stowell, D.F.|title=Automatic large-scale classification of bird sounds is strongly improved by unsupervised feature learning|volume=2|pages=e488|year=2014|periodical=[[PeerJ]]|arxiv=1405.6524|bibcode=2014arXiv1405.6524S|doi=10.7717/peerj.488|pmc=4106198|pmid=25083350|last2=Plumbley, M. D.}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Stowell, D.F.|title=Improved multiple birdsong tracking with distribution derivative method and Markov renewal process clustering|pages=468–472|year=2013|periodical=2013 IEEE International Conference on Acoustics, Speech and Signal Processing|arxiv=1302.3462|bibcode=2013arXiv1302.3462S|doi=10.1109/ICASSP.2013.6637691|isbn=978-1-4799-0356-6|last2=Musevic,S.|last3=Bonada,J.|last4=Plumbley, M. D.}}
&lt;/ref&gt; കോൺഫറൻസിന്റെയും ലാബ്സ് ഓഫ് ഇവാലുവേഷൻ ഫോറത്തിന്റെയും ഭാഗമായി നടത്തിയ 2014 മുതൽ ഓട്ടോമാറ്റിക് ബേർഡ്‌സോംഗ് റെക്കഗ്നിഷൻ (&quot;ബേർഡ്ക്ലെഫ്&quot;) സംബന്ധിച്ച വാർഷിക ചലഞ്ച് ഡാറ്റയുടെ ഉറവിടം കൂടിയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.imageclef.org/BirdCLEF2019 |title=BirdCLEF 2019 webpage |access-date=2021-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529145501/https://www.imageclef.org/BirdCLEF2019 |archive-date=2023-05-29 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി അക്കാദമിക്, [[പക്ഷിനിരീക്ഷണം|പക്ഷിനിരീക്ഷണ]] സ്ഥാപനങ്ങൾ ഈ വെബ്‌സൈറ്റിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, അതിന്റെ പ്രാഥമിക പിന്തുണ [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലാൻഡിൽ]] നിന്നാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.xeno-canto.org/credits.php|title=Colophon and Credits|access-date=2013-01-07|publisher=xeno-canto}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
“വിചിത്രമായ ശബ്‌ദം” എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്ന xeno-canto, ചിത്രങ്ങളോ വീഡിയോകളോ അല്ലാതെ പക്ഷികളുടെ ശബ്‌ദം ഉയർത്തിക്കാട്ടാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ശബ്‌ദ-മാത്ര-പദ്ധതിയാണ്. ആംസ്റ്റർഡാമിലെ വി.യു യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ ഗണിതശാസ്ത്ര ബയോളജിസ്റ്റായ ബോബ് പ്ലാങ്ക്, ആഗോള മെറ്റീരിയൽസ് ടെക്‌നോളജി കമ്പനിയ്ക്കായി ഇപ്പോൾ പ്രാർത്തിക്കുന്ന ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായ വില്ലെം-പിയർ വെല്ലിംഗ എന്നിവരാണ് 2005 മെയ് 30 ന് ക്സീനോ-കാന്റോ തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/science/grrlscientist/2015/jun/29/xeno-canto-crowdsourcing-the%20-worlds-birdsongs|title=Science {{!}} The Guardian|access-date=2021-03-15|website=the Guardian|language=en}}&lt;/ref&gt; തുടങ്ങിയ സമയത്ത്, സൈറ്റിൽ 160 ഓളം ഇനങ്ങളുടെ റെക്കോർഡിംഗുകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ, യഥാർത്ഥത്തിൽ മധ്യ, തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ നിന്നുള്ള പക്ഷികളുടെ റെക്കോർഡിംഗുകൾ ശേഖരിക്കാനായിരുന്നു ഇത് ലക്ഷ്യമിട്ടത്.&lt;ref name=&quot;xcabout&quot;/&gt;

== വളർച്ച ==
ക്സീനോ-കാന്റോ ഇപ്പോൾ ആഗോളമായിത്തീർന്നു, വടക്കേ അമേരിക്ക, ആഫ്രിക്ക, ഏഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും യൂറോപ്പിലേക്കും ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്കും അതിന്റെ കവറേജ് വിപുലീകരിക്കുന്നു. 2017 ആയപ്പോഴേക്കും 9,750 പക്ഷിമൃഗാദികളുടെ 360,000 റെക്കോർഡിംഗുകൾ (ഇത് എല്ലാ പക്ഷിമൃഗാദികളുടെയും 90 ശതമാനത്തോളം) ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഗണ്യമായ അളവിൽ എത്തിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/327338053_wwwxeno-cantoorg_a_decade_on|title=www.xeno-canto.org: a decade on}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, ശേഖരം ഇപ്പോഴും പൂർത്തിയായിട്ടില്ല. ഈ ശേഖരത്തിൽ ഇനിയും ആയിരത്തോളം സ്പീഷിസുകൾ എത്തിയിട്ടില്ല, പല സ്പീഷിസുകൾക്കും ചുരുക്കം റെക്കോർഡിംഗുകൾ മാത്രമേ ഉള്ളൂ താനും, അതായത് ആ സ്പീഷിസുകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന വ്യത്യസ്തതകളോ വൈവിധ്യങ്ങളോ ശേഖരത്തിൽ വേണ്ടത്ര ലഭ്യമല്ല.

== ലക്ഷ്യങ്ങൾ ==
പക്ഷികളുടെ ശബ്‌ദത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുവായ ജനപ്രീതി, പ്രവേശനക്ഷമത, അറിവ് എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഇന്റർനെറ്റിന്റെ കഴിവുകൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയാണ് ക്സീനോ-കാന്റോ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്&lt;ref name=&quot;xcabout&quot;/&gt; ഇതുവരെ, ക്സീനോ-കാന്റോയിലെ റെക്കോർഡിംഗുകൾ ഏവിയേഷൻ ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ഫീച്ചർ ചെയ്യാനും&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indianbiodiversity.org/about-avis-ibis/|title=About AVIS – IBIS - IBIS|access-date=2021-03-15|language=en-US|archive-date=2022-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122130630/https://www.indianbiodiversity.org/about-avis-ibis/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സ്റ്റെർന പ്രോജക്റ്റിന് സംഭാവന നൽകാനും,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sterna-net.eu/index.php/en/members/|title=Members|access-date=2021-03-15|website=www.sterna-net.eu}}&lt;/ref&gt; ഒരു നോർവീജിയൻ സർവകലാശാലയുടെ ഡാറ്റാബേസിൽ ഉൾപ്പെടുത്താനും ഒക്കെ വിവിധരീതികളിൽ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.birdid.no/bird/eBook.php?specieID=1885&amp;compareSpecieID=1206|title=Linnet (Linaria cannabina) -&gt; Crossbill (Linaria cannabina) - BirdID's Bird Guide - Nord University - Birdid|access-date=2021-03-15|website=www.birdid.no}}&lt;/ref&gt;

തുടക്കം മുതൽ, സേവന കമ്മ്യൂണിറ്റിയെ നയിക്കുന്നതിനായി വെബ്‌സൈറ്റ് നിരവധി നിയമങ്ങൾ സജ്ജമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;xcabout&quot;/&gt;ഈ തത്വങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

* പദ്ധതിയിലേക്ക് ആർക്കും സംഭാവന നൽകാം. ഫയൽ‌ വലുപ്പത്തിലുള്ള കുറച്ച് നിയന്ത്രണങ്ങൾ‌ മാറ്റിനിർത്തിയാൽ‌, ഉപയോക്താക്കൾ‌ക്ക് താൽ‌പ്പര്യമുള്ള ഏതെങ്കിലും പക്ഷി ശബ്‌ദം അപ്‌ലോഡുചെയ്യാൻ‌ കഴിയും. റെക്കോർഡിംഗുകൾ അപ്‌ലോഡുചെയ്യുന്നതിന് മുകളിൽ, ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാനും റെക്കോർഡിംഗ് നേട്ടങ്ങളെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായമിടാനും വെബ്‌സൈറ്റിന്റെ കോഡിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്യാനും കഴിയും.
* റെക്കോർഡിംഗുകൾ പങ്കിടുന്നതാണ്. വെബ്‌സൈറ്റ് നടപ്പിലാക്കുന്ന ക്രിയേറ്റീവ് കോമൺസ് ലൈസൻസുകൾ പങ്കിടലിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://creativecommons.org/|title=When we share, everyone wins|access-date=2021-03-15|website=Creative Commons|language=en-US}}&lt;/ref&gt; അപ്‌ലോഡ് ചെയ്ത പക്ഷി ശബ്ദങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണ്. ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ബ്രൗസുചെയ്യുമ്പോൾ കണ്ടെത്തിയ വ്യക്തിഗത റെക്കോർഡിംഗുകൾ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാനോ അല്ലെങ്കിൽ ശേഖരത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഡാറ്റാബേസിലേക്കും പ്രവേശിക്കാനോ കഴിയും.

* റെക്കോർഡിംഗുകളെ ചോദ്യം ചെയ്യാം. തെറ്റായ തിരിച്ചറിയൽ ഉള്ളതായി സഹ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് റെക്കോർഡിംഗ് ഫ്ലാഗുചെയ്യാനാകും. കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗീകരിക്കുന്നതുവരെ റെക്കോർഡിംഗ് അവലോകനം ചെയ്യും, കൂടാതെ ഫ്ലാഗ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർമാർ റീസെറ്റ് ചെയ്യും. ഈ പ്രക്രിയയുടെ ദൈർഘ്യം വ്യത്യാസപ്പെടുമെങ്കിലും മിക്കപ്പോഴും കുറച്ച് ദിവസമെടുക്കും.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category}}
{{Wikidata property|P2426}}

* [http://www.xeno-canto.org Xeno-canto]
[[വർഗ്ഗം:ക്രിയേറ്റീവ് കോമൺസ്]]
[[വർഗ്ഗം:പക്ഷികളുടെ ശബ്ദങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ev9vd1wh2qv7qnymc5ysvo9givdz66m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗ്രോത്ത് ഓഫ് എ ലീഡർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>547959</id>
    <revision>
      <id>4676449</id>
      <parentid>4673204</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T02:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8619" sha1="r5dy3u7m1ogsk52pcnc5a7uca7w373w" xml:space="preserve">{{prettyurl|Growth of a Leader}}
{{Infobox artwork
| title              =  Growth of a Leader
| image_file    = GrowthOfALeader.jpg
| artist             = [[Norman Rockwell]]
| year               = 1964
| medium             = [[Oil painting|Oil on canvas]]
| height_imperial    = 36
| width_imperial     = 32
| height_metric =  91
| width_metric =  81
| museum             = [[National Scouting Museum]]
}}
[[നോർമൻ റോക്ക്‌വെൽ]] 1964 ൽ വരച്ച ചിത്രമാണ് '''ഗ്രോത്ത് ഓഫ് എ ലീഡർ.''' 1966 ലെ [[Brown &amp; Bigelow|ബ്രൗൺ &amp; ബിഗ്ലോ]] ബോയ് സ്കൗട്ട് കലണ്ടറിൽ ഈ ചിത്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ദീർഘകാല റോക്ക്‌വെൽ മോഡലായ ജെയിംസ് എഡ്‌ജെർട്ടണും മകനും ഒരു മനുഷ്യന്റെ സ്കൗട്ടിംഗ് ജീവിതത്തിന്റെ ഘട്ടങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ഒരു വിദ്യാർത്ഥി സേവകനായി ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
== സൃഷ്ടി == 
നോർ‌മൻ‌ റോക്ക്‌വെല്ലിന്‌ സമീപം എഡ്‌ജേർ‌ട്ടൺ‌ കുടുംബം 10 വർഷം താമസിച്ചു. അക്കാലത്ത്, എഡ്‌ജെർട്ടൺസിന്റെ നാല് തലമുറകൾ റോക്ക്‌വെല്ലിന് വേണ്ടി പോസ് ചെയ്തു. &lt;ref name=BGlobe&gt;{{cite news|last1=Powers|first1=Martine|title=Models for Norman Rockwell's Portraits Reunite|url=https://www.bostonglobe.com/metro/2012/09/29/models-for-america/mfgfvQl0lbkutSVFORlYtO/story.html|newspaper=[[The Boston Globe]]|date=29 September 2012}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; റോക്ക്‌വെല്ലിനായി ജെയിംസ് &quot;ബഡ്ഡി&quot; എഡ്ജേർട്ടൺ ആദ്യമായി പോസ് ചെയ്തത് 1945 ലെ ബോയ് സ്കൗട്ട് കലണ്ടർ ചിത്രീകരണമായ 1943 ൽ ചിത്രീകരിച്ച ഐ വിൽ ഡു മൈ ബെസ്റ്റ് &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nrm.org/apprints/?p=375 |title=''I Will Do My Best'' |website=[[Norman Rockwell Museum]] |access-date=May 15, 2017 }}{{Dead link|date=May 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  ആയിരുന്നു. &lt;ref name=radio /&gt; റോക്ക്‌വെൽ വെർമോണ്ടിലെ ആർലിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് മസാച്യുസെറ്റ്സിലെ സ്റ്റോക്ക്ബ്രിഡ്ജിലേക്ക് മാറിയതിനുശേഷം അവസാനം പോസ് ചെയ്തത് ഗ്രോത്ത് ഓഫ് എ ലീഡറിനായിരുന്നു. &lt;ref name=radio&gt;{{cite web|last1=Jackson|first1=Carol|title=The Models Behind Rockwell's Portraits|url=http://www.thestory.org/stories/2013-09/models-behind-rockwell-s-portraits|website=The Story|publisher=American Public Media|date=30 September 2013|access-date=31 December 2014|archive-date=2016-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160829125211/http://www.thestory.org/stories/2013-09/models-behind-rockwell-s-portraits|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന നാലുപേരിൽ മൂന്നുപേർ ബഡ്ഡിയുടെ മാതൃകയിലും നാലാമത്തേത് കബ് സ്കൗട്ടിനെ മകന്റെ മാതൃകയിലുമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Momberg|first1=Tom|title=Rockwell Models Share Memories|url=http://www.benningtonbanner.com/stories/rockwell-models-share-memories,319354|newspaper=[[Bennington Banner]]|date=2 August 2014}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; എഡ്ജേർ‌ട്ടൺ‌ കുടുംബത്തിലെ ആരും സ്കൗട്ടിംഗിൽ‌ പങ്കെടുക്കാത്തതിനാൽ‌ യൂണിഫോമുകളെല്ലാം സുഹൃത്തുക്കളിൽ‌ നിന്നും കടമെടുത്തതാണ്. &lt;ref name=BGlobe /&gt;

== രചന ==
ഒരു അമേരിക്കൻ പതാകയ്ക്ക് മുന്നിൽ സ്കൗട്ടിംഗ് പ്രോഗ്രാമിലൂടെ ഒരു മനുഷ്യൻ കടന്നുപോകുന്ന ഘട്ടങ്ങളെ പെയിന്റിംഗ് ചിത്രീകരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Wolgamott|first1=L. Kent|title=Sentimental Journeys|newspaper=[[Lincoln Journal Star]]|url=http://journalstar.com/lifestyles/l-kent-wolgamott-column-sentimental-journeys/article_eebe7749-06cc-54ae-9bd7-a071ef183f48.html|date=28 August 2004|page=5 (Section K)|access-date=2021-07-04|archive-date=2021-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711212801/https://journalstar.com/lifestyles/l-kent-wolgamott-column-sentimental-journeys/article_eebe7749-06cc-54ae-9bd7-a071ef183f48.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സൈക്കിൾ ആരംഭിക്കുന്നത് ഒരു യുവ കബ് സ്കൗട്ടിലാണ്. ആൺകുട്ടി പ്രായമാകുമ്പോൾ ബോയ് സ്കൗട്ടിലേക്കും തുടർന്ന് സീ സ്കൗട്ട് / എക്സ്പ്ലോറർ (ഇന്നത്തെ വെൻ‌ചറിംഗ്) പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്കും നീങ്ങുന്നു. &lt;ref name=NSM&gt;{{cite web|title=Growth of a Leader by Norman Rockwell|url=http://www.bsamuseum.org/Exhibitions/CellPhoneTour.aspx|website=National Scouting Museum|publisher=Boy Scouts of America|access-date=December 31, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204060437/http://www.bsamuseum.org/Exhibitions/CellPhoneTour.aspx|archive-date=December 4, 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സീ സ്കൗട്ടിന് യൂണിഫോമിൽ ഈഗിൾ സ്കൗട്ട് പിൻ ഉണ്ട്. ഓരോ രൂപങ്ങളും കാൻ‌വാസിംഗിന്റെ ഒരൊറ്റ പോയിന്റിലേക്ക് നോക്കുകയാണ് ഇത് ഒരൊറ്റ ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ ഐക്യപ്പെടുന്നു എന്ന തോന്നൽ നൽകുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite thesis |last=Williams |first=Monica Bernardette Ellen |title=An Examination of Norman Rockwell's Peace Corps Series: Tradition and Innovation |type=MA |url=https://ir.stonybrook.edu/jspui/handle/11401/72352 |date=May 2008 |publisher=[[Stony Brook University]] }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
== അർത്ഥം ==
പ്രോഗ്രാമിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ഒരു സ്കൗട്ട് നേടുന്ന പക്വതയുടെ വർദ്ധനവാണ് പെയിന്റിംഗ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. ഓരോ രൂപങ്ങളിലെയും ശാരീരിക വ്യതിയാനങ്ങളും അവരുടെ ഓരോ മുഖത്തും പ്രകടമായ മാറ്റവും ഇതിൽ കാണിക്കുന്നു. &lt;ref name=NSM /&gt;

==ഉറവിടങ്ങൾ==
{{Reflist|30em}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
* [http://collections.nrm.org/search.do?view=lightbox&amp;collection=6&amp;field-4=ID&amp;bool-4=AND&amp;keyword-4=3672 Detailed record of the painting via the Norman Rockwell Museum website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180408141402/http://collections.nrm.org/search.do?view=lightbox&amp;collection=6&amp;field-4=ID&amp;bool-4=AND&amp;keyword-4=3672 |date=2018-04-08 }}

{{Norman Rockwell}}

[[വർഗ്ഗം:നോർമൻ റോക്ക്‌വെൽ വരച്ച ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>r5dy3u7m1ogsk52pcnc5a7uca7w373w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗാന്ധി ആശ്രാം ട്രസ്റ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>555578</id>
    <revision>
      <id>4676426</id>
      <parentid>4644992</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4988" sha1="r9znrvoox2s8flpzlrjq8hi7exnhqwa" xml:space="preserve">{{prettyurl|Gandhi Ashram Trust}}
[[പ്രമാണം:Gandhi Memorial Museum, Bangladesh 06.jpg|ലഘുചിത്രം|ഗാന്ധി ആശ്രാം ട്രസ്റ്റ്]]
ഗ്രാമീണ വികസനത്തിന്റെ ഗാന്ധിയൻ തത്ത്വചിന്തയുമായി 1946 മുതൽ നൊഖാലിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ജീവകാരുണ്യ-വികസന സംഘടനയാണ് '''ഗാന്ധി ആശ്രാം ട്രസ്റ്റ്''' (GAT). '''അംബിക-കാളിഗംഗ ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=Banglapedia&gt;{{cite book |last=Bhuiyan |first=Sultan Mahmud |year=2012 |chapter=Gandhi Ashram |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Gandhi_Ashram |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

1947 -ൽ [[മഹാത്മാഗാന്ധി]]യുടെ നോഹാലി സന്ദർശനത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, ഗ്രാമീണ വികസനം, സമാധാനം, സാമൂഹിക ഐക്യം എന്നീ ഗാന്ധിയൻ തത്വശാസ്ത്രം ഗ്രാമീണ പാവപ്പെട്ടവരുടെ, പ്രത്യേകിച്ച് ആ പ്രദേശത്തെ സ്ത്രീകളുടെ ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നതിന് വേണ്ടി സ്ഥാപിച്ചു. വികസന, ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് രണ്ട് വശങ്ങളുള്ള സമീപനമുണ്ട്.

തുടക്കത്തിൽ GAT- ന് സമ്മാനമായി നൽകിയ സ്ഥലത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉടമ (ബാരിസ്റ്റർ ഹേമന്ത കുമാർ ഘോസ്) സ്ഥാപിച്ച അംബിക കാളിഗംഗ ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ് ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുകയും 1946 ലെ നൊഹാലിയുടെ കലാപബാധിതർക്ക് വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. പാകിസ്ഥാൻ ഭരണത്തിൻകീഴിൽ, അന്നത്തെ സർക്കാരിന്റെ നയങ്ങൾ കാരണം ട്രസ്റ്റിന് അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടരാനായില്ല. 

1971 ൽ ബംഗ്ലാദേശിന് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതിനുശേഷം, 1975 ൽ ഗാന്ധി ആശ്രാം ട്രസ്റ്റ് രൂപീകരിച്ചതോടെ, ട്രസ്റ്റിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിലും ദൗത്യത്തിലും ഒരു മാറ്റം സംഭവിച്ചു. പാവപ്പെട്ടവർക്കും പിന്നാക്കക്കാർക്കും വേണ്ടിയുള്ള വികസനവും വിപുലീകരണ സേവനങ്ങളും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കൊപ്പം നടത്തി. നിലവിൽ, ഗാന്ധി ആശ്രാം ട്രസ്റ്റിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ ഭൗതികവും ശാശ്വതവുമായ മികച്ച ജീവിതനിലവാരം വികസിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്.

ബംഗ്ലാദേശിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള 5 ജില്ലയിലാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. സമാധാന പ്രോത്സാഹനം, മനുഷ്യവികസനം, മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ, നല്ല ഭരണം, കരകൗശലവസ്തുക്കളുടെ പ്രചാരം, വിദ്യാഭ്യാസം തുടങ്ങിയവ സംഘടനയുടെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്. 

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ സ്മാരകങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>r9znrvoox2s8flpzlrjq8hi7exnhqwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:J. R. R. Tolkien</title>
    <ns>10</ns>
    <id>565673</id>
    <revision>
      <id>4676405</id>
      <parentid>3809949</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T19:48:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>756</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Tolkien_monogram.svg&quot; നീക്കം ചെയ്യുന്നു, [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] എന്ന കാര്യനിർവ്വാഹകൻ അത് കോമൺസിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കാരണം: per [[:c:Commons:Deletion requests/JRRT monogram|]].</comment>
      <origin>4676405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5868" sha1="sdr859szw6ldxfuqhhv8jvp4rx41sdj" xml:space="preserve">{{navbox
| name      = J. R. R. Tolkien
| title     = [[J. R. R. Tolkien]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}
| listclass = hlist

| above = [[J. R. R. Tolkien bibliography|Bibliography]]
| image  = 

| group1 = [[Poetry in The Lord of the Rings|Poetry]]&lt;br/&gt;and songs
|  list1 =
* ''[[Songs for the Philologists]]'' (1936)
** &quot;''[[Bagme Bloma]]''&quot;
* ''[[The Homecoming of Beorhtnoth Beorhthelm's Son]]'' (1953)
* &quot;[[A Walking Song]]&quot; (1954)
* ''[[The Adventures of Tom Bombadil]]'' (1962)
** &quot;[[Errantry]]&quot;
** &quot;[[Fastitocalon (poem)|Fastitocalon]]&quot;
** &quot;[[The Sea-Bell]]&quot;
** &quot;[[The Man in the Moon Stayed Up Too Late]]&quot;
* ''[[The Road Goes Ever On]]'' (1967)
* ''[[Bilbo's Last Song]]'' (1974)
* [[List of Tolkien's alliterative verse]]

| group2 = Fiction
|  list2 =
* ''[[The Hobbit]]'' (1937)
* &quot;[[Leaf by Niggle]]&quot; (1947)
* ''[[The Lay of Aotrou and Itroun]]'' (1945/2016)
* ''[[Farmer Giles of Ham]]'' (1949)
* ''[[The Lord of the Rings]]'':
** ''[[The Fellowship of the Ring]]'' (1954)
** ''[[The Two Towers]]'' (1954)
** ''[[The Return of the King]]'' (1955)
* ''[[Tree and Leaf]]'' (1964)
* ''[[The Tolkien Reader]]'' (1966)
* ''[[Smith of Wootton Major]]'' (1967)

| group3 = Posthumous &lt;br /&gt; fiction
|  list3 =
* ''[[The Father Christmas Letters]]'' (1976)
* ''[[The Silmarillion]]'' (1977)
* ''[[Poems and Stories (J. R. R. Tolkien)|Poems and Stories]]'' (1980)
* ''[[Unfinished Tales]]'' (1980)
* ''[[Mr. Bliss]]'' (1982)
* ''[[The History of Middle-earth]]'' (1983–1996)
** ''[[The Book of Lost Tales]]''
** ''[[The Lays of Beleriand]]''
** ''[[The Shaping of Middle-earth]]''
** ''[[The Lost Road and Other Writings]]''
** ''[[The History of The Lord of the Rings]]''
** ''[[Morgoth's Ring]]''
** ''[[The War of the Jewels]]''
** ''[[The Peoples of Middle-earth]]''
* ''[[Tales from the Perilous Realm]]'' (1997)
* ''[[Roverandom]]'' (1998)
* ''[[The Children of Húrin]]'' (2007)
* ''[[The History of The Hobbit]]'' (2007)
* ''[[The Legend of Sigurd and Gudrún]]'' (2009)
* ''[[The Fall of Arthur]]'' (2013)
* ''[[The Story of Kullervo]]'' (2015)
* ''[[Beren and Lúthien]]'' (2017)
* ''[[The Fall of Gondolin]]'' (2018)
* ''[[The Nature of Middle-earth]]'' (2021)

| group4 = Academic&lt;br/&gt;works
|  list4 =
* {{allow wrap | ''[[Sir Gawain and the Green Knight]]'' (Middle English text, 1925) }}
* &quot;[[The Devil's Coach Horses]]&quot; (1925)
* &quot;[[Ancrene Wisse and Hali Meiðhad]]&quot; (1929)
* &quot;[[Sigelwara Land]]&quot; (1932–34)
* &quot;[[Chaucer as a Philologist: The Reeve's Tale]]&quot; (1934)
* &quot;[[Beowulf: The Monsters and the Critics|''Beowulf'': The Monsters and the Critics]]&quot; (1936)
* &quot;[[On Fairy-Stories]]&quot; (1939)
* &quot;[[On Translating Beowulf|On Translating ''Beowulf'']]&quot; (1940)
* ''[[Sir Orfeo]]'' (1944)
* ''[[Ancrene Wisse]]'' (1962)
* &quot;[[English and Welsh]]&quot; (1963)
* [[Jerusalem Bible]] (as translator and lexicographer, 1966)

| group5 = Posthumous &lt;br /&gt; academic
|  list5 =
* {{allow wrap | ''[[Sir Gawain and the Green Knight]], [[Pearl (poem)|Pearl]], and [[Sir Orfeo]]'' (translations, 1975) }}
* ''[[Finn and Hengest]]'' (1982)
* ''[[The Monsters and the Critics, and Other Essays]]'' (1983)
* ''[[Beowulf and the Critics]]'' (2002)
* ''[[Beowulf: A Translation and Commentary]]'' with &quot;[[Sellic Spell]]&quot; (2014)
* ''[[A Secret Vice]]'' (1983/2016)

| group6 = Scholars
| list6 =
* Biographers
** [[Humphrey Carpenter]]
** [[John Garth (author)|John Garth]]
* [[Christianity in Middle-earth|Christian]]
** [[Stratford Caldecott]]
** [[Matthew T. Dickerson]]
** [[Peter Kreeft]]
** [[Joseph Pearce]]
** [[Fleming Rutledge]]
** [[Ralph C. Wood]]
* Critics
** [[Douglas A. Anderson]]
** [[Nicholas Birns]]
** [[Bradley J. Birzer]]
** [[David Bratman]]
** [[Marjorie Burns]]
** [[Lin Carter]]
** [[Jane Chance]]
** [[Janet Brennan Croft]]
** [[Patrick Curry]]
** [[Michael Drout]]
** [[Dimitra Fimi]]
** [[Jason Fisher]]
** [[Verlyn Flieger]]
** [[Glen GoodKnight]]
** [[Wayne G. Hammond]]
** [[Randel Helms]]
** [[Charles A. Huttar]]
** [[Paul H. Kocher]]
** [[Stuart D. Lee]]
** [[Jared Lobdell]]
** [[Gergely Nagy (scholar)|Gergely Nagy]]
** [[John D. Rateliff]]
** [[Christina Scull]]
** [[Tom Shippey]]
** [[Elizabeth Solopova]]
** [[Sandra Ballif Straubhaar]]
** [[Amy H. Sturgis]]
** [[Richard C. West]]

| group7 = Related
| list7 =
* [[Tolkien family|Family]]
* [[J. R. R. Tolkien's influences|Influences]]
* [[J. R. R. Tolkien's artwork|Artwork]]
**''[[J. R. R. Tolkien: Artist and Illustrator]]''
* [[Languages constructed by J. R. R. Tolkien|Languages constructed by Tolkien]]
* [[The Inklings]]
* ''[[The Keys of Middle-earth]]''&lt;!--Lee &amp; Solopova--&gt;
* ''[[Mythlore]]''
* [[Mythopoeic Society]]
** [[Elvish Linguistic Fellowship]]
* [[Literary hostility to J. R. R. Tolkien|Literary hostility]]
* [[Tolkien and the modernists]]
* [[The Tolkien Society]]
** [[Tolkien Reading Day]]
* ''[[Tolkien Studies]]''
* [[List of things named after J. R. R. Tolkien and his works|Memorials]]
* [[Reception of J. R. R. Tolkien|Reception]]
* [[Tolkien research]]
* [[Works inspired by J. R. R. Tolkien|Works inspired by Tolkien]]
* ''[[J. R. R. Tolkien: A Biography]]'' (1977, authorized biography)
* ''[[Master of Middle-Earth]]''&lt;!--Kocher--&gt;
* ''[[Tolkien and the Great War]]'' &lt;!--Garth--&gt;
* ''[[The Worlds of J. R. R. Tolkien]]''&lt;!--Garth--&gt;
* ''[[Tolkien: Maker of Middle-earth]]''&lt;!--McIlwaine--&gt;
* ''[[Tolkien: A Cultural Phenomenon]]''&lt;!--Brian Rosebury--&gt;
* ''[[Tolkien's Art: A 'Mythology for England']]''&lt;!--Jane Chance--&gt;
* ''[[Tolkien (film)|Tolkien]]'' (biographical film)
* ''[[Poems and Songs of Middle Earth]]'' (album)
* ''[[Language and Human Nature]]''

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
{{DEFAULTSORT:Tolkien, J. R. R.}}
[[Category:English writer navigational boxes]]
[[Category:Speculative fiction writer navigational boxes]]
[[Category:Novelist navigational boxes]]
[[Category:Middle-earth navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sdr859szw6ldxfuqhhv8jvp4rx41sdj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജെ. ചിത്തരഞ്ജൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>568782</id>
    <revision>
      <id>4676440</id>
      <parentid>4070711</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7949" sha1="l3f19kh24mao2tvv62sdikkfchnscs3" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| image               = 
| birth_place         = [[കൊല്ലം]] [[Kerala]], {{Ind}}
| occupation          = 
| office1 =  പൊതുജനാരോഗ്യ മന്ത്രി, [[കേരളം]]
| term_start1          = 11 ഏപ്രിൽ 1977
| term_end1            = 25 ഏപ്രിൽ 1977
| term_start2          = 27 ഏപ്രിൽ 1977
| term_end2          = 27 ഒക്ടോബർ 1978
| term_start3          = 28 ഒക്ടോബർ 1978
| term_end3            = 18 നവംബർ 1978
|predecessor1=[[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ]]
| successor3          = [[കെ.പി. പ്രഭാകരൻ]]
| alma_mater          = [[യൂനിയൻ ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ്, ആലുവ]]
| children            = 1 son, 2 daughters
| spouse              = അംബിക ചിത്തരഞ്ജൻ
| party               = [[കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
| death_place         = 
| death_date          = {{Death date and age|df=yes|2008|6|13|1927|10|22}}
| birth_date          = {{Birth date|df=yes|1927|10|22}}
| name                = ജെ ചിത്തരഞ്ജൻ
| termend             = 2003
| termstart           = 1997
| office              = Member of the [[Rajya Sabha]]
| footnotes           = &lt;ref name=&quot;Hindu Obit&quot;&gt;{{cite news |title=CPI leader Chitharanjan dead |work=[[The Hindu]] |date=14 June 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RS Bio&quot;&gt;[http://rajyasabha.nic.in/kiosk/whoswho/alpha_c8.htm CHITHARANJAN, SHRI J.] [[Rajya Sabha]]. Retrieved on 2008-06-16.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.prd.kerala.gov.in/ministers49_first.htm Ministries Since 1957 (After the formation of Kerala State)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100108020129/http://www.prd.kerala.gov.in/ministers49_first.htm |date=8 January 2010 }}. Information &amp; Public Relations Department of Kerala. Retrieved on 2008-06-16.&lt;/ref&gt;
}}

തൊഴിലാളി നേതാവും രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായിരുന്നു '''ജെ. ചിത്തരഞ്ജൻ''' (ജീവിതകാലം, 22 ഒക്ടോബർ 1927 - 13 ജൂൺ 2008). [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] (സിപിഐ) പ്രമുഖ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം സിപിഐ-യുടെ ട്രേഡ് യൂണിയൻ വിഭാഗമായ [[അഖിലേന്ത്യാ ട്രേഡ് യൂണിയൻ കോൺഗ്രസ്|എഐടിയുസിയുടെ]] പ്രസിഡന്റും സംസ്ഥാനത്തെ മന്ത്രിയും [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗവുമായിരുന്നു]] .

1977, 1980,1982 വർഷങ്ങളിൽ [[ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം |ചാത്തന്നൂരുനിന്നും]]  1987 ൽ [[പുനലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പുനലൂരുനിന്നും]]  ചിത്രരഞ്ജൻ കേരള നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

ജനാർദനൻ ആശാനും മീനാക്ഷി അമ്മയുമായിരുന്നു മാതാപിതാക്കൾ. ഒരു പ്രധാന കോൺഗ്രസ് നേതാവായിരുന്ന അമ്മാവൻ ദിവാകരപ്പണിക്കറുമായുള്ള മത്സരത്തോടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്.

കെ കരുണാകരൻ മന്ത്രിസഭയിൽ ചിത്രരഞ്ജൻ 11.04.1977 മുതൽ 25.04.1977 വരെ പൊതുജനാരോഗ്യ മന്ത്രിയായിരുന്നു.27.04.1977 മുതൽ 27.10.1978 വരെ   കെ.ആന്റണിയുടെ ഭരണത്തിൽ മന്ത്രിയായി. വീണ്ടും പി കെ വാസുദേവൻ നായർ നേതൃത്വം നൽകിയ മന്ത്രിസഭയിൽ 29.10.1978 മുതൽ 18.11.1978 വരെയും ഇദ്ദേഹം മന്ത്രിയായി
== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
|വർഷം
|മണ്ഡലം
|വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി
|പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി
|പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|1977
|[[ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചാത്തന്നൂർ]] 
|  [[ജെ.ചിത്തരഞ്ജൻ]]
|[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|[[വിരിഞ്ഞം വാസുപിള്ള]]
|[[ഭാരതീയ ലോക് ദൾ|ബി എൽ ഡി]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1980
|[[ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചാത്തന്നൂർ]] 
|  [[ജെ.ചിത്തരഞ്ജൻ]]
|[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|[[വിരിഞ്ഞം വാസുപിള്ള]]
|[[ജനതാ പാർട്ടി]]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1982
|[[ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചാത്തന്നൂർ]] 
|  [[ജെ.ചിത്തരഞ്ജൻ]]
|[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|[[വിരിഞ്ഞം വാസുപിള്ള]]
|[[ജനതാ പാർട്ടി]]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]

|-
|1987
|[[പുനലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പുനലൂർ]]
|  [[ജെ.ചിത്തരഞ്ജൻ]]
|[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|[[സുരേന്ദ്രൻ പിള്ള]]
|[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]],  [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:2008-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1927-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 25-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 13-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആരോഗ്യവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>l3f19kh24mao2tvv62sdikkfchnscs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗീത പ്രസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>574000</id>
    <revision>
      <id>4676433</id>
      <parentid>3764598</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6168" sha1="5uq0wf72aus4as80b2st3o6a8bls8za" xml:space="preserve">{{Infobox publisher
| name  = ഗീത പ്രസ്
| image = 
| image_size = 
| image_caption = 
| parent = 
| status = 
| founded = {{Start date and years ago|df=yes|p=y|1923|4|29}}
| founder = Jay Dayal Goyanka,
Ghanshyam Das Jalan
| successor = 
| country = [[ഇന്ത്യ]]
| headquarters = [[Gorakhpur| ഗൊരക്പൂർ]], [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]]
| distribution = [[World|ലോകം മുഴുവൻ]]
| keypeople = 
| publications = ''Hindu Religious Books and Kalyan Masik''
| topics = ഹിന്ദുമതം
| genre = 
| imprints = 
| revenue = 
| numemployees = 350 
| nasdaq = 
| url = *{{url|https://www.gitapress.org/}}(Official website)
*{{url|https://gitapressbookshop.in/}}(Online store)
}}
[[File:Gita Press, Gorakhpur.gif|thumb|ഗീത പ്രസ്]]
[[പ്രമാണം:ഗീതാ പ്രസ് ബുക്ക്സ്റ്റാൾ (Geetha book stall).jpg|ലഘുചിത്രം|ഗീത പ്രസിനോടനുബന്ധിച്ച്‌ പ്രവർത്തിക്കുന്ന  ബുക്ക്സ്റ്റാൾ.ഭാരതത്തിലെ  എല്ലാ പ്രധാനഭാഷകളിലുമുള്ള  ഹിന്ദുമതഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഈ ബുക്സ്റ്റാളിൽ ലഭ്യമാണ്.]]
ഹിന്ദു മതഗ്രന്ഥങ്ങൾ മാത്രം അച്ചടിച്ച് വിതരണം ചെയ്യുന്ന പ്രസാധകരാണ് '''ഗീത പ്രസ്'''. ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗോരഖ്‌പൂരിലാണ് ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.  1923 ൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച ഈ  പ്രസിൽനിന്നും രാജ്യത്തെ പ്രധാന ഭാഷകളിലുമുള്ള മതഗ്രന്ഥങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചുവരുന്നു. ജയാ ദയാൽ ഗോയങ്ക, ഗ്യാൻശ്യാംദാസ് ജലാൻ എന്നിവരാണ് എന്നിവരാണ് ഗീത പ്രസിന്റെ സ്ഥാപകർ. ഭഗവത്ഗീതയുടെ 410 മില്യണിലേറെ  കോപ്പികൾ  ഗീത പ്രസ് വഴി പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=IT&gt;[http://indiatoday.intoday.in/index.php?option=com_content&amp;issueid=33&amp;task=view&amp;id=2736&amp;Itemid=1 Holy word] [[India Today]], 20 December 2007.&lt;/ref&gt;

ഗീത പ്രസ് ഇന്നൊരു മ്യൂസിയമായി സംരക്ഷിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യമായി അച്ചടിതുടങ്ങിയ പ്രസ്സും അനേകം കയ്യെഴുത്തുപ്രതികളും താളിയോലകളും വിവിധ ഭാഷകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങളുടെ കോപ്പികളുമെല്ലാം ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[ഭഗവദ്ഗീത]]യുടെ 100-ലധികം വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ 3,500-ലധികം കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ ഗീത പ്രസ് ആർക്കൈവുകളിൽ ഉണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20071231-holy-word-734878-2007-12-20|title=Holy word|access-date=2022-07-22 |first=Sheokesh|last=Mishra|language=en}}&lt;/ref&gt; പഴയ പ്രസിനോടുചേർന്നുള്ള ആധുനിക കെട്ടിടത്തിൽ ഹിന്ദുമതഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ വില്പനസ്‌റ്റാളും സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. മലയാളമുൾപ്പെടെ വിവിധ ഭാഷകളിലുള്ള പുസ്തകങ്ങളുടെ അക്ഷയഖനിയാണിത്.  കേന്ദ്ര ഗവ. സഹായമുള്ളതിനാൽ  കുറഞ്ഞവിലയ്ക്ക് ഹിന്ദുമതഗ്രന്ഥങ്ങൾ വിറ്റഴിക്കപ്പടുന്നതിന് ഗീത പ്രസിനു കഴിയുന്നുണ്ട്.

==ചരിത്രം==
1923 ഏപ്രിൽ 29-ന് ഗൊരഖ്പൂർ പട്ടണത്തിൽ ജയദയാൽ ഗോയന്ദ്കയുടെ (1885–1965) മാർഗനിർദേശപ്രകാരം സാമൂഹ്യ സേവകരായ ബിസിനസുകാർ സ്ഥാപിച്ചതാണ് ഈ പ്രസ്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ആദ്യം ചെറിയൊരു വാടകമുറിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന പ്രസ് ഇപ്പോഴുള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് മാറ്റി സ്ഥാപിച്ചത് 1955 ലാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.nativeplanet.com/gorakhpur/attractions/gita-press/|title=ഗീത പ്രസ്, Gorakhpur|access-date=2022-07-22|language=ml|archive-url=https://web.archive.org/web/20220722080752/https://malayalam.nativeplanet.com/gorakhpur/attractions/gita-press/|archive-date=2022-07-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==വിവരണം==
ഹിന്ദു മതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുസ്തകങ്ങളുടെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രസാധകരും വിതരണക്കാരുമാണ് ഗീത പ്രസ്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Gita-Press|title=Gita Press {{!}} Hindu publishing organization {{!}} Britannica|access-date=2022-07-22|language=en}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>5uq0wf72aus4as80b2st3o6a8bls8za</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൃപാസനം മരിയൻ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം, കലവൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>593262</id>
    <revision>
      <id>4676492</id>
      <parentid>4341759</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T08:53:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53842-21</username>
        <id>223921</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ add details</comment>
      <origin>4676492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7957" sha1="p9zelnd2bzrt7jv5comi7koajb6dsfn" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name                = കൃപാസനം മരിയൻ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം, വളവനാട് കലവൂർ
| logo_caption        = 
| formation           = 1990
| founder             = ഫാ. ജോസഫ് വലിയവീട്ടിൽ
| status              = സജീവം
| language            =
മലയാളം

|website=https://kreupasanammarianshrine.com|image=kreupasanam.jpg}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[വളവനാട്]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന  ഒരു ക്രൈസ്തവ മരിയൻ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രവും ഒരു സാമൂഹിക - സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രവുമാണ്  '''കൃപാസനം'''.&lt;ref&gt;{{cite news |title=വൈറലായി ഉടമ്പടിയും അനുഭവ സാക്ഷ്യങ്ങളും; 'അസുഖം വന്നാൽ ആശുപത്രിയിൽ പോകണം'; എന്താണ് കൃപാസനം? |url=https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/what-is-kreupasanam-paper-by-fr-v-p-joseph/articleshow/95637701.cms|website=samayam.com |date=20 നവംബർ 2022 |access-date=20 നവംബർ 2022 }}&lt;/ref&gt; ആലപ്പുഴ ലത്തീൻ കത്തോലിക്കാ രൂപതയുടെ കീഴിലാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 1990ൽ വൈദികനായ ജോസഫ് വലിയവീട്ടിലിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഈ കേന്ദ്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. മരിയൻ ഉടമ്പടിയാണ് മറ്റുള്ള തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ കാണാൻ കഴിയുന്നത്. ദിവസേന ആയിരക്കണക്കിന് തീർഥാടകരാണ് ഇവിടെ വന്നു പോകുന്നത്.

==പേരിന് പിന്നിൽ==
കൃപാസനം എന്ന പേര് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് കരുണയുടെ ഇരിപ്പിടം എന്നാണ്. 1990 മുതൽ ചെറിയ രീതിയിലുള്ള കൗൺസിലിംഗ് മാത്രമാണ് നടത്തിയിരുന്നത് എങ്കിലും, 1991 മുതൽ അർത്തുങ്കൽ പള്ളിയുടെയും മറ്റ് തീരദേശ ധ്യാനങ്ങളും നടത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു സ്ഥലമായി കൃപാസനം മാറി. 2004 ഡിസംബർ 7ന് നടന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്ന [[മറിയം|മറിയത്തിൻ്റെ]] പ്രത്യക്ഷീകരണത്തെ തുടർന്ന് കൃപാസനം ഒരു മരിയൻ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായി മാറുകയും പ്രാദേശികരും തീർത്ഥാടകരും പിൻകാലത്ത് മറിയത്തെ ''കൃപാസന മാതാവ്'' എന്ന് വിളിക്കാനും തുടങ്ങി. 
==മരിയൻ ഉടമ്പടി==
2004 ഡിസംബർ 7ന് കൃപാസനത്തിൽ സ്ഥാപകനായ ജോസഫ് വലിയവീട്ടിലിന് മറിയത്തിൻ്റെ പ്രത്യക്ഷീകരണമുണ്ടാവുകയും മരിയൻ ഉടമ്പടിയുടെ വിശദീകരണം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൃപാസനത്തിൽ വന്ന് മരിയൻ ഉടമ്പടി എടുക്കുന്നവർ [[ദൈവം|ദൈവവുമായി]] ഒരു ഉടമ്പടി കരാറിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. 90 ദിവസത്തെ ഉടമ്പടിയിൽ ഉടമ്പടി നിബന്ധനകൾ എല്ലാം കൃത്യമായി ചെയ്താൽ കാര്യസാധ്യം ലഭിക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. 2020 മുതൽ [[കൊറോണ|കൊറോണ പകർച്ചവ്യാധി]] മൂലം യാത്രാ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഉണ്ടായപ്പോൾ ഓൺലൈൻ ഉടമ്പടി [[Internet|ഇൻ്റർനെറ്റ്]] സഹായത്തോടെ എടുക്കാനുള്ള സാഹചര്യവും നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=In this virtual church environment, light a candle online, offer prayer |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/may/10/in-this-virtual-church-environment-light-a-candle-online-offer-prayer-1974885.html|website=[[The New Indian Express]] |date=10 May 2019 |access-date=10 May 2019 }}&lt;/ref&gt; ബൈബിളിൽ ദൈവവും മനുഷ്യനും തമ്മിലുള്ള ഉടമ്പടികളാണ് കൃപാസനത്തിലെ ഉടമ്പടി പ്രാർഥനയുടെ ആധാരം. മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാർഥനകളും അടങ്ങിയ സൂചിക മാതാവിനു മുന്നിലുള്ള പെട്ടിയിൽ നിക്ഷേപിക്കുമ്പോൾ ആറ് ആഗ്രഹങ്ങൾ  അതിൽ എഴുതാം. ധ്യാനകേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ഉടമ്പടി പത്രം  

വാങ്ങി അതിൽ നിബന്ധനകൾക്കു നേർക്ക് ടിക്ക് ഇട്ട് ഒപ്പിട്ടു മടക്കി നൽകുന്നതാണ് ഉടമ്പടി. പ്രാർഥനകളും പ്രേഷിത പ്രവർത്തനവും അടക്കം ദൈവവുമായി പാലിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങളാണ് ഉടമ്പടിയിലുള്ളത്.

==കൃപാസന പത്രം==
കൃപാസനത്തിലൂടെ തീർഥാടകർക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുള്ള അനുഗ്രഹങ്ങളും അവരുടെ സാക്ഷ്യങ്ങളും ബൈബിൾ സന്ദേശങ്ങളും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിന് ഓരോ മാസവും അച്ചടിക്കുന്ന പത്രമാണ് കൃപാസന പത്രം. ഉടമ്പടിയുടെ പകർപ്പും കൃത്യമായ തെളിവുകളും അടങ്ങിയ രേഖകളും സമർപ്പിച്ചവരുടെ സാക്ഷ്യങ്ങൾ മാത്രമാണ് നിലവിൽ കൃപാസന പത്രത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്. കൃപാസനം തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നുമാണ് ഇത് അച്ചടിക്കുന്നത്.
==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Christianity in Kerala}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തീർഥാടനകേന്ദ്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മരിയൻ ആരാധനാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>p9zelnd2bzrt7jv5comi7koajb6dsfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഖില ഭാർഗവൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>616617</id>
    <revision>
      <id>4676309</id>
      <parentid>4549762</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1379475101|Akhila Bhargavan]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4676309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6173" sha1="2vfas8xpoda2opztkf728mgbwkaiwgw" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Akhila Bhargavan
| image              = File:Akhila Bhargavan.jpg
| caption            = Akhila Bhargavan in 2024
| birth_name         = Akhila
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1997|10|17}}
| birth_place        = [[Payyanur]], [[Kerala]], India
| education          = CMS College of Arts and Science, [[Coimbatore]]
| occupation         = Actress
| years_active       = 2022{{endash}}present
| known_for          = [[Premalu]]&lt;br /&gt;[[Sookshmadarshini]]&lt;br /&gt;[[Ayalvaashi]]&lt;br /&gt;[[Poovan]]
| spouse             = {{Marriage|Rahul P.P|2021}}
| website            = 
}}
മലയാള സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കുന്ന നടിയാണ് '''അഖില ഭാർഗവൻ'''. അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ് എന്ന ഹ്രസ്വചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അഖില ''പൂവൻ'' (2023) എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''[[പ്രേമലു]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ മലയാള സിനിമയിൽ ശ്രദ്ധനേടി. ഈ ചിത്രം മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
കണ്ണൂരിലെ [[പയ്യന്നൂർ]] സ്വദേശിയാണ് അഖില ഭാർഗ്ഗവൻ. പയ്യന്നൂർ സെന്റ് മേരീസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിലാണ് അഖില സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തിയത്. 2020 ൽ കോയമ്പത്തൂരിലെ സിഎംഎസ് കോളേജിൽ നിന്ന് മൈക്രോബയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കി.

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==

=== സിനിമകൾ ===
{{Pending films key}}

* ''മറ്റുവിധത്തിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ എല്ലാ സിനിമകളും മലയാളത്തിലാണ്.''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2023
|''പൂവൻ''
|വീണ.
|അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|
|-
|''അയൽവാസി''
|സ്മൃതി
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''[[പ്രേമലു]]''
|കാർത്തിക
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Apr/19/premalu-helped-me-get-recognition-from-within-the-industry|title='Premalu' helped me get recognition from within the industry|access-date=2024-08-25|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-04-19|website=The New Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സൂക്ഷമദർശിനി''
|സുലു
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2026
|ഇറ്റ് ഈസ് എ മെഡിക്കൽ മിറാക്കിൾ
|സൂസന്ന
|
|
|-
|''അവറാച്ചൻ &amp;amp;amp; സൺസ്''
|കീർത്തി
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Nov/27/biju-menons-new-film-titled-avarachan-sons|title=Biju Menon's new film titled Avarachan &amp; Sons|access-date=2025-08-27|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-11-27|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

=== വെബ് സീരീസ് ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
!പ്ലാറ്റ്ഫോം
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2026
|''മുത്തശ്ശി''
|ലീല
|ZEE5
|
|}

=== ഹ്രസ്വചിത്രം ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2022
|''അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ്''
|നീതു
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/interviews/2022/Oct/13/an-introverts-love-story-35578.html|title=An introvert's love story|access-date=2024-08-25|last=Shriijth|first=Sajin|date=2022-10-13|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''ദി സ്പൈറൽ''
|അങ്കിൾ
|
| 
|-
|}

== അഭിനന്ദനങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!പുരസ്കാരം
!വിഭാഗം
!സിനിമ
!ഫലം
!റഫ.
|-
|2025
|13-ാമത് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ
|മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള സൈമ അവാർഡ്-മലയാളം
|''[[പ്രേമലു]]''|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/siima-2025-winners-list-aadujeevitham-amaran-sai-pallavi-prithviraj-10234920/|title=SIIMA 2025 winners list: Aadujeevitham, Amaran win big; Sai Pallavi, Prithviraj Sukumaran take home best actor honours|access-date=2025-09-09|date=2025-09-07|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{Instagram|akhilabhargavan}}
[[വർഗ്ഗം:1997-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>2vfas8xpoda2opztkf728mgbwkaiwgw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676310</id>
      <parentid>4676309</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* അഭിനന്ദനങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6161" sha1="k1qo8z38gd2a53aancoo2g4r1t8u0wb" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Akhila Bhargavan
| image              = File:Akhila Bhargavan.jpg
| caption            = Akhila Bhargavan in 2024
| birth_name         = Akhila
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1997|10|17}}
| birth_place        = [[Payyanur]], [[Kerala]], India
| education          = CMS College of Arts and Science, [[Coimbatore]]
| occupation         = Actress
| years_active       = 2022{{endash}}present
| known_for          = [[Premalu]]&lt;br /&gt;[[Sookshmadarshini]]&lt;br /&gt;[[Ayalvaashi]]&lt;br /&gt;[[Poovan]]
| spouse             = {{Marriage|Rahul P.P|2021}}
| website            = 
}}
മലയാള സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കുന്ന നടിയാണ് '''അഖില ഭാർഗവൻ'''. അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ് എന്ന ഹ്രസ്വചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അഖില ''പൂവൻ'' (2023) എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''[[പ്രേമലു]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ മലയാള സിനിമയിൽ ശ്രദ്ധനേടി. ഈ ചിത്രം മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
കണ്ണൂരിലെ [[പയ്യന്നൂർ]] സ്വദേശിയാണ് അഖില ഭാർഗ്ഗവൻ. പയ്യന്നൂർ സെന്റ് മേരീസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിലാണ് അഖില സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തിയത്. 2020 ൽ കോയമ്പത്തൂരിലെ സിഎംഎസ് കോളേജിൽ നിന്ന് മൈക്രോബയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കി.

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==

=== സിനിമകൾ ===
{{Pending films key}}

* ''മറ്റുവിധത്തിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ എല്ലാ സിനിമകളും മലയാളത്തിലാണ്.''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2023
|''പൂവൻ''
|വീണ.
|അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|
|-
|''അയൽവാസി''
|സ്മൃതി
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''[[പ്രേമലു]]''
|കാർത്തിക
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Apr/19/premalu-helped-me-get-recognition-from-within-the-industry|title='Premalu' helped me get recognition from within the industry|access-date=2024-08-25|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-04-19|website=The New Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സൂക്ഷമദർശിനി''
|സുലു
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2026
|ഇറ്റ് ഈസ് എ മെഡിക്കൽ മിറാക്കിൾ
|സൂസന്ന
|
|
|-
|''അവറാച്ചൻ &amp;amp;amp; സൺസ്''
|കീർത്തി
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Nov/27/biju-menons-new-film-titled-avarachan-sons|title=Biju Menon's new film titled Avarachan &amp; Sons|access-date=2025-08-27|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-11-27|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

=== വെബ് സീരീസ് ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
!പ്ലാറ്റ്ഫോം
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2026
|''മുത്തശ്ശി''
|ലീല
|ZEE5
|
|}

=== ഹ്രസ്വചിത്രം ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2022
|''അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ്''
|നീതു
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/interviews/2022/Oct/13/an-introverts-love-story-35578.html|title=An introvert's love story|access-date=2024-08-25|last=Shriijth|first=Sajin|date=2022-10-13|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''ദി സ്പൈറൽ''
|അങ്കിൾ
|
| 
|-
|}

== അവാർഡുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!പുരസ്കാരം
!വിഭാഗം
!സിനിമ
!ഫലം
!റഫ.
|-
|2025
|13-ാമത് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ
|മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള സൈമ അവാർഡ്-മലയാളം
|''[[പ്രേമലു]]''|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/siima-2025-winners-list-aadujeevitham-amaran-sai-pallavi-prithviraj-10234920/|title=SIIMA 2025 winners list: Aadujeevitham, Amaran win big; Sai Pallavi, Prithviraj Sukumaran take home best actor honours|access-date=2025-09-09|date=2025-09-07|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{Instagram|akhilabhargavan}}
[[വർഗ്ഗം:1997-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>k1qo8z38gd2a53aancoo2g4r1t8u0wb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676311</id>
      <parentid>4676310</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:40:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ */</comment>
      <origin>4676311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6185" sha1="64efzd3d6khd35hrorlqk8vaivurfwx" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Akhila Bhargavan
| image              = File:Akhila Bhargavan.jpg
| caption            = Akhila Bhargavan in 2024
| birth_name         = Akhila
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1997|10|17}}
| birth_place        = [[Payyanur]], [[Kerala]], India
| education          = CMS College of Arts and Science, [[Coimbatore]]
| occupation         = Actress
| years_active       = 2022{{endash}}present
| known_for          = [[Premalu]]&lt;br /&gt;[[Sookshmadarshini]]&lt;br /&gt;[[Ayalvaashi]]&lt;br /&gt;[[Poovan]]
| spouse             = {{Marriage|Rahul P.P|2021}}
| website            = 
}}
മലയാള സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കുന്ന നടിയാണ് '''അഖില ഭാർഗവൻ'''. അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ് എന്ന ഹ്രസ്വചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അഖില ''പൂവൻ'' (2023) എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''[[പ്രേമലു]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ മലയാള സിനിമയിൽ ശ്രദ്ധനേടി. ഈ ചിത്രം മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
കണ്ണൂരിലെ [[പയ്യന്നൂർ]] സ്വദേശിയാണ് അഖില ഭാർഗ്ഗവൻ. പയ്യന്നൂർ സെന്റ് മേരീസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിലാണ് അഖില സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തിയത്. 2020 ൽ കോയമ്പത്തൂരിലെ സിഎംഎസ് കോളേജിൽ നിന്ന് മൈക്രോബയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കി.

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==

=== സിനിമകൾ ===
{{Pending films key}}

* ''മറ്റുവിധത്തിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ എല്ലാ സിനിമകളും മലയാളത്തിലാണ്.''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2023
|''പൂവൻ''
|വീണ.
|അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|
|-
|''അയൽവാസി''
|സ്മൃതി
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''[[പ്രേമലു]]''
|കാർത്തിക
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Apr/19/premalu-helped-me-get-recognition-from-within-the-industry|title='Premalu' helped me get recognition from within the industry|access-date=2024-08-25|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-04-19|website=The New Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സൂക്ഷമദർശിനി''
|സുലു
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2026
|ഇറ്റ് ഈസ് എ മെഡിക്കൽ മിറാക്കിൾ
|സൂസന്ന
|
|
|-
|''അവറാച്ചൻ &amp;amp;amp; സൺസ്''
|കീർത്തി
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Nov/27/biju-menons-new-film-titled-avarachan-sons|title=Biju Menon's new film titled Avarachan &amp; Sons|access-date=2025-08-27|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-11-27|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

=== വെബ് സീരീസ് ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
!പ്ലാറ്റ്ഫോം
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2026
|''മുത്തശ്ശി''
|ലീല
|ZEE5
|
|}

=== ഹ്രസ്വചിത്രം ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2022
|''അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ്''
|നീതു
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/interviews/2022/Oct/13/an-introverts-love-story-35578.html|title=An introvert's love story|access-date=2024-08-25|last=Shriijth|first=Sajin|date=2022-10-13|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''ദി സ്പൈറൽ''
|അങ്കിൾ
|
| 
|-
|}

== അവാർഡുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!പുരസ്കാരം
!വിഭാഗം
!സിനിമ
!ഫലം
!റഫ.
|-
|2025
|13-ാമത് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ
|മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള സൈമ അവാർഡ്-മലയാളം
|''[[പ്രേമലു]]''|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/siima-2025-winners-list-aadujeevitham-amaran-sai-pallavi-prithviraj-10234920/|title=SIIMA 2025 winners list: Aadujeevitham, Amaran win big; Sai Pallavi, Prithviraj Sukumaran take home best actor honours|access-date=2025-09-09|date=2025-09-07|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{Instagram|akhilabhargavan}}
[[വർഗ്ഗം:1997-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>64efzd3d6khd35hrorlqk8vaivurfwx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676312</id>
      <parentid>4676311</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* പരാമർശങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6182" sha1="pkkv8k96blk7uab5rjd3qt04hzrs1xr" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Akhila Bhargavan
| image              = File:Akhila Bhargavan.jpg
| caption            = Akhila Bhargavan in 2024
| birth_name         = Akhila
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1997|10|17}}
| birth_place        = [[Payyanur]], [[Kerala]], India
| education          = CMS College of Arts and Science, [[Coimbatore]]
| occupation         = Actress
| years_active       = 2022{{endash}}present
| known_for          = [[Premalu]]&lt;br /&gt;[[Sookshmadarshini]]&lt;br /&gt;[[Ayalvaashi]]&lt;br /&gt;[[Poovan]]
| spouse             = {{Marriage|Rahul P.P|2021}}
| website            = 
}}
മലയാള സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കുന്ന നടിയാണ് '''അഖില ഭാർഗവൻ'''. അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ് എന്ന ഹ്രസ്വചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അഖില ''പൂവൻ'' (2023) എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''[[പ്രേമലു]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ മലയാള സിനിമയിൽ ശ്രദ്ധനേടി. ഈ ചിത്രം മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
കണ്ണൂരിലെ [[പയ്യന്നൂർ]] സ്വദേശിയാണ് അഖില ഭാർഗ്ഗവൻ. പയ്യന്നൂർ സെന്റ് മേരീസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിലാണ് അഖില സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തിയത്. 2020 ൽ കോയമ്പത്തൂരിലെ സിഎംഎസ് കോളേജിൽ നിന്ന് മൈക്രോബയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കി.

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==

=== സിനിമകൾ ===
{{Pending films key}}

* ''മറ്റുവിധത്തിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ എല്ലാ സിനിമകളും മലയാളത്തിലാണ്.''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2023
|''പൂവൻ''
|വീണ.
|അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|
|-
|''അയൽവാസി''
|സ്മൃതി
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''[[പ്രേമലു]]''
|കാർത്തിക
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Apr/19/premalu-helped-me-get-recognition-from-within-the-industry|title='Premalu' helped me get recognition from within the industry|access-date=2024-08-25|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-04-19|website=The New Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സൂക്ഷമദർശിനി''
|സുലു
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2026
|ഇറ്റ് ഈസ് എ മെഡിക്കൽ മിറാക്കിൾ
|സൂസന്ന
|
|
|-
|''അവറാച്ചൻ &amp;amp;amp; സൺസ്''
|കീർത്തി
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Nov/27/biju-menons-new-film-titled-avarachan-sons|title=Biju Menon's new film titled Avarachan &amp; Sons|access-date=2025-08-27|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-11-27|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

=== വെബ് സീരീസ് ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
!പ്ലാറ്റ്ഫോം
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2026
|''മുത്തശ്ശി''
|ലീല
|ZEE5
|
|}

=== ഹ്രസ്വചിത്രം ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2022
|''അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ്''
|നീതു
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/interviews/2022/Oct/13/an-introverts-love-story-35578.html|title=An introvert's love story|access-date=2024-08-25|last=Shriijth|first=Sajin|date=2022-10-13|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''ദി സ്പൈറൽ''
|അങ്കിൾ
|
| 
|-
|}

== അവാർഡുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!പുരസ്കാരം
!വിഭാഗം
!സിനിമ
!ഫലം
!റഫ.
|-
|2025
|13-ാമത് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ
|മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള സൈമ അവാർഡ്-മലയാളം
|''[[പ്രേമലു]]''|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/siima-2025-winners-list-aadujeevitham-amaran-sai-pallavi-prithviraj-10234920/|title=SIIMA 2025 winners list: Aadujeevitham, Amaran win big; Sai Pallavi, Prithviraj Sukumaran take home best actor honours|access-date=2025-09-09|date=2025-09-07|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{Instagram|akhilabhargavan}}
[[വർഗ്ഗം:1997-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>pkkv8k96blk7uab5rjd3qt04hzrs1xr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676313</id>
      <parentid>4676312</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ</comment>
      <origin>4676313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6173" sha1="1zgefxd15x9e4jawh11hzgag5xuqgba" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Akhila Bhargavan
| image              = File:Akhila Bhargavan.jpg
| caption            = Akhila Bhargavan in 2024
| birth_name         = Akhila
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1997|10|17}}
| birth_place        = [[Payyanur]], [[Kerala]], India
| education          = CMS College of Arts and Science, [[Coimbatore]]
| occupation         = Actress
| years_active       = 2022{{endash}}present
| known_for          = [[Premalu]]&lt;br /&gt;[[Sookshmadarshini]]&lt;br /&gt;[[Ayalvaashi]]&lt;br /&gt;[[Poovan]]
| spouse             = {{Marriage|Rahul P.P|2021}}
| website            = 
}}
മലയാള സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കുന്ന നടിയാണ് '''അഖില ഭാർഗവൻ'''. അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ് എന്ന ഹ്രസ്വചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അഖില ''പൂവൻ'' (2023) എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''[[പ്രേമലു]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ മലയാള സിനിമയിൽ ശ്രദ്ധനേടി. ഈ ചിത്രം മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
കണ്ണൂരിലെ [[പയ്യന്നൂർ]] സ്വദേശിയാണ് അഖില ഭാർഗ്ഗവൻ. പയ്യന്നൂർ സെന്റ് മേരീസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിലാണ് അഖില സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തിയത്. 2020 ൽ കോയമ്പത്തൂരിലെ സിഎംഎസ് കോളേജിൽ നിന്ന് മൈക്രോബയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കി.

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==

=== സിനിമകൾ ===
{{Pending films key}}

* ''മറ്റുവിധത്തിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ എല്ലാ സിനിമകളും മലയാളത്തിലാണ്.''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2023
|''പൂവൻ''
|വീണ.
|അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|
|-
|''അയൽവാസി''
|സ്മൃതി
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''[[പ്രേമലു]]''
|കാർത്തിക
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Apr/19/premalu-helped-me-get-recognition-from-within-the-industry|title='Premalu' helped me get recognition from within the industry|access-date=2024-08-25|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-04-19|website=The New Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സൂക്ഷമദർശിനി''
|സുലു
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2026
|ഇറ്റ് ഈസ് എ മെഡിക്കൽ മിറാക്കിൾ
|സൂസന്ന
|
|
|-
|''അവറാച്ചൻ  സൺസ്''
|കീർത്തി
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Nov/27/biju-menons-new-film-titled-avarachan-sons|title=Biju Menon's new film titled Avarachan &amp; Sons|access-date=2025-08-27|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-11-27|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

=== വെബ് സീരീസ് ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
!പ്ലാറ്റ്ഫോം
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2026
|''മുത്തശ്ശി''
|ലീല
|ZEE5
|
|}

=== ഹ്രസ്വചിത്രം ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2022
|''അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ്''
|നീതു
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/interviews/2022/Oct/13/an-introverts-love-story-35578.html|title=An introvert's love story|access-date=2024-08-25|last=Shriijth|first=Sajin|date=2022-10-13|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''ദി സ്പൈറൽ''
|അങ്കിൾ
|
| 
|-
|}

== അവാർഡുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!പുരസ്കാരം
!വിഭാഗം
!സിനിമ
!ഫലം
!റഫ.
|-
|2025
|13-ാമത് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ
|മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള സൈമ അവാർഡ്-മലയാളം
|''[[പ്രേമലു]]''|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/siima-2025-winners-list-aadujeevitham-amaran-sai-pallavi-prithviraj-10234920/|title=SIIMA 2025 winners list: Aadujeevitham, Amaran win big; Sai Pallavi, Prithviraj Sukumaran take home best actor honours|access-date=2025-09-09|date=2025-09-07|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{Instagram|akhilabhargavan}}
[[വർഗ്ഗം:1997-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>1zgefxd15x9e4jawh11hzgag5xuqgba</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676314</id>
      <parentid>4676313</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* സിനിമകൾ */</comment>
      <origin>4676314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6178" sha1="hcct11776w59rf2757n2p2e40vv72ma" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Akhila Bhargavan
| image              = File:Akhila Bhargavan.jpg
| caption            = Akhila Bhargavan in 2024
| birth_name         = Akhila
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1997|10|17}}
| birth_place        = [[Payyanur]], [[Kerala]], India
| education          = CMS College of Arts and Science, [[Coimbatore]]
| occupation         = Actress
| years_active       = 2022{{endash}}present
| known_for          = [[Premalu]]&lt;br /&gt;[[Sookshmadarshini]]&lt;br /&gt;[[Ayalvaashi]]&lt;br /&gt;[[Poovan]]
| spouse             = {{Marriage|Rahul P.P|2021}}
| website            = 
}}
മലയാള സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കുന്ന നടിയാണ് '''അഖില ഭാർഗവൻ'''. അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ് എന്ന ഹ്രസ്വചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അഖില ''പൂവൻ'' (2023) എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''[[പ്രേമലു]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ മലയാള സിനിമയിൽ ശ്രദ്ധനേടി. ഈ ചിത്രം മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
കണ്ണൂരിലെ [[പയ്യന്നൂർ]] സ്വദേശിയാണ് അഖില ഭാർഗ്ഗവൻ. പയ്യന്നൂർ സെന്റ് മേരീസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിലാണ് അഖില സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തിയത്. 2020 ൽ കോയമ്പത്തൂരിലെ സിഎംഎസ് കോളേജിൽ നിന്ന് മൈക്രോബയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കി.

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==

=== സിനിമകൾ ===
{{Pending films key}}

* ''മറ്റുവിധത്തിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ എല്ലാ സിനിമകളും മലയാളത്തിലാണ്.''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2023
|''പൂവൻ''
|വീണ.
|അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|
|-
|''അയൽവാസി''
|സ്മൃതി
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''[[പ്രേമലു]]''
|കാർത്തിക
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Apr/19/premalu-helped-me-get-recognition-from-within-the-industry|title='Premalu' helped me get recognition from within the industry|access-date=2024-08-25|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-04-19|website=The New Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|''സൂക്ഷമദർശിനി''
|സുലു
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2026
|ഇറ്റ് ഈസ് എ മെഡിക്കൽ മിറാക്കിൾ
|സൂസന്ന
|
|
|-
|''[[അവറാച്ചൻ &amp; സൺസ്]]''
|കീർത്തി
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Nov/27/biju-menons-new-film-titled-avarachan-sons|title=Biju Menon's new film titled Avarachan &amp; Sons|access-date=2025-08-27|last=Santhosh|first=Vivek|date=2024-11-27|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

=== വെബ് സീരീസ് ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
!പ്ലാറ്റ്ഫോം
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2026
|''മുത്തശ്ശി''
|ലീല
|ZEE5
|
|}

=== ഹ്രസ്വചിത്രം ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|2022
|''അനുരാഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് വർക്സ്''
|നീതു
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/interviews/2022/Oct/13/an-introverts-love-story-35578.html|title=An introvert's love story|access-date=2024-08-25|last=Shriijth|first=Sajin|date=2022-10-13|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''ദി സ്പൈറൽ''
|അങ്കിൾ
|
| 
|-
|}

== അവാർഡുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!പുരസ്കാരം
!വിഭാഗം
!സിനിമ
!ഫലം
!റഫ.
|-
|2025
|13-ാമത് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ
|മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള സൈമ അവാർഡ്-മലയാളം
|''[[പ്രേമലു]]''|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/siima-2025-winners-list-aadujeevitham-amaran-sai-pallavi-prithviraj-10234920/|title=SIIMA 2025 winners list: Aadujeevitham, Amaran win big; Sai Pallavi, Prithviraj Sukumaran take home best actor honours|access-date=2025-09-09|date=2025-09-07|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{Instagram|akhilabhargavan}}
[[വർഗ്ഗം:1997-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>hcct11776w59rf2757n2p2e40vv72ma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:User ko</title>
    <ns>10</ns>
    <id>631170</id>
    <revision>
      <id>4676333</id>
      <parentid>4187194</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gnoeee</username>
        <id>101485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="332" sha1="901p4ibk0j4bql7ezs07aszuru8ied2" xml:space="preserve">{{userbox-level
| level    = 
| id       = [[Korean language|ko]]
| info     = {{lang|ko|이 사용자는 '''[[:Category:ഭാഷാജ്ഞാനം ko|한국어]]'''가 '''[[:Category:User ko-N|모어]]'''입니다.}}
| usercategory = User ko-N
| nocat = {{{nocat|}}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|Template:User x}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>901p4ibk0j4bql7ezs07aszuru8ied2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആനക്കല്ല്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>636562</id>
    <revision>
      <id>4676432</id>
      <parentid>4650822</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6006" sha1="i00kkrwluwu4c6bquy5kfix8zd0artd" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = ആനക്കല്ല്
| other_name                      = 
| settlement_type                 = ഗ്രാമം
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| nickname                        = 
| image_map                       = 
| map_alt                         = 
| map_caption                     = 
| pushpin_map                     = India Kerala
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = കേരളത്തിൽ സ്ഥാനം
| latd                            = 9
| latm                            = 33
| lats                            = 0
| latNS                           = N
| longd                           = 76
| longm                           = 47
| longs                           = 0
| longEW                          = E
| coordinates_display             = inline,title
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|ജില്ല]]
| subdivision_name2               = [[Kottayam district|കോട്ടയം]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = 
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 
| population_total                = 
| population_as_of                = 2011
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| demographics_type1              = ഭാഷകൾ
| demographics1_title1            = ഔദ്യോഗികം
| demographics1_info1             = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]]
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 686507
| area_code_type                  = ടെലിഫോൺ കോഡ്
| area_code                       = 04828
| registration_plate              = KL-34(കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി), KL-05(കോട്ടയം)
| blank1_name_sec1                = Coastline
| blank1_info_sec1                = {{Convert|0|km|mi}}
| blank2_name_sec1                = അടുത്ത നഗരം
| blank2_info_sec1                = [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[ഈരാറ്റുപേട്ട]]
| blank3_name_sec1                = [[Lok Sabha|ലോകസഭാ]]മണ്ഡലം
| blank3_info_sec1                = [[പത്തനംതിട്ട]] (കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം)
| blank1_name_sec2                = [[Climate of India|കാലാവസ്ഥ]]
| blank1_info_sec2                = [[Climatic regions of India|ട്രോപ്പിക്കൽ മൺസൂൺ]] &lt;small&gt;([[Köppen climate classification|കോപ്പൻ]])&lt;/small&gt;
| blank2_name_sec2                = ശരാശരി വേനൽ താപനില
| blank2_info_sec2                = {{convert|35|°C|°F}}
| blank3_name_sec2                = ശരാശരി തണുപ്പുകാല താപനില
| blank3_info_sec2                = {{convert|18|°C|°F}}
| website                         = 
| footnotes                       = 
}}
[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ബ്ലോക്കിൽ [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ]] ഭാഗമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''ആനക്കല്ല്'''. [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]]-[[ഈരാറ്റുപേട്ട]] റോഡിൽ, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി പട്ടണത്തിന് ഏകദേശം 2 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കായാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കോട്ടയത്തിന് 58 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായി ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] വാർഡുകളിൽ ഒന്നാണിത്. [[കപ്പാട്]], [[പിണ്ണാക്കനാട്]], [[തിടനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിടനാട്]], [[കാളകെട്ടി ഗ്രാമം|കാളകെട്ടി]], [[ചെമ്മലമറ്റം]], തോട്ടുമുഖം എന്നിവയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രദേശങ്ങൾ. 

== വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ==

* സെന്റ് ആന്റണീസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ (1986-ൽ സ്ഥാപിതമായത്)

== അവലംബം ==
{{Kottayam district}}</text>
      <sha1>i00kkrwluwu4c6bquy5kfix8zd0artd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കേരള വനം വികസന കോർപ്പറേഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>646709</id>
    <revision>
      <id>4676346</id>
      <parentid>4382797</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:55:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3899" sha1="08x9wvmporcaiddsjhckezywz5amy07" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kerala Forest Development Corporation}}
വനത്തിന്റെയും പ്രകൃതിയുടെയും സംരക്ഷണവും വികസനവും ലക്ഷ്യമിട്ട് 1975-ലാണ് കേരള സർക്കാർ ​ഈ കോർപ്പറേഷൻ  രൂപീകരിച്ചത്.  ലതികാ സുഭാഷാണ് നിലവിൽ ചെയർപേഴ്സൺ. ജോർജി പി. മാത്തച്ചൻ മാനേജിങ് ഡയറക്ടർ.  കെ.എസ്. ജ്യോതി, പി.ആർ. ഗോപിനാഥൻ, അബ്ദുൾറസാഖ് മൗലവി, ആർ.എസ്. അരുൺ തുടങ്ങിയവർ ഡയറക്ടർമാരാണ്.

==പ്രവർത്തനങ്ങൾ==
കോർപ്പറേഷന്റെ അധികാര പരിധിയിൽ  10,000 ഹെക്ടർ വിസ്തൃതിയുണ്ട്, അതിൽ 30% പ്രകൃതിദത്ത വനങ്ങളാണ്, അവ പാരിസ്ഥിതികവും പാരിസ്ഥിതികവുമായ മൂല്യങ്ങൾക്കായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. വന്യജീവി, ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായി കെഎഫ്ഡിസി ഈ പ്രദേശങ്ങളെ പരിപാലിക്കുന്നു. പ്രകൃതിദത്ത വനങ്ങളും തോട്ടങ്ങളും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ കേരള ഫോറസ്റ്റ് ആക്റ്റ്, വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമം 1972, കൂടാതെ മറ്റ് പ്രസക്തമായ വനം, പരിസ്ഥിതി, മറ്റ് നിയമങ്ങൾ എന്നിവ ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ കർശനമായി നടപ്പിലാക്കുന്നു. വനം വകുപ്പിനെപ്പോലെ കെഎഫ്‌ഡിസിയും പരമ്പരാഗതമായ സംരക്ഷണവും സംരക്ഷണവും നിർവഹിക്കുന്നു. KFDC പ്രദേശങ്ങളിൽ വനം, വന്യജീവി കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ വളരെ കുറവാണെന്ന് പട്രോളിംഗും സംരക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്നു. കുറ്റം കണ്ടെത്തിയാൽ, കേരള വനനിയമവും വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമവും മറ്റ് പ്രസക്തമായ നിയമങ്ങളും ചട്ടങ്ങളും പ്രകാരമാണ് നടപടിയെടുക്കുന്നത്.
==സുവർണ ജൂബിലി​ ==
സുവർണ ജൂബിലി​ ആഘോഷപരിപാടികൾ 2025 ​​ജനുവരി 24 മുതൽ 2026 ജനുവരി 23 വരെ നീളുന്ന സുവർണ ജൂബിലി ആഘോഷങ്ങൾ ആറു ഡിവിഷനുകളിലായി വിപുലമായി തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;https://www.prd.kerala.gov.in/ml/node/281551&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
==പുറം കണ്ണികൾ==
* [https://web.archive.org/web/20250209183233/https://kfdc.kerala.gov.in/ വെബ്‍സൈറ്റ് - കെ.എഫ്.ഡി.സി.]

[[വർഗ്ഗം:സർക്കാർ കോർപ്പറേഷനുകൾ]]</text>
      <sha1>08x9wvmporcaiddsjhckezywz5amy07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ടി.എസ്. ശ്യാംകുമാർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>657507</id>
    <revision>
      <id>4676284</id>
      <parentid>4676258</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T13:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-55360-09|~2026-55360-09]] ([[User talk:~2026-55360-09|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ്</comment>
      <origin>4668518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8671" sha1="heaqjn085s843rm9k9oo078grkud7t7" xml:space="preserve">{{prettyurl|T.S. Shyamkumar}}
{{Infobox Writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --&gt;
| name        = ടി.എസ് ശ്യാംകുമാർ.
|image = T_S_Syamkumar01.jpg
 | pseudonym   = ടി.എസ് ശ്യാംകുമാർ.
 | birthdate   = 
 | birthplace  = വീയപുരം

 | occupation  = അദ്ധ്യാപകൻ,ഗവേഷകൻ, പ്രഭാഷകൻ 
 | nationality = ഇന്ത്യൻ
 | genre       = 
 | subject     = 
 | movement    = 
 | spouse      = 
 | awards      = 
 | website     = 
}}
സംസ്‌കൃതപണ്ഡിതനും അധ്യാപകനും സാമൂഹ്യ ചിന്തകനും  സാംസ്കാരിക വിമർശകനും ഗവേഷകനും ചരിത്രകാരനുമാണ് '''ടി.എസ് ശ്യാംകുമാർ'''. നിരവധി പ്രഭാഷണങ്ങളും പ്രബന്ധങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെതായിട്ടുണ്ട്. &quot;ആരുടെ രാമൻ &quot; എന്ന ശ്യാംകുമാറിന്റെ പുസ്തകത്തിന് 2024-ലെ വൈജ്ഞാനിക സാഹിത്യത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ ജി.എൻ പിള്ള പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/literature/news/kerala-sahithay-academy-awards-anitha-thampy-gr-indugopan-v-shinilal-1.10695919&lt;/ref&gt;. 

==ജീവിതരേഖ==
ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ഹരിപ്പാടിനടുത്തുള്ള അപ്പർകുട്ടനാട് ഗ്രാമമായ വീയപുരം  സ്വദേശിയാണ് ശ്യാംകുമാർ. കാലടി ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും സംസ്കൃത സാഹിത്യത്തിൽ ബിരുദവും ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും എം.ഫിൽ ബിരുദവും ഡോക്ടറേറ്റും കരസ്ഥമാക്കി. മഹാത്മാ ഗാന്ധി സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും കൗൺസിലിങ് സൈക്കോളജിയിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനവും നേടി. പോണ്ടിച്ചേരി ഫ്രഞ്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ റിസർച്ച് ഫെലോ ആയും,തേവര സേക്രട്ട് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ സംസ്കൃത അധ്യാപകനായും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഇപ്പോൾ സംസ്കൃത അധ്യാപകനായി (വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്, കോട്ടയം) സേവനം അനുഷ്ഠിച്ചു വരുന്നു.&lt;ref&gt;https://otherbooksonline.com/book-author/t-s-syam-kumar/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ശ്യാംകുമാറിന്റെ പുസ്തകങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:ആരുടെ_രാമൻ.jpg|ലഘുചിത്രം|257x257ബിന്ദു]]
* ഹിന്ദുത്വ ഇന്ത്യ &lt;ref&gt;https://www.mbibooks.com/writer/shyam-kumar-t-s/&lt;/ref&gt; 
* ആരുടെ രാമൻ &lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=1560467&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/literature/bookcategories/others/2021/12/01/arute-raman-by-t-s-shyamkumar.html&lt;/ref&gt;
* വാദിക്കാനും ജയിക്കാനുമല്ല
* കേരളീയ തന്ത്രപാരമ്പര്യം
* താന്ത്രികത സംസ്കാരം ദർശനം
* തന്ത്ര പ്രായശ്ചിത്തം: കേരള സമൂഹവും ചരിത്രവും
* ശബരിമല : ഹിന്ദുത്വതന്ത്രങ്ങളും യാഥാർത്ഥ്യവും
* മൈത്രിയുടെ പൊരുൾ: സനാതന ധർമത്തിന്റെ വിമർശ പാഠങ്ങൾ
* സംസ്കൃതം സംസ്കാരം ബഹുസ്വരത 
* ഭഗവദ് ഗീതയും അയ്യപ്പനും 

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==

* കാലിക്കട്ട് സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും മികച്ച ഗവേഷണ പ്രബന്ധങ്ങൾക്കുള്ള പണ്ഡിതർ ഇ.വി. രാമൻ നമ്പൂതിരി എൻഡോവ്മെൻ്റ് അവാർഡ്( 2015), 
* വി.കെ. നാരായണ ഭട്ടതിരി എൻഡോവ്മെൻ്റ് അവാർഡ്( 2016), 
* കെ.വി. ശർമ എൻഡോവ്മെൻ്റ് അവാർഡ് ( 2017),
* അംബേദ്കർ സേവാ ശ്രീ നാഷ്ണൽ അവാർഡ് (2013), 
* ബഹ്റീൻ പ്രതിഭാ പുരസ്കാരം (2013),
* യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാൻ്റ്സ് കമ്മീഷൻ്റെ രാജീവ് ഗാന്ധി നാഷ്ണൽ ഫെലോഷിപ്പ് (2017), 
* ദലിത് സമുദായ മുന്നണിയുടെ വില്ലുവണ്ടി പുരസ്കാരം (2025), 
* കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ വൈജ്ഞാനിക സാഹിത്യത്തിനുള്ള ജി.എൻ. പിള്ള എൻഡോവ്മെന്റ് അവാർഡ് (ആരുടെ രാമൻ - 2025 )
* മേത്തല ശ്രീനാരായണ സമാജത്തിന്റെ ഗുരുദർശന പുരസ്കാരം ( മൈത്രിയുടെ പൊരുൾ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്, 2025 )
* പെരിയാർ മലിനീകരണ വിരുദ്ധ സമിതിയുടെ എം.കെ. കുഞ്ഞപ്പൻ അവാർഡ് (2025 )
* കെ.എം. മാത്യു എൻഡോവ്മെന്റ് കലാ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം ( 2026 )

== വിവാദങ്ങൾ ==
സവർണ്ണ-ബ്രാഹ്‌മണ്യ പാരമ്പര്യത്തെ ചോദ്യചെയ്യുന്ന നിലപാടെടുത്തതിനും സനാതനധർമ്മത്തെ വിമർശനവിധേയമാക്കി ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിയതിനും പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തിയതിനും ശ്യാംകുമാറിനെതിരെ സൈബർ ആക്രമണം, കയ്യേറ്റശ്രമം എന്നിവ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. മാധ്യമം ദിനപത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം എഴുതിവന്ന 'രാമായണ സ്വരങ്ങൾ' എന്ന ലേഖനപരമ്പരക്കെതിരെ ഹിന്ദുത്വ സംഘടനകൾ കടുത്ത വിമർശനങ്ങളും ഭീഷണിയും ഉയർത്തുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;https://www.mediaoneonline.com/mediaone-shelf/analysis/dr-ts-syam-kumars-ramayana-criticism-and-madhyamam-264976&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2025/03/31/attempted-attack-on-ts-shyamkumar&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.kairalinewsonline.com/huge-criticism-against-the-hindutva-threat-against-dr.-ts-syam-kumar-sj1&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.madhyamam.com/kerala/hindu-aikya-vedis-complaint-is-untrue-sreenarayana-manavadharmam-trust-1312756&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ദലിത് എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഗവേഷകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ അദ്ധ്യാപകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സംസ്കൃതപണ്ഡിതർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി എൻഡോവ്മെന്റ് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>heaqjn085s843rm9k9oo078grkud7t7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കാൻഡൊലിം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>660144</id>
    <revision>
      <id>4676274</id>
      <parentid>4570408</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26792" sha1="a1b2pxg0kcxtpl6hdemem7ixpgxrycq" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = കാൻഡൊലിം
| other_name              = 
| nickname                = 
| settlement_type         = പട്ടണം 
| image_skyline           = Sinquerim Beach from the fort during Sunset.jpg
| image_alt               = 
| image_caption           = സിൻക്വിരിം ബീച്ച്, കാൻഡൊലിം
| pushpin_map             = India Goa#India
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = Location in Goa, India
| coordinates             = {{coord|15.52|N|73.75|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = രാജ്യം
| subdivision_name        = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1       = സംസ്ഥാനം
| subdivision_name1       = {{flagicon image|}} [[ഗോവ]]
| subdivision_type2       = ജില്ല
| subdivision_name2       = നോർത്ത് ഗോവ
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| government_type         = 
| governing_body          = 
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 0
| population_total        = 8500
| population_as_of        = 2011
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = Languages
| demographics1_title1    = Official
| demographics1_info1     = [[കൊങ്കണി]]
| timezone1               = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code             = 403515
| area_code_type          = Telephone code
| area_code               = 0832248
| registration_plate      =[[List of RTO districts in India#GA.E2.80.94Goa|GA]]-01
| website                 = {{URL|goa.gov.in}}
| footnotes               = 
}}
ഗോവ സംസ്ഥാനത്തിലെ വടക്കൻ ഗോവ ജില്ലയിലുള്ള ബാർദേസ് താലൂക്കിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സെൻസസ് ടൗൺ ആണ് കൻഡോലിം. '''കലാങ്യൂട്ട് ബീച്ചിന്''' തെക്കായും, '''സിൻക്വരിം ബീച്ചിന്''' വടക്കായുമാണ് ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. അറബിക്കടലിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗോവയിലെ ഏറ്റവും നീളമേറിയ ബീച്ചുകളിൽ ഒന്നാണ് കൻഡോലിം ബീച്ച്. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ഇവിടുത്തെ ജനസംഖ്യ '''8,500''' ആണ്. ഔദ്യോഗിക ഭാഷ '''കൊങ്കണി'''യാണ്.

==ചരിത്രം==
പോർച്ചുഗീസ് ഭരണകാലത്ത് ഗോവയുടെ ചരിത്രത്തിൽ നിർണ്ണായകമായ പങ്ക് വഹിച്ച സ്ഥലമാണ് കൻഡോലിം.[[File:Coat of Arms of the Pintos April 1770.jpg|thumb| പിന്റോ കുടുംബത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗികമുദ്ര]]
പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രാൻസിസ്കൻമാരുടെ പ്രവർത്തനത്താൽ ബാർഡെസ് താലൂക്കിൽ പൂർണ്ണമായും [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തുമതത്തിലേക്ക്]] പരിവർത്തനം ചെയ്ത ആദ്യത്തെ ഗ്രാമമായി കാൻഡൊലിം മാറി. &lt;ref&gt;{{harvnb|de Mendonça|2002|p=405}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Prabhu&quot;/&gt; ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരു ബ്രാഹ്മണപ്രഭു ആയിരുന്ന സന്തു ഷേണായ് ക്രിസ്തുമതം സ്വീകരിച്ചതു മുതലാണ് ഇവിടത്തെ ഗ്രാമീണരുടെ ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ തുടക്കം. കൻഡൊലിമിലെ കുലീന ക്രിസ്ത്യൻ കുടുംബമായ പിന്റോ കുടുംബത്തിന്റെ പൂർവ്വികനായിരുന്നു സന്തു ഷേണായ്. &lt;ref name=&quot;Prabhu&quot;&gt;{{harvnb|Prabhu|1999|p=103}}&lt;/ref&gt; 

'''മതപരിവർത്തനം:''' പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഫ്രാൻസിസ്കൻ പാതിരിമാർ മുഖേന ബാർദേസ് താലൂക്കിൽ പൂർണ്ണമായി ക്രിസ്തുമതം സ്വീകരിച്ച ആദ്യത്തെ ഗ്രാമമായിരുന്നു കൻഡോലിം.

* ഈ മാറ്റത്തിന് തുടക്കമിട്ടത് ബ്രാഹ്മണ ഗൺവകാർ (Konkani: freeholder) ആയിരുന്ന '''സാന്തു സിനായ് (Shenoy)''' ആയിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം പിന്നീട് '''സാൽവദോർ പിന്റോ''' എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു.
* '''&quot;കൺസ്പിരസി ഓഫ് ദി പിന്റോസ്&quot;''' (Conspiracy of the Pintos) എന്നറിയപ്പെടുന്ന 1787-ലെ പോർച്ചുഗീസ് വിരുദ്ധ കലാപത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം കൻഡോലിം ആയിരുന്നു. ഈ കലാപം അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടെങ്കിലും തദ്ദേശീയരോടുള്ള വിവേചനത്തിനെതിരെ ശബ്ദമുയർത്തുന്നതിൽ ഇത് വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. പോർച്ചുഗീസ് ഭരണത്തിനെതിരെ ഗോവയിൽ നടന്ന ആദ്യത്തെ വലിയ സായുധ വിപ്ലവ ശ്രമങ്ങളിലൊന്നാണ് 1787-ലെ പിന്റോമാരുടെ ഗൂഢാലോചന.

==== പശ്ചാത്തലം ====

* '''അവഗണനയും വിവേചനവും:''' പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, ഗോവയിലെ തദ്ദേശീയരായ കത്തോലിക്കാ പുരോഹിതർക്കും സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും പോർച്ചുഗീസ് കോളനി ഭരണകൂടത്തിൽ നിന്നും യൂറോപ്യൻ പുരോഹിതരിൽ നിന്നും കടുത്ത വിവേചനം നേരിടേണ്ടി വന്നു. തദ്ദേശീയ ഗോവക്കാർക്ക് മെത്രാൻ സ്ഥാനം (Bishopric) പോലുള്ള ഉയർന്ന സഭാപരമായ പദവികളും, സൈന്യത്തിലെ ഉന്നത സ്ഥാനങ്ങളും നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു.
* '''ഗൂഢാലോചനയുടെ തുടക്കം:''' ഈ വിവേചനത്തിൽ പ്രതിഷേധിച്ചുകൊണ്ട്, പ്രമുഖ ഗോവൻ കുടുംബമായ '''പിന്റോ കുടുംബത്തിലെ''' (Pinto family) അംഗങ്ങളും, ചില തദ്ദേശീയ പുരോഹിതരും സൈനികരും ചേർന്ന് പോർച്ചുഗീസുകാരെ പുറത്താക്കാനും സ്വന്തമായി ഒരു റിപ്പബ്ലിക് സ്ഥാപിക്കാനും പദ്ധതിയിട്ടു.
* '''നേതൃത്വം:''' ഫാദർ ജോസഫ് ഗോൺസാലോ അൽവാരസ്, ഫാദർ കാറ്റാനോ വിസെന്റെ കാൻഡൽ എന്നിവരായിരുന്നു പുരോഹിത വിഭാഗത്തിലെ പ്രധാന നേതാക്കൾ. കാൻഡോലിം പള്ളിയിലെ (Our Lady of Hope Church) വികാരിമാരും ഈ ഗൂഢാലോചനയിൽ പങ്കുചേർന്നു.

==== ഗൂഢാലോചനയുടെ രൂപരേഖ ====

* പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയെയും മറ്റ് ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും വധിക്കുക, പ്രധാനപ്പെട്ട കോട്ടകൾ പിടിച്ചെടുക്കുക, ഭരണം പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
* മൈസൂരിലെ ടിപ്പു സുൽത്താനിൽ നിന്നും സാമ്പത്തിക സഹായം നേടാൻ അവർ ശ്രമിച്ചു.പരാജയവും പ്രത്യാഘാതങ്ങളും
* '''പരാജയം:''' 1787-ൽ, ഗൂഢാലോചനയുടെ തലേദിവസം, ഇതിൽ പങ്കെടുത്ത ഒരു വൈദികൻ ഒറ്റിക്കൊടുത്തതിനെത്തുടർന്ന് പദ്ധതി പരാജയപ്പെട്ടു.
* '''ശിക്ഷ:''' ഗൂഢാലോചനയിൽ പങ്കെടുത്ത 47-ഓളം പേരെ പോർച്ചുഗീസ് സൈന്യം അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. ഇവരിൽ പലരെയും വിചാരണ ചെയ്യുകയും പരസ്യമായി തൂക്കിലേറ്റുകയും ചെയ്തു. മറ്റുള്ളവരെ നാടുകടത്തുകയോ അല്ലെങ്കിൽ കഠിനമായ തടവിന് ശിക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്തു.
* '''ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യം:''' ഈ സംഭവത്തെ ഗോവയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ ഒന്നായാണ് ചരിത്രകാരന്മാർ കാണുന്നത്.
* '''കാൻഡോലിം ബന്ധം:''' ഈ ഗൂഢാലോചനയുടെ പല പ്രധാന ചർച്ചകളും രഹസ്യമായി നടന്നത് കാൻഡോലിമിലെ '''ഔർ ലേഡി ഓഫ് ഹോപ്പ് ചർച്ച്''' ഉൾപ്പെടെയുള്ള പള്ളികളുടെ പരിസരങ്ങളിലായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ സംഭവം &quot;കാൻഡോലിം ഗൂഢാലോചന&quot; എന്നും അറിയപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Goa|title=Goa {{!}} History, India, Map, Population, &amp; Facts {{!}} Britannica|access-date=2025-10-09|date=2025-10-07|language=en}}&lt;/ref&gt;

തെക്കൻ ഗോവയിലെ സാൽസെറ്റിലെ ലൗട്ടോലിമിൽ നിന്ന് നേരത്തെ കുടിയേറിയ നാരു ഷേണായ് (1577–1640) എന്നയാളുടെ മകനായിരുന്നു സന്തു ഷേണായ്. &lt;ref name=&quot;Naru&quot;&gt;{{harvnb|da Cunha Rivara|Borges|da Cunha Soares|1996|p=[https://books.google.com/books?id=vnKEgXtNHt0C&amp;pg=PA269 269]}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം തന്റെ എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ കുടുംബത്തിലെ മറ്റുള്ളവരോടൊപ്പം മതം മാറുകയും, തുടർന്ന് സാൽവഡോർ പിന്റോ എന്ന പേര് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. കാൻഡൊലിമിലെ ചർച്ച് ഓഫ് ഔവർ ലേഡി ഓഫ് ഹോപ്പ്, റെയ്സ് മാഗോസ് സെമിനാരി എന്നിവയുടെ ഫ്രാൻസിസ്കൻ റെക്ടറായ ഫാ. മനോയൽ പിന്റോ ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ തലതൊട്ടപ്പൻ. റെയ്സ് മാഗോസ് സെമിനാരിയിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്. അവിടെ അദ്ദേഹം വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യറിൻ്റെ വലിയ ഭക്തനായിത്തീർന്നു. ഫ്രാൻസിസ്കൻ പുരോഹിതന്മാരായ ഫാ. പിന്റോ, ഫാ. സിമാവോ ഡി നസറെത്ത് എന്നിവർ സാൽവഡോർ പിന്റോയെ പഠിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹം മുൻ ഫ്രാൻസിസ്കൻ പുരോഹിതന്റെ പിൻഗാമിയായി കണ്ടോലിം ഇടവകയുടെ റെക്ടറായി സ്ഥാനമേറ്റു. തൻ്റെ ഗ്രാമത്തിൽ ക്രിസ്തുമതം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനായി സാൽവഡോർ പിന്റോ ആത്മാർത്ഥതയോടെ പ്രവർത്തിച്ചു. 1770-ൽ [[പോർച്ചുഗീസ് സാമ്രാജ്യം|പോർച്ചുഗീസ് രാജാവിന്റെ]] അംഗീകാരമായി പിന്റോ കുടുംബത്തിന് ഒരു ഔദ്യോഗികമുദ്ര അനുവദിക്കുകയുണ്ടായി.

1787-ലെ പോർച്ചുഗീസ് വിരുദ്ധ കലാപത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായിരുന്നു കൻഡോലിം.&lt;ref&gt; https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/pinto-revolt-murals-to-adorn-candolim-road/articleshow/56129402.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.heraldgoa.in/goa/the-pinto-rebellion-remembered-2/138696/ {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &quot;കൺസ്പിറസി ഓഫ് പിന്റോസ്” (പിന്റോ കുടുംബത്തിന്റെ ഗൂഢാലോചന) എന്നും ഈ കലാപം അറിയപ്പെടുന്നു. ഗ്രാമത്തിലെ പിന്റോ (ഷേണായ്) വംശത്തിൽപ്പെട്ട പുരോഹിതന്മാരാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്.  പുരോഹിത നിയമനങ്ങളിലും സർക്കാർ നിയമനങ്ങളിലും തദ്ദേശീയർക്കെതിരെയുള്ള വിവേചനം തുടർച്ചയായി നിലനിന്നതിനെ തുടർന്നാണ് ഈ കലാപം ഉണ്ടായത്. ഗോവയിലെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സംരക്ഷകരിൽ ഉൾപ്പെട്ട പിന്റോ കുടുംബത്തെ ഇത് ചൊടിപ്പിച്ചു. ഈ കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ള മൂന്ന് പുരോഹിതരാണ് ഈ പ്രക്ഷോഭത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്.  

കലാപകാലത്തെ പല ചർച്ചകളും നടന്ന പിന്റോ കുടുംബത്തിന്റെ വസതിയിലാണ് ഇന്ന് കൻഡോലിമിലെ ബോസിയോ ആശുപത്രി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. പിന്റോ കുടുംബത്തിലെ അവകാശികൾ സിസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫ് ചാരിറ്റി എന്ന സംഘടനക്ക് ദാനം ചെയ്തതാണ് ഈ കെട്ടിടം.

==ജനസംഖ്യ==
2011 ലെ സെൻസസ് ഇന്ത്യ പുറത്തിറക്കിയ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം 2,041 വീടുകളിലായി 8,500 പേർ വസിക്കുന്ന കാൻഡൊലിം സെൻസസ് ടൗണിൽ 4,392 പുരുഷന്മാരും 4,108 സ്ത്രീകളുമാണ്.&lt;ref&gt;https://www.census2011.co.in/data/town/626697-candolim-goa.html&lt;/ref&gt;
ആറ് വയസ്സ് വരെ പ്രായമുള്ള കുട്ടികളുടെ ജനസംഖ്യ 832 ആണ്. ഇത് ഈ പട്ടണത്തിലെ മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ 9.79% ആണ്. കൻഡോലിം സെൻസസ് ടൗണിൽ സ്ത്രീ ലിംഗാനുപാതം 935 ആണ് കുട്ടികളുടെ ലിംഗാനുപാതം 942 ആണ്. കാൻഡോലിം നഗരത്തിലെ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 87.39% ആണ്. ഇത് സംസ്ഥാന ശരാശരിക്ക് താഴെയാണ്. പുരുഷ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് ഏകദേശം 91.27% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 83.19% ഉം ആണ്.
2025 ലെ കാൻഡൊലിം ടൗണിലെ നിലവിലെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 12,200 ആണ് എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

== പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളും വിനോദസഞ്ചാരവും ==
കൻഡോലിം അതിന്റെ പ്രകൃതിരമണീയമായ ബീച്ചുകൾക്കും ചരിത്രസ്മാരകങ്ങൾക്കും പേരുകേട്ടതാണ്. &lt;ref&gt;[https://www.tataneu.com/pages/travel/hotels/faqs-about-aguada-fort-candolim-goa-history-attractions FAQs About Aguada Fort Candolim Goa: History &amp; Attractions]&lt;/ref&gt; 

# '''കൻഡോലിം ബീച്ച് (Candolim Beach):''' വടക്കൻ ഗോവയിലെ മറ്റ് ബീച്ചുകളായ കലാങ്യൂട്ട്, ബാഗ എന്നിവയെ അപേക്ഷിച്ച് '''ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷം''' ഉള്ളതിനാൽ വിദേശ സഞ്ചാരികൾക്കിടയിൽ ഇത് വളരെ പ്രശസ്തമാണ്.
#* ഇവിടെ '''പാരസെയിലിംഗ്, ജെറ്റ് സ്കീയിംഗ്, ബനാന ബോട്ട് റൈഡുകൾ''' തുടങ്ങിയ സാഹസിക ജലവിനോദങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്.
#* ചില റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, പ്രശസ്തമായ '''സൺബേൺ ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ''' പ്രധാന വേദിയായും ഈ ബീച്ച് പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.
# '''അഗ്വാഡ കോട്ട (Fort Aguada):''' കൻഡോലിം ബീച്ചിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്ത്, '''മണ്ഡോവി നദിയുടെ''' അഴിമുഖത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന ചരിത്ര സ്മാരകമാണിത്. പോർച്ചുഗീസ് ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിച്ച ഗോവയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തവും തന്ത്രപരവുമായ കോട്ടയാണ് '''അഗ്വാഡ കോട്ട''' (Fort Aguada). 1612-ൽ ഡച്ച്, മറാത്ത ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് ഗോവയെ സംരക്ഷിക്കാനായിട്ടാണ് ഇത് പണിതത്. &quot;വെള്ളം&quot; എന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന പോർച്ചുഗീസ് വാക്ക് ആയ 'ആഗ്വ' (Água)-യിൽ നിന്നാണ് കോട്ടയ്ക്ക് പേര് ലഭിച്ചത്. കാരണം, ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധജല സംഭരണികളിൽ ഒന്ന് ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നു. ഈ കോട്ടയുടെ മുകൾഭാഗത്തുള്ള ലൈറ്റ്ഹൗസ് ഏഷ്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള ഒന്നാണ്. കൂടാതെ, ഇതിന്റെ താഴ്ഭാഗം പിന്നീട് '''അഗ്വാഡ ജയിലായി''' പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/goa/goa/fort-aguada|title=Fort Aguada in Goa|access-date=2025-10-09|language=en}}&lt;/ref&gt;
#* 1612-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ '''ഡച്ച്, മറാത്ത''' ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിനായിട്ടാണ് ഈ കോട്ട നിർമ്മിച്ചത്.
#* പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിൽ &quot;വെള്ളം&quot; എന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന '''&lt;nowiki/&gt;'ആഗ്വ' (Água)''' എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് '''&lt;nowiki/&gt;'അഗ്വാഡ'''' എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. കപ്പലുകൾക്ക് ശുദ്ധജലം സംഭരിക്കാൻ കഴിയുന്ന വലിയ ജലസംഭരണി ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
#* ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന '''നാല് നിലകളുള്ള ലൈറ്റ്ഹൗസ്''' ഏഷ്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള ഒന്നാണ്.
# '''ഔവർ ലേഡി ഓഫ് ഹോപ് ചർച്ച് (Our Lady of Hope Church):''' കൻഡോലിമിലെ പ്രധാന ആരാധനാലയമാണിത്. ഗോവയിലെ കാൻഡോലിം (Candolim) ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചരിത്രപരമായ ഒരു കത്തോലിക്കാ ദേവാലയമാണ് '''ഔർ ലേഡി ഓഫ് ഹോപ്പ് ചർച്ച്''' (Our Lady of Hope Church) അഥവാ '''നോസ്സ സെൻഹോറ ഡാ എസ്പെരാൻസ ഇഗ്രേജ''' (Nossa Senhora da Esperanca Igerja).

==== ചരിത്രവും വാസ്തുവിദ്യയും (History and Architecture) ====

* '''സ്ഥാപനം:''' കാൻഡോലിം പള്ളി 1560-ൽ '''ഫാദർ പെഡ്രോ ഡി ബെലെം''' (Fr. Pedro de Belem) ആണ് ആദ്യമായി പണിതത്. ഇത് ഗോവയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന പള്ളികളിൽ ഒന്നാണ്.
* '''പുനർനിർമ്മാണം:''' 1661-ൽ ഈ പള്ളിക്ക് അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ നടത്തുകയും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ, ഫ്രാൻസിസ്കൻ വൈദികർ ഇതിൽ തൃപ്തരാകാത്തതിനെ തുടർന്ന്, 1667-ൽ പഴയ പള്ളി പൊളിച്ചുമാറ്റി പുതിയ ഒരെണ്ണം മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് നിർമ്മിച്ചു.
* '''ധനസഹായം:''' ഈ പുതിയ പള്ളിയുടെ നിർമ്മാണച്ചെലവ് പൂർണ്ണമായും വഹിച്ചത് അവിടുത്തെ ഗ്രാമീണ സമൂഹമാണ്.
* '''വാസ്തുവിദ്യ:''' ഈ പള്ളി '''മാനെറിസ്റ്റ് നിയോ-റോമൻ ശൈലി'''യിൽ (Mannerist Neo-Roman style) ആണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ആകർഷണം അതിന്റെ മനോഹരമായ ഇരട്ട ഗോപുരങ്ങളും മധ്യഭാഗത്തുള്ള ഗേബലുമാണ്.
* '''ലൈറ്റ്ഹൗസ് ഗോപുരങ്ങൾ:''' 1764-ൽ പള്ളിയുടെ രണ്ട് ഗോപുരങ്ങളും കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ഈ ഗോപുരങ്ങൾ '''പാഗോഡ''' ശൈലിയിലുള്ള മേൽക്കൂരകളോടെയുള്ളതാണ്. 1948-ൽ ഇടത് ഗോപുരം തകരുകയും പിന്നീട് പുനർനിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു.
** '''പ്രധാന തിരുനാൾ:''' ഈ പള്ളിയുടെ പ്രധാന തിരുനാൾ '''ഔർ ലേഡി ഓഫ് ഹോപ്പ്''' (Our Lady of Hope) ആണ്. ഇത് പൊതുവെ ഡിസംബർ 19-നാണ് ആഘോഷിക്കുന്നത്.
** '''അനുബന്ധ ആഘോഷങ്ങൾ:''' '''പരിശുദ്ധ കന്യകാമറിയത്തിന്റെ സ്വർഗ്ഗാരോഹണ തിരുനാൾ''' (Feast of the Assumption of Our Lady - ഓഗസ്റ്റ് 15) ഇവിടെ വിപുലമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു.

==അവലംബം==
{{Reflist}}{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ഗോവയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>a1b2pxg0kcxtpl6hdemem7ixpgxrycq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ꯑ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>662721</id>
    <revision>
      <id>4676282</id>
      <parentid>4592192</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Céréales Killer</username>
        <id>20326</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Céréales Killer എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fróis]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ꯑ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Fróis|Fróis]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/ꯑ|ꯑ]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>4591862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6826" sha1="lnsatiwwgz6u5pifczrl3t1m0uuthtr" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Kolno | Kolno | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 12:57, 27 ഡിസംബർ 2025 (UTC)</text>
      <sha1>lnsatiwwgz6u5pifczrl3t1m0uuthtr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kolno</title>
    <ns>3</ns>
    <id>662784</id>
    <redirect title="ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ꯑ" />
    <revision>
      <id>4676506</id>
      <parentid>4592193</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>16706</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fróis]] to [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ꯑ]]</comment>
      <origin>4676506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="socl7nrkzi1a58xbh3rhs9pdwp9flz8" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ꯑ]]</text>
      <sha1>socl7nrkzi1a58xbh3rhs9pdwp9flz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:DogandPerson85910</title>
    <ns>2</ns>
    <id>662843</id>
    <revision>
      <id>4676397</id>
      <parentid>4592548</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <origin>4676397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="bubkyzshv2rgddduve9it0drftw857m" xml:space="preserve">ML: ഹലോ! ഐ എം ഹേരെ ടോ മകെ തെ English Wikipedia, മലയാളം Wikipedia, ആൻഡ് തേ Wikimedia Commons അ ബെറ്റർ പ്ലേസ്.

EN: Hello! I am here to make the English Wikipedia, Malayalam Wikipedia, and the Wikimedia Commons a better place.</text>
      <sha1>bubkyzshv2rgddduve9it0drftw857m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സെബാസ്റ്റ്യൻ എം.ജെ.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667462</id>
    <revision>
      <id>4676442</id>
      <parentid>4643572</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9335" sha1="efvmfndts9p0img8yi98bp1bkjxzz6y" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox officeholder
| name                = അഡ്വ.സെബാസ്റ്റ്യൻ എം ജെ
| image               = 
| caption             = 
| office              = കേരള നിയമസഭാ അംഗം
| termstart           = മെയ് 2026
| termend             = 
| constituency        = പൂഞ്ഞാർ നിയോജക മണ്ഡലം
| predecessor         = [[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുളത്തുങ്കൽ]]
| successor           = 
| birth_name          = സെബാസ്റ്റ്യൻ എം. ജെ.
| birth_date          = {{Birth year and age|1969}}
| birth_place         = [[കോട്ടയം ജില്ല]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷനൽ കോൺഗ്രസ്സ് ]]
| occupation          = അഭിഭാഷകൻ, രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ, വ്യവസായി
| education           = BA, LLB, MBA
}}

[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും നിയമജ്ഞനുമാണ് '''സെബാസ്റ്റ്യൻ എം.ജെ.''' [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] അംഗമായ അദ്ദേഹം 2026-ൽ നടന്ന [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭാ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പൂഞ്ഞാർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പൂഞ്ഞാർ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്ന് വിജയിച്ച അംഗമാണ്. ഈ മണ്ഡലത്തിലെ മുൻ അംഗമായിരുന്ന [[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുളത്തുങ്കൽ|അഡ്വക്കറ്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ കുളത്തിങ്കലിനെ]] 6,693  വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിന് പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് അദ്ദേഹം കേരള നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത് .

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==

[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] ജോസഫിന്റെ പുത്രനായി സെബാസ്റ്റ്യൻ എം.ജെ. ജനിച്ചു. 1989-ൽ [[പാലാ|പാലായിലെ]] സെന്റ് തോമസ് കോളേജിൽ നിന്ന് ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (ബി. എ.) ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം 1993ൽ സിംബയോസിസ് ലോ സ്കൂളിൽ നിന്ന് എൽ.എൽ.ബി. നേടിയ അദ്ദേഹം തന്റെ നിയമ വിദ്യാഭ്യാസം തുടർന്നു. 1995ൽ സിംബിയോസിസ് ഇന്റർനാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് എം.ബി.എ. നേടി. പ്രൊഫഷണലായി, നിയമ രംഗത്ത് പ്രവർത്തുക്കുന്ന അദ്ദേഹം കൃഷി, വ്യവസായം എന്നിവയിലും ഏർപ്പെടുന്നു.

കോട്ടയത്തെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ പ്രാദേശിക സംഘടനാ സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് സെബാസ്റ്റ്യൻ രാഷ്ടീയ രംഗത്ത് ചുവടുറപ്പിച്ചത്. മധ്യതിരുവിതാംകൂർ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഒരു പ്രധാന മാറ്റമായി മാധ്യമങ്ങൾ വിശേഷിപ്പിച്ച തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തിൽ സെബാസ്റ്റ്യൻ എം.ജെ 56,900 വോട്ടുകൾ നേടി. കേരള കോൺഗ്രസിലെ (എം) [[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുളത്തുങ്കൽ|സെബാസ്റ്റ്യൻ കുളത്തുങ്കലിനെയാണ്]] അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെടുത്തിയത്. 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px&quot; |പാർട്ടി
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:220px&quot; |സ്ഥാനാർത്ഥി
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:80px&quot; |വോട്ടുകൾ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:50px&quot; |%
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:50px&quot; |±%
|-
| style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left&quot; |'''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐഎൻസി]]'''
| style=&quot;text-align:left&quot; |'''അഡ്വ. സെബാസ്റ്റ്യൻ എം. ജെ.'''
|'''56,900'''
|'''39.43'''
|'''+16.32'''
|-
| style=&quot;background-color: #008000&quot; |
| scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left&quot; |[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)|കെ. സി. (എം.]]
| style=&quot;text-align:left&quot; |[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുളത്തുങ്കൽ]]
|50,207
|34.79
| -14.12
|-
| style=&quot;background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}&quot; |
| scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left&quot; |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബിജെപി]]
| style=&quot;text-align:left&quot; |[[പി.സി. ജോർജ്ജ്|പി. സി. ജോർജ്]]
|36,172
|25.07
| -
|-
| style=&quot;background-color: #0000FF&quot; |
| scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left&quot; |[[ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി|ബിഎസ്പി]]
| style=&quot;text-align:left&quot; |ഷൈനി എ. സി.
|603
|0.42
| -
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot; |വിജയത്തിന്റെ മാർജിൻ
!6,693
!4.64
!
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot; |മൊത്തം സാധുവായ വോട്ടുകൾ
!1,44,302
!
!
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}; text-align:left&quot; |'''[[Indian National Congress|INC]] gain''' from [[Kerala Congress (M)|KC(M)]]
|'''സ്വിംഗ്'''
| +15.22
|
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist|refs=&lt;ref name=&quot;ECI_Result&quot;&gt;{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends &amp; Results May-2026 - Poonjar (S11101) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S11101.htm |publisher=Election Commission of India |access-date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NDTV_Win&quot;&gt;{{cite news |title=Live: Poonjar Election Results 2026 - Adv. Sebastian M. J. Won |url=https://www.ndtv.com/elections/kerala-assembly-election-results-2026/poonjar |work=[[NDTV]] |date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TOI_Poonjar&quot;&gt;{{cite news |title=Poonjar Assembly Election Results 2026 Live Updates: Congress candidate Adv. Sebastian M. J. wins the seat |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/kerala/poonjar-assembly-election-results-2026-live-updates/liveblog/130695158.cms |work=[[The Times of India]] |date=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;MyNeta&quot;&gt;{{cite web |title=Adv. Sebastian M. J. (Indian National Congress): Constituency - Poonjar (Kottayam) - Affidavit Information |url=https://www.myneta.info/Kerala2026/candidate.php?candidate_id=846 |publisher=Association for Democratic Reforms |access-date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Hindu_Profile&quot;&gt;{{cite news |title=Adv. Sebastian M. J., POONJAR constituency, INC, Kerala Assembly Election 2026: Profile &amp; Affidavit |url=https://www.thehindu.com/elections/candidates/Kerala2026/adv-sebastian-m-j-846/ |work=[[The Hindu]] |date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;HT_Analysis&quot;&gt;{{cite news |title=After 2021 setback, P. C. George fails once again, finishes behind Kerala Congress (M) and INC in Poonjar |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/after-2021-setback-p-c-george-seeks-fresh-mandate-from-poonjar-in-2026-assembly-election-results-101777627504591.html |work=[[Hindustan Times]] |date=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Affidavit_ECI&quot;&gt;{{cite web |title=Candidate Details - Adv. Sebastian M. J. |url=https://affidavit.eci.gov.in/show-profile/Adv_Sebastian_MJ_2026 |publisher=Election Commission of India |date=23 March 2026}}&lt;/ref&gt;}}
[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>efvmfndts9p0img8yi98bp1bkjxzz6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കേരള പൊതുഭരണ വകുപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667463</id>
    <revision>
      <id>4676342</id>
      <parentid>4622221</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15361" sha1="geu438o60j7ukiiz7z39xfknfe4px44" xml:space="preserve">[[കേരള സർക്കാർ|കേരള സർക്കാരിന്റെ]] കീഴിലുള്ള ഒരു ഭരണ വകുപ്പാണ് പൊതുഭരണ വകുപ്പ് (ജിഎഡി). സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ കേന്ദ്ര ഏകോപന വകുപ്പായി ഇത് പ്രവർത്തിക്കുകയും ഗവൺമെന്റ് സെക്രട്ടേറിയറ്റിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ഭരണം, [[ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ് (ഐഎഎസ്)]], [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് (ഐപിഎസ്)]], [[ഇന്ത്യൻ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ്|ഇന്ത്യൻ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ് (ഐഎഫ്എസ്)]] ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പേഴ്‌സണൽ കാര്യങ്ങൾ, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആചാരപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, മറ്റ് പ്രധാന ഭരണപരമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ എന്നിവ കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://gad.kerala.gov.in/|title=General Administration Department – Government of Kerala|access-date=2025-11-10|website=gad.kerala.gov.in|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251109171543/https://gad.kerala.gov.in/|archive-date=2025-11-09|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലാണ് ഈ വകുപ്പ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്, ഭരണപരമായി [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറിയാണ്]] ഇതിന്റെ നേതൃത്വം വഹിക്കുന്നത്.

ഭരണ പരിഷ്കാരങ്ങൾ, ബിസിനസ് നിയമങ്ങൾ, പ്രോട്ടോക്കോൾ കാര്യങ്ങൾ, കാബിനറ്റ് കാര്യങ്ങൾ, മുതിർന്ന സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സേവനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ വകുപ്പ് ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. വകുപ്പിന്റെ ആസ്ഥാനം തിരുവനന്തപുരത്തെ ഗവൺമെന്റ് സെക്രട്ടേറിയറ്റിലാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=ദ ഹിന്ദു ബ്യൂറോ|first=|date=2023-11-03|title=General Administration department cracks whip|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/general-administration-department-cracks-whip/article67490741.ece|access-date=2025-11-11|work=ദ ഹിന്ദു|language=en|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=1365964&amp;u=|title=Change of name in Public Administration Department: Political section renamed to 'Protocol'|access-date=2025-11-11|last=കേരളകൗമുദി ദിനപ്പത്രം|first=|website=കേരളകൗമുദി ദിനപ്പത്രം|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=ദ ഹിന്ദു ബ്യൂറോ|first=|date=2023-06-28|title=General Administration department notifies postings of IAS officers|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/general-administration-department-notifies-postings-of-ias-officers/article67020069.ece|access-date=2025-11-11|work=ദ ഹിന്ദു|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/07/11/malayalam-government-decrees-order-chief-secretary-venu.html|title=Chief Secretary orders govt depts to strictly use Malayalam for decrees|access-date=2025-11-11|website=Onmanorama|language=en}}&lt;/ref&gt;

== നേതൃത്വം ==
പൊതുഭരണ വകുപ്പ് സാധാരണയായി മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നത്. നിലവിലെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രി മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.ഡി. സതീശൻ|വി.ഡി. സതീശനാണ്]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.niyamasabha.org/codes/cmin-new.htm|title=Council of Ministers - 16th Kerala Legislative Assembly|access-date=2025-11-10|website=niyamasabha.org}}&lt;/ref&gt;

ഭരണപരമായി, ഈ വകുപ്പിനെ നയിക്കുന്നത് സർക്കാരിന്റെ ചീഫ് സെക്രട്ടറിയായ ഒരു ഐഎഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്. ചീഫ് സെക്രട്ടറിയെ സെക്രട്ടറിമാർ, അഡീഷണൽ സെക്രട്ടറിമാർ, ഡെപ്യൂട്ടി സെക്രട്ടറിമാർ, അണ്ടർ സെക്രട്ടറിമാർ, മറ്റ് സെക്രട്ടേറിയറ്റ് ജീവനക്കാർ എന്നിവർ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://gad.kerala.gov.in/sites/default/files/general_attachment/Rules%20of%20Business%20-%20Part%20II.pdf|title=Rules of Business of Government of Kerala – First Schedule|access-date=2025-11-10}}&lt;/ref&gt;

== പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
{{Unreferenced section|date=മേയ് 2026}}
പൊതുഭരണ വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവയാണ്:

* സെക്രട്ടേറിയറ്റ് ഭരണത്തിന്റെയും അന്തർ-വകുപ്പ് കാര്യങ്ങളുടെയും ഏകോപനവും നിയന്ത്രണവും.
* ഐഎഎസ്, ഐപിഎസ്, ഐഎഫ്എസ് കേഡർ മാനേജ്മെന്റ്, നിയമനങ്ങൾ, സ്ഥലംമാറ്റങ്ങൾ, അനുബന്ധ പേഴ്‌സണൽ കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഭരണം.
* കാബിനറ്റ് യോഗങ്ങൾ, കാബിനറ്റ് തീരുമാനങ്ങൾ, ഔദ്യോഗിക നടപടിക്രമങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളുടെ പ്രോസസ്സിംഗ്.
* [[ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതി]], [[ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി]], വിദേശ പ്രമുഖർ എന്നിവരുടെ സന്ദർശനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സംസ്ഥാന പ്രോട്ടോക്കോൾ.
* വകുപ്പ് മേധാവികൾ, പ്രധാന അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസർമാർ, സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ മുതിർന്ന മാനേജ്‌മെന്റ് എന്നിവരുടെ നിയമനം.
* സെക്രട്ടേറിയറ്റ് സ്ഥാപനത്തിന്റെയും സേവനങ്ങളുടെയും ബജറ്റിംഗും ഭരണവും.

== ഉപവിഭാഗങ്ങൾ ==
ഇനിപ്പറയുന്നവ ഉൾപ്പെടെ വിവിധ പ്രത്യേക വിഭാഗങ്ങളിലൂടെയാണ് വകുപ്പ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്:

* '''ഗവർണർ, മന്ത്രിമാരുടെ കൗൺസിൽ, ഹൈക്കോടതി, പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ'''
** ഗവർണറുടെയും മന്ത്രിമാരുടെയും സത്യപ്രതിജ്ഞയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ.
** കേരള സർക്കാരിന്റെ കാര്യ ചട്ടങ്ങളും സെക്രട്ടേറിയറ്റ് നിർദ്ദേശങ്ങളും.
** മന്ത്രിമാർക്കിടയിൽ കാര്യങ്ങളുടെ വിഹിതം.
** കാബിനറ്റ് കാര്യങ്ങൾ.
** മന്ത്രിമാരുടെ രാജി സംബന്ധിച്ച വിജ്ഞാപനങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കൽ.
** മന്ത്രിമാരുടെ പെരുമാറ്റച്ചട്ടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ.
** ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന്റെയും ജഡ്ജിമാരുടെയും നിയമനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അറിയിപ്പുകൾ.
** രാജ്ഭവനും ഗവർണറുടെ കുടുംബവും സ്ഥാപിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ.
** ചെയർമാന്റെയും അംഗങ്ങളുടെയും നിയമനം, സർവീസ് ചട്ടങ്ങളിലെ ഭേദഗതികൾ, അനുബന്ധ കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ.
** മന്ത്രിമാരുടെയും പ്രതിപക്ഷ നേതാവിന്റെയും ഗവൺമെന്റ് ചീഫ് വിപ്പിന്റെയും പേഴ്‌സണൽ സ്റ്റാഫിനുള്ള പെൻഷൻ പദ്ധതി.
* [[അഖിലേന്ത്യാ സേവനങ്ങൾ|അഖിലേന്ത്യാ സേവനങ്ങൾ (എഐഎസ്)]]
** ഇന്ത്യൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്, ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്, ഇന്ത്യൻ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ് തുടങ്ങിയ അഖിലേന്ത്യാ സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സ്ഥാപന കാര്യങ്ങൾ.
** ഐ‌എ‌എസ്, ഐ‌പി‌എസ്, ഐ‌എഫ്‌എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സ്ഥാനക്കയറ്റം, സ്ഥലംമാറ്റം, ഡെപ്യൂട്ടേഷൻ, അനുബന്ധ കാര്യങ്ങൾ.
* '''സെക്രട്ടേറിയറ്റ് ഭരണം'''
* '''രാഷ്ട്രീയം'''
** ദേശീയോദ്ഗ്രഥനം, ദേശീയ അടിയന്തരാവസ്ഥ, മുൻ ഭരണാധികാരികൾക്കുള്ള പ്രത്യേകാവകാശങ്ങൾ, സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനികളുടെ പെൻഷൻ, ദക്ഷിണ മേഖലാ കൗൺസിൽ യോഗങ്ങൾ, പൊതു സ്വഭാവമുള്ള മെമ്മോറാണ്ടകൾ, പ്രമേയങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ.
** [[ഇന്ത്യൻ പതാക നിയമവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ.
** [[ചിഹ്നങ്ങളും പേരുകളും (അനുചിതമായ ഉപയോഗം തടയൽ) നിയമം, 1950|ചിഹ്നങ്ങളുടെയും പേരുകളുടെയും നിയമവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ.
* '''പ്രോട്ടോക്കോൾ, ആതിഥ്യം'''
** പ്രോട്ടോക്കോൾ, ആതിഥ്യ ക്രമീകരണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ വിഐപികളുടെയും മറ്റ് പ്രധാന വ്യക്തികളുടെയും സന്ദർശനങ്ങൾ.
** വാറണ്ട് ഓഫ് പ്രിസിഡൻസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ.
** ആചാരപരമായ കാര്യങ്ങൾ.
** ഉന്നത വിശിഷ്ട വ്യക്തികളുടെ മരണത്തിൽ നടപടിയെടുക്കണം.
** വിഐപി സുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പൊതു നിർദ്ദേശങ്ങൾ.
* '''ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ'''
** ഭാഷാ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ
* '''മറ്റു കാര്യങ്ങൾ'''
** കേരളത്തിൽ യൂണിയൻ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷന്റെയും സ്റ്റാഫ് സെലക്ഷൻ കമ്മീഷന്റെയും പരീക്ഷകൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള ക്രമീകരണങ്ങൾ.
** പത്മ അവാർഡുകൾ, അശോക ചക്ര, കീർത്തി ചക്ര, ശൗര്യ ചക്ര, ജീവൻ രക്ഷാ പദക് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള സിവിൽ, സൈനിക അവാർഡുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ.
** സൈഫർ ബ്യൂറോയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ.
** ഭരണ റിപ്പോർട്ടുകൾ തയ്യാറാക്കലും പ്രസിദ്ധീകരണവും.
** നെഗോഷ്യബിൾ ഇൻസ്ട്രുമെന്റ്സ് ആക്ടിന് കീഴിലുള്ള സംസ്ഥാന അവധി ദിനങ്ങൾ, പ്രത്യേക അവധി ദിനങ്ങൾ, അവധി ദിനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പ്രഖ്യാപനം.
** കളക്ടർമാരുടെയും വകുപ്പ് മേധാവികളുടെയും വാർഷിക സമ്മേളനം.
** പ്രദർശനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പൊതുവായ കാര്യങ്ങൾ.
* '''വിവര, പൊതുജന സമ്പർക്കം'''
* '''മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ പൊതുജന പരാതി പരിഹാര സെൽ'''
&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:കേരള സർക്കാറിന്റെ വകുപ്പുകൾ]]</text>
      <sha1>geu438o60j7ukiiz7z39xfknfe4px44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഐ, നോബഡി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669381</id>
    <revision>
      <id>4676298</id>
      <parentid>4649648</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>add image</comment>
      <origin>4676298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14661" sha1="fr75l95ol0kpm3efvxnzl4hfit91l37" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image = I Nobody Malayalam Movie Poster.jpg
| caption        = തീയറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ
| director       = നിസാം ബഷീർ
| producer       = സുപ്രിയ മേനോൻ&lt;br&gt;മുകേഷ് ആർ. മേത്ത&lt;br&gt;സി. വി.സാരഥി
| writer         = സമീർ അബ്ദുൾ
| starring       = [[പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ]]&lt;br&gt;[[പാർവ്വതി തിരുവോത്ത്]]&lt;br&gt;[[ഹക്കിം ഷാജഹാൻ]]&lt;br&gt;[[Ashokan (actor)|അശോകൻ]]&lt;br&gt;[[മധുപാൽ]]&lt;br&gt;[[വിജയരാഘവൻ]]
| music          = [[ജേക്സ് ബിജോയ്]]
| cinematography = ദിനേശ് പുരുഷോത്തമൻ
| editing        = റമീസ് എം. ബി.
| studio         = [[പൃഥ്വിരാജ് പ്രൊഡക്ഷൻസ്]]&lt;br&gt;E4 എന്റർടൈൻമെന്റ്
| released       = {{Film date|2026|07|09|df=y}}
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = മലയാളം
}}2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള ഭാഷയിലെ ഒരു ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ് '''ഐ, നോബഡി'''. സമീർ അബ്ദുൾ തിരക്കഥയെഴുതിയ ഈ ചിത്രം നിസാം ബഷീറാണ് സംവിധാനം ചെയ്തത്. പൃഥ്വിരാജ് പ്രൊഡക്ഷൻസിന്റെയും ഇ4 എന്റർടെയ്ൻമെന്റിന്റെയും ബാനറിൽ സുപ്രിയ മേനോൻ, മുകേഷ് ആർ മേത്ത, സി. വി. സാരഥി എന്നിവർ ചേർന്നാണ് ഈ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. [[പൃഥ്വിരാജ്|പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ]], [[പാർവ്വതി തിരുവോത്ത്|പാർവതി തിരുവോത്ത്]], ഹക്കിം ഷാജഹാൻ, [[വിജയരാഘവൻ]] എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിൽ വേഷമിട്ട പ്രധാന താരങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/featuresinsightprithviraj-sukumaran-on-i-nobody-im-more-thrilled-about-this-as-an-actor-than-a-producer|title=Exclusive {{!}} Prithviraj Sukumaran on 'I, Nobody': 'Lead Actors Should Be Stakeholders In Their Films'|access-date=2026-06-25|last=India|first=Team THR|date=2026-06-08|website=The Hollywood Reporter India|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Jun/18/i-nobody-trailer-prithviraj-plays-a-shady-guy-in-this-racy-thriller|title=i, Nobody trailer: Prithviraj plays a shady guy in this racy thriller|access-date=2026-06-25|last=|first=|date=2026-06-07|website=Cinema Express|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/regional/malayalam/inobody-official-trailer/videoshow/131831128.cms|title=I,Nobody - Official Trailer {{!}} Malayalam Movie News - Times of India|access-date=2026-06-25|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 9ന് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള തിയേറ്ററുകളിൽ ഈ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി.

== കഥാസാരം ==
ഒരു മധ്യവർഗ സർക്കാർ ജീവനക്കാരനാണ് രാജീവൻ. അയാൾ ഭാര്യ മീരയ്ക്കും രണ്ട് പെൺമക്കളായ ജിയ, അമല എന്നിവർക്കുമൊപ്പമാണ് ജീവിക്കുന്നത്. പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത വ്യക്തിപരമായ സംഘർഷങ്ങൾ കാരണം ദമ്പതികളുടെ വിവാഹബന്ധം ഇതിനകം തന്നെ കടുത്ത സമ്മർദ്ദത്തിലാണ്. 

ഏകദേശം 17 കോടിയോളം രൂപ മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഒരു ബാങ്ക് കവർച്ചയ്ക്കിടെ രാജീവ് അപ്രതീക്ഷിതമായി ഐ.എസ്.എഫ്. സി ബാങ്കിന്റെ വഞ്ചിയൂർ ശാഖയ്ക്കുള്ളിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്നു. തുടക്കത്തിൽ വിശദീകരിക്കപ്പെടാത്ത ചില സാഹചര്യങ്ങൾ കാരണം, മോഷ്ടാക്കളുടെ വാഹനത്തിൽ അവരെ അനുഗമിക്കാൻ അദ്ദേഹം നിർബന്ധിതനാകുകയും തുടർന്നുണ്ടാകുന്ന ഒരു വാഹനാപകടത്തിൽ മോഷ്ടാക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ടതിന് ശേഷം ഉടനടി അയാൾ കുറ്റകൃത്യത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിയായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു. ബാങ്കിൽനിന്ന് മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ട പണത്തിന് എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് അറിയാമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുകൊണ്ട് പോലീസും ക്രിമിനൽ സംഘവും ധനമോഹികളായ മറ്റുള്ളവരും രാജീവനെ നിരന്തരം വേട്ടയാടാൻ തുടങ്ങുന്നു. 

അന്വേഷണം ശക്തമാകുമ്പോൾ, രാജീവ് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുകയും ആക്രമിക്കപ്പെടുകയും എല്ലാ വശത്തുനിന്നും പിന്തുടരപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിനകം ദുർബ്ബലമായ അദ്ദേഹത്തിൻറെ കുടുംബജീവിതം ഈ സംഭവത്തോടെ കൂടുതൽ വഷളാകുന്നു. മീരയ്ക്ക് അവനിൽ വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെടുകയും അവരുടെ പെൺമക്കളെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന അപകടത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും പരസ്പര സമ്മതത്തോടെ ഇരുവരും വിവാഹമോചന രേഖകൾ ഒപ്പിട്ട് നൽകാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 

തുടർന്ന് അവരുടെ മകൾ ജിയയെ ആരോ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുകയും മോചനദ്രവ്യം ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. സംസ്ഥാനത്തെ മുഴുവൻ പോലീസ് സേനയും രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വവും ഈ സംഭവം ഗൗരവമായി എടുക്കുന്നു. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ, വ്യാപകമായ പ്രതിഷേധങ്ങളും പ്രത്യാഘാതങ്ങളും കാരണം മുഖ്യമന്ത്രി പോലും കേസിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടാകുന്നു.

ഒടുവിൽ, രാജീവൻ ഫ്ലാറ്റിലെ കെയർടേക്കറായ യാക്കോബിൻറെ സഹായത്തോടെ തൻറെ മകളെയും മോഷ്ടിച്ച പണവും കണ്ടെത്തുകയും സുരക്ഷിതമായി സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ‍ ==

* [[പൃഥ്വിരാജ്|പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ]] - രാജീവൻ
* [[പാർവ്വതി തിരുവോത്ത്]] - മീര, രാജീവന്റെ ഭാര്യ
* ഹക്കിം ഷാജഹാൻ - അനസ് റഹ്മാൻ, സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ
* [[അശോകൻ (നടൻ)|അശോകൻ]] - ജേക്കബ്, കെയർടേക്കർ
* [[വിജയരാഘവൻ]] - മുഖ്യമന്ത്രി
* [[മധുപാൽ]] - ജോമോൻ
* ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ - എസ്. പി.
* നക്ഷത്ര സി. എം. - ജിയ, രാജീവന്റെ മുത്തമകൾ
* ആയ്ര ഇസ്ര - അമല, രാജീവന്റെ രണ്ടാമത്തെ മകൾ
* [[നിഷാന്ത് സാഗർ|നിഷാന്ദ് സാഗർ]] - അനസിന്റെ അളിയൻ
* നന്ദു - മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ വലംകൈ
* ജിജോയ് രാജ്പാൽ - പലനാടൻ യൂട്യൂബ് ചാനൽ അവതാരകൻ
* ഖാലിദ് റഹ്മാൻ - ബാങ്ക് കൊള്ളക്കാരൻ
* സഞ്ജു ശിവറാം - പീറ്റർ, ബാങ്ക് കൊള്ളക്കാരൻ
* സുധി കോപ്പ - ബാങ്ക് കൊള്ളക്കാരൻ
* ബീന ആർ. ചന്ദ്രൻ - ജേക്കബിന്റെ ഭാര്യ
* സന അൽത്താഫ് - നിഷ, അനസിന്റെ ഭാര്യ
* കൃഷ്ണൻ ബാലകൃഷ്ണൻ - ഒരു ബാങ്ക് കൊള്ളക്കാരന്റെ ഭാര്യ
* ദിനേശ് ആലപ്പുഴ
* നൗഷാദ് അലി - അനസിന്റെ അളിയൻ
*മനോജ് കെ. യു.
* ഇർഷാദ് അലി - ഡി. ജി. പി.
* സുധി കോഴിക്കോട്
^ മഹേന്ദ്രൻ
* ആൽബിൻ അലക്സ് - ഒരു ഗുണ്ട
* ജിതിൻ മദനൻ
* ലീന പോൾ
* റോണി ഡേവിഡ് - ബ്രാഞ്ച് മാനേജർ

== നിർമ്മാണം ==

=== വികസനം ===
ഔദ്യോഗിക ഫിലിം പേജിന്റെ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം പോസ്റ്റിലൂടെയാണ് 2024 ഓഗസ്റ്റ് 27ന് ചിത്രം പ്രഖ്യാപിച്ചത്. 2025 ഏപ്രിൽ 9നാണ് പൂജ ചടങ്ങ് നടന്നത്. 2025 ഓഗസ്റ്റ് 23ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ഫസ്റ്റ് ലുക്ക് പോസ്റ്റർ പുറത്തിറങ്ങി .&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.khaleejtimes.com/entertainment/prithviraj-sukumaran-unveils-first-look-of-his-next-movie-i-nobody|title=Prithviraj Sukumaran unveils first look of his next movie, 'I, Nobody'|access-date=2026-06-25|website=Khaleej Times|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[വെല്ലിങ്‌ടൺ ഐലൻഡ്‌|വില്ലിംഗ്ഡൺ ദ്വീപിലും]] [[കൊച്ചി]] , [[തിരുവനന്തപുരം]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങളിലുമായി ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫി നടന്നു.

== ശബ്ദരേഖ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox album
| name         = I, Nobody
| type         = soundtrack
| artist       = Jakes Bejoy
| released     = June 2026
| genre        = Filmi
| length       = 12m 12s
| label        = Sony Music
}}

=== സംഗീത ട്രാക്കുകൾ ===
{{Track listing
| extra_column  = Singer(s)
| total_length  = 12:12
| title1        = Sajje Khabbe (Anthem of Nobody)
| length1       = 4:02
| lyrics1       = Siddhant Kaushal
| extra1        = Sudhir Yaduvanshi, BJorn Surroa, Simiran Kaur Dhadli
| title2        = Circus
| length2       = 3:33
| lyrics2       = Zeba Tommy
| extra2        = Alankrita Menon Prithviraj
| title3        = Raavu Thaandi
| length3       = 4:37
| lyrics3       = Anwar Ali
| extra3        = Sithara Krishnakumar
}}

== സ്വീകരണം ==
''[[ഇന്ത്യാ ടുഡെ|ഇന്ത്യ ടുഡേ]]'' ജനനി കെ പറഞ്ഞു, &quot;ഒരു പുതിയ തിരക്കഥയോടുകൂടിയ ഒരു ഹീസ്റ്റ് ത്രില്ലർ ഒരുക്കാനുള്ള ആത്മാർത്ഥമായ ശ്രമമാണ് ഈ സിനിമ. എന്നാൽ അതിന്റെ പൂർണ്ണ അനുഭവം നൽകുന്നതിൽ ഐ, നോബഡി പരാജയപ്പെടുന്നു&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/i-nobody-movie-review-prithviraj-sukumaran-a-nobody-has-a-plan-but-the-film-does-not-2944215-2026-07-09|title=I, Nobody review: Prithviraj, a nobody, has a plan but the film doesn't|last=K|first=Janani|date=2026-07-09|website=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;വേണ്ടത്ര ആകർഷകമായ നിമിഷങ്ങളുള്ള ഒരു ത്രില്ലറാണ് ഈ ചിത്രം. അഭിനേതാക്കളുടെ ശക്തമായ പ്രകടനങ്ങളും സാമൂഹിക വ്യാഖ്യാനവും സാങ്കേതിക വൈദഗ്ധ്യവും അതിനെ കാണാൻ യോഗ്യമാക്കുന്നു&quot; എന്ന് ''[[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' ഗോപിക ഐഎസ് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/inobody/movie-review/132285371.cms|title=I,Nobody Movie Review: A sharp social thriller that doesn't quite stick the landing|access-date=2026-07-14|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:Articles with hAudio microformats]]</text>
      <sha1>fr75l95ol0kpm3efvxnzl4hfit91l37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നേഹ ബോറ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669549</id>
    <revision>
      <id>4676319</id>
      <parentid>4675991</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4676319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6208" sha1="rts785bty8egi4li9wyxg3bo0r2aco0" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = നേഹ ബോറ
| native_name        = Neha Bora
| image              = Neha Bora in Patna (cropped).jpg
| caption            = 2026-ൽ നേഹ ബോറ
| birth_date         = 1997
| birth_place        = [[Khatima]],
India&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-10-12 |title=Who is Neha Bora? Gen Z student leader becoming the face of India’s protest movement |url=https://www.independent.co.uk/asia/india/delhi-protests-neha-bora-aisa-age-cjp-jantar-mantar-b3064967.html |access-date=2026-10-13 |website=The Independent |language=en}}&lt;/ref&gt;
| residence          = ഉത്തരാഖണ്ഡ്, ഇന്ത്യ
| education          = ഡൽഹി സർവകലാശാല (ബി.എ.)&lt;br /&gt;അംബേദ്കർ സർവകലാശാല (എം.എ.)&lt;br /&gt;ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സർവകലാശാല (പി.എച്ച്.ഡി.)
| occupation         = വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാന പ്രവർത്തക, നാടക പ്രവർത്തക
| organization       = ഓൾ ഇന്ത്യ സ്റ്റുഡന്റ്സ് അസോസിയേഷൻ (AISA)
| known_for          = 2026 ൽ ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ നടന്ന പ്രക്ഷോഭവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്
}}
ഒരു ഇന്ത്യൻ വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാന പ്രവർത്തകയാണ് '''നേഹ ബോറ (Neha Bora)''' . നിലവിൽ ഓൾ ഇന്ത്യ സ്റ്റുഡന്റ്സ് അസോസിയേഷന്റെ (AISA) ദേശീയ പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;mint&quot;&gt;{{cite news |last=Jeelani |first=Gulam |title=Sonam Wangchuk hospitalised: Who are three student activists continuing hunger strike at Jantar Mantar |url=https://www.livemint.com/news/india/sonam-wangchuk-hospitalised-who-are-three-student-activists-continuing-hunger-strike-at-jantar-mantar-11721295240417.html |work=Mint |date=18 July 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖയും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
ഉത്തരാഖണ്ഡിൽ നിന്നുള്ള നേഹ ബോറ ഒരു നാടക പ്രവർത്തക കൂടിയാണ്.&lt;ref name=&quot;fpj&quot;&gt;{{cite news |title=Who Is Neha Bora? Meet Student Activist Who Remained Steadfast At Delhi's NEET Protest Despite A 23-Day Hunger Strike |url=https://www.freepressjournal.in/india/who-is-neha-bora-meet-student-activist-who-remained-steadfast-at-delhis-neet-protest-despite-a-23-day-hunger-strike |work=Free Press Journal |access-date=22 July 2026}}&lt;/ref&gt; ഡൽഹി സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബി.എ. ബിരുദവും അംബേദ്കർ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് എം.എ. ബിരുദവും പൂർത്തിയാക്കിയ ഇവർ, ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സർവകലാശാലയിലെ (JNU) സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് ഈസ്തെറ്റിക്സിൽ പി.എച്ച്.ഡി. ചെയ്തുവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;mint&quot; /&gt;

== വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാന പ്രവർത്തനം ==
2026-ൽ ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്ദിറിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധങ്ങളിലൂടെയാണ് നേഹ ബോറ ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടിയത്.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot;&gt;{{cite news |last=Sharma |first=Yashraj |title=Why have India's Gen Z protesters called for a march to parliament? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/7/22/why-have-indias-gen-z-protesters-called-for-a-march-to-parliament |work=Al Jazeera |access-date=22 July 2026}}&lt;/ref&gt; ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ച, നീറ്റ് (NEET) പരീക്ഷാക്രമക്കേടുകൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജിവെക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടായിരുന്നു ഈ പ്രതിഷേധം. പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ സോനം [[സോനം വാങ്‌ചുക്|വാങ്ചുക്കിനൊപ്പം]] ഇവർ തലസ്ഥാനത്ത് 23 ദിവസം നീണ്ട നിരാഹാര സമരം നടത്തുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;toi&quot;&gt;{{cite news |title=Neha Bora ends 23-day hunger strike |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/toi-shorts/neha-bora-ends-23-day-hunger-strike/videoshow/111928373.cms |work=The Times of India |access-date=22 July 2026}}&lt;/ref&gt;

വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ സ്വകാര്യവൽക്കരണം, മോബ് ലിഞ്ചിംഗ്, ഗാസയിലെ മാനുഷിക പ്രതിസന്ധി തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലും ഇവർ സജീവമായി ശബ്ദമുയർത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡൽഹി സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>rts785bty8egi4li9wyxg3bo0r2aco0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>670665</id>
    <revision>
      <id>4676285</id>
      <parentid>4674225</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T13:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>dead image</comment>
      <origin>4676285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13022" sha1="4upsehgfaldaybrsc45odz0pqj4u8rt" xml:space="preserve">{{PU|Bethlehem Kudumba Unit}}
{{Infobox film
| name           = ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്
| image          = 
| caption        = 
| director       = [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.]]
| producer       = [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]]&lt;br&gt;[[ദിലീഷ് പോത്തൻ]]&lt;br&gt;[[ശ്യാം പുഷ്കരൻ]]
| writer         = {{ubl | ഗിരീഷ് എ.ഡി. | കിരൺ ജോസി}}
| starring       = [[നിവിൻ പോളി]]&lt;br&gt;[[മമിത ബൈജു]]
| music          = [[വിഷ്ണു വിജയ്]]
| cinematography = അജ്മൽ സാബു
| editing        = കാശ് ജോസഫ് വർഗീസ്
| studio         = {{plainlist|
*ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ് 
*വർക്കിംഗ്‌ ക്ലാസ്സ്‌ ഹീറോ 
*[[ഫഹദ് ഫാസിൽ |ഫഹദ് ഫാസിൽ ആൻഡ് ഫ്രണ്ട്‌സ്]]
}}
| distributor    = ഭാവന റിലീസ്
| released       = {{Film date|2026|08|21|df=y}}
| runtime        = 155 മിനിട്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 August 2026 |title=''Bethlehem Kudumba Unit'' (12A) |url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/4867E399003A1F7D |access-date=17 August 2026 |publisher=Irish Film Classification Office |language=en}}&lt;/ref&gt;
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = മലയാളം
}}

2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള ഭാഷയിലെ റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രമാണ് '''ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്'''. [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.|ഗിരീഷ് എ.ഡിയാണ്]] ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഗിരീഷ് എ. ഡിയും കിരൺ ജോസിയും ചേർന്നാണ് ചിത്രത്തിന്റെ കഥ രചിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/reviews/bethlehem-kudumba-unit-movie-review-nivin-pauly-mamitha-baiju-iwuvd22o|title=Bethlehem Kudumba Unit Review {{!}} മാന്ത്രികം... മാന്ത്രികം; ക്ലീൻ എന്റർടെയ്നർ, പ്രേക്ഷകന്റേതായി തീരുന്ന നിവിനും മമിതയും, അവരുടെ കഥയും {{!}} Bethlehem Kudumba Unit Movie Review: Nivin Pauly, Mamitha Baiju|access-date=2026-08-24|last=മധുസൂദനൻ|first=അരുൺ|date=2026-08-21|language=ml}}&lt;/ref&gt; ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസിന്റെ ബാനറിൽ, [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ദിലീഷ് പോത്തൻ]], [[ശ്യാം പുഷ്കരൻ]] എന്നിവർ ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ [[നിവിൻ പോളി|നിവിൻ പോളിയും]], [[മമിത ബൈജു|മമിത ബൈജുവുമാണ്]] പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുന്നത്. &lt;ref name=&quot;mathrubhumi2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;theweek2025&quot;/&gt;

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[നിവിൻ പോളി]] - ജസ്റ്റിൻ ഡേവിസ്
* [[മമിത ബൈജു]] - ജസ്റ്റിന്റെ പ്രണയിനിയായ ആഷ്‌ലി
* [[സംഗീത് പ്രതാപ്]] - ജസ്റ്റിന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ജോയൽ ഡേവിസ് 
* റോഷൻ ഷാനവാസ് - ഗ്ലിക്സൺ, ജസ്റ്റിന്റെയും ജോയലിന്റെയും സുഹൃത്ത് 
* [[ശ്യാം മോഹൻ]] - ഹരി
*  [[സുരേഷ് കൃഷ്ണ]] - ജസ്റ്റിന്റെ സുഹൃത്തും സഹപ്രവർത്തകനും
*  [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - ആഷ്ലിയുടെ അമ്മാവൻ
*  [[സൃന്ദ|ശ്രീന്ദ]] - ജസ്റ്റിന്റെ ആദ്യ കസിൻ രേഷമ
*  മീനാക്ഷി രവീന്ദ്രൻ - ജസ്റ്റിന്റെ ബന്ധുവായ റിയ
* പ്രിയ എസ്. ബാബു
*  [[ബിന്ദു പണിക്കർ]] - ജസ്റ്റിന്റെ അമ്മായിയായ സിസ്റ്റർ
* ഷമീർ ഖാൻ
*  പാർവതി അയ്യപ്പദാസ് - ഹരിയുടെ സഹോദരിയായ സായൂജ്യ
* വിനീത് വിശ്വം 
*  ജാസർ - ഹരിയുടെ ബന്ധുവായ ദേവദത്ത്
*  ജയശങ്കർ -  തങ്കച്ചൻ, ആഷ്ലിയുടെ പിതാവ്
*  വെട്ടുക്കിളി പ്രകാശ് - ഡേവിസ്, ജസ്റ്റിന്റെ പിതാവ്
*  തങ്കം മോഹൻ - ജസ്റ്റിന്റെ അമ്മ
* മഞ്ജുശ്രീ

== നിർമ്മാണം ==

=== പ്രഖ്യാപനം ===
2025 ജൂലൈയിൽ ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ് നിർമ്മിക്കുന്ന ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.|ഗിരീഷ് എ. ഡി.]] സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനേതാക്കളായ [[നിവിൻ പോളി]], [[മമിത ബൈജു]] എന്നിവർ അഭിനയിക്കുമെന്ന് മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു.&lt;ref name=&quot;theweek2025&quot;/&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്ത ഒരു ലോഞ്ച് ചടങ്ങിനെത്തുടർന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[കൊച്ചി]] പ്രധാന ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;onmanorama2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;timesofindia2026&quot;/&gt; ഛായാഗ്രാഹകൻ അജ്മൽ സാബു, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ്, സംഗീതസംവിധായകൻ [[വിഷ്ണു വിജയ്]] എന്നിവർ സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;filmfare2026&quot;/&gt;

== സംഗീതം ==
[[വിഷ്ണു വിജയ്]] ഈണമിട്ട ഗാനങ്ങളും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും ചിത്രത്തിനുണ്ട്. ചിത്രത്തിലെ ആദ്യഗാനമായ മാന്ത്രികം 2026 ജൂലൈ 24ന് പുറത്തിറങ്ങി. രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ ഇല്ലേ ഇല്ല 2026 ഓഗസ്റ്റ് 10 ന് പുറത്തിറങ്ങി.{{Track listing
| headline      = Track listing
| extra_column  = പാട്ടുകാർ
| title1        = ഇല്ലേ ഇല്ല
| length1       = 2:31
| lyrics1       = [[സുഹൈൽ കോയ]]
| extra1        = [[കപിൽ കപിലൻ]]
| title2        = മാന്ത്രികം
| length2       = 3:17
| lyrics2       = [[വിനായക് ശശികുമാർ]]
| extra2        = [[എം. ജി. ശ്രീകുമാർ]]
}}

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
മുഴുവൻ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും രസകരമായ കളികളോടെയും ഓണസാദ്യയോടെയും ഓണം ആഘോഷിച്ചു. സിനിമ പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് അവർ അതിന്റെ വീഡിയോ ബെത്‌ലഹേം ഓണം എന്ന പേരിൽ പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/bethlehem-kudumba-unit-onam-celebration-nivin-pauly-mamitha-baiju-fahadh-faasil-girish-ad-l5h9h1zf | title=ഈ കഥ പലർക്കും റിലേറ്റ് ചെയ്യാനാകും’; ഫഹദിനെ ട്രോളി ശ്യാം പുഷ്കരൻ, പൊട്ടിച്ചിരിച്ച് നിവിനും മമിതയും | date=20 August 2026 | access-date=21 August 2026 | work=Mathrubhumi News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/nivin-pauly-movie-bethlehem-kudumba-unit-crew-celebrate-onam-articleshow-gkfuxgp | title=ഓണം പൊടിപൂരമാക്കി ‘ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്’ | date=20 August 2026 | access-date=21 August 2026 | work=Asianet News}}&lt;/ref&gt;  സിനിമയുടെ പ്രചാരണത്തിനായി ടീം സാധാരണ അഭിമുഖങ്ങളിൽ നിന്നും പത്രസമ്മേളനങ്ങളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിന്നു.

== റിലീസ് ==
2026 ഓഗസ്റ്റ് 21ന് ഓണം ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-07-18 |title=Nivin Pauly film ‘Bethlehem Kudumba Unit’ to reach theatres on August 21 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/nivin-paulys-bethlehem-kundumba-unit-hits-theaters-on-august-21/article71237329.ece |access-date=2026-08-08 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-07-18 |title=‘Bethlehem Kudumba Unit’: Nivin Pauly and Mamitha Baiju’s romantic drama locks theatrical release date |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-and-mamitha-baijus-romantic-drama-locks-theatrical-release-date/articleshow/132476800.cms |access-date=2026-08-08 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന് പ്രേക്ഷകരിൽ നിന്ന് നല്ല പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;mathrubhumi2025&quot;&gt;{{Cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-mamitha-baiju-romcom-bhavana-studios-w2yj7c |title=Nivin Pauly, Mamitha, Girish AD and Fahadh Faasil join for new rom-com ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Mathrubhumi English |date=3 July 2025 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;theweek2025&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/07/04/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-and-mamitha-baiju-to-lead-bhavana-studio |title='Bethlehem Kudumba Unit': Nivin Pauly and Mamitha Baiju to lead Bhavana Studios’ next |publisher=The Week |date=4 July 2025 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;onmanorama2026&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/02/nivin-pauly-bethlehem-kudumba-unit-girish-ad-mamitha-baiju |title=Nivin Pauly and Mamitha Baiju join forces with ‘Premalu’ team for ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Onmanorama |date=2 January 2026 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;filmfare2026&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/south/nivin-pauly-and-mamitha-baiju-team-up-with-girish-ad-for-bethlehem-kudumba-unit-80607.html |title=Nivin Pauly and Mamitha Baiju Team Up With Girish AD for ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Filmfare |date=2 January 2026 |access-date=20 February 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;timesofindia2026&quot;&gt;{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mamitha-baiju-and-nivin-paulys-bethlehem-kudumba-unit-go-on-floors/articleshow/117000121.cms |title=Mamitha Baiju and Nivin Pauly’s ‘Bethlehem Kudumba Unit’ goes on floors |publisher=The Times of India |date=3 January 2026 |access-date=20 February 2026}}&lt;/ref&gt;
}}
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>4upsehgfaldaybrsc45odz0pqj4u8rt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676290</id>
      <parentid>4676285</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T13:37:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>add image</comment>
      <origin>4676290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13126" sha1="2w7vk2njxkklx0r0xz9p8vbzmu64fl1" xml:space="preserve">{{PU|Bethlehem Kudumba Unit}}
{{Infobox film
| name           = ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്
| image          = Bethlehem Kudumba Unit Movie Poster.jpg
| caption        = തീയറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ
| director       = [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.]]
| producer       = [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]]&lt;br&gt;[[ദിലീഷ് പോത്തൻ]]&lt;br&gt;[[ശ്യാം പുഷ്കരൻ]]
| writer         = {{ubl | ഗിരീഷ് എ.ഡി. | കിരൺ ജോസി}}
| starring       = [[നിവിൻ പോളി]]&lt;br&gt;[[മമിത ബൈജു]]
| music          = [[വിഷ്ണു വിജയ്]]
| cinematography = അജ്മൽ സാബു
| editing        = കാശ് ജോസഫ് വർഗീസ്
| studio         = {{plainlist|
*ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ് 
*വർക്കിംഗ്‌ ക്ലാസ്സ്‌ ഹീറോ 
*[[ഫഹദ് ഫാസിൽ |ഫഹദ് ഫാസിൽ ആൻഡ് ഫ്രണ്ട്‌സ്]]
}}
| distributor    = ഭാവന റിലീസ്
| released       = {{Film date|2026|08|21|df=y}}
| runtime        = 155 മിനിട്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 August 2026 |title=''Bethlehem Kudumba Unit'' (12A) |url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/4867E399003A1F7D |access-date=17 August 2026 |publisher=Irish Film Classification Office |language=en}}&lt;/ref&gt;
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = മലയാളം
}}

2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള ഭാഷയിലെ റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രമാണ് '''ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്'''. [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.|ഗിരീഷ് എ.ഡിയാണ്]] ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഗിരീഷ് എ. ഡിയും കിരൺ ജോസിയും ചേർന്നാണ് ചിത്രത്തിന്റെ കഥ രചിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/reviews/bethlehem-kudumba-unit-movie-review-nivin-pauly-mamitha-baiju-iwuvd22o|title=Bethlehem Kudumba Unit Review {{!}} മാന്ത്രികം... മാന്ത്രികം; ക്ലീൻ എന്റർടെയ്നർ, പ്രേക്ഷകന്റേതായി തീരുന്ന നിവിനും മമിതയും, അവരുടെ കഥയും {{!}} Bethlehem Kudumba Unit Movie Review: Nivin Pauly, Mamitha Baiju|access-date=2026-08-24|last=മധുസൂദനൻ|first=അരുൺ|date=2026-08-21|language=ml}}&lt;/ref&gt; ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസിന്റെ ബാനറിൽ, [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ദിലീഷ് പോത്തൻ]], [[ശ്യാം പുഷ്കരൻ]] എന്നിവർ ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ [[നിവിൻ പോളി|നിവിൻ പോളിയും]], [[മമിത ബൈജു|മമിത ബൈജുവുമാണ്]] പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുന്നത്. &lt;ref name=&quot;mathrubhumi2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;theweek2025&quot;/&gt;

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[നിവിൻ പോളി]] - ജസ്റ്റിൻ ഡേവിസ്
* [[മമിത ബൈജു]] - ജസ്റ്റിന്റെ പ്രണയിനിയായ ആഷ്‌ലി
* [[സംഗീത് പ്രതാപ്]] - ജസ്റ്റിന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ജോയൽ ഡേവിസ് 
* റോഷൻ ഷാനവാസ് - ഗ്ലിക്സൺ, ജസ്റ്റിന്റെയും ജോയലിന്റെയും സുഹൃത്ത് 
* [[ശ്യാം മോഹൻ]] - ഹരി
*  [[സുരേഷ് കൃഷ്ണ]] - ജസ്റ്റിന്റെ സുഹൃത്തും സഹപ്രവർത്തകനും
*  [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - ആഷ്ലിയുടെ അമ്മാവൻ
*  [[സൃന്ദ|ശ്രീന്ദ]] - ജസ്റ്റിന്റെ ആദ്യ കസിൻ രേഷമ
*  മീനാക്ഷി രവീന്ദ്രൻ - ജസ്റ്റിന്റെ ബന്ധുവായ റിയ
* പ്രിയ എസ്. ബാബു
*  [[ബിന്ദു പണിക്കർ]] - ജസ്റ്റിന്റെ അമ്മായിയായ സിസ്റ്റർ
* ഷമീർ ഖാൻ
*  പാർവതി അയ്യപ്പദാസ് - ഹരിയുടെ സഹോദരിയായ സായൂജ്യ
* വിനീത് വിശ്വം 
*  ജാസർ - ഹരിയുടെ ബന്ധുവായ ദേവദത്ത്
*  ജയശങ്കർ -  തങ്കച്ചൻ, ആഷ്ലിയുടെ പിതാവ്
*  വെട്ടുക്കിളി പ്രകാശ് - ഡേവിസ്, ജസ്റ്റിന്റെ പിതാവ്
*  തങ്കം മോഹൻ - ജസ്റ്റിന്റെ അമ്മ
* മഞ്ജുശ്രീ

== നിർമ്മാണം ==

=== പ്രഖ്യാപനം ===
2025 ജൂലൈയിൽ ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ് നിർമ്മിക്കുന്ന ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.|ഗിരീഷ് എ. ഡി.]] സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനേതാക്കളായ [[നിവിൻ പോളി]], [[മമിത ബൈജു]] എന്നിവർ അഭിനയിക്കുമെന്ന് മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു.&lt;ref name=&quot;theweek2025&quot;/&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്ത ഒരു ലോഞ്ച് ചടങ്ങിനെത്തുടർന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[കൊച്ചി]] പ്രധാന ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;onmanorama2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;timesofindia2026&quot;/&gt; ഛായാഗ്രാഹകൻ അജ്മൽ സാബു, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ്, സംഗീതസംവിധായകൻ [[വിഷ്ണു വിജയ്]] എന്നിവർ സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;filmfare2026&quot;/&gt;

== സംഗീതം ==
[[വിഷ്ണു വിജയ്]] ഈണമിട്ട ഗാനങ്ങളും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും ചിത്രത്തിനുണ്ട്. ചിത്രത്തിലെ ആദ്യഗാനമായ മാന്ത്രികം 2026 ജൂലൈ 24ന് പുറത്തിറങ്ങി. രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ ഇല്ലേ ഇല്ല 2026 ഓഗസ്റ്റ് 10 ന് പുറത്തിറങ്ങി.{{Track listing
| headline      = Track listing
| extra_column  = പാട്ടുകാർ
| title1        = ഇല്ലേ ഇല്ല
| length1       = 2:31
| lyrics1       = [[സുഹൈൽ കോയ]]
| extra1        = [[കപിൽ കപിലൻ]]
| title2        = മാന്ത്രികം
| length2       = 3:17
| lyrics2       = [[വിനായക് ശശികുമാർ]]
| extra2        = [[എം. ജി. ശ്രീകുമാർ]]
}}

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
മുഴുവൻ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും രസകരമായ കളികളോടെയും ഓണസാദ്യയോടെയും ഓണം ആഘോഷിച്ചു. സിനിമ പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് അവർ അതിന്റെ വീഡിയോ ബെത്‌ലഹേം ഓണം എന്ന പേരിൽ പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/bethlehem-kudumba-unit-onam-celebration-nivin-pauly-mamitha-baiju-fahadh-faasil-girish-ad-l5h9h1zf | title=ഈ കഥ പലർക്കും റിലേറ്റ് ചെയ്യാനാകും’; ഫഹദിനെ ട്രോളി ശ്യാം പുഷ്കരൻ, പൊട്ടിച്ചിരിച്ച് നിവിനും മമിതയും | date=20 August 2026 | access-date=21 August 2026 | work=Mathrubhumi News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/nivin-pauly-movie-bethlehem-kudumba-unit-crew-celebrate-onam-articleshow-gkfuxgp | title=ഓണം പൊടിപൂരമാക്കി ‘ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്’ | date=20 August 2026 | access-date=21 August 2026 | work=Asianet News}}&lt;/ref&gt;  സിനിമയുടെ പ്രചാരണത്തിനായി ടീം സാധാരണ അഭിമുഖങ്ങളിൽ നിന്നും പത്രസമ്മേളനങ്ങളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിന്നു.

== റിലീസ് ==
2026 ഓഗസ്റ്റ് 21ന് ഓണം ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-07-18 |title=Nivin Pauly film ‘Bethlehem Kudumba Unit’ to reach theatres on August 21 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/nivin-paulys-bethlehem-kundumba-unit-hits-theaters-on-august-21/article71237329.ece |access-date=2026-08-08 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-07-18 |title=‘Bethlehem Kudumba Unit’: Nivin Pauly and Mamitha Baiju’s romantic drama locks theatrical release date |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-and-mamitha-baijus-romantic-drama-locks-theatrical-release-date/articleshow/132476800.cms |access-date=2026-08-08 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന് പ്രേക്ഷകരിൽ നിന്ന് നല്ല പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;mathrubhumi2025&quot;&gt;{{Cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-mamitha-baiju-romcom-bhavana-studios-w2yj7c |title=Nivin Pauly, Mamitha, Girish AD and Fahadh Faasil join for new rom-com ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Mathrubhumi English |date=3 July 2025 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;theweek2025&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/07/04/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-and-mamitha-baiju-to-lead-bhavana-studio |title='Bethlehem Kudumba Unit': Nivin Pauly and Mamitha Baiju to lead Bhavana Studios’ next |publisher=The Week |date=4 July 2025 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;onmanorama2026&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/02/nivin-pauly-bethlehem-kudumba-unit-girish-ad-mamitha-baiju |title=Nivin Pauly and Mamitha Baiju join forces with ‘Premalu’ team for ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Onmanorama |date=2 January 2026 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;filmfare2026&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/south/nivin-pauly-and-mamitha-baiju-team-up-with-girish-ad-for-bethlehem-kudumba-unit-80607.html |title=Nivin Pauly and Mamitha Baiju Team Up With Girish AD for ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Filmfare |date=2 January 2026 |access-date=20 February 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;timesofindia2026&quot;&gt;{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mamitha-baiju-and-nivin-paulys-bethlehem-kudumba-unit-go-on-floors/articleshow/117000121.cms |title=Mamitha Baiju and Nivin Pauly’s ‘Bethlehem Kudumba Unit’ goes on floors |publisher=The Times of India |date=3 January 2026 |access-date=20 February 2026}}&lt;/ref&gt;
}}
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>2w7vk2njxkklx0r0xz9p8vbzmu64fl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജി.എൽ.പി.എസ് ഉദിരംപൊയിൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>671628</id>
    <revision>
      <id>4676497</id>
      <parentid>4675401</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T09:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3460" sha1="g3axr1rkuk6qqreww7m2as1ah22zs3v" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                 = ജി.എൽ.പി.എസ് ഉദിരംപൊയിൽ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ജി.എൽ.പി.എസ് ഉദിരംപൊയിൽ
| location              = ഉതിരംപൊയിൽ
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1953|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32050300115
| Kerala_school_code    = 48539
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[ചോക്കാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചോക്കാട് പഞ്ചായത്തിൽ]] ഉതിരംപൊയിൽ എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജി.എൽ.പി.എസ് ഉദിരംപൊയിൽ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48539|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}&lt;/ref&gt; [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1953 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
 ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 7 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48539|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20240612094446/https://schoolwiki.in/48539 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>g3axr1rkuk6qqreww7m2as1ah22zs3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജി.എൽ.പി.എസ് തൂവ്വൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>671629</id>
    <revision>
      <id>4676498</id>
      <parentid>4675395</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T09:34:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3582" sha1="g1olhldcocolasi0jrimyf4frgnr86c" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                 = ജി.എൽ.പി.എസ് തൂവ്വൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ജി.എൽ.പി.എസ് തൂവ്വൂർ
| location              = തുവ്വൂർ
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1912|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32050300405
| Kerala_school_code    = 48538
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[തൂവ്വൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൂവൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] തുവ്വൂർ എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജി.എൽ.പി.എസ് തൂവ്വൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48538|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}&lt;/ref&gt; [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1912 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
2200 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 18 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 95 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48538|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20240612074338/https://schoolwiki.in/48538 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>g1olhldcocolasi0jrimyf4frgnr86c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് എസ് കൂന്തള്ളൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672078</id>
    <redirect title="പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ" />
    <revision>
      <id>4676505</id>
      <parentid>4668872</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>16706</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]] to [[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]]</comment>
      <origin>4676505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="178" sha1="ghv55jxt2dhulqcefbnmpmjt61b231y" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]]</text>
      <sha1>ghv55jxt2dhulqcefbnmpmjt61b231y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജെ.എസ്.എസ്.ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. പറവണ്ണ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672211</id>
    <revision>
      <id>4676507</id>
      <parentid>4671289</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4461" sha1="fc0o4ne9d1evlbb5fduxmjnopt1gw08" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ജെ.എസ്.എസ്.ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. പറവണ്ണ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ജെ.എസ്.എസ്.ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. പറവണ്ണ
| location              = [[പറവണ്ണ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1995|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000519
| Kerala_school_code    = 19717
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെട്ടം പഞ്ചായത്തിൽ]] [[പറവണ്ണ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''ജെ.എസ്.എസ്.ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. പറവണ്ണ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19717|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-27}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=September 27, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1995 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 24 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 31 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
1632 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 8 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 298 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19717|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-27}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20251016061117/https://schoolwiki.in/19717 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>fc0o4ne9d1evlbb5fduxmjnopt1gw08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672305</id>
    <revision>
      <id>4676424</id>
      <parentid>4675672</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9845" sha1="4elwraup58j3hlnpe8ldysjjly7h310" xml:space="preserve">{{merge from|ജി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. നെടുമങ്ങാട്|discuss=Talk:ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്#Proposed merge with ജി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. നെടുമങ്ങാട്|date=2026 ഒക്ടോബർ}}
കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം  ജില്ലയിലെ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ നെടുമങ്ങാടിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മുത്തശ്ശി പള്ളിക്കൂടമാണ് '''ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ നെടുമങ്ങാട്'''. നെടുമങ്ങാട് താലൂക്കിന്റെ വികസന മുന്നേറ്റത്തിൽ കനക പ്രഭ ചൊരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന അതിപുരാതന ഒരു സരസ്വതി ക്ഷേത്രമാണ്, താലൂക്ക് ആസ്ഥാനത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളുടെ ഘട്ടം ഘട്ടമായുള്ള വളർച്ചയുടെ പ്രതീകമാണ് ഈ സ്കൂൾ.
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ നെടുമങ്ങാട്
 | image                   = 42042 TVM GGHSS NDD 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്
 | pushpin_map             = Kerala
 | location                = നെടുമങ്ങാട്
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.60617 |77.00002}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1867&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|42042=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = സർക്കാർ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42042
 | udisce_code             = 32140600619
 | Kerala_school_code      = 42042
}}

== ചരിത്രം ==
രാജഭരണകാലത്ത് ആരംഭിച്ച ഈ പള്ളിക്കൂടത്തിന് നെടുമങ്ങാടിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ മികവുറ്റ സ്ഥാനമാണുള്ളത്. പ്രശസ്തരായ ധാരാളം പ്രതിഭകളെ സൃഷ്ടിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിന് മഹത്തായ ഒരു  പാരമ്പര്യം ഉണ്ട്. 1867ൽ വെർണാകുലർ എഡ്യൂക്കേഷൻ ഡയറക്ടറായി  ശങ്കർ സുബ്ബരായർ നിയമിതനായതോടെയാണ് താലൂക്കാസ്ഥാനത്ത് ഒരു സ്കൂളിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. ആൺ കുട്ടികൾ എ.ഇ.ഒ ഓഫീസ് കെട്ടിടത്തിലും പെൺകുട്ടികൾ കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി സ്റ്റൻറ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കെട്ടിടത്തിലുമാണ് പഠിച്ചിരുന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കാലക്രമത്തിൽ ഇത് ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂളായി മാറി. അക്കാലത്ത് മിഡിൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ജയിക്കുന്നവർ തിരുവനന്തപുരത്ത് പോയാണ് ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയിരുന്നത്. തുടർന്ന് ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി. ഹൈസ്കൂൾ മുസാവരി ബംഗ്ലാവിലേക്ക് (ഇപ്പോൾ സ്കൂൾ ലൈബ്രറി) മാറ്റി. പിന്നീട് 1967ൽ ആൺകുട്ടികളെ മഞ്ചയിലേക്ക് മാറ്റി. 1997 - ൽ ഇതൊരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. മിക്സഡ് സ്കൂളായിട്ടാണ് ആദ്യകാലത്ത് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും ആൺകുട്ടികൾക്ക് പെൺകുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേകം ക്ലാസുകളായിട്ടാണ് നടത്തിയിരുന്നത്. ആൺ കുട്ടികൾ ഇപ്പോഴത്തെ ബി.യു.പി.എസ് കെട്ടിടത്തിലാണ് ആദ്യം പഠിച്ചിരുന്നത്. 1961 ൽ പെൺ പള്ളിക്കൂടം ആൺ പള്ളിക്കൂടം എന്നു രണ്ടായി തിരിച്ചെങ്കിലും അനുയോജ്യമായ സ്ഥലം ലഭിക്കാത്തതിനാലാണ് ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീമൂലം തിരുന്നാളിന്റെ]] ഓർമ്മയ്ക്കായി ഒരു ടൗൺ ഹാൾ ഈ സ്കൂളിന്റെ കോമ്പൗണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ചു. ശ്രീമൂലം തിരുനാളിന്റെ ഒരു  എണ്ണ ഛായാ ചിത്രവും ഇവിടെ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.  നെടുമങ്ങാട് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിദ്യാർത്ഥിനികൾ പഠിക്കുന്നമികവിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു സ്കൂളാണിത്. ഇന്ന് നെടുമങ്ങാട് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിദ്യർത്ഥിനികൾ പഠിക്കുന്ന മികവിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു സ്കൂളാണിത്.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
6.5 ഏക്കറിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന  സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ, ഹൈടെക് ക്ലാസ് മുറികൾ, കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ്, സയൻസ് ലാബ്, ഓപ്പൺ ഓഡിറ്റോറിയം. സർക്കാരിന്റെ 100 ദിന കർമ്മ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് എസ്.എസ്.കെ സംയുക്തമായി നടപ്പാക്കിയ കേരള സ്കൂൾ വെതർ സ്റ്റേഷൻ.   KITE സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് എച്ച്എസ്എസ് ലാബിലേക്ക് 20 കമ്പ്യൂട്ടറുകളും മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ നിന്നും 28 കമ്പ്യൂട്ടറുകളും ലഭിച്ചു.  ഹൈടെക് സമുച്ചയത്തിന് ഭാഗമായി കിഫ്‌ബി ഫണ്ട്‌ ഉപയോഗിച്ച് 12 പുതിയ ക്ലാസ്സ് റൂം, ശുചീകരണ മുറികൾ. ഷീ ടോയ്ലറ്റ്, ബാഡ്മിൻ്റൺ കോർട്ട്, പതിനാലായിരത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങൾ അടങ്ങിയ ലൈബ്രറി, ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റ്

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==
ശാന്തി മായാദേവി (അഭിനേത്രി)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42042 Govt Girls HSS Nedumangad.jpg
പ്രമാണം:42042 Govt. Girls HSS Nedumangad.jpg
പ്രമാണം:42042 TVM GGHSS NDD 01.jpg
പ്രമാണം:42042 TVM GGHSS NDD 02.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
* സ്‌കൂൾ വിക്കി[https://schoolwiki.in/42042] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.instagram.com/gghssnedumangad_official?stkn=Mzk0NGl5YjY5MDdo Instagram]

== അവലംബം ==


[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4elwraup58j3hlnpe8ldysjjly7h310</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം</title>
    <ns>2</ns>
    <id>672390</id>
    <revision>
      <id>4676294</id>
      <parentid>4676230</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ഒഴിവാക്കാനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ളവ പലവക/ഉപയോക്താവ്:കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4676294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4631" sha1="mehdduxb4sstvr8neszkwptv0ikohnx" xml:space="preserve">{{mfd}}

💫  ആലപ്പിസലീം  അരൂകുറ്റി വടുതല💫

🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പ്രശസ്തനായ മാപ്പിളകലാ കലാകാരനും പരിശീലകനുമാണ്. മാപ്പിളപ്പാട്ട്, കോൽകളി, അറബനമുട്ട്, ഒപ്പന എന്നീ ക

ആലപ്പുഴജില്ലയിൽ ചേർത്തല താലൂക്കിൽ

ചേലാട്ടുഭാഗം മുറിയിൽ പാണാവള്ളി പഞ്ചായത്ത് 3 ം വാർഡിൽ K. H. മുഹമ്മദിൻ്റെയും ഫാത്തിമയുടെയും

മകനായ് 1965  ൽ ജനച്ചു 

ഭാര്യ: സജീത. മക്കൾ: ആരിഫ് സലീം, ഹാഷിം സലീം, ആഷിൻ സലീം. മരുമക്കൾ: തസ്നി കാസിം, സുൽഫിയ സലീം. ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ മുനിസിപ്പാലിറ്റി പാലസ് വാർഡിൽ താമസം.

1989 മുതൽ ആകാശവാണി തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ നിലയങ്ങളിൽ അംഗീകൃത ആർട്ടിസ്റ്റ്. B to B-High Grade (ID No: 25652).

'ഇശൽ എഫ്.എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം' സ്ഥാപകൻ. 25 ഓളം കലാകാരന്മാർ അംഗങ്ങളായ ഈ കേന്ദ്രത്തിലൂടെ അന്യംനിന്നുപോകുന്ന തനത് നാടൻ മാപ്പിളകലകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

== പുരസ്കാരങ്ങൾ, ആദരവ്, സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ==

1.കേരള സർക്കാർ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്' നൽകിയ മികച്ച കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ആദരം - '''01/10/2026'''

2.കേരള ഫോക്ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023

3.ചലച്ചിത്രനടൻ തിലകൻ അനുസ്മരണ സമിതി ആദരം''' - 2024

4.കേരള സർക്കാർ മൊയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ അക്കാദമി, കൊണ്ടോട്ടി''' - സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ആദരം - 2018

5.കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രസാർ ഭാരതി, ആകാശവാണി - B-High Grade ആർട്ടിസ്റ്റ്

6.കേരള ടൂറിസം മിഷൻ രജിസ്റ്റേർഡ് അംഗീകൃത കലാകാരൻ - ID: ALP/AMB/ATR/00007-16

7.കേരള സാംസ്കാരിക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്അംഗം - ID: 0406000009

8.കേരള സ്റ്റേറ്റ് സ്റ്റേജ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സംഘടന (SAVAAK) അംഗം - Reg. No. 483/2001

9.കേരള സർക്കാർ സംഗീത നാടക അക്കാദമി - ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ

10.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് ഭവൻ - കാഫ് ഫ്രട്ടേണിറ്റി കലാസംഘം അംഗം, FOLK ARTISTE - ID: ALP/00258

11.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് മിഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് - 2022

അവതരിപ്പിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമുകൾ
വനിതാവിഭാഗം ആർട്രിസ്റ്റുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന

കോൽകളി. ഒപ്പന.
അറബനമുട്ട്. കൈത്തുപ്പാട്ട്
മാർഗ്ഗംകളി
ഡാൻസ് 


12  ഇശൽ എഫ്. എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാസാംസ്കാരികകേന്ദ്രം (ALP/TC/155/2021  കോ ഡിനേറ്റർ ആയിപ്രവർത്തിക്കുന്നു

ഒപ്പം   അമ്പലപ്പുഴ
ഇശൽ🌾  തുടി 🌾താളം
മാപ്പികലാകേന്ദ്രം. 
പ്രോഗ്രാം എക്സികുട്ടീവുമാണ്</text>
      <sha1>mehdduxb4sstvr8neszkwptv0ikohnx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676436</id>
      <parentid>4676294</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം</username>
        <id>223743</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4488" sha1="einy1k7iratgisvgomgjohrmii33m4d" xml:space="preserve">{{mfd}}


ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പ്രശസ്തനായ മാപ്പിളകലാ കലാകാരനും പരിശീലകനുമാണ്. മാപ്പിളപ്പാട്ട്, കോൽകളി, അറബനമുട്ട്, ഒപ്പന എന്നീ ക

ആലപ്പുഴജില്ലയിൽ ചേർത്തല താലൂക്കിൽ

ചേലാട്ടുഭാഗം മുറിയിൽ പാണാവള്ളി പഞ്ചായത്ത് 3 ം വാർഡിൽ K. H. മുഹമ്മദിൻ്റെയും ഫാത്തിമയുടെയും

മകനായ് 1965  ൽ ജനച്ചു 

ഭാര്യ: സജീത. മക്കൾ: ആരിഫ് സലീം, ഹാഷിം സലീം, ആഷിൻ സലീം. മരുമക്കൾ: തസ്നി കാസിം, സുൽഫിയ സലീം. ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ മുനിസിപ്പാലിറ്റി പാലസ് വാർഡിൽ താമസം.

1989 മുതൽ ആകാശവാണി തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ നിലയങ്ങളിൽ അംഗീകൃത ആർട്ടിസ്റ്റ്. B to B-High Grade (ID No: 25652).

'ഇശൽ എഫ്.എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം' സ്ഥാപകൻ. 25 ഓളം കലാകാരന്മാർ അംഗങ്ങളായ ഈ കേന്ദ്രത്തിലൂടെ അന്യംനിന്നുപോകുന്ന തനത് നാടൻ മാപ്പിളകലകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

== പുരസ്കാരങ്ങൾ, ആദരവ്, സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ==

1.കേരള സർക്കാർ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്' നൽകിയ മികച്ച കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ആദരം - '''01/10/2026'''

2.കേരള ഫോക്ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023

3.ചലച്ചിത്രനടൻ തിലകൻ അനുസ്മരണ സമിതി ആദരം''' - 2024

4.കേരള സർക്കാർ മൊയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ അക്കാദമി, കൊണ്ടോട്ടി''' - സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ആദരം - 2018

5.കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രസാർ ഭാരതി, ആകാശവാണി - B-High Grade ആർട്ടിസ്റ്റ്

6.കേരള ടൂറിസം മിഷൻ രജിസ്റ്റേർഡ് അംഗീകൃത കലാകാരൻ - ID: ALP/AMB/ATR/00007-16

7.കേരള സാംസ്കാരിക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്അംഗം - ID: 0406000009

8.കേരള സ്റ്റേറ്റ് സ്റ്റേജ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സംഘടന (SAVAAK) അംഗം - Reg. No. 483/2001

9.കേരള സർക്കാർ സംഗീത നാടക അക്കാദമി - ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ

10.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് ഭവൻ - കാഫ് ഫ്രട്ടേണിറ്റി കലാസംഘം അംഗം, FOLK ARTISTE - ID: ALP/00258

11.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് മിഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് - 2022

അവതരിപ്പിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമുകൾ
വനിതാവിഭാഗം ആർട്രിസ്റ്റുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന

കോൽകളി. ഒപ്പന.
അറബനമുട്ട്. കൈത്തുപ്പാട്ട്
മാർഗ്ഗംകളി
ഡാൻസ് 


12  ഇശൽ എഫ്. എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാസാംസ്കാരികകേന്ദ്രം (ALP/TC/155/2021  കോ ഡിനേറ്റർ ആയിപ്രവർത്തിക്കുന്നു

ഒപ്പം   അമ്പലപ്പുഴ
ഇശൽ🌾  തുടി 🌾താളം
മാപ്പികലാകേന്ദ്രം. 
പ്രോഗ്രാം എക്സികുട്ടീവുമാണ്</text>
      <sha1>einy1k7iratgisvgomgjohrmii33m4d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676441</id>
      <parentid>4676436</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം</username>
        <id>223743</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4386" sha1="h30wq31jhfbo7u9sowtbrm81ggfq7sy" xml:space="preserve">{{mfd}}


ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പ്രശസ്തനായ മാപ്പിളകലാ കലാകാരനും പരിശീലകനുമാണ്. മാപ്പിളപ്പാട്ട്, കോൽകളി, അറബനമുട്ട്, ഒപ്പന എന്നീ കലകളിൽ പ്രാവീണ്യംനേടി

പാണാവള്ളി പഞ്ചായത്ത് 3 ം വാർഡിൽ . മുഹമ്മദിൻ്റെയും ഫാത്തിമയുടെയും

മകനായ് 1965  ൽ ജനച്ചു 

ഭാര്യ: സജീത. മക്കൾ: ആരിഫ് സലീം, ഹാഷിം സലീം, ആഷിൻ സലീം. മരുമക്കൾ: തസ്നി കാസിം, സുൽഫിയ സലീം. ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ മുനിസിപ്പാലിറ്റി പാലസ് വാർഡിൽ താമസം.

1989 മുതൽ ആകാശവാണി തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ നിലയങ്ങളിൽ അംഗീകൃത ആർട്ടിസ്റ്റ്. B to B-High Grade (ID No: 25652).

'ഇശൽ എഫ്.എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം' സ്ഥാപകൻ. 25 ഓളം കലാകാരന്മാർ അംഗങ്ങളായ ഈ കേന്ദ്രത്തിലൂടെ അന്യംനിന്നുപോകുന്ന തനത് നാടൻ മാപ്പിളകലകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

== പുരസ്കാരങ്ങൾ, ആദരവ്, സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ==

1.കേരള സർക്കാർ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്' നൽകിയ മികച്ച കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ആദരം - '''01/10/2026'''

2.കേരള ഫോക്ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023

3.ചലച്ചിത്രനടൻ തിലകൻ അനുസ്മരണ സമിതി ആദരം''' - 2024

4.കേരള സർക്കാർ മൊയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ അക്കാദമി, കൊണ്ടോട്ടി''' - സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ആദരം - 2018

5.കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രസാർ ഭാരതി, ആകാശവാണി - B-High Grade ആർട്ടിസ്റ്റ്

6.കേരള ടൂറിസം മിഷൻ രജിസ്റ്റേർഡ് അംഗീകൃത കലാകാരൻ - ID: ALP/AMB/ATR/00007-16

7.കേരള സാംസ്കാരിക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്അംഗം - ID: 0406000009

8.കേരള സ്റ്റേറ്റ് സ്റ്റേജ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സംഘടന (SAVAAK) അംഗം - Reg. No. 483/2001

9.കേരള സർക്കാർ സംഗീത നാടക അക്കാദമി - ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ

10.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് ഭവൻ - കാഫ് ഫ്രട്ടേണിറ്റി കലാസംഘം അംഗം, FOLK ARTISTE - ID: ALP/00258

11.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് മിഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് - 2022

അവതരിപ്പിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമുകൾ
വനിതാവിഭാഗം ആർട്രിസ്റ്റുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന

കോൽകളി. ഒപ്പന.
അറബനമുട്ട്. കൈത്തുപ്പാട്ട്
മാർഗ്ഗംകളി
ഡാൻസ് 


12  ഇശൽ എഫ്. എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാസാംസ്കാരികകേന്ദ്രം (ALP/TC/155/2021  കോ ഡിനേറ്റർ ആയിപ്രവർത്തിക്കുന്നു

ഒപ്പം   അമ്പലപ്പുഴ
ഇശൽ🌾  തുടി 🌾താളം
മാപ്പികലാകേന്ദ്രം. 
പ്രോഗ്രാം എക്സികുട്ടീവുമാണ്</text>
      <sha1>h30wq31jhfbo7u9sowtbrm81ggfq7sy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676444</id>
      <parentid>4676441</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:07:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം</username>
        <id>223743</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4355" sha1="me4o16oqn62i11o3e8zeyyo57w7f0nu" xml:space="preserve">{{mfd}}


ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പ്രശസ്തനായ മാപ്പിളകലാ കലാകാരനും പരിശീലകനുമാണ്. മാപ്പിളപ്പാട്ട്, കോൽകളി, അറബനമുട്ട്, ഒപ്പന എന്നീ കലകളിൽ പ്രാവീണ്യംനേടി

പാണാവള്ളി പഞ്ചായത്ത് 3 ം വാർഡിൽ . മുഹമ്മദിൻ്റെയും ഫാത്തിമയുടെയും മകനാണ്

ഭാര്യ: സജീത. മക്കൾ: ആരിഫ് സലീം, ഹാഷിം സലീം, ആഷിൻ സലീം. മരുമക്കൾ: തസ്നി കാസിം, സുൽഫിയ സലീം. ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ മുനിസിപ്പാലിറ്റി പാലസ് വാർഡിൽ താമസം.

1989 മുതൽ ആകാശവാണി തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ നിലയങ്ങളിൽ അംഗീകൃത ആർട്ടിസ്റ്റ്. B to B-High Grade (ID No: 25652).

'ഇശൽ എഫ്.എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം' സ്ഥാപകൻ. 25 ഓളം കലാകാരന്മാർ അംഗങ്ങളായ ഈ കേന്ദ്രത്തിലൂടെ അന്യംനിന്നുപോകുന്ന തനത് നാടൻ മാപ്പിളകലകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

== പുരസ്കാരങ്ങൾ, ആദരവ്, സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ==

1.കേരള സർക്കാർ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്' നൽകിയ മികച്ച കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ആദരം - '''01/10/2026'''

2.കേരള ഫോക്ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023

3.ചലച്ചിത്രനടൻ തിലകൻ അനുസ്മരണ സമിതി ആദരം''' - 2024

4.കേരള സർക്കാർ മൊയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ അക്കാദമി, കൊണ്ടോട്ടി''' - സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ആദരം - 2018

5.കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രസാർ ഭാരതി, ആകാശവാണി - B-High Grade ആർട്ടിസ്റ്റ്

6.കേരള ടൂറിസം മിഷൻ രജിസ്റ്റേർഡ് അംഗീകൃത കലാകാരൻ - ID: ALP/AMB/ATR/00007-16

7.കേരള സാംസ്കാരിക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്അംഗം - ID: 0406000009

8.കേരള സ്റ്റേറ്റ് സ്റ്റേജ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സംഘടന (SAVAAK) അംഗം - Reg. No. 483/2001

9.കേരള സർക്കാർ സംഗീത നാടക അക്കാദമി - ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ

10.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് ഭവൻ - കാഫ് ഫ്രട്ടേണിറ്റി കലാസംഘം അംഗം, FOLK ARTISTE - ID: ALP/00258

11.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് മിഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് - 2022

അവതരിപ്പിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമുകൾ
വനിതാവിഭാഗം ആർട്രിസ്റ്റുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന

കോൽകളി. ഒപ്പന.
അറബനമുട്ട്. കൈത്തുപ്പാട്ട്
മാർഗ്ഗംകളി
ഡാൻസ് 


12  ഇശൽ എഫ്. എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാസാംസ്കാരികകേന്ദ്രം (ALP/TC/155/2021  കോ ഡിനേറ്റർ ആയിപ്രവർത്തിക്കുന്നു

ഒപ്പം   അമ്പലപ്പുഴ
ഇശൽ🌾  തുടി 🌾താളം
മാപ്പികലാകേന്ദ്രം. 
പ്രോഗ്രാം എക്സികുട്ടീവുമാണ്</text>
      <sha1>me4o16oqn62i11o3e8zeyyo57w7f0nu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676446</id>
      <parentid>4676444</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം</username>
        <id>223743</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4313" sha1="o3dpe99mdbrxm7if35a4mqif9510k10" xml:space="preserve">{{mfd}}


ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പ്രശസ്തനായ മാപ്പിളകലാ കലാകാരനും പരിശീലകനുമാണ്. മാപ്പിളപ്പാട്ട്, കോൽകളി, അറബനമുട്ട്, ഒപ്പന എന്നീ കലകളിൽ 

പാണാവള്ളി പഞ്ചായത്ത് 3 ം വാർഡിൽ . മുഹമ്മദിൻ്റെയും ഫാത്തിമയുടെയും മകനാണ്

ഭാര്യ: സജീത. മക്കൾ: ആരിഫ് സലീം, ഹാഷിം സലീം, ആഷിൻ സലീം. മരുമക്കൾ: തസ്നി കാസിം, സുൽഫിയ സലീം. ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ മുനിസിപ്പാലിറ്റി പാലസ് വാർഡിൽ താമസം.

1989 മുതൽ ആകാശവാണി തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ നിലയങ്ങളിൽ അംഗീകൃത ആർട്ടിസ്റ്റ്. B to B-High Grade (ID No: 25652).

'ഇശൽ എഫ്.എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം' സ്ഥാപകൻ. 25 ഓളം കലാകാരന്മാർ അംഗങ്ങളായ ഈ കേന്ദ്രത്തിലൂടെ അന്യംനിന്നുപോകുന്ന തനത് നാടൻ മാപ്പിളകലകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

== പുരസ്കാരങ്ങൾ, ആദരവ്, സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ==

1.കേരള സർക്കാർ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്' നൽകിയ മികച്ച കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ആദരം - '''01/10/2026'''

2.കേരള ഫോക്ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023

3.ചലച്ചിത്രനടൻ തിലകൻ അനുസ്മരണ സമിതി ആദരം''' - 2024

4.കേരള സർക്കാർ മൊയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ അക്കാദമി, കൊണ്ടോട്ടി''' - സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ആദരം - 2018

5.കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രസാർ ഭാരതി, ആകാശവാണി - B-High Grade ആർട്ടിസ്റ്റ്

6.കേരള ടൂറിസം മിഷൻ രജിസ്റ്റേർഡ് അംഗീകൃത കലാകാരൻ - ID: ALP/AMB/ATR/00007-16

7.കേരള സാംസ്കാരിക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്അംഗം - ID: 0406000009

8.കേരള സ്റ്റേറ്റ് സ്റ്റേജ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സംഘടന (SAVAAK) അംഗം - Reg. No. 483/2001

9.കേരള സർക്കാർ സംഗീത നാടക അക്കാദമി - ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ

10.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് ഭവൻ - കാഫ് ഫ്രട്ടേണിറ്റി കലാസംഘം അംഗം, FOLK ARTISTE - ID: ALP/00258

11.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് മിഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് - 2022

അവതരിപ്പിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമുകൾ
വനിതാവിഭാഗം ആർട്രിസ്റ്റുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന

കോൽകളി. ഒപ്പന.
അറബനമുട്ട്. കൈത്തുപ്പാട്ട്
മാർഗ്ഗംകളി
ഡാൻസ് 


12  ഇശൽ എഫ്. എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാസാംസ്കാരികകേന്ദ്രം (ALP/TC/155/2021  കോ ഡിനേറ്റർ ആയിപ്രവർത്തിക്കുന്നു

ഒപ്പം   അമ്പലപ്പുഴ
ഇശൽ🌾  തുടി 🌾താളം
മാപ്പികലാകേന്ദ്രം. 
പ്രോഗ്രാം എക്സികുട്ടീവുമാണ്</text>
      <sha1>o3dpe99mdbrxm7if35a4mqif9510k10</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676447</id>
      <parentid>4676446</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം</username>
        <id>223743</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4350" sha1="asfpyfgmc5f6oq4y77l8eyyswpd5pov" xml:space="preserve">{{mfd}}


ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പ്രശസ്തനായ മാപ്പിളകലാ കലാകാരനും പരിശീലകനുമാണ്. മാപ്പിളപ്പാട്ട്, കോൽകളി, അറബനമുട്ട്, ഒപ്പന എന്നീ കലകളിൽ 

പാണാവള്ളി പഞ്ചായത്ത് 3 ം വാർഡിൽ 

കാളംഞ്ചേരിൽ .

മുഹമ്മദിൻ്റെയും ഫാത്തിമയുടെയും മകനാണ്

ഭാര്യ: സജീത. മക്കൾ: ആരിഫ് സലീം, ഹാഷിം സലീം, ആഷിൻ സലീം. മരുമക്കൾ: തസ്നി കാസിം, സുൽഫിയ സലീം. ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ മുനിസിപ്പാലിറ്റി പാലസ് വാർഡിൽ താമസം.

1989 മുതൽ ആകാശവാണി തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ നിലയങ്ങളിൽ അംഗീകൃത ആർട്ടിസ്റ്റ്. B to B-High Grade (ID No: 25652).

'ഇശൽ എഫ്.എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം' സ്ഥാപകൻ. 25 ഓളം കലാകാരന്മാർ അംഗങ്ങളായ ഈ കേന്ദ്രത്തിലൂടെ അന്യംനിന്നുപോകുന്ന തനത് നാടൻ മാപ്പിളകലകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

== പുരസ്കാരങ്ങൾ, ആദരവ്, സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ==

1.കേരള സർക്കാർ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്' നൽകിയ മികച്ച കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ആദരം - '''01/10/2026'''

2.കേരള ഫോക്ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023

3.ചലച്ചിത്രനടൻ തിലകൻ അനുസ്മരണ സമിതി ആദരം''' - 2024

4.കേരള സർക്കാർ മൊയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ അക്കാദമി, കൊണ്ടോട്ടി''' - സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ആദരം - 2018

5.കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രസാർ ഭാരതി, ആകാശവാണി - B-High Grade ആർട്ടിസ്റ്റ്

6.കേരള ടൂറിസം മിഷൻ രജിസ്റ്റേർഡ് അംഗീകൃത കലാകാരൻ - ID: ALP/AMB/ATR/00007-16

7.കേരള സാംസ്കാരിക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്അംഗം - ID: 0406000009

8.കേരള സ്റ്റേറ്റ് സ്റ്റേജ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സംഘടന (SAVAAK) അംഗം - Reg. No. 483/2001

9.കേരള സർക്കാർ സംഗീത നാടക അക്കാദമി - ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ

10.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് ഭവൻ - കാഫ് ഫ്രട്ടേണിറ്റി കലാസംഘം അംഗം, FOLK ARTISTE - ID: ALP/00258

11.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് മിഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് - 2022

അവതരിപ്പിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമുകൾ
വനിതാവിഭാഗം ആർട്രിസ്റ്റുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന

കോൽകളി. ഒപ്പന.
അറബനമുട്ട്. കൈത്തുപ്പാട്ട്
മാർഗ്ഗംകളി
ഡാൻസ് 


12  ഇശൽ എഫ്. എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാസാംസ്കാരികകേന്ദ്രം (ALP/TC/155/2021  കോ ഡിനേറ്റർ ആയിപ്രവർത്തിക്കുന്നു

ഒപ്പം   അമ്പലപ്പുഴ
ഇശൽ🌾  തുടി 🌾താളം
മാപ്പികലാകേന്ദ്രം. 
പ്രോഗ്രാം എക്സികുട്ടീവുമാണ്</text>
      <sha1>asfpyfgmc5f6oq4y77l8eyyswpd5pov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:4-RAZOR 01</title>
    <ns>2</ns>
    <id>672403</id>
    <revision>
      <id>4676343</id>
      <parentid>4676104</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>4-RAZOR 01</username>
        <id>178591</id>
      </contributor>
      <origin>4676343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="809" sha1="5ogdupj5oaujgyyir1vzepkc3vz7ylv" xml:space="preserve">
'''&lt;big&gt;നമസ്കാരം, എന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്തേ!&lt;/big&gt;'''

ആശയവിനിമയത്തിനായി ദയവായി എന്റെ ഇംഗ്ലീഷ്  ടി.എ.എൽ.കെ. പേജ് സന്ദർശിക്കുക. 

ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിലേക്ക് പേജുകൾ വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ മാത്രമായിരിക്കും ഞാൻ ഈ അക്കൗണ്ട് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

== എന്റെ വിവർത്തനങ്ങൾ ==

# [[കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]  - 15-10-2026 01:00 IST

[[en:User:4-RAZOR_01]]</text>
      <sha1>5ogdupj5oaujgyyir1vzepkc3vz7ylv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676344</id>
      <parentid>4676343</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>4-RAZOR 01</username>
        <id>178591</id>
      </contributor>
      <origin>4676344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="261" sha1="7grcb0xr4k453f08d6yt5r0j7vqxtb7" xml:space="preserve">
'''&lt;big&gt;നമസ്കാരം!!!&lt;/big&gt;'''


== എന്റെ വിവർത്തനങ്ങൾ ==

# [[കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]  - 15-10-2026 01:00 IST

[[en:User:4-RAZOR_01]]</text>
      <sha1>7grcb0xr4k453f08d6yt5r0j7vqxtb7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676349</id>
      <parentid>4676344</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>4-RAZOR 01</username>
        <id>178591</id>
      </contributor>
      <origin>4676349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="415" sha1="c93d31q5pf0eov0nnys4a7w0xek7dg1" xml:space="preserve">
'''&lt;big&gt;നമസ്കാരം!!!&lt;/big&gt;'''

Not the best Malayali here, most of my articles will be translations of ones i create in English


== എന്റെ വിവർത്തനങ്ങൾ ==

# [[കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]  - 15-10-2026 01:00 
# [[ജിസാറ്റ്-7ബി]] - 15-10-2026 22:22 

[[en:User:4-RAZOR_01]]</text>
      <sha1>c93d31q5pf0eov0nnys4a7w0xek7dg1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676350</id>
      <parentid>4676349</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>4-RAZOR 01</username>
        <id>178591</id>
      </contributor>
      <origin>4676350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1454" sha1="q6vojkffd4r0xgrk2o1grlcpzhecqls" xml:space="preserve">
'''&lt;big&gt;നമസ്കാരം!!!&lt;/big&gt;'''

Not the best Malayali here, most of my articles will be translations of ones i create in English
{| style=&quot;text-align:center; border:2px solid; background-color:white; margin: auto&quot;
| style=&quot;font-size: 120%&quot; |'''ഇന്ത്യൻ എഡിറ്റർ'''
[[:en:Category:Wikipedians_in_India|Indian Wikipedian]]

'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#FFA500&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''[[File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|ശൂന്യം|481x481ബിന്ദു]]'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#008000&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''


&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യഭരണം'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''[[:en:Republic_of_India|Republic of India]]'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|}


== എന്റെ വിവർത്തനങ്ങൾ ==

# [[കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]  - 15-10-2026 01:00 
# [[ജിസാറ്റ്-7ബി]] - 15-10-2026 22:22 

&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#FF671F;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;width:10%; float:center;height:16px; background:#06038D;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#046A38;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

[[en:User:4-RAZOR_01]]</text>
      <sha1>q6vojkffd4r0xgrk2o1grlcpzhecqls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676351</id>
      <parentid>4676350</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>4-RAZOR 01</username>
        <id>178591</id>
      </contributor>
      <origin>4676351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1799" sha1="1753z4v369myfh6qnhka368yw0cf483" xml:space="preserve">

&lt;div style=&quot;background-color: #ffffff;e border: 2px solid #1DACD6; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); -moz-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba((0,0,0,0.75)); -webkit-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); border-radius: 1em; -moz-border-radius: 1m; -webkit-border-radius: 1em; padding: 1em 2em 0 2em;&quot;&gt;

'''&lt;big&gt;നമസ്കാരം!!!&lt;/big&gt;'''

Not the best Malayali here, most of my articles will be translations of ones i create in English
{| style=&quot;text-align:center; border:2px solid; background-color:white; margin: auto&quot;
| style=&quot;font-size: 120%&quot; |'''ഇന്ത്യൻ എഡിറ്റർ'''
[[:en:Category:Wikipedians_in_India|Indian Wikipedian]]

'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#FFA500&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''[[File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|ശൂന്യം|481x481ബിന്ദു]]'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#008000&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''


&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യഭരണം'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''[[:en:Republic_of_India|Republic of India]]'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|}


== എന്റെ വിവർത്തനങ്ങൾ ==

# [[കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]  - 15-10-2026 01:00 
# [[ജിസാറ്റ്-7ബി]] - 15-10-2026 22:22 


&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#FF671F;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;width:10%; float:center;height:16px; background:#06038D;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#046A38;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

[[en:User:4-RAZOR_01]]</text>
      <sha1>1753z4v369myfh6qnhka368yw0cf483</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676353</id>
      <parentid>4676351</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>4-RAZOR 01</username>
        <id>178591</id>
      </contributor>
      <comment>hello?</comment>
      <origin>4676353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2055" sha1="nksq9uflvqia8m64y3nimlt1nw1tiio" xml:space="preserve">

&lt;div style=&quot;background-color: #ffffff;e border: 2px solid #1DACD6; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); -moz-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba((0,0,0,0.75)); -webkit-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); border-radius: 1em; -moz-border-radius: 1m; -webkit-border-radius: 1em; padding: 1em 2em 0 2em;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#FF671F;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;width:10%; float:center;height:16px; background:#06038D;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#046A38;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

'''{{huge|നമസ്കാരം!!!!}}&lt;/big&gt;'''

Not the best Malayali here, most of my articles will be translations of ones i create in English
{| style=&quot;text-align:center; border:2px solid; background-color:white; margin: auto&quot;
| style=&quot;font-size: 120%&quot; |'''ഇന്ത്യൻ എഡിറ്റർ'''
[[:en:Category:Wikipedians_in_India|Indian Wikipedian]]

'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#FFA500&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''[[File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|ശൂന്യം|481x481ബിന്ദു]]'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#008000&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''


&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യഭരണം'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''[[:en:Republic_of_India|Republic of India]]'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|}


== എന്റെ വിവർത്തനങ്ങൾ ==

# [[കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]  - 15-10-2026 01:00 
# [[ജിസാറ്റ്-7ബി]] - 15-10-2026 22:22 


&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#FF671F;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;width:10%; float:center;height:16px; background:#06038D;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#046A38;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

[[en:User:4-RAZOR_01]]</text>
      <sha1>nksq9uflvqia8m64y3nimlt1nw1tiio</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676354</id>
      <parentid>4676353</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:12:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>4-RAZOR 01</username>
        <id>178591</id>
      </contributor>
      <origin>4676354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2074" sha1="e02s9mzltc13zsl4j68w5xeh8bimweh" xml:space="preserve">

&lt;div style=&quot;background-color: #ffffff;e border: 2px solid #1DACD6; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); -moz-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba((0,0,0,0.75)); -webkit-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); border-radius: 1em; -moz-border-radius: 1m; -webkit-border-radius: 1em; padding: 1em 2em 0 2em;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#FF671F;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;width:10%; float:center;height:16px; background:#06038D;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#046A38;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

&lt;center&gt; '''{{huge|നമസ്കാരം!!!!}}&lt;/big&gt;''' &lt;/center&gt;

Not the best Malayali here, most of my articles will be translations of ones i create in English
{| style=&quot;text-align:center; border:2px solid; background-color:white; margin: auto&quot;
| style=&quot;font-size: 120%&quot; |'''ഇന്ത്യൻ എഡിറ്റർ'''
[[:en:Category:Wikipedians_in_India|Indian Wikipedian]]

'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#FFA500&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''[[File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|ശൂന്യം|481x481ബിന്ദു]]'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#008000&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''


&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യഭരണം'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''[[:en:Republic_of_India|Republic of India]]'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|}


== എന്റെ വിവർത്തനങ്ങൾ ==

# [[കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]  - 15-10-2026 01:00 
# [[ജിസാറ്റ്-7ബി]] - 15-10-2026 22:22 


&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#FF671F;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;width:10%; float:center;height:16px; background:#06038D;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#046A38;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

[[en:User:4-RAZOR_01]]</text>
      <sha1>e02s9mzltc13zsl4j68w5xeh8bimweh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എൽമെക്ക് ഇ.എം. 992</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672418</id>
    <revision>
      <id>4676286</id>
      <parentid>4673545</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T13:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ</comment>
      <origin>4676286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8339" sha1="lrcj884oogwrwyjwxls6rdfpmo2vz8g" xml:space="preserve">{{Infobox weapon|name=എൽമെക്ക് ഇ.എം. 992|image=Elmech EM 992 08082010 1.jpg|origin=[[ക്രൊയേഷ്യ]]|type=ബോൾട്ട്-ആക്ഷൻ സ്നൈപ്പർ റൈഫിൾ|used_by=ക്രൊയേഷ്യൻ സായുധസേന &lt;br&gt; [[ഇസ്‌ലാമിക്ക് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഇറാഖ് ആൻഡ് ലെവാന്റ്|ഐ.എസ്.ഐ.എസ്]]|wars=[[ക്രൊയേഷ്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ യുദ്ധം]] &lt;br&gt; [[സിറിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം]]|designer=എൽമെക് റസവോജ്|manufacturer=എൽമെക് റസവോജ്|production_date=1991 - 1997}}

'''എൽമെക് ഇ.എം. 992''' 1990-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ [[ക്രൊയേഷ്യ]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ എൽമെക് റസവോജ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഒരു ബോൾട്ട്-ആക്ഷൻ സ്നൈപ്പർ റൈഫിളാണ്.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://securityarms.com/20010315/galleryfiles/3200/3289.htm|title=ELMECH EM-992|access-date=2026-03-26|website=securityarms.com}}&lt;/ref&gt; ക്രൊയേഷ്യയിൽ ആഭ്യന്തരമായി നിർമ്മിച്ച ആദ്യത്തെ സ്നൈപ്പർ റൈഫിളാണിത്.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.forgottenweapons.com/elmech-em-992-croatias-first-domestic-sniper-rifle/|title=Elmech EM-992: Croatia’s First Domestic Sniper Rifle - Forgotten Weapons|access-date=2026-03-26|last=McCollum|first=Ian|date=2020-07-01|website=www.forgottenweapons.com|language=en-US}}&lt;/ref&gt; [[യുഗോസ്ലാവിയ]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം ക്രൊയേഷ്യൻ സായുധസേന ഈ റൈഫിൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:122&quot; /&gt;

[[7.62×51mm നാറ്റോ വെടിയുണ്ട]] ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ള ഈ റൈഫിളിന്റെ [[.300 വിൻചെസ്റ്റർ മാഗ്നം വെടിയുണ്ട]] ഉപയോഗിക്കുന്ന പതിപ്പ് ഇ.എം.എം. 992 എന്ന പേരിൽ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dn721902.ca.archive.org/0/items/soldieroffortunemagazine/Soldier%20of%20Fortune%20%5B1992%2712%5D.pdf|title=Soldier of Fortunu, 1992-02, INSTANT ORD - Embattled Croatin Pulls}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
EM 992-ന്റെ വികസനം ക്രൊയേഷ്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം ആരംഭിച്ച ആദ്യഘട്ടത്തിൽ തന്നെ ആരംഭിച്ചു. ഈ കാലയളവിൽ [[ക്രൊയേഷ്യ]] സ്വന്തമായി ഒരു ആയുധനിർമാണ വ്യവസായം സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. എൽമെക് റസവോജ് എന്ന കമ്പനിയാണ് റൈഫിൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത് നിർമ്മിച്ചത്. തുടർന്ന് ഈ സ്നൈപ്പർ റൈഫിളുകൾ സൈന്യത്തിന് വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

പ്രോട്ടോടൈപ്പ് മാതൃകകൾ 1991-ൽ നിർമ്മിച്ചു. EM 992 1992-ൽ സേവനത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയും 1997 വരെ നിർമ്മാണത്തിൽ തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite web|url=https://surplused.com/index.php/2020/07/01/elmech-em-992-croatias-first-domestic-sniper-rifle/|title=Elmech EM-992: Croatia’s First Domestic Sniper Rifle – Surplused|access-date=2026-03-26|website=surplused.com}}&lt;/ref&gt;

ക്രൊയേഷ്യൻ സൈന്യവും പോലീസും ഈ റൈഫിൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഇത് സാക്കോ TRG-42 പോലുള്ള കൂടുതൽ ആധുനിക സ്നൈപ്പർ റൈഫിളുകൾക്കായി  ഇത് സേവനത്തിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ചു..&lt;ref name=&quot;:122&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:22&quot; /&gt;

== വിശദാംശങ്ങൾ ==
ഈ റൈഫിളിൽ ലളിതമായ പുഷ്-ഫീഡ്, റൊട്ടേറ്റിങ് ബോൾട്ട് സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വേർപെടുത്താവുന്ന മാഗസിൻ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. മാഗസിനിൽ 5 അല്ലെങ്കിൽ 7 റൗണ്ടുകൾ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:122&quot; /&gt; ബാരൽ ഫ്രീ-ഫ്ലോട്ടഡ് രൂപകൽപ്പനയിലുള്ളതാണ്; കൂടാതെ അതിന്റെ അഗ്രത്തിൽ സംയോജിത പോർട്ടിങ് സംവിധാനവുമുണ്ട്. വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ടിംനി ട്രിഗർ സംവിധാനമാണ് ഇതിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. ല്യൂപോൾഡ് 3.5–10 × 24 മില്ലിമീറ്റർ ടെലിസ്കോപ്പിക് കാഴ്ചദൂരദർശിനിയാണ് തിരഞ്ഞെടുത്തത്. വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഹാരിസ് ബൈപോഡും സംയുക്ത മരത്തിൽ നിർമിച്ച സ്റ്റോക്കും റൈഫിളിന്റെ മറ്റ് ഘടകങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;:122&quot; /&gt;

== ഉപയോക്താക്കൾ ==
[[File:Pripadnici_Zapovjedništva_specijalnih_snaga_proveli_snajpersku_obuku_za_pripadnike_OSRH_VI_(Elmech_EM_992_snajperska_puška).jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pripadnici_Zapovjedni%C5%A1tva_specijalnih_snaga_proveli_snajpersku_obuku_za_pripadnike_OSRH_VI_(Elmech_EM_992_snajperska_pu%C5%A1ka).jpg|ലഘുചിത്രം|ക്രൊയേഷ്യൻ സായുധസേന എൽമെക് ഇ.എം. 992 ഉപയോഗിക്കുന്നു.]]
എൽമെക് ഇ.എം. 992 ക്രൊയേഷ്യൻ സായുധസേന ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.

=== സർക്കാർ ഉപയോക്താക്കൾ ===
'''{{Flag icon|Croatia}}'''[[ക്രൊയേഷ്യ]]: 1992 മുതൽ EM 992 ക്രൊയേഷ്യൻ സൈന്യവും പോലീസും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:122&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:22&quot; /&gt;

=== സർക്കാരിതര ഉപയോക്താക്കൾ ===
{{Flag icon|ISIS}}[[ഇസ്‌ലാമിക്ക് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഇറാഖ് ആൻഡ് ലെവാന്റ്|ഐ.എസ്.ഐ.എസ്]]'''.:''' സിറിയയിലെ ഐ.എസ്.ഐ.എസ്. പോരാളികൾ ഇ.എം. 992 ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2021/05/MDE1428122015ENGLISH.pdf|title=TAKING STOCK: The arming of islamic state}}&lt;/ref&gt; 2014 ജൂലൈ 13-ന് സിറിയയിലെ അവ്‌ദോക്കെയിൽ നിന്ന് ഒരു ഇ.എം. 992 കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theweek.com/60340/islamic-state-its-weapons-and-where-it-gets-them|title=Islamic State: its weapons and where it gets them|access-date=2026-03-26|last=published|first=The Week Staff|date=2014-09-09|website=The Week|language=en}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>lrcj884oogwrwyjwxls6rdfpmo2vz8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി.എൻ.എം.ഗവൺമെൻറ് . എച്ച്.എസ്. എസ് . കൂന്തല്ലൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672478</id>
    <redirect title="പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ" />
    <revision>
      <id>4676504</id>
      <parentid>4674043</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>16706</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]] to [[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]]</comment>
      <origin>4676504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="178" sha1="ghv55jxt2dhulqcefbnmpmjt61b231y" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]]</text>
      <sha1>ghv55jxt2dhulqcefbnmpmjt61b231y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹൊറമാവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672829</id>
    <revision>
      <id>4676430</id>
      <parentid>4675926</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:13:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11443" sha1="ggvqa0gsz0pej4rwee16ewaxcgm7dji" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;ഹൊറമാവ്&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-subheader&quot; |&lt;div class=&quot;category&quot;&gt;പ്രാന്തപ്രദേശം&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[File:Bangalore_street_Map.png|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|250x250ബിന്ദു|Horamavu is located in Bengaluru]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:11.913%;left:76.269%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[File:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Horamavu]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pl&quot; style=&quot;width:6em;right:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;ഹൊറമാവു&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ബെംഗളൂരുവിലെ ഹൊറമാവിന്റെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സംസ്ഥാനം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കർണാടക]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നഗരം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ബെംഗളൂരു]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&amp;nbsp;]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;560113&lt;/div&gt;
|}
[[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കു വശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പാർപ്പിട പ്രദേശമാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. ബൃഹത് ബെംഗളൂരു മഹാനഗര പാലികയുടെ (BBMP) പരിധിയിൽ വരുന്ന ഈ പ്രദേശം സമീപകാലത്ത് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നഗരവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമായി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bbmp.gov.in|title=BBMP Ward Information|access-date=17 April 2026|publisher=Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്ക് വശത്താണ് ഈ പാർപ്പിട കേന്ദ്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. രാമമൂർത്തി നഗർ, ബനസ്‌വാഡി, കൽക്കെരെ, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതിനു ചുറ്റുപാടുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നിരവധി പാർപ്പിട സമുച്ചയങ്ങളും സ്വതന്ത്ര വസതികളും ഇടകലർന്ന ഈ പ്രദേശം പ്രാഥമികമായി ഒരു പാർപ്പിട കേന്ദ്രമായാണ് പൊതുവേ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Horamavu locality map|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}&lt;/ref&gt;

പ്രദേശവാസികൾക്ക് പാരിസ്ഥിതികവും വിനോദപരവുമായ ഇടങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്ന ഹൊറമാവ് അഗാര തടാകം, ഹൊറമാവ് തടാകം എന്നീ രണ്ട് പ്രധാന ജലാശയങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമായി ആളുകൾക്ക് നടക്കുന്നതിനും, ജോഗിംഗിനുമായുള്ള ട്രാക്കുകൾ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.alltrails.com/trail/india/karnataka/hormavu-agara-lake|title=Hormavu Agara Lake Trail|access-date=17 April 2026|publisher=AllTrails}}&lt;/ref&gt; 2023-ൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് വിധേയമായിട്ടും ഹൊറമാവ് അഗാര ജലാശയം പുതിയ മലിനീകരണ ആശങ്കകൾ നേരിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.

== കണക്റ്റിവിറ്റി ==
ഹൊരമാവ് പ്രദേശം റോഡ് മാർഗ്ഗം പൊതുഗതാഗത സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[ബെംഗളൂരു|ബെംഗളൂരുവിലെ]] ഭാവി മെട്രോ, സബർബൻ റെയിൽ പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇവിടേക്കുള്ള യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

== അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ==
ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ്, മന്യത ടെക് പാർക്ക് പോലെയുള്ള തൊഴിൽ കേന്ദ്രങ്ങളുമായുള്ള സാമീപ്യം കാരണം ഹൊറമാവ് മേഖലയിലെ പാർപ്പിട കേന്ദ്രങ്ങൾ അഭൂതപൂർവ്വമായ വളർച്ച കൈവരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.manyatatechpark.com|title=Manyata Tech Park overview|access-date=17 April 2026|publisher=Manyata Tech Park}}&lt;/ref&gt; ഈ പ്രദേശത്ത് നിരവധി അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളും ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്.

ഹൊറമാവിലെ ജലവിതരണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ബാംഗ്ലൂർ വാട്ടർ സപ്ലൈ ആൻഡ് സീവറേജ് ബോർഡിന് (BWSSB) ആണ്. 'കാവേരി വാട്ടർ സപ്ലൈ സ്കീമി'ന് കീഴിൽ കാവേരി നദിയിൽ നിന്നു കൊണ്ടുവരുന്ന ശുദ്ധീകരിച്ച ജലമാണ് ഇവർ ഈ പ്രദേശത്ത് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;bwssb&quot;&gt;{{cite web|url=https://bwssb.karnataka.gov.in/eng/about-us|title=About BWSSB|publisher=BWSSB}}&lt;/ref&gt; സമീപകാലത്തായി, ഹൊറമാവ് അഗാര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹൊറമാവിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ പൈപ്പ് വഴി കാവേരി ജലവിതരണ സംവിധാനം ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, പൈപ്പ്‌ലൈനുകളിലെ ചോർച്ചയും ജലവിതരണത്തിലെ മറ്റ് ക്രമക്കേടുകളും പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഈ പ്രദേശം നേരിടുന്നതായി പ്രദേശവാസികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;bm-2026&quot;&gt;{{cite news|title=Joy of Cauvery water turns sour over persistent leakage|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/civic/joy-of-cauvery-water-turns-sour-over-persistent-leakage/articleshow/126384384.cms|work=Bangalore Mirror|date=2026-01-07}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസ സൌകര്യങ്ങൾ ==
ഹൊറമാവുവിലും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലുമായി ദേശീയ, സംസ്ഥാന ബോർഡുകളുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്ത നിരവധി വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 'വിബ്ജിയോർ ഹൈ', 'ഓർക്കിഡ്സ് ദി ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ' എന്നിവയാണ് സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ.

ബനസ്‌വാഡി, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ വികസിത പ്രദേശങ്ങളോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്നതിനാൽ, ഇവിടുത്തെ താമസക്കാർക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് നിരവധി വിദ്യാലയങ്ങളിലേയ്ക്കും കോളേജുകളിലേക്കും എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാനും സാധിക്കുന്നു.

== ആരോഗ്യരംഗം ==
ഹൊറമാവുവിലെ താമസക്കാർക്കുള്ള ആരോഗ്യപരിപാലന സേവനങ്ങൾ പ്രധാനമായും ബനസ്‌വാഡി, കല്യാൺ നഗർ, എച്ച്.ആർ.ബി.ആർ. ലേഔട്ട് തുടങ്ങിയ സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ ആശുപത്രികൾ ക്ലിനിക്കുകൾ വഴിയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ഇവയിൽ മൾട്ടി-സ്പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രികൾ, പ്രസവ ശുശ്രൂഷാ കേന്ദ്രങ്ങൾ, രോഗനിർണ്ണയ സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയും  ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Hospitals in Banaswadi Bengaluru|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}&lt;/ref&gt;  

ഈ പ്രദേശത്തിന് സമീപത്തായി സേവനം നൽകുന്ന പ്രധാന ആരോഗ്യപരിപാലന സ്ഥാപനങ്ങളിൽ കിഴക്കൻ ബെംഗളൂരുവിൽ കേന്ദ്രങ്ങളുള്ള ആസ്റ്റർ ഡി.എം. ഹെൽത്ത്‌കെയർ, മണിപ്പാൽ ഹോസ്പിറ്റൽസ്  തുടങ്ങിയവയുടെ സ്ഥാപനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. 

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Navboxes|list={{Bangalore topics|left}}}}
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>ggvqa0gsz0pej4rwee16ewaxcgm7dji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672838</id>
    <revision>
      <id>4676499</id>
      <parentid>4675712</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T09:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4676499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18344" sha1="46v5s19wlev5pmu0awsdb5vej2lqg7h" xml:space="preserve">[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ആണ് '''ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ''' '''മൈലം.''' കേരളത്തിലെ സ്പോർട്സ് &amp; യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് ഡയറക്ടറേറ്റിന് കീഴിലുള്ള മൂന്ന് സ്പോർട്സ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നാണിത്, [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെ]] സ്പോർട്സ് ഡിവിഷനും കണ്ണൂരിലെ സ്പോർട്സ് സ്കൂളും ഇതോടൊപ്പം ഉണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/sports-dy-director-given-charge-of-gv-raja-school/articleshow/64923714.cms | title=Sports department director given charge of GV Raja school | publisher=[[The Times of India]] | date=10 July 2018 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt; തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] മൈലം വാർഡിൽ ആണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത്  ഉപജില്ലയിലാണ് പ്രവർത്തനം. വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററിയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്.  43053 എന്ന ഹൈസ്കൂൾ കോഡിലുള്ള വിദ്യാലയത്തിന്റെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി കോഡ് 901010 ആണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/sports/other-sports/gv-raja-sports-school-news-18-02-2017.html|title=ജിവി രാജ സ്കൂൾ ഇങ്ങനെ പോരാ|access-date=2026-10-12}}&lt;/ref&gt;

1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത്, &quot;കേരളത്തിലെ കായിക പിതാവ്&quot; എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ [[പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ|പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജയുടെ]] പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സംസ്ഥാനത്തെ കായിക പ്രോത്സാഹനത്തിന് പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ നൽകിയ സംഭാവനകളെ ആദരിക്കുന്നതിനായാണിത്.&lt;ref&gt;{{cite journal | url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2307036.pdf | title=Life of Godavarma Raja and His Contributions to the Sports Developments in Kerala | author=Praveen. M | journal=IJCRT - International Journal of Creative Research Thoughts | year=2023 | volume=11 | issue=7 | pages=1–4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.manoramaonline.com/sports/other-sports/2024/05/11/gv-raja-sports-accademy.html | title=Local Academy Honors G.V. Raja with Renaming in His Hometown | publisher=[[Manorama Online]] | date=11 May 2024 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt; 

{{Infobox school
 | name                    = ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം
 | image                   = പ്രമാണം:43053 GV Rajah Sports School-tvm schoolphoto 2026.jpg
 | image_size              = 350px
 | alt                     = 
 | caption                 = 
 | logo                    = 
 | pushpin_map             = India Kerala#India
 | coordinates             = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}}
 | type                    = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ)
 | established             = {{Start date|1941|df=yes}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | location                = 
 | grades                  = 6 മുതൽ 12 വരെ
 | gender                  = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | city                    = [[മൈലം]]
 | state                   = [[കേരളം]]
 | country                 = [[ഇന്ത്യ]]
 | district                = [[തിരുവനന്തപുരം]]
 | educational_authority   = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല
 | postcode                = 695013
 | website                 = https://schoolwiki.in/43053
 | udisce_code             = 32020600710
 | Kerala_school_code      = 43053
}}

== ചരിത്രം ==

1970 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, കേരളത്തിലെ കായിക നിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. 1970 ഏപ്രിൽ 7 ന്, അന്നത്തെ വ്യവസായ-തൊഴിൽ-കായിക മന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക വികസനത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഒരു യോഗം നടന്നു. ഇത് [[വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ|ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യരുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു കായിക വികസന പദ്ധതി നിർദ്ദേശിക്കാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ഒരു കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. യുവ കായികതാരങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിനായി സ്പോർട്സ് ഹോസ്റ്റലുകൾ, സ്കൂളുകൾ, ഡിവിഷനുകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാൻ കമ്മിറ്റി ശുപാർശ ചെയ്തു. ഈ ശുപാർശയുടെ ഫലമായാണ് 1974-ൽ ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. തിരുവനന്തപുരത്തെ [[ശംഖുമുഖം|ശംഖുമുഖം ബീച്ചിലായിരുന്നു]] ഈ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. കായികതാരങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം ലഭിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ ഒരു അന്തരീക്ഷമായിരുന്നു ഇത്. യുവ പ്രതിഭകളെ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിനും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക പ്രകടനം ഉയർത്തുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/thiruvananthapuram-gvraja-sports-school-in-trivandrum-local18-682649.html | title=Shaping Kerala's Sports Future: G.V. Raja Sports School Leads the Way | publisher=[[News18 Kerala]] | work=Athira Balan A | date=6 August 2024 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://english.mathrubhumi.com/columns/view-from-my-window/urgent-kerala-sports-need-a-saviour-column-m-g-radhakrishnan-1.8988726 | title=Urgent: Kerala Sports need a saviour | publisher=[[Mathrubhumi News]] | work=M G Radhakrishnan | date=15 October 2023 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;

2006-ൽ, ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ തിരുവനന്തപുരത്തെ അരുവിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള  നിലവിലെ കാമ്പസിലേക്ക് മാറ്റി. സ്കൂളിന്റെയും വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനും മെച്ചപ്പെട്ട സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുമാണ് ഈ മാറ്റം നടപ്പിലാക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.news18.com/india/how-this-popular-sports-school-in-thiruvananthapuram-nurtures-talent-8992920.html | title=How This Popular Sports School In Thiruvananthapuram Nurtures Talent | publisher=[[News18 India]] | date=7 August 2024 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;

==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
അക്കാദമിക് ബ്ലോക്കിൽ ആറാം ക്ലാസ് മുതൽ വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി തലം വരെയുള്ള അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകൾ നൽകുന്നതിനുള്ള ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് സ്പോർട്സ് &amp; യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് കേരള, പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് എന്നീ  രണ്ട് ഭരണ ചട്ടക്കൂടുകൾക്ക് കീഴിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 6 മുതൽ 10 വരെ ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവും  11, 12 ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസവും (വിഎച്ച്എസ്ഇ), ശാരീരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും കായിക ശാസ്ത്രത്തിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യവും നൽകുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/kerala-iconic-sports-school-trying-to-regain-its-glory/articleshow/64239844.cms | title=Kerala iconic sports school trying to regain its glory | publisher=[[The Times of India]] | work=Manoj SS | date=19 May 2018 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;

സ്പോർട്സ് പരിശീലന ബ്ലോക്കിൽ അത്‌ലറ്റിക്സ്, ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, വോളിബോൾ, ക്രിക്കറ്റ്, ജൂഡോ, ബോക്സിംഗ്, തായ്‌ക്വോണ്ടോ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു. പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയിൽ പരിശീലനത്തിനായി ഒരു ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം ലഭ്യമാണ്. ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, ബാസ്കറ്റ്ബോൾ, അത്‌ലറ്റിക്സ് ഇവന്റുകൾക്കുള്ള ഔട്ട്ഡോർ കളിസ്ഥലങ്ങൾ കാമ്പസിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/gv-raja-sports-school-up-for-major-facelift/article26262117.ece | title=G.V. Raja Sports School up for major facelift | publisher=[[The Hindu]] | date=14 February 2019 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://keralanews.gov.in/2067/1/gv-raja-sports-school.html | title=State-of-the-Art Indoor Basketball Court and Fitness Center Unveiled at G.V. Raja Sports School | publisher=keralanews.gov.in | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;

== അംഗീകാരങ്ങൾ ==

* 2003 ലും 2018 ലും സ്കൂൾ സുബ്രതോ കപ്പ് ഇന്റർനാഷണൽ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റിൽ പങ്കെടുത്തു. 2020 ൽ സ്കൂൾ സംസ്ഥാന സ്കൂൾ അത്‌ലറ്റിക് ആൻഡ് ഗെയിംസ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ മത്സരിച്ചു. 2022 ആയപ്പോഴേക്കും സ്കൂൾ 10 വിദ്യാർത്ഥികളെ നാലാമത് യൂത്ത് ഒളിമ്പിക്സിൽ പങ്കെടുക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കി. അതേ വർഷം തന്നെ സ്കൂൾ ദേശീയ സ്കൂൾ സ്പോർട്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/kabiraj-win-again-in-subroto-cup-football/articleshow/336048.cms | title=Kabiraj win again in Subroto Cup football | publisher=[[The Times of India]] | date=2 December 2003 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/Aug/01/g-v-raja-school-loses-the-baton-642556.html | title=G V Raja School 'Loses the Baton' | work=Adwaidh Rajan | publisher=[[The New Indian Express]] | date=1 August 2014 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://dsya.kerala.gov.in/achievements_2023 | title=Achievements of players from Kerala - 2023 | publisher=Directorate Of Sports &amp; Youth Affairs Kerala | accessdate=19 December 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241219163536/https://dsya.kerala.gov.in/achievements_2023 | archive-date=2024-12-19 | url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.thenewsminute.com/kerala/how-kerala-school-has-triumphed-hockey-despite-lack-proper-facilities-153914 | title=How a Kerala school has triumphed in hockey despite lack of proper facilities | publisher=[[The News Minute]] | work=KC Arun | date=14 August 2021 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/gv-raja-sports-school-to-nurture-talents-from-keralas-kalikkalam-2024/articleshow/114786150.cms | title='GV Raja Sports School to train athletes from 'Kalikkalam' sports meet' | publisher=[[The Times of India]] | date=30 October 2024 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;

* കേരള സംസ്ഥാന ജെ എൻ ഹോക്കി ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് 2026 ജി വി രാജസ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ചാമ്പ്യന്മാരായി.
* എം കെ ജോസഫ് സ്മാരക സംസ്ഥാന അന്തർജില്ലാ ക്ലബ്ബ്  2026 അത്‍‍‍‍ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ തിരുവനന്തപുരം ജിവി രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ      ഓവറോൾ ചാമ്പ്യന്മാരായി.
* 16 മത് ഹോക്കി ഇന്ത്യ ജൂനിയർ പെൺകുട്ടികളുടെ വിഭാഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കേരള ടീമിലേക്ക്  ജിവി രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂളിൽ നിന്നും മൂന്ന്  വിദ്യാർത്ഥികളെ തെരഞ്ഞെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.manoramaonline.com/district-news/thiruvananthapuram/2024/11/12/kerala-school-sports-meet-thiruvananthapuram-champions.html | title=Sports Festival Sparks Dilemma in Thiruvananthapuram | publisher=[[Manorama Online]] | date=12 November 2024 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.deshabhimani.com/news/sports/kerala-school-games-gv-raja-sports-school/1148368 | title=Return of G.V. Raja: A Legacy Revisited | publisher=[[Deshabhimani]] | work=Jijo George | date=10 November 2024 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;

== പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികൾ ==

* [[ഷൈനി വിൽസൺ]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2015/Mar/14/ray-of-hope-for-g-v-raja-sports-school-728307.html | title=Ray of Hope for G V Raja Sports School | publisher=[[The New Indian Express]] | date=14 March 2015 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;
* [[പി.ആർ. ശ്രീജേഷ്]] &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://telanganatoday.com/paris-olympics-giving-our-best-in-every-game-is-crucial-to-qualify-for-quarters-says-pr-sreejesh | title=Paris Olympics: Giving our best in every game is crucial to qualify for quarters, says PR Sreejesh | publisher=[[Telangana Today]] | date=27 July 2024 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.onmanorama.com/sports/other-sports/2024/10/30/hockey-great-pr-sreejesh-wants-another-olympic-medal.html | title=Hockey great PR Sreejesh wants another Olympic medal | publisher=[[Onmanorama]] | date=30 October 2024 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;
* [[കെ.എം. ബീനാമോൾ]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/sport/2015/Sep/04/beenamols-felicitation-inspired-me-says-sreejesh-809544.html | title=Beenamol's Felicitation Inspired Me, Says Sreejesh | work=Krishnakumar KH | publisher=[[The New Indian Express]] | date=4 September 2015 | accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>46v5s19wlev5pmu0awsdb5vej2lqg7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആത്തങ്കുടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672905</id>
    <revision>
      <id>4676429</id>
      <parentid>4676026</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:11:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3374" sha1="oporl9ndj7426747ls7w59ija04t23v" xml:space="preserve">
[[File:Athangudi_Palace_(4447849140).jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|377x377ബിന്ദു| ആത്തൻഗുഡിയിലെ കൊട്ടാരം]]
ഇന്ത്യയിലെ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[ശിവഗംഗ ജില്ല|ശിവഗംഗ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''അത്തങ്കുടി അഥവാ ആത്തങ്കുടി.''' ഏകദേശം 2,000 നിവാസികളുള്ള ഈ ഗ്രാമം പ്രധാനമായും ചെട്ടിനാട് ഫർണിച്ചറുകൾ, തരയോടുകൾ, വിവിധ ഭക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമാണ്.

[[ആത്തങ്കുടി ടൈലുകൾ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന തറയോടുകൾക്ക് പേരുകേട്ട സ്ഥലമാണിത്. പരമ്പരാഗത പാറ്റേണുകളും ഡിസൈനുകളുമുള്ള ഈ ടൈലുകൾ കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതാണ്. ടൈലുകൾ ഈടുനിൽക്കുന്നതും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദവുമാണ്.&lt;ref&gt;http://www.athanguditile.in&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Legacy of Athangudi tiles|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-propertyplus/legacy-of-athangudi-tiles/article3534495.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407092235/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-propertyplus/legacy-of-athangudi-tiles/article3534495.ece|url-status=live|archive-date=7 April 2014|newspaper=The Hindu|date=16 June 2012|url-access=subscription|location=India}}&lt;/ref&gt; 

[[ചെട്ടിനാട്]] പരമ്പരാഗത മേഖലയിലാണ് ആട്ടങ്കുടി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ആ പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങൾ ടൈൽ നിർമ്മാണ കല പഠിക്കുകയും ആത്തങ്കുടി ഗ്രാമത്തിന് സ്വന്തമായി ഒരു വ്യാപാരമുദ്ര ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു. ഗ്രാമത്തിലെ ഭൂരിഭാഗം കുടുംബങ്ങളും ടൈൽ നിർമ്മാണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Aura of Athangudi tiles|url=http://www.hindu.com/pp/2008/02/02/stories/2008020250420100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080207195728/http://www.hindu.com/pp/2008/02/02/stories/2008020250420100.htm|url-status=dead|archive-date=7 February 2008|date=2 February 2008|newspaper=[[The Hindu]]|location=Bangalore, India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Tailor-made tiles|url=https://www.thehindu.com/features/homes-and-gardens/design/tailormade-tiles/article5784343.ece|newspaper=The Hindu|date=14 March 2014|location=Chennai, India}}&lt;/ref&gt;


== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
{{Reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
[https://www.youtube.com/watch?v=_1UFdq72WnQ Athangudi (ആത്തങ്കുടി) Palace Video]{{Chettinad Villages}}</text>
      <sha1>oporl9ndj7426747ls7w59ija04t23v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672916</id>
    <revision>
      <id>4676345</id>
      <parentid>4676188</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>4-RAZOR 01</username>
        <id>178591</id>
      </contributor>
      <comment>/* പരാമർശങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4441" sha1="1e770iu65jp3unv2661bazmf1a86dcj" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Infobox station/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox ഇന്ത്യയിലെ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|പേര്‌=കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട്റെ യിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|caption=|ഡിവിഷൻ=തിരുവനന്തപുരം|സോണുകൾ=[[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ മേഖല]]|ജില്ല=എറണാകുളം|സംസ്ഥാനം=[[കേരളം]]|പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ=2}}

കൊച്ചിയിൽ ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണം പുരോഗമിക്കുന്ന ഒരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനാണ് '''കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ''' .&lt;ref name=&quot;sr_stn&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1686913242750-SR%20-LIST%20OF%20STATIONS-2023.pdf|title=SOUTHERN RAILWAY LIST OF STATIONS AS ON 01.04.2023 (CATEGORY- WISE)|access-date=3 May 2024|date=1 April 2023|website=Portal of Indian Railways|publisher=Centre For Railway Information Systems|page=15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240323095403/https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1686913242750-SR%20-LIST%20OF%20STATIONS-2023.pdf|archive-date=23 March 2024}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിലെ [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ മേഖല|ദക്ഷിണ റെയിൽവേ മേഖലയിലെ]] ഒരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനാണിത്. 

== നിർമ്മാണം ==

[[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] 2025 ഒക്ടോബറിൽ  പദ്ധതിക്ക് ആഭ്യന്തര അംഗീകാരം നൽകീയതാണു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2025/10/29/cochin-airport-railway-station-approved.html|title=Centre gives nod for Cochin airport railway station|access-date=30 October 2025|website=www.onmanorama.com}}&lt;/ref&gt;  നവംബർ 18 ന് നടന്ന സൈറ്റ് പരിശോധനയ്ക്ക് ശേഷം ഡിസംബറിൽ സ്റ്റേഷൻ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കേണ്ടതായിരുന്നു. ഈ സ്റ്റേഷനിൽ കാൽനട മേൽപ്പാലം, എ.സി. വെയിറ്റിംഗ് ഹാൾ, ടിക്കറ്റ് കൗണ്ടർ, രണ്ട് ലിഫ്റ്റുകൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കും.  [[വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്|വന്ദേ ഭാരത്]] സർവീസുകൾക്ക് സൗകര്യമൊരുക്കുന്നതിനായി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന് 600 മീറ്റർ നീളമുണ്ടാകും.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/nedumbassery-railway-station-construction-to-begin-wei6wlve|title=New Nedumbassery railway station gets green light; Construction to begin in December|access-date=22 November 2025|date=19 November 2025|website=@mathrubhumi|language=en}}&lt;/ref&gt; 
2026 സെപ്റ്റംബറിൽ സ്റ്റേഷന്റെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു.ഈ സ്റ്റേഷൻ ഒരു ഹാൾട്ട് സ്റ്റേഷനായിട്ടാണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്.  ഈ സ്റ്റേഷൻ അടുത്തുള്ള [[കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽവേ|കൊച്ചി മെട്രോ]], [[കൊച്ചി വാട്ടർ മെട്രോ]] ടെർമിനലുകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ പദ്ധതിയുണ്ട്.
== ഇതും കാണുക ==

* [[ഇടപ്പള്ളി തീവണ്ടി നിലയം|ഇടപ്പള്ളി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]

== അവലംബം ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ തീവണ്ടിനിലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ]]</text>
      <sha1>1e770iu65jp3unv2661bazmf1a86dcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഫ്ഷാൻ ആസാദ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672919</id>
    <revision>
      <id>4676425</id>
      <parentid>4676157</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:51:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9455" sha1="r72c3q1g553bila5k4fj9akbs8hpck3" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| honorific_prefix   = 
| name               = അഫ്ഷാൻ ആസാദ്
| image              = afshan azad 2020 1.jpg
| caption            = ആസാദ് 2020-ൽ
| other_names        = 
| birth_name         = അഫ്ഷാൻ നൂർ ആസാദ്
| birth_date         = {{Birth date and age|1988|02|12|df=y}}
| birth_place        = [[ലോങ്‌സൈറ്റ്]], [[മാഞ്ചസ്റ്റർ]], ഇംഗ്ലണ്ട്
| education          = [[സാൽഫോർഡ് സർവകലാശാല]]
| occupation         = [[നടി]], [[model (person)|മോഡൽ]]
| years_active       = 2005–തുടരുന്നു
| known_for          = ''ഹാരി പോട്ടർ''&lt;nowiki&gt; ചലച്ചിത്ര പരമ്പര]]യിലെ &lt;/nowiki&gt;[[പദ്മ പാട്ടീൽ]]
| spouse             = {{marriage|നബിൽ കാസി|2018}}
| children           = 2
| website            = 
}}

മോഡൽ, മാധ്യമ പ്രവർത്തക, നടി എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തയായ ബ്രിട്ടീഷ് സ്വദേശിയാണ് '''അഫ്ഷൻ നൂർ ആസാദ്-കാസി''' (ജനനംഃ ഫെബ്രുവരി 12,1988). 2005-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '[[ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഗോബ്ലറ്റ് ഓഫ് ഫയർ (ചലച്ചിത്രം)|ഹാരി പോട്ടർ ആൻഡ് ദി ഗോബ്ലെറ്റ് ഓഫ് ഫയർ]]' മുതൽ, 'ഹാരി പോട്ടർ' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിൽ പദ്മ പാട്ടീൽ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ സ്ഥിരമായി അവതരിപ്പിച്ചതിലൂടെയാണ് അവർ ചലച്ചിത്രലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
ബംഗ്ലാദേശിലെ [[ചിറ്റഗോങ്|ചിറ്റഗോംഗ്]] സ്വദേശികളായ മാതാപിതാക്കൾക്ക് ബ്രിട്ടനിലെ [[മാഞ്ചസ്റ്റർ|മാഞ്ചസ്റ്റർ]] നഗരപ്രാന്തമായ ലോങ്സൈറ്റിൽ  ജനിച്ച മകളാണ് അഫ്ഷാൻ ആസാദ്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|user=afshan_azad|number=947025199836393472|title=Neither. I'm from Chittagong.}}&lt;/ref&gt; വാലി റേഞ്ച് ഹൈസ്കൂളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്ത അവർ റുഷോൾമിലെ സാവേരിയൻ കോളേജിൽ നിന്ന് [[രസതന്ത്രം]], [[ജീവശാസ്ത്രം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]], ബിസിനസ് പഠനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ എ. എസ്. ലെവലുകൾ നേടി. പിന്നീട് സാൽഫോർഡ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ജേണലിസം ആൻഡ് ഡിസൈനിൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് ബിരുദവും നേടി.

== കരിയർ ==
2005ലെ [[ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഗോബ്ലറ്റ് ഓഫ് ഫയർ (ചലച്ചിത്രം)|ഹാരി പോട്ടർ ആൻഡ് ദ ഗോബ്ലറ്റ് ഓഫ് ഫയർ]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ തുടങ്ങി തുടർന്ന് പുറത്തിറങ്ങിയ അഞ്ച് ഹാരി പോട്ടർ ചിത്രങ്ങളിൽ പത്മ പാട്ടീൽ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചതിലൂടെയാണ് ആസാദ് ചലച്ചിത്ര രംതത്ത് കൂടുതലായി അറിയപ്പെടുന്നത്. കാസ്റ്റിംഗ് ഏജന്റുമാർ അവളുടെ വിദ്യാലയം സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ ഈ വേഷം അവൾക്ക് അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും നിരവധി ഓഡിഷനുകളിൽ പങ്കെടുത്ത ശേഷം ആ വേഷത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. താൻ &quot;വെറും വിനോദത്തിനായി&quot; മാത്രം ഓഡിഷൻ നടത്തിയതാണെന്നും അത്ഭുതകരമാംവിധം ആ കഥാപാത്രം തന്നെ തേടിയെത്തിയെന്നും ആസാദ് പ്രസ്താവിച്ചു.

2017-ൽ, നവോമി വിൽക്കിൻസൺ എന്ന അവതാരിക വിട്ടുനിന്ന സമയത്ത്, CBBC പരമ്പരയായ 'മാര്യിംഗ് മം ആൻഡ് ഡാഡ്' എന്ന പരമ്പരയുടെ ഒരു എപ്പിസോഡിൽ എഡ് പെട്രിക്കൊപ്പം ആസാദ് അവതാരകയായി പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|user=afshan_azad|author=Afshan Azad|number=850766674374664192|date=8 April 2017|title=I can now proudly say I'm guest presenting alongside @edpetrie for an episode of Marrying Mum &amp; Dad for the CBBC ch…}}&lt;/ref&gt;

== വ്യക്തിജീവിതം ==
2018 ഓഗസ്റ്റ് 19ന് അവർ നബീൽ കാസിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അവർ വോർസെസ്റ്റർ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianimage.co.uk/news/16418190.best-wedding-ever-afshan-shares-wedding-day-snap/|title='Best wedding ever' Afshan shares wedding day snap|access-date=|date=14 August 2018|website=Asian Image|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814195111/http://www.asianimage.co.uk/news/16418190.best-wedding-ever-afshan-shares-wedding-day-snap/|archive-date=14 August 2018}}&lt;/ref&gt; ദമ്പതികൾക്ക് രണ്ട് പെൺമക്കളുണ്ട്.

== ചലച്ചിത്രരചന ==
'''സിനിമ'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |2005
|''[[ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഗോബ്ലറ്റ് ഓഫ് ഫയർ (ചലച്ചിത്രം)|ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഗോബ്ലെറ്റ് ഓഫ് ഫയർ]]''
| rowspan=&quot;5&quot; |പത്മ പാട്ടീൽ
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |2007
|''[[ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഓർഡർ ഓഫ് ദ ഫീനിക്സ് (ചലച്ചിത്രം)|ഹാരി പോട്ടർ ആൻഡ് ദ ഓർഡർ ഓഫ് ദ ഫീനിക്സ്]]''
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |2009
|''[[ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഹാഫ്-ബ്ലഡ് പ്രിൻസ് (ചലച്ചിത്രം)|ഹാരി പോട്ടർ ആൻഡ് ദ ഹാഫ് ബ്ലഡ് പ്രിൻസ്]]''
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |2010
|''[[ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഡെത്‌ലി ഹാലോസ് - പാർട്ട് 1|ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഡെത്ലി ഹാലോസ്-ഭാഗം 1]]''
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |2011
|''[[ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഡെത്‌ലി ഹാലോസ് - പാർട്ട് 2|ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഡെത്ലി ഹാലോസ്-ഭാഗം 2]]''
|
|}
'''വീഡിയോ ഗെയിമുകൾ'''
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|2007
|''ഹാരി പോട്ടർ ആൻഡ് ദ ഓർഡർ ഓഫ് ദ ഫീനിക്സ്''
|പത്മ പാട്ടീൽ (ശബ്ദം) 
|
|}
'''സംഗീത വീഡിയോകൾ'''
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!തലക്കെട്ട്
!റോൾ
!പ്രകടനം നടത്തുന്നയാൾ
|-
|2021
|''യു.''
|ദ ഫ്രണ്ട്
|നിസ്സു
|}

== ഇതും കാണുക ==

* ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാദേശ്
* ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാദേശികളുടെ പട്ടിക
* [[Harry Potter cast members (disambiguation)|ഹാരി പോട്ടർ അഭിനേതാക്കളുടെ പട്ടിക]]

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* Afshan Azadൽഐ. എം. ഡി. ബി
== അവലംബങ്ങൾ ==
[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1989-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]
&lt;references /&gt;{{authority control}}</text>
      <sha1>r72c3q1g553bila5k4fj9akbs8hpck3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹൌസ് ഖാസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672926</id>
    <revision>
      <id>4676339</id>
      <parentid>4676216</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akbarali</username>
        <id>17542</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ഗ്രാമം */</comment>
      <origin>4676339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13589" sha1="f3zv7yv6vp7lf5j3689w3efukdz54xn" xml:space="preserve">തെക്കൻ ഡൽഹിയിലെ ഒരു അയൽ പ്രദേശമാണ് '''ഹൗസ് ഖാസ്.''' ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹൗസ് ഖാസ്  കെട്ടിട സമുച്ചയമാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്രം. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ഗ്രാമത്തിൽ റിസർവോയറിന് ചുറ്റുമായി കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗര സംസ്കാരത്തിന്റെ പാടുകൾ കൊണ്ട് ഏകദേശം നിറം മങ്ങിയ ഇസ്ലാമിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.  പടിഞ്ഞാറ് ഗ്രീൻ പാർക്ക്, എസ്‌ഡി‌എ ( ശ്രീ അരബിന്ദോ മാർഗ് ), വടക്ക് ഗുൽമോഹർ പാർക്ക് (ബൽബീർ സക്‌സേന മാർഗ്), തെക്ക് സർവപ്രിയ വിഹാർ ( ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ് ), കിഴക്ക് ഏഷ്യാഡ് വില്ലേജ് (ഓഗസ്റ്റ് ക്രാന്തി മാർഗ്), സിരി ഫോർട്ട് എന്നിവയാൽ ഹൗസ് ഖാസ് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

[[അൽബേനിയ]], [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖ്]], [[ഗിനി-ബിസൗ|ഗിനിയ ബിസാവു]], [[ബറുണ്ടി|ബുറുണ്ടി]], [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ വിവിധ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങൾ (എംബസികൾ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇടം കൂടിയാണ് ഹൗസ് ഖാസ്. ചരിത്രപരമായി 'ഹൗസ്-ഇ-അലൈ' എന്നാണ് ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1320-ൽ [[ദില്ലി സൽത്തനത്ത്|ദില്ലി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ]] ഖുസ്രോ ഖാനെ, ദിപാൽപൂർ ഗവർണറായിരുന്ന ഗാസി മാലിക് പരാജയപ്പെടുത്തിയത് ഇവിടെ വെച്ചാണ്.

വിവിധ വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും താമസസൗകര്യങ്ങളും കൊണ്ട് ഹൗസ് ഖാസ് വേഗത്തിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ പ്രധാന താവളമായി ഈ പ്രദേശം മാറിയിരിക്കുന്നു. ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായ ഈ പ്രദേശം [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ|ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്ക്]] എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നിരവധി സന്ദർശകർക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആഭ്യന്തര സന്ദർശകർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലമായി ഇത് മാറി. നിരവധി കഫേകളും ഹോസ്റ്റലുകളും ഉള്ളതിനാൽ യുവ വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഹൗസ് ഖാസ് വലിയ രീതിയിൽ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:Ferozesha_tomb_at_the_left_end_with_Northern_limb_of_the_Madrasa.JPG|ലഘുചിത്രം|160x160ബിന്ദു| [[ഫിറോസ് ഷാ തുഗ്ലക്ക്|ഫിറൂസ് ഷാ തുഗ്ലക്കിന്റെ]] ശവകുടീരവും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള [[മദ്റസ|മദ്രസയും]] &quot;രാജകീയ ടാങ്ക്&quot; ആയ ഹൗസ് ഖാസും.]]
[[File:A_plaque_at_the_entrance_of_Hauz_Khas_complex.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|211x211ബിന്ദു| ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിലെ ഒരു ഫലകം]]
ഹൗസ് ഖാസ് എന്ന പേര് അതേ പേരിലുള്ള ഒരു പുരാതന ജലസംഭരണിയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ഇപ്പോൾ ഇത് വിശാലമായ ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[ഉർദു|ഉറുദു ഭാഷയിൽ]] ''ഹൗസ്'' എന്നാൽ 'ജലസംഭരണി' (അല്ലെങ്കിൽ 'തടാകം') എന്നും ''ഖാസ്'' എന്നാൽ 'രാജകീയം' എന്നുമാണ് അർത്ഥം, അതിനാൽ ഇതിന് 'രാജകീയ ജലസംഭരണി' എന്ന് വിളിക്കാം.സിരി കോട്ടയിലെ നിവാസികൾക്ക് വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി|അലാവുദ്ദീൻ ഖൽജി]] (ഭരണകാലം 1296–1316) ആണ് ഈ വലിയ ജലസംഭരണി ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത് (സ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഫലകം ഈ വസ്തുത രേഖപ്പെടുത്തുന്നു). &lt;ref name=&quot;Arch&quot;&gt;{{Cite book |last=Y.D.Sharma |url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |title=Delhi and its Neighbourhood |publisher=Archaeological Survey of India |year=2001 |location=New Delhi |pages=79–81 |access-date=24 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050831215230/http://www.indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |archive-date=31 August 2005 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ഗ്രാമം==
[[സൗത്ത് ഡെൽഹി|തെക്കൻ ഡൽഹി]] നഗരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന് വളരെ മുമ്പേ ഇവിടെ [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്|ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സിന്]] ചുറ്റും ചരിത്രപരമായ ജനവാസമേഖലയായി മാറിയ പ്രദേശമായിരുന്നു [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്ഗ്രാമം|ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജ്]]. 1960-കൾക്ക് ശേഷം [[ഡി.എൽ.എഫ്. ലിമിറ്റഡ്|ഡി.എൽ.എഫ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത വിശാലമായ ഈ  പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള ഒരു നഗരഗ്രാമമായിട്ടാണ് ഹൌസ് ഖാസ് നിലനിന്നിരുന്നത്. 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[ബീന രമണി]] (വൺസ് അപ്പോൺ എ ടൈം) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ഫാഷൻ ഡിസൈനർമാരുടെ ഡിസൈനർ ബോട്ടിക് സ്റ്റോറുകൾ ഇവിടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇതോടെ ഈ പ്രദേശം പ്രശസ്തമായി. തുടർന്ന് 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ഇവിടെ ഭക്ഷണ ശാലകൾ വന്നു തുടങ്ങി. ഇന്ന് അമ്പതോളം റെസ്റ്റോറന്റുകളും ബാറുകളും പബ്ബുകളും കഫേകളും ഈ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

&lt;gallery&gt;
File:Lake in Hauz Khas.jpg|2014-ലെ ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജിലെ തടാകം.
File:Hauz Khas Village Lake.jpg|തടാകത്തിന്റെ ആകാശദൃശ്യം 
File:Hauz Khas Village 0002 046.jpg|ഹൗസ് ഖാസിലെ ഇസ്ലാമിക സ്മാരകം
File:Hauz Khas Village 0002 227.jpg|കമാനത്തിന്റെയും ഭിത്തിയുടെയും രൂപകല്പന
File:Hauz Khas Village 0002 238.jpg|ശവകുടീരത്തിനുള്ളിലെ താഴികക്കുടത്തിന്റെ നിർമ്മാണശൈലി
File:Munda Gumbad in Deer Park.jpg|ഡീർ പാർക്കിലെ മുണ്ട ഗുംബദ്
&lt;/gallery&gt;


[[ഖിൽജി രാജവംശം|ഖൽജി രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലഘട്ടം മുതലുള്ള ഹൗസ് ഖാസ് തടാകം (റോയൽ ടാങ്ക്), ഒരു പള്ളി, ശവകുടീരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയം തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഇടങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. പണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ട കള്ളന്മാരുടെ തലകൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്ന ചോർ മിനാറും, കൂടാതെ നീലി മസ്ജിദും ഈ കോളനിക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
സിരി ഫോർട്ട് ഓഡിറ്റോറിയം, സിരി ഫോർട്ട് സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്, ഹഡ്കോ പ്ലേസ് (HUDCO Place), യൂസഫ് സരായ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്റർ എന്നിവയാണ് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രധാന ലാൻഡ്‌മാർക്കുകൾ.. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt;ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്കുള്ള എളുപ്പത്തിലുള്ള പ്രവേശനവും ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്ന വിദേശികൾക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇടത്തരം വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഇവിടം പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമാക്കി മാറ്റുന്നു&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>f3zv7yv6vp7lf5j3689w3efukdz54xn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676373</id>
      <parentid>4676339</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13608" sha1="jieqwqwfoqku03zqii45s81hbqrwrgd" xml:space="preserve">തെക്കൻ ഡൽഹിയിലെ ഒരു അയൽ പ്രദേശമാണ് '''ഹൗസ് ഖാസ്.''' ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹൗസ് ഖാസ് കെട്ടിട സമുച്ചയമാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്രം. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ഗ്രാമത്തിൽ റിസർവോയറിന് ചുറ്റുമായി കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗര സംസ്കാരത്തിന്റെ പാടുകൾ കൊണ്ട് ഏകദേശം നിറം മങ്ങിയ ഇസ്ലാമിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.  പടിഞ്ഞാറ് ഗ്രീൻ പാർക്ക്, എസ്‌ഡി‌എ ( ശ്രീ അരബിന്ദോ മാർഗ് ), വടക്ക് ഗുൽമോഹർ പാർക്ക് (ബൽബീർ സക്‌സേന മാർഗ്), തെക്ക് സർവപ്രിയ വിഹാർ ( ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ് ), കിഴക്ക് ഏഷ്യാഡ് വില്ലേജ് (ഓഗസ്റ്റ് ക്രാന്തി മാർഗ്), സിരി ഫോർട്ട് എന്നിവയാൽ ഹൗസ് ഖാസ് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

[[അൽബേനിയ]], [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖ്]], [[ഗിനി-ബിസൗ|ഗിനിയ ബിസാവു]], [[ബറുണ്ടി|ബുറുണ്ടി]], [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ വിവിധ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങൾ (എംബസികൾ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇടം കൂടിയാണ് ഹൗസ് ഖാസ്. ചരിത്രപരമായി 'ഹൗസ്-ഇ-അലൈ' എന്നാണ് ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1320-ൽ [[ദില്ലി സൽത്തനത്ത്|ദില്ലി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ]] ഖുസ്രോ ഖാനെ, ദിപാൽപൂർ ഗവർണറായിരുന്ന ഗാസി മാലിക് പരാജയപ്പെടുത്തിയത് ഇവിടെ വെച്ചായിരുന്നു.

നിരവധി വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും താമസസൗകര്യങ്ങളും കൊണ്ട് ഹൗസ് ഖാസ് വേഗത്തിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ പ്രധാന താവളമായി ഈ പ്രദേശം മാറിയിരിക്കുന്നു. ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായ ഈ പ്രദേശം [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ|ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്ക്]] എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നിരവധി സന്ദർശകർക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആഭ്യന്തര സന്ദർശകർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലമായി ഇത് മാറി. നിരവധി കഫേകളും ഹോസ്റ്റലുകളുമുള്ളതിനാൽ യുവ വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഹൗസ് ഖാസ് വലിയ രീതിയിൽ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:Ferozesha_tomb_at_the_left_end_with_Northern_limb_of_the_Madrasa.JPG|ലഘുചിത്രം|160x160ബിന്ദു| [[ഫിറോസ് ഷാ തുഗ്ലക്ക്|ഫിറൂസ് ഷാ തുഗ്ലക്കിന്റെ]] ശവകുടീരവും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള [[മദ്റസ|മദ്രസയും]] &quot;രാജകീയ ടാങ്ക്&quot; ആയ ഹൗസ് ഖാസും.]]
[[File:A_plaque_at_the_entrance_of_Hauz_Khas_complex.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|211x211ബിന്ദു| ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിലെ ഒരു ഫലകം]]
ഹൗസ് ഖാസ് എന്ന പേര് അതേ പേരിലുള്ള ഒരു പുരാതന ജലസംഭരണിയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ഇപ്പോൾ ഇത് വിശാലമായ ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[ഉർദു|ഉറുദു ഭാഷയിൽ]] ''ഹൗസ്'' എന്നാൽ 'ജലസംഭരണി' (അല്ലെങ്കിൽ 'തടാകം') എന്നും ''ഖാസ്'' എന്നാൽ 'രാജകീയം' എന്നുമാണ് അർത്ഥം, അതിനാൽ ഇതിന് 'രാജകീയ ജലസംഭരണി' എന്ന് വിളിക്കാം.സിരി കോട്ടയിലെ നിവാസികൾക്ക് വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി|അലാവുദ്ദീൻ ഖൽജി]] (ഭരണകാലം 1296–1316) ആണ് ഈ വലിയ ജലസംഭരണി ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത് (സ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഫലകം ഈ വസ്തുത രേഖപ്പെടുത്തുന്നു). &lt;ref name=&quot;Arch&quot;&gt;{{Cite book |last=Y.D.Sharma |url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |title=Delhi and its Neighbourhood |publisher=Archaeological Survey of India |year=2001 |location=New Delhi |pages=79–81 |access-date=24 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050831215230/http://www.indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |archive-date=31 August 2005 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ഗ്രാമം==
[[സൗത്ത് ഡെൽഹി|തെക്കൻ ഡൽഹി]] നഗരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന് വളരെ മുമ്പേ ഇവിടെ [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്|ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സിന്]] ചുറ്റും ചരിത്രപരമായ ജനവാസമേഖലയായി മാറിയ പ്രദേശമായിരുന്നു [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്ഗ്രാമം|ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജ്]]. 1960-കൾക്ക് ശേഷം [[ഡി.എൽ.എഫ്. ലിമിറ്റഡ്|ഡി.എൽ.എഫ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത വിശാലമായ ഈ  പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള ഒരു നഗരഗ്രാമമായിട്ടാണ് ഹൌസ് ഖാസ് നിലനിന്നിരുന്നത്. 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[ബീന രമണി]] (വൺസ് അപ്പോൺ എ ടൈം) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ഫാഷൻ ഡിസൈനർമാരുടെ ഡിസൈനർ ബോട്ടിക് സ്റ്റോറുകൾ ഇവിടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇതോടെ ഈ പ്രദേശം പ്രശസ്തമായി. തുടർന്ന് 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ഇവിടെ ഭക്ഷണ ശാലകൾ വന്നു തുടങ്ങി. ഇന്ന് അമ്പതോളം റെസ്റ്റോറന്റുകളും ബാറുകളും പബ്ബുകളും കഫേകളും ഈ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

&lt;gallery&gt;
File:Lake in Hauz Khas.jpg|2014-ലെ ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജിലെ തടാകം.
File:Hauz Khas Village Lake.jpg|തടാകത്തിന്റെ ആകാശദൃശ്യം 
File:Hauz Khas Village 0002 046.jpg|ഹൗസ് ഖാസിലെ ഇസ്ലാമിക സ്മാരകം
File:Hauz Khas Village 0002 227.jpg|കമാനത്തിന്റെയും ഭിത്തിയുടെയും രൂപകല്പന
File:Hauz Khas Village 0002 238.jpg|ശവകുടീരത്തിനുള്ളിലെ താഴികക്കുടത്തിന്റെ നിർമ്മാണശൈലി
File:Munda Gumbad in Deer Park.jpg|ഡീർ പാർക്കിലെ മുണ്ട ഗുംബദ്
&lt;/gallery&gt;


[[ഖിൽജി രാജവംശം|ഖൽജി രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലഘട്ടം മുതലുള്ള ഹൗസ് ഖാസ് തടാകം (റോയൽ ടാങ്ക്), ഒരു പള്ളി, ശവകുടീരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയം തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഇടങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. പണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ട കള്ളന്മാരുടെ തലകൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്ന ചോർ മിനാറും, കൂടാതെ നീലി മസ്ജിദും ഈ കോളനിക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
സിരി ഫോർട്ട് ഓഡിറ്റോറിയം, സിരി ഫോർട്ട് സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്, ഹഡ്കോ പ്ലേസ് (HUDCO Place), യൂസഫ് സരായ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്റർ എന്നിവയാണ് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രധാന ലാൻഡ്‌മാർക്കുകൾ.. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt;ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്കുള്ള എളുപ്പത്തിലുള്ള പ്രവേശനവും ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്ന വിദേശികൾക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇടത്തരം വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഇവിടം പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമാക്കി മാറ്റുന്നു&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>jieqwqwfoqku03zqii45s81hbqrwrgd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676376</id>
      <parentid>4676373</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13696" sha1="dbkqe7qbwc7mbanlyame0t7t15od5fx" xml:space="preserve">തെക്കൻ ഡൽഹിയിലെ ഒരു അയൽ പ്രദേശമാണ് '''ഹൗസ് ഖാസ്.''' ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹൗസ് ഖാസ് കെട്ടിട സമുച്ചയമാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്രം. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ഗ്രാമത്തിൽ റിസർവോയറിന് ചുറ്റുമായി കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗര സംസ്കാരത്തിന്റെ പാടുകൾ കൊണ്ട് ഏകദേശം നിറം മങ്ങിയ ഇസ്ലാമിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.  പടിഞ്ഞാറ് ഗ്രീൻ പാർക്ക്, എസ്‌ഡി‌എ ( ശ്രീ അരബിന്ദോ മാർഗ് ), വടക്ക് ഗുൽമോഹർ പാർക്ക് (ബൽബീർ സക്‌സേന മാർഗ്), തെക്ക് സർവപ്രിയ വിഹാർ ( ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ് ), കിഴക്ക് ഏഷ്യാഡ് വില്ലേജ് (ഓഗസ്റ്റ് ക്രാന്തി മാർഗ്), സിരി ഫോർട്ട് എന്നിവയാൽ ഹൗസ് ഖാസ് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

[[അൽബേനിയ]], [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖ്]], [[ഗിനി-ബിസൗ|ഗിനിയ ബിസാവു]], [[ബറുണ്ടി|ബുറുണ്ടി]], [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ വിവിധ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങൾ (എംബസികൾ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇടം കൂടിയാണ് ഹൗസ് ഖാസ്. ചരിത്രപരമായി 'ഹൗസ്-ഇ-അലൈ' എന്നാണ് ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1320-ൽ [[ദില്ലി സൽത്തനത്ത്|ദില്ലി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ]] ഖുസ്രോ ഖാനെ, ദിപാൽപൂർ ഗവർണറായിരുന്ന ഗാസി മാലിക് പരാജയപ്പെടുത്തിയത് ഇവിടെ വെച്ചായിരുന്നു.

നിരവധി വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും താമസസൗകര്യങ്ങളും കൊണ്ട് ഹൗസ് ഖാസ് വേഗത്തിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ പ്രധാന താവളമായി ഈ പ്രദേശം മാറിയിരിക്കുന്നു. ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായ ഈ പ്രദേശം [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ|ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്ക്]] എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നിരവധി സന്ദർശകർക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആഭ്യന്തര സന്ദർശകർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലമായി ഇത് മാറി. നിരവധി കഫേകളും ഹോസ്റ്റലുകളുമുള്ളതിനാൽ യുവ വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഹൗസ് ഖാസ് വലിയ രീതിയിൽ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:Ferozesha_tomb_at_the_left_end_with_Northern_limb_of_the_Madrasa.JPG|ലഘുചിത്രം|160x160ബിന്ദു| [[ഫിറോസ് ഷാ തുഗ്ലക്ക്|ഫിറൂസ് ഷാ തുഗ്ലക്കിന്റെ]] ശവകുടീരവും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള [[മദ്റസ|മദ്രസയും]] &quot;രാജകീയ ടാങ്ക്&quot; ആയ ഹൗസ് ഖാസും.]]
[[File:A_plaque_at_the_entrance_of_Hauz_Khas_complex.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|211x211ബിന്ദു| ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിലെ ഒരു ഫലകം]]
ഹൗസ് ഖാസ് എന്ന പേര് അതേ പേരിലുള്ള ഒരു പുരാതന ജലസംഭരണിയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ഇപ്പോൾ ഇത് വിശാലമായ ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[ഉർദു|ഉറുദു ഭാഷയിൽ]] ''ഹൗസ്'' എന്നാൽ 'ജലസംഭരണി' (അല്ലെങ്കിൽ 'തടാകം') എന്നും ''ഖാസ്'' എന്നാൽ 'രാജകീയം' എന്നുമാണ് അർത്ഥം, അതിനാൽ ഇതിന് 'രാജകീയ ജലസംഭരണി' എന്ന് വിളിക്കാം. സിരി കോട്ടയിലെ നിവാസികൾക്ക് വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി|അലാവുദ്ദീൻ ഖൽജി]] (ഭരണകാലം 1296–1316) ആണ് ഈ വലിയ ജലസംഭരണി ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത് (സ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഫലകം ഈ വസ്തുത രേഖപ്പെടുത്തുന്നു). &lt;ref name=&quot;Arch&quot;&gt;{{Cite book |last=Y.D.Sharma |url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |title=Delhi and its Neighbourhood |publisher=Archaeological Survey of India |year=2001 |location=New Delhi |pages=79–81 |access-date=24 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050831215230/http://www.indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |archive-date=31 August 2005 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ഗ്രാമം==
[[സൗത്ത് ഡെൽഹി|തെക്കൻ ഡൽഹി]] നഗരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന് വളരെക്കാലങ്ങൾക്ക് മുമ്പുതന്നെ ഇവിടുത്തെ [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്|ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സിന്]] ചുറ്റുപാടുമുള്ള പ്രദേശം [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്ഗ്രാമം|ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജ്]] എന്ന ചരിത്രപരമായ ജനവാസമേഖലയായി മാറിയിരുന്നു. 1960-കൾക്ക് ശേഷം [[ഡി.എൽ.എഫ്. ലിമിറ്റഡ്|ഡി.എൽ.എഫ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത വിശാലമായ ഈ  പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള ഒരു നഗരഗ്രാമമായിട്ടാണ് ഹൌസ് ഖാസ് നിലനിന്നിരുന്നത്. 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[ബീന രമണി]] (വൺസ് അപ്പോൺ എ ടൈം) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ഫാഷൻ ഡിസൈനർമാരുടെ ഡിസൈനർ ബോട്ടിക് സ്റ്റോറുകൾ ഇവിടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇതോടെ ഈ പ്രദേശം പ്രശസ്തമായി. തുടർന്ന് 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ഇവിടെ ഭക്ഷണ ശാലകൾ വന്നു തുടങ്ങി. ഇന്ന് അമ്പതോളം റെസ്റ്റോറന്റുകളും ബാറുകളും പബ്ബുകളും കഫേകളും ഈ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

&lt;gallery&gt;
File:Lake in Hauz Khas.jpg|2014-ലെ ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജിലെ തടാകം.
File:Hauz Khas Village Lake.jpg|തടാകത്തിന്റെ ആകാശദൃശ്യം 
File:Hauz Khas Village 0002 046.jpg|ഹൗസ് ഖാസിലെ ഇസ്ലാമിക സ്മാരകം
File:Hauz Khas Village 0002 227.jpg|കമാനത്തിന്റെയും ഭിത്തിയുടെയും രൂപകല്പന
File:Hauz Khas Village 0002 238.jpg|ശവകുടീരത്തിനുള്ളിലെ താഴികക്കുടത്തിന്റെ നിർമ്മാണശൈലി
File:Munda Gumbad in Deer Park.jpg|ഡീർ പാർക്കിലെ മുണ്ട ഗുംബദ്
&lt;/gallery&gt;

[[ഖിൽജി രാജവംശം|ഖൽജി രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലഘട്ടം മുതലുള്ള ഹൗസ് ഖാസ് തടാകം (റോയൽ ടാങ്ക്), ഒരു പള്ളി, ശവകുടീരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയം തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഇടങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. പണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ട കള്ളന്മാരുടെ തലകൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്ന ചോർ മിനാറും, കൂടാതെ നീലി മസ്ജിദും ഈ കോളനിക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സിരി ഫോർട്ട് ഓഡിറ്റോറിയം, സിരി ഫോർട്ട് സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്, ഹഡ്കോ പ്ലേസ് (HUDCO Place), യൂസഫ് സരായ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്റർ എന്നിവയാണ് ഇതിന് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രധാന ലാൻഡ്‌മാർക്കുകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt;ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്കുള്ള സുഗമമായ പ്രവേശനവും ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്ന വിദേശികൾക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇടത്തരം വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഇവിടം പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമാക്കി മാറ്റുന്നു&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>dbkqe7qbwc7mbanlyame0t7t15od5fx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676377</id>
      <parentid>4676376</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13702" sha1="ki99pufnmpyswzkcj9i64fpx5be66q7" xml:space="preserve">തെക്കൻ ഡൽഹിയിലെ ഒരു അയൽ പ്രദേശമാണ് '''ഹൗസ് ഖാസ്.''' ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹൗസ് ഖാസ് കെട്ടിട സമുച്ചയമാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്രം. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ഗ്രാമത്തിൽ റിസർവോയറിന് ചുറ്റുമായി കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗര സംസ്കാരത്തിന്റെ പാടുകൾ കൊണ്ട് ഏകദേശം നിറം മങ്ങിയ ഇസ്ലാമിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.  പടിഞ്ഞാറ് ഗ്രീൻ പാർക്ക്, എസ്‌ഡി‌എ ( ശ്രീ അരബിന്ദോ മാർഗ് ), വടക്ക് ഗുൽമോഹർ പാർക്ക് (ബൽബീർ സക്‌സേന മാർഗ്), തെക്ക് സർവപ്രിയ വിഹാർ ( ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ് ), കിഴക്ക് ഏഷ്യാഡ് വില്ലേജ് (ഓഗസ്റ്റ് ക്രാന്തി മാർഗ്), സിരി ഫോർട്ട് എന്നിവയാൽ ഹൗസ് ഖാസ് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

[[അൽബേനിയ]], [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖ്]], [[ഗിനി-ബിസൗ|ഗിനിയ ബിസാവു]], [[ബറുണ്ടി|ബുറുണ്ടി]], [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ വിവിധ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങൾ (എംബസികൾ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇടം കൂടിയാണ് ഹൗസ് ഖാസ്. ചരിത്രപരമായി 'ഹൗസ്-ഇ-അലൈ' എന്നാണ് ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1320-ൽ [[ദില്ലി സൽത്തനത്ത്|ദില്ലി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ]] ഖുസ്രോ ഖാനെ, ദിപാൽപൂർ ഗവർണറായിരുന്ന ഗാസി മാലിക് പരാജയപ്പെടുത്തിയത് ഇവിടെ വെച്ചായിരുന്നു.

നിരവധി വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും താമസസൗകര്യങ്ങളും കൊണ്ട് ഹൗസ് ഖാസ് വേഗത്തിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ പ്രധാന താവളമായി ഈ പ്രദേശം മാറിയിരിക്കുന്നു. ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായ ഈ പ്രദേശം [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ|ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്ക്]] എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നിരവധി സന്ദർശകർക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആഭ്യന്തര സന്ദർശകർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലമായി ഇത് മാറി. നിരവധി കഫേകളും ഹോസ്റ്റലുകളുമുള്ളതിനാൽ യുവ വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഹൗസ് ഖാസ് വലിയ രീതിയിൽ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:Ferozesha_tomb_at_the_left_end_with_Northern_limb_of_the_Madrasa.JPG|ലഘുചിത്രം|160x160ബിന്ദു| [[ഫിറോസ് ഷാ തുഗ്ലക്ക്|ഫിറൂസ് ഷാ തുഗ്ലക്കിന്റെ]] ശവകുടീരവും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള [[മദ്റസ|മദ്രസയും]] &quot;രാജകീയ ടാങ്ക്&quot; ആയ ഹൗസ് ഖാസും.]]
[[File:A_plaque_at_the_entrance_of_Hauz_Khas_complex.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|211x211ബിന്ദു| ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിലെ ഒരു ഫലകം.]]
ഹൗസ് ഖാസ് എന്ന പേര് അതേ പേരിലുള്ള ഒരു പുരാതന ജലസംഭരണിയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ഇപ്പോൾ ഇത് വിശാലമായ ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[ഉർദു|ഉറുദു ഭാഷയിൽ]] ''ഹൗസ്'' എന്നാൽ 'ജലസംഭരണി' (അല്ലെങ്കിൽ 'തടാകം') എന്നും ''ഖാസ്'' എന്നാൽ 'രാജകീയം' എന്നുമാണ് അർത്ഥം, അതിനാൽ ഇതിന് 'രാജകീയ ജലസംഭരണി' എന്ന് വിളിക്കാം. സിരി കോട്ടയിലെ നിവാസികൾക്ക് വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി|അലാവുദ്ദീൻ ഖൽജി]] (ഭരണകാലം 1296–1316) ആണ് ഈ വലിയ ജലസംഭരണി ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത് (സ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഫലകം ഈ വസ്തുത രേഖപ്പെടുത്തുന്നു). &lt;ref name=&quot;Arch&quot;&gt;{{Cite book |last=Y.D.Sharma |url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |title=Delhi and its Neighbourhood |publisher=Archaeological Survey of India |year=2001 |location=New Delhi |pages=79–81 |access-date=24 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050831215230/http://www.indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |archive-date=31 August 2005 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ഗ്രാമം==
[[സൗത്ത് ഡെൽഹി|തെക്കൻ ഡൽഹി]] നഗരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന് വളരെക്കാലങ്ങൾക്ക് മുമ്പുതന്നെ ഇവിടുത്തെ [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്|ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സിന്]] ചുറ്റുപാടുമുള്ള പ്രദേശം [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്ഗ്രാമം|ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജ്]] എന്ന ചരിത്രപരമായ ജനവാസമേഖലയായി മാറിയിരുന്നു. 1960-കൾക്ക് ശേഷം [[ഡി.എൽ.എഫ്. ലിമിറ്റഡ്|ഡി.എൽ.എഫ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത വിശാലമായ ഈ  പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള ഒരു നഗരഗ്രാമമായിട്ടാണ് ഹൌസ് ഖാസ് നിലനിന്നിരുന്നത്. 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[ബീന രമണി]] (വൺസ് അപ്പോൺ എ ടൈം) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ഫാഷൻ ഡിസൈനർമാരുടെ ഡിസൈനർ ബോട്ടിക് സ്റ്റോറുകൾ ഇവിടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇതോടെ ഈ പ്രദേശം പ്രശസ്തമായി. തുടർന്ന് 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ഇവിടെ ഭക്ഷണ ശാലകൾ വന്നു തുടങ്ങി. ഇന്ന് അമ്പതോളം റെസ്റ്റോറന്റുകളും ബാറുകളും പബ്ബുകളും കഫേകളും ഈ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

&lt;gallery&gt;
File:Lake in Hauz Khas.jpg|2014-ലെ ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജിലെ തടാകം.
File:Hauz Khas Village Lake.jpg|തടാകത്തിന്റെ ആകാശദൃശ്യം. 
File:Hauz Khas Village 0002 046.jpg|ഹൗസ് ഖാസിലെ ഇസ്ലാമിക സ്മാരകം.
File:Hauz Khas Village 0002 227.jpg|കമാനത്തിന്റെയും ഭിത്തിയുടെയും രൂപകല്പന.
File:Hauz Khas Village 0002 238.jpg|ശവകുടീരത്തിനുള്ളിലെ താഴികക്കുടത്തിന്റെ നിർമ്മാണശൈലി.
File:Munda Gumbad in Deer Park.jpg|ഡീർ പാർക്കിലെ മുണ്ട ഗുംബദ്.
&lt;/gallery&gt;

[[ഖിൽജി രാജവംശം|ഖൽജി രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലഘട്ടം മുതലുള്ള ഹൗസ് ഖാസ് തടാകം (റോയൽ ടാങ്ക്), ഒരു പള്ളി, ശവകുടീരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയം തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഇടങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. പണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ട കള്ളന്മാരുടെ തലകൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്ന ചോർ മിനാറും, കൂടാതെ നീലി മസ്ജിദും ഈ കോളനിക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സിരി ഫോർട്ട് ഓഡിറ്റോറിയം, സിരി ഫോർട്ട് സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്, ഹഡ്കോ പ്ലേസ് (HUDCO Place), യൂസഫ് സരായ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്റർ എന്നിവയാണ് ഇതിന് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രധാന ലാൻഡ്‌മാർക്കുകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt;ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്കുള്ള സുഗമമായ പ്രവേശനവും ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്ന വിദേശികൾക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇടത്തരം വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഇവിടം പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമാക്കി മാറ്റുന്നു&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>ki99pufnmpyswzkcj9i64fpx5be66q7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676378</id>
      <parentid>4676377</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13715" sha1="ryctdlojk47wddwtaugt249p1f8335i" xml:space="preserve">തെക്കൻ ഡൽഹിയുടെ ഒരു അയൽ പ്രദേശമാണ് '''ഹൗസ് ഖാസ്.''' ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹൗസ് ഖാസ് കെട്ടിട സമുച്ചയമാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്ര ഭാഗം. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ റിസർവോയറിന് ചുറ്റുമായി കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗര സംസ്കാരത്തിന്റെ പാടുകൾ കൊണ്ട് ഏകദേശം നിറം മങ്ങിയ ഇസ്ലാമിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.  പടിഞ്ഞാറ് ഗ്രീൻ പാർക്ക്, എസ്‌ഡി‌എ ( ശ്രീ അരബിന്ദോ മാർഗ് ), വടക്ക് ഗുൽമോഹർ പാർക്ക് (ബൽബീർ സക്‌സേന മാർഗ്), തെക്ക് സർവപ്രിയ വിഹാർ ( ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ് ), കിഴക്ക് ഏഷ്യാഡ് വില്ലേജ് (ഓഗസ്റ്റ് ക്രാന്തി മാർഗ്), സിരി ഫോർട്ട് എന്നിവയാൽ ഹൗസ് ഖാസ് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

[[അൽബേനിയ]], [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖ്]], [[ഗിനി-ബിസൗ|ഗിനിയ ബിസാവു]], [[ബറുണ്ടി|ബുറുണ്ടി]], [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ വിവിധ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങൾ (എംബസികൾ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇടം കൂടിയാണ് ഹൗസ് ഖാസ്. ചരിത്രപരമായി 'ഹൗസ്-ഇ-അലൈ' എന്നാണ് ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1320-ൽ [[ദില്ലി സൽത്തനത്ത്|ദില്ലി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ]] ഖുസ്രോ ഖാനെ, ദിപാൽപൂർ ഗവർണറായിരുന്ന ഗാസി മാലിക് പരാജയപ്പെടുത്തിയത് ഇവിടെ വെച്ചായിരുന്നു.

നിരവധി വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും താമസസൗകര്യങ്ങളും കൊണ്ട് ഹൗസ് ഖാസ് വേഗത്തിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ പ്രധാന താവളമായി ഈ പ്രദേശം മാറിയിരിക്കുന്നു. ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായ ഈ പ്രദേശം [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ|ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്ക്]] എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നിരവധി സന്ദർശകർക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആഭ്യന്തര സന്ദർശകർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലമായി ഇത് മാറി. നിരവധി കഫേകളും ഹോസ്റ്റലുകളുമുള്ളതിനാൽ യുവ വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഹൗസ് ഖാസ് വലിയ രീതിയിൽ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:Ferozesha_tomb_at_the_left_end_with_Northern_limb_of_the_Madrasa.JPG|ലഘുചിത്രം|160x160ബിന്ദു| [[ഫിറോസ് ഷാ തുഗ്ലക്ക്|ഫിറൂസ് ഷാ തുഗ്ലക്കിന്റെ]] ശവകുടീരവും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള [[മദ്റസ|മദ്രസയും]] &quot;രാജകീയ ടാങ്ക്&quot; ആയ ഹൗസ് ഖാസും.]]
[[File:A_plaque_at_the_entrance_of_Hauz_Khas_complex.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|211x211ബിന്ദു| ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിലെ ഒരു ഫലകം.]]
ഹൗസ് ഖാസ് എന്ന പേര് അതേ പേരിലുള്ള ഒരു പുരാതന ജലസംഭരണിയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ഇപ്പോൾ ഇത് വിശാലമായ ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[ഉർദു|ഉറുദു ഭാഷയിൽ]] ''ഹൗസ്'' എന്നാൽ 'ജലസംഭരണി' (അല്ലെങ്കിൽ 'തടാകം') എന്നും ''ഖാസ്'' എന്നാൽ 'രാജകീയം' എന്നുമാണ് അർത്ഥം, അതിനാൽ ഇതിന് 'രാജകീയ ജലസംഭരണി' എന്ന് വിളിക്കാം. സിരി കോട്ടയിലെ നിവാസികൾക്ക് വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി|അലാവുദ്ദീൻ ഖൽജി]] (ഭരണകാലം 1296–1316) ആണ് ഈ വലിയ ജലസംഭരണി ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത് (സ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഫലകം ഈ വസ്തുത രേഖപ്പെടുത്തുന്നു). &lt;ref name=&quot;Arch&quot;&gt;{{Cite book |last=Y.D.Sharma |url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |title=Delhi and its Neighbourhood |publisher=Archaeological Survey of India |year=2001 |location=New Delhi |pages=79–81 |access-date=24 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050831215230/http://www.indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |archive-date=31 August 2005 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ഗ്രാമം==
[[സൗത്ത് ഡെൽഹി|തെക്കൻ ഡൽഹി]] നഗരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന് വളരെക്കാലങ്ങൾക്ക് മുമ്പുതന്നെ ഇവിടുത്തെ [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്|ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സിന്]] ചുറ്റുപാടുമുള്ള പ്രദേശം [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്ഗ്രാമം|ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജ്]] എന്ന ചരിത്രപരമായ ജനവാസമേഖലയായി മാറിയിരുന്നു. 1960-കൾക്ക് ശേഷം [[ഡി.എൽ.എഫ്. ലിമിറ്റഡ്|ഡി.എൽ.എഫ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത വിശാലമായ ഈ  പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള ഒരു നഗരഗ്രാമമായിട്ടാണ് ഹൌസ് ഖാസ് നിലനിന്നിരുന്നത്. 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[ബീന രമണി]] (വൺസ് അപ്പോൺ എ ടൈം) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ഫാഷൻ ഡിസൈനർമാരുടെ ഡിസൈനർ ബോട്ടിക് സ്റ്റോറുകൾ ഇവിടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇതോടെ ഈ പ്രദേശം പ്രശസ്തമായി. തുടർന്ന് 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ഇവിടെ ഭക്ഷണ ശാലകൾ വന്നു തുടങ്ങി. ഇന്ന് അമ്പതോളം റെസ്റ്റോറന്റുകളും ബാറുകളും പബ്ബുകളും കഫേകളും ഈ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

&lt;gallery&gt;
File:Lake in Hauz Khas.jpg|2014-ലെ ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജിലെ തടാകം.
File:Hauz Khas Village Lake.jpg|തടാകത്തിന്റെ ആകാശദൃശ്യം. 
File:Hauz Khas Village 0002 046.jpg|ഹൗസ് ഖാസിലെ ഇസ്ലാമിക സ്മാരകം.
File:Hauz Khas Village 0002 227.jpg|കമാനത്തിന്റെയും ഭിത്തിയുടെയും രൂപകല്പന.
File:Hauz Khas Village 0002 238.jpg|ശവകുടീരത്തിനുള്ളിലെ താഴികക്കുടത്തിന്റെ നിർമ്മാണശൈലി.
File:Munda Gumbad in Deer Park.jpg|ഡീർ പാർക്കിലെ മുണ്ട ഗുംബദ്.
&lt;/gallery&gt;

[[ഖിൽജി രാജവംശം|ഖൽജി രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലഘട്ടം മുതലുള്ള ഹൗസ് ഖാസ് തടാകം (റോയൽ ടാങ്ക്), ഒരു പള്ളി, ശവകുടീരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയം തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഇടങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. പണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ട കള്ളന്മാരുടെ തലകൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്ന ചോർ മിനാറും, കൂടാതെ നീലി മസ്ജിദും ഈ കോളനിക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സിരി ഫോർട്ട് ഓഡിറ്റോറിയം, സിരി ഫോർട്ട് സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്, ഹഡ്കോ പ്ലേസ് (HUDCO Place), യൂസഫ് സരായ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്റർ എന്നിവയാണ് ഇതിന് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രധാന ലാൻഡ്‌മാർക്കുകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt;ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്കുള്ള സുഗമമായ പ്രവേശനവും ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്ന വിദേശികൾക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇടത്തരം വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഇവിടം പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമാക്കി മാറ്റുന്നു&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>ryctdlojk47wddwtaugt249p1f8335i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676381</id>
      <parentid>4676378</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13790" sha1="pwxo9sqxkr50m3j703ken0j32f1muaw" xml:space="preserve">തെക്കൻ ഡൽഹിയുടെ ഒരു അയൽ പ്രദേശമാണ് '''ഹൗസ് ഖാസ്.''' ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹൗസ് ഖാസ് കെട്ടിട സമുച്ചയമാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്ര ഭാഗം. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ റിസർവോയറിന് ചുറ്റുമായി കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗര സംസ്കാരത്തിന്റെ പാടുകളേറ്റ് ഏകദേശം നിറം മങ്ങിയ [[ഇസ്‌ലാമിക വാസ്തുവിദ്യ|ഇസ്ലാമിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ]] അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.  പടിഞ്ഞാറ് ഗ്രീൻ പാർക്ക്, എസ്‌ഡി‌എ ( ശ്രീ അരബിന്ദോ മാർഗ് ), വടക്ക് ഗുൽമോഹർ പാർക്ക് (ബൽബീർ സക്‌സേന മാർഗ്), തെക്ക് സർവപ്രിയ വിഹാർ ( ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ് ), കിഴക്ക് ഏഷ്യാഡ് വില്ലേജ് (ഓഗസ്റ്റ് ക്രാന്തി മാർഗ്), സിരി ഫോർട്ട് എന്നിവയാൽ ഹൗസ് ഖാസ് വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

[[അൽബേനിയ]], [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖ്]], [[ഗിനി-ബിസൗ|ഗിനിയ ബിസാവു]], [[ബറുണ്ടി|ബുറുണ്ടി]], [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ വിവിധ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങൾ (എംബസികൾ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇടം കൂടിയാണ് ഹൗസ് ഖാസ്. ചരിത്രപരമായി 'ഹൗസ്-ഇ-അലൈ' എന്നാണ് ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1320-ൽ [[ദില്ലി സൽത്തനത്ത്|ദില്ലി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ]] ഖുസ്രോ ഖാനെ, ദിപാൽപൂർ ഗവർണറായിരുന്ന ഗാസി മാലിക് പരാജയപ്പെടുത്തിയത് ഇവിടെ വെച്ചായിരുന്നു.

നിരവധി വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും താമസസൗകര്യങ്ങളും കൊണ്ട് ഹൗസ് ഖാസ് വേഗത്തിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ പ്രധാന താവളമായി ഈ പ്രദേശം മാറിയിരിക്കുന്നു. ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായ ഈ പ്രദേശം [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ|ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്ക്]] എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നിരവധി സന്ദർശകർക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആഭ്യന്തര സന്ദർശകർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലമായി ഇത് മാറി. നിരവധി കഫേകളും ഹോസ്റ്റലുകളുമുള്ളതിനാൽ യുവ വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഹൗസ് ഖാസ് വലിയ രീതിയിൽ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:Ferozesha_tomb_at_the_left_end_with_Northern_limb_of_the_Madrasa.JPG|ലഘുചിത്രം|160x160ബിന്ദു| [[ഫിറോസ് ഷാ തുഗ്ലക്ക്|ഫിറൂസ് ഷാ തുഗ്ലക്കിന്റെ]] ശവകുടീരവും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള [[മദ്റസ|മദ്രസയും]] &quot;രാജകീയ ടാങ്ക്&quot; ആയ ഹൗസ് ഖാസും.]]
[[File:A_plaque_at_the_entrance_of_Hauz_Khas_complex.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|211x211ബിന്ദു| ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിലെ ഒരു ഫലകം.]]
ഹൗസ് ഖാസ് എന്ന പേര് അതേ പേരിലുള്ള ഒരു പുരാതന ജലസംഭരണിയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ഇപ്പോൾ ഇത് വിശാലമായ ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[ഉർദു|ഉറുദു ഭാഷയിൽ]] ''ഹൗസ്'' എന്നാൽ 'ജലസംഭരണി' (അല്ലെങ്കിൽ 'തടാകം') എന്നും ''ഖാസ്'' എന്നാൽ 'രാജകീയം' എന്നുമാണ് അർത്ഥം, അതിനാൽ ഇതിന് 'രാജകീയ ജലസംഭരണി' എന്ന് വിളിക്കാം. സിരി കോട്ടയിലെ നിവാസികൾക്ക് വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി|അലാവുദ്ദീൻ ഖൽജി]] (ഭരണകാലം 1296–1316) ആണ് ഈ വലിയ ജലസംഭരണി ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത് (സ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഫലകം ഈ വസ്തുത രേഖപ്പെടുത്തുന്നു). &lt;ref name=&quot;Arch&quot;&gt;{{Cite book |last=Y.D.Sharma |url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |title=Delhi and its Neighbourhood |publisher=Archaeological Survey of India |year=2001 |location=New Delhi |pages=79–81 |access-date=24 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050831215230/http://www.indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |archive-date=31 August 2005 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ഗ്രാമം==
[[സൗത്ത് ഡെൽഹി|തെക്കൻ ഡൽഹി]] നഗരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന് വളരെക്കാലങ്ങൾക്ക് മുമ്പുതന്നെ ഇവിടുത്തെ [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്|ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സിന്]] ചുറ്റുപാടുമുള്ള പ്രദേശം [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്ഗ്രാമം|ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജ്]] എന്ന ചരിത്രപരമായ ജനവാസമേഖലയായി മാറിയിരുന്നു. 1960-കൾക്ക് ശേഷം [[ഡി.എൽ.എഫ്. ലിമിറ്റഡ്|ഡി.എൽ.എഫ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത വിശാലമായ ഈ  പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള ഒരു നഗരഗ്രാമമായിട്ടാണ് ഹൌസ് ഖാസ് നിലനിന്നിരുന്നത്. 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[ബീന രമണി]] (വൺസ് അപ്പോൺ എ ടൈം) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ഫാഷൻ ഡിസൈനർമാരുടെ ഡിസൈനർ ബോട്ടിക് സ്റ്റോറുകൾ ഇവിടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇതോടെ ഈ പ്രദേശം പ്രശസ്തമായി. തുടർന്ന് 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ഇവിടെ ഭക്ഷണ ശാലകൾ വന്നു തുടങ്ങി. ഇന്ന് അമ്പതോളം റെസ്റ്റോറന്റുകളും ബാറുകളും പബ്ബുകളും കഫേകളും ഈ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

&lt;gallery&gt;
File:Lake in Hauz Khas.jpg|2014-ലെ ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജിലെ തടാകം.
File:Hauz Khas Village Lake.jpg|തടാകത്തിന്റെ ആകാശദൃശ്യം. 
File:Hauz Khas Village 0002 046.jpg|ഹൗസ് ഖാസിലെ ഇസ്ലാമിക സ്മാരകം.
File:Hauz Khas Village 0002 227.jpg|കമാനത്തിന്റെയും ഭിത്തിയുടെയും രൂപകല്പന.
File:Hauz Khas Village 0002 238.jpg|ശവകുടീരത്തിനുള്ളിലെ താഴികക്കുടത്തിന്റെ നിർമ്മാണശൈലി.
File:Munda Gumbad in Deer Park.jpg|ഡീർ പാർക്കിലെ മുണ്ട ഗുംബദ്.
&lt;/gallery&gt;

[[ഖിൽജി രാജവംശം|ഖൽജി രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലഘട്ടം മുതലുള്ള ഹൗസ് ഖാസ് തടാകം (റോയൽ ടാങ്ക്), ഒരു പള്ളി, ശവകുടീരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയം തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഇടങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. പണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ട കള്ളന്മാരുടെ തലകൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്ന ചോർ മിനാറും, കൂടാതെ നീലി മസ്ജിദും ഈ കോളനിക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സിരി ഫോർട്ട് ഓഡിറ്റോറിയം, സിരി ഫോർട്ട് സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്, ഹഡ്കോ പ്ലേസ് (HUDCO Place), യൂസഫ് സരായ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്റർ എന്നിവയാണ് ഇതിന് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രധാന ലാൻഡ്‌മാർക്കുകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt;ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്കുള്ള സുഗമമായ പ്രവേശനവും ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്ന വിദേശികൾക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇടത്തരം വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഇവിടം പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമാക്കി മാറ്റുന്നു&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>pwxo9sqxkr50m3j703ken0j32f1muaw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676382</id>
      <parentid>4676381</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13839" sha1="64ylk6c523ucdewu2bw1sz4byfos79k" xml:space="preserve">തെക്കൻ ഡൽഹിയുടെ ഒരു അയൽ പ്രദേശമാണ് '''ഹൗസ് ഖാസ്.''' ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹൗസ് ഖാസ് കെട്ടിട സമുച്ചയമാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്ര ഭാഗം. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ റിസർവോയറിന് ചുറ്റുമായി കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗര സംസ്കാരത്തിന്റെ പാടുകളേറ്റ് ഏകദേശം നിറം മങ്ങിയ [[ഇസ്‌ലാമിക വാസ്തുവിദ്യ|ഇസ്ലാമിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ]] അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.  പടിഞ്ഞാറ് ഗ്രീൻ പാർക്ക്, എസ്‌ഡി‌എ ( ശ്രീ അരബിന്ദോ മാർഗ് ), വടക്ക് ഗുൽമോഹർ പാർക്ക് (ബൽബീർ സക്‌സേന മാർഗ്), തെക്ക് സർവപ്രിയ വിഹാർ ( ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ് ), കിഴക്ക് ഏഷ്യാഡ് വില്ലേജ് (ഓഗസ്റ്റ് ക്രാന്തി മാർഗ്), സിരി ഫോർട്ട് എന്നിവയാൽ ഹൗസ് ഖാസ് വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

[[അൽബേനിയ]], [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖ്]], [[ഗിനി-ബിസൗ|ഗിനിയ ബിസാവു]], [[ബറുണ്ടി|ബുറുണ്ടി]], [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ വിവിധ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങൾ (എംബസികൾ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇടം കൂടിയാണ് ഹൗസ് ഖാസ്. ചരിത്രപരമായി 'ഹൗസ്-ഇ-അലൈ' എന്നാണ് ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1320-ൽ [[ദില്ലി സൽത്തനത്ത്|ദില്ലി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ]] സുൽത്താനായിരുന്ന ഖുസ്രോ ഖാനെ, ദിപാൽപൂർ ഗവർണറായിരുന്ന ഗാസി മാലിക് പരാജയപ്പെടുത്തിയത് ഇവിടെ വെച്ചായിരുന്നു.

നിരവധി വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും താമസസൗകര്യങ്ങളും കൊണ്ട് ഹൗസ് ഖാസ് വേഗത്തിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ പ്രധാന താവളമായി ഈ പ്രദേശം മാറിയിരിക്കുന്നു. ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായ ഈ പ്രദേശം [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ|ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്ക്]] എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നിരവധി സന്ദർശകർക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആഭ്യന്തര സന്ദർശകർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലമായി ഇത് മാറി. നിരവധി കഫേകളും ഹോസ്റ്റലുകളുമുള്ളതിനാൽ യുവ വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഹൗസ് ഖാസ് വലിയ രീതിയിൽ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:Ferozesha_tomb_at_the_left_end_with_Northern_limb_of_the_Madrasa.JPG|ലഘുചിത്രം|160x160ബിന്ദു| [[ഫിറോസ് ഷാ തുഗ്ലക്ക്|ഫിറൂസ് ഷാ തുഗ്ലക്കിന്റെ]] ശവകുടീരവും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള [[മദ്റസ|മദ്രസയും]] &quot;രാജകീയ ടാങ്ക്&quot; ആയ ഹൗസ് ഖാസും.]]
[[File:A_plaque_at_the_entrance_of_Hauz_Khas_complex.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|211x211ബിന്ദു| ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിലെ ഒരു ഫലകം.]]
ഹൗസ് ഖാസ് എന്ന പേര് അതേ പേരിലുള്ള ഒരു പുരാതന ജലസംഭരണിയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ഇപ്പോൾ ഇത് വിശാലമായ ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[ഉർദു|ഉറുദു ഭാഷയിൽ]] ''ഹൗസ്'' എന്നാൽ 'ജലസംഭരണി' (അല്ലെങ്കിൽ 'തടാകം') എന്നും ''ഖാസ്'' എന്നാൽ 'രാജകീയം' എന്നുമാണ് അർത്ഥം, അതിനാൽ ഇതിന് 'രാജകീയ ജലസംഭരണി' എന്ന് വിളിക്കാം. സിരി കോട്ടയിലെ നിവാസികൾക്ക് വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി|അലാവുദ്ദീൻ ഖൽജി]] (ഭരണകാലം 1296–1316) ആണ് ഈ വലിയ ജലസംഭരണി ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത് (സ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഫലകം ഈ വസ്തുത രേഖപ്പെടുത്തുന്നു). &lt;ref name=&quot;Arch&quot;&gt;{{Cite book |last=Y.D.Sharma |url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |title=Delhi and its Neighbourhood |publisher=Archaeological Survey of India |year=2001 |location=New Delhi |pages=79–81 |access-date=24 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050831215230/http://www.indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |archive-date=31 August 2005 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ഗ്രാമം==
[[സൗത്ത് ഡെൽഹി|തെക്കൻ ഡൽഹി]] നഗരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന് വളരെക്കാലങ്ങൾക്ക് മുമ്പുതന്നെ ഇവിടുത്തെ [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്|ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സിന്]] ചുറ്റുപാടുമുള്ള പ്രദേശം [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്ഗ്രാമം|ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജ്]] എന്ന ചരിത്രപരമായ ജനവാസമേഖലയായി മാറിയിരുന്നു. 1960-കൾക്ക് ശേഷം [[ഡി.എൽ.എഫ്. ലിമിറ്റഡ്|ഡി.എൽ.എഫ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത വിശാലമായ ഈ  പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള ഒരു നഗരഗ്രാമമായിട്ടാണ് ഹൌസ് ഖാസ് നിലനിന്നിരുന്നത്. 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[ബീന രമണി]] (വൺസ് അപ്പോൺ എ ടൈം) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ഫാഷൻ ഡിസൈനർമാരുടെ ഡിസൈനർ ബോട്ടിക് സ്റ്റോറുകൾ ഇവിടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇതോടെ ഈ പ്രദേശം പ്രശസ്തമായി. തുടർന്ന് 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ഇവിടെ ഭക്ഷണ ശാലകൾ വന്നു തുടങ്ങി. ഇന്ന് അമ്പതോളം റെസ്റ്റോറന്റുകളും ബാറുകളും പബ്ബുകളും കഫേകളും ഈ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

&lt;gallery&gt;
File:Lake in Hauz Khas.jpg|2014-ലെ ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജിലെ തടാകം.
File:Hauz Khas Village Lake.jpg|തടാകത്തിന്റെ ആകാശദൃശ്യം. 
File:Hauz Khas Village 0002 046.jpg|ഹൗസ് ഖാസിലെ ഇസ്ലാമിക സ്മാരകം.
File:Hauz Khas Village 0002 227.jpg|കമാനത്തിന്റെയും ഭിത്തിയുടെയും രൂപകല്പന.
File:Hauz Khas Village 0002 238.jpg|ശവകുടീരത്തിനുള്ളിലെ താഴികക്കുടത്തിന്റെ നിർമ്മാണശൈലി.
File:Munda Gumbad in Deer Park.jpg|ഡീർ പാർക്കിലെ മുണ്ട ഗുംബദ്.
&lt;/gallery&gt;

[[ഖിൽജി രാജവംശം|ഖൽജി രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലഘട്ടം മുതലുള്ള ഹൗസ് ഖാസ് തടാകം (റോയൽ ടാങ്ക്), ഒരു പള്ളി, ശവകുടീരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയം തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഇടങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. പണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ട കള്ളന്മാരുടെ തലകൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്ന ചോർ മിനാറും, കൂടാതെ നീലി മസ്ജിദും ഈ കോളനിക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സിരി ഫോർട്ട് ഓഡിറ്റോറിയം, സിരി ഫോർട്ട് സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്, ഹഡ്കോ പ്ലേസ് (HUDCO Place), യൂസഫ് സരായ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്റർ എന്നിവയാണ് ഇതിന് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രധാന ലാൻഡ്‌മാർക്കുകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt;ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്കുള്ള സുഗമമായ പ്രവേശനവും ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്ന വിദേശികൾക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇടത്തരം വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഇവിടം പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമാക്കി മാറ്റുന്നു&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>64ylk6c523ucdewu2bw1sz4byfos79k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676383</id>
      <parentid>4676382</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13876" sha1="e38pgl75r6ylmqxnaro8xc29vmif0t5" xml:space="preserve">തെക്കൻ ഡൽഹിയുടെ ഒരു അയൽ പ്രദേശമാണ് '''ഹൗസ് ഖാസ്.''' ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹൗസ് ഖാസ് കെട്ടിട സമുച്ചയമാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്ര ഭാഗം. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ റിസർവോയറിന് ചുറ്റുമായി കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗര സംസ്കാരത്തിന്റെ പാടുകളേറ്റ് ഏകദേശം നിറം മങ്ങിയ [[ഇസ്‌ലാമിക വാസ്തുവിദ്യ|ഇസ്ലാമിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ]] അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.  പടിഞ്ഞാറ് ഗ്രീൻ പാർക്ക്, എസ്‌ഡി‌എ ( ശ്രീ അരബിന്ദോ മാർഗ് ), വടക്ക് ഗുൽമോഹർ പാർക്ക് (ബൽബീർ സക്‌സേന മാർഗ്), തെക്ക് സർവപ്രിയ വിഹാർ ( ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ് ), കിഴക്ക് ഏഷ്യാഡ് വില്ലേജ് (ഓഗസ്റ്റ് ക്രാന്തി മാർഗ്), സിരി ഫോർട്ട് എന്നിവയാൽ ഹൗസ് ഖാസ് വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

[[അൽബേനിയ]], [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖ്]], [[ഗിനി-ബിസൗ|ഗിനിയ ബിസാവു]], [[ബറുണ്ടി|ബുറുണ്ടി]], [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ വിവിധ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങൾ (എംബസികൾ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇടം കൂടിയാണ് ഹൗസ് ഖാസ്. ചരിത്രപരമായി 'ഹൗസ്-ഇ-അലൈ' എന്നാണ് ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1320-ൽ [[ദില്ലി സൽത്തനത്ത്|ദില്ലി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ]] സുൽത്താനായിരുന്ന ഖുസ്രോ ഖാനെ, ദിപാൽപൂർ ഗവർണറായിരുന്ന ഗാസി മാലിക് പരാജയപ്പെടുത്തിയത് ഇവിടെ വെച്ചായിരുന്നു.

നിരവധി വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും താമസസൗകര്യങ്ങളും കൊണ്ട് ഹൗസ് ഖാസ് വേഗത്തിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ഒരു പ്രധാന താവളമായി ഈ പ്രദേശം മാറിയിരിക്കുന്നു. ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായ ഈ പ്രദേശത്തുനിന്ന് [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ|ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്ക്]] എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നിരവധി സന്ദർശകർക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആഭ്യന്തര സന്ദർശകർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലമായി ഇത് മാറി. നിരവധി കഫേകളും ഹോസ്റ്റലുകളുമുള്ളതിനാൽ യുവ വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഹൗസ് ഖാസ് വലിയ രീതിയിൽ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:Ferozesha_tomb_at_the_left_end_with_Northern_limb_of_the_Madrasa.JPG|ലഘുചിത്രം|160x160ബിന്ദു| [[ഫിറോസ് ഷാ തുഗ്ലക്ക്|ഫിറൂസ് ഷാ തുഗ്ലക്കിന്റെ]] ശവകുടീരവും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള [[മദ്റസ|മദ്രസയും]] &quot;രാജകീയ ടാങ്ക്&quot; ആയ ഹൗസ് ഖാസും.]]
[[File:A_plaque_at_the_entrance_of_Hauz_Khas_complex.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|211x211ബിന്ദു| ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിലെ ഒരു ഫലകം.]]
ഹൗസ് ഖാസ് എന്ന പേര് അതേ പേരിലുള്ള ഒരു പുരാതന ജലസംഭരണിയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ഇപ്പോൾ ഇത് വിശാലമായ ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[ഉർദു|ഉറുദു ഭാഷയിൽ]] ''ഹൗസ്'' എന്നാൽ 'ജലസംഭരണി' (അല്ലെങ്കിൽ 'തടാകം') എന്നും ''ഖാസ്'' എന്നാൽ 'രാജകീയം' എന്നുമാണ് അർത്ഥം, അതിനാൽ ഇതിന് 'രാജകീയ ജലസംഭരണി' എന്ന് വിളിക്കാം. സിരി കോട്ടയിലെ നിവാസികൾക്ക് വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി|അലാവുദ്ദീൻ ഖൽജി]] (ഭരണകാലം 1296–1316) ആണ് ഈ വലിയ ജലസംഭരണി ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത് (സ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഫലകം ഈ വസ്തുത രേഖപ്പെടുത്തുന്നു). &lt;ref name=&quot;Arch&quot;&gt;{{Cite book |last=Y.D.Sharma |url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |title=Delhi and its Neighbourhood |publisher=Archaeological Survey of India |year=2001 |location=New Delhi |pages=79–81 |access-date=24 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050831215230/http://www.indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |archive-date=31 August 2005 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ഗ്രാമം==
[[സൗത്ത് ഡെൽഹി|തെക്കൻ ഡൽഹി]] നഗരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന് വളരെക്കാലങ്ങൾക്ക് മുമ്പുതന്നെ ഇവിടുത്തെ [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്|ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സിന്]] ചുറ്റുപാടുമുള്ള പ്രദേശം [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്ഗ്രാമം|ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജ്]] എന്ന ചരിത്രപരമായ ജനവാസമേഖലയായി മാറിയിരുന്നു. 1960-കൾക്ക് ശേഷം [[ഡി.എൽ.എഫ്. ലിമിറ്റഡ്|ഡി.എൽ.എഫ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത വിശാലമായ ഈ  പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള ഒരു നഗരഗ്രാമമായിട്ടാണ് ഹൌസ് ഖാസ് നിലനിന്നിരുന്നത്. 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[ബീന രമണി]] (വൺസ് അപ്പോൺ എ ടൈം) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ഫാഷൻ ഡിസൈനർമാരുടെ ഡിസൈനർ ബോട്ടിക് സ്റ്റോറുകൾ ഇവിടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇതോടെ ഈ പ്രദേശം പ്രശസ്തമായി. തുടർന്ന് 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ഇവിടെ ഭക്ഷണ ശാലകൾ വന്നു തുടങ്ങി. ഇന്ന് അമ്പതോളം റെസ്റ്റോറന്റുകളും ബാറുകളും പബ്ബുകളും കഫേകളും ഈ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

&lt;gallery&gt;
File:Lake in Hauz Khas.jpg|2014-ലെ ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജിലെ തടാകം.
File:Hauz Khas Village Lake.jpg|തടാകത്തിന്റെ ആകാശദൃശ്യം. 
File:Hauz Khas Village 0002 046.jpg|ഹൗസ് ഖാസിലെ ഇസ്ലാമിക സ്മാരകം.
File:Hauz Khas Village 0002 227.jpg|കമാനത്തിന്റെയും ഭിത്തിയുടെയും രൂപകല്പന.
File:Hauz Khas Village 0002 238.jpg|ശവകുടീരത്തിനുള്ളിലെ താഴികക്കുടത്തിന്റെ നിർമ്മാണശൈലി.
File:Munda Gumbad in Deer Park.jpg|ഡീർ പാർക്കിലെ മുണ്ട ഗുംബദ്.
&lt;/gallery&gt;

[[ഖിൽജി രാജവംശം|ഖൽജി രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലഘട്ടം മുതലുള്ള ഹൗസ് ഖാസ് തടാകം (റോയൽ ടാങ്ക്), ഒരു പള്ളി, ശവകുടീരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയം തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഇടങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. പണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ട കള്ളന്മാരുടെ തലകൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്ന ചോർ മിനാറും, കൂടാതെ നീലി മസ്ജിദും ഈ കോളനിക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സിരി ഫോർട്ട് ഓഡിറ്റോറിയം, സിരി ഫോർട്ട് സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്, ഹഡ്കോ പ്ലേസ് (HUDCO Place), യൂസഫ് സരായ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്റർ എന്നിവയാണ് ഇതിന് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രധാന ലാൻഡ്‌മാർക്കുകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt;ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്കുള്ള സുഗമമായ പ്രവേശനവും ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്ന വിദേശികൾക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇടത്തരം വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഇവിടം പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമാക്കി മാറ്റുന്നു&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>e38pgl75r6ylmqxnaro8xc29vmif0t5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676384</id>
      <parentid>4676383</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:20:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16397" sha1="f8zld07g5fs4sm1kqtlxglqtefzavq9" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = ഹൗസ് ഖാസ്
| other_name                      = 
| type                            = ജില്ലാ ഉപവിഭാഗം
| image                           = 
| alt                             = 
| caption                         = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India New Delhi
| pushpin_label_position          = 
| pushpin_alt                     = 
| pushpin_caption                 = Location in Delhi, India
| coordinates                     = {{coord|28.5471|N|77.2040|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name1               = [[ഡൽഹി]]
| subdivision_name2               = [[ദക്ഷിണ ദില്ലി]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 1300s to 1400s
| founder                         = [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി]]
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = 
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 
| area_rank                       = 
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 
| population_total                = 
| population_as_of                = 
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| time_zone1                      = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = &lt;!--[[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code                     = 
| area_code                       = 011
| area_code_type                  = Telephone code
| registration_plate              = 
| website                         = 
| footnotes                       = 
| demographics1_info1             = [[Hindi language|ഹിന്ദി]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]], [[Punjabi Language|പഞ്ചാബി]], [[Urdu language|ഉർദു]]
| official_name                   = 
}}
തെക്കൻ ഡൽഹിയുടെ ഒരു അയൽ പ്രദേശമാണ് '''ഹൗസ് ഖാസ്.''' ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹൗസ് ഖാസ് കെട്ടിട സമുച്ചയമാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്ര ഭാഗം. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ റിസർവോയറിന് ചുറ്റുമായി കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗര സംസ്കാരത്തിന്റെ പാടുകളേറ്റ് ഏകദേശം നിറം മങ്ങിയ [[ഇസ്‌ലാമിക വാസ്തുവിദ്യ|ഇസ്ലാമിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ]] അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.  പടിഞ്ഞാറ് ഗ്രീൻ പാർക്ക്, എസ്‌ഡി‌എ ( ശ്രീ അരബിന്ദോ മാർഗ് ), വടക്ക് ഗുൽമോഹർ പാർക്ക് (ബൽബീർ സക്‌സേന മാർഗ്), തെക്ക് സർവപ്രിയ വിഹാർ ( ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ് ), കിഴക്ക് ഏഷ്യാഡ് വില്ലേജ് (ഓഗസ്റ്റ് ക്രാന്തി മാർഗ്), സിരി ഫോർട്ട് എന്നിവയാൽ ഹൗസ് ഖാസ് വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

[[അൽബേനിയ]], [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖ്]], [[ഗിനി-ബിസൗ|ഗിനിയ ബിസാവു]], [[ബറുണ്ടി|ബുറുണ്ടി]], [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ വിവിധ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങൾ (എംബസികൾ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇടം കൂടിയാണ് ഹൗസ് ഖാസ്. ചരിത്രപരമായി 'ഹൗസ്-ഇ-അലൈ' എന്നാണ് ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1320-ൽ [[ദില്ലി സൽത്തനത്ത്|ദില്ലി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ]] സുൽത്താനായിരുന്ന ഖുസ്രോ ഖാനെ, ദിപാൽപൂർ ഗവർണറായിരുന്ന ഗാസി മാലിക് പരാജയപ്പെടുത്തിയത് ഇവിടെ വെച്ചായിരുന്നു.

നിരവധി വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും താമസസൗകര്യങ്ങളും കൊണ്ട് ഹൗസ് ഖാസ് വേഗത്തിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ഒരു പ്രധാന താവളമായി ഈ പ്രദേശം മാറിയിരിക്കുന്നു. ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായ ഈ പ്രദേശത്തുനിന്ന് [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ|ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്ക്]] എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നിരവധി സന്ദർശകർക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആഭ്യന്തര സന്ദർശകർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലമായി ഇത് മാറി. നിരവധി കഫേകളും ഹോസ്റ്റലുകളുമുള്ളതിനാൽ യുവ വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഹൗസ് ഖാസ് വലിയ രീതിയിൽ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:Ferozesha_tomb_at_the_left_end_with_Northern_limb_of_the_Madrasa.JPG|ലഘുചിത്രം|160x160ബിന്ദു| [[ഫിറോസ് ഷാ തുഗ്ലക്ക്|ഫിറൂസ് ഷാ തുഗ്ലക്കിന്റെ]] ശവകുടീരവും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള [[മദ്റസ|മദ്രസയും]] &quot;രാജകീയ ടാങ്ക്&quot; ആയ ഹൗസ് ഖാസും.]]
[[File:A_plaque_at_the_entrance_of_Hauz_Khas_complex.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|211x211ബിന്ദു| ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിലെ ഒരു ഫലകം.]]
ഹൗസ് ഖാസ് എന്ന പേര് അതേ പേരിലുള്ള ഒരു പുരാതന ജലസംഭരണിയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ഇപ്പോൾ ഇത് വിശാലമായ ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[ഉർദു|ഉറുദു ഭാഷയിൽ]] ''ഹൗസ്'' എന്നാൽ 'ജലസംഭരണി' (അല്ലെങ്കിൽ 'തടാകം') എന്നും ''ഖാസ്'' എന്നാൽ 'രാജകീയം' എന്നുമാണ് അർത്ഥം, അതിനാൽ ഇതിന് 'രാജകീയ ജലസംഭരണി' എന്ന് വിളിക്കാം. സിരി കോട്ടയിലെ നിവാസികൾക്ക് വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി|അലാവുദ്ദീൻ ഖൽജി]] (ഭരണകാലം 1296–1316) ആണ് ഈ വലിയ ജലസംഭരണി ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത് (സ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഫലകം ഈ വസ്തുത രേഖപ്പെടുത്തുന്നു). &lt;ref name=&quot;Arch&quot;&gt;{{Cite book |last=Y.D.Sharma |url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |title=Delhi and its Neighbourhood |publisher=Archaeological Survey of India |year=2001 |location=New Delhi |pages=79–81 |access-date=24 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050831215230/http://www.indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |archive-date=31 August 2005 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ഗ്രാമം==
[[സൗത്ത് ഡെൽഹി|തെക്കൻ ഡൽഹി]] നഗരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന് വളരെക്കാലങ്ങൾക്ക് മുമ്പുതന്നെ ഇവിടുത്തെ [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്|ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സിന്]] ചുറ്റുപാടുമുള്ള പ്രദേശം [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്ഗ്രാമം|ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജ്]] എന്ന ചരിത്രപരമായ ജനവാസമേഖലയായി മാറിയിരുന്നു. 1960-കൾക്ക് ശേഷം [[ഡി.എൽ.എഫ്. ലിമിറ്റഡ്|ഡി.എൽ.എഫ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത വിശാലമായ ഈ  പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള ഒരു നഗരഗ്രാമമായിട്ടാണ് ഹൌസ് ഖാസ് നിലനിന്നിരുന്നത്. 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[ബീന രമണി]] (വൺസ് അപ്പോൺ എ ടൈം) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ഫാഷൻ ഡിസൈനർമാരുടെ ഡിസൈനർ ബോട്ടിക് സ്റ്റോറുകൾ ഇവിടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇതോടെ ഈ പ്രദേശം പ്രശസ്തമായി. തുടർന്ന് 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ഇവിടെ ഭക്ഷണ ശാലകൾ വന്നു തുടങ്ങി. ഇന്ന് അമ്പതോളം റെസ്റ്റോറന്റുകളും ബാറുകളും പബ്ബുകളും കഫേകളും ഈ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

&lt;gallery&gt;
File:Lake in Hauz Khas.jpg|2014-ലെ ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജിലെ തടാകം.
File:Hauz Khas Village Lake.jpg|തടാകത്തിന്റെ ആകാശദൃശ്യം. 
File:Hauz Khas Village 0002 046.jpg|ഹൗസ് ഖാസിലെ ഇസ്ലാമിക സ്മാരകം.
File:Hauz Khas Village 0002 227.jpg|കമാനത്തിന്റെയും ഭിത്തിയുടെയും രൂപകല്പന.
File:Hauz Khas Village 0002 238.jpg|ശവകുടീരത്തിനുള്ളിലെ താഴികക്കുടത്തിന്റെ നിർമ്മാണശൈലി.
File:Munda Gumbad in Deer Park.jpg|ഡീർ പാർക്കിലെ മുണ്ട ഗുംബദ്.
&lt;/gallery&gt;

[[ഖിൽജി രാജവംശം|ഖൽജി രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലഘട്ടം മുതലുള്ള ഹൗസ് ഖാസ് തടാകം (റോയൽ ടാങ്ക്), ഒരു പള്ളി, ശവകുടീരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയം തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഇടങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. പണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ട കള്ളന്മാരുടെ തലകൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്ന ചോർ മിനാറും, കൂടാതെ നീലി മസ്ജിദും ഈ കോളനിക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സിരി ഫോർട്ട് ഓഡിറ്റോറിയം, സിരി ഫോർട്ട് സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്, ഹഡ്കോ പ്ലേസ് (HUDCO Place), യൂസഫ് സരായ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്റർ എന്നിവയാണ് ഇതിന് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രധാന ലാൻഡ്‌മാർക്കുകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt;ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്കുള്ള സുഗമമായ പ്രവേശനവും ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്ന വിദേശികൾക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇടത്തരം വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഇവിടം പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമാക്കി മാറ്റുന്നു&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>f8zld07g5fs4sm1kqtlxglqtefzavq9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676385</id>
      <parentid>4676384</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16519" sha1="jcant9jh9cpzwxsgo26x21cc74g5vvo" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = ഹൗസ് ഖാസ്
| other_name                      = 
| type                            = ജില്ലാ ഉപവിഭാഗം
| image                           = 
| alt                             = 
| caption                         = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India New Delhi
| pushpin_label_position          = 
| pushpin_alt                     = 
| pushpin_caption                 = Location in Delhi, India
| coordinates                     = {{coord|28.5471|N|77.2040|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name1               = [[ഡൽഹി]]
| subdivision_name2               = [[ദക്ഷിണ ദില്ലി]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 1300s to 1400s
| founder                         = [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി]]
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = 
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 
| area_rank                       = 
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 
| population_total                = 
| population_as_of                = 
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| time_zone1                      = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = &lt;!--[[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code                     = 
| area_code                       = 011
| area_code_type                  = Telephone code
| registration_plate              = 
| website                         = 
| footnotes                       = 
| demographics1_info1             = [[Hindi language|ഹിന്ദി]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]], [[Punjabi Language|പഞ്ചാബി]], [[Urdu language|ഉർദു]]
| official_name                   = 
}}
തെക്കൻ ഡൽഹിയുടെ ഒരു അയൽ പ്രദേശമാണ് '''ഹൗസ് ഖാസ്.''' ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹൗസ് ഖാസ് കെട്ടിട സമുച്ചയം അതിന്റെ കേന്ദ്ര ഭാഗമാണ്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ഗ്രാമത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു റിസർവോയറിന് ചുറ്റുമായി കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗര സംസ്കാരത്തിന്റെ പാടുകളേറ്റ് ഏകദേശം നിറം മങ്ങിയ [[ഇസ്‌ലാമിക വാസ്തുവിദ്യ|ഇസ്ലാമിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ]] അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.  പടിഞ്ഞാറ് ഗ്രീൻ പാർക്ക്, എസ്‌ഡി‌എ ( ശ്രീ അരബിന്ദോ മാർഗ് ), വടക്ക് ഗുൽമോഹർ പാർക്ക് (ബൽബീർ സക്‌സേന മാർഗ്), തെക്ക് സർവപ്രിയ വിഹാർ ( ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ് ), കിഴക്ക് ഏഷ്യാഡ് വില്ലേജ് (ഓഗസ്റ്റ് ക്രാന്തി മാർഗ്), സിരി ഫോർട്ട് എന്നിവയാൽ ഹൗസ് ഖാസ് വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

[[അൽബേനിയ]], [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖ്]], [[ഗിനി-ബിസൗ|ഗിനിയ ബിസാവു]], [[ബറുണ്ടി|ബുറുണ്ടി]], [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ വിവിധ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങൾ (എംബസികൾ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇടം കൂടിയാണ് ഹൗസ് ഖാസ്. ചരിത്രപരമായി 'ഹൗസ്-ഇ-അലൈ' എന്നാണ് ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1320-ൽ [[ദില്ലി സൽത്തനത്ത്|ദില്ലി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഖുസ്രോ ഖാനെ, ദിപാൽപൂർ ഗവർണറായിരുന്ന ഗാസി മാലിക് പരാജയപ്പെടുത്തിയത് ഇവിടെ വെച്ചായിരുന്നു.

നിരവധി വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും താമസസൗകര്യങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഹൗസ് ഖാസ് ദ്രുതഗതിയിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ഒരു പ്രധാന താവളമായി ഈ പ്രദേശം മാറിയിരിക്കുന്നു. ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായ ഈ പ്രദേശത്തുനിന്ന് [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽവേ|ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്ക്]] എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നിരവധി സന്ദർശകർക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആഭ്യന്തര സന്ദർശകർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമായി ഇത് മാറി. നിരവധി കഫേകളും ഹോസ്റ്റലുകളുമുള്ളതിനാൽ യുവ വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഹൗസ് ഖാസ് വലിയ രീതിയിൽ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:Ferozesha_tomb_at_the_left_end_with_Northern_limb_of_the_Madrasa.JPG|ലഘുചിത്രം|160x160ബിന്ദു| [[ഫിറോസ് ഷാ തുഗ്ലക്ക്|ഫിറൂസ് ഷാ തുഗ്ലക്കിന്റെ]] ശവകുടീരവും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള [[മദ്റസ|മദ്രസയും]] &quot;രാജകീയ ടാങ്ക്&quot; ആയ ഹൗസ് ഖാസും.]]
[[File:A_plaque_at_the_entrance_of_Hauz_Khas_complex.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|211x211ബിന്ദു| ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിലെ ഒരു ഫലകം.]]
ഹൗസ് ഖാസ് എന്ന അതേ പേരിൽ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു പുരാതന ജലസംഭരണിയുടെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്, ഇപ്പോൾ ഇത് വിശാലമായ ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[ഉർദു|ഉറുദു ഭാഷയിൽ]] ''ഹൗസ്'' എന്നാൽ 'ജലസംഭരണി' (അല്ലെങ്കിൽ 'തടാകം') എന്നും ''ഖാസ്'' എന്നാൽ 'രാജകീയം' എന്നുമാണ് അർത്ഥം, അതിനാൽ ഇതിന് 'രാജകീയ ജലസംഭരണി' എന്ന് വിളിക്കാം. സിരി കോട്ടയിലെ നിവാസികൾക്ക് വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി|അലാവുദ്ദീൻ ഖൽജി]] (ഭരണകാലം 1296–1316) ആണ് ഈ വലിയ ജലസംഭരണി ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത് (സ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഫലകം ഈ വസ്തുത രേഖപ്പെടുത്തുന്നു). &lt;ref name=&quot;Arch&quot;&gt;{{Cite book |last=Y.D.Sharma |url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |title=Delhi and its Neighbourhood |publisher=Archaeological Survey of India |year=2001 |location=New Delhi |pages=79–81 |access-date=24 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050831215230/http://www.indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=8780 |archive-date=31 August 2005 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ഗ്രാമം==
[[സൗത്ത് ഡെൽഹി|തെക്കൻ ഡൽഹി]] നഗരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന് വളരെക്കാലങ്ങൾക്ക് മുമ്പുതന്നെ ഇവിടുത്തെ [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്|ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സിന്]] ചുറ്റുപാടുമുള്ള പ്രദേശം [[ഹൗസ് ഖാസ് കോംപ്ലക്സ്ഗ്രാമം|ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജ്]] എന്ന ചരിത്രപരമായ ജനവാസമേഖലയായി മാറിയിരുന്നു. 1960-കൾക്ക് ശേഷം [[ഡി.എൽ.എഫ്. ലിമിറ്റഡ്|ഡി.എൽ.എഫ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത വിശാലമായ ഈ  പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള ഒരു നഗരഗ്രാമമായിട്ടാണ് ഹൌസ് ഖാസ് നിലനിന്നിരുന്നത്. 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[ബീന രമണി]] (വൺസ് അപ്പോൺ എ ടൈം) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ഫാഷൻ ഡിസൈനർമാരുടെ ഡിസൈനർ ബോട്ടിക് സ്റ്റോറുകൾ ഇവിടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇതോടെ ഈ പ്രദേശം പ്രശസ്തമായി. തുടർന്ന് 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ഇവിടെ ഭക്ഷണ ശാലകൾ വന്നു തുടങ്ങി. ഇന്ന് അമ്പതോളം റെസ്റ്റോറന്റുകളും ബാറുകളും പബ്ബുകളും കഫേകളും ഈ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

&lt;gallery&gt;
File:Lake in Hauz Khas.jpg|2014-ലെ ഹൗസ് ഖാസ് വില്ലേജിലെ തടാകം.
File:Hauz Khas Village Lake.jpg|തടാകത്തിന്റെ ആകാശദൃശ്യം. 
File:Hauz Khas Village 0002 046.jpg|ഹൗസ് ഖാസിലെ ഇസ്ലാമിക സ്മാരകം.
File:Hauz Khas Village 0002 227.jpg|കമാനത്തിന്റെയും ഭിത്തിയുടെയും രൂപകല്പന.
File:Hauz Khas Village 0002 238.jpg|ശവകുടീരത്തിനുള്ളിലെ താഴികക്കുടത്തിന്റെ നിർമ്മാണശൈലി.
File:Munda Gumbad in Deer Park.jpg|ഡീർ പാർക്കിലെ മുണ്ട ഗുംബദ്.
&lt;/gallery&gt;

[[ഖിൽജി രാജവംശം|ഖൽജി രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലഘട്ടം മുതലുള്ള ഹൗസ് ഖാസ് തടാകം (റോയൽ ടാങ്ക്), ഒരു പള്ളി, ശവകുടീരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹൗസ് ഖാസ് സമുച്ചയം തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഇടങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. പണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ട കള്ളന്മാരുടെ തലകൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്ന ചോർ മിനാറും, കൂടാതെ നീലി മസ്ജിദും ഈ കോളനിക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സിരി ഫോർട്ട് ഓഡിറ്റോറിയം, സിരി ഫോർട്ട് സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്, ഹഡ്കോ പ്ലേസ് (HUDCO Place), യൂസഫ് സരായ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്റർ എന്നിവയാണ് ഇതിന് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രധാന ലാൻഡ്‌മാർക്കുകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|title=Dynamics of social change in South Delhi's Hauz Khas Village|access-date=15 August 2020|last=Benroider|first=Lucie|year=2015|website=soas.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218192843/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/publications/working-papers/file108721.pdf|archive-date=18 December 2021}}&lt;/ref&gt;ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ഡൽഹി മെട്രോയിലേക്കുള്ള സുഗമമായ പ്രവേശനവും ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്ന വിദേശികൾക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇടത്തരം വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഇവിടം പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമാക്കി മാറ്റുന്നു&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Backpacker-haven-Paharganj-losing-out-to-safer-hip-hostels-in-south-Delhi/articleshow/48710074.cms|title=Backpacker haven Paharganj losing out to safer, hip hostels in south Delhi|date=28 August 2015|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/251706/paharganj-trap-haven-tourists.html|title=Paharganj: Trap or haven for tourists?|date=23 May 2012|website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>jcant9jh9cpzwxsgo26x21cc74g5vvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജയിലർ 2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672934</id>
    <revision>
      <id>4676261</id>
      <parentid>4676260</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T11:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4676261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14454" sha1="8skzna4bs2tdobkv8u4ccx65k6rya6i" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് ജയ്'''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ജയിലറിന്റെ (2023) തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ രജനീകാന്ത്, [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* വിരമിച്ച ജയിലറായ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി രജനികാന്ത് &quot;പുലി&quot;യായി
* ബോധി കൽപ്പകായി എസ്.ജെ. സൂര്യ
* ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപകായി മിഥുൻ ചക്രവർത്തി
* ദിലീപ് ആയി സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യനായി രമ്യാ കൃഷ്ണൻ
* ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപകായി വിദ്യാ ബാലൻ
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യനായി മിർണ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യനായി റിഥ്വിക്
* വേദ് കൽപക് ആയി ജതിൻ സർന , ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭാസ്‌കറായി ഭഗവതി പെരുമാൾ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>8skzna4bs2tdobkv8u4ccx65k6rya6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676262</id>
      <parentid>4676261</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T11:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4676262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21598" sha1="i6dc91sf36jvkmggcm317bo392ssqin" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് ജയ്'''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ജയിലറിന്റെ (2023) തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ രജനീകാന്ത്, [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* വിരമിച്ച ജയിലറായ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി രജനികാന്ത് &quot;പുലി&quot;യായി
* ബോധി കൽപ്പകായി എസ്.ജെ. സൂര്യ
* ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപകായി മിഥുൻ ചക്രവർത്തി
* ദിലീപ് ആയി സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യനായി രമ്യാ കൃഷ്ണൻ
* ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപകായി വിദ്യാ ബാലൻ
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യനായി മിർണ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യനായി റിഥ്വിക്
* വേദ് കൽപക് ആയി ജതിൻ സർന , ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭാസ്‌കറായി ഭഗവതി പെരുമാൾ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>i6dc91sf36jvkmggcm317bo392ssqin</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676263</id>
      <parentid>4676262</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4676263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39843" sha1="lfnj2u3je8xyuunrvufvhugankt5qti" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് ജയ്'''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ജയിലറിന്റെ (2023) തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ രജനീകാന്ത്, [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* വിരമിച്ച ജയിലറായ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി രജനികാന്ത് &quot;പുലി&quot;യായി
* ബോധി കൽപ്പകായി എസ്.ജെ. സൂര്യ
* ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപകായി മിഥുൻ ചക്രവർത്തി
* ദിലീപ് ആയി സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യനായി രമ്യാ കൃഷ്ണൻ
* ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപകായി വിദ്യാ ബാലൻ
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യനായി മിർണ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യനായി റിഥ്വിക്
* വേദ് കൽപക് ആയി ജതിൻ സർന , ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭാസ്‌കറായി ഭഗവതി പെരുമാൾ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>lfnj2u3je8xyuunrvufvhugankt5qti</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676264</id>
      <parentid>4676263</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:02:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4676264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59967" sha1="19m9f7jfohxvg9gqofke55pd5j7hurx" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് ജയ്'''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ജയിലറിന്റെ (2023) തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ രജനീകാന്ത്, [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* വിരമിച്ച ജയിലറായ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി രജനികാന്ത് &quot;പുലി&quot;യായി
* ബോധി കൽപ്പകായി എസ്.ജെ. സൂര്യ
* ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപകായി മിഥുൻ ചക്രവർത്തി
* ദിലീപ് ആയി സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യനായി രമ്യാ കൃഷ്ണൻ
* ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപകായി വിദ്യാ ബാലൻ
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യനായി മിർണ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യനായി റിഥ്വിക്
* വേദ് കൽപക് ആയി ജതിൻ സർന , ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭാസ്‌കറായി ഭഗവതി പെരുമാൾ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രീകരണം

[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ

2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>19m9f7jfohxvg9gqofke55pd5j7hurx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676265</id>
      <parentid>4676264</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4676265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66440" sha1="452nn2ijlzrmy3cllh8oxsikjqpgysf" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് ജയ്'''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ജയിലറിന്റെ (2023) തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ രജനീകാന്ത്, [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* വിരമിച്ച ജയിലറായ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി രജനികാന്ത് &quot;പുലി&quot;യായി
* ബോധി കൽപ്പകായി എസ്.ജെ. സൂര്യ
* ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപകായി മിഥുൻ ചക്രവർത്തി
* ദിലീപ് ആയി സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യനായി രമ്യാ കൃഷ്ണൻ
* ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപകായി വിദ്യാ ബാലൻ
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യനായി മിർണ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യനായി റിഥ്വിക്
* വേദ് കൽപക് ആയി ജതിൻ സർന , ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭാസ്‌കറായി ഭഗവതി പെരുമാൾ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>452nn2ijlzrmy3cllh8oxsikjqpgysf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676266</id>
      <parentid>4676265</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:03:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു.</comment>
      <origin>4676266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74265" sha1="9a337uls6pve0hs671oqi8cy7etdkd4" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് ജയ്'''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ജയിലറിന്റെ (2023) തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ രജനീകാന്ത്, [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* വിരമിച്ച ജയിലറായ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി രജനികാന്ത് &quot;പുലി&quot;യായി
* ബോധി കൽപ്പകായി എസ്.ജെ. സൂര്യ
* ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപകായി മിഥുൻ ചക്രവർത്തി
* ദിലീപ് ആയി സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യനായി രമ്യാ കൃഷ്ണൻ
* ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപകായി വിദ്യാ ബാലൻ
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യനായി മിർണ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യനായി റിഥ്വിക്
* വേദ് കൽപക് ആയി ജതിൻ സർന , ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭാസ്‌കറായി ഭഗവതി പെരുമാൾ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>9a337uls6pve0hs671oqi8cy7etdkd4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676267</id>
      <parentid>4676266</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു.</comment>
      <origin>4676267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80392" sha1="20cbo6414yr0o7oxzvedig4gbqua78l" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് ജയ്'''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ജയിലറിന്റെ (2023) തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ രജനീകാന്ത്, [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* വിരമിച്ച ജയിലറായ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി രജനികാന്ത് &quot;പുലി&quot;യായി
* ബോധി കൽപ്പകായി എസ്.ജെ. സൂര്യ
* ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപകായി മിഥുൻ ചക്രവർത്തി
* ദിലീപ് ആയി സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യനായി രമ്യാ കൃഷ്ണൻ
* ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപകായി വിദ്യാ ബാലൻ
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യനായി മിർണ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യനായി റിഥ്വിക്
* വേദ് കൽപക് ആയി ജതിൻ സർന , ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭാസ്‌കറായി ഭഗവതി പെരുമാൾ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>20cbo6414yr0o7oxzvedig4gbqua78l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676268</id>
      <parentid>4676267</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4676268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91980" sha1="37ypa7atb6867kw663b7eiznwxyex2u" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് ജയ്'''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ജയിലറിന്റെ (2023) തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ രജനീകാന്ത്, [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* വിരമിച്ച ജയിലറായ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി രജനികാന്ത് &quot;പുലി&quot;യായി
* ബോധി കൽപ്പകായി എസ്.ജെ. സൂര്യ
* ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപകായി മിഥുൻ ചക്രവർത്തി
* ദിലീപ് ആയി സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യനായി രമ്യാ കൃഷ്ണൻ
* ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപകായി വിദ്യാ ബാലൻ
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യനായി മിർണ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യനായി റിഥ്വിക്
* വേദ് കൽപക് ആയി ജതിൻ സർന , ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭാസ്‌കറായി ഭഗവതി പെരുമാൾ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>37ypa7atb6867kw663b7eiznwxyex2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676269</id>
      <parentid>4676268</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു.</comment>
      <origin>4676269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92027" sha1="5djknm9oehjs25tylwgdgfkdaa7el8j" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് ജയ്'''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ജയിലറിന്റെ (2023) തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ രജനീകാന്ത്, [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* വിരമിച്ച ജയിലറായ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി രജനികാന്ത് &quot;പുലി&quot;യായി
* ബോധി കൽപ്പകായി എസ്.ജെ. സൂര്യ
* ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപകായി മിഥുൻ ചക്രവർത്തി
* ദിലീപ് ആയി സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യനായി രമ്യാ കൃഷ്ണൻ
* ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപകായി വിദ്യാ ബാലൻ
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യനായി മിർണ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യനായി റിഥ്വിക്
* വേദ് കൽപക് ആയി ജതിൻ സർന , ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭാസ്‌കറായി ഭഗവതി പെരുമാൾ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>5djknm9oehjs25tylwgdgfkdaa7el8j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676270</id>
      <parentid>4676269</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>വിഭാഗം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4676270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92169" sha1="t2u31v1h0uwn4elydqnnyopgi4xg785" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് ജയ്'''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ജയിലറിന്റെ (2023) തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ രജനീകാന്ത്, [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* വിരമിച്ച ജയിലറായ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി രജനികാന്ത് &quot;പുലി&quot;യായി
* ബോധി കൽപ്പകായി എസ്.ജെ. സൂര്യ
* ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപകായി മിഥുൻ ചക്രവർത്തി
* ദിലീപ് ആയി സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യനായി രമ്യാ കൃഷ്ണൻ
* ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപകായി വിദ്യാ ബാലൻ
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യനായി മിർണ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യനായി റിഥ്വിക്
* വേദ് കൽപക് ആയി ജതിൻ സർന , ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭാസ്‌കറായി ഭഗവതി പെരുമാൾ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title}}
* {{Bollywood Hungama movie}}
* {{Rotten Tomatoes}}</text>
      <sha1>t2u31v1h0uwn4elydqnnyopgi4xg785</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676271</id>
      <parentid>4676270</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ</comment>
      <origin>4676271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92251" sha1="dzx92bf035b944dmw14p72p6kp6rh92" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് '''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[ജയിലർ (ചലച്ചിത്രം)|ജയിലറിന്റെ (2023)]] തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ [[രജിനികാന്ത്|രജനീകാന്ത്]], [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* വിരമിച്ച ജയിലറായ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി രജനികാന്ത് &quot;പുലി&quot;യായി
* ബോധി കൽപ്പകായി എസ്.ജെ. സൂര്യ
* ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപകായി മിഥുൻ ചക്രവർത്തി
* ദിലീപ് ആയി സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യനായി രമ്യാ കൃഷ്ണൻ
* ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപകായി വിദ്യാ ബാലൻ
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യനായി മിർണ
* മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യനായി റിഥ്വിക്
* വേദ് കൽപക് ആയി ജതിൻ സർന , ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭാസ്‌കറായി ഭഗവതി പെരുമാൾ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title}}
* {{Bollywood Hungama movie}}
* {{Rotten Tomatoes}}</text>
      <sha1>dzx92bf035b944dmw14p72p6kp6rh92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676272</id>
      <parentid>4676271</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* അഭിനേതാക്കൾ */</comment>
      <origin>4676272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92184" sha1="6vl8otsoqxohrpmxta3bt6vhajmmzdc" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് '''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[ജയിലർ (ചലച്ചിത്രം)|ജയിലറിന്റെ (2023)]] തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ [[രജിനികാന്ത്|രജനീകാന്ത്]], [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* രജനികാന്ത് - ടൈഗർ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (വിരമിച്ച ജയിലർ)
* എസ്.ജെ. സൂര്യ - ബോധി കൽപ്പക് 
* മിഥുൻ ചക്രവർത്തി - ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപക്
* സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട് - ദിലീപ് ആയി 
* രമ്യാ കൃഷ്ണൻ - മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* വിദ്യാ ബാലൻ - ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപക്
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മിർണ - മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യൻ
* റിഥ്വിക് - മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* ജതിൻ സർന - വേദ് കൽപക്, ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭഗവതി പെരുമാൾ - ഭാസ്‌കർ
* അമീറായി കോട്ടയം നസീർ
* ബെഞ്ചമിൻ ആയി സുനിൽ സുഖദ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപകായി ഹക്കിം ഷാജഹാൻ
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* മൂർത്തിയായി നമോ നാരായണ
* കോഹ്‌ലിയായി ബ്യോൺ സുറാവു
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെയായി രാജേഷ് ശർമ്മ
* ദേബ്‌നാഥായും നരസിംഹമായും മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായിയായും ജാഫർ സാദിഖ്
* രാജാ റാവു ആയി പദം കുമാർ
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* കുമാർ എന്ന കഥാപാത്രമായി തമിഴ്
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മാത്യുവായി മോഹൻലാൽ
* നരസിംഹമായി ശിവരാജ്കുമാർ
* റോഡിയായി ഹൃതിക് റോഷൻ
* ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണനായി ദിലീപ് , ബോധിയുടെ എതിരാളിയായി
* കാംദേവ് ആയി ജാക്കി ഷ്രോഫ്
* കാന്തയുടെ വിവരദോഷിയും പോലീസ് ഓഫീസറും ആയി വിജയ് സേതുപതി
* വിനായകൻ വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസായി വസന്ത് രവി , മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ)
* &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ പൂർണ്ണ ഒരു നർത്തകിയായി
* &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രാജേഷ് മാധവൻ ഗായകനായി.
* &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകിയായി നോറ ഫത്തേഹി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title}}
* {{Bollywood Hungama movie}}
* {{Rotten Tomatoes}}</text>
      <sha1>6vl8otsoqxohrpmxta3bt6vhajmmzdc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676273</id>
      <parentid>4676272</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* അഭിനേതാക്കൾ */</comment>
      <origin>4676273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91954" sha1="chrkxgkhwqj3p10sjb04rxr89t9quas" xml:space="preserve">2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് '''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[ജയിലർ (ചലച്ചിത്രം)|ജയിലറിന്റെ (2023)]] തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ [[രജിനികാന്ത്|രജനീകാന്ത്]], [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* രജനികാന്ത് - ടൈഗർ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (വിരമിച്ച ജയിലർ)
* എസ്.ജെ. സൂര്യ - ബോധി കൽപ്പക് 
* മിഥുൻ ചക്രവർത്തി - ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപക്
* സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട് - ദിലീപ് ആയി 
* രമ്യാ കൃഷ്ണൻ - മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* വിദ്യാ ബാലൻ - ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപക്
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മിർണ - മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യൻ
* റിഥ്വിക് - മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* ജതിൻ സർന - വേദ് കൽപക്, ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭഗവതി പെരുമാൾ - ഭാസ്‌കർ
* കോട്ടയം നസീർ - അമീൻ
* സുനിൽ സുഖദ - ബെഞ്ചമിൻ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ഹക്കിം ഷാജഹാൻ - ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപക്
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* നമോ നാരായണ - മൂർത്തി
* ബ്യോൺ സുറാവു - കോഹ്‌ലി
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* രാജേഷ് ശർമ്മ - ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെ
* ജാഫർ സാദിഖ് - ദേബ്‌നാഥ്, നരസിംഹം ( മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായി)
* പദം കുമാർ - രാജാ റാവു
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* തമിഴ് - കുമാർ
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മോഹൻലാൽ - മാത്യു
* ശിവരാജ്കുമാർ - നരസിംഹം
* ഹൃതിക് റോഷൻ - റോഡി
* ദിലീപ് - ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണൻ ( ബോധിയുടെ എതിരാളി)
* ജാക്കി ഷ്രോഫ് - കാംദേവ്
* വിജയ് സേതുപതി - പോലീസ് ഓഫീസർ (കാന്തയുടെ വിവരദാതാവ്)
* വിനായകൻ - വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* വസന്ത് രവി - എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ))
* പൂർണ്ണ - &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ ഒരു നർത്തകി.
* രാജേഷ് മാധവൻ - &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ  ഗായകൻ.
* നോറ ഫത്തേഹി - &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title}}
* {{Bollywood Hungama movie}}
* {{Rotten Tomatoes}}</text>
      <sha1>chrkxgkhwqj3p10sjb04rxr89t9quas</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676275</id>
      <parentid>4676273</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:18:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ഇൻഫോബോക്സ്</comment>
      <origin>4676275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93930" sha1="9xagoqddy76rc8z142werptz9svqztq" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = Jailer 2 poster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[Nelson Dilipkumar]]
| writer         = Nelson Dilipkumar
| producer       = [[Kalanithi Maran]]
| starring       = {{Plain list|
* [[Rajinikanth]]
* [[S. J. Suryah]]
* [[Mithun Chakraborty]]
* [[Suraj Venjaramoodu]]
* [[Ramya Krishnan]]
* [[Vidya Balan]]
}}
| cinematography = [[Vijay Kartik Kannan]]
| editing        = R. Nirmal
| music          = [[Anirudh Ravichander]]
| studio         = [[Sun Pictures]]
| distributor    = [[#Distribution|see below]]
| released       = {{Film date|df=yes|2026|10|15}}
| runtime        = 165 minutes&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 October 2026 |title=Jailer 2, starring Rajinikanth, completes censorship process; runtime revealed |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261007094530/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |archive-date=7 October 2026 |access-date=7 October 2026 |website=[[Cinema Express]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = India
| language       = Tamil
| budget         = {{INR}}250{{en dash}}350 crore&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 2026 |title=Jailer 2 OTT Deal: Rajinikanth Film Lands Biggest Amount For A Tamil Film At Rs 160 Crore, Beats Vijay's Leo? |url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001184735/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |archive-date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026 |website=[[News18]]}}&lt;/ref&gt;
}}
2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് '''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[ജയിലർ (ചലച്ചിത്രം)|ജയിലറിന്റെ (2023)]] തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ [[രജിനികാന്ത്|രജനീകാന്ത്]], [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* രജനികാന്ത് - ടൈഗർ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (വിരമിച്ച ജയിലർ)
* എസ്.ജെ. സൂര്യ - ബോധി കൽപ്പക് 
* മിഥുൻ ചക്രവർത്തി - ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപക്
* സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട് - ദിലീപ് ആയി 
* രമ്യാ കൃഷ്ണൻ - മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* വിദ്യാ ബാലൻ - ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപക്
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മിർണ - മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യൻ
* റിഥ്വിക് - മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* ജതിൻ സർന - വേദ് കൽപക്, ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭഗവതി പെരുമാൾ - ഭാസ്‌കർ
* കോട്ടയം നസീർ - അമീൻ
* സുനിൽ സുഖദ - ബെഞ്ചമിൻ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ഹക്കിം ഷാജഹാൻ - ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപക്
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* നമോ നാരായണ - മൂർത്തി
* ബ്യോൺ സുറാവു - കോഹ്‌ലി
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* രാജേഷ് ശർമ്മ - ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെ
* ജാഫർ സാദിഖ് - ദേബ്‌നാഥ്, നരസിംഹം ( മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായി)
* പദം കുമാർ - രാജാ റാവു
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* തമിഴ് - കുമാർ
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മോഹൻലാൽ - മാത്യു
* ശിവരാജ്കുമാർ - നരസിംഹം
* ഹൃതിക് റോഷൻ - റോഡി
* ദിലീപ് - ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണൻ ( ബോധിയുടെ എതിരാളി)
* ജാക്കി ഷ്രോഫ് - കാംദേവ്
* വിജയ് സേതുപതി - പോലീസ് ഓഫീസർ (കാന്തയുടെ വിവരദാതാവ്)
* വിനായകൻ - വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* വസന്ത് രവി - എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ))
* പൂർണ്ണ - &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ ഒരു നർത്തകി.
* രാജേഷ് മാധവൻ - &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ  ഗായകൻ.
* നോറ ഫത്തേഹി - &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title}}
* {{Bollywood Hungama movie}}
* {{Rotten Tomatoes}}</text>
      <sha1>9xagoqddy76rc8z142werptz9svqztq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676276</id>
      <parentid>4676275</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:19:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* വികസനം */</comment>
      <origin>4676276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94215" sha1="r1ugegbnn8kgzweh26ierhl3t3htkqq" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = Jailer 2 poster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[Nelson Dilipkumar]]
| writer         = Nelson Dilipkumar
| producer       = [[Kalanithi Maran]]
| starring       = {{Plain list|
* [[Rajinikanth]]
* [[S. J. Suryah]]
* [[Mithun Chakraborty]]
* [[Suraj Venjaramoodu]]
* [[Ramya Krishnan]]
* [[Vidya Balan]]
}}
| cinematography = [[Vijay Kartik Kannan]]
| editing        = R. Nirmal
| music          = [[Anirudh Ravichander]]
| studio         = [[Sun Pictures]]
| distributor    = [[#Distribution|see below]]
| released       = {{Film date|df=yes|2026|10|15}}
| runtime        = 165 minutes&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 October 2026 |title=Jailer 2, starring Rajinikanth, completes censorship process; runtime revealed |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261007094530/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |archive-date=7 October 2026 |access-date=7 October 2026 |website=[[Cinema Express]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = India
| language       = Tamil
| budget         = {{INR}}250{{en dash}}350 crore&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 2026 |title=Jailer 2 OTT Deal: Rajinikanth Film Lands Biggest Amount For A Tamil Film At Rs 160 Crore, Beats Vijay's Leo? |url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001184735/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |archive-date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026 |website=[[News18]]}}&lt;/ref&gt;
}}
2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് '''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[ജയിലർ (ചലച്ചിത്രം)|ജയിലറിന്റെ (2023)]] തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ [[രജിനികാന്ത്|രജനീകാന്ത്]], [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* രജനികാന്ത് - ടൈഗർ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (വിരമിച്ച ജയിലർ)
* എസ്.ജെ. സൂര്യ - ബോധി കൽപ്പക് 
* മിഥുൻ ചക്രവർത്തി - ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപക്
* സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട് - ദിലീപ് ആയി 
* രമ്യാ കൃഷ്ണൻ - മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* വിദ്യാ ബാലൻ - ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപക്
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മിർണ - മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യൻ
* റിഥ്വിക് - മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* ജതിൻ സർന - വേദ് കൽപക്, ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭഗവതി പെരുമാൾ - ഭാസ്‌കർ
* കോട്ടയം നസീർ - അമീൻ
* സുനിൽ സുഖദ - ബെഞ്ചമിൻ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ഹക്കിം ഷാജഹാൻ - ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപക്
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* നമോ നാരായണ - മൂർത്തി
* ബ്യോൺ സുറാവു - കോഹ്‌ലി
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* രാജേഷ് ശർമ്മ - ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെ
* ജാഫർ സാദിഖ് - ദേബ്‌നാഥ്, നരസിംഹം ( മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായി)
* പദം കുമാർ - രാജാ റാവു
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* തമിഴ് - കുമാർ
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മോഹൻലാൽ - മാത്യു
* ശിവരാജ്കുമാർ - നരസിംഹം
* ഹൃതിക് റോഷൻ - റോഡി
* ദിലീപ് - ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണൻ ( ബോധിയുടെ എതിരാളി)
* ജാക്കി ഷ്രോഫ് - കാംദേവ്
* വിജയ് സേതുപതി - പോലീസ് ഓഫീസർ (കാന്തയുടെ വിവരദാതാവ്)
* വിനായകൻ - വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* വസന്ത് രവി - എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ))
* പൂർണ്ണ - &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ ഒരു നർത്തകി.
* രാജേഷ് മാധവൻ - &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ  ഗായകൻ.
* നോറ ഫത്തേഹി - &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
{{Multiple image
| image1            = Rajinikanth in 2019.jpg
| image2            = Nelson Dilipkumar.png
| footer            = [[Rajinikanth]] and [[Nelson Dilipkumar]] returned to the sequel.
| direction         = horizontal
| total_width       = 250
| align             = right
}}
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title}}
* {{Bollywood Hungama movie}}
* {{Rotten Tomatoes}}</text>
      <sha1>r1ugegbnn8kgzweh26ierhl3t3htkqq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676277</id>
      <parentid>4676276</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* കാസ്റ്റിംഗ് */</comment>
      <origin>4676277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94718" sha1="jwdgfxkkeob6n4ujv2odl9s1m7urpzl" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = Jailer 2 poster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[Nelson Dilipkumar]]
| writer         = Nelson Dilipkumar
| producer       = [[Kalanithi Maran]]
| starring       = {{Plain list|
* [[Rajinikanth]]
* [[S. J. Suryah]]
* [[Mithun Chakraborty]]
* [[Suraj Venjaramoodu]]
* [[Ramya Krishnan]]
* [[Vidya Balan]]
}}
| cinematography = [[Vijay Kartik Kannan]]
| editing        = R. Nirmal
| music          = [[Anirudh Ravichander]]
| studio         = [[Sun Pictures]]
| distributor    = [[#Distribution|see below]]
| released       = {{Film date|df=yes|2026|10|15}}
| runtime        = 165 minutes&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 October 2026 |title=Jailer 2, starring Rajinikanth, completes censorship process; runtime revealed |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261007094530/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |archive-date=7 October 2026 |access-date=7 October 2026 |website=[[Cinema Express]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = India
| language       = Tamil
| budget         = {{INR}}250{{en dash}}350 crore&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 2026 |title=Jailer 2 OTT Deal: Rajinikanth Film Lands Biggest Amount For A Tamil Film At Rs 160 Crore, Beats Vijay's Leo? |url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001184735/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |archive-date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026 |website=[[News18]]}}&lt;/ref&gt;
}}
2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് '''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[ജയിലർ (ചലച്ചിത്രം)|ജയിലറിന്റെ (2023)]] തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ [[രജിനികാന്ത്|രജനീകാന്ത്]], [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* രജനികാന്ത് - ടൈഗർ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (വിരമിച്ച ജയിലർ)
* എസ്.ജെ. സൂര്യ - ബോധി കൽപ്പക് 
* മിഥുൻ ചക്രവർത്തി - ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപക്
* സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട് - ദിലീപ് ആയി 
* രമ്യാ കൃഷ്ണൻ - മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* വിദ്യാ ബാലൻ - ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപക്
* യോഗി ബാബു - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മിർണ - മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യൻ
* റിഥ്വിക് - മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* ജതിൻ സർന - വേദ് കൽപക്, ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭഗവതി പെരുമാൾ - ഭാസ്‌കർ
* കോട്ടയം നസീർ - അമീൻ
* സുനിൽ സുഖദ - ബെഞ്ചമിൻ
* സുജിത് ശങ്കർ
* ഹക്കിം ഷാജഹാൻ - ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപക്
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* നമോ നാരായണ - മൂർത്തി
* ബ്യോൺ സുറാവു - കോഹ്‌ലി
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* രാജേഷ് ശർമ്മ - ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെ
* ജാഫർ സാദിഖ് - ദേബ്‌നാഥ്, നരസിംഹം ( മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായി)
* പദം കുമാർ - രാജാ റാവു
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* തമിഴ് - കുമാർ
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* മോഹൻലാൽ - മാത്യു
* ശിവരാജ്കുമാർ - നരസിംഹം
* ഹൃതിക് റോഷൻ - റോഡി
* ദിലീപ് - ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണൻ ( ബോധിയുടെ എതിരാളി)
* ജാക്കി ഷ്രോഫ് - കാംദേവ്
* വിജയ് സേതുപതി - പോലീസ് ഓഫീസർ (കാന്തയുടെ വിവരദാതാവ്)
* വിനായകൻ - വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* വസന്ത് രവി - എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ))
* പൂർണ്ണ - &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ ഒരു നർത്തകി.
* രാജേഷ് മാധവൻ - &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ  ഗായകൻ.
* നോറ ഫത്തേഹി - &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
{{Multiple image
| image1            = Rajinikanth in 2019.jpg
| image2            = Nelson Dilipkumar.png
| footer            = [[Rajinikanth]] and [[Nelson Dilipkumar]] returned to the sequel.
| direction         = horizontal
| total_width       = 250
| align             = right
}}
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
{{Multiple image
| image1            = SJ Surya at Iraivi Press Meet.jpg
| image2            = Mithun Chakraborty (5.26.2013) (cropped).jpg
| image3            = Photo of Suraj captured by Ujwal Rajeev.jpg
| image4            = Vidya Balan in 2020.jpg
| footer            = [[S. J. Suryah]], [[Mithun Chakraborty]], [[Suraj Venjaramoodu]], and [[Vidya Balan]] joined the cast of the film.
| direction         = horizontal
| total_width       = 240
| align             = right
| perrow            = 2
}}
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title}}
* {{Bollywood Hungama movie}}
* {{Rotten Tomatoes}}</text>
      <sha1>jwdgfxkkeob6n4ujv2odl9s1m7urpzl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676278</id>
      <parentid>4676277</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* അഭിനേതാക്കൾ */</comment>
      <origin>4676278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94910" sha1="7ezlhkr08ekg3tqkh9oj7zn5rhbgx1c" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = Jailer 2 poster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[Nelson Dilipkumar]]
| writer         = Nelson Dilipkumar
| producer       = [[Kalanithi Maran]]
| starring       = {{Plain list|
* [[Rajinikanth]]
* [[S. J. Suryah]]
* [[Mithun Chakraborty]]
* [[Suraj Venjaramoodu]]
* [[Ramya Krishnan]]
* [[Vidya Balan]]
}}
| cinematography = [[Vijay Kartik Kannan]]
| editing        = R. Nirmal
| music          = [[Anirudh Ravichander]]
| studio         = [[Sun Pictures]]
| distributor    = [[#Distribution|see below]]
| released       = {{Film date|df=yes|2026|10|15}}
| runtime        = 165 minutes&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 October 2026 |title=Jailer 2, starring Rajinikanth, completes censorship process; runtime revealed |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261007094530/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |archive-date=7 October 2026 |access-date=7 October 2026 |website=[[Cinema Express]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = India
| language       = Tamil
| budget         = {{INR}}250{{en dash}}350 crore&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 2026 |title=Jailer 2 OTT Deal: Rajinikanth Film Lands Biggest Amount For A Tamil Film At Rs 160 Crore, Beats Vijay's Leo? |url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001184735/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |archive-date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026 |website=[[News18]]}}&lt;/ref&gt;
}}
2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് '''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[ജയിലർ (ചലച്ചിത്രം)|ജയിലറിന്റെ (2023)]] തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ [[രജിനികാന്ത്|രജനീകാന്ത്]], [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[രജനികാന്ത്]] - ടൈഗർ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (വിരമിച്ച ജയിലർ)
* [[എസ്.ജെ. സൂര്യ]] - ബോധി കൽപ്പക് 
* [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] - ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപക്
* [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] - ദിലീപ് ആയി 
* [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ|രമ്യാ കൃഷ്ണൻ]] - മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]] - ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപക്
* [[യോഗി ബാബു]] - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മിർണ - മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യൻ
* റിഥ്വിക് - മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* ജതിൻ സർന - വേദ് കൽപക്, ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭഗവതി പെരുമാൾ - ഭാസ്‌കർ
* [[കോട്ടയം നസീർ]] - അമീൻ
* [[സുനിൽ സുഖദ]] - ബെഞ്ചമിൻ
* സുജിത് ശങ്കർ
* [[ഹക്കിം ഷാജഹാൻ]] - ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപക്
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* നമോ നാരായണ - മൂർത്തി
* ബ്യോൺ സുറാവു - കോഹ്‌ലി
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* രാജേഷ് ശർമ്മ - ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെ
* ജാഫർ സാദിഖ് - ദേബ്‌നാഥ്, നരസിംഹം ( മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായി)
* പദം കുമാർ - രാജാ റാവു
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* തമിഴ് - കുമാർ
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* [[മോഹൻലാൽ]] - മാത്യു
* ശിവരാജ്കുമാർ - നരസിംഹം
* [[ഋത്വിക് റോഷൻ]]- റോഡി
* ദിലീപ് - ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണൻ ( ബോധിയുടെ എതിരാളി)
* [[ജാക്കി ഷ്രോഫ്]] - കാംദേവ്
* [[വിജയ് സേതുപതി]] - പോലീസ് ഓഫീസർ (കാന്തയുടെ വിവരദാതാവ്)
* [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] - വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* വസന്ത് രവി - എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ))
* പൂർണ്ണ - &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ ഒരു നർത്തകി.
* [[രാജേഷ് മാധവൻ]] - &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ  ഗായകൻ.
* [[നോറ ഫത്തേഹി]] - &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
{{Multiple image
| image1            = Rajinikanth in 2019.jpg
| image2            = Nelson Dilipkumar.png
| footer            = [[Rajinikanth]] and [[Nelson Dilipkumar]] returned to the sequel.
| direction         = horizontal
| total_width       = 250
| align             = right
}}
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
{{Multiple image
| image1            = SJ Surya at Iraivi Press Meet.jpg
| image2            = Mithun Chakraborty (5.26.2013) (cropped).jpg
| image3            = Photo of Suraj captured by Ujwal Rajeev.jpg
| image4            = Vidya Balan in 2020.jpg
| footer            = [[S. J. Suryah]], [[Mithun Chakraborty]], [[Suraj Venjaramoodu]], and [[Vidya Balan]] joined the cast of the film.
| direction         = horizontal
| total_width       = 240
| align             = right
| perrow            = 2
}}
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title}}
* {{Bollywood Hungama movie}}
* {{Rotten Tomatoes}}</text>
      <sha1>7ezlhkr08ekg3tqkh9oj7zn5rhbgx1c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676287</id>
      <parentid>4676278</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T13:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <origin>4676287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95030" sha1="bbsmekh6f85n375wlah2o9ftcaam32i" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = Jailer 2 poster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]]
| writer         = [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]]
| producer       = [[കലാനിധി മാരൻ]]
| starring       = {{Plain list|
* [[Rajinikanth]]
* [[S. J. Suryah]]
* [[Mithun Chakraborty]]
* [[Suraj Venjaramoodu]]
* [[Ramya Krishnan]]
* [[Vidya Balan]]
}}
| cinematography = [[Vijay Kartik Kannan]]
| editing        = R. Nirmal
| music          = [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]]
| studio         = [[Sun Pictures]]
| distributor    = [[#Distribution|see below]]
| released       = {{Film date|df=yes|2026|10|15}}
| runtime        = 165 minutes&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 October 2026 |title=Jailer 2, starring Rajinikanth, completes censorship process; runtime revealed |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261007094530/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |archive-date=7 October 2026 |access-date=7 October 2026 |website=[[Cinema Express]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = India
| language       = Tamil
| budget         = {{INR}}250{{en dash}}350 crore&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 2026 |title=Jailer 2 OTT Deal: Rajinikanth Film Lands Biggest Amount For A Tamil Film At Rs 160 Crore, Beats Vijay's Leo? |url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001184735/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |archive-date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026 |website=[[News18]]}}&lt;/ref&gt;
}}
2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് '''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[ജയിലർ (ചലച്ചിത്രം)|ജയിലറിന്റെ (2023)]] തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ [[രജിനികാന്ത്|രജനീകാന്ത്]], [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[രജനികാന്ത്]] - ടൈഗർ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (വിരമിച്ച ജയിലർ)
* [[എസ്.ജെ. സൂര്യ]] - ബോധി കൽപ്പക് 
* [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] - ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപക്
* [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] - ദിലീപ് ആയി 
* [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ|രമ്യാ കൃഷ്ണൻ]] - മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]] - ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപക്
* [[യോഗി ബാബു]] - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മിർണ - മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യൻ
* റിഥ്വിക് - മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* ജതിൻ സർന - വേദ് കൽപക്, ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭഗവതി പെരുമാൾ - ഭാസ്‌കർ
* [[കോട്ടയം നസീർ]] - അമീൻ
* [[സുനിൽ സുഖദ]] - ബെഞ്ചമിൻ
* സുജിത് ശങ്കർ
* [[ഹക്കിം ഷാജഹാൻ]] - ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപക്
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* നമോ നാരായണ - മൂർത്തി
* ബ്യോൺ സുറാവു - കോഹ്‌ലി
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* രാജേഷ് ശർമ്മ - ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെ
* ജാഫർ സാദിഖ് - ദേബ്‌നാഥ്, നരസിംഹം ( മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായി)
* പദം കുമാർ - രാജാ റാവു
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* തമിഴ് - കുമാർ
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* [[മോഹൻലാൽ]] - മാത്യു
* ശിവരാജ്കുമാർ - നരസിംഹം
* [[ഋത്വിക് റോഷൻ]]- റോഡി
* ദിലീപ് - ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണൻ ( ബോധിയുടെ എതിരാളി)
* [[ജാക്കി ഷ്രോഫ്]] - കാംദേവ്
* [[വിജയ് സേതുപതി]] - പോലീസ് ഓഫീസർ (കാന്തയുടെ വിവരദാതാവ്)
* [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] - വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* വസന്ത് രവി - എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ))
* പൂർണ്ണ - &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ ഒരു നർത്തകി.
* [[രാജേഷ് മാധവൻ]] - &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ  ഗായകൻ.
* [[നോറ ഫത്തേഹി]] - &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
{{Multiple image
| image1            = Rajinikanth in 2019.jpg
| image2            = Nelson Dilipkumar.png
| footer            = [[Rajinikanth]] and [[Nelson Dilipkumar]] returned to the sequel.
| direction         = horizontal
| total_width       = 250
| align             = right
}}
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
{{Multiple image
| image1            = SJ Surya at Iraivi Press Meet.jpg
| image2            = Mithun Chakraborty (5.26.2013) (cropped).jpg
| image3            = Photo of Suraj captured by Ujwal Rajeev.jpg
| image4            = Vidya Balan in 2020.jpg
| footer            = [[S. J. Suryah]], [[Mithun Chakraborty]], [[Suraj Venjaramoodu]], and [[Vidya Balan]] joined the cast of the film.
| direction         = horizontal
| total_width       = 240
| align             = right
| perrow            = 2
}}
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title}}
* {{Bollywood Hungama movie}}
* {{Rotten Tomatoes}}</text>
      <sha1>bbsmekh6f85n375wlah2o9ftcaam32i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676288</id>
      <parentid>4676287</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T13:28:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>കഥ ചേർത്തു</comment>
      <origin>4676288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102897" sha1="2n8xhsw3jbrstdlaul9ei9gh23qn0lp" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = Jailer 2 poster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]]
| writer         = [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]]
| producer       = [[കലാനിധി മാരൻ]]
| starring       = {{Plain list|
* [[Rajinikanth]]
* [[S. J. Suryah]]
* [[Mithun Chakraborty]]
* [[Suraj Venjaramoodu]]
* [[Ramya Krishnan]]
* [[Vidya Balan]]
}}
| cinematography = [[Vijay Kartik Kannan]]
| editing        = R. Nirmal
| music          = [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]]
| studio         = [[Sun Pictures]]
| distributor    = [[#Distribution|see below]]
| released       = {{Film date|df=yes|2026|10|15}}
| runtime        = 165 minutes&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 October 2026 |title=Jailer 2, starring Rajinikanth, completes censorship process; runtime revealed |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261007094530/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/06/jailer-2-starring-rajinikanth-completes-censorship-process-runtime-revealed |archive-date=7 October 2026 |access-date=7 October 2026 |website=[[Cinema Express]]}}&lt;/ref&gt;
| country        = India
| language       = Tamil
| budget         = {{INR}}250{{en dash}}350 crore&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 2026 |title=Jailer 2 OTT Deal: Rajinikanth Film Lands Biggest Amount For A Tamil Film At Rs 160 Crore, Beats Vijay's Leo? |url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001184735/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/jailer-2-ott-deal-rajinikanth-film-lands-biggest-amount-for-a-tamil-film-at-rs-160-crore-beats-thalapathy-vijays-leo-10282254.html |archive-date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026 |website=[[News18]]}}&lt;/ref&gt;
}}
2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ഭാഷാ ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് '''''ജയിലർ 2'''''. [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം സൺ പിക്ചേഴ്സ് വഴി കലാനിധി മാരനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[ജയിലർ (ചലച്ചിത്രം)|ജയിലറിന്റെ (2023)]] തുടർച്ചയായ ഈ ചിത്രത്തിൽ [[രജിനികാന്ത്|രജനീകാന്ത്]], [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]], [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]], മിർണ, റിത്വിക് എന്നിവർ അവരുടെ വേഷങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]], [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[അന്ന രാജൻ]], [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ ആദ്യ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നെൽസൺ തന്റെ സിനിമകളുടെ തുടർചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2025 ജനുവരിയിൽ സൺ പിക്ചേഴ്സ് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ മാർച്ചിൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] ആരംഭിച്ച [[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം [[കേരളം]], [[കോയമ്പത്തൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[ഗോവ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്നു. 2026 ഏപ്രിലിൽ ചിത്രീകരണം സമാപിച്ചു. [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] സംഗീതം നൽകിയ ചിത്രത്തിൻ്റെ ഛായാഗ്രഹണം വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണനും എഡിറ്റിംഗ് ആർ. നിർമ്മലുമാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ 2026 ഒക്ടോബർ 15ന്  ''ജയിലർ 2'' ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി.

== കഥ ==
ആദ്യ ചിത്രത്തിലെ സംഭവങ്ങൾക്ക് മൂന്ന് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം,  'ടൈഗർ' മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ തന്റെ ഭാര്യ വിജയ, മരുമകൾ ശ്വേത, പേരക്കുട്ടി ഋത്വിക് എന്നിവരോടൊപ്പം കേരളത്തിൽ ശാന്തമായി ജീവിക്കുന്നു. വിഗ്രഹക്കടത്ത് സംഘവുമായി തന്റെ മകൻ അർജുന് ബന്ധമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് മുത്തുവേൽ അവനെ കൊലപ്പെടുത്തിയ വിവരം അറിയാതെ, അവന്റെ കുടുംബം ഇപ്പോഴും അർജുന്റെ വിയോഗത്തിൽ ദുഃഖിക്കുന്നു. സാധാരണ ജീവിതം നയിക്കുന്നതായി പുറമെ കാണപ്പെടുമ്പോഴും, അന്തരിച്ച കടത്തുകാരൻ വർമ്മന്റെ പിന്നിലുള്ള സംഘത്തെക്കുറിച്ച് മുത്തുവേൽ രഹസ്യമായി അന്വേഷണം നടത്തുന്നു. ഇതിനിടയിൽ, വർമ്മന്റെ സഹായിയായ ദിലീപ്, വർമ്മനെ കൊലപ്പെടുത്തിയ ആളെയും മുത്തുവേൽ ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ച, മോഷ്ടിച്ച വിഗ്രഹങ്ങളടങ്ങിയ മൂന്ന് കണ്ടെയ്‌നറുകളെയും കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

ദിലീപിനെ സമീപിക്കാൻ മുത്തുവേൽ 'മൂർത്തി' എന്ന പ്രാദേശിക ഗുണ്ടയുടെ സഹായം തേടുന്നു. ഗോവ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന 'കൽപാക്' കുടുംബമാണ് ഈ വിഗ്രഹക്കടത്ത് ശൃംഖല നിയന്ത്രിക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തുന്നു. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ തലവൻ ചക്രിയും, മക്കളായ ബോധി, കാന്ത, വേദ എന്നിവരുമാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ. ബോധിക്കെതിരെ തിരിയാൻ മുത്തുവേൽ ദിലീപിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ബോധി ദിലീപിനെ കൊലപ്പെടുത്തുന്നു. തുടർന്ന് ബോധി, മുത്തുവേലിന്റെ സഹായിയായ നരസിംഹയെ ആക്രമിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയെയും മകനെയും തട്ടിക്കൊണ്ടുപോവുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരെ മോചിപ്പിക്കുന്നതിനായി, ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ച വിഗ്രഹങ്ങൾ തിരികെ നൽകാൻ മുത്തുവേൽ സമ്മതിക്കുന്നു; എന്നാൽ അതേസമയം തന്നെ കൽപാക് കുടുംബത്തിനെതിരെ അദ്ദേഹം തന്റെ നീക്കങ്ങൾ തുടരുന്നു. ഇരുപക്ഷവും പരസ്പരം തോൽപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതോടെ ഇവരുടെ സംഘർഷം കൂടുതൽ രൂക്ഷമാകുന്നു.

അർജുന്റെ മരണത്തിന് ഉത്തരവാദി മുത്തുവേലാണെന്ന കാര്യം വെളിപ്പെടുത്തി ബോധി പ്രതികാരം ചെയ്യുന്നു; ഇതോടെ ദുഃഖത്തിലായിരുന്ന മുത്തുവേലിന്റെ കുടുംബം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ തിരിയുന്നു. കൽപാക് കുടുംബം തന്റെ ബന്ധുക്കളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ, അവരെ രക്ഷിക്കാൻ മുത്തുവേൽ മറ്റൊരു സഹായിയായ റോഡിയുടെ സഹായം തേടുന്നു. അർജുന്റെ മരണത്തിന് പിന്നിലെ സാഹചര്യങ്ങൾ കാന്ത മുത്തുവേലിന്റെ കുടുംബത്തോട് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അതേസമയം, റോഡി കൽപാക് കുടുംബത്തിന്റെ താവളത്തിലേക്ക് നുഴഞ്ഞുകയറി അവിടെ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവരെ രക്ഷപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. തുടർന്നുണ്ടായ ഏറ്റുമുട്ടലിൽ, മുത്തുവേലിനെ കൊല്ലാനുള്ള ശ്രമത്തിനിടെ ചക്രി സ്വയം ബലിയാടാകുന്നു (മരിക്കുന്നു). മുത്തുവേൽ രക്ഷപ്പെടുന്നു; കാന്തയ്ക്ക് ഗുരുതരമായി പരിക്കേൽക്കുകയും മരിച്ചതായി കരുതപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഒരു സ്വകാര്യ ജെറ്റിൽ രക്ഷപ്പെടാൻ ബോധി ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, മുത്തുവേലും കൂട്ടാളികളും അവനെ തടയുന്നു. മാത്യു ഒരു കാർ വിമാനത്തിലേക്ക് ഇടിച്ചുകയറ്റിയതോടെ വിമാനം തകരുകയും ബോധി കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. കുടുംബവുമായി വീണ്ടും ഒന്നിച്ച ശേഷം, മുത്തുവേൽ സ്വമേധയാ പോലീസിന് മുന്നിൽ കീഴടങ്ങുകയും അർജുനെ കൊലപ്പെടുത്തിയ കാര്യം സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അദ്ദേഹത്തെ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുമ്പോൾ, ആ ഏറ്റുമുട്ടലിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട കാന്തയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു സന്ദേശം ലഭിക്കുന്നു. അവളെ സഹായിക്കുന്നതായി തോന്നിയ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ കൂറ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നതോടെ, മുത്തുവേലിന്റെയും കുടുംബത്തിന്റെയും സുരക്ഷ അനിശ്ചിതത്വത്തിലാകുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[രജനികാന്ത്]] - ടൈഗർ മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (വിരമിച്ച ജയിലർ)
* [[എസ്.ജെ. സൂര്യ]] - ബോധി കൽപ്പക് 
* [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] - ബോധിയുടെ പിതാവായ ചക്രി കൽപക്
* [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] - ദിലീപ് ആയി 
* [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ|രമ്യാ കൃഷ്ണൻ]] - മുത്തുവേലിൻ്റെ ഭാര്യ വിജയ &quot;വിജി&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]] - ബോധിയുടെ സഹോദരിയായ കാന്ത കൽപക്
* [[യോഗി ബാബു]] - വിമൽ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവർ
* മിർണ - മുത്തുവേലിൻ്റെ മരുമകളായ ശ്വേത പാണ്ഡ്യൻ
* റിഥ്വിക് - മുത്തുവേലിൻ്റെ ചെറുമകനായ റിഥ്വിക് &quot;ഋതു&quot; പാണ്ഡ്യൻ
* ജതിൻ സർന - വേദ് കൽപക്, ബോധിയുടെ സഹോദരൻ
* ഭഗവതി പെരുമാൾ - ഭാസ്‌കർ
* [[കോട്ടയം നസീർ]] - അമീൻ
* [[സുനിൽ സുഖദ]] - ബെഞ്ചമിൻ
* സുജിത് ശങ്കർ
* [[ഹക്കിം ഷാജഹാൻ]] - ബോധിയുടെ സഹോദരനായ ശർവ കൽപക്
* രാമചന്ദ്രൻ ദുരൈരാജ്
* നമോ നാരായണ - മൂർത്തി
* ബ്യോൺ സുറാവു - കോഹ്‌ലി
* പി.എൽ. തേനപ്പൻ
* രാജേഷ് ശർമ്മ - ഇൻസ്പെക്ടർ വിക്രം ദേശ്പാണ്ഡെ
* ജാഫർ സാദിഖ് - ദേബ്‌നാഥ്, നരസിംഹം ( മുത്തുവേലിൻ്റെ അനുയായി)
* പദം കുമാർ - രാജാ റാവു
* അപേക്ഷാ പോർവാൾ
* തമിഴ് - കുമാർ
* ശരവണ വേൽ

=== അതിഥവേഷങ്ങൾ           ===

* [[മോഹൻലാൽ]] - മാത്യു
* ശിവരാജ്കുമാർ - നരസിംഹം
* [[ഋത്വിക് റോഷൻ]]- റോഡി
* ദിലീപ് - ശ്രീലങ്കൻ തമിഴ് ഗുണ്ടാസംഘമായ വരുണൻ ( ബോധിയുടെ എതിരാളി)
* [[ജാക്കി ഷ്രോഫ്]] - കാംദേവ്
* [[വിജയ് സേതുപതി]] - പോലീസ് ഓഫീസർ (കാന്തയുടെ വിവരദാതാവ്)
* [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] - വർമ്മൻ എന്ന വിഗ്രഹക്കടത്തുകാരൻ
* വസന്ത് രവി - എസിപി അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐപിഎസ് (മുത്തവേലിൻ്റെ മകൻ (ആർക്കൈവൽ ദൃശ്യങ്ങൾ))
* പൂർണ്ണ - &quot;അലാ ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ ഒരു നർത്തകി.
* [[രാജേഷ് മാധവൻ]] - &quot;അല ബൊലേലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ  ഗായകൻ.
* [[നോറ ഫത്തേഹി]] - &quot;ബിൻദാസ്&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ നർത്തകി

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== വികസനം ===
{{Multiple image
| image1            = Rajinikanth in 2019.jpg
| image2            = Nelson Dilipkumar.png
| footer            = [[Rajinikanth]] and [[Nelson Dilipkumar]] returned to the sequel.
| direction         = horizontal
| total_width       = 250
| align             = right
}}
ജയിലറിന്റെ രണ്ടാംഭാഗം ആദ്യ സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് തീരുമാനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|title=Jailer 2 Confirmed; Rajinikanth, Thalapathy Vijay To Collaborate In Nelson's 'Dream' Film|access-date=10 March 2025|last=Narain|first=Yatamanyu|date=14 August 2023|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814143530/https://www.news18.com/movies/jailer-2-confirmed-rajinikanth-thalapathy-vijay-to-collaborate-in-nelsons-dream-film-8535503.html|archive-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt; [[നെൽസൺ ദിലീപ്കുമാർ]] തന്റെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് സംസാരിച്ചിരുന്നു, ഇത് ജയിലറിന്റെ തുടർച്ചയെപ്പറ്റിയുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2024 ജനുവരിയോടെ നെൽസൺ തുടർഭാഗത്തിന്റെ തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നടി മിർന, 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ നെൽസൺ തിരക്കഥയെഴുതുന്നുവെന്നും പദ്ധതി നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, മാർച്ചിൽ, ജയിലർ ''2'' തന്റെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റായിരിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഉറപ്പില്ലെന്ന് നെൽസൺ പറഞ്ഞു, അതായത് ആ ഘട്ടത്തിൽ കഥ ഇപ്പോഴും വികസനത്തിലാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|title=Jailer 2 tentatively titled Hukum?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917214816/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2024/Apr/12/jailer-2-tentatively-titled-hukum|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും ആദ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് പൂർത്തിയായതായും നെൽസൺ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷനിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറഞ്ഞു. രജനീകാന്തിൽ നിന്നും സൺ പിക്ചേഴ്സിൽ നിന്നും ഈ ആശയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|title=Jailer 2: Is This Rajinikanth-Nelson Dilipkumar's Sequel Title?|access-date=17 September 2026|date=12 April 2024|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917200942/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-is-this-rajinikanth-nelson-dilipkumars-sequel-title-enn24041206262|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;

''ഹുക്കും'' എന്ന പേരിൽ ഈ പദ്ധതി അറിയപ്പെടുമെന്ന് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|title=REVEALED&amp;nbsp;– This the actual title of Rajinikanth's Jailer 2, everything to know about the sequel...|access-date=16 March 2025|date=12 April 2024|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926152600/https://www.ottplay.com/news/revealed-this-the-actual-title-of-rajinikanths-jailer-2-everything-to-know-about-the-sequel/41ccd3cbc4435|archive-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14-ന് തുടർച്ച ഔദ്യോഗികമായി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|title=Rajinikanth's Jailer 2 announcement on January 14 with 2 promo cuts|access-date=17 September 2026|last=K|first=Janani|date=13 January 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917185745/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-jailer-2-announcement-on-january-14-2-promo-cuts-2664052-2025-01-13|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത്, നെൽസൺ, [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപന ടീസർ സൺ പിക്ചേഴ്സ് പുറത്തിറക്കുകയും ചിത്രത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ''ജയിലർ 2'' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; സൺ പിക്ചേഴ്സിന്റെ ബാനറിൽ കലാനിധി മാരനാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. നെൽസണുമൊത്തുള്ള തുടർച്ചയായ അഞ്ചാം ചിത്രത്തിലൂടെ അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ സംഗീതസംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. [[Vijay Kartik Kannan|വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ]], ആർ. നിർമ്മൽ, [[D. R. K. Kiran|ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ]] എന്നിവർ യഥാക്രമം ഛായാഗ്രാഹകൻ, എഡിറ്റർ, ആർട്ട് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ തിരിച്ചെത്തി. ആക്ഷൻ കൊറിയോഗ്രാഫറായി ചേതൻ ഡിസൂസ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ===
രജനികാന്തിന്റെ 50-ാം വർഷത്തെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം 2024-ന്റെ അവസാനത്തോടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടക്കത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|title=Expect the unexpected from Rajinkanth in 'Jailer 2', says filmmaker Nelson Dilipkumar|access-date=10 March 2025|date=28 September 2024|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209194046/https://www.deccanherald.com/entertainment/expect-the-unexpected-from-rajinkanth-in-jailer-2-says-filmmaker-nelson-dilipkumar-3210978|archive-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ  2025 മാർച്ചിലാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫിക്ക് മുമ്പ് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപന ടീസറും നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|title=Jailer 2 teaser: Rajinikanth packs a punch as he returns as Tiger Muthuvel Pandian in Nelson's action-packed sequel|access-date=10 March 2025|last=Sharma|first=Riya|date=14 January 2025|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411140720/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jailer-2-teaser-rajinikanth-packs-a-punch-as-he-returns-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-action-packed-sequel-101736859368914.html|archive-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ ഇവിപി ഫിലിം സിറ്റിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ടീസർ 2024 ഡിസംബർ 6-നകം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലറിലെ സാങ്കേതിക സംഘം ജയിലർ 2ലും ഒന്നിച്ചു. വിജയ് കാർത്തിക് കണ്ണൻ ഛായാഗ്രാഹകനായി തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആർ. നിർമ്മൽ എഡിറ്ററായും ഡി. ആർ. കെ. കിരൺ കലാസംവിധായകനായും അനിരുദ്ധ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:82&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|title=Rajinikanth's Jailer 2 officially announced: Nelson and Anirudh Ravichander bring the fun in fiery promo|access-date=10 March 2025|date=14 January 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115034609/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-jailer-2-officially-announced-nelson-and-anirudh-ravichander-bring-the-fun-in-fiery-promo-9778644/|archive-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt; വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റ്സ് സൂപ്പർവൈസർ യുഗന്ധർ ടി. യും സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite Instagram}}&lt;/ref&gt; നർമ്മവും ആക്ഷനും സംയോജിപ്പിച്ച ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]'' (2024) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ചേതൻ ഡിസൂസയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മതിപ്പുളവായ നെൽസൺ ചേതൻ ഡിസൂസയെ  സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു. സ്റ്റണ്ടുകളോട് സമാനമായ സമീപനം പങ്കിട്ട നെൽസൺ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിലെ ഏക സ്റ്റണ്ട് ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രമോഷണൽ വീഡിയോയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

2024 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ നെൽസൺ ചിത്രത്തിനായി ലൊക്കേഷൻ സ്കൌട്ടിംഗ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം [[ചെന്നൈ]] ആരംഭിച്ചതായി സൺ പിക്ചേഴ്സ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|title=Rajinikanth's Jailer 2 goes on floors|access-date=17 September 2026|last=M|first=Narayani|date=12 March 2025|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008005104/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Mar/12/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതിനുപകരം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിപുലമായ ഷെഡ്യൂളിലാണ്  നിർമ്മാണം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചെന്നൈ, അട്ടപ്പാടി, കോയമ്പത്തൂർ, കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, പാലക്കാട്, ഗോവ, കൊച്ചി എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== കാസ്റ്റിംഗ് ===
{{Multiple image
| image1            = SJ Surya at Iraivi Press Meet.jpg
| image2            = Mithun Chakraborty (5.26.2013) (cropped).jpg
| image3            = Photo of Suraj captured by Ujwal Rajeev.jpg
| image4            = Vidya Balan in 2020.jpg
| footer            = [[S. J. Suryah]], [[Mithun Chakraborty]], [[Suraj Venjaramoodu]], and [[Vidya Balan]] joined the cast of the film.
| direction         = horizontal
| total_width       = 240
| align             = right
| perrow            = 2
}}
&quot;ടൈഗർ&quot; മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി രജനീകാന്ത് വീണ്ടും ജയിലർ 2ൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:83&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth back as 'Tiger' Muthuvel Pandian in Nelson's sequel|access-date=14 January 2025|date=14 January 2025|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132223/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-back-as-tiger-muthuvel-pandian-in-nelsons-sequel/article69098714.ece|archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈയിൽ തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ച ആദ്യത്തെ  അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു [[Yogi Babu|യോഗി ബാബു]].&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|title=Yogi Babu confirms being part of Rajinikanth's Jailer 2: 'Nelson Dilipkumar is writing something really special'|access-date=15 January 2025|date=30 July 2024|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730131944/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yogi-babu-confirms-being-part-of-rajinikanths-jailer-2-nelson-dilipkumar-is-writing-something-really-special-9484854/|archive-date=30 July 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ സമയത്ത് ബാബുവും രജനികാന്തും തമ്മിലുള്ള കോമിക് സബ്പ്ലോട്ടുകൾ എഴുതാൻ നെൽസൺ മുൻഗണന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രമ്യാ കൃഷ്ണനും മിർണയും മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായി തിരിച്ചെത്തി, രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ [[എസ്.ജെ. സൂര്യ|എസ്. ജെ. സൂര്യ]] ഒരു പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനേതാക്കൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ജയിലർ 2 ൽ തന്റെ വേഷം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] സ്ഥിരീകരിച്ചു, മോഹൻലാലും തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|title=Confirmed! Shiva Rajkumar all set to reprise his role in Rajinikanth's Jailer 2|access-date=16 April 2025|date=16 April 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155710/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shiva-rajkumar-all-set-to-reprise-his-role-in-rajinikanths-jailer-2-confirmed-2709832-2025-04-16|archive-date=16 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|title=Shivrajkumar confirms he is a part of Rajinikanth's Jailer 2|access-date=20 July 2025|date=16 April 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033257/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Apr/16/shivrajkumar-confirms-he-is-a-part-of-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[അന്ന രാജൻ]] തന്റെ അഭിനയം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|title=Anna Raajan joins Rajinikanth's Jailer 2|access-date=14 May 2025|date=14 May 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515033158/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/14/anna-raajan-joins-rajinikanths-jailer-2|archive-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്|സൂരജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] പിന്നീട് തന്റെ പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|title=Suraj Venjaramoodu confirms his role in Jailer 2 with Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=12 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918101645/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/12/suraj-venjaramoodu-confirms-his-role-in-jailer-2-with-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ [[Jatin Sarna|ജതിൻ സർന]] നിർമ്മാണത്തിൽ ചേരുകയും പിന്നീട് രജനികാന്തിന്റെ എതിർവശത്ത് പ്രധാന വില്ലനായി അഭിനയിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;

തൻ്റെ വർമ്മൻ എന്ന കഥാപാത്രം ജയിലറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും താൻ മടങ്ങിവരുമെന്ന് [[വിനായകൻ (ചലച്ചിത്രനടൻ)|വിനായകൻ]] 2025 ഡിസംബറിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|title=Vinayakan confirms returning for Jailer 2|access-date=17 September 2026|date=2 December 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918075213/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Dec/02/vinayakan-confirms-returning-for-jailer-2|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ മാസത്തിൽ, പിന്നീട് &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ഐറ്റം നമ്പറിൽ [[നോറ ഫത്തേഹി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|title=Nora Fatehi's name surfaces for special song in Rajinikanth's Jailer 2 amid growing buzz|access-date=2 October 2026|date=16 December 2025|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930215714/https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/nora-fatehis-name-surfaces-special-song-rajinikanths-jailer-2-amid-growing-buzz/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|title=Nora Fatehi Joins Rajinikanth's Jailer 2 For Special Dance Number, Calls It 'Truly Epic'|access-date=3 October 2026|date=18 December 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003102146/https://www.news18.com/movies/tamil-cinema/nora-fatehi-joins-rajinikanths-jailer-2-for-special-dance-number-calls-it-truly-epic-ws-kl-9779155.html|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; താൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[വിജയ് സേതുപതി]] സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|title=Jailer 2: Vijay Sethupathi says I love Rajinikanth, confirms cameo|access-date=15 January 2026|date=15 January 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115084738/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-vijay-sethupathi-says-i-love-rajinikanth-confirms-cameo-2852289-2026-01-15|archive-date=15 January 2026}}&lt;/ref&gt; [[വിദ്യ ബാലൻ|വിദ്യാ ബാലൻ]], [[മിഥുൻ ചക്രവർത്തി]] എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം സർണയുടെ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റും നെൽസണിനൊപ്പം മൂന്ന് അഭിനേതാക്കളെ കാണിക്കുന്ന ഫോട്ടോകളോടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|title=Social media erupts after Jatin Sarna confirms Vidya Balan, Mithun Chakraborty's cameos in 'Jailer 2'|access-date=1 October 2026|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191101/https://www.deccanherald.com/entertainment/social-media-erupts-after-jatin-sarna-confirms-vidya-balan-mithun-chakrabortys-cameos-in-jailer-2-3884909|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Bagavathi Perumal|ഭഗവതി പെരുമാൾ]], [[Pasanga Pandi|തമിഴ്]], മേ[[മേഘന രാജ്|മേഘ്ന രാജ്]], [[Bjorn Surrao|ബിജോൺ സുറാവു]] എന്നിവരും ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[ഷംന കാസിം|പൂർണ്ണ]] രാജേഷ് മാധവനും ചിത്രത്തിൻ്റെ &quot;അല ബോലെലോ&quot; എന്ന ഗാനത്തിൽ രജനീകാന്തിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|title=Jailer 2's 'Ala Bolelo': Who is Shamna Kkasim who dances alongside Rajinikanth in first single?|access-date=17 September 2026|date=20 August 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260822063758/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Aug/20/jailer-2-first-song-who-is-actress-poorna|archive-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; [[Sujith Shankar|സുജിത് ശങ്കർ]], [[കോട്ടയം നസീർ]], സുനിൽ സുഖദ, [[Vineeth Thattil David|വിനീത് തത്തിൽ ഡേവിഡ്]] എന്നിവർ കേരള ഷെഡ്യൂളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് ശേഷം ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|title=Jailer 2: Rajinikanth-starrer's sequel ropes in more Malayalam actors apart from Lichi?|access-date=20 July 2025|last=Krishna|first=Gayathri|date=20 May 2025|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612215900/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-starrers-sequel-ropes-in-more-malayalam-actors-apart-from-lichi/91f59d6a31535|archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; രജനികാന്തിന്റെ ഏക ബംഗാളി ചിത്രമായ ഭാഗ്യ ദേബാത (1995) മുതൽ 30 വർഷത്തിന് ശേഷം ചക്രബർത്തി രജനികാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|title=Mithun with Rajinikanth: 30 साल बाद रजनीकांत के साथ काम करेंगे मिथुन, बताया कैसे हुई 'जेलर 2' में एंट्री|access-date=23 August 2025|date=21 August 2025|website=[[Amar Ujala]]|language=hi|trans-title=Mithun to work with Rajinikanth after 30 years, explains how he entered ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822220707/https://www.amarujala.com/entertainment/mithun-chakraborty-confirms-doing-jailer-2-with-rajinikanth-both-will-come-together-after-30-years-2025-08-21|archive-date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് നെർക്കൊണ്ട പാർവായി (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തതിന് ശേഷം വിദ്യാ തമിഴ് സിനിമയിൽ തൻ്റെ പൂർണ്ണ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|title=Vidya Balan to Make Full-fledged Tamil Debut in Rajinikanth's 'Jailer 2'|access-date=1 December 2025|date=25 October 2025|website=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207235946/https://www.deccanchronicle.com/tabloid/hyderabad-chronicle/vidya-balan-to-make-full-fledged-tamil-debut-in-rajinikanths-jailer-2-1912544|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|title=Vidya Balan Joins Rajinikanth's 'Jailer 2': Reports|access-date=7 September 2026|date=17 December 2025|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908025950/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/vidya-balan-joins-sets-of-rajinikanths-jailer-2-reports|archive-date=8 September 2026}}&lt;/ref&gt;

ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിനായി ഷാരൂഖ് ഖാനെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ രാജാവിനോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|title=Mithun Chakraborty confirms Shah Rukh Khan's role in Rajinikanth's Jailer 2. Here's what he said|access-date=26 September 2026|date=25 December 2025|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251225063654/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/mithun-chakraborty-confirms-shah-rukh-khans-role-in-rajinikanths-jailer-2-heres-what-he-said-10438194/|archive-date=25 December 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know|title=Shah Rukh Khan declines cameo in Rajinikanth's Jailer 2 to focus on King? Here's what we know!|access-date=1 October 2026|date=8 April 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001193327/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shah-rukh-khan-declines-cameo-rajinikanths-jailer-2-focus-king-heres-know/|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, [[ഋത്വിക് റോഷൻ|ഹൃത്വിക് റോഷൻ]] ഒരു പ്രത്യേക വേഷത്തിൽ എത്തുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ''[[Bhagwaan Dada|ഭഗവാൻ ദാദാ]]'' (1986) മുതൽ 40 വർഷത്തിനുശേഷം രജനീകാന്തുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുകയും തമിഴ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|title=Hrithik Roshan wraps 'Jailer 2' shoot with Rajinikanth; Nelson Dilipkumar crafts major sequence for the two stars reuniting after 40 years|access-date=26 September 2026|date=25 June 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927040548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/hrithik-roshan-wraps-jailer-2-shoot-with-rajinikanth-nelson-dilipkumar-crafts-major-sequence-for-the-two-stars-reuniting-after-40-years/articleshow/131988480.cms|archive-date=27 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
[[Principal photography|പ്രധാന]] ചിത്രീകരണം 2025 മാർച്ച് 10 ന് ചെന്നൈയിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|title=Rajinikanth and Mohanlal's Jailer 2 goes on floors|access-date=10 March 2025|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310062517/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/rajinikanths-jailer-2-goes-on-floors-825748|archive-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; ആദ്യ ഷെഡ്യൂളിലെ പ്രാരംഭ ഭാഗങ്ങൾ രജനീകാന്തിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു, റോയപേട്ടയിലെ [[Sathyam Cinemas|സത്യം സിനിമാസ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|title=ஜெயிலர் - 2 படப்பிடிப்பு தொடங்கியது! அதிகாரபூர்வ அறிவிப்பு!|access-date=16 March 2025|date=10 March 2025|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' shooting has begun! Official announcement!|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312153527/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Mar/10/jailer-2-shooting-3|archive-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|title=10 days after Coolie wrap, Rajini commences Jailer 2 shoot|access-date=16 March 2025|last=Rajaraman|first=Kaushik|date=10 March 2025|website=[[DT Next]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826155220/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/10-days-after-coolie-wrap-rajini-commences-jailer-2-shoot-825798|archive-date=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|title=Jailer 2: இணைகிறாரா மாஸ் ஹீரோ? பட்டை தீட்டப்பட்ட ஃபார்முலா; படத்தின் கதை இது தானா?|access-date=20 July 2025|last=பாரதிராஜா|first=மை.|date=12 March 2025|website=[[Cinema Vikatan]]|language=ta|trans-title=Jailer 2: Mass hero joining? Polished formula; Is this the story of the film?|archive-url=https://web.archive.org/web/20250410130007/https://cinema.vikatan.com/kollywood/jailer-2-movie-shooting-update|archive-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt; നിർമ്മാണത്തിനായി ആദിത്യറാം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒരു വലിയ വില്ലേജ് സെറ്റും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ ഏപ്രിൽ 11ന് കേരളത്തിലെ [[അട്ടപ്പാടി താലൂക്ക്|അട്ടപ്പാടിയിൽ]] ആരംഭിച്ചു, രമ്യാ കൃഷ്ണൻ, മിർണ, എസ്. ജെ. സൂര്യ എന്നിവർ നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;RK2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് തമിഴ്നാട്-കേരള അതിർത്തിയിൽ ഏകദേശം 20 ദിവസം സംഘം ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOILeak2025&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ഷെഡ്യൂൾ 2025 മെയ് മാസത്തിൽ [[കോഴിക്കോട്]] ആരംഭിച്ചു. ചെരുവന്നൂർ നല്ലളം പ്രദേശത്ത് ചിത്രീകരിച്ച നിർമ്മാണം, ഷെഡ്യൂൾ ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം രജനീകാന്ത് ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|title=പാലക്കാടുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടേക്കു പറന്ന് 'മുത്തുവേൽ പാണ്ഡ്യൻ'; രജനി ഇനി ഒരാഴ്ച ചെറുവണ്ണൂരിൽ|access-date=17 September 2026|date=12 May 2025|website=[[Manorama Online]]|language=ml|trans-title='Muthuvel Pandian' flies from Palakkad to Kozhikode; Rajini to spend the next week in Cheruvannur|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917184717/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/05/12/rajinikanth-jailer-2-shooting-kozhikode.html|archive-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|title=Rajinikanth joins Jailer 2 shoot in Kozhikode, welcomed with Hukum song|access-date=15 May 2025|date=12 May 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512140543/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-joins-jailer-2-shoot-in-kozhikode-welcomed-with-hukum-2723572-2025-05-12|archive-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ചില ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രജനീകാന്ത് ആ മാസം അവസാനം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ സമയത്ത്, ഡിസംബർ വരെ ചിത്രീകരണം തുടരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407/|title=Rajinikanth Shares Major Update About Jailer 2: Film To Be Completed By...|access-date=23 May 2025|date=22 May 2025|website=[[Times Now]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523050637/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/rajinikanth-shares-major-update-about-jailer-2-nelson-dilipkumar-article-151695407|archive-date=23 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ജൂണിൽ നിർമ്മാണം മൈസൂരിലേക്ക് നീങ്ങി, അവിടെ രജനീകാന്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ഹുൻസൂറിനടുത്തുള്ള ബിലികെരെയിൽ പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിച്ച സെറ്റിൽ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;H2&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|title=Rajinikanth Starts Filming Jailer 2 In Mysore, Massive Crowd Gathers To See Superstar|access-date=26 June 2025|date=23 June 2025|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250624103340/https://www.news18.com/movies/regional-cinema/rajinikanth-starts-filming-jailer-2-in-mysore-massive-crowd-gathers-to-see-superstar-ws-l-9398938.html|archive-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ജൂലൈയിൽ മറ്റൊരു ഷെഡ്യൂളിനായി ചിത്രീകരണം ചെന്നൈയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഈ കാലയളവിൽ, മോഹൻലാൽ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മാണത്തിൽ ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; കൂലി (2025) എന്ന ചിത്രത്തോടുള്ള രജനീകാന്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് ശേഷം സെപ്റ്റംബർ 8 ന് കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ചിത്രീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|title=Rajinikanth greets fans at Palakkad during Jailer 2 shoot|access-date=28 October 2025|last=Kumar|first=Akshay|date=8 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012143625/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/23/rajinikanth-greets-fans-at-palakkad-during-jailer-2-shoot|archive-date=12 October 2025}}&lt;/ref&gt; ശിവ രാജ്കുമാർ തന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഷെഡ്യൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ അവസാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|title=Jailer 2: Rajinikanth Reveals Film's Release Date After Wrapping Up Kerala Schedule|access-date=28 October 2025|date=24 September 2025|website=[[ETV Network|ETV Bharat News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260501011545/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/jailer-2-rajinikanth-reveals-films-release-date-after-wrapping-up-kerala-schedule-enn25092403801|archive-date=1 May 2026}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ അവസാനത്തോടെ [[ഗോവ]]&lt;nowiki/&gt;യിലേക്ക് ചിത്രീകരണം മാറ്റുന്നതിനു മുൻപ് ചെന്നൈയിൽ ഒരു ഹ്രസ്വ ഷെഡ്യൂൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|title=Vidya Balan to Join Rajinikanth in Jailer 2|access-date=28 October 2025|date=28 October 2025|website=[[Filmfare]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029163802/https://www.filmfare.com/news/bollywood/vidya-balan-to-join-rajinikanth-in-jailer-2_-78674.html|archive-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt; ഒക്ടോബർ 29 ന് രജനീകാന്ത് ഗോവയിലെത്തി, നവംബർ ആദ്യത്തിൽ ആ ഷെ‍ഡ്യൂൾ സമാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|title=Rajinikanth flies economy to Goa for Jailer 2, greets passengers onboard. Video|access-date=29 October 2025|date=29 October 2025|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251104232927/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rajinikanth-flies-economy-to-goa-for-jailer-2-greets-passengers-onboard-video-2810297-2025-10-29|archive-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth wraps Goa schedule of Jailer 2|access-date=4 November 2025|date=3 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106205937/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/03/rajinikanth-wraps-goa-schedule-of-jailer-2|archive-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയ്ക്ക് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ആക്ഷൻ-ഹെവി സീക്വൻസുകൾ ഈ ഷെഡ്യൂളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ''[[Cinema Express|സിനിമ എക്സ്പ്രസ്]]'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Goa&quot; /&gt;

നവംബർ 27 ആയപ്പോഴേക്കും ചിത്രം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും എന്നാൽ ചില ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ബാക്കിയുണ്ടെന്നും രജനീകാന്ത് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|title=Rajinikanth gives Jailer 2 update, responds to IFFI recognition|access-date=3 October 2026|date=27 November 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207123737/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Nov/27/rajinikanth-gives-jailer-2-update-responds-to-iffi-recognition|archive-date=7 December 2025}}&lt;/ref&gt; അവസാന പ്രധാന ഷെഡ്യൂൾ 2026 ജനുവരിയിൽ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|title=Rajinikanth reaches Kochi to complete final schedule of Jailer 2|access-date=21 January 2026|date=20 January 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121050943/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jan/20/rajinikanth-reaches-kochi-to-complete-final-schedule-of-jailer-2|archive-date=21 January 2026}}&lt;/ref&gt; തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ജനുവരി 20ന് രജനീകാന്ത് കൊച്ചിയിലെത്തി. ആ ഘട്ടത്തിൽ, നിർമ്മാണം അതിന്റെ അവസാന ഷെഡ്യൂളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണെന്ന് ''സിനിമ എക്സ്പ്രസ്'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Kochi&quot; /&gt; പ്രധാന ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായും ചിത്രീകരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതായും രജനീകാന്ത് ഏപ്രിലിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|title=Rajinikanth shares production updates on Jailer 2 and film with Kamal Haasan|access-date=17 September 2026|date=4 April 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918021747/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Apr/04/rajinikanth-shares-production-updates-on-jailer-2-and-film-with-kamal-haasan|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 21 ന് നിർമ്മാണം ഔദ്യോഗികമായി സമാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|title='Jailer 2': The Nelson and Rajinikanth Sequel Wraps Up Filming|access-date=17 September 2026|date=21 April 2026|website=[[The Hollywood Reporter India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918111322/https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/jailer-2-the-nelson-and-rajinikanth-sequel-wraps-up-filming|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|title=Rajinikanth announces Jailer 2 wrap; confirms August shoot with Kamal Haasan|access-date=5 April 2026|date=4 April 2026|website=[[WION]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260405140853/https://www.wionews.com/entertainment/rajinikanth-announces-jailer-2-wrap-confirms-august-shoot-with-kamal-haasan-1775309373436|archive-date=5 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; മെയ് 14ന് ചെന്നൈയിലെ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡിലെ ഒരു ഷൂട്ടിംഗ് സ്ഥലത്ത് ഇലക്ട്രിക്കൽ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനിടെ വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് 28കാരനായ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മരിച്ചു. സംഭവത്തെ തുടർന്ന് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തവേ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|title=Jailer 2: Crew member passes away on set due to electrocution|access-date=16 May 2026|date=14 May 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260516055429/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/May/14/jailer-2-crew-member-passes-away-on-set-due-to-electrocution|archive-date=16 May 2026}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായതായി ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ രജനീകാന്ത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|title='Jailer 2 shooting over': Rajinikanth confirms wrap, shares update on film with Kamal Haasan|access-date=26 August 2026|date=26 August 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826152220/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-confirms-wrap-on-jailer-2-and-shares-update-on-film-with-kamal-haasan-10850606/|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ===
2026 ഫെബ്രുവരിയോടെ, ചില അഭിനേതാക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിന് ശേഷം ചിത്രം പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ പ്രവേശിച്ചു ബാക്കി നിർമ്മാണം തുടരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|title=Jatin Sarna plays antagonist in Jailer 2, opposite Rajinikanth|access-date=17 September 2026|date=20 February 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918050445/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Feb/20/jatin-sarna-plays-antagonist-in-jailer-2-opposite-rajinikanth|archive-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; സെപ്റ്റംബറോടെ, ചില റീഷൂട്ടുകളുടെയും മാറ്റിവയ്ക്കലിന്റെയും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. സൺ പിക്ചേഴ്സ് പിന്നീട് ഒക്ടോബർ 15 റിലീസ് തീയതി വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|title=Jailer 2: Sun Pictures reconfirms release date for Rajinikanth-starrer|access-date=3 October 2026|date=2 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260902124602/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/02/jailer-2-sun-pictures-reconfirms-release-date-for-rajinikanth-starrer|archive-date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== സംഗീതം ==
നെൽസണുമായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രവും രജനീകാന്തിനൊപ്പം ആറാമത്തെ ചിത്രവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സൌണ്ട്ട്രാക്കും ഫിലിം സ്കോറും [[അനിരുദ്ധ് രവിചന്ദർ]] രചിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|title=Anirudh Ravichander joins hands with Nelson Dilipkumar for Rajinikanth's 'Jailer 2.' Watch announcement teaser|access-date=30 September 2026|date=15 January 2025|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708025750/https://mirchi.in/stories/music/jailer-2-teaser-starring-rajinikanth-is-out/151121220|archive-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ജനുവരി 14ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രഖ്യാപന ടീസറിൽ &quot;ഹുക്കും റീലോഡഡ്&quot; എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ട്രാക്ക് 2026 ജൂലൈ 3 ന് പ്രത്യേകം പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|title=One Name (From &quot;Jailer 2&quot;)&amp;nbsp;– Single|access-date=26 August 2026|date=3 July 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260826160855/https://music.apple.com/in/album/one-name-from-jailer-2-single/6786999810|archive-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ ആയി വിപണനം ചെയ്ത &quot;അല ബോലെലോ&quot; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Ala Bolelo' out: Anirudh's peppy number featuring Shamna Kasim gets fans grooving|access-date=2 September 2026|date=21 August 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827145012/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rajinikanths-jailer-2-song-ala-bolelo-out-anirudhs-peppy-number-featuring-shamna-kasim-gets-fans-grooving/articleshow/133407025.cms|archive-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ &quot;വൺ സൺ വൺ മൂൺ&quot; 2026 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|title='Jailer 2' second single 'One Sun One Moon' out now; fans react to Anirudh's 'Hukum'-level song for the Rajinikanth starrer|access-date=25 September 2026|date=25 September 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004215844/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-second-single-one-sun-one-moon-out-now-fans-react-to-anirudhs-hukum-level-song-for-the-rajinikanth-starrer/articleshow/134487703.cms|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;വൺ നെയിം&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് മൂന്നാമത്തെ സിംഗിൾ ആയി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|title='He will slip only once': Jailer 2 song 'One Name' celebrates 50 years of Rajinikanth|access-date=29 September 2026|date=29 September 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930101131/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/jailer-2-song-one-name-by-anirudh-ravichander-celebrates-50-years-of-rajinikanth-10899432/lite/|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt; &quot;ബിന്ദാസ്&quot; എന്ന പേരിൽ നാലാമത്തെ സിംഗിൾ 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|title=Nora Fatehi returns to Tamil cinema with Rajinikanth's 'Jailer 2' song 'Bindaas'|access-date=3 October 2026|date=30 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001115344/https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/nora-fatehi-returns-to-tamil-cinema-with-rajinikanths-jailer-2-song-bindaas-1.500693904|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; നന്ദമ്പാക്കത്തെ ചെന്നൈ ട്രേഡ് സെന്ററിൽ നടന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ അതേ ദിവസം നടന്ന ''ജയിലർ 2 റേവ്'' എന്ന പരിപാടിയിലാണ് മുഴുവൻ ആൽബവും പുറത്തിറക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|title=Rajinikanth's Jailer 2: Here's what Anirudh has planned for the audio launch|access-date=3 October 2026|date=29 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003080547/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/29/rajinikanths-jailer-2-heres-what-anirudh-has-planned-for-the-audio-launch|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/in/album/jailer-2-original-motion-picture-soundtrack/6817733404|title=Jailer 2 (Original Motion Picture Soundtrack)|access-date=30 September 2026|date=30 September 2026|website=[[Apple Music]]|archive-url=http://ghostarchive.org/archive/b7ARj|archive-date=30 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== മാർക്കറ്റിംഗ് ==
ചിത്രത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപന ടീസർ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടക]], [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന സിംഗിൾ സ്ക്രീൻ തിയേറ്ററുകളിലും മൾട്ടിപ്ലക്സുകളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു, 2025 ജനുവരി 14 ന് പൊങ്കലിനോടനുബന്ധിച്ച് യൂട്യൂബിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|title='Jailer 2' announcement on January 14? List of theatres showing promo out|access-date=10 March 2025|date=13 January 2025|website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201111545/https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/01/13/jailer-2-announcement-on-january-14-list-of-theatres-showing-promo-out.html|archive-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|title=Teaser of Rajinikanth-led 'Jailer 2' out! 'Records will be shattered left and right,' say netizens|access-date=10 March 2025|last=Agarwal|first=Mehak|date=15 January 2025|website=[[Business Today (India)|Business Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117033328/https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/jailer-2-teaser-promo-rajinikanth-thalaiva-nelson-dilipkumar-anirudh-mohanlal-shivaraj-kumar-muthuvel-pandian-tamil-cinema-kollywood-social-media-reactions-460835-2025-01-15|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; ടീസറിന്റെ ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾക്കായി രജനീകാന്ത് [[Body double|ബോഡി ഡബിൾ]] ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിഷേധിച്ച് താമസിയാതെ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരു വീഡിയോ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|title=Did Rajinikanth use a body double for the 'Jailer 2' teaser? The makers put an end to rumors with a BTS video|access-date=4 April 2025|date=17 January 2025|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117172007/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/did-rajinikanth-use-a-body-double-for-the-jailer-2-teaser-the-makers-put-an-end-to-rumors-with-a-bts-video/articleshow/117326321.cms|archive-date=17 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 2 ന് പ്രഖ്യാപന ടീസറിലൂടെ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് തീയതി വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|title=Rajinikanth's Jailer 2 locks release date: Sun Pictures drops explosive new teaser, watch|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702140830/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanth-film-jailer-2-locks-release-date-sun-pictures-drops-explosive-new-teaser-10768442/|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2100823689688408526|user=sunpictures|title=Character reveals from the world of jailer 2, From Today 6 PM 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|access-date=6 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/fQzzB|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|title=Jailer 2 cast: From Vidya Balan's Kantha to Hrithik Roshan, who plays whom in Rajinikanth's film|access-date=6 October 2026|last=Palat|first=Lakshana N.|date=21 September 2026|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003072808/https://gulfnews.com/entertainment/jailer-2-cast-from-vidya-balans-kantha-to-hrithik-roshan-who-plays-whom-in-rajinikanths-film-1.500681843|archive-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഔദ്യോഗിക ട്രെയിലർ 2026 ഒക്ടോബർ 5 ന് പുറത്തിറങ്ങി, ഇത് 5 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 6 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാഴ്ചകൾ നേടി, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ബ്രേക്കിംഗ് ബാഡ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|title='Jailer 2' trailer: Rajinikanth's Muthuvel Pandian returns to take on a battalion of enemies|access-date=5 October 2026|date=5 October 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165730/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-trailer-rajinikanth-nelson-mohanlal-shiva-rajkumar-anirudh-ravichander/article71547726.ece|archive-date=5 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|title=Rajinikanth's 'Jailer 2' Trailer Sparks 'Breaking Bad' Comparisons With Walter White|access-date=6 October 2026|last=Ganguly|first=Adit|date=6 October 2026|website=[[Variety India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006151222/https://varietyindia.com/rajinikanths-jailer-2-trailer-sparks-breaking-bad-comparisons-with-walter-white/|archive-date=6 October 2026}}&lt;/ref&gt; രജനീകാന്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ അഭിനേതാക്കളുടെയും അണിയറപ്രവർത്തകരുടെയും അഭിമുഖ പ്രസംഗം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ സൺ എൻഎക്സ്ടി യിൽ ജയിലർ 2 സൂപ്പർ ഷോയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|title='Jailer 2' Super Show OTT release details: Rajinikanth's pre-release event to stream on THIS platform|access-date=15 October 2026|date=7 October 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261015085051/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-super-show-ott-release-details-rajinikanths-pre-release-event-to-stream-on-this-platform/articleshow/134753438.cms|archive-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== റിലീസ് ==

=== തീയറ്ററിൽ. ===
ജയിലർ ''2'' 2026 ഒക്ടോബർ 15 ന്  സ്റ്റാൻഡേർഡ്, [[ഐമാക്സ് തീയേറ്റർ|ഐമാക്സ്]] ഫോർമാറ്റുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും പുറത്തിറങ്ങി,.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|title='Jailer 2': Rajinikanth-Nelson film gets release date|access-date=2 July 2026|date=2 July 2026|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702130916/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jailer-2-rajinikanth-nelson-film-gets-release-date/article71174331.ece|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|title=Jailer 2 release date announced: Rajinikanth's action sequel to arrive in October|access-date=2 July 2026|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702134241/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jailer-2-release-date-announced-rajinikanth-action-sequel-to-arrive-in-october-2939206-2026-07-02|archive-date=2 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|title=ஐமேக்ஸ் தரத்தில் வெளியாகும் ஜெயிலர் 2!|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|website=[[Dinamani]]|language=ta|trans-title=''Jailer 2'' to be released in IMAX format!|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001155306/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Oct/01/jailer-2-to-be-released-in-imax-quality|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, ചിത്രം 2026 ജൂൺ 12 ന് റിലീസ് ചെയ്യുമെന്ന് രജനീകാന്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ഈ തീയതിയിൽ റിലീസ് നടന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|title=Rajinikanth confirms release date for Nelson Dilipkumar's Jailer 2|access-date=24 September 2025|date=24 September 2025|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924151756/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/24/rajinikanth-confirms-release-date-for-nelson-dilipkumars-jailer-2|archive-date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|title=Jailer 2: Rajinikanth completes shooting, Nelson film not to keep June 12 release date?|access-date=12 June 2026|last=P|first=Divya|date=16 February 2026|website=[[OTTPlay]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306230528/https://www.ottplay.com/news/jailer-2-rajinikanth-completes-shooting-nelson-film-release-date/f1729435b0800|archive-date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2026 ഏപ്രിലിൽ, ''ജയിലർ 2'' ന്റെ ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺലൈനിൽ ചോർന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ചോർന്ന ഉള്ളടക്കം ഓൺലൈനിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അവ പങ്കിടുന്നതിനോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൌണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിനും അവരുടെ ആന്റി പൈറസി ടീം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് സൺ പിക്ചേഴ്സ് ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; സ്ട്രീമിംഗ് തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ലഭ്യമാകുന്ന നാല് ആഴ്ചത്തെ തിയറ്റർ റൺ കാലയളവിനെച്ചൊല്ലി മൾട്ടിപ്ലക്സ് ശൃംഖലകളും നിർമ്മാതാക്കളും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കാരണം ഹിന്ദി ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മൾട്ടീപ്ലക്സുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|title=Why Jailer 2 Hindi Version Won't Release In PVR-INOX And Cinepolis In North India|access-date=13 October 2026|last=Srinivasan|first=Latha|date=13 October 2026|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055428/https://www.ndtv.com/entertainment/why-jailer-2-hindi-version-wont-release-in-pvr-inox-and-cinepolis-in-north-india-12178433/|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഉത്തരേന്ത്യയിലുടനീളം പരിമിതമായ സിംഗിൾ സ്ക്രീനുകളിൽ മാത്രമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-north-india-release-skipped-pvr-inox-cinepolis-4-week-ott-window-10922615/lite/|title=PVR INOX, Cinepolis skip North India release of Jailer 2 over 4-week OTT window standoff|access-date=15 October 2026|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

=== വിതരണം ===
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ റെഡ് ജയന്റ് മൂവീസ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|title=Rajinikanth's Jailer 2 to be distributed by Red Giant Movies in Tamil Nadu|access-date=8 October 2026|date=7 October 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008124728/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/07/rajinikanths-jailer-2-to-be-distributed-by-red-giant-movies-in-tamil-nadu|archive-date=8 October 2026}}&lt;/ref&gt; ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെയും [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] തിയേറ്റർ അവകാശങ്ങൾ 45 കോടി രൂപയ്ക്ക് സിത്താര എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|title=Naga Vamsi Jailer 2: కళ్లు చెదిరే మొత్తానికి రజనీకాంత్ జైలర్ 2 తెలుగు హక్కులు దక్కించుకున్న నాగవంశీ.. ఎంతంటే?|access-date=1 October 2026|date=25 September 2026|website=[[Hindustan Times]]|language=te|trans-title=Naga Vamsi has acquired the Telugu rights of Rajinikanth's ''Jailer 2'' for an eye-popping sum.. How much is it?|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001201701/https://www.hindustantimes.com/telugu/entertainment/tollywood-producer-naga-vamsi-rajinikanth-jailer-2-telugu-rights-45-crores-261790353041506.html|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഗോകുലം ഗോപാലന്റെ ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് കേരളത്തിന്റെയും [[കർണാടക]] വിതരണാവകാശം 30 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|title='ജയിലർ 2'ന്റെ കേരള- കർണാടക വിതരണാവകാശം ഗോകുലം മൂവീസിന്|access-date=1 October 2026|website=[[Asianet News]]|language=ml|trans-title=Gokulam Movies secures Kerala and Karnataka distribution rights for ''Jailer 2''|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001185541/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/rajinikanth-movie-jailer-2-kerala-and-karnataka-distribution-by-sree-gokulam-movies-articleshow-tougodv|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കർണാടക അവകാശങ്ങൾ കെ മഞ്ജു സിനിമാസിനും ബാംഗ്ലൂർ കുമാർ ഫിലിംസിനും വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2109118977243001163|user=films_kumar|title=Updated Karnataka theatre list for #Jailer2 is here. Advance bookings open today at 11 AM, with FDFS starting at 6 AM on October 15. THE #JAILER FRANCHISE IS READY TO ROAR AGAIN🔥 Karnataka release by #kmanjucinemas through #Bangalorekumarfilms|author=Bangalore Kumar films|access-date=12 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UKvKI|archive-date=12 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിതരണാവകാശം 15 കോടി രൂപയ്ക്ക് [[Pen Studios|പെൻ മരുധർ]] സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|title=SCOOP: Pen Marudhar bags Gunmaaster G9 for Rs. 35 cr+ and Jailer 2 Hindi rights for Rs. 15 cr+|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261004104433/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-pen-marudhar-bags-gunmaaster-g9-for-rs-35-cr-and-jailer-2-hindi-rights-for-rs-15-cr/|archive-date=4 October 2026}}&lt;/ref&gt; മലേഷ്യൻ വിതരണാവകാശം മാലിക് സ്ട്രീംസ് കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|title=Jailer 2, starring Rajinikanth, lands Malaysia distributor|access-date=1 October 2026|date=22 September 2026|website=[[Cinema Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001232216/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/22/jailer-2-starring-rajinikanth-lands-malaysia-distributor|archive-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ശ്രീലങ്ക, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം ശ്ലോക എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് വിദേശ വിതരണാവകാശം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2103439384993235447|user=sunpictures|title=#Jailer2 North America, Europe, Africa, UK, Sri Lanka &amp; Nepal distribution by @ShlokaEnts 🔥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|date=25 September 2026|access-date=30 September 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/DJPcX|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രതിൻഗിര സിനിമാസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വേണ്ടി അഹിംസ എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്, ബൊളിൻ സിനിമ, മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കായി നരസിംഹിക സിനിമാസ് എന്നിവയ്ക്ക് അവകാശങ്ങൾ വിറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105331126600716420|user=ShlokaEnts|title=CANADA... 🇨🇦  Take care of the BLAST. 💥 We'll take care of the SCREENS. 🔥  14TH OCTOBER. THALAIVAR. 👑 THE RAMPAGE. ⚡️ THE ROAR. 🔥  A @PrathyangiraUS release across Canada.   No Limits. No Looking Back. The Storm Is Coming. 🌪️🔥  CANADA, GET READY TO MAKE SOME NOISE. 💥  @Jailer2Film  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/yxaUU|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104978888451645828|user=ShlokaEnts|title=UK, GET READY FOR THE RAMPAGE. 🔥🔥  @boleyncinemauk &amp; @ahimsafilms   bring @Jailer2Film to the UK! 💥  15TH OCTOBER 2026. THALAIVAR IS COMING. 👑🔥  No limits. No looking back.  THE UK IS ABOUT TO WITNESS THE STORM. 🌪️🔥  Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/EfXsn|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2104552304540274853|user=ShlokaEnts|title=One name to rule the game 🧨🧨  @NarasimhikaCine will bring this film across Europe!!  IN CINEMAS FROM 15TH OCTOBER!  Its going to be blasting experience ❤️‍🔥❤️‍🔥  Wait for the Thalaivar rampage 😎🤘  #Jailer2   Distribution by @ShlokaEnts|author=Shloka Entertainments|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/nAzph|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഫാർസ് ഫിലിം [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജിസിസി]] രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|title=Jailer 2 Gets Bigger With Major Distribution Network|access-date=29 September 2026|date=26 September 2026|website=Telugu Filmnagar|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007095928/https://thetelugufilmnagar.com/trending/jailer-2-gets-bigger-with-major-distribution-network|archive-date=7 October 2026}}&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ എക്സ്ജെൻ സ്റ്റുഡിയോയാണ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105221169955872900|user=sunpictures|title=#Jailer2 Singapore distribution by #XGenStudio 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/zmkHg|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt; ഡ്രീം സ്ക്രീൻസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഓഷ്യാനിയയിലുടനീളം ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു, ജപ്പാൻ, തായ്ലൻഡ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പൈൻസ്, ഹോങ്കോംഗ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്പേസ് ബോക്സ് ഫിലിംസ് ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2105224244032631149|user=sunpictures|title=#Jailer2 Australia, New Zealand &amp; Fiji distribution by @DreamScreensInt 🌟|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/paB3J|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=2107034237291679852|user=sunpictures|title=#Jailer2 Japan, Thailand, Indonesia, Philippines, Hong Kong and Cambodia distribution by @spaceboxmovie 💥|author=Sun Pictures|author-link=Sun Pictures|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/23oxH|archive-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ഹോം മീഡിയ ===
ചിത്രത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റ് തിയേറ്ററിക് സ്ട്രീമിംഗ് അവകാശം [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] 160 കോടി രൂപയ്ക്ക് സ്വന്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|title=SCOOP: Rajinikanth creates HISTORY! Jailer 2 bags record Rs. 160 cr. OTT deal; biggest ever for a Tamil film|access-date=1 October 2026|date=18 August 2026|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002032618/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scoop-rajinikanth-creates-history-jailer-2-bags-record-rs-160-cr-ott-deal-biggest-ever-for-a-tamil-film/|archive-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|title='Jailer 2' OTT rights sealed: Rajinikanth starrer sets a new record for a Kollywood film|access-date=14 October 2026|date=18 April 2026|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014055353/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/jailer-2-ott-rights-sealed-rajinikanth-starrer-sets-a-new-record-for-a-kollywood-film/articleshow/130349940.cms|archive-date=14 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title}}
* {{Bollywood Hungama movie}}
* {{Rotten Tomatoes}}</text>
      <sha1>2n8xhsw3jbrstdlaul9ei9gh23qn0lp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രമാണം:Jailer 2 poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>672935</id>
    <revision>
      <id>4676279</id>
      <timestamp>2026-10-15T12:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <origin>4676279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="417" sha1="c3zdwq2bh460qyn7vjl3m5sb1953qzf" xml:space="preserve">{{Orphaned non-free revisions|date=11 October 2026}}
== Summary ==
{{Non-free use rationale poster
| Article = ജയിലർ 2
| Use = Infobox
| Media = film
| Owner = [[Sun Pictures]]
| Source = [https://x.com/sunpictures/status/2110528582091149714 Sun Pictures on X]
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}}

[[Category:Film posters for Tamil-language films]]</text>
      <sha1>c3zdwq2bh460qyn7vjl3m5sb1953qzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fróis</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672936</id>
    <redirect title="ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ꯑ" />
    <revision>
      <id>4676283</id>
      <timestamp>2026-10-15T12:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Céréales Killer</username>
        <id>20326</id>
      </contributor>
      <comment>Céréales Killer എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fróis]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ꯑ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Fróis|Fróis]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/ꯑ|ꯑ]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>4676283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="socl7nrkzi1a58xbh3rhs9pdwp9flz8" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ꯑ]]</text>
      <sha1>socl7nrkzi1a58xbh3rhs9pdwp9flz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രമാണം:Bethlehem Kudumba Unit Movie Poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>672937</id>
    <revision>
      <id>4676289</id>
      <timestamp>2026-10-15T13:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <origin>4676289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="622" sha1="gvjam9zzfvtr5hyukxud46zje20tkye" xml:space="preserve">== Summary ==
{{Non-free use rationale poster
|Description    = Theatrical Release Poster
|Article             = ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്
|Use                  = Infobox
|Distributor      = Bhavana Releases
|Publisher        = Bhavana Studios, Working Class Hero, Fahadh Faasil and Friends
|Type                = 2026 Malayalam Movie
|Source            = [https://x.com/i/status/2085690709005451576 Bhavana Studios X Account]
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}}
[[Category:Film posters for Malayalam-language films]]</text>
      <sha1>gvjam9zzfvtr5hyukxud46zje20tkye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ളവ പലവക/ഉപയോക്താവ്:കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം</title>
    <ns>4</ns>
    <id>672938</id>
    <revision>
      <id>4676293</id>
      <timestamp>2026-10-15T14:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[ഉപയോക്താവ്:കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4676293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="772" sha1="hhxu1f5f2vhg7bmxq2x5v722p0zl2xe" xml:space="preserve">
====[[:ഉപയോക്താവ്:കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം]]====
:{{pagelinks|ഉപയോക്താവ്:കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം}}
വിക്കിപീഡിയയിലെ ഉപയോക്തൃനയം അനുസരിക്കാത്ത താൾ നീക്കം ചെയ്യണം [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:06, 15 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hhxu1f5f2vhg7bmxq2x5v722p0zl2xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Letha P</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672939</id>
    <revision>
      <id>4676295</id>
      <timestamp>2026-10-15T14:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6833" sha1="i0694hu3yhozb9dr0j501qoqul9pbne" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Letha P | Letha P | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:06, 15 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>i0694hu3yhozb9dr0j501qoqul9pbne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രമാണം:I Nobody Malayalam Movie Poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>672940</id>
    <revision>
      <id>4676297</id>
      <timestamp>2026-10-15T14:08:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <origin>4676297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="536" sha1="rw7z4c6rt9hrwsqs6zh7480x7doda8f" xml:space="preserve">== Summary ==
{{Non-free use rationale poster
|Description    = Theatrical Release Poster
|Article             = ഐ, നോബഡി
|Use                  = Infobox
|Distributor      = E4 Entertainment
|Publisher        = Prithviraj Productions
|Type                = 2026 Malayalam Movie
|Source            = [https://x.com/i/status/2050161564452626780 Prithviraj Sukumaran X Account]
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}}
[[Category:Film posters for Malayalam-language films]]</text>
      <sha1>rw7z4c6rt9hrwsqs6zh7480x7doda8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അവറാച്ചൻ &amp; സൺസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672941</id>
    <revision>
      <id>4676301</id>
      <timestamp>2026-10-15T14:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1379883848|Avaraachan &amp; Sons]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4676301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12312" sha1="01pmqjvc39usd59sy1k4qxqd0va0vox" xml:space="preserve">
{{Infobox film
| image          = File:Avarachan_and_Sons_Movie_Official_Poster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = Thamby
| producer       = [[Listin Stephen]]
| writer         = Thamby&lt;br&gt;Joseph Vijeesh
| starring       = [[Biju Menon]]&lt;br&gt;[[Sreenath Bhasi]]&lt;br&gt;[[Ganapathi_S._Poduval | Ganapathi]]&lt;br&gt;[[Grace Antony]]&lt;br&gt;[[Akhila Bhargavan]]&lt;br&gt;[[Johny Antony]]&lt;br&gt;[[Vinay Forrt]]&lt;br&gt;[[Sabumon Abdusamad]]
| music          = Sanal Dev
| cinematography = Sajith Purushan
| editing        = Akash Joseph Varghese
| studio         = [[Magic Frames]]
| distributor    = Magic Frames
| released       = {{Film date|2026|10|02|df=y}}
| runtime        = 134 minutes
| country        = India
| language       = Malayalam
| budget         = 
| gross          = 
}}2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള കുടുംബ കോമഡി-നാടക ചിത്രമാണ് '''''അവറാച്ചൻ &amp; സൺസ്'''''. മാജിക് ഫ്രെയിംസിന്റെ ബാനറിൽ ലിസ്റ്റീൻ [[ലിസ്റ്റിൻ സ്റ്റീഫൻ|സ്റ്റീഫൻ]] നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം തമ്പിയാണ് സംവിധാനം ചെയ്തത്. [[ബിജു മേനോൻ]], [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]], [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]], [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]], [[വിനയ് ഫോർട്ട്]], [[ജോണി ആന്റണി]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ചിത്രത്തിൽ ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/biju-menons-next-titled-avarachan-sons-launched/article68922304.ece|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2025-10-25|date=2024-11-28|website=TheHindu|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2026/Sep/12/malayalamnews2026sep11biju-menon-starrer-avarachan-sons-gets-release-date|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2026-10-04|date=2026-09-12|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

== കഥ ==
ചെല്ലാനത്തിന്റെ തീരദേശ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന കഥ, അമിത മദ്യപാനിയും, വഴിപിഴച്ചവനും,  പ്രാദേശിക കലഹങ്ങളും പ്രശ്നങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന പിതാവായ അവറാച്ചനെ (ബിജു മേനോൻ) അവതരിപ്പിക്കുന്നു.  അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രണ്ട് പുത്രന്മാരായ ജെയ്സനും (ശ്രീനാഥ് ഭാസി) ജയ്മോനും (ഗണപതി) അവരുടെ പിതാവ് സൃഷ്ടിച്ച കുഴപ്പങ്ങൾ നീക്കാൻ നിരന്തരം പ്രയത്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/biju-menons-avarachan-sons-to-arrive-in-theatres-this-september-release-date-to-be-announced-soon/articleshow/132756817.cms|title=Biju Menon's 'Avarachan &amp; Sons' to arrive in theatres this September, release date to be announced soon|access-date=2026-10-04|date=2026-07-31|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

മദ്യലഹരിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന അക്രമാസക്തമായ പ്രാദേശിക സംഘർഷത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ ഒരു വലിയ പ്രശ്നം തണുപ്പിക്കാൻ അവറാച്ചനെ വടക്കൻ കേരളത്തിലുള്ള മൂത്ത സഹോദരി എലിയമ്മയുടെ (പോളി വൽസൻ) വീട്ടിൽ ഒളിച്ചു താമസിക്കാനായി അയക്കുന്നു. അങ്ങനെ അവറാച്ചൻ തൻ്റെ ജന്മനാട്ടിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ സ്വതേയുള്ള പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കേണ്ടിവരുന്ന അവറാച്ചൻ അവിടെയും കുഴപ്പങ്ങളിൽ ചെന്ന് ചാടുന്നു. അവസാനം മദ്യപാനം അവസാനിപ്പിക്കാനായി അവറാച്ചനെ കുടകിലുള്ള ധ്യാനകേന്ദ്രത്തിലേക്ക് അയക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനചലനം, സ്വയം കണ്ടെത്തലിൻറെയും അപ്രതീക്ഷിതമായ അനുരഞ്ജനത്തിൻറെയും പ്രക്രീയയിലൂടെ അവറാച്ചനെ കടത്തിവിടുന്നു. തിരിച്ചെത്തിയ അവറാച്ചൻ ഏലിയാമ്മയുടെ സ്ഥലത്തുള്ള വിവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും  അടുത്തുള്ള അയൽക്കാരിയായ ബിൻസി (ഗ്രേസ് ആന്റണി) യുടെ ജീവിതം ശരിയാക്കാനും നിർബന്ധിതമാകുന്നു.

== കാസ്റ്റ് ==

* അവതാരകനായി [[ബിജു മേനോൻ]]
* [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]-ജയ്സൺ, അവരചന്റെ മകൻ
* അവരാചന്റെ മകൻ ജൈമോണായി [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]]
* ബിൻസിയായി [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]]
* [[അഖില ഭാർഗവൻ]] കീർത്തിയായി
* അനി ആയി [[വിനയ് ഫോർട്ട്]]
* അന്തപ്പനായി [[ജോണി ആന്റണി]]
* [[കോട്ടയം നസീർ]]
* ഫാദർ ക്ലെറ്റസ് ആയി [[സാബുമോൻ അബ്ദുസമദ്|സബുമോൻ അബ്ദുസമദ്]]
* അവാരച്ചന്റെ മൂത്ത സഹോദരിയായ എലിയമ്മയായി [[പോളി വൽസൻ]]
* പാർവതി ബാബു
* ഉർവശി

== സ്വീകരണം ==
ബിജു മേനോന്റെ അനായാസമായ പ്രധാന പ്രകടനത്തെയും ചിത്രത്തിന്റെ ഊഷ്മളവും പഴയ രീതിയിലുള്ളതുമായ ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ വൈബിനെയും വലിയ പ്രശംസയോടെ അവാറാച്ചൻ &amp; സൺസ് പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ നിരൂപകരിൽ നിന്ന് സമ്മിശ്ര പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്.

ചിത്രത്തെ അവലോകനം ചെയ്ത മാതൃഭൂമിയിലെ സിയ വിജു ചിത്രത്തിന് 5-ൽ 3.5 നക്ഷത്രങ്ങൾ നൽകി. ഇതിനെ &quot;ഊഷ്മളവും അരാജകത്വമുള്ളതുമായ കുടുംബ വിനോദ&quot; മെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും &quot;ബിജു മേനോൻ ഒരു നടൻ എന്ന നിലയിൽ തന്റെ ശക്തമായ പ്രകടനത്തിലൂടെ ചിത്രം രസകരമാക്കുന്നു&quot; എന്ന് എഴുതുകയും ചെയ്തു.മെലൊഡ്രാമയിലേക്ക് വളരെയധികം ചായാതെ തലമുറകളുടെ സംഘർഷം, നർമ്മം,  വൈകാരിക സ്പന്ദനങ്ങൾ എന്നിവ എങ്ങനെ വിജയകരമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് ശ്രദ്ധിച്ചുകൊണ്ട് ചിത്രത്തിൻ്റെ മനോഹാരിത അതിൻ്റെ ലാളിത്യത്തിലാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/amp/movies-music/review/avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menon-eocxjbgb|title=‘Avaraachan &amp; Sons’ Movie Review: Biju Menon anchors a warm and chaotic family entertainer|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=Mathrubhumi|language=en}}&lt;/ref&gt;


&quot;ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തിൽ ഒരു അസ്ഥിരമായ കുടുംബകഥ സംഭവിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ബിജു മേനോനും പോളി വൽസണും തമ്മിലുള്ള രസതന്ത്രത്തെയും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള മൂത്ത മകനെ അവതരിപ്പിച്ച ശ്രീനാഥ് ഭാസിയുടെ പ്രകടനത്തെയും നിരൂപകൻ അഭിനന്ദിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉപകഥാ ആഖ്യാനത്തിന് ശ്രമിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രധാന കഥയിലെ ശ്രദ്ധ നഷ്ടപ്പെട്ടതായി അവർക്ക് തോന്നി. 
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/entertainment/review/2026/Oct/03/malayalamreview2026oct02avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menons-familiar-charm-carries-a-wobbly-family-tale|title=Avaraachan and Sons Movie Review: Biju Menon's familiar charm carries a wobbly family tale|access-date=2026-10-08|date=2026-10-03|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യ പകുതിയിലെ സാഹചര്യ നർമ്മം, വിനയ് ഫോർട്ടിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ഡാർക്ക് ഹ്യൂമർ പ്രകടനം, ഛായാഗ്രാഹകൻ സജിത് പുരുഷൻ, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ് എന്നിവരുടെ സാങ്കേതിക സംഭാവനകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തരക്കേടില്ലാത്ത ചിത്രമാണിതെന്ന് മലയാള മനോരമയിലെ നിരൂപകൻ എഴുതി. അതുപോലെ, &quot;ഈ പഴയ രീതിയിലുള്ള ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ കാണാൻ കഴിയുന്നതാക്കാൻ ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തെ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ദി ഹിന്ദു അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2026/10/02/avarachan-and-sons-movie-review.amp.html|title=മുടിയനായ അപ്പന്റെ കഥ: അവറാച്ചൻ ആൻഡ് സൺസ് റിവ്യൂ|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=ManoramaOnline|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{IMDb title|tt34792531}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>01pmqjvc39usd59sy1k4qxqd0va0vox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676303</id>
      <parentid>4676301</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ</comment>
      <origin>4676303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12382" sha1="hjc6dwrb7pew80cihxpnl6x1zmiy7vj" xml:space="preserve">
{{Infobox film
| image          = File:Avarachan_and_Sons_Movie_Official_Poster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = Thamby
| producer       = [[Listin Stephen]]
| writer         = Thamby&lt;br&gt;Joseph Vijeesh
| starring       = [[Biju Menon]]&lt;br&gt;[[Sreenath Bhasi]]&lt;br&gt;[[Ganapathi_S._Poduval | Ganapathi]]&lt;br&gt;[[Grace Antony]]&lt;br&gt;[[Akhila Bhargavan]]&lt;br&gt;[[Johny Antony]]&lt;br&gt;[[Vinay Forrt]]&lt;br&gt;[[Sabumon Abdusamad]]
| music          = Sanal Dev
| cinematography = Sajith Purushan
| editing        = Akash Joseph Varghese
| studio         = [[Magic Frames]]
| distributor    = Magic Frames
| released       = {{Film date|2026|10|02|df=y}}
| runtime        = 134 minutes
| country        = India
| language       = Malayalam
| budget         = 
| gross          = 
}}2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള കുടുംബ കോമഡി-നാടക ചിത്രമാണ് '''''അവറാച്ചൻ &amp; സൺസ്'''''. മാജിക് ഫ്രെയിംസിന്റെ ബാനറിൽ ലിസ്റ്റീൻ [[ലിസ്റ്റിൻ സ്റ്റീഫൻ|സ്റ്റീഫൻ]] നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം തമ്പിയാണ് സംവിധാനം ചെയ്തത്. [[ബിജു മേനോൻ]], [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]], [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]], [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]], [[വിനയ് ഫോർട്ട്]], [[ജോണി ആന്റണി]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ചിത്രത്തിൽ ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/biju-menons-next-titled-avarachan-sons-launched/article68922304.ece|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2025-10-25|date=2024-11-28|website=TheHindu|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2026/Sep/12/malayalamnews2026sep11biju-menon-starrer-avarachan-sons-gets-release-date|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2026-10-04|date=2026-09-12|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

== കഥ ==
ചെല്ലാനത്തിന്റെ തീരദേശ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന കഥ, അമിത മദ്യപാനിയും, വഴിപിഴച്ചവനും,  പ്രാദേശിക കലഹങ്ങളും പ്രശ്നങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന പിതാവായ അവറാച്ചനെ (ബിജു മേനോൻ) അവതരിപ്പിക്കുന്നു.  അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രണ്ട് പുത്രന്മാരായ ജെയ്സനും (ശ്രീനാഥ് ഭാസി) ജയ്മോനും (ഗണപതി) അവരുടെ പിതാവ് സൃഷ്ടിച്ച കുഴപ്പങ്ങൾ നീക്കാൻ നിരന്തരം പ്രയത്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/biju-menons-avarachan-sons-to-arrive-in-theatres-this-september-release-date-to-be-announced-soon/articleshow/132756817.cms|title=Biju Menon's 'Avarachan &amp; Sons' to arrive in theatres this September, release date to be announced soon|access-date=2026-10-04|date=2026-07-31|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

മദ്യലഹരിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന അക്രമാസക്തമായ പ്രാദേശിക സംഘർഷത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ ഒരു വലിയ പ്രശ്നം തണുപ്പിക്കാൻ അവറാച്ചനെ വടക്കൻ കേരളത്തിലുള്ള മൂത്ത സഹോദരി എലിയമ്മയുടെ (പോളി വൽസൻ) വീട്ടിൽ ഒളിച്ചു താമസിക്കാനായി അയക്കുന്നു. അങ്ങനെ അവറാച്ചൻ തൻ്റെ ജന്മനാട്ടിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ സ്വതേയുള്ള പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കേണ്ടിവരുന്ന അവറാച്ചൻ അവിടെയും കുഴപ്പങ്ങളിൽ ചെന്ന് ചാടുന്നു. അവസാനം മദ്യപാനം അവസാനിപ്പിക്കാനായി അവറാച്ചനെ കുടകിലുള്ള ധ്യാനകേന്ദ്രത്തിലേക്ക് അയക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനചലനം, സ്വയം കണ്ടെത്തലിൻറെയും അപ്രതീക്ഷിതമായ അനുരഞ്ജനത്തിൻറെയും പ്രക്രീയയിലൂടെ അവറാച്ചനെ കടത്തിവിടുന്നു. തിരിച്ചെത്തിയ അവറാച്ചൻ ഏലിയാമ്മയുടെ സ്ഥലത്തുള്ള വിവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും  അടുത്തുള്ള അയൽക്കാരിയായ ബിൻസി (ഗ്രേസ് ആന്റണി) യുടെ ജീവിതം ശരിയാക്കാനും നിർബന്ധിതമാകുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[ബിജു മേനോൻ]] - അവറാച്ചൻ
* [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]-ജയ്സൺ, അവറാച്ചന്റെ മകൻ
* [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]] - ജെയ്മോൻ അവറാച്ചന്റെ രണ്ടാമത്തെ മകൻ
* [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]] - ബിൻസി
* [[അഖില ഭാർഗവൻ]] - കീർത്തി (ജയ്സന്റെ ഭാര്യ)
* [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - അനി (ബിൻസിയുടെ മുൻ ഭർത്താവ്)
* [[ജോണി ആന്റണി]] - അന്തപ്പൻ
* [[കോട്ടയം നസീർ]]
* [[സാബുമോൻ അബ്ദുസമദ്]] - ഫാദർ ക്ലെറ്റസ് 
* അവാരച്ചന്റെ മൂത്ത സഹോദരിയായ എലിയമ്മയായി [[പോളി വൽസൻ]]
* പാർവതി ബാബു
* ഉർവശി

== സ്വീകരണം ==
ബിജു മേനോന്റെ അനായാസമായ പ്രകടനത്തെയും ചിത്രത്തിന്റെ ഊഷ്മളവും പഴയ രീതിയിലുള്ളതുമായ ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ വൈബിനെയും വലിയ പ്രശംസയോടെ അവാറാച്ചൻ &amp; സൺസ് പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ നിരൂപകരിൽ നിന്ന് സമ്മിശ്ര പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്.

ചിത്രത്തെ അവലോകനം ചെയ്ത മാതൃഭൂമിയിലെ സിയ വിജു ചിത്രത്തിന് 5-ൽ 3.5 നക്ഷത്രങ്ങൾ നൽകി. ഇതിനെ &quot;ഊഷ്മളവും അരാജകത്വമുള്ളതുമായ കുടുംബ വിനോദ&quot; മെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും &quot;ബിജു മേനോൻ ഒരു നടൻ എന്ന നിലയിൽ തന്റെ ശക്തമായ പ്രകടനത്തിലൂടെ ചിത്രം രസകരമാക്കുന്നു&quot; എന്ന് എഴുതുകയും ചെയ്തു.മെലൊഡ്രാമയിലേക്ക് വളരെയധികം ചായാതെ തലമുറകളുടെ സംഘർഷം, നർമ്മം,  വൈകാരിക സ്പന്ദനങ്ങൾ എന്നിവ എങ്ങനെ വിജയകരമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് ശ്രദ്ധിച്ചുകൊണ്ട് ചിത്രത്തിൻ്റെ മനോഹാരിത അതിൻ്റെ ലാളിത്യത്തിലാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/amp/movies-music/review/avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menon-eocxjbgb|title=‘Avaraachan &amp; Sons’ Movie Review: Biju Menon anchors a warm and chaotic family entertainer|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=Mathrubhumi|language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തിൽ ഒരു അസ്ഥിരമായ കുടുംബകഥ സംഭവിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ബിജു മേനോനും പോളി വൽസണും തമ്മിലുള്ള രസതന്ത്രത്തെയും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള മൂത്ത മകനെ അവതരിപ്പിച്ച ശ്രീനാഥ് ഭാസിയുടെ പ്രകടനത്തെയും നിരൂപകൻ അഭിനന്ദിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉപകഥാ ആഖ്യാനത്തിന് ശ്രമിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രധാന കഥയിലെ ശ്രദ്ധ നഷ്ടപ്പെട്ടതായി അവർക്ക് തോന്നി. 
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/entertainment/review/2026/Oct/03/malayalamreview2026oct02avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menons-familiar-charm-carries-a-wobbly-family-tale|title=Avaraachan and Sons Movie Review: Biju Menon's familiar charm carries a wobbly family tale|access-date=2026-10-08|date=2026-10-03|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യ പകുതിയിലെ സാഹചര്യ നർമ്മം, വിനയ് ഫോർട്ടിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ഡാർക്ക് ഹ്യൂമർ പ്രകടനം, ഛായാഗ്രാഹകൻ സജിത് പുരുഷൻ, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ് എന്നിവരുടെ സാങ്കേതിക സംഭാവനകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തരക്കേടില്ലാത്ത ചിത്രമാണിതെന്ന് മലയാള മനോരമയിലെ നിരൂപകൻ എഴുതി. അതുപോലെ, &quot;ഈ പഴയ രീതിയിലുള്ള ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ കാണാൻ കഴിയുന്നതാക്കാൻ ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തെ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ദി ഹിന്ദു അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2026/10/02/avarachan-and-sons-movie-review.amp.html|title=മുടിയനായ അപ്പന്റെ കഥ: അവറാച്ചൻ ആൻഡ് സൺസ് റിവ്യൂ|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=ManoramaOnline|language=en}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt34792531}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>hjc6dwrb7pew80cihxpnl6x1zmiy7vj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676304</id>
      <parentid>4676303</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ലേഖനം നന്നാക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12459" sha1="2bl9dy1oaduz0cfqjvtk0l0y46r0t9i" xml:space="preserve">
{{Infobox film
| image          = File:Avarachan_and_Sons_Movie_Official_Poster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = Thamby
| producer       = [[Listin Stephen]]
| writer         = Thamby&lt;br&gt;Joseph Vijeesh
| starring       = [[Biju Menon]]&lt;br&gt;[[Sreenath Bhasi]]&lt;br&gt;[[Ganapathi_S._Poduval | Ganapathi]]&lt;br&gt;[[Grace Antony]]&lt;br&gt;[[Akhila Bhargavan]]&lt;br&gt;[[Johny Antony]]&lt;br&gt;[[Vinay Forrt]]&lt;br&gt;[[Sabumon Abdusamad]]
| music          = Sanal Dev
| cinematography = Sajith Purushan
| editing        = Akash Joseph Varghese
| studio         = [[Magic Frames]]
| distributor    = Magic Frames
| released       = {{Film date|2026|10|02|df=y}}
| runtime        = 134 minutes
| country        = India
| language       = Malayalam
| budget         = 
| gross          = 
}}2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള കുടുംബ കോമഡി-നാടക ചിത്രമാണ് '''''അവറാച്ചൻ &amp; സൺസ്'''''. മാജിക് ഫ്രെയിംസിന്റെ ബാനറിൽ ലിസ്റ്റീൻ [[ലിസ്റ്റിൻ സ്റ്റീഫൻ|സ്റ്റീഫൻ]] നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം തമ്പിയാണ് സംവിധാനം ചെയ്തത്. [[ബിജു മേനോൻ]], [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]], [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]], [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]], [[വിനയ് ഫോർട്ട്]], [[ജോണി ആന്റണി]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ചിത്രത്തിൽ ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/biju-menons-next-titled-avarachan-sons-launched/article68922304.ece|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2025-10-25|date=2024-11-28|website=TheHindu|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2026/Sep/12/malayalamnews2026sep11biju-menon-starrer-avarachan-sons-gets-release-date|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2026-10-04|date=2026-09-12|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

== കഥ ==
ചെല്ലാനത്തിന്റെ തീരദേശ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന കഥ, അമിത മദ്യപാനിയും, വഴിപിഴച്ചവനും,  പ്രാദേശിക കലഹങ്ങളും പ്രശ്നങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന പിതാവായ അവറാച്ചനെ (ബിജു മേനോൻ) അവതരിപ്പിക്കുന്നു.  അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രണ്ട് പുത്രന്മാരായ ജെയ്സനും (ശ്രീനാഥ് ഭാസി) ജയ്മോനും (ഗണപതി) അവരുടെ പിതാവ് സൃഷ്ടിച്ച കുഴപ്പങ്ങൾ നീക്കാൻ നിരന്തരം പ്രയത്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/biju-menons-avarachan-sons-to-arrive-in-theatres-this-september-release-date-to-be-announced-soon/articleshow/132756817.cms|title=Biju Menon's 'Avarachan &amp; Sons' to arrive in theatres this September, release date to be announced soon|access-date=2026-10-04|date=2026-07-31|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

മദ്യലഹരിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന അക്രമാസക്തമായ പ്രാദേശിക സംഘർഷത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ ഒരു വലിയ പ്രശ്നം തണുപ്പിക്കാൻ അവറാച്ചനെ വടക്കൻ കേരളത്തിലുള്ള മൂത്ത സഹോദരി എലിയമ്മയുടെ (പോളി വൽസൻ) വീട്ടിൽ ഒളിച്ചു താമസിക്കാനായി അയക്കുന്നു. അങ്ങനെ അവറാച്ചൻ തൻ്റെ ജന്മനാട്ടിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ സ്വതേയുള്ള പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കേണ്ടിവരുന്ന അവറാച്ചൻ അവിടെയും കുഴപ്പങ്ങളിൽ ചെന്ന് ചാടുന്നു. അവസാനം മദ്യപാനം അവസാനിപ്പിക്കാനായി അവറാച്ചനെ കുടകിലുള്ള ധ്യാനകേന്ദ്രത്തിലേക്ക് അയക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനചലനം, സ്വയം കണ്ടെത്തലിൻറെയും അപ്രതീക്ഷിതമായ അനുരഞ്ജനത്തിൻറെയും പ്രക്രീയയിലൂടെ അവറാച്ചനെ കടത്തിവിടുന്നു. തിരിച്ചെത്തിയ അവറാച്ചൻ ഏലിയാമ്മയുടെ സ്ഥലത്തുള്ള വിവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും  അടുത്തുള്ള അയൽക്കാരിയായ ബിൻസി (ഗ്രേസ് ആന്റണി) യുടെ ജീവിതം ശരിയാക്കാനും നിർബന്ധിതമാകുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[ബിജു മേനോൻ]] - അവറാച്ചൻ
* [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]-ജയ്സൺ, അവറാച്ചന്റെ മകൻ
* [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]] - ജെയ്മോൻ അവറാച്ചന്റെ രണ്ടാമത്തെ മകൻ
* [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]] - ബിൻസി
* [[അഖില ഭാർഗവൻ]] - കീർത്തി (ജയ്സന്റെ ഭാര്യ)
* [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - അനി (ബിൻസിയുടെ മുൻ ഭർത്താവ്)
* [[ജോണി ആന്റണി]] - അന്തപ്പൻ
* [[കോട്ടയം നസീർ]]
* [[സാബുമോൻ അബ്ദുസമദ്]] - ഫാദർ ക്ലെറ്റസ് 
* [[പോളി വൽസൻ]] - അവറാച്ചന്റെ മൂത്ത സഹോദരിയായ എലിയമ്മ
* പാർവതി ബാബു - ജെയ്മോന്റെ കാമുകി
* [[ഉർവശി]] - അഥിതി വേഷം

== സ്വീകരണം ==
ബിജു മേനോന്റെ അനായാസമായ പ്രകടനത്തെയും ചിത്രത്തിന്റെ ഊഷ്മളവും പഴയ രീതിയിലുള്ളതുമായ ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ വൈബിനെയും വലിയ പ്രശംസയോടെ അവാറാച്ചൻ &amp; സൺസ് പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ നിരൂപകരിൽ നിന്ന് സമ്മിശ്ര പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്.

ചിത്രത്തെ അവലോകനം ചെയ്ത മാതൃഭൂമിയിലെ സിയ വിജു ചിത്രത്തിന് 5-ൽ 3.5 നക്ഷത്രങ്ങൾ നൽകി. ഇതിനെ &quot;ഊഷ്മളവും അരാജകത്വമുള്ളതുമായ കുടുംബ വിനോദ&quot; മെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും &quot;ബിജു മേനോൻ ഒരു നടൻ എന്ന നിലയിൽ തന്റെ ശക്തമായ പ്രകടനത്തിലൂടെ ചിത്രം രസകരമാക്കുന്നു&quot; എന്ന് എഴുതുകയും ചെയ്തു.മെലൊഡ്രാമയിലേക്ക് വളരെയധികം ചായാതെ തലമുറകളുടെ സംഘർഷം, നർമ്മം,  വൈകാരിക സ്പന്ദനങ്ങൾ എന്നിവ എങ്ങനെ വിജയകരമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് ശ്രദ്ധിച്ചുകൊണ്ട് ചിത്രത്തിൻ്റെ മനോഹാരിത അതിൻ്റെ ലാളിത്യത്തിലാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/amp/movies-music/review/avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menon-eocxjbgb|title=‘Avaraachan &amp; Sons’ Movie Review: Biju Menon anchors a warm and chaotic family entertainer|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=Mathrubhumi|language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തിൽ ഒരു അസ്ഥിരമായ കുടുംബകഥ സംഭവിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ബിജു മേനോനും പോളി വൽസണും തമ്മിലുള്ള രസതന്ത്രത്തെയും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള മൂത്ത മകനെ അവതരിപ്പിച്ച ശ്രീനാഥ് ഭാസിയുടെ പ്രകടനത്തെയും നിരൂപകൻ അഭിനന്ദിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉപകഥാ ആഖ്യാനത്തിന് ശ്രമിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രധാന കഥയിലെ ശ്രദ്ധ നഷ്ടപ്പെട്ടതായി അവർക്ക് തോന്നി. 
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/entertainment/review/2026/Oct/03/malayalamreview2026oct02avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menons-familiar-charm-carries-a-wobbly-family-tale|title=Avaraachan and Sons Movie Review: Biju Menon's familiar charm carries a wobbly family tale|access-date=2026-10-08|date=2026-10-03|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യ പകുതിയിലെ സാഹചര്യ നർമ്മം, വിനയ് ഫോർട്ടിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ഡാർക്ക് ഹ്യൂമർ പ്രകടനം, ഛായാഗ്രാഹകൻ സജിത് പുരുഷൻ, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ് എന്നിവരുടെ സാങ്കേതിക സംഭാവനകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തരക്കേടില്ലാത്ത ചിത്രമാണിതെന്ന് മലയാള മനോരമയിലെ നിരൂപകൻ എഴുതി. അതുപോലെ, &quot;ഈ പഴയ രീതിയിലുള്ള ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ കാണാൻ കഴിയുന്നതാക്കാൻ ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തെ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ദി ഹിന്ദു അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2026/10/02/avarachan-and-sons-movie-review.amp.html|title=മുടിയനായ അപ്പന്റെ കഥ: അവറാച്ചൻ ആൻഡ് സൺസ് റിവ്യൂ|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=ManoramaOnline|language=en}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt34792531}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2bl9dy1oaduz0cfqjvtk0l0y46r0t9i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676306</id>
      <parentid>4676304</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <origin>4676306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12499" sha1="djnuuvtt9qwnjcuqvg82htt65kveb7h" xml:space="preserve">
{{Infobox film
| image          = File:Avarachan_and_Sons_Movie_Official_Poster.jpg
| caption        = തീയറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ
| director       = Thamby
| producer       = [[Listin Stephen]]
| writer         = Thamby&lt;br&gt;Joseph Vijeesh
| starring       = [[Biju Menon]]&lt;br&gt;[[Sreenath Bhasi]]&lt;br&gt;[[Ganapathi_S._Poduval | Ganapathi]]&lt;br&gt;[[Grace Antony]]&lt;br&gt;[[Akhila Bhargavan]]&lt;br&gt;[[Johny Antony]]&lt;br&gt;[[Vinay Forrt]]&lt;br&gt;[[Sabumon Abdusamad]]
| music          = Sanal Dev
| cinematography = Sajith Purushan
| editing        = Akash Joseph Varghese
| studio         = [[Magic Frames]]
| distributor    = Magic Frames
| released       = {{Film date|2026|10|02|df=y}}
| runtime        = 134 minutes
| country        = India
| language       = Malayalam
| budget         = 
| gross          = 
}}2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള കുടുംബ കോമഡി-നാടക ചിത്രമാണ് '''''അവറാച്ചൻ &amp; സൺസ്'''''. മാജിക് ഫ്രെയിംസിന്റെ ബാനറിൽ ലിസ്റ്റീൻ [[ലിസ്റ്റിൻ സ്റ്റീഫൻ|സ്റ്റീഫൻ]] നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം തമ്പിയാണ് സംവിധാനം ചെയ്തത്. [[ബിജു മേനോൻ]], [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]], [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]], [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]], [[വിനയ് ഫോർട്ട്]], [[ജോണി ആന്റണി]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ചിത്രത്തിൽ ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/biju-menons-next-titled-avarachan-sons-launched/article68922304.ece|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2025-10-25|date=2024-11-28|website=TheHindu|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2026/Sep/12/malayalamnews2026sep11biju-menon-starrer-avarachan-sons-gets-release-date|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2026-10-04|date=2026-09-12|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

== കഥ ==
ചെല്ലാനത്തിന്റെ തീരദേശ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന കഥ, അമിത മദ്യപാനിയും, വഴിപിഴച്ചവനും,  പ്രാദേശിക കലഹങ്ങളും പ്രശ്നങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന പിതാവായ അവറാച്ചനെ (ബിജു മേനോൻ) അവതരിപ്പിക്കുന്നു.  അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രണ്ട് പുത്രന്മാരായ ജെയ്സനും (ശ്രീനാഥ് ഭാസി) ജയ്മോനും (ഗണപതി) അവരുടെ പിതാവ് സൃഷ്ടിച്ച കുഴപ്പങ്ങൾ നീക്കാൻ നിരന്തരം പ്രയത്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/biju-menons-avarachan-sons-to-arrive-in-theatres-this-september-release-date-to-be-announced-soon/articleshow/132756817.cms|title=Biju Menon's 'Avarachan &amp; Sons' to arrive in theatres this September, release date to be announced soon|access-date=2026-10-04|date=2026-07-31|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

മദ്യലഹരിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന അക്രമാസക്തമായ പ്രാദേശിക സംഘർഷത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ ഒരു വലിയ പ്രശ്നം തണുപ്പിക്കാൻ അവറാച്ചനെ വടക്കൻ കേരളത്തിലുള്ള മൂത്ത സഹോദരി എലിയമ്മയുടെ (പോളി വൽസൻ) വീട്ടിൽ ഒളിച്ചു താമസിക്കാനായി അയക്കുന്നു. അങ്ങനെ അവറാച്ചൻ തൻ്റെ ജന്മനാട്ടിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ സ്വതേയുള്ള പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കേണ്ടിവരുന്ന അവറാച്ചൻ അവിടെയും കുഴപ്പങ്ങളിൽ ചെന്ന് ചാടുന്നു. അവസാനം മദ്യപാനം അവസാനിപ്പിക്കാനായി അവറാച്ചനെ കുടകിലുള്ള ധ്യാനകേന്ദ്രത്തിലേക്ക് അയക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനചലനം, സ്വയം കണ്ടെത്തലിൻറെയും അപ്രതീക്ഷിതമായ അനുരഞ്ജനത്തിൻറെയും പ്രക്രീയയിലൂടെ അവറാച്ചനെ കടത്തിവിടുന്നു. തിരിച്ചെത്തിയ അവറാച്ചൻ ഏലിയാമ്മയുടെ സ്ഥലത്തുള്ള വിവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും  അടുത്തുള്ള അയൽക്കാരിയായ ബിൻസി (ഗ്രേസ് ആന്റണി) യുടെ ജീവിതം ശരിയാക്കാനും നിർബന്ധിതമാകുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[ബിജു മേനോൻ]] - അവറാച്ചൻ
* [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]-ജയ്സൺ, അവറാച്ചന്റെ മകൻ
* [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]] - ജെയ്മോൻ അവറാച്ചന്റെ രണ്ടാമത്തെ മകൻ
* [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]] - ബിൻസി
* [[അഖില ഭാർഗവൻ]] - കീർത്തി (ജയ്സന്റെ ഭാര്യ)
* [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - അനി (ബിൻസിയുടെ മുൻ ഭർത്താവ്)
* [[ജോണി ആന്റണി]] - അന്തപ്പൻ
* [[കോട്ടയം നസീർ]]
* [[സാബുമോൻ അബ്ദുസമദ്]] - ഫാദർ ക്ലെറ്റസ് 
* [[പോളി വൽസൻ]] - അവറാച്ചന്റെ മൂത്ത സഹോദരിയായ എലിയമ്മ
* പാർവതി ബാബു - ജെയ്മോന്റെ കാമുകി
* [[ഉർവശി]] - അഥിതി വേഷം

== സ്വീകരണം ==
ബിജു മേനോന്റെ അനായാസമായ പ്രകടനത്തെയും ചിത്രത്തിന്റെ ഊഷ്മളവും പഴയ രീതിയിലുള്ളതുമായ ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ വൈബിനെയും വലിയ പ്രശംസയോടെ അവാറാച്ചൻ &amp; സൺസ് പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ നിരൂപകരിൽ നിന്ന് സമ്മിശ്ര പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്.

ചിത്രത്തെ അവലോകനം ചെയ്ത മാതൃഭൂമിയിലെ സിയ വിജു ചിത്രത്തിന് 5-ൽ 3.5 നക്ഷത്രങ്ങൾ നൽകി. ഇതിനെ &quot;ഊഷ്മളവും അരാജകത്വമുള്ളതുമായ കുടുംബ വിനോദ&quot; മെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും &quot;ബിജു മേനോൻ ഒരു നടൻ എന്ന നിലയിൽ തന്റെ ശക്തമായ പ്രകടനത്തിലൂടെ ചിത്രം രസകരമാക്കുന്നു&quot; എന്ന് എഴുതുകയും ചെയ്തു.മെലൊഡ്രാമയിലേക്ക് വളരെയധികം ചായാതെ തലമുറകളുടെ സംഘർഷം, നർമ്മം,  വൈകാരിക സ്പന്ദനങ്ങൾ എന്നിവ എങ്ങനെ വിജയകരമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് ശ്രദ്ധിച്ചുകൊണ്ട് ചിത്രത്തിൻ്റെ മനോഹാരിത അതിൻ്റെ ലാളിത്യത്തിലാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/amp/movies-music/review/avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menon-eocxjbgb|title=‘Avaraachan &amp; Sons’ Movie Review: Biju Menon anchors a warm and chaotic family entertainer|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=Mathrubhumi|language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തിൽ ഒരു അസ്ഥിരമായ കുടുംബകഥ സംഭവിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ബിജു മേനോനും പോളി വൽസണും തമ്മിലുള്ള രസതന്ത്രത്തെയും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള മൂത്ത മകനെ അവതരിപ്പിച്ച ശ്രീനാഥ് ഭാസിയുടെ പ്രകടനത്തെയും നിരൂപകൻ അഭിനന്ദിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉപകഥാ ആഖ്യാനത്തിന് ശ്രമിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രധാന കഥയിലെ ശ്രദ്ധ നഷ്ടപ്പെട്ടതായി അവർക്ക് തോന്നി. 
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/entertainment/review/2026/Oct/03/malayalamreview2026oct02avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menons-familiar-charm-carries-a-wobbly-family-tale|title=Avaraachan and Sons Movie Review: Biju Menon's familiar charm carries a wobbly family tale|access-date=2026-10-08|date=2026-10-03|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യ പകുതിയിലെ സാഹചര്യ നർമ്മം, വിനയ് ഫോർട്ടിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ഡാർക്ക് ഹ്യൂമർ പ്രകടനം, ഛായാഗ്രാഹകൻ സജിത് പുരുഷൻ, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ് എന്നിവരുടെ സാങ്കേതിക സംഭാവനകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തരക്കേടില്ലാത്ത ചിത്രമാണിതെന്ന് മലയാള മനോരമയിലെ നിരൂപകൻ എഴുതി. അതുപോലെ, &quot;ഈ പഴയ രീതിയിലുള്ള ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ കാണാൻ കഴിയുന്നതാക്കാൻ ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തെ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ദി ഹിന്ദു അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2026/10/02/avarachan-and-sons-movie-review.amp.html|title=മുടിയനായ അപ്പന്റെ കഥ: അവറാച്ചൻ ആൻഡ് സൺസ് റിവ്യൂ|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=ManoramaOnline|language=en}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt34792531}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>djnuuvtt9qwnjcuqvg82htt65kveb7h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676307</id>
      <parentid>4676306</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ</comment>
      <origin>4676307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12528" sha1="h6c67hbvpjp1n13pxgo1iouy4yyc87j" xml:space="preserve">
{{Infobox film
| image          = File:Avarachan_and_Sons_Movie_Official_Poster.jpg
| caption        = തീയറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ
| director       = Thamby
| producer       = [[Listin Stephen]]
| writer         = Thamby&lt;br&gt;Joseph Vijeesh
| starring       = [[Biju Menon]]&lt;br&gt;[[Sreenath Bhasi]]&lt;br&gt;[[Ganapathi_S._Poduval | Ganapathi]]&lt;br&gt;[[Grace Antony]]&lt;br&gt;[[Akhila Bhargavan]]&lt;br&gt;[[Johny Antony]]&lt;br&gt;[[Vinay Forrt]]&lt;br&gt;[[Sabumon Abdusamad]]
| music          = Sanal Dev
| cinematography = Sajith Purushan
| editing        = Akash Joseph Varghese
| studio         = [[Magic Frames]]
| distributor    = Magic Frames
| released       = {{Film date|2026|10|02|df=y}}
| runtime        = 134 minutes
| country        = India
| language       = Malayalam
| budget         = 
| gross          = 
}}2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള കുടുംബ കോമഡി-നാടക ചിത്രമാണ് '''''അവറാച്ചൻ &amp; സൺസ്'''''. മാജിക് ഫ്രെയിംസിന്റെ ബാനറിൽ ലിസ്റ്റീൻ [[ലിസ്റ്റിൻ സ്റ്റീഫൻ|സ്റ്റീഫൻ]] നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം തമ്പിയാണ് സംവിധാനം ചെയ്തത്. [[ബിജു മേനോൻ]], [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]], [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]], [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]], [[വിനയ് ഫോർട്ട്]], [[ജോണി ആന്റണി]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ചിത്രത്തിൽ ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/biju-menons-next-titled-avarachan-sons-launched/article68922304.ece|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2025-10-25|date=2024-11-28|website=TheHindu|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2026/Sep/12/malayalamnews2026sep11biju-menon-starrer-avarachan-sons-gets-release-date|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2026-10-04|date=2026-09-12|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

== കഥ ==
[[ചെല്ലാനം|ചെല്ലാനത്തിന്റെ]] തീരദേശ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന കഥ, അമിത മദ്യപാനിയും, വഴിപിഴച്ചവനും,  പ്രാദേശിക കലഹങ്ങളും പ്രശ്നങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന പിതാവായ അവറാച്ചനെ (ബിജു മേനോൻ) അവതരിപ്പിക്കുന്നു.  അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രണ്ട് പുത്രന്മാരായ ജെയ്സനും (ശ്രീനാഥ് ഭാസി) ജയ്മോനും (ഗണപതി) അവരുടെ പിതാവ് സൃഷ്ടിച്ച കുഴപ്പങ്ങൾ നീക്കാൻ നിരന്തരം പ്രയത്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/biju-menons-avarachan-sons-to-arrive-in-theatres-this-september-release-date-to-be-announced-soon/articleshow/132756817.cms|title=Biju Menon's 'Avarachan &amp; Sons' to arrive in theatres this September, release date to be announced soon|access-date=2026-10-04|date=2026-07-31|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

മദ്യലഹരിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന അക്രമാസക്തമായ പ്രാദേശിക സംഘർഷത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ ഒരു വലിയ പ്രശ്നം തണുപ്പിക്കാൻ അവറാച്ചനെ വടക്കൻ കേരളത്തിലുള്ള മൂത്ത സഹോദരി എലിയമ്മയുടെ (പോളി വൽസൻ) വീട്ടിൽ ഒളിച്ചു താമസിക്കാനായി അയക്കുന്നു. അങ്ങനെ അവറാച്ചൻ തൻ്റെ ജന്മനാട്ടിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ സ്വതേയുള്ള പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കേണ്ടിവരുന്ന അവറാച്ചൻ അവിടെയും കുഴപ്പങ്ങളിൽ ചെന്ന് ചാടുന്നു. അവസാനം മദ്യപാനം അവസാനിപ്പിക്കാനായി അവറാച്ചനെ കുടകിലുള്ള ധ്യാനകേന്ദ്രത്തിലേക്ക് അയക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനചലനം, സ്വയം കണ്ടെത്തലിൻറെയും അപ്രതീക്ഷിതമായ അനുരഞ്ജനത്തിൻറെയും പ്രക്രീയയിലൂടെ അവറാച്ചനെ കടത്തിവിടുന്നു. തിരിച്ചെത്തിയ അവറാച്ചൻ ഏലിയാമ്മയുടെ സ്ഥലത്തുള്ള വിവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും  അടുത്തുള്ള അയൽക്കാരിയായ ബിൻസി (ഗ്രേസ് ആന്റണി) യുടെ ജീവിതം ശരിയാക്കാനും നിർബന്ധിതമാകുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[ബിജു മേനോൻ]] - അവറാച്ചൻ
* [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]-ജയ്സൺ, അവറാച്ചന്റെ മകൻ
* [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]] - ജെയ്മോൻ അവറാച്ചന്റെ രണ്ടാമത്തെ മകൻ
* [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]] - ബിൻസി
* [[അഖില ഭാർഗവൻ]] - കീർത്തി (ജയ്സന്റെ ഭാര്യ)
* [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - അനി (ബിൻസിയുടെ മുൻ ഭർത്താവ്)
* [[ജോണി ആന്റണി]] - അന്തപ്പൻ
* [[കോട്ടയം നസീർ]]
* [[സാബുമോൻ അബ്ദുസമദ്]] - ഫാദർ ക്ലെറ്റസ് 
* [[പോളി വൽസൻ]] - അവറാച്ചന്റെ മൂത്ത സഹോദരിയായ എലിയമ്മ
* പാർവതി ബാബു - ജെയ്മോന്റെ കാമുകി
* [[ഉർവശി]] - അഥിതി വേഷം

== സ്വീകരണം ==
ബിജു മേനോന്റെ അനായാസമായ പ്രകടനത്തെയും ചിത്രത്തിന്റെ ഊഷ്മളവും പഴയ രീതിയിലുള്ളതുമായ ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ വൈബിനെയും വലിയ പ്രശംസയോടെ അവാറാച്ചൻ &amp; സൺസ് പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ നിരൂപകരിൽ നിന്ന് സമ്മിശ്ര പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്.

ചിത്രത്തെ അവലോകനം ചെയ്ത മാതൃഭൂമിയിലെ സിയ വിജു ചിത്രത്തിന് 5-ൽ 3.5 നക്ഷത്രങ്ങൾ നൽകി. ഇതിനെ &quot;ഊഷ്മളവും അരാജകത്വമുള്ളതുമായ കുടുംബ വിനോദ&quot; മെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും &quot;ബിജു മേനോൻ ഒരു നടൻ എന്ന നിലയിൽ തന്റെ ശക്തമായ പ്രകടനത്തിലൂടെ ചിത്രം രസകരമാക്കുന്നു&quot; എന്ന് എഴുതുകയും ചെയ്തു.മെലൊഡ്രാമയിലേക്ക് വളരെയധികം ചായാതെ തലമുറകളുടെ സംഘർഷം, നർമ്മം,  വൈകാരിക സ്പന്ദനങ്ങൾ എന്നിവ എങ്ങനെ വിജയകരമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് ശ്രദ്ധിച്ചുകൊണ്ട് ചിത്രത്തിൻ്റെ മനോഹാരിത അതിൻ്റെ ലാളിത്യത്തിലാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/amp/movies-music/review/avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menon-eocxjbgb|title=‘Avaraachan &amp; Sons’ Movie Review: Biju Menon anchors a warm and chaotic family entertainer|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=Mathrubhumi|language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തിൽ ഒരു അസ്ഥിരമായ കുടുംബകഥ സംഭവിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ബിജു മേനോനും പോളി വൽസണും തമ്മിലുള്ള രസതന്ത്രത്തെയും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള മൂത്ത മകനെ അവതരിപ്പിച്ച ശ്രീനാഥ് ഭാസിയുടെ പ്രകടനത്തെയും നിരൂപകൻ അഭിനന്ദിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉപകഥാ ആഖ്യാനത്തിന് ശ്രമിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രധാന കഥയിലെ ശ്രദ്ധ നഷ്ടപ്പെട്ടതായി അവർക്ക് തോന്നി. 
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/entertainment/review/2026/Oct/03/malayalamreview2026oct02avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menons-familiar-charm-carries-a-wobbly-family-tale|title=Avaraachan and Sons Movie Review: Biju Menon's familiar charm carries a wobbly family tale|access-date=2026-10-08|date=2026-10-03|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യ പകുതിയിലെ സാഹചര്യ നർമ്മം, വിനയ് ഫോർട്ടിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ഡാർക്ക് ഹ്യൂമർ പ്രകടനം, ഛായാഗ്രാഹകൻ സജിത് പുരുഷൻ, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ് എന്നിവരുടെ സാങ്കേതിക സംഭാവനകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തരക്കേടില്ലാത്ത ചിത്രമാണിതെന്ന് മലയാള മനോരമയിലെ നിരൂപകൻ എഴുതി. അതുപോലെ, &quot;ഈ പഴയ രീതിയിലുള്ള ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ കാണാൻ കഴിയുന്നതാക്കാൻ ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തെ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ദി ഹിന്ദു അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2026/10/02/avarachan-and-sons-movie-review.amp.html|title=മുടിയനായ അപ്പന്റെ കഥ: അവറാച്ചൻ ആൻഡ് സൺസ് റിവ്യൂ|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=ManoramaOnline|language=en}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt34792531}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>h6c67hbvpjp1n13pxgo1iouy4yyc87j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676308</id>
      <parentid>4676307</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* അഭിനേതാക്കൾ */</comment>
      <origin>4676308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12550" sha1="1l1i9x4111w1y99lgf8kjmwn3akxtpw" xml:space="preserve">
{{Infobox film
| image          = File:Avarachan_and_Sons_Movie_Official_Poster.jpg
| caption        = തീയറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ
| director       = Thamby
| producer       = [[Listin Stephen]]
| writer         = Thamby&lt;br&gt;Joseph Vijeesh
| starring       = [[Biju Menon]]&lt;br&gt;[[Sreenath Bhasi]]&lt;br&gt;[[Ganapathi_S._Poduval | Ganapathi]]&lt;br&gt;[[Grace Antony]]&lt;br&gt;[[Akhila Bhargavan]]&lt;br&gt;[[Johny Antony]]&lt;br&gt;[[Vinay Forrt]]&lt;br&gt;[[Sabumon Abdusamad]]
| music          = Sanal Dev
| cinematography = Sajith Purushan
| editing        = Akash Joseph Varghese
| studio         = [[Magic Frames]]
| distributor    = Magic Frames
| released       = {{Film date|2026|10|02|df=y}}
| runtime        = 134 minutes
| country        = India
| language       = Malayalam
| budget         = 
| gross          = 
}}2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള കുടുംബ കോമഡി-നാടക ചിത്രമാണ് '''''അവറാച്ചൻ &amp; സൺസ്'''''. മാജിക് ഫ്രെയിംസിന്റെ ബാനറിൽ ലിസ്റ്റീൻ [[ലിസ്റ്റിൻ സ്റ്റീഫൻ|സ്റ്റീഫൻ]] നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം തമ്പിയാണ് സംവിധാനം ചെയ്തത്. [[ബിജു മേനോൻ]], [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]], [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]], [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]], [[വിനയ് ഫോർട്ട്]], [[ജോണി ആന്റണി]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ചിത്രത്തിൽ ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/biju-menons-next-titled-avarachan-sons-launched/article68922304.ece|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2025-10-25|date=2024-11-28|website=TheHindu|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2026/Sep/12/malayalamnews2026sep11biju-menon-starrer-avarachan-sons-gets-release-date|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2026-10-04|date=2026-09-12|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

== കഥ ==
[[ചെല്ലാനം|ചെല്ലാനത്തിന്റെ]] തീരദേശ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന കഥ, അമിത മദ്യപാനിയും, വഴിപിഴച്ചവനും,  പ്രാദേശിക കലഹങ്ങളും പ്രശ്നങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന പിതാവായ അവറാച്ചനെ (ബിജു മേനോൻ) അവതരിപ്പിക്കുന്നു.  അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രണ്ട് പുത്രന്മാരായ ജെയ്സനും (ശ്രീനാഥ് ഭാസി) ജയ്മോനും (ഗണപതി) അവരുടെ പിതാവ് സൃഷ്ടിച്ച കുഴപ്പങ്ങൾ നീക്കാൻ നിരന്തരം പ്രയത്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/biju-menons-avarachan-sons-to-arrive-in-theatres-this-september-release-date-to-be-announced-soon/articleshow/132756817.cms|title=Biju Menon's 'Avarachan &amp; Sons' to arrive in theatres this September, release date to be announced soon|access-date=2026-10-04|date=2026-07-31|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

മദ്യലഹരിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന അക്രമാസക്തമായ പ്രാദേശിക സംഘർഷത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ ഒരു വലിയ പ്രശ്നം തണുപ്പിക്കാൻ അവറാച്ചനെ വടക്കൻ കേരളത്തിലുള്ള മൂത്ത സഹോദരി എലിയമ്മയുടെ (പോളി വൽസൻ) വീട്ടിൽ ഒളിച്ചു താമസിക്കാനായി അയക്കുന്നു. അങ്ങനെ അവറാച്ചൻ തൻ്റെ ജന്മനാട്ടിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ സ്വതേയുള്ള പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കേണ്ടിവരുന്ന അവറാച്ചൻ അവിടെയും കുഴപ്പങ്ങളിൽ ചെന്ന് ചാടുന്നു. അവസാനം മദ്യപാനം അവസാനിപ്പിക്കാനായി അവറാച്ചനെ കുടകിലുള്ള ധ്യാനകേന്ദ്രത്തിലേക്ക് അയക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനചലനം, സ്വയം കണ്ടെത്തലിൻറെയും അപ്രതീക്ഷിതമായ അനുരഞ്ജനത്തിൻറെയും പ്രക്രീയയിലൂടെ അവറാച്ചനെ കടത്തിവിടുന്നു. തിരിച്ചെത്തിയ അവറാച്ചൻ ഏലിയാമ്മയുടെ സ്ഥലത്തുള്ള വിവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും  അടുത്തുള്ള അയൽക്കാരിയായ ബിൻസി (ഗ്രേസ് ആന്റണി) യുടെ ജീവിതം ശരിയാക്കാനും നിർബന്ധിതമാകുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[ബിജു മേനോൻ]] - അവറാച്ചൻ
* [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]-ജയ്സൺ, അവറാച്ചന്റെ മകൻ
* [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]] - ജെയ്മോൻ, അവറാച്ചന്റെ രണ്ടാമത്തെ മകൻ
* [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]] - ബിൻസി
* [[അഖില ഭാർഗവൻ]] - കീർത്തി (ജയ്സന്റെ ഭാര്യ)
* [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - അനി (ബിൻസിയുടെ മുൻ ഭർത്താവ്)
* [[ജോണി ആന്റണി]] - അന്തപ്പൻ
* [[കോട്ടയം നസീർ]]
* [[സാബുമോൻ അബ്ദുസമദ്]] - ഫാദർ ക്ലെറ്റസ് 
* [[പോളി വൽസൻ]] - അവറാച്ചന്റെ മൂത്ത സഹോദരിയായ എലിയമ്മ
* പാർവതി ബാബു - അനീറ്റ (ജെയ്മോന്റെ കാമുകി)
* [[ഉർവശി]] - അഥിതി വേഷം

== സ്വീകരണം ==
ബിജു മേനോന്റെ അനായാസമായ പ്രകടനത്തെയും ചിത്രത്തിന്റെ ഊഷ്മളവും പഴയ രീതിയിലുള്ളതുമായ ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ വൈബിനെയും വലിയ പ്രശംസയോടെ അവാറാച്ചൻ &amp; സൺസ് പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ നിരൂപകരിൽ നിന്ന് സമ്മിശ്ര പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്.

ചിത്രത്തെ അവലോകനം ചെയ്ത മാതൃഭൂമിയിലെ സിയ വിജു ചിത്രത്തിന് 5-ൽ 3.5 നക്ഷത്രങ്ങൾ നൽകി. ഇതിനെ &quot;ഊഷ്മളവും അരാജകത്വമുള്ളതുമായ കുടുംബ വിനോദ&quot; മെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും &quot;ബിജു മേനോൻ ഒരു നടൻ എന്ന നിലയിൽ തന്റെ ശക്തമായ പ്രകടനത്തിലൂടെ ചിത്രം രസകരമാക്കുന്നു&quot; എന്ന് എഴുതുകയും ചെയ്തു.മെലൊഡ്രാമയിലേക്ക് വളരെയധികം ചായാതെ തലമുറകളുടെ സംഘർഷം, നർമ്മം,  വൈകാരിക സ്പന്ദനങ്ങൾ എന്നിവ എങ്ങനെ വിജയകരമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് ശ്രദ്ധിച്ചുകൊണ്ട് ചിത്രത്തിൻ്റെ മനോഹാരിത അതിൻ്റെ ലാളിത്യത്തിലാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/amp/movies-music/review/avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menon-eocxjbgb|title=‘Avaraachan &amp; Sons’ Movie Review: Biju Menon anchors a warm and chaotic family entertainer|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=Mathrubhumi|language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തിൽ ഒരു അസ്ഥിരമായ കുടുംബകഥ സംഭവിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ബിജു മേനോനും പോളി വൽസണും തമ്മിലുള്ള രസതന്ത്രത്തെയും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള മൂത്ത മകനെ അവതരിപ്പിച്ച ശ്രീനാഥ് ഭാസിയുടെ പ്രകടനത്തെയും നിരൂപകൻ അഭിനന്ദിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉപകഥാ ആഖ്യാനത്തിന് ശ്രമിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രധാന കഥയിലെ ശ്രദ്ധ നഷ്ടപ്പെട്ടതായി അവർക്ക് തോന്നി. 
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/entertainment/review/2026/Oct/03/malayalamreview2026oct02avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menons-familiar-charm-carries-a-wobbly-family-tale|title=Avaraachan and Sons Movie Review: Biju Menon's familiar charm carries a wobbly family tale|access-date=2026-10-08|date=2026-10-03|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യ പകുതിയിലെ സാഹചര്യ നർമ്മം, വിനയ് ഫോർട്ടിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ഡാർക്ക് ഹ്യൂമർ പ്രകടനം, ഛായാഗ്രാഹകൻ സജിത് പുരുഷൻ, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ് എന്നിവരുടെ സാങ്കേതിക സംഭാവനകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തരക്കേടില്ലാത്ത ചിത്രമാണിതെന്ന് മലയാള മനോരമയിലെ നിരൂപകൻ എഴുതി. അതുപോലെ, &quot;ഈ പഴയ രീതിയിലുള്ള ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ കാണാൻ കഴിയുന്നതാക്കാൻ ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തെ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ദി ഹിന്ദു അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2026/10/02/avarachan-and-sons-movie-review.amp.html|title=മുടിയനായ അപ്പന്റെ കഥ: അവറാച്ചൻ ആൻഡ് സൺസ് റിവ്യൂ|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=ManoramaOnline|language=en}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt34792531}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1l1i9x4111w1y99lgf8kjmwn3akxtpw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676427</id>
      <parentid>4676308</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4676427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13069" sha1="rhvpmx2ninjetpwz23eu0zxhl8x71lh" xml:space="preserve">
{{Infobox film
| image          = File:Avarachan_and_Sons_Movie_Official_Poster.jpg
| caption        = തീയറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ
| director       = തമ്പി
| producer       = [[ലിസ്റ്റിൻ സ്റ്റീഫൻ]]
| writer         = തമ്പി&lt;br&gt;ജോസഫ് വിജീഷ്
| starring       = [[ബിജു മേനോൻ]]&lt;br&gt;[[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]&lt;br&gt;[[Ganapathi_S._Poduval | ഗണപതി]]&lt;br&gt;[[ഗ്രേസ് ആൻ്റണി]]&lt;br&gt;[[അഖില ഭാർഗവൻ]]&lt;br&gt;[[ജോണി ആൻ്റണി]]&lt;br&gt;[[വിനയ് ഫോർട്ട്]]&lt;br&gt;[[സാബുമോൻ അബ്ദുസമദ്]]
| music          = സനൽ ദേവ്
| cinematography = സജിത് പുരുഷൻ
| editing        = ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ്
| studio         = [[മാജിക് ഫ്രെയിംസ്]]
| distributor    = [[മാജിക് ഫ്രെയിംസ്]]
| released       = {{Film date|2026|10|02|df=y}}
| runtime        = 134 മിനിട്ട്
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = മലയാളം
| budget         = 
| gross          = 
}}

2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള കുടുംബ ഹാസ്യ-നാടകീയ ചലച്ചിത്രമാണ് '''''അവറാച്ചൻ &amp; സൺസ്'''''. മാജിക് ഫ്രെയിംസിന്റെ ബാനറിൽ ലിസ്റ്റീൻ [[ലിസ്റ്റിൻ സ്റ്റീഫൻ|സ്റ്റീഫൻ]] നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം തമ്പിയാണ് സംവിധാനം ചെയ്തത്. [[ബിജു മേനോൻ]] പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച ഈ ചിത്രത്തിലെ മറ്റ് വേഷങ്ങളിൽ [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]], [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]], [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]], [[വിനയ് ഫോർട്ട്]], [[ജോണി ആന്റണി]] എന്നിവർ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/biju-menons-next-titled-avarachan-sons-launched/article68922304.ece|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2025-10-25|date=2024-11-28|website=TheHindu|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2026/Sep/12/malayalamnews2026sep11biju-menon-starrer-avarachan-sons-gets-release-date|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2026-10-04|date=2026-09-12|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

== കഥ ==
[[ചെല്ലാനം|ചെല്ലാനത്തിന്റെ]] തീരദേശം പശ്ചാത്തലമാക്കി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം അമിത മദ്യപാനിയും, വഴിപിഴച്ചവനും,  പ്രാദേശിക കലഹങ്ങളും പ്രശ്നങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന പിതാവായ അവറാച്ചനെ (ബിജു മേനോൻ) അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രണ്ട് പുത്രന്മാരായ ജെയ്സനും (ശ്രീനാഥ് ഭാസി) ജയ്മോനും (ഗണപതി) അവരുടെ പിതാവ് സൃഷ്ടിച്ച കുഴപ്പങ്ങൾ നീക്കാൻ നിരന്തരം പ്രയത്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/biju-menons-avarachan-sons-to-arrive-in-theatres-this-september-release-date-to-be-announced-soon/articleshow/132756817.cms|title=Biju Menon's 'Avarachan &amp; Sons' to arrive in theatres this September, release date to be announced soon|access-date=2026-10-04|date=2026-07-31|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

മദ്യലഹരിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന അക്രമാസക്തമായ പ്രാദേശിക സംഘർഷത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ ഒരു വലിയ പ്രശ്നം തണുപ്പിക്കാൻ അവറാച്ചനെ വടക്കൻ കേരളത്തിലുള്ള മൂത്ത സഹോദരി എലിയമ്മയുടെ (പോളി വൽസൻ) വീട്ടിൽ ഒളിച്ചു താമസിക്കാനായി അയക്കുന്നു. അങ്ങനെ അവറാച്ചൻ തൻ്റെ ജന്മനാട്ടിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു. തന്റെ സ്വതേയുള്ള പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കേണ്ടിവരുന്ന അവറാച്ചൻ അവിടെയും കുഴപ്പങ്ങളിൽ ചെന്ന് ചാടുന്നു. അവസാനം മദ്യപാനം അവസാനിപ്പിക്കാനായി അവറാച്ചനെ കുടകിലുള്ള ഒരു ധ്യാനകേന്ദ്രത്തിലേക്ക് അയക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനചലനം, സ്വയം കണ്ടെത്തലിൻറെയും അപ്രതീക്ഷിതമായ അനുരഞ്ജനത്തിൻറെയും പ്രക്രീയയിലൂടെ അവറാച്ചനെ കടത്തിവിടുന്നു. തിരിച്ചെത്തിയ അവറാച്ചൻ ഏലിയാമ്മയുടെ സ്ഥലത്തുള്ള വിവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും  അടുത്തുള്ള അയൽക്കാരിയായ ബിൻസി (ഗ്രേസ് ആന്റണി) യുടെ ജീവിതം ശരിയാക്കാനും നിർബന്ധിതമാകുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[ബിജു മേനോൻ]] - അവറാച്ചൻ
* [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]-ജയ്സൺ, അവറാച്ചന്റെ മകൻ
* [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]] - ജെയ്മോൻ, അവറാച്ചന്റെ രണ്ടാമത്തെ മകൻ
* [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]] - ബിൻസി
* [[അഖില ഭാർഗവൻ]] - കീർത്തി (ജയ്സന്റെ ഭാര്യ)
* [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - അനി (ബിൻസിയുടെ മുൻ ഭർത്താവ്)
* [[ജോണി ആന്റണി]] - അന്തപ്പൻ
* [[കോട്ടയം നസീർ]]
* [[സാബുമോൻ അബ്ദുസമദ്]] - ഫാദർ ക്ലെറ്റസ് 
* [[പോളി വൽസൻ]] - അവറാച്ചന്റെ മൂത്ത സഹോദരിയായ എലിയമ്മ
* പാർവതി ബാബു - അനീറ്റ (ജെയ്മോന്റെ കാമുകി)
* [[ഉർവശി]] - അഥിതി വേഷം

== സ്വീകരണം ==
ബിജു മേനോന്റെ അനായാസമായ പ്രകടനത്തെയും ചിത്രത്തിന്റെ ഊഷ്മളവും പഴയ രീതിയിലുള്ളതുമായ ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ വൈബിനെയും വലിയ പ്രശംസയോടെ അവാറാച്ചൻ &amp; സൺസ് പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ നിരൂപകരിൽ നിന്ന് സമ്മിശ്ര പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്.

ചിത്രത്തെ അവലോകനം ചെയ്ത മാതൃഭൂമിയിലെ സിയ വിജു ചിത്രത്തിന് 5-ൽ 3.5 നക്ഷത്രങ്ങൾ നൽകി. ഇതിനെ &quot;ഊഷ്മളവും അരാജകത്വമുള്ളതുമായ കുടുംബ വിനോദ&quot; മെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും &quot;ബിജു മേനോൻ ഒരു നടൻ എന്ന നിലയിൽ തന്റെ ശക്തമായ പ്രകടനത്തിലൂടെ ചിത്രം രസകരമാക്കുന്നു&quot; എന്ന് എഴുതുകയും ചെയ്തു.മെലൊഡ്രാമയിലേക്ക് വളരെയധികം ചായാതെ തലമുറകളുടെ സംഘർഷം, നർമ്മം,  വൈകാരിക സ്പന്ദനങ്ങൾ എന്നിവ എങ്ങനെ വിജയകരമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് ശ്രദ്ധിച്ചുകൊണ്ട് ചിത്രത്തിൻ്റെ മനോഹാരിത അതിൻ്റെ ലാളിത്യത്തിലാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/amp/movies-music/review/avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menon-eocxjbgb|title=‘Avaraachan &amp; Sons’ Movie Review: Biju Menon anchors a warm and chaotic family entertainer|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=Mathrubhumi|language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തിൽ ഒരു അസ്ഥിരമായ കുടുംബകഥ സംഭവിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ബിജു മേനോനും പോളി വൽസണും തമ്മിലുള്ള രസതന്ത്രത്തെയും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള മൂത്ത മകനെ അവതരിപ്പിച്ച ശ്രീനാഥ് ഭാസിയുടെ പ്രകടനത്തെയും നിരൂപകൻ അഭിനന്ദിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉപകഥാ ആഖ്യാനത്തിന് ശ്രമിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രധാന കഥയിലെ ശ്രദ്ധ നഷ്ടപ്പെട്ടതായി അവർക്ക് തോന്നി. 
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/entertainment/review/2026/Oct/03/malayalamreview2026oct02avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menons-familiar-charm-carries-a-wobbly-family-tale|title=Avaraachan and Sons Movie Review: Biju Menon's familiar charm carries a wobbly family tale|access-date=2026-10-08|date=2026-10-03|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യ പകുതിയിലെ സാഹചര്യ നർമ്മം, വിനയ് ഫോർട്ടിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ഡാർക്ക് ഹ്യൂമർ പ്രകടനം, ഛായാഗ്രാഹകൻ സജിത് പുരുഷൻ, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ് എന്നിവരുടെ സാങ്കേതിക സംഭാവനകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തരക്കേടില്ലാത്ത ചിത്രമാണിതെന്ന് മലയാള മനോരമയിലെ നിരൂപകൻ എഴുതി. അതുപോലെ, &quot;ഈ പഴയ രീതിയിലുള്ള ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ കാണാൻ കഴിയുന്നതാക്കാൻ ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തെ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ദി ഹിന്ദു അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2026/10/02/avarachan-and-sons-movie-review.amp.html|title=മുടിയനായ അപ്പന്റെ കഥ: അവറാച്ചൻ ആൻഡ് സൺസ് റിവ്യൂ|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=ManoramaOnline|language=en}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt34792531}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>rhvpmx2ninjetpwz23eu0zxhl8x71lh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676428</id>
      <parentid>4676427</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്വീകരണം */</comment>
      <origin>4676428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13253" sha1="9aduegabnqs7huanlv9wke0s7mgly0h" xml:space="preserve">
{{Infobox film
| image          = File:Avarachan_and_Sons_Movie_Official_Poster.jpg
| caption        = തീയറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ
| director       = തമ്പി
| producer       = [[ലിസ്റ്റിൻ സ്റ്റീഫൻ]]
| writer         = തമ്പി&lt;br&gt;ജോസഫ് വിജീഷ്
| starring       = [[ബിജു മേനോൻ]]&lt;br&gt;[[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]&lt;br&gt;[[Ganapathi_S._Poduval | ഗണപതി]]&lt;br&gt;[[ഗ്രേസ് ആൻ്റണി]]&lt;br&gt;[[അഖില ഭാർഗവൻ]]&lt;br&gt;[[ജോണി ആൻ്റണി]]&lt;br&gt;[[വിനയ് ഫോർട്ട്]]&lt;br&gt;[[സാബുമോൻ അബ്ദുസമദ്]]
| music          = സനൽ ദേവ്
| cinematography = സജിത് പുരുഷൻ
| editing        = ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ്
| studio         = [[മാജിക് ഫ്രെയിംസ്]]
| distributor    = [[മാജിക് ഫ്രെയിംസ്]]
| released       = {{Film date|2026|10|02|df=y}}
| runtime        = 134 മിനിട്ട്
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = മലയാളം
| budget         = 
| gross          = 
}}

2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള കുടുംബ ഹാസ്യ-നാടകീയ ചലച്ചിത്രമാണ് '''''അവറാച്ചൻ &amp; സൺസ്'''''. മാജിക് ഫ്രെയിംസിന്റെ ബാനറിൽ ലിസ്റ്റീൻ [[ലിസ്റ്റിൻ സ്റ്റീഫൻ|സ്റ്റീഫൻ]] നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം തമ്പിയാണ് സംവിധാനം ചെയ്തത്. [[ബിജു മേനോൻ]] പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച ഈ ചിത്രത്തിലെ മറ്റ് വേഷങ്ങളിൽ [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]], [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]], [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]], [[വിനയ് ഫോർട്ട്]], [[ജോണി ആന്റണി]] എന്നിവർ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/biju-menons-next-titled-avarachan-sons-launched/article68922304.ece|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2025-10-25|date=2024-11-28|website=TheHindu|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2026/Sep/12/malayalamnews2026sep11biju-menon-starrer-avarachan-sons-gets-release-date|title=Biju Menon-starrer Avarachan &amp; Sons gets release date|access-date=2026-10-04|date=2026-09-12|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

== കഥ ==
[[ചെല്ലാനം|ചെല്ലാനത്തിന്റെ]] തീരദേശം പശ്ചാത്തലമാക്കി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം അമിത മദ്യപാനിയും, വഴിപിഴച്ചവനും,  പ്രാദേശിക കലഹങ്ങളും പ്രശ്നങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഒരു പിതാവായ അവറാച്ചനെ ([[ബിജു മേനോൻ]]) കേന്ദ്ര കഥാപാത്രമാക്കി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രണ്ട് പുത്രന്മാരായ ജെയ്സനും ([[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]) ജയ്മോനും (ഗണപതി) അവരുടെ പിതാവ് സൃഷ്ടിച്ച കുഴപ്പങ്ങൾ നീക്കാൻ നിരന്തരം പ്രയത്നിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/biju-menons-avarachan-sons-to-arrive-in-theatres-this-september-release-date-to-be-announced-soon/articleshow/132756817.cms|title=Biju Menon's 'Avarachan &amp; Sons' to arrive in theatres this September, release date to be announced soon|access-date=2026-10-04|date=2026-07-31|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

മദ്യലഹരിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന അക്രമാസക്തമായ പ്രാദേശിക സംഘർഷത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ ഒരു വലിയ പ്രശ്നം തണുപ്പിക്കാൻ അവറാച്ചനെ വടക്കൻ കേരളത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരി എലിയമ്മയുടെ (പോളി വൽസൻ) വീട്ടിൽ ഒളിച്ചു താമസിക്കാനായി അയക്കുന്നു. അങ്ങനെ അവറാച്ചൻ തൻ്റെ ജന്മനാട്ടിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു. തന്റെ സ്വതേയുള്ള പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കേണ്ടിവരുന്ന അവറാച്ചൻ അവിടെയും കുഴപ്പങ്ങളിൽ ചെന്ന് ചാടുന്നു. അവസാനം മദ്യപാനം അവസാനിപ്പിക്കാനായി അവറാച്ചനെ കുടകിലുള്ള ഒരു ധ്യാനകേന്ദ്രത്തിലേക്ക് അയക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനചലനം, സ്വയം കണ്ടെത്തലിൻറെയും അപ്രതീക്ഷിതമായ അനുരഞ്ജനത്തിൻറെയും പ്രക്രീയയിലൂടെ അവറാച്ചനെ കടത്തിവിടുന്നു. തിരിച്ചെത്തിയ അവറാച്ചൻ ഏലിയാമ്മയുടെ സ്ഥലത്തുള്ള വിവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും  അടുത്തുള്ള അയൽക്കാരിയായ ബിൻസി (ഗ്രേസ് ആന്റണി) യുടെ ജീവിതം ശരിയാക്കാനും നിർബന്ധിതമാകുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[ബിജു മേനോൻ]] - അവറാച്ചൻ
* [[ശ്രീനാഥ് ഭാസി]]-ജയ്സൺ, അവറാച്ചന്റെ മകൻ
* [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ|ഗണപതി]] - ജെയ്മോൻ, അവറാച്ചന്റെ രണ്ടാമത്തെ മകൻ
* [[ഗ്രേസ് ആന്റണി]] - ബിൻസി
* [[അഖില ഭാർഗവൻ]] - കീർത്തി (ജയ്സന്റെ ഭാര്യ)
* [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - അനി (ബിൻസിയുടെ മുൻ ഭർത്താവ്)
* [[ജോണി ആന്റണി]] - അന്തപ്പൻ
* [[കോട്ടയം നസീർ]]
* [[സാബുമോൻ അബ്ദുസമദ്]] - ഫാദർ ക്ലെറ്റസ് 
* [[പോളി വൽസൻ]] - അവറാച്ചന്റെ മൂത്ത സഹോദരിയായ എലിയമ്മ
* പാർവതി ബാബു - അനീറ്റ (ജെയ്മോന്റെ കാമുകി)
* [[ഉർവശി]] - അഥിതി വേഷം

== സ്വീകരണം ==
ബിജു മേനോന്റെ അനായാസമായ പ്രകടനത്തെയും ചിത്രത്തിന്റെ ഊഷ്മളവും പഴയ രീതിയിലുള്ളതുമായ ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ വൈബിനെയും വലിയ പ്രശംസയോടെ അവാറാച്ചൻ &amp; സൺസ് പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ നിരൂപകരിൽ നിന്ന് സമ്മിശ്ര പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്.

ചിത്രത്തെ അവലോകനം ചെയ്ത മാതൃഭൂമിയിലെ സിയ വിജു ചിത്രത്തിന് 5-ൽ 3.5 നക്ഷത്രങ്ങൾ നൽകി. ഇതിനെ &quot;ഊഷ്മളവും അരാജകത്വമുള്ളതുമായ കുടുംബ വിനോദ&quot; മെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും &quot;ബിജു മേനോൻ ഒരു നടൻ എന്ന നിലയിൽ തന്റെ ശക്തമായ പ്രകടനത്തിലൂടെ ചിത്രം രസകരമാക്കുന്നു&quot; എന്ന് എഴുതുകയും ചെയ്തു.മെലൊഡ്രാമയിലേക്ക് വളരെയധികം ചായാതെ തലമുറകളുടെ സംഘർഷം, നർമ്മം,  വൈകാരിക സ്പന്ദനങ്ങൾ എന്നിവ എങ്ങനെ വിജയകരമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് ശ്രദ്ധിച്ചുകൊണ്ട് ചിത്രത്തിൻ്റെ മനോഹാരിത അതിൻ്റെ ലാളിത്യത്തിലാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/amp/movies-music/review/avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menon-eocxjbgb|title=‘Avaraachan &amp; Sons’ Movie Review: Biju Menon anchors a warm and chaotic family entertainer|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=Mathrubhumi|language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തിൽ ഒരു അസ്ഥിരമായ കുടുംബകഥ സംഭവിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ബിജു മേനോനും പോളി വൽസണും തമ്മിലുള്ള രസതന്ത്രത്തെയും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള മൂത്ത മകനെ അവതരിപ്പിച്ച ശ്രീനാഥ് ഭാസിയുടെ പ്രകടനത്തെയും നിരൂപകൻ അഭിനന്ദിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉപകഥാ ആഖ്യാനത്തിന് ശ്രമിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രധാന കഥയിലെ ശ്രദ്ധ നഷ്ടപ്പെട്ടതായി അവർക്ക് തോന്നി. 
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/entertainment/review/2026/Oct/03/malayalamreview2026oct02avaraachan-and-sons-movie-review-biju-menons-familiar-charm-carries-a-wobbly-family-tale|title=Avaraachan and Sons Movie Review: Biju Menon's familiar charm carries a wobbly family tale|access-date=2026-10-08|date=2026-10-03|website=NewIndianExpress|language=en}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യ പകുതിയിലെ സാഹചര്യത്തിനുസരിച്ചുള്ള നർമ്മം, വിനയ് ഫോർട്ടിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ഡാർക്ക് ഹ്യൂമർ പ്രകടനം, ഛായാഗ്രാഹകൻ സജിത് പുരുഷൻ, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ് എന്നിവരുടെ സാങ്കേതിക സംഭാവനകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തരക്കേടില്ലാത്ത ഒരു ചിത്രമാണിതെന്ന് മലയാള മനോരമയിലെ നിരൂപകൻ എഴുതി. അതുപോലെ, &quot;ഈ പഴയ രീതിയിലുള്ള ഫാമിലി എന്റർടെയ്നർ കാണാൻ കഴിയുന്നതാക്കാൻ ബിജു മേനോന്റെ പരിചിതമായ പ്രകടനത്തെ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നു&quot; എന്ന് ദി ഹിന്ദു അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2026/10/02/avarachan-and-sons-movie-review.amp.html|title=മുടിയനായ അപ്പന്റെ കഥ: അവറാച്ചൻ ആൻഡ് സൺസ് റിവ്യൂ|access-date=2026-10-08|date=2026-10-02|website=ManoramaOnline|language=en}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt34792531}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9aduegabnqs7huanlv9wke0s7mgly0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രമാണം:Avarachan and Sons Movie Official Poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>672942</id>
    <revision>
      <id>4676305</id>
      <timestamp>2026-10-15T14:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <origin>4676305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="740" sha1="kzyobcpbvkhqy923vjpp0m8lppxjhoy" xml:space="preserve">==Summary==
{{Non-free use rationale 2
|Description = Avarachan &amp; Sons Movie Official Poster
|Source = https://www.imdb.com/title/tt34792531/
|Date = 2026-07-25
|Author = Magic Frames
|Article = Avarachan &amp; Sons
|Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question.
|Replaceability = Any derivative work based upon the cover art would be a copyright violation, so creation of a free image is not possible.
|Minimality = Avarachan &amp; Sons Official Poster
|Commercial = The use of a low resolution image of a work's cover will not impact the commercial viability of the work.
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}}</text>
      <sha1>kzyobcpbvkhqy923vjpp0m8lppxjhoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആശ (2026 ചലച്ചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672943</id>
    <revision>
      <id>4676320</id>
      <timestamp>2026-10-15T15:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1379112056|Aasha (2026 film)]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4676320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11821" sha1="s4xev0xem1x8arot7w3lrnun0pcd6tq" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vevent&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above summary&quot; style=&quot;font-size: 125%; font-style: italic;&quot; |ആഷ.
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:Aasha_2026_Movie_Poster.jpg|ചട്ടരഹിതം]]&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;തിയേറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംവിധാനം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |സഫർ സനൽ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഴുതിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Joju George|ജോജു ജോർജ്]] രമേഷ് ഗിരിജ സഫർ സനൽ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |വിനായക അജിത്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |അഭിനയം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]
* അജയൻ അദാത്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഛായാഗ്രഹണം
| class=&quot;infobox-data&quot; |മധു നീലകണ്ഠൻ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഡിറ്റ് ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഷാൻ മുഹമ്മദ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംഗീതം നൽകിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* മിഥുൻ മുകുന്ദൻ
* [[ഗോവിന്ദ് വസന്ത]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; &quot;&gt;നിർമ്മാണ കമ്പനി&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;div style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;അജിത് വിനായക ഫിലിംസ്&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |വിതരണം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഫാർസ് സിനിമ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;റിലീസ് തീയതി&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist film-date&quot;&gt;
* 11 സെപ്റ്റംബർ 2026 (ഐ. ഡി. 1) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;display: none;&quot;&gt; (&lt;span class=&quot;bday dtstart published updated itvstart&quot;&gt;2026-09-11&lt;/span&gt;)&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;ഓടുന്ന സമയം&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |127 മിനിറ്റ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഇന്ത്യ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഭാഷ
| class=&quot;infobox-data&quot; |മലയാളം
|}
2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള  ചലച്ചിത്രമാണ് '''ആശ'''. സഫർ സനൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് വിനായക അജിത് നിർമ്മിച്ച ചിത്രത്തിൽ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]], [[വിജയരാഘവൻ]], [[ജോജു ജോർജ്]], [[ജോയ് മാത്യു]] എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഉർവ്വശിയാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.

2026 സെപ്റ്റംബർ 11ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* ആശയായി [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* ആശയുടെ ഇളയ മകളായ അനഘയായി [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* ആശയുടെ മൂത്ത മകളായ അനിതയായി [[ലക്ഷ്മി മേനോൻ (നടി)|ലക്ഷ്മി മേനോൻ]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]-ജീമൺ
* ശ്രീജിത്ത് ആയി അജയൻ അദത്
* [[വിജയരാഘവൻ]]-സന്തോഷ്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
* [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ|അലക്സാണ്ടർ പ്രശാന്ത്]]
* പ്രശാന്ത് മാധവൻ എസ്ഐ മനോജ് കുര്യനായി
* കോട്ടയം രമേശ്

== നിർമ്മാണം ==

=== അഭിനേതാക്കൾ ===
[[ജോജു ജോർജ്]] ജീമോനായി വേഷമിട്ടപ്പോൾ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു, [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] അനഘയായി വേഷമിട്ടു.

=== മാർക്കറ്റിംഗ് ===
2026 സെപ്റ്റംബർ 8ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ട്രെയിലർ പുറത്തിറങ്ങി.

== റിലീസ് ==
2026 സെപ്റ്റംബർ 11 ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.


'''ഹോം മീഡിയ'''

2026 ഒക്ടോബർ 16 മുതൽ സീ5ൽ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കും.

== വിമർശനാത്മക സ്വീകരണം ==
ദി ഹിന്ദുവിൻ്റെ എസ്. ആർ. പ്രവീൺ നിരീക്ഷിച്ചത് &quot;ചിത്രത്തിലെ പ്രാഥമിക സംഘട്ടനവും ദുർബലമായ നിലയിലാണ്. ഒരു സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില അനുമാനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആശയുടെ കടുത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, പക്ഷേ ഒടുവിൽ വലിയ ചിത്രം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അത് പ്രേക്ഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നില്ല&quot;.

ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി ആനന്ദു സുരേഷ് ചിത്രത്തിന് 3/5 സ്റ്റാർ റേറ്റിംഗ് നൽകി, &quot;ആശ ഒരു മികച്ച കഥാപാത്ര പഠനമാകുമായിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, ഉർവശിയുടെ അഭിനയ ശേഷിയോടുള്ള നിർമാതാക്കളുടെ അമിതമായ അഭിനിവേശവും സിനിമയെ ബാധിക്കുന്നു, കാരണം സിനിമ മികച്ചതാക്കാൻ എന്താണ് വേണ്ടതെന്ന് തിരക്കഥ ചിലപ്പോൾ വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല&quot;.

''[[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' വേണ്ടി ഐശ്വര്യ എസ് നായർ ചിത്രത്തിന് 3.5/5 റേറ്റിംഗ് നൽകി&quot;ചിത്രത്തിൻറെ ഇതിവൃത്തത്തിൽ പഴുതുകളുണ്ട്, ചില തിരിവുകൾ പൂർണ്ണമായും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതായി തോന്നിയേക്കില്ല&quot; എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.&quot;ചിത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ആശയം അതിന്റെ നിർവ്വഹണത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ്. കഥയുടെ നിരവധി പാളികൾ അനാവരണം ചെയ്യാൻ തിരക്കഥയ്ക്ക് കഴിയുമെങ്കിലും മതിയായ ഭാരവും വിശ്വാസ്യതയും പിന്തുടരുന്ന സംഭവവികാസങ്ങൾ നൽകാൻ പാടുപെടുന്ന സമയങ്ങളുണ്ട്&quot; എന്ന് ''ഓൺമനോരമയിലെ'' പ്രിൻസി അലക്സാണ്ടർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, .

&quot;ഈ ചിത്രം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഒരു പ്രത്യേക ആശയത്തിന്റെ വിത്ത് വിജയകരമായി നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നു, പരമ്പരാഗതമായി, രണ്ട് വ്യക്തികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ത്രില്ലറുകൾ എഴുതുമ്പോൾ മിക്ക ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളും സ്വീകരിക്കുന്ന പാതയായതിനാൽ അത് എളുപ്പത്തിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുന്നു&quot; എന്ന് ദി വീക്കിലെ സാജിൻ ശ്രീജിത് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി വിവേക് സന്തോഷ് എഴുതി, &quot;രണ്ടാം പകുതിയിൽ ചിത്രം അൽപ്പം മന്ദഗതിയിലായെങ്കിലും, അതിൻ്റെ അത്ഭുതകരമായ കഥാപാത്രവികസനങ്ങളും നിർബന്ധിതമായ കേന്ദ്ര സംഘട്ടനങ്ങളും അതിനെ ആകർഷകമാക്കുന്നു. ഇത് നന്മയുടെയും തിന്മയുടെയും കഥ മാത്രമല്ല, ഒരേ വ്യക്തിയിൽ രണ്ടും എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാമെന്ന് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നു&quot;.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{IMDb title|tt37894980}}
* {{Rotten Tomatoes|m/aasha_2026|Aasha}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>s4xev0xem1x8arot7w3lrnun0pcd6tq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676321</id>
      <parentid>4676320</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* പരാമർശങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11818" sha1="myrrabhfxn009u5mlcau1utajfy0od2" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vevent&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above summary&quot; style=&quot;font-size: 125%; font-style: italic;&quot; |ആഷ.
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:Aasha_2026_Movie_Poster.jpg|ചട്ടരഹിതം]]&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;തിയേറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംവിധാനം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |സഫർ സനൽ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഴുതിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Joju George|ജോജു ജോർജ്]] രമേഷ് ഗിരിജ സഫർ സനൽ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |വിനായക അജിത്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |അഭിനയം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]
* അജയൻ അദാത്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഛായാഗ്രഹണം
| class=&quot;infobox-data&quot; |മധു നീലകണ്ഠൻ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഡിറ്റ് ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഷാൻ മുഹമ്മദ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംഗീതം നൽകിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* മിഥുൻ മുകുന്ദൻ
* [[ഗോവിന്ദ് വസന്ത]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; &quot;&gt;നിർമ്മാണ കമ്പനി&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;div style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;അജിത് വിനായക ഫിലിംസ്&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |വിതരണം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഫാർസ് സിനിമ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;റിലീസ് തീയതി&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist film-date&quot;&gt;
* 11 സെപ്റ്റംബർ 2026 (ഐ. ഡി. 1) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;display: none;&quot;&gt; (&lt;span class=&quot;bday dtstart published updated itvstart&quot;&gt;2026-09-11&lt;/span&gt;)&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;ഓടുന്ന സമയം&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |127 മിനിറ്റ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഇന്ത്യ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഭാഷ
| class=&quot;infobox-data&quot; |മലയാളം
|}
2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള  ചലച്ചിത്രമാണ് '''ആശ'''. സഫർ സനൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് വിനായക അജിത് നിർമ്മിച്ച ചിത്രത്തിൽ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]], [[വിജയരാഘവൻ]], [[ജോജു ജോർജ്]], [[ജോയ് മാത്യു]] എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഉർവ്വശിയാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.

2026 സെപ്റ്റംബർ 11ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* ആശയായി [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* ആശയുടെ ഇളയ മകളായ അനഘയായി [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* ആശയുടെ മൂത്ത മകളായ അനിതയായി [[ലക്ഷ്മി മേനോൻ (നടി)|ലക്ഷ്മി മേനോൻ]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]-ജീമൺ
* ശ്രീജിത്ത് ആയി അജയൻ അദത്
* [[വിജയരാഘവൻ]]-സന്തോഷ്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
* [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ|അലക്സാണ്ടർ പ്രശാന്ത്]]
* പ്രശാന്ത് മാധവൻ എസ്ഐ മനോജ് കുര്യനായി
* കോട്ടയം രമേശ്

== നിർമ്മാണം ==

=== അഭിനേതാക്കൾ ===
[[ജോജു ജോർജ്]] ജീമോനായി വേഷമിട്ടപ്പോൾ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു, [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] അനഘയായി വേഷമിട്ടു.

=== മാർക്കറ്റിംഗ് ===
2026 സെപ്റ്റംബർ 8ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ട്രെയിലർ പുറത്തിറങ്ങി.

== റിലീസ് ==
2026 സെപ്റ്റംബർ 11 ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.


'''ഹോം മീഡിയ'''

2026 ഒക്ടോബർ 16 മുതൽ സീ5ൽ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കും.

== വിമർശനാത്മക സ്വീകരണം ==
ദി ഹിന്ദുവിൻ്റെ എസ്. ആർ. പ്രവീൺ നിരീക്ഷിച്ചത് &quot;ചിത്രത്തിലെ പ്രാഥമിക സംഘട്ടനവും ദുർബലമായ നിലയിലാണ്. ഒരു സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില അനുമാനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആശയുടെ കടുത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, പക്ഷേ ഒടുവിൽ വലിയ ചിത്രം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അത് പ്രേക്ഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നില്ല&quot;.

ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി ആനന്ദു സുരേഷ് ചിത്രത്തിന് 3/5 സ്റ്റാർ റേറ്റിംഗ് നൽകി, &quot;ആശ ഒരു മികച്ച കഥാപാത്ര പഠനമാകുമായിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, ഉർവശിയുടെ അഭിനയ ശേഷിയോടുള്ള നിർമാതാക്കളുടെ അമിതമായ അഭിനിവേശവും സിനിമയെ ബാധിക്കുന്നു, കാരണം സിനിമ മികച്ചതാക്കാൻ എന്താണ് വേണ്ടതെന്ന് തിരക്കഥ ചിലപ്പോൾ വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല&quot;.

''[[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' വേണ്ടി ഐശ്വര്യ എസ് നായർ ചിത്രത്തിന് 3.5/5 റേറ്റിംഗ് നൽകി&quot;ചിത്രത്തിൻറെ ഇതിവൃത്തത്തിൽ പഴുതുകളുണ്ട്, ചില തിരിവുകൾ പൂർണ്ണമായും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതായി തോന്നിയേക്കില്ല&quot; എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.&quot;ചിത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ആശയം അതിന്റെ നിർവ്വഹണത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ്. കഥയുടെ നിരവധി പാളികൾ അനാവരണം ചെയ്യാൻ തിരക്കഥയ്ക്ക് കഴിയുമെങ്കിലും മതിയായ ഭാരവും വിശ്വാസ്യതയും പിന്തുടരുന്ന സംഭവവികാസങ്ങൾ നൽകാൻ പാടുപെടുന്ന സമയങ്ങളുണ്ട്&quot; എന്ന് ''ഓൺമനോരമയിലെ'' പ്രിൻസി അലക്സാണ്ടർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, .

&quot;ഈ ചിത്രം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഒരു പ്രത്യേക ആശയത്തിന്റെ വിത്ത് വിജയകരമായി നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നു, പരമ്പരാഗതമായി, രണ്ട് വ്യക്തികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ത്രില്ലറുകൾ എഴുതുമ്പോൾ മിക്ക ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളും സ്വീകരിക്കുന്ന പാതയായതിനാൽ അത് എളുപ്പത്തിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുന്നു&quot; എന്ന് ദി വീക്കിലെ സാജിൻ ശ്രീജിത് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി വിവേക് സന്തോഷ് എഴുതി, &quot;രണ്ടാം പകുതിയിൽ ചിത്രം അൽപ്പം മന്ദഗതിയിലായെങ്കിലും, അതിൻ്റെ അത്ഭുതകരമായ കഥാപാത്രവികസനങ്ങളും നിർബന്ധിതമായ കേന്ദ്ര സംഘട്ടനങ്ങളും അതിനെ ആകർഷകമാക്കുന്നു. ഇത് നന്മയുടെയും തിന്മയുടെയും കഥ മാത്രമല്ല, ഒരേ വ്യക്തിയിൽ രണ്ടും എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാമെന്ന് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നു&quot;.

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{IMDb title|tt37894980}}
* {{Rotten Tomatoes|m/aasha_2026|Aasha}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>myrrabhfxn009u5mlcau1utajfy0od2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676322</id>
      <parentid>4676321</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ */</comment>
      <origin>4676322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11842" sha1="fbs1a8lry09cc5tdxlm3wbawht4yldq" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vevent&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above summary&quot; style=&quot;font-size: 125%; font-style: italic;&quot; |ആഷ.
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:Aasha_2026_Movie_Poster.jpg|ചട്ടരഹിതം]]&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;തിയേറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംവിധാനം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |സഫർ സനൽ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഴുതിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Joju George|ജോജു ജോർജ്]] രമേഷ് ഗിരിജ സഫർ സനൽ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |വിനായക അജിത്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |അഭിനയം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]
* അജയൻ അദാത്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഛായാഗ്രഹണം
| class=&quot;infobox-data&quot; |മധു നീലകണ്ഠൻ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഡിറ്റ് ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഷാൻ മുഹമ്മദ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംഗീതം നൽകിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* മിഥുൻ മുകുന്ദൻ
* [[ഗോവിന്ദ് വസന്ത]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; &quot;&gt;നിർമ്മാണ കമ്പനി&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;div style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;അജിത് വിനായക ഫിലിംസ്&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |വിതരണം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഫാർസ് സിനിമ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;റിലീസ് തീയതി&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist film-date&quot;&gt;
* 11 സെപ്റ്റംബർ 2026 (ഐ. ഡി. 1) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;display: none;&quot;&gt; (&lt;span class=&quot;bday dtstart published updated itvstart&quot;&gt;2026-09-11&lt;/span&gt;)&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;ഓടുന്ന സമയം&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |127 മിനിറ്റ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഇന്ത്യ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഭാഷ
| class=&quot;infobox-data&quot; |മലയാളം
|}
2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള  ചലച്ചിത്രമാണ് '''ആശ'''. സഫർ സനൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് വിനായക അജിത് നിർമ്മിച്ച ചിത്രത്തിൽ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]], [[വിജയരാഘവൻ]], [[ജോജു ജോർജ്]], [[ജോയ് മാത്യു]] എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഉർവ്വശിയാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.

2026 സെപ്റ്റംബർ 11ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* ആശയായി [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* ആശയുടെ ഇളയ മകളായ അനഘയായി [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* ആശയുടെ മൂത്ത മകളായ അനിതയായി [[ലക്ഷ്മി മേനോൻ (നടി)|ലക്ഷ്മി മേനോൻ]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]-ജീമൺ
* ശ്രീജിത്ത് ആയി അജയൻ അദത്
* [[വിജയരാഘവൻ]]-സന്തോഷ്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
* [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ|അലക്സാണ്ടർ പ്രശാന്ത്]]
* പ്രശാന്ത് മാധവൻ എസ്ഐ മനോജ് കുര്യനായി
* കോട്ടയം രമേശ്

== നിർമ്മാണം ==

=== അഭിനേതാക്കൾ ===
[[ജോജു ജോർജ്]] ജീമോനായി വേഷമിട്ടപ്പോൾ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു, [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] അനഘയായി വേഷമിട്ടു.

=== മാർക്കറ്റിംഗ് ===
2026 സെപ്റ്റംബർ 8ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ട്രെയിലർ പുറത്തിറങ്ങി.

== റിലീസ് ==
2026 സെപ്റ്റംബർ 11 ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.


'''ഹോം മീഡിയ'''

2026 ഒക്ടോബർ 16 മുതൽ സീ5ൽ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കും.

== വിമർശനാത്മക സ്വീകരണം ==
ദി ഹിന്ദുവിൻ്റെ എസ്. ആർ. പ്രവീൺ നിരീക്ഷിച്ചത് &quot;ചിത്രത്തിലെ പ്രാഥമിക സംഘട്ടനവും ദുർബലമായ നിലയിലാണ്. ഒരു സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില അനുമാനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആശയുടെ കടുത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, പക്ഷേ ഒടുവിൽ വലിയ ചിത്രം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അത് പ്രേക്ഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നില്ല&quot;.

ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി ആനന്ദു സുരേഷ് ചിത്രത്തിന് 3/5 സ്റ്റാർ റേറ്റിംഗ് നൽകി, &quot;ആശ ഒരു മികച്ച കഥാപാത്ര പഠനമാകുമായിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, ഉർവശിയുടെ അഭിനയ ശേഷിയോടുള്ള നിർമാതാക്കളുടെ അമിതമായ അഭിനിവേശവും സിനിമയെ ബാധിക്കുന്നു, കാരണം സിനിമ മികച്ചതാക്കാൻ എന്താണ് വേണ്ടതെന്ന് തിരക്കഥ ചിലപ്പോൾ വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല&quot;.

''[[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' വേണ്ടി ഐശ്വര്യ എസ് നായർ ചിത്രത്തിന് 3.5/5 റേറ്റിംഗ് നൽകി&quot;ചിത്രത്തിൻറെ ഇതിവൃത്തത്തിൽ പഴുതുകളുണ്ട്, ചില തിരിവുകൾ പൂർണ്ണമായും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതായി തോന്നിയേക്കില്ല&quot; എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.&quot;ചിത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ആശയം അതിന്റെ നിർവ്വഹണത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ്. കഥയുടെ നിരവധി പാളികൾ അനാവരണം ചെയ്യാൻ തിരക്കഥയ്ക്ക് കഴിയുമെങ്കിലും മതിയായ ഭാരവും വിശ്വാസ്യതയും പിന്തുടരുന്ന സംഭവവികാസങ്ങൾ നൽകാൻ പാടുപെടുന്ന സമയങ്ങളുണ്ട്&quot; എന്ന് ''ഓൺമനോരമയിലെ'' പ്രിൻസി അലക്സാണ്ടർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, .

&quot;ഈ ചിത്രം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഒരു പ്രത്യേക ആശയത്തിന്റെ വിത്ത് വിജയകരമായി നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നു, പരമ്പരാഗതമായി, രണ്ട് വ്യക്തികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ത്രില്ലറുകൾ എഴുതുമ്പോൾ മിക്ക ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളും സ്വീകരിക്കുന്ന പാതയായതിനാൽ അത് എളുപ്പത്തിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുന്നു&quot; എന്ന് ദി വീക്കിലെ സാജിൻ ശ്രീജിത് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി വിവേക് സന്തോഷ് എഴുതി, &quot;രണ്ടാം പകുതിയിൽ ചിത്രം അൽപ്പം മന്ദഗതിയിലായെങ്കിലും, അതിൻ്റെ അത്ഭുതകരമായ കഥാപാത്രവികസനങ്ങളും നിർബന്ധിതമായ കേന്ദ്ര സംഘട്ടനങ്ങളും അതിനെ ആകർഷകമാക്കുന്നു. ഇത് നന്മയുടെയും തിന്മയുടെയും കഥ മാത്രമല്ല, ഒരേ വ്യക്തിയിൽ രണ്ടും എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാമെന്ന് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നു&quot;.

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt37894980}}
* {{Rotten Tomatoes|m/aasha_2026|Aasha}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>fbs1a8lry09cc5tdxlm3wbawht4yldq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676323</id>
      <parentid>4676322</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11839" sha1="d4ajg3aalv67kv59lc6kinbxbac4cv0" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vevent&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above summary&quot; style=&quot;font-size: 125%; font-style: italic;&quot; |ആഷ.
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:Aasha_2026_Movie_Poster.jpg|ചട്ടരഹിതം]]&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;തിയേറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംവിധാനം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |സഫർ സനൽ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഴുതിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Joju George|ജോജു ജോർജ്]] രമേഷ് ഗിരിജ സഫർ സനൽ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |വിനായക അജിത്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |അഭിനയം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]
* അജയൻ അദാത്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഛായാഗ്രഹണം
| class=&quot;infobox-data&quot; |മധു നീലകണ്ഠൻ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഡിറ്റ് ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഷാൻ മുഹമ്മദ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംഗീതം നൽകിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* മിഥുൻ മുകുന്ദൻ
* [[ഗോവിന്ദ് വസന്ത]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; &quot;&gt;നിർമ്മാണ കമ്പനി&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;div style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;അജിത് വിനായക ഫിലിംസ്&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |വിതരണം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഫാർസ് സിനിമ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;റിലീസ് തീയതി&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist film-date&quot;&gt;
* 11 സെപ്റ്റംബർ 2026 (ഐ. ഡി. 1) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;display: none;&quot;&gt; (&lt;span class=&quot;bday dtstart published updated itvstart&quot;&gt;2026-09-11&lt;/span&gt;)&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;ഓടുന്ന സമയം&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |127 മിനിറ്റ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഇന്ത്യ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഭാഷ
| class=&quot;infobox-data&quot; |മലയാളം
|}
2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള  ചലച്ചിത്രമാണ് '''ആശ'''. സഫർ സനൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് വിനായക അജിത് നിർമ്മിച്ച ചിത്രത്തിൽ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]], [[വിജയരാഘവൻ]], [[ജോജു ജോർജ്]], [[ജോയ് മാത്യു]] എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഉർവ്വശിയാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.

2026 സെപ്റ്റംബർ 11ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* ആശയായി [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* ആശയുടെ ഇളയ മകളായ അനഘയായി [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* ആശയുടെ മൂത്ത മകളായ അനിതയായി [[ലക്ഷ്മി മേനോൻ (നടി)|ലക്ഷ്മി മേനോൻ]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]-ജീമൺ
* ശ്രീജിത്ത് ആയി അജയൻ അദത്
* [[വിജയരാഘവൻ]]-സന്തോഷ്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
* [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ|അലക്സാണ്ടർ പ്രശാന്ത്]]
* പ്രശാന്ത് മാധവൻ എസ്ഐ മനോജ് കുര്യനായി
* കോട്ടയം രമേശ്

== നിർമ്മാണം ==

=== അഭിനേതാക്കൾ ===
[[ജോജു ജോർജ്]] ജീമോനായി വേഷമിട്ടപ്പോൾ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു, [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] അനഘയായി വേഷമിട്ടു.

=== മാർക്കറ്റിംഗ് ===
2026 സെപ്റ്റംബർ 8ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ട്രെയിലർ പുറത്തിറങ്ങി.

== റിലീസ് ==
2026 സെപ്റ്റംബർ 11 ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.


'''ഹോം മീഡിയ'''

2026 ഒക്ടോബർ 16 മുതൽ സീ5ൽ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കും.

== വിമർശനാത്മക സ്വീകരണം ==
ദി ഹിന്ദുവിൻ്റെ എസ്. ആർ. പ്രവീൺ നിരീക്ഷിച്ചത് &quot;ചിത്രത്തിലെ പ്രാഥമിക സംഘട്ടനവും ദുർബലമായ നിലയിലാണ്. ഒരു സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില അനുമാനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആശയുടെ കടുത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, പക്ഷേ ഒടുവിൽ വലിയ ചിത്രം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അത് പ്രേക്ഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നില്ല&quot;.

ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി ആനന്ദു സുരേഷ് ചിത്രത്തിന് 3/5 സ്റ്റാർ റേറ്റിംഗ് നൽകി, &quot;ആശ ഒരു മികച്ച കഥാപാത്ര പഠനമാകുമായിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, ഉർവശിയുടെ അഭിനയ ശേഷിയോടുള്ള നിർമാതാക്കളുടെ അമിതമായ അഭിനിവേശവും സിനിമയെ ബാധിക്കുന്നു, കാരണം സിനിമ മികച്ചതാക്കാൻ എന്താണ് വേണ്ടതെന്ന് തിരക്കഥ ചിലപ്പോൾ വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല&quot;.

''[[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' വേണ്ടി ഐശ്വര്യ എസ് നായർ ചിത്രത്തിന് 3.5/5 റേറ്റിംഗ് നൽകി&quot;ചിത്രത്തിൻറെ ഇതിവൃത്തത്തിൽ പഴുതുകളുണ്ട്, ചില തിരിവുകൾ പൂർണ്ണമായും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതായി തോന്നിയേക്കില്ല&quot; എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.&quot;ചിത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ആശയം അതിന്റെ നിർവ്വഹണത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ്. കഥയുടെ നിരവധി പാളികൾ അനാവരണം ചെയ്യാൻ തിരക്കഥയ്ക്ക് കഴിയുമെങ്കിലും മതിയായ ഭാരവും വിശ്വാസ്യതയും പിന്തുടരുന്ന സംഭവവികാസങ്ങൾ നൽകാൻ പാടുപെടുന്ന സമയങ്ങളുണ്ട്&quot; എന്ന് ''ഓൺമനോരമയിലെ'' പ്രിൻസി അലക്സാണ്ടർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, .

&quot;ഈ ചിത്രം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഒരു പ്രത്യേക ആശയത്തിന്റെ വിത്ത് വിജയകരമായി നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നു, പരമ്പരാഗതമായി, രണ്ട് വ്യക്തികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ത്രില്ലറുകൾ എഴുതുമ്പോൾ മിക്ക ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളും സ്വീകരിക്കുന്ന പാതയായതിനാൽ അത് എളുപ്പത്തിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുന്നു&quot; എന്ന് ദി വീക്കിലെ സാജിൻ ശ്രീജിത് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി വിവേക് സന്തോഷ് എഴുതി, &quot;രണ്ടാം പകുതിയിൽ ചിത്രം അൽപ്പം മന്ദഗതിയിലായെങ്കിലും, അതിൻ്റെ അത്ഭുതകരമായ കഥാപാത്രവികസനങ്ങളും നിർബന്ധിതമായ കേന്ദ്ര സംഘട്ടനങ്ങളും അതിനെ ആകർഷകമാക്കുന്നു. ഇത് നന്മയുടെയും തിന്മയുടെയും കഥ മാത്രമല്ല, ഒരേ വ്യക്തിയിൽ രണ്ടും എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാമെന്ന് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നു&quot;.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflink}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt37894980}}
* {{Rotten Tomatoes|m/aasha_2026|Aasha}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>d4ajg3aalv67kv59lc6kinbxbac4cv0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676324</id>
      <parentid>4676323</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബങ്ങൾ */ ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ</comment>
      <origin>4676324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11862" sha1="ce5p9lxd9578keqgktgupvqj163uvtz" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vevent&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above summary&quot; style=&quot;font-size: 125%; font-style: italic;&quot; |ആഷ.
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:Aasha_2026_Movie_Poster.jpg|ചട്ടരഹിതം]]&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;തിയേറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംവിധാനം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |സഫർ സനൽ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഴുതിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Joju George|ജോജു ജോർജ്]] രമേഷ് ഗിരിജ സഫർ സനൽ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |വിനായക അജിത്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |അഭിനയം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]
* അജയൻ അദാത്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഛായാഗ്രഹണം
| class=&quot;infobox-data&quot; |മധു നീലകണ്ഠൻ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഡിറ്റ് ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഷാൻ മുഹമ്മദ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംഗീതം നൽകിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* മിഥുൻ മുകുന്ദൻ
* [[ഗോവിന്ദ് വസന്ത]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; &quot;&gt;നിർമ്മാണ കമ്പനി&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;div style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;അജിത് വിനായക ഫിലിംസ്&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |വിതരണം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഫാർസ് സിനിമ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;റിലീസ് തീയതി&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist film-date&quot;&gt;
* 11 സെപ്റ്റംബർ 2026 (ഐ. ഡി. 1) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;display: none;&quot;&gt; (&lt;span class=&quot;bday dtstart published updated itvstart&quot;&gt;2026-09-11&lt;/span&gt;)&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;ഓടുന്ന സമയം&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |127 മിനിറ്റ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഇന്ത്യ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഭാഷ
| class=&quot;infobox-data&quot; |മലയാളം
|}
2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള  ചലച്ചിത്രമാണ് '''ആശ'''. സഫർ സനൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് വിനായക അജിത് നിർമ്മിച്ച ചിത്രത്തിൽ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]], [[വിജയരാഘവൻ]], [[ജോജു ജോർജ്]], [[ജോയ് മാത്യു]] എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഉർവ്വശിയാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.

2026 സെപ്റ്റംബർ 11ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* ആശയായി [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* ആശയുടെ ഇളയ മകളായ അനഘയായി [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* ആശയുടെ മൂത്ത മകളായ അനിതയായി [[ലക്ഷ്മി മേനോൻ (നടി)|ലക്ഷ്മി മേനോൻ]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]-ജീമൺ
* ശ്രീജിത്ത് ആയി അജയൻ അദത്
* [[വിജയരാഘവൻ]]-സന്തോഷ്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
* [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ|അലക്സാണ്ടർ പ്രശാന്ത്]]
* പ്രശാന്ത് മാധവൻ എസ്ഐ മനോജ് കുര്യനായി
* കോട്ടയം രമേശ്

== നിർമ്മാണം ==

=== അഭിനേതാക്കൾ ===
[[ജോജു ജോർജ്]] ജീമോനായി വേഷമിട്ടപ്പോൾ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു, [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] അനഘയായി വേഷമിട്ടു.

=== മാർക്കറ്റിംഗ് ===
2026 സെപ്റ്റംബർ 8ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ട്രെയിലർ പുറത്തിറങ്ങി.

== റിലീസ് ==
2026 സെപ്റ്റംബർ 11 ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.


'''ഹോം മീഡിയ'''

2026 ഒക്ടോബർ 16 മുതൽ സീ5ൽ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കും.

== വിമർശനാത്മക സ്വീകരണം ==
&quot;ചിത്രത്തിലെ പ്രാഥമിക സംഘട്ടനവും ദുർബലമായ നിലയിലാണ്. ഒരു സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില അനുമാനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആശയുടെ കടുത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, പക്ഷേ ഒടുവിൽ വലിയ ചിത്രം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അത് പ്രേക്ഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നില്ല&quot; എന്നാണ് ദി ഹിന്ദുവിൻ്റെ എസ്. ആർ. പ്രവീൺ നിരീക്ഷിച്ചത്.

ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി ആനന്ദു സുരേഷ് ചിത്രത്തിന് 3/5 സ്റ്റാർ റേറ്റിംഗ് നൽകി, &quot;ആശ ഒരു മികച്ച കഥാപാത്ര പഠനമാകുമായിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, ഉർവശിയുടെ അഭിനയ ശേഷിയോടുള്ള നിർമാതാക്കളുടെ അമിതമായ അഭിനിവേശവും സിനിമയെ ബാധിക്കുന്നു, കാരണം സിനിമ മികച്ചതാക്കാൻ എന്താണ് വേണ്ടതെന്ന് തിരക്കഥ ചിലപ്പോൾ വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല&quot;.

''[[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' വേണ്ടി ഐശ്വര്യ എസ് നായർ ചിത്രത്തിന് 3.5/5 റേറ്റിംഗ് നൽകി&quot;ചിത്രത്തിൻറെ ഇതിവൃത്തത്തിൽ പഴുതുകളുണ്ട്, ചില തിരിവുകൾ പൂർണ്ണമായും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതായി തോന്നിയേക്കില്ല&quot; എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.&quot;ചിത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ആശയം അതിന്റെ നിർവ്വഹണത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ്. കഥയുടെ നിരവധി പാളികൾ അനാവരണം ചെയ്യാൻ തിരക്കഥയ്ക്ക് കഴിയുമെങ്കിലും മതിയായ ഭാരവും വിശ്വാസ്യതയും പിന്തുടരുന്ന സംഭവവികാസങ്ങൾ നൽകാൻ പാടുപെടുന്ന സമയങ്ങളുണ്ട്&quot; എന്ന് ''ഓൺമനോരമയിലെ'' പ്രിൻസി അലക്സാണ്ടർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, .

&quot;ഈ ചിത്രം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഒരു പ്രത്യേക ആശയത്തിന്റെ വിത്ത് വിജയകരമായി നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നു, പരമ്പരാഗതമായി, രണ്ട് വ്യക്തികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ത്രില്ലറുകൾ എഴുതുമ്പോൾ മിക്ക ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളും സ്വീകരിക്കുന്ന പാതയായതിനാൽ അത് എളുപ്പത്തിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുന്നു&quot; എന്ന് ദി വീക്കിലെ സാജിൻ ശ്രീജിത് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി വിവേക് സന്തോഷ് എഴുതി, &quot;രണ്ടാം പകുതിയിൽ ചിത്രം അൽപ്പം മന്ദഗതിയിലായെങ്കിലും, അതിൻ്റെ അത്ഭുതകരമായ കഥാപാത്രവികസനങ്ങളും നിർബന്ധിതമായ കേന്ദ്ര സംഘട്ടനങ്ങളും അതിനെ ആകർഷകമാക്കുന്നു. ഇത് നന്മയുടെയും തിന്മയുടെയും കഥ മാത്രമല്ല, ഒരേ വ്യക്തിയിൽ രണ്ടും എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാമെന്ന് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നു&quot;.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt37894980}}
* {{Rotten Tomatoes|m/aasha_2026|Aasha}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>ce5p9lxd9578keqgktgupvqj163uvtz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676325</id>
      <parentid>4676324</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:07:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* റിലീസ് */</comment>
      <origin>4676325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11860" sha1="49qcqeukyu0d5dwj4cj70u94un4xph4" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vevent&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above summary&quot; style=&quot;font-size: 125%; font-style: italic;&quot; |ആഷ.
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:Aasha_2026_Movie_Poster.jpg|ചട്ടരഹിതം]]&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;തിയേറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംവിധാനം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |സഫർ സനൽ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഴുതിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Joju George|ജോജു ജോർജ്]] രമേഷ് ഗിരിജ സഫർ സനൽ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |വിനായക അജിത്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |അഭിനയം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]
* അജയൻ അദാത്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഛായാഗ്രഹണം
| class=&quot;infobox-data&quot; |മധു നീലകണ്ഠൻ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഡിറ്റ് ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഷാൻ മുഹമ്മദ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംഗീതം നൽകിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* മിഥുൻ മുകുന്ദൻ
* [[ഗോവിന്ദ് വസന്ത]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; &quot;&gt;നിർമ്മാണ കമ്പനി&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;div style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;അജിത് വിനായക ഫിലിംസ്&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |വിതരണം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഫാർസ് സിനിമ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;റിലീസ് തീയതി&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist film-date&quot;&gt;
* 11 സെപ്റ്റംബർ 2026 (ഐ. ഡി. 1) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;display: none;&quot;&gt; (&lt;span class=&quot;bday dtstart published updated itvstart&quot;&gt;2026-09-11&lt;/span&gt;)&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;ഓടുന്ന സമയം&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |127 മിനിറ്റ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഇന്ത്യ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഭാഷ
| class=&quot;infobox-data&quot; |മലയാളം
|}
2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള  ചലച്ചിത്രമാണ് '''ആശ'''. സഫർ സനൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് വിനായക അജിത് നിർമ്മിച്ച ചിത്രത്തിൽ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]], [[വിജയരാഘവൻ]], [[ജോജു ജോർജ്]], [[ജോയ് മാത്യു]] എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഉർവ്വശിയാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.

2026 സെപ്റ്റംബർ 11ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* ആശയായി [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* ആശയുടെ ഇളയ മകളായ അനഘയായി [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* ആശയുടെ മൂത്ത മകളായ അനിതയായി [[ലക്ഷ്മി മേനോൻ (നടി)|ലക്ഷ്മി മേനോൻ]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]-ജീമൺ
* ശ്രീജിത്ത് ആയി അജയൻ അദത്
* [[വിജയരാഘവൻ]]-സന്തോഷ്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
* [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ|അലക്സാണ്ടർ പ്രശാന്ത്]]
* പ്രശാന്ത് മാധവൻ എസ്ഐ മനോജ് കുര്യനായി
* കോട്ടയം രമേശ്

== നിർമ്മാണം ==

=== അഭിനേതാക്കൾ ===
[[ജോജു ജോർജ്]] ജീമോനായി വേഷമിട്ടപ്പോൾ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു, [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] അനഘയായി വേഷമിട്ടു.

=== മാർക്കറ്റിംഗ് ===
2026 സെപ്റ്റംബർ 8ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ട്രെയിലർ പുറത്തിറങ്ങി.

== റിലീസ് ==
2026 സെപ്റ്റംബർ 11 ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.

===ഹോം മീഡിയ===

2026 ഒക്ടോബർ 16 മുതൽ സീ5ൽ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കും.

== വിമർശനാത്മക സ്വീകരണം ==
&quot;ചിത്രത്തിലെ പ്രാഥമിക സംഘട്ടനവും ദുർബലമായ നിലയിലാണ്. ഒരു സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില അനുമാനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആശയുടെ കടുത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, പക്ഷേ ഒടുവിൽ വലിയ ചിത്രം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അത് പ്രേക്ഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നില്ല&quot; എന്നാണ് ദി ഹിന്ദുവിൻ്റെ എസ്. ആർ. പ്രവീൺ നിരീക്ഷിച്ചത്.

ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി ആനന്ദു സുരേഷ് ചിത്രത്തിന് 3/5 സ്റ്റാർ റേറ്റിംഗ് നൽകി, &quot;ആശ ഒരു മികച്ച കഥാപാത്ര പഠനമാകുമായിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, ഉർവശിയുടെ അഭിനയ ശേഷിയോടുള്ള നിർമാതാക്കളുടെ അമിതമായ അഭിനിവേശവും സിനിമയെ ബാധിക്കുന്നു, കാരണം സിനിമ മികച്ചതാക്കാൻ എന്താണ് വേണ്ടതെന്ന് തിരക്കഥ ചിലപ്പോൾ വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല&quot;.

''[[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' വേണ്ടി ഐശ്വര്യ എസ് നായർ ചിത്രത്തിന് 3.5/5 റേറ്റിംഗ് നൽകി&quot;ചിത്രത്തിൻറെ ഇതിവൃത്തത്തിൽ പഴുതുകളുണ്ട്, ചില തിരിവുകൾ പൂർണ്ണമായും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതായി തോന്നിയേക്കില്ല&quot; എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.&quot;ചിത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ആശയം അതിന്റെ നിർവ്വഹണത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ്. കഥയുടെ നിരവധി പാളികൾ അനാവരണം ചെയ്യാൻ തിരക്കഥയ്ക്ക് കഴിയുമെങ്കിലും മതിയായ ഭാരവും വിശ്വാസ്യതയും പിന്തുടരുന്ന സംഭവവികാസങ്ങൾ നൽകാൻ പാടുപെടുന്ന സമയങ്ങളുണ്ട്&quot; എന്ന് ''ഓൺമനോരമയിലെ'' പ്രിൻസി അലക്സാണ്ടർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, .

&quot;ഈ ചിത്രം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഒരു പ്രത്യേക ആശയത്തിന്റെ വിത്ത് വിജയകരമായി നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നു, പരമ്പരാഗതമായി, രണ്ട് വ്യക്തികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ത്രില്ലറുകൾ എഴുതുമ്പോൾ മിക്ക ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളും സ്വീകരിക്കുന്ന പാതയായതിനാൽ അത് എളുപ്പത്തിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുന്നു&quot; എന്ന് ദി വീക്കിലെ സാജിൻ ശ്രീജിത് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി വിവേക് സന്തോഷ് എഴുതി, &quot;രണ്ടാം പകുതിയിൽ ചിത്രം അൽപ്പം മന്ദഗതിയിലായെങ്കിലും, അതിൻ്റെ അത്ഭുതകരമായ കഥാപാത്രവികസനങ്ങളും നിർബന്ധിതമായ കേന്ദ്ര സംഘട്ടനങ്ങളും അതിനെ ആകർഷകമാക്കുന്നു. ഇത് നന്മയുടെയും തിന്മയുടെയും കഥ മാത്രമല്ല, ഒരേ വ്യക്തിയിൽ രണ്ടും എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാമെന്ന് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നു&quot;.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt37894980}}
* {{Rotten Tomatoes|m/aasha_2026|Aasha}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>49qcqeukyu0d5dwj4cj70u94un4xph4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676326</id>
      <parentid>4676325</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ</comment>
      <origin>4676326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11873" sha1="70utjn5rbfpvco7rn4r7dy0m0h3n3iq" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vevent&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above summary&quot; style=&quot;font-size: 125%; font-style: italic;&quot; |ആഷ.
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:Aasha_2026_Movie_Poster.jpg|ചട്ടരഹിതം]]&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;തിയേറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംവിധാനം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |സഫർ സനൽ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഴുതിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Joju George|ജോജു ജോർജ്]] രമേഷ് ഗിരിജ സഫർ സനൽ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |വിനായക അജിത്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |അഭിനയം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]]
* [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]
* അജയൻ അദാത്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഛായാഗ്രഹണം
| class=&quot;infobox-data&quot; |മധു നീലകണ്ഠൻ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഡിറ്റ് ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഷാൻ മുഹമ്മദ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംഗീതം നൽകിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* മിഥുൻ മുകുന്ദൻ
* [[ഗോവിന്ദ് വസന്ത]]
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; &quot;&gt;നിർമ്മാണ കമ്പനി&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;div style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;അജിത് വിനായക ഫിലിംസ്&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |വിതരണം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഫാർസ് സിനിമ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;റിലീസ് തീയതി&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist film-date&quot;&gt;
* 11 സെപ്റ്റംബർ 2026 (ഐ. ഡി. 1) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;display: none;&quot;&gt; (&lt;span class=&quot;bday dtstart published updated itvstart&quot;&gt;2026-09-11&lt;/span&gt;)&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;ഓടുന്ന സമയം&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |127 മിനിറ്റ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഇന്ത്യ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഭാഷ
| class=&quot;infobox-data&quot; |മലയാളം
|}
2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള  ചലച്ചിത്രമാണ് '''ആശ'''. സഫർ സനൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് വിനായക അജിത് നിർമ്മിച്ച ചിത്രത്തിൽ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]], [[വിജയരാഘവൻ]], [[ജോജു ജോർജ്]], [[ജോയ് മാത്യു]] എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഉർവ്വശിയാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.

2026 സെപ്റ്റംബർ 11ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] - ആശ (ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രം)
* [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] - ആശയുടെ ഇളയ മകളായ അനഘ
* [[ലക്ഷ്മി മേനോൻ (നടി)|ലക്ഷ്മി മേനോൻ]] - ആശയുടെ മൂത്ത മകളായ അനിത
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]-ജീമോൻ
* അജയൻ അദത് - ശ്രീജിത്ത്
* [[വിജയരാഘവൻ]]-സന്തോഷ്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
* [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ|അലക്സാണ്ടർ പ്രശാന്ത്]]
* പ്രശാന്ത് മാധവൻ - എസ്ഐ മനോജ് കുര്യൻി
* കോട്ടയം രമേശ്

== നിർമ്മാണം ==

=== അഭിനേതാക്കൾ ===
[[ജോജു ജോർജ്]] ജീമോനായി വേഷമിട്ടപ്പോൾ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു, [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] അനഘയായി വേഷമിട്ടു.

=== മാർക്കറ്റിംഗ് ===
2026 സെപ്റ്റംബർ 8ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ട്രെയിലർ പുറത്തിറങ്ങി.

== റിലീസ് ==
2026 സെപ്റ്റംബർ 11 ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.

===ഹോം മീഡിയ===

2026 ഒക്ടോബർ 16 മുതൽ സീ5ൽ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കും.

== വിമർശനാത്മക സ്വീകരണം ==
&quot;ചിത്രത്തിലെ പ്രാഥമിക സംഘട്ടനവും ദുർബലമായ നിലയിലാണ്. ഒരു സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില അനുമാനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആശയുടെ കടുത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, പക്ഷേ ഒടുവിൽ വലിയ ചിത്രം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അത് പ്രേക്ഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നില്ല&quot; എന്നാണ് ദി ഹിന്ദുവിൻ്റെ എസ്. ആർ. പ്രവീൺ നിരീക്ഷിച്ചത്.

ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി ആനന്ദു സുരേഷ് ചിത്രത്തിന് 3/5 സ്റ്റാർ റേറ്റിംഗ് നൽകി, &quot;ആശ ഒരു മികച്ച കഥാപാത്ര പഠനമാകുമായിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, ഉർവശിയുടെ അഭിനയ ശേഷിയോടുള്ള നിർമാതാക്കളുടെ അമിതമായ അഭിനിവേശവും സിനിമയെ ബാധിക്കുന്നു, കാരണം സിനിമ മികച്ചതാക്കാൻ എന്താണ് വേണ്ടതെന്ന് തിരക്കഥ ചിലപ്പോൾ വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല&quot;.

''[[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' വേണ്ടി ഐശ്വര്യ എസ് നായർ ചിത്രത്തിന് 3.5/5 റേറ്റിംഗ് നൽകി&quot;ചിത്രത്തിൻറെ ഇതിവൃത്തത്തിൽ പഴുതുകളുണ്ട്, ചില തിരിവുകൾ പൂർണ്ണമായും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതായി തോന്നിയേക്കില്ല&quot; എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.&quot;ചിത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ആശയം അതിന്റെ നിർവ്വഹണത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ്. കഥയുടെ നിരവധി പാളികൾ അനാവരണം ചെയ്യാൻ തിരക്കഥയ്ക്ക് കഴിയുമെങ്കിലും മതിയായ ഭാരവും വിശ്വാസ്യതയും പിന്തുടരുന്ന സംഭവവികാസങ്ങൾ നൽകാൻ പാടുപെടുന്ന സമയങ്ങളുണ്ട്&quot; എന്ന് ''ഓൺമനോരമയിലെ'' പ്രിൻസി അലക്സാണ്ടർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, .

&quot;ഈ ചിത്രം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഒരു പ്രത്യേക ആശയത്തിന്റെ വിത്ത് വിജയകരമായി നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നു, പരമ്പരാഗതമായി, രണ്ട് വ്യക്തികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ത്രില്ലറുകൾ എഴുതുമ്പോൾ മിക്ക ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളും സ്വീകരിക്കുന്ന പാതയായതിനാൽ അത് എളുപ്പത്തിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുന്നു&quot; എന്ന് ദി വീക്കിലെ സാജിൻ ശ്രീജിത് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി വിവേക് സന്തോഷ് എഴുതി, &quot;രണ്ടാം പകുതിയിൽ ചിത്രം അൽപ്പം മന്ദഗതിയിലായെങ്കിലും, അതിൻ്റെ അത്ഭുതകരമായ കഥാപാത്രവികസനങ്ങളും നിർബന്ധിതമായ കേന്ദ്ര സംഘട്ടനങ്ങളും അതിനെ ആകർഷകമാക്കുന്നു. ഇത് നന്മയുടെയും തിന്മയുടെയും കഥ മാത്രമല്ല, ഒരേ വ്യക്തിയിൽ രണ്ടും എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാമെന്ന് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നു&quot;.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt37894980}}
* {{Rotten Tomatoes|m/aasha_2026|Aasha}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>70utjn5rbfpvco7rn4r7dy0m0h3n3iq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676327</id>
      <parentid>4676326</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>റഫറൻസുകൾ</comment>
      <origin>4676327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12043" sha1="tg7j0cnm1cc3mpj1vnferjtuk54a67y" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ആശ
| image          = Aasha 2026 Movie Poster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = Safar Sanal
| writer         = [[Joju George]] &lt;br /&gt; Ramesh Girija &lt;br /&gt; Safar Sanal
| screenplay     = 
| story          = 
| based_on       = 
| producer       = Vinayaka Ajith
| starring       = {{plainlist|
* [[Urvashi (actress)|Urvashi]]
* [[Aishwarya Lekshmi]]
* [[Bhagyalakshmi]]
* [[Joju George]]
* [[Ajayan Adat]]
* [[Joy Mathew]]
}}
| cinematography = [[Madhu Neelakandan]]
| editing        = [[Shan Mohammed]]
| music          = {{plainlist|
* [[Midhun Mukundan]]
* [[Govind Vasantha]]
}}
| studio         = Ajith Vinayaka Films
| distributor    = Phars Film
| released       = {{Film date|2026|09|11|df=y}}
| runtime        = 127 minute
| country        = India
| language       = Malayalam
| budget         = 
| gross          = 
}}
2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള  ചലച്ചിത്രമാണ് '''ആശ'''. സഫർ സനൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് വിനായക അജിത് നിർമ്മിച്ച ചിത്രത്തിൽ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]], [[വിജയരാഘവൻ]], [[ജോജു ജോർജ്]], [[ജോയ് മാത്യു]] എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഉർവ്വശിയാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.

2026 സെപ്റ്റംബർ 11ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] - ആശ (ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രം)
* [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] - ആശയുടെ ഇളയ മകളായ അനഘ
* [[ലക്ഷ്മി മേനോൻ (നടി)|ലക്ഷ്മി മേനോൻ]] - ആശയുടെ മൂത്ത മകളായ അനിത
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]-ജീമോൻ
* അജയൻ അദത് - ശ്രീജിത്ത്
* [[വിജയരാഘവൻ]]-സന്തോഷ്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
* [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ|അലക്സാണ്ടർ പ്രശാന്ത്]]
* പ്രശാന്ത് മാധവൻ - എസ്ഐ മനോജ് കുര്യൻി
* കോട്ടയം രമേശ്

== നിർമ്മാണം ==

=== അഭിനേതാക്കൾ ===
[[ജോജു ജോർജ്]] ജീമോനായി വേഷമിട്ടപ്പോൾ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു, [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] അനഘയായി വേഷമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;THT&quot;&gt;{{Cite news |date=2026-09-08 |title=‘Aasha’ trailer: Urvashi-Joju George face-off in new Malayalam movie |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aasha-trailer-urvashi-joju-george-aishwarya-lekshmi-new-malayalam-movie/article71441569.ece |access-date=2026-09-23 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

=== മാർക്കറ്റിംഗ് ===
2026 സെപ്റ്റംബർ 8ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ട്രെയിലർ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref name=&quot;THT&quot; /&gt;

== റിലീസ് ==
2026 സെപ്റ്റംബർ 11 ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-09-07 |title=Aasha trailer: Urvashi and Joju George are locked in direct confrontation, watch |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/aasha-trailer-urvashi-and-joju-george-are-locked-in-direct-confrontation-10867389/ |access-date=2026-09-23 |work=[[The Indian Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

===ഹോം മീഡിയ===

2026 ഒക്ടോബർ 16 മുതൽ സീ5ൽ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കും.

== വിമർശനാത്മക സ്വീകരണം ==
&quot;ചിത്രത്തിലെ പ്രാഥമിക സംഘട്ടനവും ദുർബലമായ നിലയിലാണ്. ഒരു സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില അനുമാനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആശയുടെ കടുത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, പക്ഷേ ഒടുവിൽ വലിയ ചിത്രം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അത് പ്രേക്ഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നില്ല&quot; എന്നാണ് ദി ഹിന്ദുവിൻ്റെ എസ്. ആർ. പ്രവീൺ നിരീക്ഷിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Praveen |first=S.R. |date=2026-09-11 |title=‘Aasha’ movie review: Urvashi’s intense act stands out in a mystery that fizzles out after initial promise |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aasha-movie-review-urvashi-aishwarya-lekshmi-joju-george-safar-sanal-govind-vasantha/article71455929.ece |access-date=2026-09-23 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി ആനന്ദു സുരേഷ് ചിത്രത്തിന് 3/5 സ്റ്റാർ റേറ്റിംഗ് നൽകി, &quot;ആശ ഒരു മികച്ച കഥാപാത്ര പഠനമാകുമായിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, ഉർവശിയുടെ അഭിനയ ശേഷിയോടുള്ള നിർമാതാക്കളുടെ അമിതമായ അഭിനിവേശവും സിനിമയെ ബാധിക്കുന്നു, കാരണം സിനിമ മികച്ചതാക്കാൻ എന്താണ് വേണ്ടതെന്ന് തിരക്കഥ ചിലപ്പോൾ വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Suresh |first=Anandu |date=2026-09-11 |title=Aasha movie review: Urvashi, Joju George anchor a flawed yet compelling drama-thriller |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aasha-movie-review-urvashi-and-joju-george-anchor-a-flawed-yet-compelling-drama-thriller-10872790/ |access-date=2026-09-23 |work=[[The Indian Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

''[[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' വേണ്ടി ഐശ്വര്യ എസ് നായർ ചിത്രത്തിന് 3.5/5 റേറ്റിംഗ് നൽകി&quot;ചിത്രത്തിൻറെ ഇതിവൃത്തത്തിൽ പഴുതുകളുണ്ട്, ചില തിരിവുകൾ പൂർണ്ണമായും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതായി തോന്നിയേക്കില്ല&quot; എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=S Nair |first=Aiswarya |date=2026-09-14 |title=Aasha Movie Review: A Dark Emotional Thriller That Holds Your Attention |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aasha/movie-review/134236955.cms |access-date=2026-09-23 |work=[[The Times of India]] |language=en}}{{Rating|3.5|5}}&lt;/ref&gt; &quot;ചിത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ആശയം അതിന്റെ നിർവ്വഹണത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ്. കഥയുടെ നിരവധി പാളികൾ അനാവരണം ചെയ്യാൻ തിരക്കഥയ്ക്ക് കഴിയുമെങ്കിലും മതിയായ ഭാരവും വിശ്വാസ്യതയും പിന്തുടരുന്ന സംഭവവികാസങ്ങൾ നൽകാൻ പാടുപെടുന്ന സമയങ്ങളുണ്ട്&quot; എന്ന് ''ഓൺമനോരമയിലെ'' പ്രിൻസി അലക്സാണ്ടർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Alexander |first=Princy |date=2026-09-12 |title='Aasha' review: Urvashi brings fire and vulnerability to an uneven but compelling tale |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2026/09/11/aasha-malayalam-movie-urvashi-aishwarya-lekshmi-joju-george-review.html |access-date=2026-09-23 |work=[[Onmanorama]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;ഈ ചിത്രം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഒരു പ്രത്യേക ആശയത്തിന്റെ വിത്ത് വിജയകരമായി നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നു, പരമ്പരാഗതമായി, രണ്ട് വ്യക്തികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ത്രില്ലറുകൾ എഴുതുമ്പോൾ മിക്ക ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളും സ്വീകരിക്കുന്ന പാതയായതിനാൽ അത് എളുപ്പത്തിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുന്നു&quot; എന്ന് ദി വീക്കിലെ സാജിൻ ശ്രീജിത് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Shrijith |first=Sajin |date=2026-09-13 |title='Aasha' review: An excellent Urvashi and Joju George flip the 'good vs bad' narrative in this high-voltage drama |url=https://www.theweek.in/review/movies/2026/09/13/aasha-urvashi-joju-george-movie-review.html |access-date=2026-09-23 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |language=en}}{{Rating|4|5}}&lt;/ref&gt; ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി വിവേക് സന്തോഷ് എഴുതി, &quot;രണ്ടാം പകുതിയിൽ ചിത്രം അൽപ്പം മന്ദഗതിയിലായെങ്കിലും, അതിൻ്റെ അത്ഭുതകരമായ കഥാപാത്രവികസനങ്ങളും നിർബന്ധിതമായ കേന്ദ്ര സംഘട്ടനങ്ങളും അതിനെ ആകർഷകമാക്കുന്നു. ഇത് നന്മയുടെയും തിന്മയുടെയും കഥ മാത്രമല്ല, ഒരേ വ്യക്തിയിൽ രണ്ടും എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാമെന്ന് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നു&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Santhosh |first=Vivek |date=2026-09-12 |title=Aasha Movie Review: Urvashi powers this intriguing, if flawed, character study |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2026/Sep/12/malayalamreview2026sep11aasha-movie-review-urvashi-powers-this-intriguing-if-flawed-character-study |access-date=2026-09-23 |work=[[The New Indian Express]] |language=en}}{{Rating|3.5|5}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt37894980}}
* {{Rotten Tomatoes|m/aasha_2026|Aasha}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>tg7j0cnm1cc3mpj1vnferjtuk54a67y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676329</id>
      <parentid>4676327</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <origin>4676329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12083" sha1="9sd9xaufsoeo6ywicchzhp8ua6b9zhi" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ആശ
| image          = Aasha 2026 Movie Poster.jpg
| caption        = തീയറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ
| director       = Safar Sanal
| writer         = [[Joju George]] &lt;br /&gt; Ramesh Girija &lt;br /&gt; Safar Sanal
| screenplay     = 
| story          = 
| based_on       = 
| producer       = Vinayaka Ajith
| starring       = {{plainlist|
* [[Urvashi (actress)|Urvashi]]
* [[Aishwarya Lekshmi]]
* [[Bhagyalakshmi]]
* [[Joju George]]
* [[Ajayan Adat]]
* [[Joy Mathew]]
}}
| cinematography = [[Madhu Neelakandan]]
| editing        = [[Shan Mohammed]]
| music          = {{plainlist|
* [[Midhun Mukundan]]
* [[Govind Vasantha]]
}}
| studio         = Ajith Vinayaka Films
| distributor    = Phars Film
| released       = {{Film date|2026|09|11|df=y}}
| runtime        = 127 minute
| country        = India
| language       = Malayalam
| budget         = 
| gross          = 
}}
2026 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള  ചലച്ചിത്രമാണ് '''ആശ'''. സഫർ സനൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് വിനായക അജിത് നിർമ്മിച്ച ചിത്രത്തിൽ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]], [[വിജയരാഘവൻ]], [[ജോജു ജോർജ്]], [[ജോയ് മാത്യു]] എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഉർവ്വശിയാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.

2026 സെപ്റ്റംബർ 11ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] - ആശ (ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രം)
* [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] - ആശയുടെ ഇളയ മകളായ അനഘ
* [[ലക്ഷ്മി മേനോൻ (നടി)|ലക്ഷ്മി മേനോൻ]] - ആശയുടെ മൂത്ത മകളായ അനിത
* [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]
* [[ജോജു ജോർജ്]]-ജീമോൻ
* അജയൻ അദത് - ശ്രീജിത്ത്
* [[വിജയരാഘവൻ]]-സന്തോഷ്
* [[ജോയ് മാത്യു]]
* [[പ്രശാന്ത് അലക്സാണ്ടർ|അലക്സാണ്ടർ പ്രശാന്ത്]]
* പ്രശാന്ത് മാധവൻ - എസ്ഐ മനോജ് കുര്യൻി
* കോട്ടയം രമേശ്

== നിർമ്മാണം ==

=== അഭിനേതാക്കൾ ===
[[ജോജു ജോർജ്]] ജീമോനായി വേഷമിട്ടപ്പോൾ [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവശി]] ടൈറ്റിൽ റോളിൽ അഭിനയിച്ചു, [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] അനഘയായി വേഷമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;THT&quot;&gt;{{Cite news |date=2026-09-08 |title=‘Aasha’ trailer: Urvashi-Joju George face-off in new Malayalam movie |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aasha-trailer-urvashi-joju-george-aishwarya-lekshmi-new-malayalam-movie/article71441569.ece |access-date=2026-09-23 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

=== മാർക്കറ്റിംഗ് ===
2026 സെപ്റ്റംബർ 8ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ ട്രെയിലർ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref name=&quot;THT&quot; /&gt;

== റിലീസ് ==
2026 സെപ്റ്റംബർ 11 ന് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-09-07 |title=Aasha trailer: Urvashi and Joju George are locked in direct confrontation, watch |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/aasha-trailer-urvashi-and-joju-george-are-locked-in-direct-confrontation-10867389/ |access-date=2026-09-23 |work=[[The Indian Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

===ഹോം മീഡിയ===

2026 ഒക്ടോബർ 16 മുതൽ സീ5ൽ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കും.

== വിമർശനാത്മക സ്വീകരണം ==
&quot;ചിത്രത്തിലെ പ്രാഥമിക സംഘട്ടനവും ദുർബലമായ നിലയിലാണ്. ഒരു സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില അനുമാനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആശയുടെ കടുത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, പക്ഷേ ഒടുവിൽ വലിയ ചിത്രം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അത് പ്രേക്ഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നില്ല&quot; എന്നാണ് ദി ഹിന്ദുവിൻ്റെ എസ്. ആർ. പ്രവീൺ നിരീക്ഷിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Praveen |first=S.R. |date=2026-09-11 |title=‘Aasha’ movie review: Urvashi’s intense act stands out in a mystery that fizzles out after initial promise |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aasha-movie-review-urvashi-aishwarya-lekshmi-joju-george-safar-sanal-govind-vasantha/article71455929.ece |access-date=2026-09-23 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി ആനന്ദു സുരേഷ് ചിത്രത്തിന് 3/5 സ്റ്റാർ റേറ്റിംഗ് നൽകി, &quot;ആശ ഒരു മികച്ച കഥാപാത്ര പഠനമാകുമായിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, ഉർവശിയുടെ അഭിനയ ശേഷിയോടുള്ള നിർമാതാക്കളുടെ അമിതമായ അഭിനിവേശവും സിനിമയെ ബാധിക്കുന്നു, കാരണം സിനിമ മികച്ചതാക്കാൻ എന്താണ് വേണ്ടതെന്ന് തിരക്കഥ ചിലപ്പോൾ വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Suresh |first=Anandu |date=2026-09-11 |title=Aasha movie review: Urvashi, Joju George anchor a flawed yet compelling drama-thriller |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aasha-movie-review-urvashi-and-joju-george-anchor-a-flawed-yet-compelling-drama-thriller-10872790/ |access-date=2026-09-23 |work=[[The Indian Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

''[[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' വേണ്ടി ഐശ്വര്യ എസ് നായർ ചിത്രത്തിന് 3.5/5 റേറ്റിംഗ് നൽകി&quot;ചിത്രത്തിൻറെ ഇതിവൃത്തത്തിൽ പഴുതുകളുണ്ട്, ചില തിരിവുകൾ പൂർണ്ണമായും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതായി തോന്നിയേക്കില്ല&quot; എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=S Nair |first=Aiswarya |date=2026-09-14 |title=Aasha Movie Review: A Dark Emotional Thriller That Holds Your Attention |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/aasha/movie-review/134236955.cms |access-date=2026-09-23 |work=[[The Times of India]] |language=en}}{{Rating|3.5|5}}&lt;/ref&gt; &quot;ചിത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ആശയം അതിന്റെ നിർവ്വഹണത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ്. കഥയുടെ നിരവധി പാളികൾ അനാവരണം ചെയ്യാൻ തിരക്കഥയ്ക്ക് കഴിയുമെങ്കിലും മതിയായ ഭാരവും വിശ്വാസ്യതയും പിന്തുടരുന്ന സംഭവവികാസങ്ങൾ നൽകാൻ പാടുപെടുന്ന സമയങ്ങളുണ്ട്&quot; എന്ന് ''ഓൺമനോരമയിലെ'' പ്രിൻസി അലക്സാണ്ടർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Alexander |first=Princy |date=2026-09-12 |title='Aasha' review: Urvashi brings fire and vulnerability to an uneven but compelling tale |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2026/09/11/aasha-malayalam-movie-urvashi-aishwarya-lekshmi-joju-george-review.html |access-date=2026-09-23 |work=[[Onmanorama]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;ഈ ചിത്രം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഒരു പ്രത്യേക ആശയത്തിന്റെ വിത്ത് വിജയകരമായി നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നു, പരമ്പരാഗതമായി, രണ്ട് വ്യക്തികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ത്രില്ലറുകൾ എഴുതുമ്പോൾ മിക്ക ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളും സ്വീകരിക്കുന്ന പാതയായതിനാൽ അത് എളുപ്പത്തിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുന്നു&quot; എന്ന് ദി വീക്കിലെ സാജിൻ ശ്രീജിത് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Shrijith |first=Sajin |date=2026-09-13 |title='Aasha' review: An excellent Urvashi and Joju George flip the 'good vs bad' narrative in this high-voltage drama |url=https://www.theweek.in/review/movies/2026/09/13/aasha-urvashi-joju-george-movie-review.html |access-date=2026-09-23 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |language=en}}{{Rating|4|5}}&lt;/ref&gt; ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനായി വിവേക് സന്തോഷ് എഴുതി, &quot;രണ്ടാം പകുതിയിൽ ചിത്രം അൽപ്പം മന്ദഗതിയിലായെങ്കിലും, അതിൻ്റെ അത്ഭുതകരമായ കഥാപാത്രവികസനങ്ങളും നിർബന്ധിതമായ കേന്ദ്ര സംഘട്ടനങ്ങളും അതിനെ ആകർഷകമാക്കുന്നു. ഇത് നന്മയുടെയും തിന്മയുടെയും കഥ മാത്രമല്ല, ഒരേ വ്യക്തിയിൽ രണ്ടും എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാമെന്ന് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നു&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Santhosh |first=Vivek |date=2026-09-12 |title=Aasha Movie Review: Urvashi powers this intriguing, if flawed, character study |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2026/Sep/12/malayalamreview2026sep11aasha-movie-review-urvashi-powers-this-intriguing-if-flawed-character-study |access-date=2026-09-23 |work=[[The New Indian Express]] |language=en}}{{Rating|3.5|5}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb title|tt37894980}}
* {{Rotten Tomatoes|m/aasha_2026|Aasha}}
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>9sd9xaufsoeo6ywicchzhp8ua6b9zhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രമാണം:Aasha 2026 Movie Poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>672944</id>
    <revision>
      <id>4676328</id>
      <timestamp>2026-10-15T15:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <origin>4676328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="542" sha1="gl24xavuqiratzwbiz7xhnndxy53nla" xml:space="preserve">== Summary ==
{{Non-free use rationale poster
|Description    = Theatrical Release Poster with release date
|Article             = Aasha (2026 film)
|Use                  = Infobox
|Distributor      = Phars Film
|Publisher        = Ajith Vinayaka Films
|Type                = 2026 Malayalam Movie
|Source            = [https://www.facebook.com/share/p/1EV6Rn8oSC Joju George Facebook Account]
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}}
[[Category:Film posters for Malayalam-language films]]</text>
      <sha1>gl24xavuqiratzwbiz7xhnndxy53nla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അൽ-ആജുറൂമിയ്യ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672945</id>
    <revision>
      <id>4676336</id>
      <timestamp>2026-10-15T15:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saif Arash</username>
        <id>88773</id>
      </contributor>
      <comment>''''അൽ-ആജുറൂമിയ്യ''' (അറബി: '''الآجرومية'''; ഇംഗ്ലീഷ്: ''Al-Ajurrumiyya'') [[അറബി ഭാഷ|അറബി ഭാഷയിലെ]] വ്യാകരണനിയമങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ആമുഖഗ്രന്ഥമാണ്. '''അൽ-മുഖദ്ദിമത്തുൽ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15901" sha1="0s6acvxdpzqhfuwqk2iogg3lti7l10j" xml:space="preserve">'''അൽ-ആജുറൂമിയ്യ''' (അറബി: '''الآجرومية'''; ഇംഗ്ലീഷ്: ''Al-Ajurrumiyya'') [[അറബി ഭാഷ|അറബി ഭാഷയിലെ]] വ്യാകരണനിയമങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ആമുഖഗ്രന്ഥമാണ്. '''അൽ-മുഖദ്ദിമത്തുൽ ആജുറൂമിയ്യ''' (المقدمة الآجرومية) എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കൃതി, മൊറോക്കൻ വ്യാകരണപണ്ഡിതനായ [[ഇബ്നു ആജുറൂം]] (1273/74–1323) ആണ് രചിച്ചത്. അറബി വ്യാകരണത്തിലെ നഹ്‌വ് (النحو) വിഭാഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്ത്വങ്ങൾ സംക്ഷിപ്തമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥം, അറബി ഭാഷയുടെ പരമ്പരാഗത വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;tdv&quot;&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;edinburgh&quot;&gt;{{Cite web|url=https://archives.collections.ed.ac.uk/repositories/2/archival_objects/227069|title=Muqaddima al-Ajurrumiyya [Treatise on Arabic grammar], 1130/31 A.H., 1718 C.E.|access-date=2026-10-15|publisher=University of Edinburgh Library Heritage Collections|language=en}}&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:Ajārūmīya_book_cover.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|290x290ബിന്ദു|അൽ-ആജുറൂമിയ്യ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ പുറംചട്ട]]

== രചയിതാവ് ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ രചയിതാവ് അബൂ അബ്ദുല്ല മുഹമ്മദ് ഇബ്നു മുഹമ്മദ് ഇബ്നു ദാവൂദ് അസ്സ്വൻ ഹാജിയ്യുവാണ്. ഇബ്നു ആജുറൂം എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. ക്രി.വ. 1273-ലോ 1274-ലോ മൊറോക്കോയിലെ ഫെസ് നഗരത്തിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം സൻഹാജ ബെർബർ വംശത്തിൽപ്പെട്ടയാളായിരുന്നു.

അറബി ഭാഷാശാസ്ത്രം, വ്യാകരണം, ഖുർആൻ പാരായണശാസ്ത്രം എന്നിവയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം ഫെസിലെ അൽ ഖറവിയ്യീൻ പള്ളിയിൽ അധ്യാപനം നടത്തിയിരുന്നു. 1323-ൽ ഫെസിൽവെച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്.

അറബി വ്യാകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായത് അൽ-ആജുറൂമിയ്യയാണ്.&lt;ref name=&quot;tdv2&quot; /&gt;

== ചരിത്രം ==
ഇബ്നു ആജുറൂമിന്റെ ജീവിതകാലത്ത് രചിക്കപ്പെട്ട അൽ-ആജുറൂമിയ്യ, അറബി വ്യാകരണത്തിലെ അടിസ്ഥാനനിയമങ്ങളെ ചുരുക്കി അവതരിപ്പിക്കുന്ന കൃതിയാണ്. അറബി ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിലെ സങ്കീർണമായ ആശയങ്ങളെ ലളിതമായ നിർവചനങ്ങളിലൂടെയും ക്രമീകരിച്ച നിയമങ്ങളിലൂടെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത.

ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ സംക്ഷിപ്തമായ അവതരണരീതിയും മനഃപാഠമാക്കാനുള്ള സൗകര്യവും അറബി ഭാഷ പഠിക്കുന്നവർക്കിടയിൽ ഇതിന്റെ പ്രചാരത്തിന് കാരണമായി. ഇസ്‌ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസകേന്ദ്രങ്ങളിലും അറബി ഭാഷാപഠന സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഈ ഗ്രന്ഥം ഉപയോഗിച്ചുവന്നു.&lt;ref name=&quot;tdv3&quot; /&gt;

പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ഈ കൃതി യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിലും അറിയപ്പെട്ടു. 1592-ൽ റോമിൽ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അച്ചടിപ്പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലേക്കുള്ള പരിഭാഷകളിലൂടെയും യൂറോപ്യൻ ഭാഷാശാസ്ത്രപഠനങ്ങളിലൂടെയും ഇതിന്റെ സ്വാധീനം വ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.new.ox.ac.uk/babel/arabic|title=Arabic – Two Famous Early Arabic Grammars|access-date=2026-10-15|publisher=New College, University of Oxford|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉള്ളടക്കം ==
അറബി ഭാഷയിലെ പദവിഭാഗങ്ങൾ, വാക്യഘടന, പദാന്ത്യങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന വ്യാകരണപരമായ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയാണ് അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പ്രധാന പ്രതിപാദ്യവിഷയങ്ങൾ.

=== കലാമും പദവിഭാഗങ്ങളും ===
ഗ്രന്ഥം ''കലാം'' (الكلام) എന്ന ആശയത്തിന്റെ നിർവചനത്തോടെയാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. തുടർന്ന് അറബി ഭാഷയിലെ പദങ്ങളെ മൂന്ന് പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കുന്നു.

* '''ഇസ്മ് (اسم):''' നാമം.
* '''ഫിഅ്ൽ (فعل):''' ക്രിയ.
* '''ഹർഫ് (حرف):''' അവ്യയം അഥവാ മറ്റു പദങ്ങളുമായി ചേർന്ന് അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കുന്ന പദവിഭാഗം.

ഈ മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളുടെയും വ്യാകരണസവിശേഷതകളും അവയെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള അടയാളങ്ങളും ഗ്രന്ഥത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

=== ഇഅ്റാബ് ===
അറബി വാക്യത്തിൽ ഒരു പദത്തിന്റെ വ്യാകരണസ്ഥാനത്തിനനുസരിച്ച് അതിന്റെ അന്ത്യഭാഗത്ത് ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളെയാണ് ഇഅ്റാബ് (الإعراب) എന്നു പറയുന്നത്.

ഇഅ്റാബിന്റെ നാല് പ്രധാന അവസ്ഥകളെ ഗ്രന്ഥം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു.

* '''റഫ്അ് (رفع):''' വ്യാകരണപരമായി ഉയർന്ന അവസ്ഥ.
* '''നസ്വ്ബ് (نصب):''' വ്യാകരണപരമായി നസ്വ്ബ് അവസ്ഥയിലുള്ള രൂപം.
* '''ഖഫ്ദ് (خفض):''' നാമങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജർ അഥവാ അധോമുഖ വിഭക്തിയവസ്ഥ.
* '''ജസ്മ് (جزم):''' ചില ക്രിയാരൂപങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന വ്യാകരണാവസ്ഥ.

ഈ അവസ്ഥകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന സ്വരചിഹ്നങ്ങളും മറ്റു രൂപപരമായ അടയാളങ്ങളും ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്.

=== ക്രിയകളും വാക്യഘടനയും ===
അറബിയിലെ ഭൂതകാലക്രിയ, വർത്തമാനകാലക്രിയ, ആജ്ഞാരൂപം എന്നിവയും അവയുടെ വ്യാകരണനിയമങ്ങളും ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

തുടർന്ന് വാക്യത്തിലെ വിവിധ ഘടകങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവയുടെ വ്യാകരണബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചും വിശദീകരിക്കുന്നു. ഫാഇൽ (فاعل), നാഇബുൽ ഫാഇൽ (نائب الفاعل), മുബ്തദഅ് (مبتدأ), ഖബർ (خبر), മഫ്ഊൽ ബിഹി (مفعول به) തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

മർഫൂആത്ത്, മൻസൂബാത്ത്, മഖ്ഫൂദാത്ത് എന്നിങ്ങനെ നാമങ്ങളുടെ വ്യാകരണാവസ്ഥകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളും കൃതിയിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;blgrammar&quot;&gt;{{Cite web|url=https://searcharchives.bl.uk/catalog/040-004352066|title=EAP1101/6/133 – Sharh Matn Al-Ajirumiyyah|access-date=2026-10-15|publisher=British Library Archives and Manuscripts Catalogue|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blms&quot;&gt;{{Cite web|url=https://searcharchives.bl.uk/catalog/040-003390176|title=Or 6953, ff 255r-278v – al-Ājurrūmīyah|access-date=2026-10-15|publisher=British Library Archives and Manuscripts Catalogue|language=en}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥങ്ങൾ ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പ്രചാരത്തെത്തുടർന്ന് നിരവധി വ്യാകരണപണ്ഡിതന്മാർ ഗ്രന്ഥത്തിന് വിശദീകരണങ്ങളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം അറുപതോളം വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥങ്ങൾ രചിക്കപ്പെട്ടതായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;tdv4&quot; /&gt;

പ്രധാനപ്പെട്ട ചില വ്യാഖ്യാതാക്കൾ:

* '''അബ്ദുറഹ്മാൻ അൽ മക്കൂദി:''' ''ശർഹുൽ ആജുറൂമിയ്യ'' എന്ന വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥത്തിന്റെ രചയിതാവ്.
* '''ഖാലിദ് അൽ അസ്ഹരി:''' അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പ്രസിദ്ധമായ വ്യാഖ്യാതാക്കളിലൊരാൾ.
* '''ഹസൻ അൽ കഫ്റാവി:''' ഗ്രന്ഥത്തിന് വിശദമായ വ്യാഖ്യാനം രചിച്ച പണ്ഡിതൻ.
* '''അഹ്മദ് സൈനീ ദഹ്‌ലാൻ:''' അൽ-ആജുറൂമിയ്യയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥം രചിച്ച പണ്ഡിതൻ.

അൽ മക്കൂദിയുടെ വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥത്തിന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതി ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാലയിലെ ബോഡ്‌ലിയൻ ലൈബ്രറിയുടെ ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;bodleian&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.fihrist.org.uk/catalog/manuscript_1159|title=MS. Marsh 617 – Sharh al-Ajurrumiyah|access-date=2026-10-15|publisher=Fihrist, Bodleian Library, University of Oxford|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരിഭാഷകളും പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യ അറബി ഭാഷയിൽനിന്ന് ലാറ്റിൻ, ഫ്രഞ്ച്, ഇംഗ്ലീഷ്, ജർമൻ തുടങ്ങിയ ഭാഷകളിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പീറ്റർ കിർസ്റ്റൻ, തോമസ് എർപീനിയസ് തുടങ്ങിയ യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതന്മാരുടെ അറബി വ്യാകരണപഠനങ്ങളുമായി ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;oxford2&quot; /&gt;

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജെ. ജെ. എസ്. പെറോൺ (J. J. S. Perowne) ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അറബി പാഠവും ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷയും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ യൂറോപ്പ്, ഉത്തരാഫ്രിക്ക, മധ്യപൂർവദേശം തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അച്ചടിപ്പതിപ്പുകളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;tdv5&quot; /&gt;

== കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ ഗ്രന്ഥശാലകളിലും ഗവേഷണസ്ഥാപനങ്ങളിലും സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

എഡിൻബറ സർവകലാശാലയുടെ ലൈബ്രറിയിലുള്ള ''Or Ms 680'' എന്ന കൈയെഴുത്തുപ്രതി 1718-ലേതാണ്. ലെബനീസ് സന്യാസിയായ ജിബ്രീൽ പകർത്തിയ ഈ കൃതി അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പരിഷ്കരിച്ച പാഠമാണ്.&lt;ref name=&quot;edinburgh2&quot; /&gt;

ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറിയുടെ പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ അറബി കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുടെ ശേഖരത്തിലും അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ ഒരു പ്രതിയുണ്ട്. അതിൽ വിശദമായ വ്യാകരണക്കുറിപ്പുകളും ചേർത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;blms2&quot; /&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>0s6acvxdpzqhfuwqk2iogg3lti7l10j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676338</id>
      <parentid>4676336</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saif Arash</username>
        <id>88773</id>
      </contributor>
      <origin>4676338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19197" sha1="k6ig65ihkqimymdapzu0u1vwqwiy06t" xml:space="preserve">'''അൽ-ആജുറൂമിയ്യ''' (അറബി: '''الآجرومية'''; ഇംഗ്ലീഷ്: ''Al-Ajurrumiyya'') [[അറബി ഭാഷ|അറബി ഭാഷയിലെ]] വ്യാകരണനിയമങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ആമുഖഗ്രന്ഥമാണ്. '''അൽ-മുഖദ്ദിമത്തുൽ ആജുറൂമിയ്യ''' (المقدمة الآجرومية) എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കൃതി, മൊറോക്കൻ വ്യാകരണപണ്ഡിതനായ ഇബ്നു ആജുറൂം (1273/74–1323) ആണ് രചിച്ചത്. അറബി വ്യാകരണത്തിലെ നഹ്‌വ് (النحو) വിഭാഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്ത്വങ്ങൾ സംക്ഷിപ്തമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥം, അറബി ഭാഷയുടെ പരമ്പരാഗത വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:Ajārūmīya_book_cover.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|290x290ബിന്ദു|അൽ-ആജുറൂമിയ്യ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ പുറംചട്ട]]

== രചയിതാവ് ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ രചയിതാവ് അബൂ അബ്ദുല്ല മുഹമ്മദ് ഇബ്നു മുഹമ്മദ് ഇബ്നു ദാവൂദ് അസ്സ്വൻ ഹാജിയാണ്. ഇബ്നു ആജുറൂം എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. ക്രി.വ. 1273-ലോ 1274-ലോ മൊറോക്കോയിലെ ഫെസ് നഗരത്തിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം സൻഹാജ ബെർബർ വംശത്തിൽപ്പെട്ടയാളായിരുന്നു.

അറബി ഭാഷാശാസ്ത്രം, വ്യാകരണം, ഖുർആൻ പാരായണശാസ്ത്രം എന്നിവയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം ഫെസിലെ അൽ ഖറവിയ്യീൻ പള്ളിയിൽ അധ്യാപനം നടത്തിയിരുന്നു. 1323-ൽ ഫെസിൽവെച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്.

അറബി വ്യാകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായത് അൽ-ആജുറൂമിയ്യയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
ഇബ്നു ആജുറൂമിന്റെ ജീവിതകാലത്ത് രചിക്കപ്പെട്ട അൽ-ആജുറൂമിയ്യ, അറബി വ്യാകരണത്തിലെ അടിസ്ഥാനനിയമങ്ങളെ ചുരുക്കി അവതരിപ്പിക്കുന്ന കൃതിയാണ്. അറബി ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിലെ സങ്കീർണമായ ആശയങ്ങളെ ലളിതമായ നിർവചനങ്ങളിലൂടെയും ക്രമീകരിച്ച നിയമങ്ങളിലൂടെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത.

ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ സംക്ഷിപ്തമായ അവതരണരീതിയും മനഃപാഠമാക്കാനുള്ള സൗകര്യവും അറബി ഭാഷ പഠിക്കുന്നവർക്കിടയിൽ ഇതിന്റെ പ്രചാരത്തിന് കാരണമായി. ഇസ്‌ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസകേന്ദ്രങ്ങളിലും അറബി ഭാഷാപഠന സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഈ ഗ്രന്ഥം ഉപയോഗിച്ചുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;

പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ഈ കൃതി യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിലും അറിയപ്പെട്ടു. 1592-ൽ റോമിൽ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അച്ചടിപ്പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലേക്കുള്ള പരിഭാഷകളിലൂടെയും യൂറോപ്യൻ ഭാഷാശാസ്ത്രപഠനങ്ങളിലൂടെയും ഇതിന്റെ സ്വാധീനം വ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.new.ox.ac.uk/babel/arabic|title=Arabic – Two Famous Early Arabic Grammars|access-date=2026-10-15|publisher=New College, University of Oxford|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉള്ളടക്കം ==
അറബി ഭാഷയിലെ പദവിഭാഗങ്ങൾ, വാക്യഘടന, പദാന്ത്യങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന വ്യാകരണപരമായ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയാണ് അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പ്രധാന പ്രതിപാദ്യവിഷയങ്ങൾ.

=== കലാമും പദവിഭാഗങ്ങളും ===
ഗ്രന്ഥം ''കലാം'' (الكلام) എന്ന ആശയത്തിന്റെ നിർവചനത്തോടെയാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. തുടർന്ന് അറബി ഭാഷയിലെ പദങ്ങളെ മൂന്ന് പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കുന്നു.

* '''ഇസ്മ് (اسم):''' നാമം.
* '''ഫിഅ്ൽ (فعل):''' ക്രിയ.
* '''ഹർഫ് (حرف):''' അവ്യയം അഥവാ മറ്റു പദങ്ങളുമായി ചേർന്ന് അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കുന്ന പദവിഭാഗം.

ഈ മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളുടെയും വ്യാകരണസവിശേഷതകളും അവയെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള അടയാളങ്ങളും ഗ്രന്ഥത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

=== ഇഅ്റാബ് ===
അറബി വാക്യത്തിൽ ഒരു പദത്തിന്റെ വ്യാകരണസ്ഥാനത്തിനനുസരിച്ച് അതിന്റെ അന്ത്യഭാഗത്ത് ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളെയാണ് ഇഅ്റാബ് (الإعراب) എന്നു പറയുന്നത്.

ഇഅ്റാബിന്റെ നാല് പ്രധാന അവസ്ഥകളെ ഗ്രന്ഥം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു.

* '''റഫ്അ് (رفع):''' നാമങ്ങളിലും ചില ക്രിയാരൂപങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന വ്യാകരണാവസ്ഥ.
* '''നസ്വ്ബ് (نصب):''' നാമങ്ങളിലും ചില ക്രിയാരൂപങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു വ്യാകരണാവസ്ഥ.
* '''ഖഫ്ദ് (خفض):''' നാമങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വ്യാകരണാവസ്ഥ.
* '''ജസ്മ് (جزم):''' ചില ക്രിയാരൂപങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന വ്യാകരണാവസ്ഥ.

ഈ അവസ്ഥകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന സ്വരചിഹ്നങ്ങളും മറ്റു രൂപപരമായ അടയാളങ്ങളും ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്.

=== ക്രിയകളും വാക്യഘടനയും ===
അറബിയിലെ ഭൂതകാലക്രിയ, വർത്തമാനകാലക്രിയ, ആജ്ഞാരൂപം എന്നിവയും അവയുടെ വ്യാകരണനിയമങ്ങളും ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

തുടർന്ന് വാക്യത്തിലെ വിവിധ ഘടകങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവയുടെ വ്യാകരണബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചും വിശദീകരിക്കുന്നു. ഫാഇൽ (فاعل), നാഇബുൽ ഫാഇൽ (نائب الفاعل), മുബ്തദഅ് (مبتدأ), ഖബർ (خبر), മഫ്ഊൽ ബിഹി (مفعول به) തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

മർഫൂആത്ത്, മൻസൂബാത്ത്, മഖ്ഫൂദാത്ത് എന്നിങ്ങനെ നാമങ്ങളുടെ വ്യാകരണാവസ്ഥകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളും കൃതിയിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥങ്ങൾ ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പ്രചാരത്തെത്തുടർന്ന് നിരവധി വ്യാകരണപണ്ഡിതന്മാർ ഗ്രന്ഥത്തിന് വിശദീകരണങ്ങളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം അറുപതോളം വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥങ്ങൾ രചിക്കപ്പെട്ടതായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ചില വ്യാഖ്യാതാക്കൾ:

* '''അബ്ദുറഹ്മാൻ അൽ മക്കൂദി:''' ''ശർഹുൽ ആജുറൂമിയ്യ'' എന്ന വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥത്തിന്റെ രചയിതാവ്.
* '''ഖാലിദ് അൽ അസ്ഹരി:''' അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പ്രസിദ്ധമായ വ്യാഖ്യാതാക്കളിലൊരാൾ.
* '''ഹസൻ അൽ കഫ്റാവി:''' ഗ്രന്ഥത്തിന് വിശദമായ വ്യാഖ്യാനം രചിച്ച പണ്ഡിതൻ.
* '''അഹ്മദ് സൈനീ ദഹ്‌ലാൻ:''' അൽ-ആജുറൂമിയ്യയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥം രചിച്ച പണ്ഡിതൻ.

ഈ വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ വിവിധ പതിപ്പുകൾ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;

അൽ മക്കൂദിയുടെ വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥത്തിന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതി ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാലയിലെ ബോഡ്‌ലിയൻ ലൈബ്രറിയുടെ ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fihrist.org.uk/catalog/manuscript_1159|title=MS. Marsh 617 – Sharh al-Ajurrumiyah|access-date=2026-10-15|publisher=Fihrist, Bodleian Library, University of Oxford|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരിഭാഷകളും പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യ അറബി ഭാഷയിൽനിന്ന് ലാറ്റിൻ, ഫ്രഞ്ച്, ഇംഗ്ലീഷ്, ജർമൻ തുടങ്ങിയ ഭാഷകളിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പീറ്റർ കിർസ്റ്റൻ, തോമസ് എർപീനിയസ് തുടങ്ങിയ യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതന്മാരുടെ അറബി വ്യാകരണപഠനങ്ങളുമായി ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.new.ox.ac.uk/babel/arabic|title=Arabic – Two Famous Early Arabic Grammars|access-date=2026-10-15|publisher=New College, University of Oxford|language=en}}&lt;/ref&gt;

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജെ. ജെ. എസ്. പെറോൺ (J. J. S. Perowne) ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അറബി പാഠവും ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷയും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ യൂറോപ്പ്, ഉത്തരാഫ്രിക്ക, മധ്യപൂർവദേശം തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അച്ചടിപ്പതിപ്പുകളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;

== കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ ഗ്രന്ഥശാലകളിലും ഗവേഷണസ്ഥാപനങ്ങളിലും സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

എഡിൻബറ സർവകലാശാലയുടെ ലൈബ്രറിയിലുള്ള ''Or Ms 680'' എന്ന കൈയെഴുത്തുപ്രതി 1718-ലേതാണ്. ലെബനീസ് സന്യാസിയായ ജിബ്രീൽ പകർത്തിയ ഈ കൃതി അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പരിഷ്കരിച്ച പാഠമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archives.collections.ed.ac.uk/repositories/2/archival_objects/227069|title=Muqaddima al-Ajurrumiyya [Treatise on Arabic grammar], 1130/31 A.H., 1718 C.E.|access-date=2026-10-15|publisher=University of Edinburgh Library Heritage Collections|language=en}}&lt;/ref&gt;

ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറിയുടെ പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ അറബി കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുടെ ശേഖരത്തിലും അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ ഒരു പ്രതിയുണ്ട്. അതിൽ വ്യാകരണക്കുറിപ്പുകളും ചേർത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://searcharchives.bl.uk/catalog/040-003390176|title=Or 6953, ff 255r-278v – al-Ājurrūmīyah|access-date=2026-10-15|publisher=British Library Archives and Manuscripts Catalogue|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;190&quot;&gt;
പ്രമാണം:كتاب_الآجرومية_في_النحو_(مخطوطة_1592)_-_ابن_آجروم.pdf|1592 എന്ന് കോമൺസിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ കൈയെഴുത്തുപ്രതി
പ്രമാണം:المقدمة_الآجرومية_(ط_1888)_-_محمد_بن_داوود_الصنهاجي.pdf|1888-ലെ അച്ചടിപ്പതിപ്പ്
പ്രമാണം:شرح_الكفراوي_على_متن_الآجرومية_-_حسن_الكفراوي_(ط_بولاق_1846).pdf|1846-ൽ ബൂലാഖിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച അൽ കഫ്റാവിയുടെ വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥം
&lt;/gallery&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* [[അറബി ഭാഷ]]
* [[വ്യാകരണം]]
* [[അറബി സാഹിത്യം]]

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [https://ar.wikisource.org/wiki/الآجرومية അൽ-ആജുറൂമിയ്യ – അറബി വിക്കിഗ്രന്ഥശാല]
* [[c:Category:Ajarumiya_books|അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ ചിത്രങ്ങളും ഗ്രന്ഥങ്ങളും – വിക്കിമീഡിയ കോമൺസ്]]
* [https://www.new.ox.ac.uk/babel/arabic ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാലയിലെ അറബി വ്യാകരണഗ്രന്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;
[[വർഗ്ഗം:അറബി ഭാഷ]]
[[വർഗ്ഗം:അറബി ഭാഷാപഠനം]]
[[വർഗ്ഗം:അറബി ഭാഷാ പണ്ഡിതർ]]
[[വർഗ്ഗം:അറബി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അറബി സാഹിത്യം]]
[[വർഗ്ഗം:അറബി വ്യാകരണം]]</text>
      <sha1>k6ig65ihkqimymdapzu0u1vwqwiy06t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676340</id>
      <parentid>4676338</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:27:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <origin>4676340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19202" sha1="g27u2eck5uadpz3dj4a5t1boyeqld6g" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Ajārūmīya_book_cover.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|290x290ബിന്ദു|'''അൽ-ആജുറൂമിയ്യ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ പുറംചട്ട''']]'''അൽ-ആജുറൂമിയ്യ''' (അറബി: '''الآجرومية'''; ഇംഗ്ലീഷ്: ''Al-Ajurrumiyya'') [[അറബി ഭാഷ|അറബി ഭാഷയിലെ]] വ്യാകരണനിയമങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ആമുഖഗ്രന്ഥമാണ്. '''അൽ-മുഖദ്ദിമത്തുൽ ആജുറൂമിയ്യ''' (المقدمة الآجرومية) എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കൃതി, മൊറോക്കൻ വ്യാകരണപണ്ഡിതനായ ഇബ്നു ആജുറൂം (1273/74–1323) ആണ് രചിച്ചത്. അറബി വ്യാകരണത്തിലെ നഹ്‌വ് (النحو) വിഭാഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്ത്വങ്ങൾ സംക്ഷിപ്തമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥം, അറബി ഭാഷയുടെ പരമ്പരാഗത വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;

== രചയിതാവ് ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ രചയിതാവ് അബൂ അബ്ദുല്ല മുഹമ്മദ് ഇബ്നു മുഹമ്മദ് ഇബ്നു ദാവൂദ് അസ്സ്വൻ ഹാജിയാണ്. ഇബ്നു ആജുറൂം എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. ക്രി.വ. 1273-ലോ 1274-ലോ മൊറോക്കോയിലെ ഫെസ് നഗരത്തിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം സൻഹാജ ബെർബർ വംശത്തിൽപ്പെട്ടയാളായിരുന്നു.

അറബി ഭാഷാശാസ്ത്രം, വ്യാകരണം, ഖുർആൻ പാരായണശാസ്ത്രം എന്നിവയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം ഫെസിലെ അൽ ഖറവിയ്യീൻ പള്ളിയിൽ അധ്യാപനം നടത്തിയിരുന്നു. 1323-ൽ ഫെസിൽവെച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്.

അറബി വ്യാകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായത് അൽ-ആജുറൂമിയ്യയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
ഇബ്നു ആജുറൂമിന്റെ ജീവിതകാലത്ത് രചിക്കപ്പെട്ട അൽ-ആജുറൂമിയ്യ, അറബി വ്യാകരണത്തിലെ അടിസ്ഥാനനിയമങ്ങളെ ചുരുക്കി അവതരിപ്പിക്കുന്ന കൃതിയാണ്. അറബി ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിലെ സങ്കീർണമായ ആശയങ്ങളെ ലളിതമായ നിർവചനങ്ങളിലൂടെയും ക്രമീകരിച്ച നിയമങ്ങളിലൂടെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത.

ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ സംക്ഷിപ്തമായ അവതരണരീതിയും മനഃപാഠമാക്കാനുള്ള സൗകര്യവും അറബി ഭാഷ പഠിക്കുന്നവർക്കിടയിൽ ഇതിന്റെ പ്രചാരത്തിന് കാരണമായി. ഇസ്‌ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസകേന്ദ്രങ്ങളിലും അറബി ഭാഷാപഠന സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഈ ഗ്രന്ഥം ഉപയോഗിച്ചുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;

പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ഈ കൃതി യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിലും അറിയപ്പെട്ടു. 1592-ൽ റോമിൽ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അച്ചടിപ്പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലേക്കുള്ള പരിഭാഷകളിലൂടെയും യൂറോപ്യൻ ഭാഷാശാസ്ത്രപഠനങ്ങളിലൂടെയും ഇതിന്റെ സ്വാധീനം വ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.new.ox.ac.uk/babel/arabic|title=Arabic – Two Famous Early Arabic Grammars|access-date=2026-10-15|publisher=New College, University of Oxford|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉള്ളടക്കം ==
അറബി ഭാഷയിലെ പദവിഭാഗങ്ങൾ, വാക്യഘടന, പദാന്ത്യങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന വ്യാകരണപരമായ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയാണ് അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പ്രധാന പ്രതിപാദ്യവിഷയങ്ങൾ.

=== കലാമും പദവിഭാഗങ്ങളും ===
ഗ്രന്ഥം ''കലാം'' (الكلام) എന്ന ആശയത്തിന്റെ നിർവചനത്തോടെയാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. തുടർന്ന് അറബി ഭാഷയിലെ പദങ്ങളെ മൂന്ന് പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കുന്നു.

* '''ഇസ്മ് (اسم):''' നാമം.
* '''ഫിഅ്ൽ (فعل):''' ക്രിയ.
* '''ഹർഫ് (حرف):''' അവ്യയം അഥവാ മറ്റു പദങ്ങളുമായി ചേർന്ന് അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കുന്ന പദവിഭാഗം.

ഈ മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളുടെയും വ്യാകരണസവിശേഷതകളും അവയെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള അടയാളങ്ങളും ഗ്രന്ഥത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

=== ഇഅ്റാബ് ===
അറബി വാക്യത്തിൽ ഒരു പദത്തിന്റെ വ്യാകരണസ്ഥാനത്തിനനുസരിച്ച് അതിന്റെ അന്ത്യഭാഗത്ത് ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളെയാണ് ഇഅ്റാബ് (الإعراب) എന്നു പറയുന്നത്.

ഇഅ്റാബിന്റെ നാല് പ്രധാന അവസ്ഥകളെ ഗ്രന്ഥം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു.

* '''റഫ്അ് (رفع):''' നാമങ്ങളിലും ചില ക്രിയാരൂപങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന വ്യാകരണാവസ്ഥ.
* '''നസ്വ്ബ് (نصب):''' നാമങ്ങളിലും ചില ക്രിയാരൂപങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു വ്യാകരണാവസ്ഥ.
* '''ഖഫ്ദ് (خفض):''' നാമങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വ്യാകരണാവസ്ഥ.
* '''ജസ്മ് (جزم):''' ചില ക്രിയാരൂപങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന വ്യാകരണാവസ്ഥ.

ഈ അവസ്ഥകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന സ്വരചിഹ്നങ്ങളും മറ്റു രൂപപരമായ അടയാളങ്ങളും ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്.

=== ക്രിയകളും വാക്യഘടനയും ===
അറബിയിലെ ഭൂതകാലക്രിയ, വർത്തമാനകാലക്രിയ, ആജ്ഞാരൂപം എന്നിവയും അവയുടെ വ്യാകരണനിയമങ്ങളും ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

തുടർന്ന് വാക്യത്തിലെ വിവിധ ഘടകങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവയുടെ വ്യാകരണബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചും വിശദീകരിക്കുന്നു. ഫാഇൽ (فاعل), നാഇബുൽ ഫാഇൽ (نائب الفاعل), മുബ്തദഅ് (مبتدأ), ഖബർ (خبر), മഫ്ഊൽ ബിഹി (مفعول به) തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

മർഫൂആത്ത്, മൻസൂബാത്ത്, മഖ്ഫൂദാത്ത് എന്നിങ്ങനെ നാമങ്ങളുടെ വ്യാകരണാവസ്ഥകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളും കൃതിയിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥങ്ങൾ ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പ്രചാരത്തെത്തുടർന്ന് നിരവധി വ്യാകരണപണ്ഡിതന്മാർ ഗ്രന്ഥത്തിന് വിശദീകരണങ്ങളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം അറുപതോളം വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥങ്ങൾ രചിക്കപ്പെട്ടതായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ചില വ്യാഖ്യാതാക്കൾ:

* '''അബ്ദുറഹ്മാൻ അൽ മക്കൂദി:''' ''ശർഹുൽ ആജുറൂമിയ്യ'' എന്ന വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥത്തിന്റെ രചയിതാവ്.
* '''ഖാലിദ് അൽ അസ്ഹരി:''' അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പ്രസിദ്ധമായ വ്യാഖ്യാതാക്കളിലൊരാൾ.
* '''ഹസൻ അൽ കഫ്റാവി:''' ഗ്രന്ഥത്തിന് വിശദമായ വ്യാഖ്യാനം രചിച്ച പണ്ഡിതൻ.
* '''അഹ്മദ് സൈനീ ദഹ്‌ലാൻ:''' അൽ-ആജുറൂമിയ്യയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥം രചിച്ച പണ്ഡിതൻ.

ഈ വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ വിവിധ പതിപ്പുകൾ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;

അൽ മക്കൂദിയുടെ വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥത്തിന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതി ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാലയിലെ ബോഡ്‌ലിയൻ ലൈബ്രറിയുടെ ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fihrist.org.uk/catalog/manuscript_1159|title=MS. Marsh 617 – Sharh al-Ajurrumiyah|access-date=2026-10-15|publisher=Fihrist, Bodleian Library, University of Oxford|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരിഭാഷകളും പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യ അറബി ഭാഷയിൽനിന്ന് ലാറ്റിൻ, ഫ്രഞ്ച്, ഇംഗ്ലീഷ്, ജർമൻ തുടങ്ങിയ ഭാഷകളിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പീറ്റർ കിർസ്റ്റൻ, തോമസ് എർപീനിയസ് തുടങ്ങിയ യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതന്മാരുടെ അറബി വ്യാകരണപഠനങ്ങളുമായി ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.new.ox.ac.uk/babel/arabic|title=Arabic – Two Famous Early Arabic Grammars|access-date=2026-10-15|publisher=New College, University of Oxford|language=en}}&lt;/ref&gt;

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജെ. ജെ. എസ്. പെറോൺ (J. J. S. Perowne) ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അറബി പാഠവും ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷയും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ യൂറോപ്പ്, ഉത്തരാഫ്രിക്ക, മധ്യപൂർവദേശം തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അച്ചടിപ്പതിപ്പുകളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-acurrum|title=İBN ÂCURRÛM|access-date=2026-10-15|year=1999|website=TDV İslâm Ansiklopedisi|publisher=TDV İslâm Araştırmaları Merkezi|language=tr|author=Hulusi Kılıç}}&lt;/ref&gt;

== കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ ==
അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ ഗ്രന്ഥശാലകളിലും ഗവേഷണസ്ഥാപനങ്ങളിലും സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

എഡിൻബറ സർവകലാശാലയുടെ ലൈബ്രറിയിലുള്ള ''Or Ms 680'' എന്ന കൈയെഴുത്തുപ്രതി 1718-ലേതാണ്. ലെബനീസ് സന്യാസിയായ ജിബ്രീൽ പകർത്തിയ ഈ കൃതി അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ പരിഷ്കരിച്ച പാഠമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archives.collections.ed.ac.uk/repositories/2/archival_objects/227069|title=Muqaddima al-Ajurrumiyya [Treatise on Arabic grammar], 1130/31 A.H., 1718 C.E.|access-date=2026-10-15|publisher=University of Edinburgh Library Heritage Collections|language=en}}&lt;/ref&gt;

ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറിയുടെ പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ അറബി കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുടെ ശേഖരത്തിലും അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ ഒരു പ്രതിയുണ്ട്. അതിൽ വ്യാകരണക്കുറിപ്പുകളും ചേർത്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://searcharchives.bl.uk/catalog/040-003390176|title=Or 6953, ff 255r-278v – al-Ājurrūmīyah|access-date=2026-10-15|publisher=British Library Archives and Manuscripts Catalogue|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;190&quot;&gt;
പ്രമാണം:كتاب_الآجرومية_في_النحو_(مخطوطة_1592)_-_ابن_آجروم.pdf|1592 എന്ന് കോമൺസിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ കൈയെഴുത്തുപ്രതി
പ്രമാണം:المقدمة_الآجرومية_(ط_1888)_-_محمد_بن_داوود_الصنهاجي.pdf|1888-ലെ അച്ചടിപ്പതിപ്പ്
പ്രമാണം:شرح_الكفراوي_على_متن_الآجرومية_-_حسن_الكفراوي_(ط_بولاق_1846).pdf|1846-ൽ ബൂലാഖിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച അൽ കഫ്റാവിയുടെ വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥം
&lt;/gallery&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* [[അറബി ഭാഷ]]
* [[വ്യാകരണം]]
* [[അറബി സാഹിത്യം]]

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [https://ar.wikisource.org/wiki/الآجرومية അൽ-ആജുറൂമിയ്യ – അറബി വിക്കിഗ്രന്ഥശാല]
* [[c:Category:Ajarumiya_books|അൽ-ആജുറൂമിയ്യയുടെ ചിത്രങ്ങളും ഗ്രന്ഥങ്ങളും – വിക്കിമീഡിയ കോമൺസ്]]
* [https://www.new.ox.ac.uk/babel/arabic ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാലയിലെ അറബി വ്യാകരണഗ്രന്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;
[[വർഗ്ഗം:അറബി ഭാഷ]]
[[വർഗ്ഗം:അറബി ഭാഷാപഠനം]]
[[വർഗ്ഗം:അറബി ഭാഷാ പണ്ഡിതർ]]
[[വർഗ്ഗം:അറബി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അറബി സാഹിത്യം]]
[[വർഗ്ഗം:അറബി വ്യാകരണം]]</text>
      <sha1>g27u2eck5uadpz3dj4a5t1boyeqld6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജിസാറ്റ്-7ബി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672946</id>
    <revision>
      <id>4676347</id>
      <timestamp>2026-10-15T16:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>4-RAZOR 01</username>
        <id>178591</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1380419319|GSAT-7B]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4676347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2706" sha1="mfrcfqo2r0863f0a4vb4n7ectm3l1w2" xml:space="preserve">
'''ജിസാറ്റ്-7 ബി''' ജിസാറ്റ് സീരീസിന്റെ ഭാഗമായി വിക്ഷേപിച്ച ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിനായുള്ള ആദ്യത്തെ സമർപ്പിത സൈനിക ഉപഗ്രഹമായി ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theprint.in/defence/india-eyes-more-military-satellites-aims-for-secure-communication-24-hr-border-surveillance/884796/|title=India eyes more military satellites, aims for secure communication &amp; 24-hr border surveillance|access-date=2024-10-22|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2022-03-23|website=ThePrint|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox spaceflight|name=ജിസാറ്റ്-7ബി|image=|image_caption=|image_size=290px|mission_type=[[Communications satellite|Communication]]|operator=[[ഇന്ത്യൻ കരസേന]]|COSPAR_ID=|SATCAT=|website=|mission_duration=|spacecraft_bus=|manufacturer=[[ഇന്ത്യൻ സ്പേസ് റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷൻ]]|dry_mass=|launch_mass=|power=&lt;!-- [[watt]]s --&gt;|launch_date=|launch_rocket=[[ജി.എസ്.എൽ.വി.]]|launch_site=|launch_contractor=|entered_service=|disposal_type=|deactivated=|orbit_reference=[[Geocentric orbit]]|orbit_regime=[[Geostationary orbit]]|orbit_longitude=|orbit_slot=|apsis=|trans_band=|trans_frequency=|trans_bandwidth=|trans_capacity=|trans_coverage=|trans_TWTA=|trans_EIRP=|trans_HPBW=|programme=|previous_mission=|next_mission=}}

== വിവരണം ==
ഈ ഉപഗ്രഹത്തിന് 2023 മാർച്ച് 21-ന് ഡിഫൻസ് അക്വിസിഷൻ കൗൺസിൽ അനുമതി നൽകിയാധനു . ന്യൂസ്പേസ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡുനു  29 മാർച്ച് 2023 ന് 2,963 കോടി രൂപയകയു ഒരു  5-ടൺ ഉപഗ്രഹത്തിനുള്ള കരാർ ലഭിച്ചു. [[ഇന്ത്യൻ കരസേന|ഭാരതീയ സൈനികർക്കു]] ഈ ഉപഗ്രഹം കാഴ്ചയ്ക്ക് അതീതമായ ആശയവിനിമയം നൽകും. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1911937|title=Aatmanirbhar Bharat: MoD inks two contracts with BEL, worth Rs 2,400 crore, for procurement of Automated Air Defence Control &amp; Reporting System ‘Project Akashteer’ for Indian Army...|access-date=2024-11-14|date=2023-03-29|website=[[Press Information Bureau]]}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}{{GSAT satellites}}</text>
      <sha1>mfrcfqo2r0863f0a4vb4n7ectm3l1w2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676348</id>
      <parentid>4676347</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:59:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinlan83</username>
        <id>147074</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>4676348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2705" sha1="8kynq52vdwjik7z6g1xvj5vzmta8ch6" xml:space="preserve">'''ജിസാറ്റ്-7 ബി''' ജിസാറ്റ് സീരീസിന്റെ ഭാഗമായി വിക്ഷേപിച്ച ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിനായുള്ള ആദ്യത്തെ സമർപ്പിത സൈനിക ഉപഗ്രഹമായി ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theprint.in/defence/india-eyes-more-military-satellites-aims-for-secure-communication-24-hr-border-surveillance/884796/|title=India eyes more military satellites, aims for secure communication &amp; 24-hr border surveillance|access-date=2024-10-22|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2022-03-23|website=ThePrint|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox spaceflight|name=ജിസാറ്റ്-7ബി|image=|image_caption=|image_size=290px|mission_type=[[Communications satellite|Communication]]|operator=[[ഇന്ത്യൻ കരസേന]]|COSPAR_ID=|SATCAT=|website=|mission_duration=|spacecraft_bus=|manufacturer=[[ഇന്ത്യൻ സ്പേസ് റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷൻ]]|dry_mass=|launch_mass=|power=&lt;!-- [[watt]]s --&gt;|launch_date=|launch_rocket=[[ജി.എസ്.എൽ.വി.]]|launch_site=|launch_contractor=|entered_service=|disposal_type=|deactivated=|orbit_reference=[[Geocentric orbit]]|orbit_regime=[[Geostationary orbit]]|orbit_longitude=|orbit_slot=|apsis=|trans_band=|trans_frequency=|trans_bandwidth=|trans_capacity=|trans_coverage=|trans_TWTA=|trans_EIRP=|trans_HPBW=|programme=|previous_mission=|next_mission=}}

== വിവരണം ==
ഈ ഉപഗ്രഹത്തിന് 2023 മാർച്ച് 21-ന് ഡിഫൻസ് അക്വിസിഷൻ കൗൺസിൽ അനുമതി നൽകിയാധനു . ന്യൂസ്പേസ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡുനു  29 മാർച്ച് 2023 ന് 2,963 കോടി രൂപയകയു ഒരു  5-ടൺ ഉപഗ്രഹത്തിനുള്ള കരാർ ലഭിച്ചു. [[ഇന്ത്യൻ കരസേന|ഭാരതീയ സൈനികർക്കു]] ഈ ഉപഗ്രഹം കാഴ്ചയ്ക്ക് അതീതമായ ആശയവിനിമയം നൽകും. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1911937|title=Aatmanirbhar Bharat: MoD inks two contracts with BEL, worth Rs 2,400 crore, for procurement of Automated Air Defence Control &amp; Reporting System ‘Project Akashteer’ for Indian Army...|access-date=2024-11-14|date=2023-03-29|website=[[Press Information Bureau]]}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}{{GSAT satellites}}</text>
      <sha1>8kynq52vdwjik7z6g1xvj5vzmta8ch6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676403</id>
      <parentid>4676348</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T19:38:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <origin>4676403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2728" sha1="sumv6zmo22hfrx8o7b8ckmfwy7zhiil" xml:space="preserve">{{Infobox spaceflight|name=ജിസാറ്റ്-7ബി|image=|image_caption=|image_size=290px|mission_type=[[Communications satellite|Communication]]|operator=[[ഇന്ത്യൻ കരസേന]]|COSPAR_ID=|SATCAT=|website=|mission_duration=|spacecraft_bus=|manufacturer=[[ഇന്ത്യൻ സ്പേസ് റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷൻ]]|dry_mass=|launch_mass=|power=&lt;!-- [[watt]]s --&gt;|launch_date=|launch_rocket=[[ജി.എസ്.എൽ.വി.]]|launch_site=|launch_contractor=|entered_service=|disposal_type=|deactivated=|orbit_reference=[[Geocentric orbit]]|orbit_regime=ഭൂസ്ഥിര ഭ്രമണപഥം|orbit_longitude=|orbit_slot=|apsis=|trans_band=|trans_frequency=|trans_bandwidth=|trans_capacity=|trans_coverage=|trans_TWTA=|trans_EIRP=|trans_HPBW=|programme=|previous_mission=|next_mission=}}

'''ജിസാറ്റ്-7 ബി''' ജിസാറ്റ് സീരീസിന്റെ ഭാഗമായി വിക്ഷേപിച്ച ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിനായുള്ള ആദ്യത്തെ സമർപ്പിത സൈനിക ഉപഗ്രഹമായി ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theprint.in/defence/india-eyes-more-military-satellites-aims-for-secure-communication-24-hr-border-surveillance/884796/|title=India eyes more military satellites, aims for secure communication &amp; 24-hr border surveillance|access-date=2024-10-22|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2022-03-23|website=ThePrint|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
ഈ ഉപഗ്രഹത്തിന് 2023 മാർച്ച് 21-ന് ഡിഫൻസ് അക്വിസിഷൻ കൗൺസിൽ അനുമതി നൽകിയാധനു . ന്യൂസ്പേസ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡുനു  29 മാർച്ച് 2023 ന് 2,963 കോടി രൂപയകയു ഒരു  5-ടൺ ഉപഗ്രഹത്തിനുള്ള കരാർ ലഭിച്ചു. [[ഇന്ത്യൻ കരസേന|ഭാരതീയ സൈനികർക്കു]] ഈ ഉപഗ്രഹം കാഴ്ചയ്ക്ക് അതീതമായ ആശയവിനിമയം നൽകും. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1911937|title=Aatmanirbhar Bharat: MoD inks two contracts with BEL, worth Rs 2,400 crore, for procurement of Automated Air Defence Control &amp; Reporting System ‘Project Akashteer’ for Indian Army...|access-date=2024-11-14|date=2023-03-29|website=[[Press Information Bureau]]}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}{{GSAT satellites}}</text>
      <sha1>sumv6zmo22hfrx8o7b8ckmfwy7zhiil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രമാണം:DuckDuckGo logo post-2023.svg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>672947</id>
    <revision>
      <id>4676362</id>
      <timestamp>2026-10-15T17:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <comment>{{Information
|Description = ഡക്ക്ഡക്ക്ഗോ ലോഗോ
|Source      = [[:en:File:DuckDuckGo logo post-2023.svg]]
|Date        = 2026
|Author      = DuckDuckGo/English Wikipedia
|Permission  = {{logo}}
}}</comment>
      <origin>4676362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="258" sha1="q7mfqxh1lc6eiacen092bx3tcjctrnp" xml:space="preserve">== ചുരുക്കം ==
{{Information
|Description = ഡക്ക്ഡക്ക്ഗോ ലോഗോ
|Source      = [[:en:File:DuckDuckGo logo post-2023.svg]]
|Date        = 2026
|Author      = DuckDuckGo/English Wikipedia
|Permission  = {{logo}}
}}</text>
      <sha1>q7mfqxh1lc6eiacen092bx3tcjctrnp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676363</id>
      <parentid>4676362</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <comment>English: I added the note from the &quot;source&quot; section in the English wikipedia</comment>
      <origin>4676363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="400" sha1="380x7peb3cwfpdby1lp8yy0xztcvyuj" xml:space="preserve">== ചുരുക്കം ==
{{Information
|Description = ഡക്ക്ഡക്ക്ഗോ ലോഗോ (Email correspondence. The [https://example.com LICENSE.txt] for DuckDuckGo on GitHub also states that logos and trademarks are CC BY-NC-ND.)
|Source      = [[:en:File:DuckDuckGo logo post-2023.svg]]
|Date        = 2026
|Author      = DuckDuckGo/English Wikipedia
|Permission  = {{logo}}
}}</text>
      <sha1>380x7peb3cwfpdby1lp8yy0xztcvyuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരീക്കോട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672948</id>
    <revision>
      <id>4676374</id>
      <timestamp>2026-10-15T17:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saif Arash</username>
        <id>88773</id>
      </contributor>
      <comment>''''എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരീക്കോട്''' കേരളത്തിലെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[അരീക്കോട്|അരീക്കോട്ട്]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് പൊതുവിദ്യാലയമാണ്. '''സുല്...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7985" sha1="fy6lyljch1bnrms6w5wmcoib076lqc8" xml:space="preserve">'''എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരീക്കോട്''' കേരളത്തിലെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[അരീക്കോട്|അരീക്കോട്ട്]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് പൊതുവിദ്യാലയമാണ്. '''സുല്ലമുസ്സലാം ഓറിയന്റൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, അരീക്കോട്''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 1955-ൽ സ്ഥാപിതമായ വിദ്യാലയത്തിൽ അഞ്ചാം ക്ലാസ് മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം ക്ലാസ് വരെ അധ്യയനം നടക്കുന്നു. വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ അരീക്കോട് ഉപജില്ലയിലാണ് സ്കൂൾ ഉൾപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;sametham&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48002|title=SOHS Areacode – School Details|access-date=2026-10-15|website=Sametham – Kerala School Data Bank|publisher=KITE}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox school
 | name                    = സുല്ലമുസ്സലാം ഓറിയന്റൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, അരീക്കോട്
 | pushpin_map             = Kerala
 | pushpin_label           = എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരീക്കോട്
 | pushpin_label_position  = right
 | pushpin_map_caption     = കേരളത്തിൽ വിദ്യാലയത്തിന്റെ സ്ഥാനം
 | location                = അരീക്കോട്, മലപ്പുറം
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|11|14|12.98|N|76|2|51|E|display=inline,title}}
 | other_name              = എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരീക്കോട്
 | type                    = എയ്ഡഡ് പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 1955 ജൂൺ 1&lt;ref name=&quot;schoolwiki&quot;&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്._അരീക്കോട്|title=എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്. അരീക്കോട്|website=സ്കൂൾവിക്കി|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = മലപ്പുറം
 | educational_authority   = വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല
 | Kerala_school_code      = 48002
 | grades                  = 5–12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://www.sohss.in
 | udisce_code             = 32050100112
}}

== ചരിത്രം ==
ഇന്ത്യയുടെ പ്രഥമ വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രിയായിരുന്ന [[അബുൽ കലാം ആസാദ്|മൗലാനാ അബുൽ കലാം ആസാദ്]] മുന്നോട്ടുവെച്ച ഓറിയന്റൽ വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി 1955-ലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. വിദ്യാഭ്യാസപരമായും സാമൂഹികമായും സാമ്പത്തികമായും പിന്നാക്കം നിന്നിരുന്ന വിഭാഗങ്ങൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസാവസരങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുക എന്നതായിരുന്നു പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sohss.in/about-us.html|title=About Us – SOHSS|access-date=2026-10-15|website=Sulamussalam Oriental Higher Secondary School}}&lt;/ref&gt;

എൻ.വി. അബ്ദുസ്സലാം മൗലവിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപംകൊണ്ട ജംഇയ്യത്തുൽ മുജാഹിദീൻ സംഘത്തിനു കീഴിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. എൻ.വി. ഇബ്രാഹിം മാസ്റ്ററായിരുന്നു പ്രഥമ പ്രധാനാധ്യാപകൻ.&lt;ref name=&quot;schoolwiki&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;official2&quot; /&gt;

പൊതുവിദ്യാഭ്യാസത്തോടൊപ്പം അറബി ഭാഷാപഠനത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകിയ വിദ്യാലയം പ്രദേശത്തെ പെൺകുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസവ്യാപനത്തിലും പങ്കുവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;official3&quot; /&gt; 2014-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിഭാഗം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;sametham2&quot; /&gt;

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
വിദ്യാലയത്തിൽ ഗ്രന്ഥശാല, കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ്, ശാസ്ത്രലാബ്, സ്മാർട്ട് ക്ലാസ് മുറികൾ, ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യം എന്നിവയുണ്ട്. കളിസ്ഥലം, ഓഡിറ്റോറിയം, പ്രഥമശുശ്രൂഷാമുറി, അടുക്കള, കുടിവെള്ളസൗകര്യം എന്നിവയും ലഭ്യമാണ്.&lt;ref name=&quot;sametham3&quot; /&gt; ഹൈസ്കൂൾ, ഹയർ സെക്കൻഡറി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേകം കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;schoolwiki2&quot; /&gt;

== സ്ഥാപകരും ആദ്യകാല നേതൃത്വവും ==

* '''എൻ.വി. അബ്ദുസ്സലാം മൗലവി''' — വിദ്യാലയത്തിന്റെ സ്ഥാപനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ വ്യക്തി.&lt;ref name=&quot;official4&quot; /&gt;
* '''എൻ.വി. ഇബ്രാഹിം മാസ്റ്റർ''' — വിദ്യാലയത്തിന്റെ പ്രഥമ പ്രധാനാധ്യാപകൻ.&lt;ref name=&quot;official4&quot; /&gt;

== പാഠ്യേതര പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
എൻ.സി.സി., എൻ.എസ്.എസ്., സ്കൗട്ട്സ് ആൻഡ് ഗൈഡ്സ്, ലിറ്റിൽ കൈറ്റ്സ് തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ വിദ്യാലയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;sametham4&quot; /&gt; ജൂനിയർ റെഡ് ക്രോസ്, വിഷയാധിഷ്ഠിത ക്ലബ്ബുകൾ, വായനാപ്രവർത്തനങ്ങൾ, കലാ-കായിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;schoolwiki3&quot; /&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [https://www.sohss.in ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്]
* [[schoolwiki:എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്._അരീക്കോട്|സ്കൂൾവിക്കിയിലെ താൾ]]
* [[schoolwiki:എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്._അരീക്കോട്/ചരിത്രം|സ്കൂൾവിക്കിയിലെ ചരിത്രവിഭാഗം]]
* [https://sametham.kite.kerala.gov.in/48002 സമേതം സ്കൂൾ ഡാറ്റാബാങ്ക്]

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>fy6lyljch1bnrms6w5wmcoib076lqc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676379</id>
      <parentid>4676374</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saif Arash</username>
        <id>88773</id>
      </contributor>
      <origin>4676379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9767" sha1="1au8rgzptgu1uh7p512f2c6td3hn1lt" xml:space="preserve">'''എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരീക്കോട്''' കേരളത്തിലെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[അരീക്കോട്|അരീക്കോട്ട്]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് പൊതുവിദ്യാലയമാണ്. '''സുല്ലമുസ്സലാം ഓറിയന്റൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, അരീക്കോട്''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 1955-ൽ സ്ഥാപിതമായ വിദ്യാലയത്തിൽ അഞ്ചാം ക്ലാസ് മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം ക്ലാസ് വരെ അധ്യയനം നടക്കുന്നു. വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ അരീക്കോട് ഉപജില്ലയിലാണ് സ്കൂൾ ഉൾപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48002|title=SOHS Areacode – School Details|access-date=2026-10-15|website=Sametham – Kerala School Data Bank|publisher=KITE}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox school
 | name                    = എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരീക്കോട്
 | pushpin_map             = Kerala
 | pushpin_label           = എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരീക്കോട്
 | pushpin_label_position  = right
 | pushpin_map_caption     = കേരളത്തിൽ വിദ്യാലയത്തിന്റെ സ്ഥാനം
 | location                = അരീക്കോട്, മലപ്പുറം
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|11|14|12.98|N|76|2|51|E|display=inline,title}}
 | other_name              = എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരീക്കോട്
 | type                    = എയ്ഡഡ് പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 1955 ജൂൺ 1&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്._അരീക്കോട്|title=എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്. അരീക്കോട്|website=സ്കൂൾവിക്കി|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = മലപ്പുറം
 | educational_authority   = വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല
 | Kerala_school_code      = 48002
 | grades                  = 5–12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://www.sohss.in
 | udisce_code             = 32050100112
}}

== ചരിത്രം ==
ഇന്ത്യയുടെ പ്രഥമ വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രിയായിരുന്ന [[അബുൽ കലാം ആസാദ്|മൗലാനാ അബുൽ കലാം ആസാദ്]] മുന്നോട്ടുവെച്ച ഓറിയന്റൽ വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി 1955-ലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. വിദ്യാഭ്യാസപരമായും സാമൂഹികമായും സാമ്പത്തികമായും പിന്നാക്കം നിന്നിരുന്ന വിഭാഗങ്ങൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസാവസരങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുക എന്നതായിരുന്നു പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sohss.in/about-us.html|title=About Us – SOHSS|access-date=2026-10-15|website=Sulamussalam Oriental Higher Secondary School}}&lt;/ref&gt;

എൻ.വി. അബ്ദുസ്സലാം മൗലവിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപംകൊണ്ട ജംഇയ്യത്തുൽ മുജാഹിദീൻ സംഘത്തിനു കീഴിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്._അരീക്കോട്|title=എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്. അരീക്കോട്|access-date=2026-10-15|website=സ്കൂൾവിക്കി}}&lt;/ref&gt; എൻ.വി. ഇബ്രാഹിം മാസ്റ്ററായിരുന്നു പ്രഥമ പ്രധാനാധ്യാപകൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sohss.in/about-us.html|title=About Us – SOHSS|access-date=2026-10-15|website=Sulamussalam Oriental Higher Secondary School}}&lt;/ref&gt;

പൊതുവിദ്യാഭ്യാസത്തോടൊപ്പം അറബി ഭാഷാപഠനത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകിയ വിദ്യാലയം പ്രദേശത്തെ പെൺകുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസവ്യാപനത്തിലും പങ്കുവഹിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sohss.in/about-us.html|title=About Us – SOHSS|access-date=2026-10-15|website=Sulamussalam Oriental Higher Secondary School}}&lt;/ref&gt; 2014-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിഭാഗം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48002|title=SOHS Areacode – School Details|access-date=2026-10-15|website=Sametham – Kerala School Data Bank|publisher=KITE}}&lt;/ref&gt;

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
വിദ്യാലയത്തിൽ ക്ലാസ് മുറികൾ, ഗ്രന്ഥശാല, കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ്, ശാസ്ത്രലാബ്, സ്മാർട്ട് ക്ലാസ് മുറികൾ, ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യം എന്നിവയുണ്ട്. കളിസ്ഥലം, ഓഡിറ്റോറിയം, പ്രഥമശുശ്രൂഷാമുറി, അടുക്കള, കുടിവെള്ളസൗകര്യം എന്നിവയും ലഭ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48002|title=SOHS Areacode – School Details|access-date=2026-10-15|website=Sametham – Kerala School Data Bank|publisher=KITE}}&lt;/ref&gt; ഹൈസ്കൂൾ, ഹയർ സെക്കൻഡറി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേകം കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകളുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്._അരീക്കോട്|title=എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്. അരീക്കോട്|access-date=2026-10-15|website=സ്കൂൾവിക്കി}}&lt;/ref&gt;

== സ്ഥാപകരും ആദ്യകാല നേതൃത്വവും ==

* '''എൻ.വി. അബ്ദുസ്സലാം മൗലവി''' — വിദ്യാലയത്തിന്റെ സ്ഥാപനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ വ്യക്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sohss.in/about-us.html|title=About Us – SOHSS|access-date=2026-10-15|website=Sulamussalam Oriental Higher Secondary School}}&lt;/ref&gt;
* '''എൻ.വി. ഇബ്രാഹിം മാസ്റ്റർ''' — വിദ്യാലയത്തിന്റെ പ്രഥമ പ്രധാനാധ്യാപകൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sohss.in/about-us.html|title=About Us – SOHSS|access-date=2026-10-15|website=Sulamussalam Oriental Higher Secondary School}}&lt;/ref&gt;

== പാഠ്യേതര പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
എൻ.സി.സി., എൻ.എസ്.എസ്., സ്കൗട്ട്സ് ആൻഡ് ഗൈഡ്സ്, ലിറ്റിൽ കൈറ്റ്സ് തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ വിദ്യാലയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48002|title=SOHS Areacode – School Details|access-date=2026-10-15|website=Sametham – Kerala School Data Bank|publisher=KITE}}&lt;/ref&gt; ജൂനിയർ റെഡ് ക്രോസ്, വിഷയാധിഷ്ഠിത ക്ലബ്ബുകൾ, വായനാപ്രവർത്തനങ്ങൾ, കലാ-കായിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്._അരീക്കോട്|title=എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്. അരീക്കോട്|access-date=2026-10-15|website=സ്കൂൾവിക്കി}}&lt;/ref&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [https://www.sohss.in ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്]
* [[schoolwiki:എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്._അരീക്കോട്|സ്കൂൾവിക്കിയിലെ താൾ]]
* [[schoolwiki:എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്._അരീക്കോട്/ചരിത്രം|സ്കൂൾവിക്കിയിലെ ചരിത്രവിഭാഗം]]
* [https://sametham.kite.kerala.gov.in/48002 സമേതം സ്കൂൾ ഡാറ്റാബാങ്ക്]

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1au8rgzptgu1uh7p512f2c6td3hn1lt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരീക്കോട്</title>
    <ns>1</ns>
    <id>672949</id>
    <revision>
      <id>4676380</id>
      <timestamp>2026-10-15T18:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saif Arash</username>
        <id>88773</id>
      </contributor>
      <comment>'{{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|created=yes}}  ~~~~' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="etws6a607kmfjmz1j54q39v2db5510i" xml:space="preserve">{{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|created=yes}}

[[ഉപയോക്താവ്:Saif Arash|Saif Arash]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Saif Arash|സംവാദം]]) 18:04, 15 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>etws6a607kmfjmz1j54q39v2db5510i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672950</id>
    <revision>
      <id>4676387</id>
      <timestamp>2026-10-15T18:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി | image                 =  | image_size            =  | caption               = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി | location              = [[കരുമാടി]] | cou...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4595" sha1="sl5mmm5f0wmjvzlayfidh4ycbpcxqwk" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി
| location              = [[കരുമാടി]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1915|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = തലവടി ഉപജില്ല
| grades                =
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110901034
| Kerala_school_code    = 46017
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[തകഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തകഴി പഞ്ചായത്തിൽ]] [[കരുമാടി]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46017|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] മാവേലിക്കര ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 14 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 86 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
7951 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 21 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2 ഏക്കർ 83 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46017|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/46017 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>sl5mmm5f0wmjvzlayfidh4ycbpcxqwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676388</id>
      <parentid>4676387</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4676388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5596" sha1="es2l6zeab4j69qixbskthtgg9yfh1om" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി
| location              = [[കരുമാടി]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1915|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = തലവടി ഉപജില്ല
| grades                =
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110901034
| Kerala_school_code    = 46017
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[തകഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തകഴി പഞ്ചായത്തിൽ]] [[കരുമാടി]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46017|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] മാവേലിക്കര ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 14 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 86 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1915-ൽ തിരുവിതാംകൂർ ഭരണകാലത്താണ് ഈ വിദ്യാലയം പ്രാഥമിക തലത്തിൽ സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടനാടിന്റെയും അമ്പലപ്പുഴയുടെയും അതിർത്തി ഗ്രാമമായ കരുമാടിയിലെയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലെയും സാധാരണക്കാർക്കും കർഷകത്തൊഴിലാളി കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്കും അക്ഷരവെളിച്ചം പകരുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;[ https://schools.org.in/alappuzha/32110901034/govt-hs-karumady.html?__cf_chl_rt_tk=WqzvH0vVT5g1fk9H3qnIeZUGt6DAKQ78WQ2TAhI.oH8-1792089214-1.0.1.1-5t5mbVRaYfvdB0lKN.08G2AeSNzMMThYv1yIaNJm0V8 | School.og]

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
7951 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 21 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2 ഏക്കർ 83 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46017|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/46017 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>es2l6zeab4j69qixbskthtgg9yfh1om</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676389</id>
      <parentid>4676388</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:34:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4676389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6445" sha1="4immcug6ce03x0101aprhcud9nm9g7g" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി
| location              = [[കരുമാടി]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1915|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = തലവടി ഉപജില്ല
| grades                =
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110901034
| Kerala_school_code    = 46017
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[തകഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തകഴി പഞ്ചായത്തിൽ]] [[കരുമാടി]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46017|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] മാവേലിക്കര ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 14 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 86 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1915-ൽ തിരുവിതാംകൂർ ഭരണകാലത്താണ് ഈ വിദ്യാലയം പ്രാഥമിക തലത്തിൽ സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടനാടിന്റെയും അമ്പലപ്പുഴയുടെയും അതിർത്തി ഗ്രാമമായ കരുമാടിയിലെയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലെയും സാധാരണക്കാർക്കും കർഷകത്തൊഴിലാളി കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്കും അക്ഷരവെളിച്ചം പകരുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;[ https://schools.org.in/alappuzha/32110901034/govt-hs-karumady.html?__cf_chl_rt_tk=WqzvH0vVT5g1fk9H3qnIeZUGt6DAKQ78WQ2TAhI.oH8-1792089214-1.0.1.1-5t5mbVRaYfvdB0lKN.08G2AeSNzMMThYv1yIaNJm0V8 | School.og] കരുമാടി സ്വദേശിയും സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനിയും മുൻ നിയമസഭാംഗവും (കുട്ടനാട്, അമ്പലപ്പുഴ മണ്ഡലങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന പ്രമുഖ ആർ.എസ്.പി/ഇടതുപക്ഷ നേതാവ്) തൊഴിലാളി സംഘടനാ പ്രവർത്തകനുമായിരുന്ന കെ. കെ. കുമാരപിള്ളയുടെ (1927–2000) സ്മരണാർത്ഥമാണ് സർക്കാരും നാട്ടുകാരും ചേർന്ന് ഈ വിദ്യാലയത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് നൽകിയത്.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
7951 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 21 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2 ഏക്കർ 83 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46017|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/46017 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4immcug6ce03x0101aprhcud9nm9g7g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676390</id>
      <parentid>4676389</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4676390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6451" sha1="5jy9x72ckriblgh17bsv6tzdiwqv9yf" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി
| location              = [[കരുമാടി]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1915|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = തലവടി ഉപജില്ല
| grades                =
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110901034
| Kerala_school_code    = 46017
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[തകഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തകഴി പഞ്ചായത്തിൽ]] [[കരുമാടി]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46017|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] മാവേലിക്കര ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 14 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 86 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1915-ൽ തിരുവിതാംകൂർ ഭരണകാലത്താണ് ഈ വിദ്യാലയം പ്രാഥമിക തലത്തിൽ സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടനാടിന്റെയും അമ്പലപ്പുഴയുടെയും അതിർത്തി ഗ്രാമമായ കരുമാടിയിലെയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലെയും സാധാരണക്കാർക്കും കർഷകത്തൊഴിലാളി കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്കും അക്ഷരവെളിച്ചം പകരുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;[ https://schools.org.in/alappuzha/32110901034/govt-hs-karumady.html?__cf_chl_rt_tk=WqzvH0vVT5g1fk9H3qnIeZUGt6DAKQ78WQ2TAhI.oH8-1792089214-1.0.1.1-5t5mbVRaYfvdB0lKN.08G2AeSNzMMThYv1yIaNJm0V8 | School.og] &lt;/ref&gt;കരുമാടി സ്വദേശിയും സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനിയും മുൻ നിയമസഭാംഗവും (കുട്ടനാട്, അമ്പലപ്പുഴ മണ്ഡലങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന പ്രമുഖ ആർ.എസ്.പി/ഇടതുപക്ഷ നേതാവ്) തൊഴിലാളി സംഘടനാ പ്രവർത്തകനുമായിരുന്ന കെ. കെ. കുമാരപിള്ളയുടെ (1927–2000) സ്മരണാർത്ഥമാണ് സർക്കാരും നാട്ടുകാരും ചേർന്ന് ഈ വിദ്യാലയത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് നൽകിയത്.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
7951 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 21 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2 ഏക്കർ 83 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46017|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/46017 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>5jy9x72ckriblgh17bsv6tzdiwqv9yf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676391</id>
      <parentid>4676390</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6439" sha1="qor2v6cv8ynho6odvai9y94ane3mu20" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി
| location              = [[കരുമാടി]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1915|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = തലവടി ഉപജില്ല
| grades                =
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110901034
| Kerala_school_code    = 46017
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[തകഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തകഴി പഞ്ചായത്തിൽ]] [[കരുമാടി]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46017|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] മാവേലിക്കര ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 14 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 86 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1915-ൽ തിരുവിതാംകൂർ ഭരണകാലത്താണ് ഈ വിദ്യാലയം പ്രാഥമിക തലത്തിൽ സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടനാടിന്റെയും അമ്പലപ്പുഴയുടെയും അതിർത്തി ഗ്രാമമായ കരുമാടിയിലെയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലെയും സാധാരണക്കാർക്കും കർഷകത്തൊഴിലാളി കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്കും അക്ഷരവെളിച്ചം പകരുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;[ https://schools.org.in/alappuzha/32110901034/govt-hs-karumady.html?__cf_chl_rt_tk=WqzvH0vVT5g1fk9H3qnIeZUGt6DAKQ78WQ2TAhI.oH8-1792089214-1.0.1.1-5t5mbVRaYfvdB0lKN.08G2AeSNzMMThYv1yIaNJm0V8 | School.og] &lt;/ref&gt;കരുമാടി സ്വദേശിയും സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനിയും മുൻ നിയമസഭാംഗവും (കുട്ടനാട്, അമ്പലപ്പുഴ മണ്ഡലങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന പ്രമുഖ ആർ.എസ്.പി/ഇടതുപക്ഷ നേതാവ്) തൊഴിലാളി സംഘടനാ പ്രവർത്തകനുമായിരുന്ന കെ. കെ. കുമാരപിള്ളയുടെ (1927–2000) സ്മരണാർത്ഥമാണ് സർക്കാരും നാട്ടുകാരും ചേർന്ന് ഈ വിദ്യാലയത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് നൽകിയത്.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
7951 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 21 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2 ഏക്കർ 83 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46017|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/46017 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>qor2v6cv8ynho6odvai9y94ane3mu20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672951</id>
    <revision>
      <id>4676393</id>
      <timestamp>2026-10-15T18:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി | image                 =  | image_size            =  | caption               = ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി | location              = [[തകഴി]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  | other_name            =  | type...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6312" sha1="l1kvze2dh1ptuqmtd5c8irv57h1y8hd" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി
| location              = [[തകഴി]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1894|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = തലവടി ഉപജില്ല
| grades                = Yes No of books: 1000
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110900105
| Kerala_school_code    = 46326
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[തകഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തകഴി പഞ്ചായത്തിൽ]] [[തകഴി]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46326|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] മാവേലിക്കര ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1894 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 16 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 87 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.

==ചരിത്രം==
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിൽ തിരുവിതാംകൂർ ഭരണകാലത്താണ് ഈ വിദ്യാലയം ഒരു പ്രാഥമിക പാഠശാലയായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. കുട്ടനാടൻ കർഷകത്തൊഴിലാളികൾക്കും സാധാരണക്കാർക്കും അടിസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസം ലഭ്യമാക്കുക എന്നതായിരുന്നു സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാപനോദ്ദേശ്യം.വിഖ്യാത സാഹിത്യകാരനും ജ്ഞാനപീഠ പുരസ്കാര ജേതാവുമായ തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ള പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത് ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ്.തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ളയുടെ സ്മരണാർത്ഥമാണ് പിന്നീട് ഈ വിദ്യാലയത്തിന് തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ള സ്മാരക (ടി.എസ്.എസ്.) ഗവൺമെന്റ് യു.പി. സ്കൂൾ എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തത്.തകഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ, തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ളയുടെ തറവാടായ ശങ്കരമംഗലത്തിന് സമീപത്തായാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. &lt;ref&gt; [https://schools.org.in/alappuzha/32110900105/tss-gups-thakazhy.html | School.org] &lt;/ref&gt;

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
1000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 25 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1 ഏക്കർ 50 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46326|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/46326 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>l1kvze2dh1ptuqmtd5c8irv57h1y8hd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676394</id>
      <parentid>4676393</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6291" sha1="pwo1trqtjqu3ztt4u0nmhhylnkrnua5" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി
| location              = [[തകഴി]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1894|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = തലവടി ഉപജില്ല
| grades                = 
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110900105
| Kerala_school_code    = 46326
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[തകഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തകഴി പഞ്ചായത്തിൽ]] [[തകഴി]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46326|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] മാവേലിക്കര ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1894 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 16 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 87 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.

==ചരിത്രം==
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിൽ തിരുവിതാംകൂർ ഭരണകാലത്താണ് ഈ വിദ്യാലയം ഒരു പ്രാഥമിക പാഠശാലയായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. കുട്ടനാടൻ കർഷകത്തൊഴിലാളികൾക്കും സാധാരണക്കാർക്കും അടിസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസം ലഭ്യമാക്കുക എന്നതായിരുന്നു സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാപനോദ്ദേശ്യം.വിഖ്യാത സാഹിത്യകാരനും ജ്ഞാനപീഠ പുരസ്കാര ജേതാവുമായ തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ള പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത് ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ്.തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ളയുടെ സ്മരണാർത്ഥമാണ് പിന്നീട് ഈ വിദ്യാലയത്തിന് തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ള സ്മാരക (ടി.എസ്.എസ്.) ഗവൺമെന്റ് യു.പി. സ്കൂൾ എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തത്.തകഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ, തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ളയുടെ തറവാടായ ശങ്കരമംഗലത്തിന് സമീപത്തായാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. &lt;ref&gt; [https://schools.org.in/alappuzha/32110900105/tss-gups-thakazhy.html | School.org] &lt;/ref&gt;

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
1000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 25 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1 ഏക്കർ 50 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46326|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/46326 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>pwo1trqtjqu3ztt4u0nmhhylnkrnua5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676395</id>
      <parentid>4676394</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4676395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6354" sha1="i9xeh56965cwowo7uxz8ktbefaonb0k" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി
| location              = [[തകഴി]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1894|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = തലവടി ഉപജില്ല
| grades                = 
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110900105
| Kerala_school_code    = 46326
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[തകഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തകഴി പഞ്ചായത്തിൽ]] [[തകഴി]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ടി.എസ്.എസ്. ജി.യു.പി.എസ്. തകഴി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46326|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കുട്ടനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുട്ടനാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] മാവേലിക്കര ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1894 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 16 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 87 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.

==ചരിത്രം==
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിൽ തിരുവിതാംകൂർ ഭരണകാലത്താണ് ഈ വിദ്യാലയം ഒരു പ്രാഥമിക പാഠശാലയായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. കുട്ടനാടൻ കർഷകത്തൊഴിലാളികൾക്കും സാധാരണക്കാർക്കും അടിസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസം ലഭ്യമാക്കുക എന്നതായിരുന്നു സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാപനോദ്ദേശ്യം.വിഖ്യാത സാഹിത്യകാരനും ജ്ഞാനപീഠ പുരസ്കാര ജേതാവുമായ തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ള പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത് ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ്.[[തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ള|തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ളയുടെ]] സ്മരണാർത്ഥമാണ് പിന്നീട് ഈ വിദ്യാലയത്തിന് തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ള സ്മാരക (ടി.എസ്.എസ്.) ഗവൺമെന്റ് യു.പി. സ്കൂൾ എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തത്.തകഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ, തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ളയുടെ തറവാടായ ശങ്കരമംഗലത്തിന് സമീപത്തായാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. &lt;ref&gt; [https://schools.org.in/alappuzha/32110900105/tss-gups-thakazhy.html | School.org] &lt;/ref&gt;

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
1000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 25 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1 ഏക്കർ 50 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/46326|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/46326 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തലവടി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>i9xeh56965cwowo7uxz8ktbefaonb0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TidusBlade</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672952</id>
    <redirect title="ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:LaminarHurricane" />
    <revision>
      <id>4676408</id>
      <timestamp>2026-10-15T20:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Deepfriedokra</username>
        <id>109863</id>
      </contributor>
      <comment>Deepfriedokra എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TidusBlade]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:LaminarHurricane]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/TidusBlade|TidusBlade]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/LaminarHurricane|LaminarHurricane]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>4676408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="n8qurrvu50ai45j56zls8mz8sw50x2f" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:LaminarHurricane]]</text>
      <sha1>n8qurrvu50ai45j56zls8mz8sw50x2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ഐഡിമാസ്റ്റർ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672953</id>
    <revision>
      <id>4676459</id>
      <timestamp>2026-10-16T04:20:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6885" sha1="btmmu1178x6k3yeuz7xhs1tlxt1n1yh" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: ഐഡിമാസ്റ്റർ | ഐഡിമാസ്റ്റർ | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 04:20, 16 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>btmmu1178x6k3yeuz7xhs1tlxt1n1yh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Block office cattle underpass</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672954</id>
    <revision>
      <id>4676461</id>
      <timestamp>2026-10-16T04:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6877" sha1="22iilslkt55lr5azvklkgnpo8p3lmnu" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Block office cattle underpass | Block office cattle underpass | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 04:44, 16 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>22iilslkt55lr5azvklkgnpo8p3lmnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672955</id>
    <revision>
      <id>4676462</id>
      <timestamp>2026-10-16T04:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ | image                 =  | image_size            =  | caption               = വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ | location              = [[വയലാർ]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  |...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5796" sha1="52f5zk7vpipfxs8ybssoqac8oyj9tor" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ
| location              = [[വയലാർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1916|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = ചേർത്തല ഉപജില്ല
| grades                = 5 മുതൽ 12 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110401206
| Kerala_school_code    = 34039
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[ചേർത്തല താലൂക്ക്|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] [[വയലാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വയലാർ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[വയലാർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/34039|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[ചേർത്തല നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചേർത്തല നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] ആലപ്പുഴ ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1916 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 25 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 48 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും പ്രിയങ്കരനായ കവിയും ഗാനരചയിതാവുമായ വയലാർ രാമവർമ്മയുടെ സ്മരണാർത്ഥമാണ് സ്കൂളിന് ഈ പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. സ്വാതന്ത്ര്യസമര പോരാട്ടങ്ങളും തൊഴിലാളി മുന്നേറ്റങ്ങളും ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ പുന്നപ്ര-വയലാർ സമരഭൂമിയിലാണ് ഈ കലാലയം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.ഒരു എൽ.പി/യു.പി. സ്കൂളായിട്ടാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്.ഹൈസ്കൂളിലേക്ക്: പിന്നീട് നാട്ടുകാരുടെയും ജനപ്രതിനിധികളുടെയും ശ്രമഫലമായി സ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. കവി വയലാർ രാമവർമ്മയുടെ വിയോഗാനന്തരം സ്കൂളിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി നൽകി.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
6144 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 26 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1.92 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/34039|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/34039 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ചേർത്തല വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>52f5zk7vpipfxs8ybssoqac8oyj9tor</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676463</id>
      <parentid>4676462</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4676463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5784" sha1="fqphwhqf3l7j32j4la7n51czymibb1c" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ
| location              = [[വയലാർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1916|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = ചേർത്തല ഉപജില്ല
| grades                = 5 മുതൽ 12 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110401206
| Kerala_school_code    = 34039
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[ചേർത്തല താലൂക്ക്|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] [[വയലാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വയലാർ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[വയലാർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/34039|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[ചേർത്തല നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചേർത്തല നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] ആലപ്പുഴ ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1916 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 25 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 48 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും പ്രിയങ്കരനായ കവിയും ഗാനരചയിതാവുമായ വയലാർ രാമവർമ്മയുടെ സ്മരണാർത്ഥമാണ് സ്കൂളിന് ഈ പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. സ്വാതന്ത്ര്യസമര പോരാട്ടങ്ങളും തൊഴിലാളി മുന്നേറ്റങ്ങളും ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ പുന്നപ്ര-വയലാർ സമരഭൂമിയിലാണ് ഈ കലാലയം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.ഒരു എൽ.പി/യു.പി. സ്കൂളായിട്ടാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്.ഹൈസ്കൂളിലേക്ക്: പിന്നീട് നാട്ടുകാരുടെയും ജനപ്രതിനിധികളുടെയും ശ്രമഫലമായി സ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. കവി വയലാർ രാമവർമ്മയുടെ വിയോഗാനന്തരം സ്കൂളിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി നൽകി.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
6144 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 26 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1.92 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/34039|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/34039 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ചേർത്തല വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>fqphwhqf3l7j32j4la7n51czymibb1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672956</id>
    <revision>
      <id>4676476</id>
      <timestamp>2026-10-16T06:15:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ | image                 =  | image_size            =  | caption               = വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ്...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6095" sha1="3kch4zl2a8moc7l15nnra3hdp3mj6bm" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ
| location              = [[പറവൂർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1883|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = ആലപ്പുഴ ഉപജില്ല
| grades                = 12 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110100603
| Kerala_school_code    = 35011
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[പുന്നപ്ര വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുന്നപ്ര വടക്ക് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[പറവൂർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/35011|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] ആലപ്പുഴ ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1883 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 4 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 78 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1883-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ വിദ്യാലയം പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണ്. പ്രാരംഭഘട്ടത്തിൽ പ്രൈമറി സ്കൂളായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയം പിന്നീട് ഹൈസ്കൂളായും 2014-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറിയായും ഉയർത്തപ്പെട്ടു. മുൻ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ തന്റെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത് ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ്. അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ആദരസൂചകമായാണ് വിദ്യാലയത്തിന് വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ എന്ന് പേര് നൽകിയത്.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
15000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 44 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2acre 3 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/35011|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/35011 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>3kch4zl2a8moc7l15nnra3hdp3mj6bm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676477</id>
      <parentid>4676476</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4676477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6107" sha1="r0ei6ejf1bbip6gytyv0ozus2lix5ht" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ
| location              = [[പറവൂർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1883|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = ആലപ്പുഴ ഉപജില്ല
| grades                = 12 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110100603
| Kerala_school_code    = 35011
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[പുന്നപ്ര വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുന്നപ്ര വടക്ക് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[പറവൂർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/35011|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] ആലപ്പുഴ ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1883 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 4 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 78 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1883-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ വിദ്യാലയം പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണ്. പ്രാരംഭഘട്ടത്തിൽ പ്രൈമറി സ്കൂളായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയം പിന്നീട് ഹൈസ്കൂളായും 2014-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറിയായും ഉയർത്തപ്പെട്ടു. മുൻ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ തന്റെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത് ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ്. അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ആദരസൂചകമായാണ് വിദ്യാലയത്തിന് വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ എന്ന് പേര് നൽകിയത്.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
15000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 44 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2 ഏക്കർ 3 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/35011|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/35011 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>r0ei6ejf1bbip6gytyv0ozus2lix5ht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676478</id>
      <parentid>4676477</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T06:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4676478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6111" sha1="aimcc6g7toz9pnkw9nivo2e20ty0n8z" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ
| location              = [[പറവൂർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1883|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = ആലപ്പുഴ ഉപജില്ല
| grades                = 12 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110100603
| Kerala_school_code    = 35011
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[പുന്നപ്ര വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുന്നപ്ര വടക്ക് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[പറവൂർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/35011|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] ആലപ്പുഴ ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1883 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 4 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 78 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1883-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ വിദ്യാലയം പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണ്. പ്രാരംഭഘട്ടത്തിൽ പ്രൈമറി സ്കൂളായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയം പിന്നീട് ഹൈസ്കൂളായും 2014-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറിയായും ഉയർത്തപ്പെട്ടു. മുൻ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] തന്റെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത് ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ്. അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ആദരസൂചകമായാണ് വിദ്യാലയത്തിന് വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ എന്ന് പേര് നൽകിയത്.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
15000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 44 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2 ഏക്കർ 3 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/35011|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/35011 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>aimcc6g7toz9pnkw9nivo2e20ty0n8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:GVHSS KRISHNAPURAM</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672957</id>
    <revision>
      <id>4676488</id>
      <timestamp>2026-10-16T06:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6855" sha1="trh2kj4x227cx2yyv3lm68hjuhhubjh" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: GVHSS KRISHNAPURAM | GVHSS KRISHNAPURAM | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:50, 16 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>trh2kj4x227cx2yyv3lm68hjuhhubjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Block office cattle underpass</title>
    <ns>2</ns>
    <id>672958</id>
    <revision>
      <id>4676494</id>
      <timestamp>2026-10-16T09:18:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Block office cattle underpass</username>
        <id>224219</id>
      </contributor>
      <comment>'ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ് സമരം   '''ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ് സമരം''' എന്നത് കേരളത്തിലെ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ചോമ്പാലയിൽ (അഴിയൂർ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7307" sha1="9ycvc04kq4frpph0vzwrx0ozw8992jy" xml:space="preserve">ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ് സമരം


'''ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ് സമരം''' എന്നത് കേരളത്തിലെ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ചോമ്പാലയിൽ (അഴിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്) ദേശീയപാതാ വികസനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രാദേശിക കർഷകരും ജനപ്രതിനിധികളും ചേർന്ന് നടത്തുന്ന ഒരു ജനകീയ പ്രക്ഷോഭമാണ് [1][2]. ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസിന് സമീപമുള്ള സർക്കാർ മൃഗാശുപത്രിയിലേക്കും ചോമ്പാല മിനി സ്റ്റേഡിയത്തിലേക്കുമുള്ള വഴി ദേശീയപാത നിർമ്മാണത്തോടെ പൂർണ്ണമായി അടയുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഇവിടെ ഒരു '''കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ് (Cattle Underpass - CUP)''' അനുവദിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് സമരം ആരംഭിച്ചത് [1][2].

പശ്ചാത്തലം

ദേശീയപാത 66-ന്റെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസിനോട് ചേർന്നുള്ള സർക്കാർ മൃഗാശുപത്രിയിലേക്കുള്ള പ്രധാന യാത്രാമാർഗ്ഗം തടസ്സപ്പെടും. ഈ മേഖലയിലെ അഴിയൂർ, ഒഞ്ചിയം, ഏറാമല, ചോറോട്, മാഹി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നൂറുകണക്കിന് കർഷകർ തങ്ങളുടെ കന്നുകാലികൾ, വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ എന്നിവയെ ചികിത്സയ്ക്കായി എത്തിക്കുന്ന പ്രധാന കേന്ദ്രമാണിത് [1]. ഹൈവേ വികസനത്തോടെ ഈ വഴി അടയുന്നത് കർഷകരെയും മൃഗസംരക്ഷകരെയും വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കും എന്നതിനാലാണ് പ്രദേശവാസികൾ സംഘടിച്ച് സമരസമിതി രൂപീകരിച്ചത് [1].

സമരത്തിന്റെ തുടക്കവും സംഘടനയും

ഈ ജനകീയ ആവശ്യത്തിനായി '''&lt;nowiki/&gt;'ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ്''' '''[[കാറ്റിൽ അണ്ടർ പാസ് സമര സമിതി|കാറ്റിൽ അണ്ടർ പാസ്]]'''' (ജനകീയ സമര സമിതി) രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. '''2026 ജൂലൈ 30-നാണ്''' സമരം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചത് .ചോമ്പാല മിനി സ്റ്റേഡിയത്തിന് സമീപം സമരപ്പന്തൽ ഉയർത്തിയാണ് പ്രതിഷേധം ആരംഭിച്ചത്.

സമരസമിതി ഭാരവാഹികൾ

* '''ചെയർമാൻ:''' വി.പി. അനിൽകുമാർ
* '''കൺവീനർ:''' വി.കെ. അനിൽകുമാർ
* '''ട്രഷറർ:''' സുജിത്ത് പുതിയോട്ടിൽ
* '''വൈസ് ചെയർമാൻ:''' ദീപേഷ് കാളാണ്ടി

ഈ സമരത്തിന് വിവിധ ജനപ്രതിനിധികളും രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരും പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കവിത അനിൽകുമാർ, വി.എൻ. ശ്രീകല, രജനി, കെ. ജയചന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയ വാർഡ് മെമ്പർമാരും (ജനപ്രതിനിധികൾ), എം.പി. ബാബു, കെ.പി. ഗോവിന്ദൻ, പി. ബാബുരാജ്, പുരുഷു രാമത്ത്, ടി.ടി. പത്മനാഭൻ, സി.കെ. സുജിത്ത്, പ്രദീപ് ചോമ്പാല, എ.ടി. മഹേഷ് തുടങ്ങിയ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളും ഈ സമരത്തിന് നേതൃത്വം നൽകി വരുന്നു.

പ്രധാന സമരപരിപാടികൾ

ദേശീയപാതാ അതോറിറ്റിയുടെ (NHAI) ശ്രദ്ധ തിരിക്കുന്നതിനായി സമിതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വൈവിധ്യമാർന്ന പ്രതിഷേധ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചു:

* '''മനുഷ്യച്ചങ്ങല (Human Chain):''' സമരത്തിന് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ച് ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് പരിസരം മുതൽ മിനി സ്റ്റേഡിയം വരെ സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും ജനപ്രതിനിധികളും പങ്കെടുത്ത വലിയൊരു മനുഷ്യച്ചങ്ങലയും പൊതുയോഗവും സംഘടിപ്പിച്ചു .
* '''പ്രതീകാത്മക മാർച്ച്:''' സമരം '''75 ദിവസങ്ങൾ''' പിന്നിട്ടപ്പോൾ, കന്നുകാലികളുമായി മൃഗാശുപത്രിയിലേക്ക് വഴി കാണാതെ നട്ടംതിരിയുന്ന കർഷകരുടെ അവസ്ഥ പ്രതീകാത്മകമായി അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സമരസമിതി വലിയൊരു മാർച്ച് സംഘടിപ്പിച്ചു. ഇത് പി.പി. ശ്രീധരൻ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.

അവലംബങ്ങൾ (References)

# &quot;Protest launched demanding cattle underpass at Chombala&quot;, ''The Hindu'', August 08, 2026.
# &quot;ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് ‘കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ്’ പ്രക്ഷോഭസമിതി രൂപവത്കരിച്ചു&quot;, ''മാതൃഭൂമി'', വടകര പേജ് 13, 26/07/2026.
# &quot;Residents step up protest for cattle underpass at Chombala&quot;, ''The Hindu'', August 17, 2026.</text>
      <sha1>9ycvc04kq4frpph0vzwrx0ozw8992jy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4676495</id>
      <parentid>4676494</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T09:19:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Block office cattle underpass</username>
        <id>224219</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4676495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7301" sha1="nazdwosv5t7v0yfx3gqlqokwriolx42" xml:space="preserve">ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ് സമരം


'''ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ് സമരം''' എന്നത് കേരളത്തിലെ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ചോമ്പാലയിൽ (അഴിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്) ദേശീയപാതാ വികസനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രാദേശിക കർഷകരും ജനപ്രതിനിധികളും ചേർന്ന് നടത്തുന്ന ഒരു ജനകീയ പ്രക്ഷോഭമാണ് [1][2]. ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസിന് സമീപമുള്ള സർക്കാർ മൃഗാശുപത്രിയിലേക്കും ചോമ്പാല മിനി സ്റ്റേഡിയത്തിലേക്കുമുള്ള വഴി ദേശീയപാത നിർമ്മാണത്തോടെ പൂർണ്ണമായി അടയുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഇവിടെ ഒരു '''കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ് (Cattle Underpass - CUP)''' അനുവദിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് സമരം ആരംഭിച്ചത് .

പശ്ചാത്തലം

ദേശീയപാത 66-ന്റെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസിനോട് ചേർന്നുള്ള സർക്കാർ മൃഗാശുപത്രിയിലേക്കുള്ള പ്രധാന യാത്രാമാർഗ്ഗം തടസ്സപ്പെടും. ഈ മേഖലയിലെ അഴിയൂർ, ഒഞ്ചിയം, ഏറാമല, ചോറോട്, മാഹി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നൂറുകണക്കിന് കർഷകർ തങ്ങളുടെ കന്നുകാലികൾ, വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ എന്നിവയെ ചികിത്സയ്ക്കായി എത്തിക്കുന്ന പ്രധാന കേന്ദ്രമാണിത് [1]. ഹൈവേ വികസനത്തോടെ ഈ വഴി അടയുന്നത് കർഷകരെയും മൃഗസംരക്ഷകരെയും വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കും എന്നതിനാലാണ് പ്രദേശവാസികൾ സംഘടിച്ച് സമരസമിതി രൂപീകരിച്ചത് [1].

സമരത്തിന്റെ തുടക്കവും സംഘടനയും

ഈ ജനകീയ ആവശ്യത്തിനായി '''&lt;nowiki/&gt;'ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ്''' '''[[കാറ്റിൽ അണ്ടർ പാസ് സമര സമിതി|കാറ്റിൽ അണ്ടർ പാസ്]]'''' (ജനകീയ സമര സമിതി) രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. '''2026 ജൂലൈ 30-നാണ്''' സമരം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചത് .ചോമ്പാല മിനി സ്റ്റേഡിയത്തിന് സമീപം സമരപ്പന്തൽ ഉയർത്തിയാണ് പ്രതിഷേധം ആരംഭിച്ചത്.

സമരസമിതി ഭാരവാഹികൾ

* '''ചെയർമാൻ:''' വി.പി. അനിൽകുമാർ
* '''കൺവീനർ:''' വി.കെ. അനിൽകുമാർ
* '''ട്രഷറർ:''' സുജിത്ത് പുതിയോട്ടിൽ
* '''വൈസ് ചെയർമാൻ:''' ദീപേഷ് കാളാണ്ടി

ഈ സമരത്തിന് വിവിധ ജനപ്രതിനിധികളും രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരും പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കവിത അനിൽകുമാർ, വി.എൻ. ശ്രീകല, രജനി, കെ. ജയചന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയ വാർഡ് മെമ്പർമാരും (ജനപ്രതിനിധികൾ), എം.പി. ബാബു, കെ.പി. ഗോവിന്ദൻ, പി. ബാബുരാജ്, പുരുഷു രാമത്ത്, ടി.ടി. പത്മനാഭൻ, സി.കെ. സുജിത്ത്, പ്രദീപ് ചോമ്പാല, എ.ടി. മഹേഷ് തുടങ്ങിയ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളും ഈ സമരത്തിന് നേതൃത്വം നൽകി വരുന്നു.

പ്രധാന സമരപരിപാടികൾ

ദേശീയപാതാ അതോറിറ്റിയുടെ (NHAI) ശ്രദ്ധ തിരിക്കുന്നതിനായി സമിതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വൈവിധ്യമാർന്ന പ്രതിഷേധ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചു:

* '''മനുഷ്യച്ചങ്ങല (Human Chain):''' സമരത്തിന് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ച് ചോമ്പാല ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് പരിസരം മുതൽ മിനി സ്റ്റേഡിയം വരെ സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും ജനപ്രതിനിധികളും പങ്കെടുത്ത വലിയൊരു മനുഷ്യച്ചങ്ങലയും പൊതുയോഗവും സംഘടിപ്പിച്ചു .
* '''പ്രതീകാത്മക മാർച്ച്:''' സമരം '''75 ദിവസങ്ങൾ''' പിന്നിട്ടപ്പോൾ, കന്നുകാലികളുമായി മൃഗാശുപത്രിയിലേക്ക് വഴി കാണാതെ നട്ടംതിരിയുന്ന കർഷകരുടെ അവസ്ഥ പ്രതീകാത്മകമായി അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സമരസമിതി വലിയൊരു മാർച്ച് സംഘടിപ്പിച്ചു. ഇത് പി.പി. ശ്രീധരൻ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.

അവലംബങ്ങൾ (References)

# &quot;Protest launched demanding cattle underpass at Chombala&quot;, ''The Hindu'', August 08, 2026.
# &quot;ബ്ലോക്ക് ഓഫീസ് ‘കാറ്റിൽ അണ്ടർപാസ്’ പ്രക്ഷോഭസമിതി രൂപവത്കരിച്ചു&quot;, ''മാതൃഭൂമി'', വടകര പേജ് 13, 26/07/2026.
# &quot;Residents step up protest for cattle underpass at Chombala&quot;, ''The Hindu'', August 17, 2026.</text>
      <sha1>nazdwosv5t7v0yfx3gqlqokwriolx42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Nafiya.B</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672959</id>
    <revision>
      <id>4676496</id>
      <timestamp>2026-10-16T09:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4676496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6835" sha1="5x2conbg7ytpr1ma6km48t9g98pmcxx" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Nafiya.B | Nafiya.B | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:23, 16 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5x2conbg7ytpr1ma6km48t9g98pmcxx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>