Википедиа mnwiki https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D2%AF%D2%AF%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Медиа Тусгай Хэлэлцүүлэг Хэрэглэгч Хэрэглэгчийн яриа Википедиа Википедиагийн хэлэлцүүлэг Файл Файлын хэлэлцүүлэг МедиаВики МедиаВикигийн хэлэлцүүлэг Загвар Загварын хэлэлцүүлэг Тусламж Тусламжийн хэлэлцүүлэг Ангилал Ангиллын хэлэлцүүлэг TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 6251 858119 609339 2026-06-04T03:02:21Z ~2026-33039-10 105099 858119 wikitext text/x-wiki [[Файл:Mariana trench location.jpg|right|250px|thumb|Марианы [[хонхор]]ын байрлал]] '''Марианы хотгор''' ({{lang-en|Mariana Trench}}) нь [[дэлхий]]н хамгийн гүнзгий далайн [[хонхор]] юм. [[Номхон далай]]н баруун хойд хэсэгт, [[Марианы арлууд]]ын зүүн талд, умард өргөргийн 11 хэм 21 минут, дорнод уртрагийн 142 хэм 12 минутад байрлана. [[Номхон далайн тавцан]] нь энэхүү Марианы хонхорын хавьд [[Филиппиний тавцан]]гийн доогуур шургаж ордог. Өнгөрсөн зуунд Марианы хонхорын гүнийг [[Зөвлөлт Холбоот Улс]]ын "Витязь" онгоцны хэмжсэнээр 11034м хэмээн тэмдэглэдэг байсан боловч сүүлийн үеийн судалгаагаар 10911м гүн болох нь тогтоогджээ. Энэ нь дэлхийн хамгийн өндөр оргил [[Эверест]]ийг уруу нь харуулсан ч ёроолд нь хүрэхээргүй гүн гэсэн үг юм. Марианы хонхорын хамгийн гүн цэг нь дэлхийн төвөөс 6366.4км зайтай. == Судалгааны товчоо == Марианы хотгор судалгаа нь [[20-р зуун]]д эхэлсэн. [[1925]] онд Японы "Манжуур" хөлөг онгоц хүндрүүлэгч бүхий утсыг доош нь унжуулах аргаар Марианы хонхор хавьд 9814м гүнийг тэмдэглэсэн нь дэлхийд Марианы хонхорыг хэр гүн болохыг анх мэдүүлсэн юм. Хожим Марианы хонхорын талаар нарийвчилсан судалгааг Английн далайн флотын судалгааны хөлөг онгоц "Челленжер-8" хийжээ. [[1951]] онд Челленжер хөлгийн хэмжилт хийсэн газрыг [[Челленжерийн ангал]] гэж нэрлэх болжээ. Тэрхүү хэмжилтийг долгионы ойлт ашиглан хийж, умард өргөргийн 11 хэм 19 минут, дорнод уртрагийн 142 хэм 15 минутад 10900м гүнийг тэмдэглэжээ. Гэвч тэр үед хэмжилтэд алдаа гарсныг хүлээн зөвшөөрсөн бөгөөд 10863м гүн байсан гэж үздэг. [[Файл:Cross section of mariana trench.svg|left|400px|thumb|Номхон далайн хавтан Марианы хавтангийн доогуур шургаснаар Марианы хонхор тогтсоныг харуулсан хөндлөн огтлолын бүдүүвч зураг]] [[1957]] онд [[Зөвлөлт Холбоот Улс]]ын усан цэргийн флотын "Витязь" хөлөг 11034м гүн хэсэг тэмдэглэгдсэн хэмээн зарлаж, "Витязийн ангал" хэмээн нэрийдсэн. Энэ хэмжээ олон жилийн турш Марианы хонхорын гүний хэмжээнд албан ёсоор тооцогдож байсан боловч дараа дараагийн судалгаануудаар батлагдаагүй байна. [[1962]] онд судалгааны "Спенсер Бэйрд" хөлөг онгоц 10915м гэсэн хэмжээг гаргаж ирэв. Гэвч Марианы хотгорын гүний хэмжээний тухай мэтгэлцээн намжаагүй тул [[1984]] онд Япончууд "Такүёо" хэмээх судалгааны хөлгийг илгээж, сүүлийн үеийн технологи ашиглан 10924м байна хэмээн тогтоожээ. (нарийвчилбал 10920м±10м). Өдгөө олон удаагийн судалгаагаар хөдөлшгүй батлагдсан хэмжээ нь [[1995]] оны 5-р сард Японы судалгааны хүнгүй онгоц "[[Кайкоо]]"-гийн хэмжсэн 10911м нь хамгийн гүн бөгөөд түүнээс гүн хэсэг байгаа эсэхийг албан ёсоор хэлэхэд хэцүү. [[1960]] оны [[1 сарын 23]]-нд Америкийн далайн флотын тусламжтайгаар [[Август Пиккар]]ын бүтээсэн шумбагч "[[Триесте]]" нь армийн ахмад Дон Уолш болон Августын хүү Жэк Пиккар гэсэн 2 хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр Марианы хонхорын ёроолд хүрэхээр шумбасан. Тэд далайн ёроолд хүрч, тэнд [[хальпин загас]] болон [[сам хорхой]] амьдардаг болохыг нүдээр үзэж гайхсан гэх бөгөөд далайн ёроол нь 11521м (хожим 10916м болгож зассан) гүн байсан аж. Марианы хонхорын хамгийн гүн хэсэг дэх [[усны даралт]] нь 1086 бар (108.6 мега [[паскаль]], 1cm&sup2;-т 1086кг даралт) хүрнэ. == Цахим холбоос == {{Commonscat|Mariana Trench|Марианы хонхор}} [[Ангилал:Далайн хонхор]] [[Ангилал:Номхон далайн газар зүй]] [[Ангилал:Марианы арлууд]] 27fiaei2hmq5046lsf38bd4uoxsv80e 0 14259 858139 775369 2026-06-04T07:14:21Z ~2026-33015-20 105102 Changed the wrong date that the band officially played, added a genre they play 858139 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Урлагийнхан | Name = Нисванис | Img = | Img_capt = | Img_size = | Landscape = | Background = group_or_band | Alias = | Origin = [[Монгол Улс]], [[Улаанбаатар]] | Genre = Гранж, Пост гранж, Алтерьнатив метал, Панк Рок | Years_active = 1996 оны 4 сарын 9 - Одоо | Label = | Associated_acts = | URL = | Current_members = *[[Лонжидын Энх-Амгалан]] - дуучин, гитарчин, хамтлагийн ахлагч *Дарханбат - басс гитарчин *Хосбаяр - гоцлол гитарчин *Анар- бөмбөрчин *Болор-Эрдэнэ - саунд инженeр | Past_members = *Содгариг - бөмбөрчин *Вадим - бөмбөрчин *Тамир - гитарчин *Алтан-Эрдэнэ - бөмбөрчин *Цацрал - гоцлол гитарчин Отгонбаатар - бөмбөрчин }} '''Нисванис''' нь Монголын альтернатив хамтлаг юм. Тус хамтлаг нь 1996 оны 4-р сарын 9-нд байгуулагдсан. Урт хар үстэй 4 залуу орилж, ил задгай зүйлсийг дуулаад, бас амьд хөгжим сонирхогчдоо хөгжөөж чадсан энэхүү хамтлаг Монголын амьд хөгжмийн томоохон байр суурийг эзэлж чадсан. Энэ хамтлаг нь анх рок хөгжим сонирхогч залуус "гранж" урсгалын хамгийн том төлөөлөгч болох [[АНУ]]-ын Сиэтл хотоос гаралтай [[Нирвана (хамтлаг)|Нирвана]] хамтлагийн дууг сонсон Монголд энэ урсгалын хамтлаг байгуулахыг эрмэлзсэнээс үүдэлтэй. Эхэн үедээ хүмүүс шууд хүлээн аваагүй ч гэсэн удалгүй сонирхож эхэлсэн ба хамтлагийнхан уран бүтээлээ "Хаана ч, ямар ч газар чөлөөтэй сонсож" болно гэсэн нь сонсогчдын таашаалд их нийцсэн. Нисванис хамтлаг нь жил бүр хамтлаг байгуулагдсан өдрөөрөө болон өвөл, зуны улиралд тоглолт хийж, Coke'n Beat, Playtime зэрэг наадмуудад оролцон ая дуугаа өргөдөг уламжлалтай. Хамтлагийн гишүүн Амгаа "Элсний нүүдэл" нэртэй 2 ангит кинонд тоглосон ба хамтлагаараа "Цэнхэр дэлгэц" шинэ жилийн мюзикл шоунд оролцож байв. == Хамтлагийн түүх == Гранж, Пост гранж, Алтерьнатив метал чиглэлээр уран бүтээлээ туурвидаг Нисванис хамтлаг нь анх "Өчигдөр өнөөдөр 2" нэрээр 1992-1995 оны хооронд поп-рок чиглэлээр тоглож байжээ. Хамтлагийг Хөгжмийн багшийн коллежид хамтдаа суралцаж байсан найзууд санаа нийлэн байгуулсан ба бүрэлдэхүүнд Цацрал хамтлагийн ахлагч, Энх-Амгалан даралтат хөгжим, Дарханбат даралтат хөгжимчнөөр байв. 1995 оны 10-р сард модернист яруу найрагч Б.Галсансүхтэй танилцсан бөгөөд тэрээр хамтлагт санаа тавьж стиль, нэр, зарим гишүүдэд өөрчлөлт хийснээр анхны '''Нисванис''' хамтлаг бүрэлджээ. Хийгдсэн төлбөрт гэрээнд тусгагдсанаар хамтлагийн дуунуудыг анх Соёл-Эрдэнэ хамтлагийн аргил гитарч Дамдинсүрэн Зандангийн студид анх 1996 оны 5 сард бичсэн. Үүнд: ''Хүчилтөрөгч'', ''Би тамхиа татаад дуусч байна'', ''Эсрэг утгаар нь'', ''Үл таних охин'', дуучин [[Төмөрийн Ариунаа|Ариунаагийн]] ''Утасны дугаар'', ''Хар дарсан зүүд'' зэрэг дуунуудыг бичин тухай үедээ ФМ АЭ ЖААГ 107-р ярилцлаганд орж цацсан. Энэ сардаа Нисванис хамтлагийнхан "Шинэ урлагийн төлөө" тоглолтод оролцож анх удаа тайзан дээр гарч байжээ == Хамтлагийн шагнал уран бүтээлүүд хамтлагийн өөрчлөлт == *1996 оны 10 сарын 1-нд бөмбөрчин Отгонбаатар орсноор "Варьете" чуулгын байранд бэлтгэлд орсон. *1996 оны 11 сарын 22, 23-нд СТӨ-н анхны бие даасан "Сонсохыг хориглоно" тоглолтоо хийв. Энэ ондоо Пентатоник хөгжмийн наадмаас "Шилдэг дебют хамтлаг" шагнал авсан. *1997 оны 7-р сард хамтлагт Баттулга ( одоогийн X-VIT Хамтлагийн Тулгаа) бөмбөрчнөөр орсон. *1997 оны 11 сарын 25,26-нд "Сонсохыг хориглоно-2" тоглолтоо хийв. *1999 оны 1 сарын 10-нд бөмбөрчин Содгариг орж ирсэн. *1999 оны 12 сарын 5-нд "Харанхуй цээжний цонх" тоглолтоо Top Ten клубт хийсэн. *2000 оны 4 сарын 9-нд Nisvanis Go Unplugged тоглолтоо Top Ten клубт хийжээ. *1999-2001 онд соло гитарчин Шинэ-Од байсан. Дараа нь хэсэг завсарласан Цацрал хамтлагтаа буцан ирснээр одоогийн бүрэлдэхүүн бий болжээ. == Цомог == *''[[Хүчилтөрөгч (цомог)|Хүчилтөрөгч]]'' *''[[Саарал үе]]'' *''[[Нисдэг таваг (цомог)|Нисдэг таваг]]'' *''[[Гар хангалга (цомог)|Гар хангалга]]'' (2016) [[Ангилал:Нисванис| ]] [[Ангилал:Монголын хамтлаг]] avz1zine5lgyqht60mdo9ii4fymjpic 858148 858139 2026-06-04T07:41:04Z Od.bna1 105103 Added the date of the album 858148 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Урлагийнхан | Name = Нисванис | Img = | Img_capt = | Img_size = | Landscape = | Background = group_or_band | Alias = | Origin = [[Монгол Улс]], [[Улаанбаатар]] | Genre = Гранж, Пост гранж, Алтерьнатив метал, Панк Рок | Years_active = 1996 оны 4 сарын 9 - Одоо | Label = | Associated_acts = | URL = | Current_members = *[[Лонжидын Энх-Амгалан]] - дуучин, гитарчин, хамтлагийн ахлагч *Дарханбат - басс гитарчин *Хосбаяр - гоцлол гитарчин *Анар- бөмбөрчин *Болор-Эрдэнэ - саунд инженeр | Past_members = *Содгариг - бөмбөрчин *Вадим - бөмбөрчин *Тамир - гитарчин *Алтан-Эрдэнэ - бөмбөрчин *Цацрал - гоцлол гитарчин Отгонбаатар - бөмбөрчин }} '''Нисванис''' нь Монголын альтернатив хамтлаг юм. Тус хамтлаг нь 1996 оны 4-р сарын 9-нд байгуулагдсан. Урт хар үстэй 4 залуу орилж, ил задгай зүйлсийг дуулаад, бас амьд хөгжим сонирхогчдоо хөгжөөж чадсан энэхүү хамтлаг Монголын амьд хөгжмийн томоохон байр суурийг эзэлж чадсан. Энэ хамтлаг нь анх рок хөгжим сонирхогч залуус "гранж" урсгалын хамгийн том төлөөлөгч болох [[АНУ]]-ын Сиэтл хотоос гаралтай [[Нирвана (хамтлаг)|Нирвана]] хамтлагийн дууг сонсон Монголд энэ урсгалын хамтлаг байгуулахыг эрмэлзсэнээс үүдэлтэй. Эхэн үедээ хүмүүс шууд хүлээн аваагүй ч гэсэн удалгүй сонирхож эхэлсэн ба хамтлагийнхан уран бүтээлээ "Хаана ч, ямар ч газар чөлөөтэй сонсож" болно гэсэн нь сонсогчдын таашаалд их нийцсэн. Нисванис хамтлаг нь жил бүр хамтлаг байгуулагдсан өдрөөрөө болон өвөл, зуны улиралд тоглолт хийж, Coke'n Beat, Playtime зэрэг наадмуудад оролцон ая дуугаа өргөдөг уламжлалтай. Хамтлагийн гишүүн Амгаа "Элсний нүүдэл" нэртэй 2 ангит кинонд тоглосон ба хамтлагаараа "Цэнхэр дэлгэц" шинэ жилийн мюзикл шоунд оролцож байв. == Хамтлагийн түүх == Гранж, Пост гранж, Алтерьнатив метал чиглэлээр уран бүтээлээ туурвидаг Нисванис хамтлаг нь анх "Өчигдөр өнөөдөр 2" нэрээр 1992-1995 оны хооронд поп-рок чиглэлээр тоглож байжээ. Хамтлагийг Хөгжмийн багшийн коллежид хамтдаа суралцаж байсан найзууд санаа нийлэн байгуулсан ба бүрэлдэхүүнд Цацрал хамтлагийн ахлагч, Энх-Амгалан даралтат хөгжим, Дарханбат даралтат хөгжимчнөөр байв. 1995 оны 10-р сард модернист яруу найрагч Б.Галсансүхтэй танилцсан бөгөөд тэрээр хамтлагт санаа тавьж стиль, нэр, зарим гишүүдэд өөрчлөлт хийснээр анхны '''Нисванис''' хамтлаг бүрэлджээ. Хийгдсэн төлбөрт гэрээнд тусгагдсанаар хамтлагийн дуунуудыг анх Соёл-Эрдэнэ хамтлагийн аргил гитарч Дамдинсүрэн Зандангийн студид анх 1996 оны 5 сард бичсэн. Үүнд: ''Хүчилтөрөгч'', ''Би тамхиа татаад дуусч байна'', ''Эсрэг утгаар нь'', ''Үл таних охин'', дуучин [[Төмөрийн Ариунаа|Ариунаагийн]] ''Утасны дугаар'', ''Хар дарсан зүүд'' зэрэг дуунуудыг бичин тухай үедээ ФМ АЭ ЖААГ 107-р ярилцлаганд орж цацсан. Энэ сардаа Нисванис хамтлагийнхан "Шинэ урлагийн төлөө" тоглолтод оролцож анх удаа тайзан дээр гарч байжээ == Хамтлагийн шагнал уран бүтээлүүд хамтлагийн өөрчлөлт == *1996 оны 10 сарын 1-нд бөмбөрчин Отгонбаатар орсноор "Варьете" чуулгын байранд бэлтгэлд орсон. *1996 оны 11 сарын 22, 23-нд СТӨ-н анхны бие даасан "Сонсохыг хориглоно" тоглолтоо хийв. Энэ ондоо Пентатоник хөгжмийн наадмаас "Шилдэг дебют хамтлаг" шагнал авсан. *1997 оны 7-р сард хамтлагт Баттулга ( одоогийн X-VIT Хамтлагийн Тулгаа) бөмбөрчнөөр орсон. *1997 оны 11 сарын 25,26-нд "Сонсохыг хориглоно-2" тоглолтоо хийв. *1999 оны 1 сарын 10-нд бөмбөрчин Содгариг орж ирсэн. *1999 оны 12 сарын 5-нд "Харанхуй цээжний цонх" тоглолтоо Top Ten клубт хийсэн. *2000 оны 4 сарын 9-нд Nisvanis Go Unplugged тоглолтоо Top Ten клубт хийжээ. *1999-2001 онд соло гитарчин Шинэ-Од байсан. Дараа нь хэсэг завсарласан Цацрал хамтлагтаа буцан ирснээр одоогийн бүрэлдэхүүн бий болжээ. == Цомог == *''[[Хүчилтөрөгч (цомог)|Хүчилтөрөгч]] (1999)'' *''[[Саарал үе]] (2002)'' *''[[Нисдэг таваг (цомог)|Нисдэг таваг]] (2005)'' *''[[Гар хангалга (цомог)|Гар хангалга]]'' (2016) [[Ангилал:Нисванис| ]] [[Ангилал:Монголын хамтлаг]] ma5wjry2m59k5r2t6052uw9t1yyje6i 0 14812 858142 749317 2026-06-04T07:28:10Z Od.bna1 105103 Added the date of the album 858142 wikitext text/x-wiki '''Хүчилтөрөгч''' буюу '''О₂''' нь 1999 онд [[Нисванис хамтлаг]]ийн анхны бие даасан цомог юм. Энэ цомог нь тухайн үедээ шинэ өнгө төрх илэрхийлсэн цомог болж чадсан. Тус цомгийн "''Эмийн сан руу алхсан нь''" нэртэй дуугаар тэд анх видео клип хийж олон түмэнд өөрсдийгөө таниулж байлаа. == Дуунууд == #''Гэрэлт ирээдүй намайг дуудна'' #''Сургууль нураасай'' #''Хүчилтөрөгч'' #''Эрчүүдийг үзэн ядах сэтгэлийг надад өгөөч'' #''Тэр ойлгожээ'' #''Намайг яа'' #''Аборт'' #''Зарим охидыг'' #''Эмийн сан руу алхсан нь'' #''Харанхуй цээжний цонх'' #''Бадарчин'' #''Яагаад'' #''Маргааш энд'' #''Чамд намайг сэргээх юу ч алга'' #''Ааваа Ааваа'' #''Зөвхөн секс'' #''Би тамхиа татаад дуусч байна'' #''Стелла артойс'' [[Ангилал:Нисванис]] 5hq0l5c56jpmpi4ppxdqxmizynpkukv 0 17395 858096 857729 2026-06-03T20:26:40Z ~2026-32985-40 105092 858096 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Байгууллага |нэр = Европын Хөлбөмбөгийн Холбоо |зураг = |зураг хүрээ = |хэмжээ = |зураг тайлбар = |газрын зураг =UEFA member associations map.svg |газрын зураг хэмжээ = |газрын зураг тайлбар =Цэнхэрээр гишүүн орнуудыг үзүүлсэн газрын зураг |товчлол = ЕХБХ |хоч = |байгуулагдсан = [[1954]] оны [[6 сарын 15]] |устсан = |төрөл =Спортын байгууллага |статус = |зорилт = |төв байр = Ньон, [[Швейцари]] |байрлал = |үйлчилдэг бүс = |гишүүд = 53 улсын холбоо |хэлүүд = [[Англи хэл|Англи]], [[Франц хэл|Франц]], [[Герман хэл|Герман]] |удирдагч цол = Ерөнхийлөгч |удирдагч нэр = {{flagicon|Франц}} [[Мишель Платини]] |гол байгууллага = ЕХБХ-ны их хурал |эцэг байгууллага = |харъяалал = [[ФИФА]] |ажилтнуудын тоо = |сайн дурын ажилтнуудын тоо = |төсөв = |вэб хуудас = [http://www.uefa.com www.uefa.com] |тайлбар = }} '''Европын Хөлбөмбөгийн Холбоо''' (үгээр товчилсон нь '''ЕХБХ'''; {{lang-en|Union of European Football Associations}}, товчлол ''UEFA''<ref> {{Cite web | title = History - Overview | work = [http://www.uefa.com uefa.com] | publisher = UEFA | url = http://www.uefa.com/uefa/aboutuefa/organisation/history/index.html | accessdate = 2010-03-15 }})</ref>, кирилл галиг '''УЕФА''') нь Европ тивд [[хөлбөмбөг]], заалны хөлбөмбөг, элсний хөлбөмбөгийн спортыг нэгдсэн байдлаар удирдлах, чиглүүлэх байгууллага юм. [[ФИФА|Дэлхийн хөлбөмбөгийн холбооны]] бүрэлдэхүүн 6 тивийн холбоодын хамгийн том, чансаатай, нэр хүнд бүхий холбоо юм. == Түүхэн ерөнхийлөгч нар == {| class="wikitable" |- ! ! Нэр ! Улс ! Хугацаа |- ! 1. | Эббе Шварц | {{flagicon|DEN}} | 1954—1962 |- ! 2. | Густав Видеркер | {{flagicon|SUI}} | 1962—1972 |- ! 3. | Артемио Франки | {{flagicon|ITA}} | 1972—1983 |- ! 4. | Жак Жорж | {{flagicon|FRA}} | 1983—1990 |- ! 5. | Леннарт Юханссон | {{flagicon|SWE}} | 1990—2007 |- ! 6. | Мишель Платини | {{flagicon|Франц}} | 2007—2015 |} == Түүхэн ерөнхий нарийн бичгийн дарга нар == [[2007]] оны нэгдүгээр сараас «ерөнхий нарийн бичгийн дарга» гэж нэрлэх болсон: * {{flagicon|FRA}} Анри Делоне (1954—1955) * {{flagicon|FRA}} Пьер Делоне (1955—1960) * {{flagicon|FRA}} Ханс Бангертер (1960—1989) * {{flagicon|FRA}} Герхард Айгнер (1989—2003) * {{flagicon|FRA}} Ларс-Кристер Ольссон (2003—2007) * {{flagicon|SCO}} Дэвид Тейлор (2007-2009) * {{flagicon|ITA}} Жанни Инфантино (2009 оны аравдугаар сарын 1-н хүртэл) == Гишүүн орнууд == {| cellspacing="0" cellpadding="0" class="" style="background-color:transparent; width:100%;" |- style="vertical-align:top;" | style="width:25%; text-align:left;" | * {{flagicon|AUT}}Австри * {{flagicon|AZE}} Азербайжан * {{flagicon|ALB}} Албани * {{flagicon|ENG}} [[Английн хөлбөмбөгийн холбоо|Англи]] * {{flagicon|ANG}} Андорра * {{flagicon|ARM}} Армени * {{flagicon|BLR}} Беларус * {{flagicon|BEL}} Бельги * {{flagicon|BUL}} Болгар * {{flagicon|BIH}} Босни Герцеговин * {{flagicon|GER}} Герман * {{flagicon|GRE}} Грек * {{flagicon|GEO}} Гүрж | style="width:25%; text-align:left;" | * {{flagicon|DEN}} Дани * {{flagicon|ISR}} Израиль * {{flagicon|IRL}} Ирланд * {{flagicon|ISL}} Исланд * {{flagicon|ESP}} Испани * {{flagicon|ITA}} Итали * {{flagicon|KAZ}} Казакстан * {{flagicon|CYP}} Кипр * {{flagicon|LVA}} Латви * {{flagicon|LTU}} Литва * {{flagicon|LIE}} Лихтенштейн * {{flagicon|LUX}} Люксембург * {{flagicon|MKD}} Македон * {{flagicon|MLT}} Мальт | style="width:25%; text-align:left;" | * {{flagicon|MDA}} Молдав * {{flagicon|NED}} Голланд * {{flagicon|NOR}} Норвег * {{flagicon|POL}} Польш * {{flagicon|POR}} Португал * {{flagicon|RUS}} ОХУ * {{flagicon|ROU}} Румын * {{flagicon|SMR}} Сан-Марино * {{flagicon|SRB}} Серби * {{flagicon|SVK}} Словак * {{flagicon|SVN}} Словен * {{flagicon|TUR}} Турк * {{flagicon|UKR}} Украин | style="width:25%; text-align:left;" | * {{flagicon|HUN}} Унгар * {{flagicon|WAL}} Уэльс * {{flagicon|FRO}} Фарерын арлууд * {{flagicon|FIN}} Финланд * {{flagicon|FRA}} Франц * {{flagicon|NIR}} Хойд Ирланд * {{flagicon|CRO}} Хорват * {{flagicon|MNE}} Монтенегро * {{flagicon|CZE}} Чех * {{flagicon|SUI}} Швейцари * {{flagicon|SWE}} Швед * {{flagicon|SCO}} Шотланд * {{flagicon|EST}} Эстон |} == Зохион байгуулагддаг тэмцээнүүд == === УЕФА-гийн тэмцээнүүд === {|width 100% |valign=top| '''Клубүүдийн дунд:''' *[[УЕФА Аваргуудын Лиг]] *[[УЕФА Европын лиг]] *УЕФА Цомтой багуудын цом (1960–1999) *УЕФА Интертото цом (1995–2008) *УЕФА Супер цом *УЕФА Эмэгтэйчүүдийн Аваргуудын Лиг |valign=top| '''Шигшээ багуудын дунд:''' *[[Хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн]] *Хөлбөмбөгийн Европын 21-ээс доошхи насныхны аварга шалгаруулах тэмцээн *Хөлбөмбөгийн Европын 19-өөс доошхи насныхны аварга шалгаруулах тэмцээн *Хөлбөмбөгийн Европын 17-гоос доошхи насныхны аварга шалгаруулах тэмцээн *Эмэгтэйчүүдийн хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн *Эмэгтэйчүүдийн хөлбөмбөгийн Европын 19-өөс доошхи насныхны аварга шалгаруулах тэмцээн *Эмэгтэйчүүдийн хөлбөмбөгийн Европын 17-гоос доошхи насныхны аварга шалгаруулах тэмцээн |valign=top| '''Сонирхогчдын:''' *УЕФА бүсүүдийн цом |} == Эшлэл == {{Reflist}} == Цахим холбоос == *[http://www.uefa-coefficients.com/ Гишүүн орнуудын чансаа, үзүүлэлтүүд] *Албан ёсны цахим сүлжээ [http://www.uefa.com www.uefa.com] {{УЕФА гишүүн орнууд}} [[Ангилал:УЕФА| ]] [[Ангилал:Европын байгууллага]] [[Ангилал:Европын спортын холбоо]] [[Ангилал:Товчилсон үг]] [[Ангилал:Хөлбөмбөгийн холбоо]] [[Ангилал:1954 онд байгуулагдсан]] 3s14rx6qd0yx7o9at3y7t9bwi2u2x57 0 23963 858141 586090 2026-06-04T07:26:38Z Od.bna1 105103 Added the fan clubs name, what he does in the band. Its very important 858141 wikitext text/x-wiki '''Лонжидын Энх-Амгалан''' [[Нисванис хамтлаг]]ийн ахлагч, хөгжмийн зохиолч, МУ-ын соёлын тэргүүний ажилтан. ==Намтар== 1976 онд Увс аймгийн Ховд сумын "Хөх толгой" гэдэг газар 10 хүүхэдтэй айлын 6 дахь хүүхэд болон төрсөн. 1-р ангид байхдаа Эрдэнэт хотод шилжин ирсэн бөгөөд аав П.Лонжид нь киномеханикч,улсын тэргүүний анчин, яруу найрагч хүн байлаа. Өвөө М.Пунцаг нь Увс аймгийн орлогч даргаар ажиллаж байв. ==Уран бүтээл== Нисванис хамтлагийг 1996 онд үүсгэн байгуулсан бөгөөд өөрөө хамтлагийн ахлагч, дуучин болон гитарчин юм. Нисванис хамтлаг нь пост гранж альтернатив металл стилээр тоглодог амьд хөгжмийн хамтлаг юм. Байгуулагдсанаас хойш 3 цомог гаргасан. * 1996 оны 11 сарын 22, 23-нд СТӨ-н анхны бие даасан "Сонсохыг хориглоно" тоглолтоо хийв. Энэ ондоо Пентатоник хөгжмийн наадмаас "Шилдэг дебют хамтлаг" шагнал авсан. * 1997 оны 11 сарын 25,26-нд "Сонсохыг хориглоно-2" тоглолтоо хийв. * 1999 оны 12 сарын 5-нд "Харанхуй цээжний цонх" тоглолтоо Top Ten клубт хийсэн. * 2000 оны 4 сарын 9-нд Nisvanis Go Unplugged тоглолтоо Top Ten клубт хийжээ. * Жил бүр хамтлагийн төрсөн өдөр болон O² (Хүчилтөрөгч, Oxygen) фэн клубынхаа төрсөн өдрөөр тус тус тоглолт хийдэг уламжлалтай. Өөрөө хамтлагийнхаа дуунуудад ая хийж, үгийг нь зохиодог. Мөн бусад дуучидтай хамтран уран бүтээл туурвидаг. Тухайлбал: Сарантуяа дуучны “Тэнэг ялааны дууль”, “Мэдэхгүй”, “Хэн мөнхөд хайрлаж чадах вэ” дуунуудын үг, аяыг, дуучин Ариунаагийн “Утасны чинь дугаар”, “Bye bye” дуунуудын аяыг, дуучин Отгоогийн “Эрчүүдийг үзэн ядах сэтгэлийг надад өгөөч” дууны аяыг, “Маргааш надад ирнэ”, “Яагаад”, “Тэгэхэд би” дуунуудын үг, аяыг зохиосон. {{DEFAULTSORT:Энх-Амгалан, Лонжидын}} [[Ангилал:Нисванис]] [[Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1976 онд төрсөн]] 5x96tq3j00vlw0t58iprr5afryem42l 0 27976 858140 834292 2026-06-04T07:22:51Z Od.bna1 105103 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 858140 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} '''Даншиг''' ([[монгол бичиг|мо.б.]] {{MongolUnicode|ᠳᠠᠩᠰᠢᠭ}} - ''dangsiγ'' - ''даңсиг/дангсиг'') — ихэс дээдэс, [[хувилгаан]] [[гэгээн]]ий ирсэн буюу ирж бууж өнгөрсөн үеийг дурсган тэмдэглэх их [[найр]] [[наадам]]. == Түүх == Анх 1639 онд Ширээт цагаан нуурт [[Өндөр гэгээн Занабазар|Өндөр гэгээн Занабазарыг]] Жавзандарнатын хувилгаанд өргөмжлөж, бат оршил өргөх наадам болсноос энэ найр наадмын түүх эхэлсэн. Даншиг гэдэг [[Төвөд хэл|түвд]] үг нь монголоор Бат оршил гэсэн утгатай бөгөөд, жил бүр [[Жавзандамба хутагт|Жавзандамба хутагтын]] өлмий нь бат оршиж, урт наслахын ерөөл өргөж олон хоног үргэлжилэн хийдэг найр. Анх Халхын долоон хошуу нийлж гурван жилд нэг удаа бат оршил өргөх наадам хийж байснаа сүүлдээ жил бүрийн зун хийдэг болсон нь 1922 он хүртэл үргэлжилсэн. Иймээс ард олны дунд "Долоон хошуу даншиг наадам" гэх нэр түгэн тархсан. == Даншиг наадмын тухай == === Оросын консул [[Яков Шишмарёв]] 1862 оны зуны Долоон хошуу даншиг наадмын тухай === "Монголчууд цаг наашилж тэнгэр хангай дулааран, хайруу хүйтэнд гэртээ галын дэргэд өнжих шаардлагагүй болсон зуны дэлгэр цагт баяр наадмаа тэмдэглэдэг уламжлалтай. Зуны сард зүйл зүйлийн цагаан идээ элбэгшин дэлгэрч, гэдэс цатгалан болохуйд хэнэггүй гүдэсхэн зантай монгол хүн ёстой л тааваараа жаргах билээ. Монгол хүн өнөөдөртөө амьдарч, ирээдүй хожид, тэр байтугай маргаашийн тухай эргэцүүлж бодох нь тун ховор. Тартагтаа тулсан ядууг нь эс тооцвол зун бараг айл болгон айрагтай болж, адуу тарган байхад амьдрал ахуйд илүү юм хэрэгтэй гэж үү? Өвөл цагаан сарын (Шинэ жил) баяраа тэмдэглэх боловч тэр үед найр наадам хөгжөөхгүй, хоорондоо золгох төдий юм. Энэ үед идээ ундаа элбэг болж, ерөөс монгол хүний хувьд хоол хүнс арвин байх нь ямар ч баяр ёслолоос ялгаагүй сайхан бэлгэшээлтэй явдал болой. Халх монголчуудын үндсэн баяр - Долоон хошуу даншиг наадмыг хутагт гэгээнд зориулан Өргөө хотноо зохион байгуулна. Баяр наадмыг гурван жил тутам хийдэг ч халдварт өвчин тархвал түүнээс олон жил өнжих нь элбэг. Ноднин наадам хийх байсан боловч цэцэг өвчин тархсан тул өнжиж, энэ жилийн зургаан сарын сүүл, долоон сарын эхээр наадацгаав. Наадмын товыг амбанууд хутагт гэгээн, лам хувраг, чуулганы дарга нартай зөвшилцөн тогтооно. Өргөөгийн ойролцоо хурдан морь уралдуулах тохиромжтой газрыг томилсон төлөөлөгчид урьдаар газар дээр нь очиж шинжээд, амбан, чуулганы дарга нарт илтгэж батлуулна. Адуу мал нэлээн хэд хоног бэлчих учраас уралдааны газар нь өвс, ус элбэгтэй, оготно зурамны нүх багатай байх ёстой. Ийнхүү энэ жилийн зургаан сарын сүүлээр өндөр албан тушаалтай, өвчтэй, настайгаас бусад Халхын бүх хан, ноён, хошуу засаг, шавийн яамныхан, Өргөөд ирэх боломжтой хүн бүхэн өрх бүлээрээ цувран ирцгээж, Туул голын хөндийд Маймаачин хотоос хутагтын зуслан хүртэл гэр, майхнаа босгон бууцгаав. Халхын хан, ноёд хутагт гэгээнд арвай будаа, алт мөнгө, торго тэргүүтэн даншиг өргөснөөр наадам эхлэв. Бүгдээр тавдугаар сарын 13-ны (буюу зургаан сарын 27-ны) өглөө эрт гэгээний ордны хажууд барьсан зотон даавуун том асар майханд цуглахад хутагт гэгээн өндөр сэнтийдээ заларч, ич этгээдэд нь хүндтэй хэдэн лам газарт сууж байлаа (энэ үед манж амбан эзгүй байв, байсан бол тэрээр гэгээний зүүн талд мөн газарт суудаг журамтай. Амбан даншиг өргөхийг ажиглахаас биш ёслолд өөрийн биеэр оролцохгүй). Эхлээд ном уншиж, дараа нь хан, чуулганы дарга нар арвайгаар дүүргэн Аюуш бурхан залсан том мөнгөн мандлыг барьж, Халх даяарын өмнөөс “Халх дөрвөн аймгийн хан, ван, бэйл, бэйс, гүн, засаг, хар,шар бүхэн өвдөг сөгдөж алга хавсран энэ түмэн наст өргөлийг өргөж, амьтай бүхэнд авралаа хайрлахыг хүсэмжлэн залбиръя!” хэмээн гэгээнд өргөнө. Энэ үгийг Түшээт хан өгүүлэхүйд ард нь буй отог овгийн ноёд тус бүрдээ гэгээний сангаас авсан жижиг мандал барин зогсмуй. Алт мөнгө, торго дурдан зэрэг бусад бэлэг барьцыг өөр хэдэн монгол хүн барьж байлаа. Гэгээн Аюуш бурхныг авч, арвайгаас атгаж аваад “Амьтай бүхэн бурхны орноо залрах болтугай!” хэмээн хоёр тийш цацахад өргөн олон түүнд талархан залбирав. Тэгмэгц хоёр лам өргөл барьцыг бүртгэж, гэгээний сан тийш зөөлөө. Ноёд гэгээний заллагаар газарт тойрон сууж, гэгээний ширээн дээрх идээ ундаагаар дайлуулав. Тэр өдөр даншиг өргөснөөс хойш хэдэн цагийн дараа бөхийн барилдаан эхэллээ. Халхын алдар цуутай бөхчүүд цөм цуглажээ. Барилдаан эхлэхээс өмнө бөхчүүдийг зүүн, баруун хоёр жигүүрт зөвлөлдөн хувааж, хос хосоор нь дүйцүүлнэ. Бөхчүүд хутагтын ордны өмнөх талбайд барилдана. Энд хэд хэдэн асар босгосны нүүрэн талынхад гэгээн хутагт өндөр сэнтийдээ заларч, асрын хоёр талд (хутагтын ариун гэгээнийг бэлгэдэх) барсын арьс мөрлөсөн нэжгээд лам зогсоод, албат зардас хоёр талаар нь сууцгаалаа. Гэгээний эцэг, эх үе үе асарт ирнэ. Ээж нь төвөд эмэгтэйн хувцастай бол эцэг нь манж түшмэлийн отго жинс бүхий өмсгөлтэй ажээ. Гэгээний асрын зүүн талаар амбаны асар, улмаар ноёд, тэдний гэр бүлийн асар, баруун талаар шанзав (шавийн яамны захирагч), да лам (шанзавын туслах), эрхэм хүндтэй лам нар, оросуудын асар байрлана. Зарим ноён нас бага боловч зэрэг дэвээрээ томчуудын дунд эрэмбийн дагуу сууцгаана. Бөхчүүд нарийн эмжээртэй зодог, шуудаг, монгол гуталтай. Тэдэн дунд олон лам байх агаад бөхийн барилдааны үеэр тэднийг хар хүнд тооцно. Лам бөхчүүд наадмаар жирийн дээл өмсөж, харчуудтай адилхан гэзэг тавих хэсгийнхээ үсийг хусалгүй үлдээнэ. Хоёр жигүүрт хуваагдсан бөхчүүдийг барилдааны талбайд засуулууд дагуулан гарч, овог нэр, аймаг хошуу, цол зэргийг нь уянгалуулан дуудна. Цолоо дуудуулсан бөхчүүд хэдэнтээ дэвээд золголцоно. Давсан нь гэгээний өмнө гүйж ирээд гурван удаа гурвантаа мөргөн залбирч, дараа нь амбаны өмнө гурвантаа дэвээд хишиг болгож авсан боорцгоо хоёр талаар суугаад давсан бөхийн нэрсийг тэмдэглэж буй ноёдод шидэж тараана. Унасан бөхчүүд барилдаанаас хасагдаж, давснууд нь аанай хоёр жигүүрт хуваагдан хоорондоо барилдсаар үзүүр түрүүнд хоёр бөх үлдэж, тэр хоёр давалцсанаар барилдаан өндөрлөнө. Сүүлийн даваануудад нэг хошуунаас хэд хэдэн бөх үлдсэн ч ялгаагүй хоёр жигүүрт хуваагдан, үзүүр түрүүнд үлдэхээр хүч үзнэ. Золголцсон хоёр бөх омогшин тун ширүүн барилдахад тэднийг хэсэгтээ салгана. Шилдэг 17 бөх арслан, заан, барс зэрэг цол хүртэж, түрүү бөх дээдийн дээд далай цолтон болно. Бөхийн барилдаан найман өдөр үргэлжилж, нийт 1032 бөх барилдав. Энэ жилийн долоон хошуу наадамд Сэцэн хан аймгийн Жанжин бэйсийн хошууны бөх Дэмчиггомбо (Дэчик-Гомбо) түрүүлсэн боловч тэрээр гэгээнийг хүндэлж түүний бөхөд тахимаа өглөө. Гэвч хошуу нутгийн бөхчүүд дундаа Дэмчиггомбо түрүү бөхөөр шалгарсан тул Богдын бөхтэй эн тэнцүүхэн бай шагнал хүртэв. Шай шагналыг наадмын төгсгөлд олгоно. Нэгийн даваанд давсан бөх боорцог, хоёрын даваанд давсан бөх нэг хонь, гурвын даваанд давсан бөх 2 хонь, дөрвийн даваанд давсан бөхийг адуугаар шагнана. Үзүүр, түрүүний хоёр бөх хэд хэдэн тэмээ, адуу, үхэр, хонь, ямаа, толгой торго, бөс тэргүүтнийг хүртэнэ. Долоон хошуу наадамд гурав түрүүлсэн бөх наадамд зодоглосон эсэхээсээ үл хамаараад насан туршдаа үзүүр, түрүү бөхийн бай шагналаас гадна аварга, даян, дархан, далай цол хүртмүй. Наадмын найман өдөр өглөө бүр эртээ нум сум харвав. Эхлээд морьт харваачид хоорондоо 15 сажингийн зайтай босгосон шонд бэхэлсэн арьсан бөмбөлгийг давхиут дундаа харваж өрсөлдлөө. Эхний сумаа тавиад, унасан морь нь 15 сажин зайг туулах хооронд саадагнаасаа ахиж сум гарган нумаа сумлаж татаад байндаа тавихын тулд багагүй самбаа шаардагдана. Энэ мэт оносон бөмбөлгийнх нь тоогоор морьт харваачийг нэжгээд лан мөнгөөр байлав. Морьт харвааны дараа зангидаад эгнүүлж өрсөн [[сур харваа]], модон хүрээнд тэлж татсан нэхий харвааны тэмцээн боллоо. Гэхдээ сур харваан дээр гэгээн, амбанууд үзэгдсэнгүй, ноёд хүрэлцэн иржээ. Сур харваанд түрүүлсэн харваачийг нэг толгой торго, нэжгээд морь, шахмал цай, булганы арьсаар; нэхий харваанд түрүүлсэн харваачийг гунжин үхэр, 6 хониор мялаав. Хурдан морьд зургаан сарын 13-нд (зургаан сарын 27-нд) Өргөөгөөс баруунш 25 мод газрын зайд Бөхөг (Бухук) хэмээх газарт уралдав. Хүмүүсийн олонх наадмаас хэд хоногийн өмнө Бөхөгт очиж, гэгээн, амбан хоёр 11-нд заларлаа. [[Туул гол]] хүртэл урдаас хойш сунаж тогтсон Бөхөгийн уужим хөндийд хаа сайгүй асар, гэр босгож, төвд нь шар торгон хоёр хашаагаар хүрээлсэн хэд хэдэн монгол гэр бүхий хутагт гэгээний аяны ордон сүмийг байгуулжээ. Амбан сайд, Өргөөгийн лам, ноёд түшмэдийн асар гэрийг эндээс холгүй, Өргөөд хутагтын ордноос аль зүгт байрладагтай нь адилхан жишгээр барьж босгожээ. Туул голын эрэг дагуу, түүний арлууд дээр 6 мод газрын турш, мөн ойр орчмын уул толгодоор нилдээ гэр, майхан үзэгдэнэ. Монголчууд энд бараг 3000 гэр, майхан босгож, хэдий ихэнх нь морь уралдахаас өмнө тарж нүүсэн боловч хоёр түм гаруй хүн цугласан гэж билээ. Бүгд баярын хувцастай, хэд хоногтоо Бөхөг-Өргөөгийн хооронд өдөржин шөнөжин ирэх очих хүний хөл тасарсангүй. Тарчиг амьдралтай монгол айлууд сүү, цагаан идээ зарахаар малаа тууж, олноороо нүүн иржээ. Гэгээний өргөөнөөс баруун тийш зуугаад сажингийн зайд, бөхийн талбайд барьсантай адилхан журмаар гэгээн, амбан, ван, гүн, оросуудын асрыг босгожээ. 13-ны үүрийн дөрөв хагаст лам нар бүрээ, бишгүүрээ дуугарган хутагт гэгээн ордноосоо гарч, хурдан морины уралдаан эхэлж буйг зарлан мэдээлэв. Цагаан зүсмийн морин дээр залрах гэгээний эмээлийг цацагтай улаан торгон нөмрөгөөр хучиж, цувааг хөгжмийн зэмсэг дуугаргах хэд хэдэн лам, шар дугуй шүхэр барьсан нэг лам тэргүүлэн, ард нь гэгээний дагалт тавиад лам, тайж ноёд, энгийн ард цувран явна. Хутагт гэгээн, лам нартай адилхан улаан өнгийн номт дээл, шар өнгийн богино хүрэм өмсөж, мөрөн дээгүүрээ өргөн улаан орхимж тохоод, тэргүүндээ төвөд шар малгай тавьсан боловч тэр нь бусад ламынхтай харьцуулахад жижгэвтэр, нямбай хийцтэй ажээ. Уралдааны морьд хошуу хошуугаараа хуваагдан, тус бүрийн хиур дор цугларч, гараанд бэлхэн зогсоцгооно. Гэгээний буюу шавийн морьд шар, хошууны морьд улаан хүрээтэй хар, цагаан хүрээтэй хөх зэрэг өнгө өнгийн хиуртай байлаа. 10-14 настай унаач хүүхдүүд хошуу хошууны тэмдэгтэй, адилхан өнгийн өмсгөлтэй учраас аль хошуунаас уралдаж буйг нь холоос хараад мэдэх боломжтой юм. Хурдны морьд жижиг эмээлтэй. Хутагт гэгээнийг сэнтийдээ залармагц хүүхдүүд мориноосоо явгалан бууж, асрынх нь өмнө сангаар ариулцгаах зуур хажууханд нь хэдэн лам ном уншина. Сан тавьж дуусмагц хүүхдүүд мориндоо эргэж мордоод, том шар туг барьсан ламын дохиогоор асар майхнуудыг тойров. Цувааг том шар тугтай лам тэргүүлж, шавийн тэмдэгтэй лам удаалснаар эхлээд шавийн морьд жагсаж, улмаар хошуу нутгийн морьд хиураа даган алхлаа. Унаач хүүхдүүд морьдоо сэргээн гийнгоо дуудахад морьд эрэмшин, зарим нь жагсаалаас гарна. Асар майхнуудыг ийнхүү гурвантаа тойроод цувааг тэргүүлж буй ламын дохиогоор гарааны газар руу мод хэртэй морьдоо давхиулан, тэндээс цааш алхуулав. Энэ өдөр Халх даяараас зорьж ирсэн, долоогоос дээш настай буюу их насны 480 морь 25 мод газарт хүч сорин уралдлаа. Үдийн 12 цагт толгойн хоёр морь тэртээ холоос айсуй харагдсаны нэг нь хар, нөгөө нь бүгээн зүстэй юм. Энэ хоёр морь бусдаасаа хол тасарч, уралдааны урт зам туулсан ч хөнгөн давхисаар барианд оров. Бөөн бөөнөөрөө барианд орох морьдыг ялгахын тулд сайн морьтой морь бариачдыг угтуулж илгээв. Морь бариачид барианд орохоос 400 сажингийн өмнө эхний 160 морийг жолооноос нь барьж, асар майхнуудын өмнүүр хамтдаа давхиулан өнгөрнө. Эд гэгээний асарт очиж, овог нэрээ тусгай пайз дээр жагсаасан дугаартай дүйцүүлж бичүүлээд, уралдааны морьдыг угтаж барихаар мордоцгоов. Түрүү магнай, аман хүзүүний хоёр морь хоёул Хэрлэнгээр нутагтай Сэцэн хан аймгийн (Гупу Дайгик)-ийн адуу юмсанжээ. Энэ хошууны адуу угаас хурдан удамтай, аливаа уралдаанд ер нь айргийн таваас буудаггүй гэнэ. Наадамд нийт 480 морь уралдсанаас 26 нь замын дунд унаж, түрүү магнайн хар морьтой жолоо холбон давхиж явсан нэг морь барианаас 450-иад сажингийн зайд, морь бариач өмнөөс нь давхиулж байхад унаад өглөө. Айрагдсан морьдын цолыг тэр өдрийн үдээс хойш дуудахаар товлов. Гурав хагаст хүмүүс асар майхнуудыг тойрон цугларч, хагас цагийн дараа гэгээн, амбан хоёр морилон ирлээ. Түрүүлж барианд орсон 160 хүлгийг унаач хүүхдүүд нь унаж, морь бариачид жолооноос нь хөтлөн зогсоно. Хутагт гэгээнийг сэнтийдээ залармагц морь бариачид хурдны морьдыг нэг нэгээр нь гэгээний асрын өмнө хөтөлж аваачин цолыг нь дуудлаа. Тэр хошууны, тэр ноёны (хүлгийн эзний цол зэргийг бүтэн дуудаж) ийм зүстэй энэ хүлэг болбоос ийм тийм сайхан чанартай хэмээн цоллооч нэгэн үгийн урнаар хүлгийг магтан дуулна. Морины цолыг гэгээний асрын өмнө дуудаад, дараа нь амбан, тэнд морилсон тайж ноёдын өмнө бас дуудна. Ард олон өдөржин хурдан морины уралдааны тухай ярилцаж, түрүү магнайг магтан, аль морь ямар учраас сайн хурдлаагүйн учир шалтгааныг өгүүлэн хэлэлцэнэ. Хойгуур барианд орсон хүлгийн эзэд хараал жатга хүрснээс зайлахгүй гээд, хариулж сэргийлэх дом[1] хийсэн боловч өрсөлдөгчийн хийсэн юм илүү хүчтэй байж гэлцэх нь хэвийн үзэгдэл бөгөөд эцсийн дүндээ урдуур давхисан морьдын хошуу нутгийнхан бүх юмны буруутан болж өндөрлөнө. Маргааш нь мөн ийм журмаар (дөрвөн настай) 500 гаруй соёолон уралдав. Соёолонгууд их насны морьдын уралдааны замын ⅔ буюу 16 мод газарт хурд сорилоо. Морьдыг гараанд гаргахаас өмнө хошуу бүрээс томилсон төлөөлөгчид шүдийг нь тоолж, дөрвөн наснаас ахмад морьдыг уралдаанаас хасав. Энэ өдөр уралдааны замд 9 морь энджээ. Гурав дахь өдөр (гурван настай) мөн 500-гаад хязаалан уралдлаа. Хязаалан морьд их насны морьдын уралдааны замын ⅓ буюу 8 мод газарт хүч сорьж, зам зуур 19 морь эндэв. Хурдан морьдын дийлэнх нь тайж ноёдын адуу юм. Сүүлийн хоёр өдрийн уралдаанд мөнөө Сэцэн хан аймгийн Жанжин бэйсийн уясан морьд түрүүлэв. [[Оросууд]] баяр хүргэж, хурдан морьд нь Халх даяар алдар суугаа түгээх болтугай хэмээн өдий төдий ерөөл баярын үг өгүүлэхэд бэйстэн хэдий сэтгэл хангалуун байсныг бичээч би энд онцгойлон дурдахыг хүснэм. Эхний зууд орсон 30 үрээг 100 болон түүнээс бага мөнгөөр байлж унаач хүүхдүүдэд хишиг хүртээв. Хурдан морь ноёны адуу биш болбоос бай шагналыг морины эзэн, овгийн тайжид гардуулна. Хошуу нутгаас бүрдүүлэх бай шагнал нь даншиг болгонд харилцан адилгүй хэмжээтэй байна. Энэ жил Монгол нутаг хаа сайгүй гантай байсан учраас долоон хошуу даншиг наадамд харьцангуй цөөн хүн цугларчээ. Хур сайтай жил 3000 гаруй хурдан морь уралдаж, 2000 гаруй бөх зодоглох аж. Гэгээн, амбан хоёр долдугаар сарын 30-нд Өргөө рүү буцаж, наадамчид нутаг нутагтаа тарцгаав. ''Өргөө хот, 1862 оны наймдугаар сарын 25-наа"''{{Citation needed}} [[Ангилал:Эрийн гурван наадам]] dbo1ydfycfjjha3z8t3s79p2dunk7vl 0 35140 858077 748565 2026-06-03T16:56:41Z Enkhsaihan2005 64429 858077 wikitext text/x-wiki {{Short description|Францын Окситанийн департамент}} {{Инфобокс суурин | name = Гар | native_name = Gard | native_name_lang = fr<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | type = [[Францын департаментууд|Францын департамент]] | image_skyline = {{Photomontage|position=center | photo2a = Nîmes-Hôtel de la Préfecture-20150822.jpg | photo3a = Old Roman Amfitheater of Nimes from the Southside - panoramio.jpg | photo1a = Pont du Gard 2013 11.jpg | photo2b = Cevennes 20110917 05.jpg | size = 270 | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 0 | foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = | image_flag = Drapeau non-officiel fr département Gard.svg | flag_alt = | image_shield = Blason département fr Gard.svg | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Gard-Position.svg | map_alt = | map_caption = Франц дахь байршил | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{Coord|44|7|41|N|4|4|54|E|region:FR-30_type:adm2nd|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Улс | subdivision_name = Франц | subdivision_type1 = [[Францын мужууд|Муж]] | subdivision_name1 = [[Окситани (муж)|Окситани]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = [[Францын префектур|Префектур]] | seat = [[Ним]] | parts_type = [[Францын дэд префектур|Дэд префектур]] | parts_style = para | p1 = [[Алес]]<br />[[Ле Виган, Гар|Ле Виган]] | government_footnotes = | leader_party = [[Социалист нам (Франц)|PS]] | leader_title = [[Департаментын зөвлөлийн ерөнхийлөгчийн жагсаалт (Франц)|Департаментын Зөвлөлийн ерөнхийлөгч]] | leader_name = Франсуаз Лоран-Перриго<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les conseillers départementaux|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/601ef073-d986-4582-8e1a-ed14dc857fba|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2022-05-04|language=fr}}</ref> | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_magnitude = | area_footnotes = {{ref|area|1}} | area_total_km2 = 5853 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_min_m = | elevation_max_m = | population_total = {{France metadata Wikidata|population_total}} | population_as_of = {{France metadata Wikidata|population_as_of}} | population_footnotes = {{France metadata Wikidata|population_footnotes2}} | population_rank = [[Францын департаментын жагсаалт (хүн амын тоогоор)|32-р байр]] | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = [[Францын департаментууд|Департаментын дугаар]] | blank_info_sec1 = 30 | blank_name_sec2 = [[Францын арондисман|Арондисман]] | blank_info_sec2 = [[Гар департаментын арондисман|3]] | blank1_name_sec2 = [[Францын кантонууд|Кантон]] | blank1_info_sec2 = [[Гар департаментын кантонууд|23]] | blank2_name_sec2 = [[Францын коммун|Коммун]] | blank2_info_sec2 = [[Гар департаментын коммунууд|350]] | timezone1 = [[Төв Европын Цаг|ТЕЦ]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Төв Европын Зуны Цаг|ТЕЗЦ]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = FR-30 | website = | footnotes = {{note|area|1}} Францын газрын бүртгэлийн мэдээлэл 1 км²-аас том хэмжээтэй голын адаг, нуур, цөөрөм, мөсөн голуудыг тооцдоггүй}} '''Гар''' ([[франц хэл|франц]] [[окситан хэл|окситан]] [[каталан хэл|каталан]] гурвуулангаар нь Gard, францаар ​[ɡaʁ] гэж дууддаг) гэж [[Франц]] улсын [[Франц]] орны дорнод өмнөд хэсгийн [[Лангедок — Руссильон]] мужийн харьяат 5853 км² газар, 623 мянган хүнтэй [[аймаг]] (департамент) байдаг. Төв нь [[Ним]]. ==Зураг== <gallery widths="200px" heights="150px"> Зураг:Aiguèze.jpg </gallery> ==Эшлэл== {{reflist}} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Gard|Гар (департамент)}} * [http://www.gard.fr/ Гар департаментын ерөнхий зөвлөл] [[Ангилал:Гар (департамент)| ]] [[Ангилал:Окситанийн департамент]] [[Ангилал:Францын департамент]] [[Ангилал:1790 онд байгуулагдсан]] 04rrqgldaj1ejhu8w9qdhe4bawpe35q 0 35462 858079 823940 2026-06-03T17:01:05Z Enkhsaihan2005 64429 858079 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Аделаид |native_name = Adelaide |native_name_lang = en |settlement_type = [[Хот]] |image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Adelaide skyline, December 2022 b.jpg | caption1 = [[Торренс гол]] болон [[Аделаид хотын төв|бизнесийн төв дүүрэг]] | image2 = Adelaide, Australia (February 2017) (33505366456) (cropped).jpg | caption2 = [[Аделаид хотын танхим]] | image3 = St Peter's Cathedral, Adelaide, Southeast view 20230214 1.jpg | caption3 = [[Гэгээн Петрийн сүм, Аделаид|Гэгээн Петрийн сүм]] | image4 = Adelaide General Post Office (cropped).jpg | caption4 = [[Ерөнхий шуудангийн газар, Аделаид|Төв шуудан]] | image5 = SAHMRI.jpg | caption5 = [[Өмнөд Австралийн эрүүл мэнд, анагаах ухааны судалгааны хүрээлэн|SAHMRI]] | image6 = Brookman Building on North Terrace, Adelaide, South Australia (cropped).jpg | caption6 = [[Өмнөд Австралийн их сургууль]] | image7 = Victoria Square, central Adelaide.jpg | caption7 = [[Викториа талбай, Аделаид|Викториа талбай]] }} |image_flag = |image_seal = |image_map = |map_caption = |pushpin_map = Австрали |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = Австрали дахь байршил |pushpin_label_position = bottom |coordinates = {{coord|34|55|39|S|138|36|00|E}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Австрали}} |subdivision_type1 = Муж |subdivision_name1 = {{flag|Өмнөд Австрали}} |established_title = Байгуулагдсан |established_date = 1836 |governing_body = |leader_title = |leader_name = |unit_pref = Metric |area_total_km2 = 3259.8 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = <ref>{{cite web |title=Greater Adelaide |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2023-24#capital-cities |publisher=Австралийн статистикийн товчоо |access-date=2025-07-08 |archive-date=2025-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327052657/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2023-24 |url-status=live }}</ref> |population_as_of = 2024 |population_total = 1,469,163 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone = [[Австралийн төв стандарт цаг|АТСЦ]] |utc_offset = +9:30 |timezone_DST = [[Австралийн төв зуны цаг|АТЗЦ]] |utc_offset_DST = +10:30 |postal_code_type = |postal_code = |area_code_type = |area_code = |website = <!-- {{URL|example.com}} --> }} '''Аделаид'''<ref>Ц.Дамдинсүрэн нарын "Орос-Монгол толь"-ийн II хэвлэл (1982)-ийн 826-р талд заасан.</ref> ([[англиар]] Adelaide [ˈædəleɪd], [[оросоор]] Аделаида) — [[Австрал улс]]ын [[Өмнөд Австрали|Өмнө Австрал мужийн]] төв, саятан [[хот]]. == Зураг == <gallery widths="180px" heights="140px"> Зураг:Adelaide North Tce 1839.jpg Зураг:University of Adelaide.jpg Зураг:Advertiser Building.JPG Зураг:Adelaide Metropol.png Зураг:Adelaide CoB dots.png Зураг:Rundle Mall, Adelaide.jpg </gallery> == Газар зүй == === Уур амьсгал === {{Уур амьсгалын хүснэгт | collapsed = | location = Аделаид нисэх буудал (1991–2020 оны дундаж, 1887–2025 туйлын үе) | metric first = yes | single line = yes | rain colour = green | Jan record high C = 47.7 | Feb record high C = 44.7 | Mar record high C = 42.2 | Apr record high C = 36.9 | May record high C = 32.3 | Jun record high C = 26.1 | Jul record high C = 26.6 | Aug record high C = 30.4 | Sep record high C = 35.1 | Oct record high C = 39.0 | Nov record high C = 43.1 | Dec record high C = 45.3 | Jan high C = 28.6 | Feb high C = 28.4 | Mar high C = 25.6 | Apr high C = 22.5 | May high C = 18.7 | Jun high C = 16.0 | Jul high C = 15.2 | Aug high C = 16.1 | Sep high C = 18.7 | Oct high C = 21.7 | Nov high C = 24.5 | Dec high C = 26.4 | year high C = | Jan mean C = 22.7 | Feb mean C = 22.6 | Mar mean C = 20.2 | Apr mean C = 17.3 | May mean C = 14.3 | Jun mean C = 12.0 | Jul mean C = 11.3 | Aug mean C = 11.9 | Sep mean C = 14.1 | Oct mean C = 16.4 | Nov mean C = 19.1 | Dec mean C = 20.8 | year mean C = | Jan low C = 16.8 | Feb low C = 16.8 | Mar low C = 14.8 | Apr low C = 12.1 | May low C = 9.9 | Jun low C = 8.0 | Jul low C = 7.4 | Aug low C = 7.7 | Sep low C = 9.4 | Oct low C = 11.1 | Nov low C = 13.6 | Dec low C = 15.2 | year low C = | Jan record low C = 7.9 | Feb record low C = 7.8 | Mar record low C = 4.6 | Apr record low C = 3.1 | May record low C = -0.3 | Jun record low C = -2.6 | Jul record low C = -1.1 | Aug record low C = -0.3 | Sep record low C = 1.1 | Oct record low C = 3.1 | Nov record low C = 4.2 | Dec record low C = 5.9 | Jan rain mm = 21.2 | Feb rain mm = 20.0 | Mar rain mm = 24.9 | Apr rain mm = 37.6 | May rain mm = 59.3 | Jun rain mm = 77.7 | Jul rain mm = 71.1 | Aug rain mm = 66.9 | Sep rain mm = 59.6 | Oct rain mm = 40.0 | Nov rain mm = 31.0 | Dec rain mm = 28.3 | year rain mm = 536.5 | unit rain days = 0.2 мм | Jan rain days = 4.7 | Feb rain days = 3.7 | Mar rain days = 5.9 | Apr rain days = 8.2 | May rain days = 12.7 | Jun rain days = 14.6 | Jul rain days = 16.3 | Aug rain days = 16.2 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 9.9 | Nov rain days = 8.3 | Dec rain days = 7.2 | year rain days = 121.2 | humidity colour = green | Jan afthumidity = 36 | Feb afthumidity = 36 | Mar afthumidity = 41 | Apr afthumidity = 47 | May afthumidity = 55 | Jun afthumidity = 61 | Jul afthumidity = 60 | Aug afthumidity = 55 | Sep afthumidity = 51 | Oct afthumidity = 45 | Nov afthumidity = 40 | Dec afthumidity = 39 | Jan percentsun = 74 | Feb percentsun = 75 | Mar percentsun = 71 | Apr percentsun = 65 | May percentsun = 53 | Jun percentsun = 45 | Jul percentsun = 48 | Aug percentsun = 54 | Sep percentsun = 55 | Oct percentsun = 64 | Nov percentsun = 65 | Dec percentsun = 67 | Jan sun = 325.5 | Feb sun = 285.3 | Mar sun = 266.6 | Apr sun = 219.0 | May sun = 167.4 | Jun sun = 135.0 | Jul sun = 145.7 | Aug sun = 189.1 | Sep sun = 204.0 | Oct sun = 257.3 | Nov sun = 273.0 | Dec sun = 294.5 | year sun = | source 1 = Аделаид нисэх буудал (дундаж 1991–2020, туйлын үе 1955–2025)<ref>{{cite web | url = https://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_023034_All.shtml | publisher = Цаг уурын товчоо |title = Climate statistics for ADELAIDE AIRPORT M.O. |accessdate = 2026-06-03}}</ref> | source 2 = Аделаид (Кент Таун, бороо 1991–2020, туйлын үе 1977–2025)<ref>{{cite web | url = https://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_023090_All.shtml | publisher = Цаг уурын товчоо |title = Climate statistics for ADELAIDE (KENT TOWN) |accessdate = 2026-06-03}}</ref> | date = 2025 | source = }} == Эшлэл == {{лавлах холбоос}} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Adelaide|Аделаид}} {{Wiktionary}} * [http://www.adelaidecitycouncil.com/ Хотын захиргаа (Adelaide City Council)] [[Ангилал:Аделаид| ]] [[Ангилал:Далайн боомттой суурин]] [[Ангилал:Саятан хот]] [[Ангилал:Өмнөд Австралийн суурин]] [[Ангилал:Австралийн их сургуулийн хот]] h8dyan7y1ee2g250yoli38uqpk85ioj 0 35596 858082 838847 2026-06-03T17:16:44Z Enkhsaihan2005 64429 858082 wikitext text/x-wiki {{Short description|Швейцарын хамгийн том хот}} {{Инфобокс Швейцарын хотын захиргаа |subject_name = Цюрих |native_name = {{ubl|{{nativename|de|Zürich|parensize=80%}}|{{nativename|gsw|Züri|parensize=80%}}}} |municipality_type = Хот |image_photo = {{Multiple image| | total_width = 320 | border = infobox | perrow = 1/3 | caption_align = center | image4 = Opernhaus Zürich - Sechseläutenplatz 2013-08-31 18-30-40.JPG | caption4 = [[Цюрихийн Дуурийн Театр]] | image2 = CH.ZH.Zurich Hotel The-Dolder-Grand 3x2-R 15K.jpg | caption2 = [[Dolder Grand]] | image3 = ETH Zürich im Abendlicht.jpg | caption3 = [[Цюрихийн Швейцарын Холбооны Технологийн Институт|Холбооны Технологийн Институт]] | image1 = Altstadt Zürich 2015.jpg | caption1 = [[Лиммат]] гол дээрх [[Гэгээн Петрийн сүм, Zurich|Гэгээн Петрийн сүм]] болон [[Цюрих хотын захиргаа|Хотын захиргаатай]] [[Хуучин хот (Цюрих)|Хуучин Хот]]}} |imagepath_flag = CHE Zürich ZH Flag.svg |imagepath_coa = CHE Zürich COA.svg |canton = Цюрих |iso-code-region = CH-ZH |district = [[Цюрих (тойрог)|Цюрих]] |coordinates = {{coord|47|22|28|N|08|32|28|E|display=inline,title}} |postal_code = 8000–8099 |municipality_code = 0261 |population=436551|area = 87.93 |area_source=<ref name="area">{{cite web|url=https://www.agvchapp.bfs.admin.ch/de/kennzahlen/query|title=Geographische Kennzahlen|language=de|publisher=[[Холбооны Статистикийн Алба (Швейцар)|FSO]]}}</ref>|elevation = 408 |elevation_description = Цюрихийн гол төмөр замын өртөө |lowest = [[Лиммат]]|lowest_m=392|highest=[[Утлиберг]]|highest_m=871 |website = stadt-zuerich.ch |mayor = [[Корине Маух]]|mayor_asof=2014 оны|mayor_party=SPS |mayor_title = Stadtpräsidentin |list_of_mayors=Цюрих хотын даргын жагсаалт |parliament_name = [[#Парламент|Gemeinderat]] |parliament_number_of_members=125 |executive_name = [[#Засгийн газар|Stadtrat]] |executive_number_of_members=9 |populationof=2024-12-31<ref name="population">{{cite web |title=Permanent resident population by Year, Canton / District / Commune|url=https://www.pxweb.bfs.admin.ch/pxweb/en/px-x-0102010000_101/-/px-x-0102010000_101.px/table/tableViewLayout2/?rxid=18b2f0c5-2cf6-4847-9f6f-3f23d3e7129d|publisher=[[Холбооны Статистикийн Алба (Швейцар)|FSO]]}}</ref>|demonym = {{langx|de|Zürcher(in)}} |neighboring_municipalities = [[Адлисвиль]], [[Дюбендорф]], [[Фелланден]], [[Кильхберг, Цюрих|Кильхберг]], [[Маур, Швейцар|Маур]], [[Оберенгстринген]], [[Опфикон]], [[Регенсдорф]], [[Рүмланг]], [[Шлирен, Цюрих|Шлирен]], [[Шталликон]], [[Уитикон]], [[Урдорф]], [[Валлизеллен]], [[Цолликон]] |twintowns = [[Күньмин]], [[Сан-Франциско]] |pushpin_relief = yes }} '''Цю́рих''' ({{langx|de|Zürich}} {{IPA|[ˈt͡sʏrɪ]}},<ref name="Sprachatlas">Sprachatlas der deutschen Schweiz, Band V, Karte 1.</ref> {{langx|fr|Zurich}} {{IPA|[zyʁik]}}, {{langx|it|Zurigo}} {{IPA|[dzuˈriːɡo]}}) — [[Швейцар]] улсын [[герман хэл]]тэй дорнод умард нутгийн 392 мянган хүнтэй [[хот]]. == Газар зүй == === Цаг уур === {{Уур амьсгалын хүснэгт |location = Цюрих ([[Флунтерн]]), өндөр: {{convert|556|m|ft|0|abbr=on}}, 1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1901–одоо |collapsed = |metric first = y |single line = Y |Jan record high C = 16.9 |Feb record high C = 19.3 |Mar record high C = 23.2 |Apr record high C = 31.3 |May record high C = 32.4 |Jun record high C = 36.4 |Jul record high C = 37.7 |Aug record high C = 36.2 |Sep record high C = 32.5 |Oct record high C = 28.7 |Nov record high C = 23.8 |Dec record high C = 17.0 |Jan high C = 3.5 |Feb high C = 5.2 |Mar high C = 10.2 |Apr high C = 14.8 |May high C = 18.8 |Jun high C = 22.4 |Jul high C = 24.3 |Aug high C = 23.9 |Sep high C = 19.1 |Oct high C = 13.8 |Nov high C = 7.6 |Dec high C = 4.0 |year high C = 14.0 |Jan mean C = 0.9 |Feb mean C = 1.8 |Mar mean C = 5.8 |Apr mean C = 9.6 |May mean C = 13.6 |Jun mean C = 17.1 |Jul mean C = 19.0 |Aug mean C = 18.6 |Sep mean C = 14.4 |Oct mean C = 10.0 |Nov mean C = 4.9 |Dec mean C = 1.7 |year mean C = 9.8 |Jan low C = -1.4 |Feb low C = -1.2 |Mar low C = 1.9 |Apr low C = 5.1 |May low C = 9.0 |Jun low C = 12.6 |Jul low C = 14.4 |Aug low C = 14.3 |Sep low C = 10.7 |Oct low C = 7.1 |Nov low C = 2.5 |Dec low C = -0.5 |year low C = 6.2 |Jan record low C = -20.8 |Feb record low C = -24.2 |Mar record low C = -14.4 |Apr record low C = -6.5 |May record low C = -2.0 |Jun record low C = 0.9 |Jul record low C = 5.3 |Aug record low C = 4.0 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -5.5 |Nov record low C = -11.0 |Dec record low C = -18.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 63.0 |Feb precipitation mm = 60.3 |Mar precipitation mm = 71.2 |Apr precipitation mm = 80.4 |May precipitation mm = 128.2 |Jun precipitation mm = 127.6 |Jul precipitation mm = 126.0 |Aug precipitation mm = 119.1 |Sep precipitation mm = 87.4 |Oct precipitation mm = 85.2 |Nov precipitation mm = 76.1 |Dec precipitation mm = 83.4 |year precipitation mm = 1107.9 | Jan snow cm = 13.9 | Feb snow cm = 18.2 | Mar snow cm = 10.4 | Apr snow cm = 1.9 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 1.7 | Nov snow cm = 6.7 | Dec snow cm = 18.6 | year snow cm = 71.4 |unit precipitation days = 1.0 мм |Jan precipitation days = 10.1 |Feb precipitation days = 9.0 |Mar precipitation days = 10.5 |Apr precipitation days = 10.8 |May precipitation days = 12.4 |Jun precipitation days = 12.1 |Jul precipitation days = 12.2 |Aug precipitation days = 11.8 |Sep precipitation days = 9.9 |Oct precipitation days = 10.1 |Nov precipitation days = 10.0 |Dec precipitation days = 11.5 |year precipitation days = 130.4 |unit snow days = 1.0 cm |Jan snow days = 4.1 |Feb snow days = 4.8 |Mar snow days = 2.3 |Apr snow days = 0.5 |May snow days = 0.0 |Jun snow days = 0.0 |Jul snow days = 0.0 |Aug snow days = 0.0 |Sep snow days = 0.0 |Oct snow days = 0.1 |Nov snow days = 1.4 |Dec snow days = 4.4 |year snow days = 17.6 |Jan humidity = 83 |Feb humidity = 77 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 67 |May humidity = 71 |Jun humidity = 71 |Jul humidity = 71 |Aug humidity = 74 |Sep humidity = 79 |Oct humidity = 84 |Nov humidity = 85 |Dec humidity = 85 |year humidity = 76 |Jan sun = 59.7 |Feb sun = 88.6 |Mar sun = 143.8 |Apr sun = 177.5 |May sun = 191.7 |Jun sun = 207.3 |Jul sun = 229.4 |Aug sun = 215.7 |Sep sun = 164.1 |Oct sun = 108.7 |Nov sun = 60.7 |Dec sun = 47.1 |year sun = 1694.3 |Jan percentsun = 24 |Feb percentsun = 34 |Mar percentsun = 42 |Apr percentsun = 47 |May percentsun = 45 |Jun percentsun = 48 |Jul percentsun = 53 |Aug percentsun = 53 |Sep percentsun = 48 |Oct percentsun = 35 |Nov percentsun = 24 |Dec percentsun = 20 |year percentsun = 42 | Jan uv =1 | Feb uv =2 | Mar uv =3 | Apr uv =5 | May uv =7 | Jun uv =8 | Jul uv =8 | Aug uv =7 | Sep uv =5 | Oct uv =3 | Nov uv =1 | Dec uv =1 | source 1 = [[Үндэсний далай тэнгис ба агаар мандлын захиргаа|NOAA]]<ref name=NOAA1>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20241213082157/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/5.5/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Switzerland/CSV/ZuerichFluntern_06660.csv | archive-date = 2024-12-13 | url = https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/5.5/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Switzerland/CSV/ZuerichFluntern_06660.csv | title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020 | work = World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) | publisher = Үндэсний далай тэнгис ба агаар мандлын захиргаа | access-date = 2026-06-03}}</ref> |source 2 = [[MeteoSwiss]],<ref name="MeteoSwissSMA" /> [[Нидерландын Хааны Цаг Уурын Хүрээлэн|KNMI]]<ref>{{cite web| url=http://eca.knmi.nl/indicesextremes/customquerytimeseriesplots.php?optionSelected=station&processtext1=Your+query+is+being+processed.+Please+wait...&countryselect=All+countries%7C**&stationselect=ZUERICH%2FFLUNTERN%5Bch%5D%7C244&categoryselect=All+categories%7C**&indexselect=All+indices%7C**&seasonselect=ANNUAL%7C0&processtext2=Your+query+is+being+processed.+Please+wait...| title=Zurich extreme values| access-date=2026-06-03| publisher=[[KNMI (хүрээлэн)|KNMI]]}} {{dead link|date=2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> }} {{Том зураг|Zürich Panorama vom Uetliberg.jpg|780|Утлиберг уулнаас Цюрих хот}} == Зураг== <gallery widths="200px" heights="150px"> Зураг:Zuerich vier Kirchen.jpg Зураг:Rathaus Westseite2.jpg Зураг:Wappen Zürich matt.svg </gallery> == Цахим холбоос == {{commonscat|Zürich}} {{Wiktionary}} * [https://www.stadt-zuerich.ch/portal Цюрих хотын албан ёсны цахим хуудас] == Эшлэл == {{Reflist}} [[Ангилал:Цюрих| ]] [[Ангилал:Швейцарын коммун]] [[Ангилал:Чөлөөт эзэнт гүрний хот]] [[Ангилал:Цюрих кантоны суурин]] [[Ангилал:Швейцарын кантоны төв суурин]] [[Ангилал:Швейцарын их сургуулийн хот]] [[Ангилал:Келт гаралтай суурингийн нэр]] gpea3t6pkyc5nhxlkycwd9mld9ox6f5 858083 858082 2026-06-03T17:17:18Z Enkhsaihan2005 64429 858083 wikitext text/x-wiki {{Short description|Швейцарын хамгийн том хот}} {{Инфобокс Швейцарын хотын захиргаа |subject_name = Цюрих |native_name = {{ubl|{{nativename|de|Zürich|parensize=80%}}|{{nativename|gsw|Züri|parensize=80%}}}} |municipality_type = Хот |image_photo = {{Multiple image| | total_width = 320 | border = infobox | perrow = 1/3 | caption_align = center | image4 = Opernhaus Zürich - Sechseläutenplatz 2013-08-31 18-30-40.JPG | caption4 = [[Цюрихийн Дуурийн Театр]] | image2 = CH.ZH.Zurich Hotel The-Dolder-Grand 3x2-R 15K.jpg | caption2 = [[Dolder Grand]] | image3 = ETH Zürich im Abendlicht.jpg | caption3 = [[Цюрихийн Швейцарын Холбооны Технологийн Институт|Холбооны Технологийн Институт]] | image1 = Altstadt Zürich 2015.jpg | caption1 = [[Лиммат]] гол дээрх [[Гэгээн Петрийн сүм, Zurich|Гэгээн Петрийн сүм]] болон [[Цюрих хотын захиргаа|Хотын захиргаатай]] [[Хуучин хот (Цюрих)|Хуучин Хот]]}} |imagepath_flag = CHE Zürich ZH Flag.svg |imagepath_coa = CHE Zürich COA.svg |canton = Цюрих |iso-code-region = CH-ZH |district = [[Цюрих (тойрог)|Цюрих]] |coordinates = {{coord|47|22|28|N|08|32|28|E|display=inline,title}} |postal_code = 8000–8099 |municipality_code = 0261 |population=436551|area = 87.93 |area_source=<ref name="area">{{cite web|url=https://www.agvchapp.bfs.admin.ch/de/kennzahlen/query|title=Geographische Kennzahlen|language=de|publisher=[[Холбооны Статистикийн Алба (Швейцар)|FSO]]}}</ref>|elevation = 408 |elevation_description = Цюрихийн гол төмөр замын өртөө |lowest = [[Лиммат]]|lowest_m=392|highest=[[Утлиберг]]|highest_m=871 |website = stadt-zuerich.ch |mayor = [[Корине Маух]]|mayor_asof=2014 оны|mayor_party=SPS |mayor_title = Stadtpräsidentin |list_of_mayors=Цюрих хотын даргын жагсаалт |parliament_name = [[#Парламент|Gemeinderat]] |parliament_number_of_members=125 |executive_name = [[#Засгийн газар|Stadtrat]] |executive_number_of_members=9 |populationof=2024-12-31<ref name="population">{{cite web |title=Permanent resident population by Year, Canton / District / Commune|url=https://www.pxweb.bfs.admin.ch/pxweb/en/px-x-0102010000_101/-/px-x-0102010000_101.px/table/tableViewLayout2/?rxid=18b2f0c5-2cf6-4847-9f6f-3f23d3e7129d|publisher=[[Холбооны Статистикийн Алба (Швейцар)|FSO]]}}</ref>|demonym = {{langx|de|Zürcher(in)}} |neighboring_municipalities = [[Адлисвиль]], [[Дюбендорф]], [[Фелланден]], [[Кильхберг, Цюрих|Кильхберг]], [[Маур, Швейцар|Маур]], [[Оберенгстринген]], [[Опфикон]], [[Регенсдорф]], [[Рүмланг]], [[Шлирен, Цюрих|Шлирен]], [[Шталликон]], [[Уитикон]], [[Урдорф]], [[Валлизеллен]], [[Цолликон]] |twintowns = [[Күньмин]], [[Сан-Франциско]] |pushpin_relief = }} '''Цю́рих''' ({{langx|de|Zürich}} {{IPA|[ˈt͡sʏrɪ]}},<ref name="Sprachatlas">Sprachatlas der deutschen Schweiz, Band V, Karte 1.</ref> {{langx|fr|Zurich}} {{IPA|[zyʁik]}}, {{langx|it|Zurigo}} {{IPA|[dzuˈriːɡo]}}) — [[Швейцар]] улсын [[герман хэл]]тэй дорнод умард нутгийн 392 мянган хүнтэй [[хот]]. == Газар зүй == === Цаг уур === {{Уур амьсгалын хүснэгт |location = Цюрих ([[Флунтерн]]), өндөр: {{convert|556|m|ft|0|abbr=on}}, 1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1901–одоо |collapsed = |metric first = y |single line = Y |Jan record high C = 16.9 |Feb record high C = 19.3 |Mar record high C = 23.2 |Apr record high C = 31.3 |May record high C = 32.4 |Jun record high C = 36.4 |Jul record high C = 37.7 |Aug record high C = 36.2 |Sep record high C = 32.5 |Oct record high C = 28.7 |Nov record high C = 23.8 |Dec record high C = 17.0 |Jan high C = 3.5 |Feb high C = 5.2 |Mar high C = 10.2 |Apr high C = 14.8 |May high C = 18.8 |Jun high C = 22.4 |Jul high C = 24.3 |Aug high C = 23.9 |Sep high C = 19.1 |Oct high C = 13.8 |Nov high C = 7.6 |Dec high C = 4.0 |year high C = 14.0 |Jan mean C = 0.9 |Feb mean C = 1.8 |Mar mean C = 5.8 |Apr mean C = 9.6 |May mean C = 13.6 |Jun mean C = 17.1 |Jul mean C = 19.0 |Aug mean C = 18.6 |Sep mean C = 14.4 |Oct mean C = 10.0 |Nov mean C = 4.9 |Dec mean C = 1.7 |year mean C = 9.8 |Jan low C = -1.4 |Feb low C = -1.2 |Mar low C = 1.9 |Apr low C = 5.1 |May low C = 9.0 |Jun low C = 12.6 |Jul low C = 14.4 |Aug low C = 14.3 |Sep low C = 10.7 |Oct low C = 7.1 |Nov low C = 2.5 |Dec low C = -0.5 |year low C = 6.2 |Jan record low C = -20.8 |Feb record low C = -24.2 |Mar record low C = -14.4 |Apr record low C = -6.5 |May record low C = -2.0 |Jun record low C = 0.9 |Jul record low C = 5.3 |Aug record low C = 4.0 |Sep record low C = -0.3 |Oct record low C = -5.5 |Nov record low C = -11.0 |Dec record low C = -18.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 63.0 |Feb precipitation mm = 60.3 |Mar precipitation mm = 71.2 |Apr precipitation mm = 80.4 |May precipitation mm = 128.2 |Jun precipitation mm = 127.6 |Jul precipitation mm = 126.0 |Aug precipitation mm = 119.1 |Sep precipitation mm = 87.4 |Oct precipitation mm = 85.2 |Nov precipitation mm = 76.1 |Dec precipitation mm = 83.4 |year precipitation mm = 1107.9 | Jan snow cm = 13.9 | Feb snow cm = 18.2 | Mar snow cm = 10.4 | Apr snow cm = 1.9 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 1.7 | Nov snow cm = 6.7 | Dec snow cm = 18.6 | year snow cm = 71.4 |unit precipitation days = 1.0 мм |Jan precipitation days = 10.1 |Feb precipitation days = 9.0 |Mar precipitation days = 10.5 |Apr precipitation days = 10.8 |May precipitation days = 12.4 |Jun precipitation days = 12.1 |Jul precipitation days = 12.2 |Aug precipitation days = 11.8 |Sep precipitation days = 9.9 |Oct precipitation days = 10.1 |Nov precipitation days = 10.0 |Dec precipitation days = 11.5 |year precipitation days = 130.4 |unit snow days = 1.0 cm |Jan snow days = 4.1 |Feb snow days = 4.8 |Mar snow days = 2.3 |Apr snow days = 0.5 |May snow days = 0.0 |Jun snow days = 0.0 |Jul snow days = 0.0 |Aug snow days = 0.0 |Sep snow days = 0.0 |Oct snow days = 0.1 |Nov snow days = 1.4 |Dec snow days = 4.4 |year snow days = 17.6 |Jan humidity = 83 |Feb humidity = 77 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 67 |May humidity = 71 |Jun humidity = 71 |Jul humidity = 71 |Aug humidity = 74 |Sep humidity = 79 |Oct humidity = 84 |Nov humidity = 85 |Dec humidity = 85 |year humidity = 76 |Jan sun = 59.7 |Feb sun = 88.6 |Mar sun = 143.8 |Apr sun = 177.5 |May sun = 191.7 |Jun sun = 207.3 |Jul sun = 229.4 |Aug sun = 215.7 |Sep sun = 164.1 |Oct sun = 108.7 |Nov sun = 60.7 |Dec sun = 47.1 |year sun = 1694.3 |Jan percentsun = 24 |Feb percentsun = 34 |Mar percentsun = 42 |Apr percentsun = 47 |May percentsun = 45 |Jun percentsun = 48 |Jul percentsun = 53 |Aug percentsun = 53 |Sep percentsun = 48 |Oct percentsun = 35 |Nov percentsun = 24 |Dec percentsun = 20 |year percentsun = 42 | Jan uv =1 | Feb uv =2 | Mar uv =3 | Apr uv =5 | May uv =7 | Jun uv =8 | Jul uv =8 | Aug uv =7 | Sep uv =5 | Oct uv =3 | Nov uv =1 | Dec uv =1 | source 1 = [[Үндэсний далай тэнгис ба агаар мандлын захиргаа|NOAA]]<ref name=NOAA1>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20241213082157/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/5.5/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Switzerland/CSV/ZuerichFluntern_06660.csv | archive-date = 2024-12-13 | url = https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/5.5/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Switzerland/CSV/ZuerichFluntern_06660.csv | title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020 | work = World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) | publisher = Үндэсний далай тэнгис ба агаар мандлын захиргаа | access-date = 2026-06-03}}</ref> |source 2 = [[MeteoSwiss]],<ref name="MeteoSwissSMA" /> [[Нидерландын Хааны Цаг Уурын Хүрээлэн|KNMI]]<ref>{{cite web| url=http://eca.knmi.nl/indicesextremes/customquerytimeseriesplots.php?optionSelected=station&processtext1=Your+query+is+being+processed.+Please+wait...&countryselect=All+countries%7C**&stationselect=ZUERICH%2FFLUNTERN%5Bch%5D%7C244&categoryselect=All+categories%7C**&indexselect=All+indices%7C**&seasonselect=ANNUAL%7C0&processtext2=Your+query+is+being+processed.+Please+wait...| title=Zurich extreme values| access-date=2026-06-03| publisher=[[KNMI (хүрээлэн)|KNMI]]}} {{dead link|date=2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> }} {{Том зураг|Zürich Panorama vom Uetliberg.jpg|780|Утлиберг уулнаас Цюрих хот}} == Зураг== <gallery widths="200px" heights="150px"> Зураг:Zuerich vier Kirchen.jpg Зураг:Rathaus Westseite2.jpg Зураг:Wappen Zürich matt.svg </gallery> == Цахим холбоос == {{commonscat|Zürich}} {{Wiktionary}} * [https://www.stadt-zuerich.ch/portal Цюрих хотын албан ёсны цахим хуудас] == Эшлэл == {{Reflist}} [[Ангилал:Цюрих| ]] [[Ангилал:Швейцарын коммун]] [[Ангилал:Чөлөөт эзэнт гүрний хот]] [[Ангилал:Цюрих кантоны суурин]] [[Ангилал:Швейцарын кантоны төв суурин]] [[Ангилал:Швейцарын их сургуулийн хот]] [[Ангилал:Келт гаралтай суурингийн нэр]] b0lj51kc4u4sc7kqpql0dfohnkpd84e 0 35598 858085 840182 2026-06-03T17:20:40Z Enkhsaihan2005 64429 858085 wikitext text/x-wiki {{short description|Германы Бавари мужийн хот}} {{Инфобокс Германы газар | German_name = {{native name|de|Nürnberg}}<br/>{{native name|vmf|Nämberch}} | type = Хот | image_photo = {{multiple image |total_width = 280 |border = infobox |perrow = 1/2/2/1 |caption_align = center |image1 = Nürnberger Burg im Herbst 2013.jpg |caption1 = [[Нюрнбергийн цайз]] |image2 = Nürnberg Gostenhof gen Ost.jpg |caption2 = Хотын үзэмж |image3 = Nürnberg Schöner Brunnen Totale.jpg |caption3 = [[Үзэсгэлэнтэй усан оргилуур|Усан оргилуур]] |image4 = Staatstheater Nürnberg 2006-08-08.jpg |caption4 = [[Нюрнбергийн Улсын театр|Дуурийн театр]] |image5 = Bayern Nürnberg 04.jpg |caption5 = [[Пегниц гол]] |image6 = Nuernberg-Panorama-Burg.jpg |caption6 = Нюрнбергийн цайзаас харагдах үзэмж }} | plantext = Нюрнбергийн байршил | image_coa = DEU Nürnberg COA (klein).svg | image_flag = Bandera de Núrnberg.svg | coordinates = {{Coord|49|27|14|N|11|04|39|E|display=inline,title}} | image_plan = | plantext = | state = Бавари | region = [[Дунд Франкони]] | district = urban | elevation = 302 | area = 186.46 | area_metro = | pop_urban = 1,374,524 | pop_metro = 3,610,543 | postal_code = 90000-90491 | area_code = 0911, 09122, 09129 | licence = N | Gemeindeschlüssel = 09564000 | divisions = | website = {{URL|nuernberg.de}} | mayor = Маркус Кёниг<ref>{{cite web |url=https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ |title=Liste der Oberbürgermeister in den kreisfreien Städten |publisher=[[Bayerisches Landesamt für Statistik]] |access-date=2021-07-19 |archive-date=30 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210630025145/https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ |url-status=live }}</ref> | leader_term = 2020&ndash;26 | Bürgermeistertitel = Oberbürgermeister | party = [[Бавари дахь Христийн Нийгмийн Холбоо|ХНХ]] }} '''Нюрнберг''' ({{lang-de|Nürnberg}} [ˈnʏɐ̯nbɛɐ̯k]) [[Герман улс]]ын [[Бавари]] мужийн Миттелфранк дүүрэгт орших, тойрог хотгүй том хот юм. Хүн амын тоо 2019 оны байдлаар 535 939 болж Бавари муждаа [[Мюнхен]] хотын дараах хоёр дахь том хот юм. Нюрнберг хотод Германы Үндэсний музей байралдаг. == Нюрнберг хотоос гаралтай алдартнууд == * Люксембургийн [[IV Вацлав]] (1361—1419) — Германы хаан (1376—1400), Чехийн хаан (1378—1419). * Люксенбургийн I Сигизмунд (1368—1437) — Германы хаан (1410—1437), Ариун Ромын эзэн хаан (1433—1437). * Гогенцоллерн I Фридрих (1371—1440) — Бранденбургийн курфюрст буюу захирагч (1415—1440). * Ханс Розенблют (1400—1460) — яруу найрагч, зохиолч бөгөөд сүлд судлаач. * Конрад Пауман (1415—1473) — хөгжмийн зохиолч бөгөөд орган хөгжимчин. * Михаэль Вольгемут (1434—1519) — уран зураач, модон сийлбэрч. * Ханс Фольц (1435—1513) — еврей гаралтай яруу найрагч, зохиолч бөгөөд эмч. * Хартман Шедель (1440—1514) — эмч, түүхч, газрын зураг бүтээгч, «Нюрнбергийн цаг тооны бичиг» (1493)-ийн зохиогч. * Антон Кобергер (1440—1513) — хэвлэгч, номын худалдаачин, инкунабул буюу эртний ном хэвлэгч. * Фейт Штос (1447—1533) — уран барималч ба модон сийлбэрч. * Адам Крафт (1455—1509) — уран барималч бөгөөд сүүлийн готик үеийн уран барималын төлөөлөгч. * Петер Фишер Ахлах (1455—1529) — уран барималч, төмөр зутгагч, төмөрийг уран сайхнаар боловсруулагч. * Альбрехт Дюрер (1471—1528) — уран зураач, график, баруун Европын Сэргэн мандалтын үеийн мастеруудын нэг. * Петер Хенляйн (1479—1542) — цаг үйлдвэрлэгч мастер бөгөөд цоожны мэргэжилтэн. * Ханс Шойфелин (1480—1540) — уран зураач, номын зураач. * Ханс Сакс (1494—1576) — яруу найрагч, эртний ном хэвлэгч бөгөөд Шинэчлэлийн үеийн драмын зохиолч. * Себальд Хейден (1499—1561) — хөгжмийн зохиолч бөгөөд онолч. * Августин Хиршфогель (1503—1553) — зураач, газрын зураг боловсруулагч, газар хэмжигч. * Иоахим Камерарий Залуу (1534—1598) — эмч, ботаник бөгөөд энхийг эрхэмлэгч. * Ханс Фальк (? —1653) — Хонхны болон их буу үйлдвэрлэгч мастер. * Иоганн Пахельбель (1653—1706) — хөгжмийн зохиолч. * Фридрих Зигмунд Меркель (1845—1919) — эмч-анатомч, патологч, гистологч болон физиолог. * Фридрих Кресс фон Крессенштайн (1870—1948) — цэргийн зүтгэлтэн, генерал. * Эрнст фон Райхенбах (1870—1952) — палеонтолог эрдэмтэн. * Карл Хольц (1895—1945) — Гуравдугаар Райхын зүтгэлтэн, Франконий захирагч (1942—1945). * Хуго Дистлер (1908—1942) — хөгжмийн зохиолч. * [[Макс Грундиг]] (1908—1989) — Баруун Германы аж үйлдвэрлэгч радиоэлектроникийн «Grundig» концерн үүсгэн байгуулагч. * Вольфганг Прайс (1910—2002) — тайз, дэлгэцийн жүжигчин. * Кэти Гарретсон (1963 онд төрсөн) — Америкийн найруулагч ба продюсер. * Максимилиан Мюллер (1987 онд төрсөн) — зүлгэн дээрх хоккейн шигшээ багийн ахлагч. == Зураг== <gallery widths="200px" heights="150px"> Зураг:Nuremberg panorama.jpg Зураг:Площадь Нельсона Манделы.Нюрнберг.jpg </gallery> == Уур амьсгал == {{Уур амьсгалын хүснэгт |width = auto |location = Нюрнберг (1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1955 оноос хойш) |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 15.0 |Feb record high C = 19.3 |Mar record high C = 24.4 |Apr record high C = 31.0 |May record high C = 32.7 |Jun record high C = 36.2 |Jul record high C = 38.6 |Aug record high C = 37.6 |Sep record high C = 32.3 |Oct record high C = 29.6 |Nov record high C = 20.4 |Dec record high C = 16.5 |year record high C = 38.6 |Jan avg record high C = 11.0 |Feb avg record high C = 13.2 |Mar avg record high C = 18.9 |Apr avg record high C = 24.3 |May avg record high C = 28.5 |Jun avg record high C = 32.1 |Jul avg record high C = 33.3 |Aug avg record high C = 32.8 |Sep avg record high C = 27.6 |Oct avg record high C = 22.7 |Nov avg record high C = 16.2 |Dec avg record high C = 11.5 |year avg record high C = 34.7 |Jan high C = 3.5 |Feb high C = 5.3 |Mar high C = 10.0 |Apr high C = 15.4 |May high C = 19.7 |Jun high C = 23.2 |Jul high C = 25.1 |Aug high C = 24.9 |Sep high C = 19.9 |Oct high C = 14.1 |Nov high C = 7.8 |Dec high C = 4.1 | year high C = 14.4 |Jan mean C = 0.7 |Feb mean C = 1.5 |Mar mean C = 5.1 |Apr mean C = 9.7 |May mean C = 14.1 |Jun mean C = 17.5 |Jul mean C = 19.4 |Aug mean C = 18.9 |Sep mean C = 14.2 |Oct mean C = 9.4 |Nov mean C = 4.7 |Dec mean C = 1.5 |year mean C = 9.7 |Jan low C = -2.5 |Feb low C = -2.3 |Mar low C = 0.4 |Apr low C = 3.5 |May low C = 7.8 |Jun low C = 11.4 |Jul low C = 13.3 |Aug low C = 12.8 |Sep low C = 8.8 |Oct low C = 5.1 |Nov low C = 1.5 |Dec low C = -1.3 |year low C = 4.9 |Jan avg record low C = -11.6 |Feb avg record low C = -10.2 |Mar avg record low C = -6.3 |Apr avg record low C = -3.3 |May avg record low C = 0.8 |Jun avg record low C = 5.3 |Jul avg record low C = 7.0 |Aug avg record low C = 6.7 |Sep avg record low C = 2.6 |Oct avg record low C = -1.6 |Nov avg record low C = -5.8 |Dec avg record low C = -10.2 |year avg record low C = -14.5 |Jan record low C = -25.4 |Feb record low C = -30.2 |Mar record low C = -18.3 |Apr record low C = -9.2 |May record low C = -4.3 |Jun record low C = 0.0 |Jul record low C = 3.1 |Aug record low C = 0.6 |Sep record low C = -2.7 |Oct record low C = -7.3 |Nov record low C = -12.7 |Dec record low C = -23.0 |year record low C = -30.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 40.0 |Feb precipitation mm = 32.8 |Mar precipitation mm = 39.1 |Apr precipitation mm = 32.9 |May precipitation mm = 61.3 |Jun precipitation mm = 64.0 |Jul precipitation mm = 76.7 |Aug precipitation mm = 59.5 |Sep precipitation mm = 48.9 |Oct precipitation mm = 49.4 |Nov precipitation mm = 47.1 |Dec precipitation mm = 48.8 | year precipitation mm = 600.5 | unit precipitation days = 1.0 мм |Jan precipitation days = 15.0 |Feb precipitation days = 13.4 |Mar precipitation days = 13.6 |Apr precipitation days = 12.2 |May precipitation days = 13.6 |Jun precipitation days = 13.2 |Jul precipitation days = 14.7 |Aug precipitation days = 12.4 |Sep precipitation days = 11.7 |Oct precipitation days = 13.8 |Nov precipitation days = 14.4 |Dec precipitation days = 17.1 |year precipitation days = 165.2 |Jan sun = 58.6 |Feb sun = 85.4 |Mar sun = 129.7 |Apr sun = 186.7 |May sun = 218.6 |Jun sun = 228.6 |Jul sun = 239.2 |Aug sun = 225.5 |Sep sun = 165.2 |Oct sun = 113.7 |Nov sun = 57.9 |Dec sun = 44.0 |year sun = 1753.1 |Jan humidity = 83.9 |Feb humidity = 79.8 |Mar humidity = 74.0 |Apr humidity = 66.7 |May humidity = 67.4 |Jun humidity = 67.4 |Jul humidity = 66.9 |Aug humidity = 69.3 |Sep humidity = 76.3 |Oct humidity = 82.8 |Nov humidity = 86.3 |Dec humidity = 86.6 |unit snow days = 1.0 см |Jan snow days = 4.6 |Feb snow days = 2.7 |Mar snow days = 0.7 |Apr snow days = 0 |May snow days = 0 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 0 |Oct snow days = 0 |Nov snow days = 0.2 |Dec snow days = 2.4 |year snow days = | source 1 = [[Дэлхийн Цаг Уур Судлалын Байгууллага]]<ref name=WMO>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012163523/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/Nuernberg_10763.csv |archive-date=2023-10-12 |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/Nuernberg_10763.csv |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020 |work=World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) |publisher=Үндэсний далай тэнгис ба агаар мандлын захиргаа |access-date=2026-06-03}}</ref> |source 2 = [[Deutscher Wetterdienst|DWD]]<ref name="dwd">{{cite web |url=http://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title=Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |publisher=Dwd.de |access-date=2026-06-03 |archive-date=2014-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140612043121/http://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status=live }}</ref> Météo Climat<ref>{{cite web |url=http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/listenormale-1981-2010-2-p5.php |title=German climate normals 1981–2010 |language=fr |publisher=Météo Climat |access-date=2026-06-03 |archive-date=2014-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416170040/http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/listenormale-1981-2010-2-p5.php |url-status=live }}</ref> Infoclimat<ref>{{cite web |url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/nuernberg/valeurs/10763.html |title=Climatologie de l'année à Nuernberg |publisher=Infoclimat |language=fr |access-date=2026-06-03 |archive-date=2023-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029202426/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/nuernberg/valeurs/10763.html |url-status=live }}</ref> }} == Эх сурвалж == {{Reflist}} == Цахим холбоос == {{Wiktionary}} {{Commonscat|Nuremberg|Нюрнберг}} * {{DNB-Portal|4042742-0}} {{Германы хот}} [[Ангилал:Нюрнберг| ]] [[Ангилал:Баварийн коммун]] [[Ангилал:Баварийн тойроггүй хот]] [[Ангилал:Дотоодын боомттой суурин]] [[Ангилал:Германы их сургуулийн хот]] 1ejutxvkheoyl3ie0enk4bbxl0cfws8 0 35618 858086 799596 2026-06-03T17:25:38Z Enkhsaihan2005 64429 858086 wikitext text/x-wiki {{short description|Оросын Архангельск мужийн хот}} {{Инфобокс Оросын суурин |mn_name=Архангельск |ru_name= |image_skyline ={{Photomontage | photo1a = Arkhangelsk. Northern Dvina River P7151363 2200.jpg | photo2a = Arkhangelsk. Icebreaker Dikson P7161419 2200.jpg | photo2b = Arkhangelsk. Northern Dvina River. Dormition Church P7161467 2200.jpg | photo3a = Arkhangelsk. Northern Dvina River P7151348 2200.jpg | color = white | color_border = white | position = center | spacing = 2 | size = 266 }} |coordinates = {{coord|64|32|N|40|32|E|display=inline,title}} |map_label_position=right |image_coa =Coat of Arms of Arkhangelsk.svg |coa_caption= |image_flag=Flag of Arkhangelsk.png |flag_caption= |pushpin_map =Орос Архангельск муж#Орос#Европ |anthem= |anthem_ref= |holiday=6 сарын сүүлчийн ням гараг |holiday_ref=<ref>{{cite web|url=http://www.arhcity.ru/?page=275/0|title=www.arhcity.ru|publisher=Мэрия Архангельска|language=ru|access-date=May 31, 2012}}</ref> |federal_subject=[[Архангельск муж]] |federal_subject_ref=<ref name="OKATO1">{{OKATO reference|11 401}}</ref> |adm_city_jur=Архангельск [[холбооны субъектийн чанартай хот|мужийн чанартай хот]] |adm_city_jur_ref=<ref name="ArkhangelskO_adm"/> |adm_ctr_of1=[[Архангельск муж]] |adm_ctr_of1_ref=<ref name="ArkhangelskO_adm"/> |adm_ctr_of2=Архангельск мужийн чанартай хот |adm_ctr_of2_ref=<ref name="ArkhangelskO_adm"/> |inhabloc_cat=Хот |inhabloc_cat_ref=<ref name="OKATO1"/> |inhabloc_type= |inhabloc_type_ref= |urban_okrug_jur=Архангельск хотын тойрог |urban_okrug_jur_ref=<ref name="ArkhangelskO_mun"/> |mun_admctr_of1=Архангельск хотын тойрог |mun_admctr_of1_ref=<ref name="ArkhangelskO_mun"/> |mun_admctr_of2=Приморский хотын дүүрэг |mun_admctr_of2_ref=<ref name="ArkhangelskO_mun"/> |leader_title=Head |leader_title_ref=<ref name="arhcity">{{cite web|url=http://www.arhcity.ru/?page=3/1|script-title=ru:Информация о мэре города|publisher=Мэрия Архангельска|language=ru|access-date=May 31, 2012}}</ref> |leader_name=[[Дмитрий Морев]] |leader_name_ref=<ref name="arhcity"/> |representative_body=[[Архангельск хотын дум|Хотын дум]] |representative_body_ref= |area_of_what= |area_as_of= |area_km2=294.42 |area_km2_ref=<ref name="passport">{{cite web|url=http://www.arhcity.ru/?page=1/1|script-title=ru:Паспорт города|publisher=Мэрия Архангельска|language=ru|access-date=May 31, 2012}}</ref> |pop_2010census=348783 |pop_2010census_rank=50-д |pop_2010census_ref=<ref name="2010Census">{{ru-pop-ref|2010Census}}</ref> |pop_density=1185 |pop_density_ref= |pop_latest=350,985 |pop_latest_date=2013 |pop_latest_ref=<ref>{{Cite web |url=http://www.gks.ru/free_doc/doc_2013/bul_dr/mun_obr2013.rar |title=Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов) |access-date=February 8, 2014 |archive-date=December 21, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221091718/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2013/bul_dr/mun_obr2013.rar |url-status=dead }}</ref> |established_date=1584 |established_title=Новохолмого́ры |established_date_ref=<ref name="gr">{{cite book|title=Энциклопедия Города России|year=2003|publisher=Большая Российская Энциклопедия|location=Moscow|isbn=5-7107-7399-9|page=25}}</ref> |current_cat_date=1584 |current_cat_date_ref= |postal_codes=163000-163071 |postal_codes_ref=<ref name="PostCode">{{cite web|url=http://info.russianpost.ru/database/ops.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20061212001823/http://info.russianpost.ru/database/ops.html|url-status=dead|archive-date=December 12, 2006|title=List of postal codes|publisher=[[Russian Post]]|language=ru|access-date=July 23, 2011}}</ref> |dialing_codes=8182 |dialing_codes_ref=<ref>{{cite web|url=http://mobile.beeline.ru/media/Abonents/Geography/For_guests/City%20codes%20%28rus%29.pdf |script-title=ru:Коды областных центров |publisher=Beeline |language=ru |access-date=August 26, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111123142255/http://mobile.beeline.ru/media/Abonents/Geography/For_guests/City%20codes%20%28rus%29.pdf |archive-date=November 23, 2011 |df=mdy }}</ref> |website=http://www.arhcity.ru |website_ref= }} '''Архангельск''' ([[оросоор]] Арха́нгельск) — [[Оросын Холбооны Улс]]ын [[Архангельск муж]]ийн төв, 351 мянган хүнтэй [[хот]]. Дундад зуунаас эхлэн 1703 оныг хүртэл Оросын хаант улсын тэнгисийн гол боомт хот байсан. Нийслэл Москва хоттой холбогдсон 1133 км урт төмөр зам нь Вологда, Ярослав хотуудаар дайрч өнгөрдөг. Олон улсын нислэг үйлддэг Талаги, орон нутгийн нислэг үйлдэх Васьково онгоцны буудал тус хотод байрлана. == Хотын сүлд тэмдэг == Архангельск хотын сүлд нь Тэнгэр элч Михайл ад чөтгөрийг ялан дийлж буйг дүрсэлсэн байдаг. Энэ нь одоогийн тус хот байрлаж буй газарт Тэнгэр элч Михайл ад чөтгөртэй тэмцэж ялсан гэх домогтой холбон тайлбарладаг. [http://www.baronage.co.uk/2003b/russia-1.html] == Газар зүй == === Хотын засаг захиргааны хуваарь === {| | valign="top" | {| class="wikitable sortable" ! style="background:#FFFFE0;" |Нэр ! style="background:#FFFFE0;" |Оршин суугч<ref name="einwohner_aktuell" /><br />{{EWD|RU|11401}} ! style="background:#FFFFE0;" |Тайлбар |- | align="right" |Исакогорский округ | align="right" |{{EWZ|RU|11401365}} |''Исакогорска'' хотын хэсгийн нэрээр |- | align="right" |Ломоносовский округ | align="right" |{{EWZ|RU|11401370}} |[[Михаил Васильевич Ломоносов|Михаил Ломоносов]]ын нэрээр |- | align="right" |Маймаксанский округ | align="right" |{{EWZ|RU|11401373}} |''Мамайкса'' хотын хэсгийн нэрээр |- | align="right" |Округ Майская Горка | align="right" |{{EWZ|RU|11401372}} |''Май-Өндөрлөг'' гэсэн утгатай |- | align="right" |Октябрьский округ | align="right" |{{EWZ|RU|11401380}} |[[Октябрийн хувьсгал]]ын ''Октябриас'' гаралтай |- | align="right" |Северный округ | align="right" |{{EWZ|RU|11401388}} |''Умард [[район]]'' гэсэн утгатай |- | align="right" |Соломбальский округ | align="right" |{{EWZ|RU|11401390}} |Сомбала арал ба ижил нэртэй хотын хэсгээс |- | align="right" |Округ Варавино-Фактория | align="right" |{{EWZ|RU|11401363}} |''Варавино'' ба ''Фактория'' хотын хэсгийн нэрээр |- | align="right" |Цигломенский округ | align="right" |{{EWZ|RU|11401395}} |''Цигломинка'' хотын хэсгийн нэрээр |- |} |} === Цаг уур === {{Уур амьсгалын хүснэгт |location = Архангельск (1991–2020, туйлын үе 1881–одоо) |metric first = yes |single line = yes |width = auto |Jan record high C = 5.0 |Feb record high C = 5.2 |Mar record high C = 12.3 |Apr record high C = 25.3 |May record high C = 32.1 |Jun record high C = 33.0 |Jul record high C = 34.4 |Aug record high C = 33.4 |Sep record high C = 27.7 |Oct record high C = 18.3 |Nov record high C = 10.0 |Dec record high C = 5.8 |year record high C = 34.4 |Jan high C = -8.4 |Feb high C = -7.1 |Mar high C = -1.1 |Apr high C = 5.6 |May high C = 13.1 |Jun high C = 18.7 |Jul high C = 22.1 |Aug high C = 18.6 |Sep high C = 12.8 |Oct high C = 5.0 |Nov high C = -1.9 |Dec high C = -5.3 |year high C = 6.0 |Jan mean C = -11.6 |Feb mean C = -10.7 |Mar mean C = -5.5 |Apr mean C = 0.8 |May mean C = 7.5 |Jun mean C = 13.1 |Jul mean C = 16.5 |Aug mean C = 13.6 |Sep mean C = 8.8 |Oct mean C = 2.5 |Nov mean C = -4.2 |Dec mean C = -8.2 |year mean C = 1.9 |Jan low C = -15.2 |Feb low C = -14.4 |Mar low C = -9.7 |Apr low C = -3.4 |May low C = 2.5 |Jun low C = 7.7 |Jul low C = 11.5 |Aug low C = 9.3 |Sep low C = 5.6 |Oct low C = 0.4 |Nov low C = -6.7 |Dec low C = -11.3 |year low C = -2.0 |Jan record low C = -45.2 |Feb record low C = -41.2 |Mar record low C = -37.1 |Apr record low C = -27.3 |May record low C = -13.7 |Jun record low C = -3.9 |Jul record low C = -0.5 |Aug record low C = -4.1 |Sep record low C = -7.5 |Oct record low C = -21.1 |Nov record low C = -36.1 |Dec record low C = -43.2 |year record low C = -45.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 42 |Feb precipitation mm = 32 |Mar precipitation mm = 31 |Apr precipitation mm = 32 |May precipitation mm = 48 |Jun precipitation mm = 65 |Jul precipitation mm = 75 |Aug precipitation mm = 82 |Sep precipitation mm = 62 |Oct precipitation mm = 68 |Nov precipitation mm = 51 |Dec precipitation mm = 48 |year precipitation mm = 636 |Jan snow depth cm = 36 |Feb snow depth cm = 45 |Mar snow depth cm = 48 |Apr snow depth cm = 19 |May snow depth cm = 1 |Jun snow depth cm = 0 |Jul snow depth cm = 0 |Aug snow depth cm = 0 |Sep snow depth cm = 0 |Oct snow depth cm = 2 |Nov snow depth cm = 11 |Dec snow depth cm = 24 |year snow depth cm = 48 |Jan rain days = 2 |Feb rain days = 2 |Mar rain days = 4 |Apr rain days = 10 |May rain days = 17 |Jun rain days = 17 |Jul rain days = 18 |Aug rain days = 19 |Sep rain days = 22 |Oct rain days = 19 |Nov rain days = 9 |Dec rain days = 4 |year rain days = 143 |Jan snow days = 27 |Feb snow days = 26 |Mar snow days = 23 |Apr snow days = 13 |May snow days = 6 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 2 |Oct snow days = 13 |Nov snow days = 25 |Dec snow days = 28 |year snow days = 163 |Jan humidity = 85 |Feb humidity = 84 |Mar humidity = 80 |Apr humidity = 72 |May humidity = 68 |Jun humidity = 69 |Jul humidity = 75 |Aug humidity = 81 |Sep humidity = 85 |Oct humidity = 88 |Nov humidity = 89 |Dec humidity = 87 |year humidity = 80 |Jan sun = 14.2 |Feb sun = 50.6 |Mar sun = 129.3 |Apr sun = 189.1 |May sun = 252.8 |Jun sun = 291.0 |Jul sun = 298.0 |Aug sun = 200.9 |Sep sun = 111.3 |Oct sun = 50.3 |Nov sun = 14.9 |Dec sun = 1.8 |year sun = |source 1 = Pogoda.ru.net<ref name = Pogoda >{{cite web |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/22550.htm |title=Weather and Climate-The Climate of Arkhangelsk |publisher=Цаг агаар ба уур амьсгал |language=ru |access-date=2026-06-03 |archive-date=2021-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211025232900/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/22550.htm |url-status=live }}</ref> |source 2 = [[NOAA]]<ref name = NOAA >{{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/RussianFederation/CSV/ArhangelSk_22550.csv |title=Arhangelsk (Arkhangelsk) Climate Normals 1991–2020 |publisher=[[Үндэсний далай тэнгис ба агаар мандлын захиргаа]] |access-date=2026-06-03 |archive-date=2023-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116095301/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/RussianFederation/CSV/ArhangelSk_22550.csv |url-status=live }}</ref> }} == Зураг== <gallery widths="200px" heights="150px"> Зураг:Arkhangelsk view from Vysotka.jpg Зураг:Mark in Arkhangelsk RU.JPG </gallery> == Цахим холбоос == {{Commonscat|Arkhangelsk|Архангельск}} {{Wiktionary}} == Эшлэл == {{Reflist}} [[Ангилал:Архангельск| ]] [[Ангилал:Архангельск мужийн суурин]] [[Ангилал:Далайн боомттой суурин]] [[Ангилал:Оросын боомт]] [[Ангилал:Оросын их сургуулийн хот]] [[Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл]] [[Ангилал:Оросын хот]] 2vcm19gp5ciazg5w93a7uash4hs5okq 0 35620 858087 857224 2026-06-03T17:28:10Z Enkhsaihan2005 64429 858087 wikitext text/x-wiki {{Short description|Оросын Белгород мужийн хот}} {{ижил нэрийн тайлбар}} {{Инфобокс Оросын суурин |mn_name=Белгород |ru_name= |image_skyline = {{multiple image |border = infobox |total_width = 268 |image_style = border:1 |perrow = 1/2/2 |caption_align = center |image1 =Белгород Belgorod (42492074221).jpg{{!}}Агаараас харагдац |image2 =БелГосФилармония.JPG{{!}}Улсын филармони |image3 =Белгород Драмтеатр Щепкина на Соборной площади 2020 г фото 2.jpg{{!}}Драмын театр |image4 =Belgorod Smolensky church.JPG{{!}}Бурханы эхийн сүм |image5 =Администрация Белгородской области.JPG{{!}}Мужийн захиргааны барилга |caption1 = Агаараас харагдац |caption2 = Улсын филармони |caption3 = Драмын театр |caption4 = Бурханы эхийн сүм |caption5 = Мужийн захиргааны барилга }} |coordinates = {{coord|50|36|N|36|36|E|display=inline,title}} |map_label_position=right |image_coa=Coat of Arms of Belgorod.svg |coa_caption= |image_flag=Flag of Belgorod.svg |flag_caption= |anthem= |anthem_ref= |holiday=5&nbsp;August |holiday_ref=<ref name="Holiday">Charter of Belgorod Oblast, Article&nbsp;6</ref> |federal_subject=[[Белгород муж]] |federal_subject_ref=<ref name="Ref16"/> <!--|adm_data_as_of=July 2013--> |adm_city_jur=Белгород [[холбооны субъектийн чанартай хот|мужийн чанартай хот]] |adm_city_jur_ref=<ref name="Ref16"/> |adm_ctr_of1=[[Белгород муж]] |adm_ctr_of1_ref=<ref name="Ref16"/> |adm_ctr_of2=Белгород мужийн чанартай хот |adm_ctr_of2_ref=<ref name="Ref16"/> |inhabloc_cat=Хот |inhabloc_cat_ref=<ref name="Ref16"/> |inhabloc_type= |inhabloc_type_ref= <!--|mun_data_as_of=May 2013--> |urban_okrug_jur=Белгород хотын тойрог |urban_okrug_jur_ref=<ref name="Ref24"/> |mun_admctr_of=Белгород хотын тойрог |mun_admctr_of_ref=<ref name="Ref24"/> |leader_title=Хотын дарга |leader_title_ref=<ref name="HeadTitle">Charter of Belgorod, Article&nbsp;35</ref> |leader_name=[[Валентин Демидов]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/31/10/2022/635f93d59a794767cf966760|title=Мэр Белгорода ушел в отставку|website=www.rbc.ru|date=2022-10-31}}</ref> ([[Нэгдсэн Орос|НО]]) |leader_name_ref= |representative_body=[[Белгородын депутатуудын зөвлөл|Депутатуудын зөвлөл]] |representative_body_ref=<ref name="Legis">Charter of Belgorod, Article&nbsp;26</ref> |area_of_what= |area_as_of= |area_km2= |area_km2_ref= |pop_2010census=356402 |pop_2010census_rank=49-т |pop_2010census_ref=<ref name="2010Census">{{ru-pop-ref|2010Census}}</ref> |pop_density= |pop_density_as_of= |pop_density_ref= |pop_latest=384425 |pop_latest_date=1 сар, 2015 |pop_latest_ref=<ref name="2015Est">Belgorod Oblast Territorial Branch of the [[Russian Federal State Statistics Service|Federal State Statistics Service]]. {{Webarchiv|url=http://belg.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/belg/resources/33fdb10047f3b6d391c6b5ed3bc4492f/peoplmo.htm |wayback=20150518102109 |text=Численность населения Белгородской области по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года |archiv-bot=2024-02-10 23:34:36 InternetArchiveBot }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518102109/http://belg.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/belg/resources/33fdb10047f3b6d391c6b5ed3bc4492f/peoplmo.htm |date=18 May 2015 }} {{in lang|ru}}</ref> |established_date=1596 |established_title= |established_date_ref=<ref name="gr"/> |current_cat_date= |current_cat_date_ref= |prev_name1= |prev_name1_date= |prev_name1_ref= |postal_codes=308000–308002, 308004–308007, 308009–308020, 308023–308027, 308029, 308031–308034, 308036, 308099, 308700, 308880, 308890, 308899, 308940, 308960, 308961, 308967, 308971–308974, 308991–308994 |dialing_codes=472 |dialing_codes_ref=<ref name="Dialing Code">{{Cite web|url=http://www.dialingcode.com/country/russia-belgorod|title = Dialing Code for Belgorod - Russia}}</ref> |website=http://www.beladm.ru }} '''Белгород''' ([[орос хэл|орос.]] ''Бе́лгород'', [[Украин хэл|укр]]. ''Бі́лгород,'' [[Монгол хэл|орч.]] ''Цагаан Хот'') — [[Оросын Холбооны Улс]]ын [[Белгород муж]]ийн төв, 2025 оны байдлаар 321 761 мянган хүн амтай [[хот]]. Оросын нийслэл Москва хотоос 700 км, Орос-Украины хилээс 35 км зайнд орших хот. Орос-Украины дайны үеэр байлдааны бүсийн ойролцоо байрладаг уг хотыг 2022 оны 7-р сараас хойш Украины зэвсэгт хүчин удаа дараа бууджээ. == Түүх == Белгород суурин [[10-р зуун|10-р зуунд]] бий болсон гэж судлаачид үздэг бөгөөд хамгийн анх 1237 онд тус сууринг эх сурвалжид дурдсан байдаг. Археологийн олдворуудаас харвал бүр 10-р зуунд тухайн үед [[Киевийн Русь]]т харьяалагдаж байсан уг газарт суурин байсан нь тодорхой болсон. Гэхдээ үүсгэн байгуулагдсан оныг 1596 оноор тооцдог ба тэр жил хотыг бэхлэлтээр өргөжүүлжээ. Тус хот нь [[Оросын Царьт Улс|Царьт Орос]]ын өмнөд хэсгийг [[Крымын татарууд]]аас хамгаалах хамгаалалтын зурвас байв. Белгородын шугам нь [[Ижил мөрөн|Ижил мөрнөөс]] эхлэн [[Дон мөрөн|Дон мөрний]] дэргэдэх [[Воронеж]] хотоор дайран [[Өмнөд Украин]] хүрдэг байв. 1785 онд Оросууд [[Крымын ханлиг]]ийг ялснаар Белгород бэхлэлтийн статус байхаа больсон байна. 1869 онд [[Курск]] - [[Харьков]]ын төмөр замтай болсоноор тус хотын эдийн засгийн хөгжил харьцангуй хурдсав. 1917 оноос эхлэн Белгород нь шинээр тусгаар тогтносон [[Бүгд Найрамдах Украин Ард Улс]]ын нутаг дэвсгэрт хамаарч байгаад 1918 оноос [[Украины Улс]] гэх [[Павло Скоропадський]]н удирдлага дор германы тоглоомын улс ([[де-факто]]) болж байжээ. 1918 оны 12-р сарын 20-нд хот [[Улаан арми]]д эзлэгдсэнээр [[Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Орос Улс]]ын бүрэлдэхүүнд орсон түүхтэй. 1941 оны 10-р сарын 25-наас 1943 оны 8-р сарын 5-ныг хүртэлх хугацаанд Белгород хот [[Нацист Герман|нацист Германы]] [[Вермахт]]ад эзлэгдэж байв. Германчуудыг довтлохоос өмнө хотын ихэнх оршин суугчид нь дорно зүгт дүрвэсэн учраас германчууд хотыг эзлэх үед ердөө л 20.000 оршин суугчтай байжээ. 1942 оноос эхлэн германчууд ажиллах чадвартай, ажлын насны иргэдийг герман луу ачиж авуулсан байна. 1942 оны 2-р сарын 5-нд [[партизан]]ууд хотыг богино хугацаанд буцаан эзэлсэн байдаг. 1943 оны 8-р сард Улаан армийн [[Белгород-Харьковын давшилт|Белгород-Харьковын давшилтын ажиллагааны]] үеэр энэ хот ахин ширүүн тулалдааны талбар болсон байна. Хотын 90 гаран хувь нь сүйрсэн ба германчуудаас чөлөөлсний дараа хотод 700 орчим хүн амьд үлдсэн байв. 1954 онд Белгород хот нь хөрш зэргэлдээх [[Курск муж|Курск]], [[Воронеж муж]]уудаас газар таслан шинээр бий болгосон [[Белгород муж]]ийн төв болсон юм. === Оросын Украин руу довтлох үе === 2022 оны 4-р сарын 11-нд Оросууд Украин руу довтолж байх үед Украины Ми-24 довтолгооны хоёр нисдэг тэрэг тус хотын нефтийн агуулах руу довтлож нефтийн агуулахад гал гарсан. 2022 оны 7-р сарын 3-нд Украины талаас Белгород руу цохилт өгсөн. 2023 оны 12-р сарын 30-нд тус хот Украины Зэвсэгт хүчний хүчтэй пуужингийн цохилтод өртсөн бөгөөд энэ нь дайн эхэлснээс хойшхи хамгийн том цохилтод тооцогдож байна. 2024 оны 2-р сарын 15-нд тус хотод дахин пуужин харвасны улмаас 6 оросын иргэн амь үрэгдэж, 20 хүн шархаджээ. 2024 оны 3-р сарын 15-наас хойш Белгород хот болон Белгород мужийг өдөр бүр олон тооны пуужин харвагчаас буудаж байна. Эрх баригчдын мэдээлснээр 16 хүн амиа алдсан байна. Хотын Засаг дарга 9000 хүүхдийг нүүлгэн шилжүүлэх ажил эхэлснийг зарлав. === Хүн амын өсөлт === {| class="wikitable" ! Он ! Хүн ам |- | 1897 || align="right" | 26.564 |- | 1939 || align="right" | 34.359 |- | 1959 || align="right" | 72.278 |- | 1970 || align="right" | 151.336 |- | 1979 || align="right" | 239.814 |- | 1989 || align="right" | 300.408 |- | 2002 || align="right" | 337.030 |- | 2010 || align="right" | 356.402 |- | 2013 || align="right" | 365.135 |- |2020 | align="right" |394.142 |- |2025 | align="right" |321.761 |} == Хотын гишүүнчлэл == {| class="wikitable sortable" !Хотын тойрог !Орос нэр !Хүн ам<br /><small>2006-01-01</small> |- |Өрнөд | align="right" |{{lang-ru|Западный}} | align="center" |200.024 |- |Дорнод | align="right" |{{lang-ru|Восточный}} | align="center" |144.218 |} == Цаг агаар ба байрлал == Энэ хот нь [[Донец гол]]ын эхээр, [[Москва]]гаас өмнө зүгт 570 километрийн зайд оршино. [[Шохой|Шохойн чулуун]] хадан хясаа ихтэйгээс гадна хөрсөн дор нь ихээр байх учраас хотын нэрийг ийнхүү ''Цагаан хот'' хэмээх болжээ. {{Уур амьсгалын хүснэгт |metric first=yes |single line=yes |location=Белгород |Jan record high C =6.6 |Feb record high C =12.3 |Mar record high C =19.4 |Apr record high C =25.6 |May record high C =34.4 |Jun record high C =35.7 |Jul record high C =38.9 |Aug record high C =36.3 |Sep record high C =33.5 |Oct record high C =27.6 |Nov record high C =17.4 |Dec record high C =8.9 |Jan high C =-3.0 |Feb high C =-2.9 |Mar high C =2.8 |Apr high C =13.2 |May high C =20.5 |Jun high C =23.9 |Jul high C =26.0 |Aug high C =25.2 |Sep high C =18.6 |Oct high C =11.1 |Nov high C =1.9 |Dec high C =-2.6 |year high C =11.3 |Jan mean C =-6.1 |Feb mean C =-6.1 |Mar mean C =-0.4 |Apr mean C =8.9 |May mean C =15.5 |Jun mean C =19.4 |Jul mean C =21.8 |Aug mean C =21.2 |Sep mean C =15.1 |Oct mean C =8.0 |Nov mean C =-0.4 |Dec mean C =-5.6 |year mean C =7.7 |Jan low C =-10.0 |Feb low C =-9.9 |Mar low C =-4.0 |Apr low C =-0.4 |May low C =9.7 |Jun low C =14.1 |Jul low C =16.8 |Aug low C =16.3 |Sep low C =10.9 |Oct low C =4.7 |Nov low C =-2.8 |Dec low C =-9 |year low C =3.5 |Jan record low C =-34.5 |Feb record low C =-29.7 |Mar record low C =-31.1 |Apr record low C =-9.7 |May record low C =-3.1 |Jun record low C =2.9 |Jul record low C =8.7 |Aug record low C =7.1 |Sep record low C =-2.5 |Oct record low C =-6.2 |Nov record low C =-21 |Dec record low C =-32.1 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm =39 |Feb precipitation mm =35 |Mar precipitation mm =35 |Apr precipitation mm =32 |May precipitation mm =53 |Jun precipitation mm =55 |Jul precipitation mm =64 |Aug precipitation mm =37 |Sep precipitation mm =46 |Oct precipitation mm =46 |Nov precipitation mm =40 |Dec precipitation mm =44 |year precipitation mm = |unit precipitation days =1 мм |Jan precipitation days =11 |Feb precipitation days =9 |Mar precipitation days =9 |Apr precipitation days =7 |May precipitation days =8 |Jun precipitation days =7 |Jul precipitation days =7 |Aug precipitation days =5 |Sep precipitation days =7 |Oct precipitation days =7 |Nov precipitation days =8 |Dec precipitation days =10 |year precipitation days = |source 1= Климатические нормы (хур тунадас ихтэй өдрүүд 1991-2020),<ref>{{cite web |url=https://meteoinfo.ru/climatcities |title=Climatic Norms: Belgorod |script-title=ru: Климатические нормы |publisher= Оросын Гидрометеорологийн Төв |access-date = 2026-06-03 |language = Орос }}</ref> belgorod-meteo.ru <ref>{{cite web |url=http://belgorod-meteo.ru/belgorod/pivot/temperature |title=Belgorod oblast meteodata |archive-url=https://web.archive.org/web/20111228150239/http://belgorod-meteo.ru/belgorod/years/avg-air-temp |archive-date=2011-12-28 |url-status=dead }}</ref> |source 2 = world-climates.com <ref>{{cite web |url = http://www.world-climates.com/city-climate-belgorod-russia-europe/ |title = Belgorod Climate |access-date = 2026-06-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160122091339/http://www.world-climates.com/city-climate-belgorod-russia-europe/ |archive-date = 2016-01-22 |url-status = dead }}</ref> }} == Хотын захирагч нар == * 1992—1994 Юрий Селивёрстов * 1994—2001 Георгий Голиков * 2002—2011 Василий Потрясаев * 2011—2015 Сергей Боженов * 2015—2019 Константин Полежаев * 2019—2021 Юрий Галдун * 2021—2022 Антон Иванов * 2023 — өнөө хүртэл Валентин Демидов == Зураг== <gallery widths="200px" heights="150px"> Зураг:Спутник Дом.JPG Зураг:Аэропорт Белгород.jpg </gallery> == Цахим холбоос == {{Commonscat|Belgorod|Белгород}} {{Wiktionary}} * [https://web.archive.org/web/20150405161036/http://www.beladm.ru/ Хотын албан ёсны цахим хуудас] == Эшлэл == <references /> [[Ангилал:Белгород мужийн суурин]] [[Ангилал:Белгород| ]] [[Ангилал:Донец голын суурин]] [[Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл]] [[Ангилал:Оросын хот]] [[Ангилал:Оросын их сургуулийн хот]] [[Ангилал:1596 онд байгуулагдсан]] 612l5rwvlwh8g7jx4inri3dgt6glhih 0 35660 858088 800160 2026-06-03T17:47:29Z Enkhsaihan2005 64429 858088 wikitext text/x-wiki {{Short description|Хятадын Шинжаан дахь хошууны энтэй хот}} {{About|хотын|хөрш хошууг|Хулж шянь}} {{Инфобокс суурин | name = Инин | native_name = {{native name|zh-Hans-CN|伊宁市}}<br/>{{native name|ug|غۇلجا}}<br/>{{native name|kk-Arab|قۇلجا}} | other_name = Хулж, Кульжа, Нинюань | settlement_type = [[Хошууны энтэй хот]] | pushpin_map = Хятад Шинжаан Зүүнгар#Шинжаан#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = Шинжаан дахь байршил | pushpin_mapsize = | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|43.9080|N|81.2777|E|type:adm3rd_region:CN-65_source:Gaode|format=dms|display=it}} | coor_pinpoint = Хулж хотын захиргаа | image_skyline = {{multiple image | total_width = 300 | border = infobox | perrow = 1/2/1 | caption_align = center | image1 = Batul Mosque of Yining.jpg | alt1 = | caption1 = [[Бейтулла сүм]] | image2 = A house in the Liuxingjie Neighborhood.jpg | alt2 = | caption2 = Люшинжэ хороолол | image3 = 苏碧怡商厦 - panoramio.jpg | alt3 = | caption3 = Хулж хотын төв | image4 = Along the Ili River, Yining, Xinjiang 2020-10-03.jpg | alt4 = | caption4 = [[Или мөрөн]] }} | imagesize = | image_alt = | image_map = | mapsize = | map_alt = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_base_alt = | dot_map_alt = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Улс | subdivision_name = {{flag|Хятад}} | subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] | subdivision_name1 = [[Шинжаан]] | subdivision_type2 = [[Өөртөө засах тойрог]] | subdivision_name2 = [[Или Казахын өөртөө засах тойрог|Или]] | established_title = | established_date = | founder = [[Эрдэнэбаатар хунтайж]] | named_for = Хийд | seat_type = Захиргааны төв | seat = [[Дөнмэхэллэ дэд дүүрэг]] | government_footnotes = | government_type = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | total_type = | unit_pref = | area_magnitude = |area_urban_footnotes = (2018)<ref name="auto">{{Cite book|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|title=Demographia World Urban Areas. 14th Annual Edition|last=Cox|first=W|publisher=Demographia|year=2018|location=Сент-Луис|pages=88}}</ref> | area_total_km2 = 616.7 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 49 | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_footnotes = <ref>{{cite web|title = Xinjiang: Prefectures, Cities, Districts and Counties|url = http://www.citypopulation.de/en/china/xinjiang/admin/|access-date = }}</ref> | population_total = 778,047 | population_as_of = 2020 | population_density_km2 = auto | population_urban = 345,000 | population_urban_footnotes = &nbsp;(2018)<ref name="auto"/> | population_density_urban_km2 = auto | population_est = | pop_est_as_of = | population_note = | timezone1 = [[Хятадын Стандарт Цаг|Хятадын Стандарт]]{{efn|Шинжааны нутгийн иргэд Бээжингийн цагаас 2 цаг хоцордог [[UTC+6]] ([[Шинжааны цаг]]) ажигладаг.}} | utc_offset1 = +8 | postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] | postal_code = 835000 | area_code_type = | area_code = 0999 | website = {{Official website|http://www.zgyn.gov.cn/}} | footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл |s = 伊宁 |t = 伊寧 |p = Yīníng |w = {{tone superscript|I1-ning2}} |c2 = 固勒扎 |p2 = Gùlèzhā |w2 = {{tone superscript|Ku4-lê4-cha1}} |altname3=Нинюань |s3=宁远 |t3=寧遠 |p3=Níngyuǎn |mnc = ᡤᡡᠯᠵᠠ |mnc_a = Gvlja |mnc_v = Gūlja |mon = Хулж |mong = ᠬᠤᠯᠵᠠ |rus = Кульджа |rusr = Kuldzha |tib = གུལ་ཅ |wylie = gul ca |thdl = |zwpy = |lhasa = |uig = غۇلجا |uly = Ghulja |uyy = Ƣulja |sgs = Ĝulja |usy = Ғулҗа |lang1 = kk |lang1_content = {{lang|kk-Arab|قۇلجا}}<br/>Құлжа<br/>{{transliteration|kk|Qulja}} |lang2 = xal |lang2_content = {{MongolUnicode|ᡎᡇᠯᠴᠠ|v}} |lang3 = chg |lang3_content = غولجا |order = st }} '''Хулж''' (''Кульжа, Инин'') — [[Хятад]] улсын [[Шинжаан]]ы [[Или тойрог|Или]] тойргийн харьяа [[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошууны түвшний '''хот''']]. == Газар зүй == Хошууны түвшний Хулж хот одоо 629 км² газар нутагтай. Далайн түвшнээс дээш 640 м өндөрт оршдог. [[Зүүнгарын хотгор]]т Илийн голын умард талд, [[Казахстан|Казахстан улс]]ын хилээс 70 км, [[Өрөмч]] хотоос 710 км зайтай оршдог. 2004 онд зэргэлдээх [[Хулж шянь|Хулж шяний]] нутгаас 100 км² хоёр суурин нэмж хамааруулжээ. == Цаг уур == {{Уур амьсгалын хүснэгт | width = auto | metric first = y | single line = y | collapsed = | location = Хулж, өндөр {{convert|663|m|ft|abbr=on}}, (1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1951–одоо) | Jan record high C = 12.5 | Feb record high C = 19.6 | Mar record high C = 28.3 | Apr record high C = 34.4 | May record high C = 36.6 | Jun record high C = 37.2 | Jul record high C = 40.6 | Aug record high C = 38.4 | Sep record high C = 37.3 | Oct record high C = 31.1 | Nov record high C = 25.0 | Dec record high C = 15.1 | year record high C = | Jan record low C = -40.4 | Feb record low C = -34.7 | Mar record low C = -26.1 | Apr record low C = -8.6 | May record low C = -2.3 | Jun record low C = 3.4 | Jul record low C = 6.9 | Aug record low C = 2.8 | Sep record low C = -2.8 | Oct record low C = -11.7 | Nov record low C = -37.2 | Dec record low C = -37.2 | year record low C = | Jan high C = -1.1 | Feb high C = 2.2 | Mar high C = 12.0 | Apr high C = 21.1 | May high C = 25.7 | Jun high C = 29.6 | Jul high C = 31.6 | Aug high C = 30.8 | Sep high C = 26.2 | Oct high C = 18.6 | Nov high C = 9.0 | Dec high C = 1.0 | Jan mean C = -7.6 | Feb mean C = -3.8 | Mar mean C = 5.4 | Apr mean C = 13.5 | May mean C = 18.2 | Jun mean C = 22.2 | Jul mean C = 23.9 | Aug mean C = 22.6 | Sep mean C = 17.6 | Oct mean C = 10.0 | Nov mean C = 2.4 | Dec mean C = -4.8 | Jan low C = -13.1 | Feb low C = -8.9 | Mar low C = -0.3 | Apr low C = 6.8 | May low C = 11.2 | Jun low C = 15.4 | Jul low C = 17.0 | Aug low C = 15.4 | Sep low C = 10.1 | Oct low C = 3.5 | Nov low C = -2.2 | Dec low C = -9.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 21.4 | Feb precipitation mm = 21.4 | Mar precipitation mm = 21.1 | Apr precipitation mm = 32.6 | May precipitation mm = 29.8 | Jun precipitation mm = 28.1 | Jul precipitation mm = 28.4 | Aug precipitation mm = 19.2 | Sep precipitation mm = 15.1 | Oct precipitation mm = 24.7 | Nov precipitation mm = 37.1 | Dec precipitation mm = 27.7 | Jan humidity = 77 | Feb humidity = 75 | Mar humidity = 64 | Apr humidity = 53 | May humidity = 52 | Jun humidity = 54 | Jul humidity = 53 | Aug humidity = 54 | Sep humidity = 56 | Oct humidity = 66 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 78 | unit precipitation days = 0.1 мм | Jan precipitation days = 8.5 | Feb precipitation days = 7.6 | Mar precipitation days = 6.9 | Apr precipitation days = 7.9 | May precipitation days = 8.0 | Jun precipitation days = 8.5 | Jul precipitation days = 7.9 | Aug precipitation days = 6.1 | Sep precipitation days = 4.8 | Oct precipitation days = 5.6 | Nov precipitation days = 8.0 | Dec precipitation days = 8.9 | year precipitation days = | Jan sun = 156.1 | Feb sun = 165.3 | Mar sun = 227.9 | Apr sun = 261.2 | May sun = 313.2 | Jun sun = 317.6 | Jul sun = 338.5 | Aug sun = 324.0 | Sep sun = 282.8 | Oct sun = 235.5 | Nov sun = 153.6 | Dec sun = 139.0 | year sun = | Jan percentsun = 53 | Feb percentsun = 55 | Mar percentsun = 61 | Apr percentsun = 64 | May percentsun = 68 | Jun percentsun = 69 | Jul percentsun = 73 | Aug percentsun = 76 | Sep percentsun = 77 | Oct percentsun = 71 | Nov percentsun = 54 | Dec percentsun = 51 | year percentsun = | Jan snow days = 10.7 | Feb snow days = 9.4 | Mar snow days = 4.1 | Apr snow days = 1.0 | May snow days = 0.1 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0.8 | Nov snow days = 4.9 | Dec snow days = 10.7 | year snow days = | source 1 = [[Хятадын Цаг Уурын Алба]]<ref name="cma graphical">{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |script-title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[Хятадын Цаг Уурын Алба]] |language = zh-hans |access-date=2026-06-03}}</ref><ref> {{cite web|url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |script-title=zh:中国气象数据网|publisher=[[Хятадын Цаг Уурын Алба]] |language = zh-hans | access-date =2026-06-03 |title=Experience Template }}</ref><ref name="CMA old"> {{cite web|url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971－2000年）|publisher=[[Хятадын Цаг Уурын Алба]] |access-date=2026-06-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |archive-date=2013-09-21 }}</ref> туйлшрал<ref name = Mherrera>{{cite web |url= http://www.mherrera.org/temp.htm |title= Extreme Temperatures Around the World |access-date= 2026-06-03 }}</ref><ref name = 中华城市地理>{{cite web |url= https://weibo.com/ttarticle/p/show?id=2309404203050792315805 |title= 中国各地城市的历史最低气温 |access-date= 2026-06-03 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.roostweather.com/worldclimate/graphs.php?code=CHM00051431 |title= Yining Climate: 1991–2020 |publisher=Starlings Roost Weather |access-date= 2026-06-03 }}</ref> | source = }} == Хүн ам зүй == 520,000 хүнтэй. [[Уйгур үндэстэн|Уйгур]], [[хятад үндэстэн|хятад]], [[казах үндэстэн|казах]], хотон, монгол, шивэ ястан үндэстэн амьдардаг. ==Түүх == === Монгол === Хулж хот эртнээс хөгжсөн. 13-р зуунд [[Цагаадайн улс]]ын харьяанд орж, дараа нь [[Моголистан]], [[Зүүнгар улс]]ынх болж байв. Илийн голын эргийн гол хот бөгөөд Зүүнгар улсын нийслэл, худалдааны гол төв байв. === Чин улс === Хулжид 1851 онд [[Чин улс|манж]]-[[Оросын Хаант Улс|Оросын]] худалдааны [[Хулжийн гэрээ|гэрээ хийгдсэн]]. 1864-1866 онд Дунганы бослогын Якуб бегийн мэдэлд байсан бол 1871 онд оросын харьяанд орсон. 1881 оны Санкт-Петербургийн гэрээгээр эргээд Чингийнх болсон. 1884 онд «Хулж» шянь (хошуу нутаг) хавийг хятад хэлээр «Нинъюань» хэмээсэн. 1913 онд «Инин» гэдэг болсон. 1944-1949 онд Зөвлөлтийн дэмжлэгтэй мусульман, ДИУ-ын цэргийн хооронд тулаан болж байсан. === БНХАУ === Хулж 1954 онд автономит тойргийн төв болсон. 1962 онд Зөвлөлт-Хятадын хилийн мөргөлдөөн болж байв. 1997 онд уйгурын 30 салан тусгаарлагчийг засгийн газрын цэрэг зэвсгийн хүчээр тараажээ. Лав 9 хүн алуулсан. == Нутгийн хуваарь == Хулж хот одоогийн байдлаар 8 хороо (гудамж), 1 балгас (''жэнь''), 1 ''шян'' (сум)-гийн нутагт хуваагдана. == Тэмдэглэл == {{Notelist}} == Эх сурвалж == {{Reflist|30em}} [[Ангилал:Шинжааны суурин]] [[Ангилал:Хятадын тойроггүй хот]] 65jl81oett943oa9rgee37sdm4pqven 0 35729 858089 788801 2026-06-03T17:58:27Z Enkhsaihan2005 64429 858089 wikitext text/x-wiki {{Short description|Германы Умард Райн-Вестфалийн хот}} {{Инфобокс Германы газар | name = Аахен | German_name = {{lang|ksh|Oche}} <small>([[Рипуар хэл|Аахен аялга]])</small> | type = Хот | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/3/2 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = Blick auf das Rathaus und den Dom Aachens aufgenommen von St Jakob.jpg | caption1 = Аахен хотын харагдац | image2 = Aachen Cathedral night.jpg | caption2 = [[Аахены цогчин дуган]] ба [[:de:St. Foillan (Aachen)|Гэгээн Фойллан сүм]] | image3 = Hauptaltar mit Marienschrein - Innere des Aachener Dom - Aachen - Nordrhein-Westfalen - Deutschland (21776757089).jpg | caption3 = Цогчин дуганы тахилын ширээ | image4 = Aachener Dom Kuppel und Barbarossaleuchter.jpg | caption4 = Палатин сүмийн найман өнцөгт | image5 = Karlsschrein front side left.jpg | caption5 = [[Их Карлын бунхан]] | image6 = Bust of Charlemagne.png | caption6 = Их Карлын хөшөө | image7 = Elisenbrunnen Aachen zur blauen Stunde.jpg | caption7 = [[:de:Elisenbrunnen|Элисенбруннен]] | image8 = St Johann-Baptist 2.jpg | caption8 = [[Буртшайд сүм]] }} | image_coa = DEU Aachen COA.svg | image_flag = Flag de-city of Aachen.svg | coordinates = {{coord|50|46|32|N|06|05|01|E|format=dms|display=inline,title}} | image_plan = Aachen in AC (2009).svg | plantext = Байршил: Аахен | state = Умард Райн-Вестфали | region = Кёльн | district = Аахен | elevation = 173 | area = 160.85 | postal_code = 52062–52080 | area_code = 0241 / 02405 / 02407 / 02408 | licence = AC / MON | Gemeindeschlüssel = 05334002 | divisions = | mayor = [[Михаэль Цимонс]]<ref>{{Cite web |date=2025-09-30 |title=Kommunalwahl 2025: Wahlergebnisse Aachen, Stadt |url=https://kwnrw25.wdr.de/public/ec/05334002.html |access-date=2026-06-03 |website=wdr.de |language=de}}</ref> | leader_term = 2025&ndash;30 | Bürgermeistertitel = Oberbürgermeister | party = [[Германы Христийн Ардчилсан Холбоо|ХАХ]] | ruling_party1 = [[Холбоо 90/Ногоонууд|Ногоонууд]] | ruling_party2 = [[Германы Социал Демократ Нам|SPD]]<ref>{{Cite news|url=https://www.aachener-zeitung.de/lokales/aachen/gruene-und-rote-geben-jetzt-in-aachen-die-richtung-vor_aid-79063117|title=Koalitionsvertrag: Grüne und Rote geben jetzt in Aachen die Richtung vor|first=Albrecht|last=Peltzer|date=2022-10-28|newspaper=[[Aachener Zeitung]]|accessdate=2026-06-03|archive-date=2023-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327223102/https://www.aachener-zeitung.de/lokales/aachen/gruene-und-rote-geben-jetzt-in-aachen-die-richtung-vor_aid-79063117|url-status=live}}</ref> | ruling_party3 = | website = {{URL|aachen.de}} {{in lang|de}} }} '''Аахен''' ({{lang-de|Aachen}} [{{IPA|ˈaːxn̩}}] {{Audio|De-Aachen.ogg|сонсох}}, [[аахен аялга]]ар Oche; [[франц хэл|францаар]] Aix-la-Chapelle [{{IPA|ɛkslaʃaˈpɛl}}]; [[нидерланд хэл|нидерландаар]] Aken; [[латин хэл|латинаар]] Aquæ Granni) нь [[Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улс]]ын [[Умард Райн-Вестфален]] мужийн Көльн хотын Засаг захиргааны нэгжид багтдаг бие даасан томоохон [[хот]] юм. [[Аахен муж хот|Аахен бүс хот]] нь [[Райн-Вестфален мужийн хөдөө аж ахуйн нэгтгэл]]ийн гишүүн бөгөөд 2009 оны 10 сарын 21-ний өдрийн шийдвэрээр тус нэгтгэлийн үйл ажиллагааг хотын захиргаанаас хариуцан явуулж байна. 1890 онд хотын хүн амын тоо анх удаа 100,000-аас даван, тэр цагаас хойш баруун Германы томоохон хотуудын нэгд зүй ёсоор тооцогдох болсон. Газарзүйн байрлалын хувьд Аахен хот нь [[Нидерландын Хант Улс|Нидерланд]] болон [[Бельги]] улсуудтай хил залгаа оршдог Герман улсын хамгийн баруун талд орших том хот юм. 2007 оноос хойш [[Райн-Вестфалений Техникийн Их Сургууль]] (RWTH) нь бусад их сургуулиудын хамтаар [[Германы Шинжлэх Ухаан, Хүмүүнлэгийн Зөвлөл, Германы судалгааны сан]]гийн шилдэг санаачлагчийн нэгээр өргөмжлөгдсөн ба Европын хамгийн том бөгөөд уламжлалт Техникийн их сургуулийн нэгд зүй ёсоор тооцогдох болсон. Хотын нэрийн хуудас нь [[Аахен хотын цогчин дуган]] бөгөөд [[Их Карл хаан]]ы ордноор ашиглагдаж байсан [[Карлын эзэнт гүрний үеийн уран барилга|Карлын эзэнт гүрний үеийн уран барилгын]] хосгүй дурсгалын нэг юм. 1978 онд Аахен хотын цогчин дуган нь [[:de:Aachener_Domschatzkammer|Эрдэнэсийн сан]]гийн хамтаар [[Дэлхийн өв|ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн соёлын өв]]ийн жагсаалтад Герман Улсаас анхны бөгөөд Дэлхий хэмжээнд 2 дах нь болж бүртгэгдсэн. Энэхүү хотод [[Ромын Католик сүм]]<nowiki/>ийн [[Хамбын зөвлөл]] болон жил бүр зохион байгуулагддаг [[CHIO Аахен]] (''Concours Hippique International Officiel'')-ийн Морин Уралдааны тэмцээн байрладаг. Түүнчлэн хотын нэрийн бүтээгдэхүүн болох [[Аахены жигнэмэг]] нь тус хотыг Германы амттан үйлдвэрлэлийн чухал газруудын нэгд оруулдаг бөгөөд түүнийг дагаад томоохон үйлдвэрлэлүүд тус хотод байрлан үйл ажиллагаагаа явуулдаг. "Европын зүрхэнд" хилийн зурвас дагуу байрласан байрлал нь хөрш залгаа бүс нутгууд болох Бельги-Нидерландийн тоймгүй олон соёлын болоод архитекторын онцгой шийдлүүдийг нэг дор харах боломжийг олгодог. Зөвхөн Европын дүр төрхийг төлөөлөөд зогсохгүй, Европын эцэг хэмээн нэрлэгдсэн Их Карл хааны үед Аахен нь улс төр, соёлын болоод түүний эзэнт гүрний амин чухал түшиц газар байсаар ирсэн нь 1950 оноос эхлэн жил бүр [[Карл хааны нэрэмжит олон улсын шагнал]]ыг [[Европын интеграцчилал]]д үнэтэй хувь нэмэр оруулсан дотоодын болоод гадаадын хувьд хүнд өгдөг уламжлалыг бий болгосон. Аахенд олонд танигдсан [[Монхеймсаллее болон Буртшейдын халуун рашааны сувилал]] байдаг. Урьд өмнө хотын нэртэй хамтаар халуун рашааны нэрс албан ёсоор хэрэглэгдэж байгаагүй ч жуулчдад зориулагдсан сурталчилгаануудад эдгээр рашааны нэр үе үе хэрэглэгддэг болсон. ==Нэр== Хотын эртний нэр одоог хүртэл тодорхойгүй хэвээр байдаг. Учир нь Их Карл хаан хотын үндсийг тавьснаас хойш Ромын эзэнт гүрний үеэс эхлэн халуун рашаан сувиллаар ашиглаж ирсэн тул латин хэлний "aqua" буюу "ус" гэсэн үгнээс үүсэлтэй гэж үздэг. Дундад зууны үеийн [[латин хэл|латин]] бичээсүүдэд энэхүү газрыг зарим тохиолдолд энгийнээр "Aquae" эсхүл "Aquis" хэмээн нэрлэдэг байсан боловч сүүлд "Aquisgrani" хэмээн тэмдэглэгдэн үлдсэн тохиолдлууд нь их. Тиймээс эртний нэрийг [[:de:Aquae_Granni|Aquae Granni]] байх боломжтой гэж үздэг ба кельтүүдийн бурхан [[:de:Grannus|Grannus]]-ийн нэрээс үүсэлтэй хэмээн таамагладаг. == Газар зүйн байрлал == === Байршил === {{Том зураг|Panorama Aachen beschriftet.jpg|1300|Аахен хотын панорам}} === Цаг уур === {{Уур амьсгалын хүснэгт|width=auto |location = Аахен (1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1891–одоо) |metric first = Y |single line = Y |Jan record high C = 16.2 |Feb record high C = 20.5 |Mar record high C = 24.5 |Apr record high C = 30.0 |May record high C = 34.2 |Jun record high C = 36.6 |Jul record high C = 38.6 |Aug record high C = 37.2 |Sep record high C = 34.3 |Oct record high C = 26.9 |Nov record high C = 22.1 |Dec record high C = 17.6 |year record high C = 38.6 |Jan avg record high C = 12.5 |Feb avg record high C = 13.9 |Mar avg record high C = 18.5 |Apr avg record high C = 23.3 |May avg record high C = 26.8 |Jun avg record high C = 30.4 |Jul avg record high C = 32.4 |Aug avg record high C = 31.9 |Sep avg record high C = 27.0 |Oct avg record high C = 22.5 |Nov avg record high C = 16.5 |Dec avg record high C = 12.7 |year avg record high C = 34.1 |Jan high C = 5.7 |Feb high C = 6.8 |Mar high C = 10.6 |Apr high C = 14.7 |May high C = 18.5 |Jun high C = 21.4 |Jul high C = 23.7 |Aug high C = 23.3 |Sep high C = 19.4 |Oct high C = 14.8 |Nov high C = 9.4 |Dec high C = 5.6 |year high C = 14.5 |Jan mean C = 3.2 |Feb mean C = 3.8 |Mar mean C = 6.6 |Apr mean C = 10.0 |May mean C = 13.8 |Jun mean C = 16.6 |Jul mean C = 18.7 |Aug mean C = 18.3 |Sep mean C = 14.8 |Oct mean C = 10.8 |Nov mean C = 6.7 |Dec mean C = 3.3 |year mean C = 10.5 |Jan low C = 0.8 |Feb low C = 1.2 |Mar low C = 3.4 |Apr low C = 5.8 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.0 |Jul low C = 14.4 |Aug low C = 14.0 |Sep low C = 11.2 |Oct low C = 7.7 |Nov low C = 4.4 |Dec low C = 1.2 |year low C = 7.1 |Jan avg record low C = -6.9 |Feb avg record low C = -5.8 |Mar avg record low C = -2.9 |Apr avg record low C = -0.6 |May avg record low C = 3.0 |Jun avg record low C = 6.8 |Jul avg record low C = 9.4 |Aug avg record low C = 9.4 |Sep avg record low C = 6.2 |Oct avg record low C = 1.2 |Nov avg record low C = -1.9 |Dec avg record low C = -5.1 |year avg record low C = -9.2 |Jan record low C = -20.4 |Feb record low C = -20.2 |Mar record low C = -11.9 |Apr record low C = -4.8 |May record low C = -1.3 |Jun record low C = 1.8 |Jul record low C = 5.8 |Aug record low C = 3.4 |Sep record low C = 0.0 |Oct record low C = -5.7 |Nov record low C = -8.9 |Dec record low C = -16.5 |year record low C = -20.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 64.3 |Feb precipitation mm = 63.4 |Mar precipitation mm = 59.3 |Apr precipitation mm = 53.5 |May precipitation mm = 65.0 |Jun precipitation mm = 70.0 |Jul precipitation mm = 79.0 |Aug precipitation mm = 80.6 |Sep precipitation mm = 68.1 |Oct precipitation mm = 66.1 |Nov precipitation mm = 66.6 |Dec precipitation mm = 74.4 |year precipitation mm = 811.4 |unit precipitation days = 0.1 мм |Jan precipitation days = 17.0 |Feb precipitation days = 16.5 |Mar precipitation days = 16.4 |Apr precipitation days = 13.5 |May precipitation days = 15.9 |Jun precipitation days = 14.6 |Jul precipitation days = 15.3 |Aug precipitation days = 14.4 |Sep precipitation days = 14.1 |Oct precipitation days = 15.1 |Nov precipitation days = 18.2 |Dec precipitation days = 18.2 |year precipitation days = 189.6 |Jan snow depth cm = 4.6 |Feb snow depth cm = 5.4 |Mar snow depth cm = 1.7 |Apr snow depth cm = 0.4 |May snow depth cm = 0 |Jun snow depth cm = 0 |Jul snow depth cm = 0 |Aug snow depth cm = 0 |Sep snow depth cm = 0 |Oct snow depth cm = 0 |Nov snow depth cm = 0.7 |Dec snow depth cm = 4.3 |year snow depth cm = 9.8 |unit snow days = 1.0 см |Jan snow days = 5.5 |Feb snow days = 5.1 |Mar snow days = 1.2 |Apr snow days = 0.1 |May snow days = 0 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 0 |Oct snow days = 0 |Nov snow days = 1.1 |Dec snow days = 3.8 |year snow days = 17.1 |humidity colour = green |Jan humidity = 82.1 |Feb humidity = 80.1 |Mar humidity = 74.9 |Apr humidity = 68.9 |May humidity = 70.3 |Jun humidity = 70.5 |Jul humidity = 70.7 |Aug humidity = 72.1 |Sep humidity = 77.4 |Oct humidity = 80.7 |Nov humidity = 83.7 |Dec humidity = 84.8 |year humidity = 76.4 |Jan sun = 68.3 |Feb sun = 75.0 |Mar sun = 126.2 |Apr sun = 168.7 |May sun = 194.9 |Jun sun = 207.9 |Jul sun = 208.1 |Aug sun = 196.9 |Sep sun = 151.3 |Oct sun = 121.5 |Nov sun = 68.0 |Dec sun = 52.5 |year sun = 1634.3 |source 1 = [[NOAA]]<ref name=NOAA>{{cite web |archive-url = https://web.archive.org/web/20230914163046/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/Aachen_10501.csv |archive-date = 2023-09-14 |url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/Aachen_10501.csv |title = Aachen Climate Normals 1991–2020 |publisher = [[Үндэсний далай тэнгис ба агаар мандлын захиргаа]] |access-date = 2026-06-03}}</ref> |source 2 = Өгөгдлийг [[Deutscher Wetterdienst]]<ref>{{harvnb|Federal Ministry of Transport, Building, and Urban Development|2013}}.</ref><ref name=wetterzentrale> {{cite web |url = https://www.wetterzentrale.de/extremes_mon.php?station=3&maand=1&country=1&order=1&extreem=X_TX |title = Extremwertanalyse der DWD-Stationen, Tagesmaxima, Dekadenrekorde, usw. |publisher = DWD |language = de |access-date = 2026-06-03}}</ref><ref> {{cite web |url = https://www.wetterzentrale.de/extremes_mon.php?station=15000&maand=1&country=1&order=1&extreem=X_TX |title = Extremwertanalyse der DWD-Stationen, Tagesmaxima, Dekadenrekorde, usw. |publisher = DWD |language = de |access-date = 2026-06-03}}</ref><ref name=sklima>{{cite web |url = http://sklima.de/datenbank_auswertung.php?tab=2 |title = Monatsauswertung |website = sklima.de |publisher = SKlima |language = de |access-date = 2026-06-03}}</ref> | date = 2013 }} == Цахим холбоос == {{Commons|Aachen}} * [http://www.aachen.de/ Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас] == Эшлэл == {{Reflist}} [[Ангилал:Аахен| ]] [[Ангилал:Германы их сургуулийн хот]] [[Ангилал:Германы рашаан сувилалтай суурин]] [[Ангилал:Умард Райн-Вестфалены коммун]] [[Ангилал:Умард Райн-Вестфалены тойроггүй хот]] [[Ангилал:Райнланд]] [[Ангилал:Чөлөөт эзэнт гүрний хот]] 45rbll78r38o34frahn8k55hak9ghk3 0 35731 858090 854985 2026-06-03T18:01:10Z Enkhsaihan2005 64429 858090 wikitext text/x-wiki '''Абердин''' ([[англи хэл|англ.]]: ''Aberdeen'' [{{IPA|æbəˈdiːn}}], [[Шотланд хэл|шотл.]]: ''Aiberdeen'' [{{IPA|ebərˈdin}}]) — [[Их Британи]] улсын [[Шотланд]] орны харьяат 22 түмэн хүнтэй [[хот]]. == Түүх == {{өргөтгөх хэсэг}} == Зургийн цомог == <gallery> Файл:Aberdeen1.jpg| Абердин 1900 оны орчим Файл:Aberdeen Beach 2006.jpg Файл:Aberdeen Market Cross.jpg Файл:Aberdeen buildings grey.JPG </gallery> == Цаг уур == {{Уур амьсгалын хүснэгт|location = [[Дайс]]-Абердин ([[Абердин нисэх буудал|ABZ]]), өндөр: {{convert|65|m|ft|0|abbr=on}}, 1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1960–одоо | collapsed = | metric first = y | single line = y | Jan record high C = 17.2 | Feb record high C = 17.2 | Mar record high C = 21.6 | Apr record high C = 23.7 | May record high C = 24.4 | Jun record high C = 26.7 | Jul record high C = 29.8 | Aug record high C = 29.7 | Sep record high C = 27.0 | Oct record high C = 22.1 | Nov record high C = 18.8 | Dec record high C = 15.1 | Jan avg record high C = 12.2 | Feb avg record high C = 12.9 | Mar avg record high C = 15.4 | Apr avg record high C = 17.6 | May avg record high C = 20.4 | Jun avg record high C = 22.9 | Jul avg record high C = 24.4 | Aug avg record high C = 23.4 | Sep avg record high C = 22.1 | Oct avg record high C = 17.7 | Nov avg record high C = 14.8 | Dec avg record high C = 12.5 | year avg record high C = 25.6 | Jan high C = 6.8 | Feb high C = 7.3 | Mar high C = 9.1 | Apr high C = 11.2 | May high C = 13.9 | Jun high C = 16.3 | Jul high C = 18.5 | Aug high C = 18.3 | Sep high C = 16.1 | Oct high C = 12.6 | Nov high C = 9.2 | Dec high C = 6.9 | year high C = | Jan mean C = 3.9 | Feb mean C = 4.2 | Mar mean C = 5.6 | Apr mean C = 7.6 | May mean C = 10.0 | Jun mean C = 12.7 | Jul mean C = 14.8 | Aug mean C = 14.6 | Sep mean C = 12.6 | Oct mean C = 9.5 | Nov mean C = 6.2 | Dec mean C = 3.9 | year mean C = | Jan low C = 1.0 | Feb low C = 1.1 | Mar low C = 2.1 | Apr low C = 3.9 | May low C = 6.0 | Jun low C = 9.0 | Jul low C = 11.0 | Aug low C = 10.8 | Sep low C = 9.1 | Oct low C = 6.3 | Nov low C = 3.1 | Dec low C = 0.9 | year low C = | Jan avg record low C = -5.4 | Feb avg record low C = -5.1 | Mar avg record low C = -4.2 | Apr avg record low C = -1.8 | May avg record low C = -0.2 | Jun avg record low C = 3.6 | Jul avg record low C = 6.0 | Aug avg record low C = 4.8 | Sep avg record low C = 2.6 | Oct avg record low C = 0.2 | Nov avg record low C = -3.4 | Dec avg record low C = -6.6 | year avg record low C = -8.3 | Jan record low C = -19.3 | Feb record low C = -18.2 | Mar record low C = -15.8 | Apr record low C = -6.8 | May record low C = -4.2 | Jun record low C = -0.3 | Jul record low C = 0.1 | Aug record low C = -0.2 | Sep record low C = -2.4 | Oct record low C = -4.4 | Nov record low C = -15.6 | Dec record low C = -18.1 |precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 67.8 | Feb precipitation mm = 59.4 | Mar precipitation mm = 54.4 | Apr precipitation mm = 57.6 | May precipitation mm = 54.0 | Jun precipitation mm = 68.9 | Jul precipitation mm = 70.8 | Aug precipitation mm = 68.3 | Sep precipitation mm = 60.7 | Oct precipitation mm = 99.9 | Nov precipitation mm = 93.0 | Dec precipitation mm = 77.7 | year precipitation mm = | unit precipitation days = 1.0 мм | Jan precipitation days = 12.5 | Feb precipitation days = 11.1 | Mar precipitation days = 11.0 | Apr precipitation days = 11.2 | May precipitation days = 10.3 | Jun precipitation days = 11.6 | Jul precipitation days = 12.2 | Aug precipitation days = 10.8 | Sep precipitation days = 10.4 | Oct precipitation days = 14.5 | Nov precipitation days = 14.5 | Dec precipitation days = 12.8 | year precipitation days = | Jan snow days = 8 | Feb snow days = 7 | Mar snow days = 6 | Apr snow days = 4 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 3 | Dec snow days = 6 | Jan humidity = 83 | Feb humidity = 81 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 78 | May humidity = 78 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 78 | Aug humidity = 80 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 83 | Nov humidity = 83 | Dec humidity = 83 | Jan percentsun = 26 | Feb percentsun = 30 | Mar percentsun = 33 | Apr percentsun = 36 | May percentsun = 38 | Jun percentsun = 33 | Jul percentsun = 34 | Aug percentsun = 35 | Sep percentsun = 32 | Oct percentsun = 29 | Nov percentsun = 26 | Dec percentsun = 22 | year percentsun = | Jan sun = 60.5 | Feb sun = 85.4 | Mar sun = 125.5 | Apr sun = 153.9 | May sun = 202.7 | Jun sun = 163.5 | Jul sun = 162.4 | Aug sun = 156.7 | Sep sun = 125.1 | Oct sun = 95.0 | Nov sun = 68.1 | Dec sun = 48.5 | year sun = | source 1 = [[Met Office]]<ref>{{cite web|url=https://www.metoffice.gov.uk/public/weather/climate/gfnmmyh91|title=Aberdeen Airport 1991–2020 averages|access-date=2026-06-03|publisher=Met Office|archive-date=2019-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322002859/https://www.metoffice.gov.uk/public/weather/climate/gfnmmyh91|url-status=live}}</ref> [[NOAA]] (Харьцангуй чийгшил ба цастай өдөр 1961–1990)<ref>{{cite web|url=ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-VI/UK/03091.TXT|title=Aberdeen Airport climate normals 1961–1990|access-date=2026-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230907051849/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-VI/UK/03091.TXT|archive-date=2023-09-07|url-status=dead|publisher=Met Office}}</ref> Infoclimat (дундаж макс/мин)<ref>{{cite web|url=https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/aberdeen-dyce/valeurs/03091.html|title=Climatologie de l'année à Aberdeen / Dyce|publisher=Infoclimat|language=fr|access-date2026-06-03|archive-date=2023-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20231005231001/https://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/1991/aberdeen-dyce/valeurs/03091.html|url-status=live}}</ref> | source 2 = [[Нидерландын Хааны Цаг Уурын Хүрээлэн|KNMI]]<ref>{{cite web| url =https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php| title =Indices Data – Aberdeen Dyce Station 1825| access-date =2026-06-03| publisher =[[KNMI (хүрээлэн)|KNMI]]| archive-date =2018-07-09| archive-url =https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php| url-status =dead}}</ref> }} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Aberdeen}} * [http://www.aberdeencity.gov.uk/ Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас] [[Ангилал:Абердин| ]] [[Ангилал:Шотландын суурин]] [[Ангилал:Шотландын орон нутгийн тойрог]] [[Ангилал:Шотландын хот]] [[Ангилал:Шотландын их сургуулийн хот]] [[Ангилал:Ди голын суурин]] [[Ангилал:Дон голын суурин]] roeee15wp5kzymk26ou2xrt072bq5hy 0 35784 858091 837868 2026-06-03T18:03:41Z Enkhsaihan2005 64429 858091 wikitext text/x-wiki {{Short description|Украины Днепропетровск мужийн хот, захиргааны төв}} {{About|хотын|Голыг|Днепр мөрөн|хэрэглээг|Днипро (салаа утга)}} {{Redirect|Днепропетровск}} {{Инфобокс суурин | name = | official_name = Днипро | native_name = {{lang|uk|Дніпро}} | nickname = | settlement_type = [[Украины хотын жагсаалт|Хот]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | perrow = 1/1/1 | caption_align = center | image1 = Dnipropetrovsk view 2015 tov-tob.jpg | caption1 = Днипро хотын төвийн үзэмж | image2 = Панораму двору Спасо-Преображенського кафедрального собору.jpg | caption2 = [[Өөрчлөлтийн сүм, Днипро|Өөрчлөлтийн сүм]] | image3 = Монастирській острів та мости (cropped).jpg | caption3 = [[Мерефа-Херсоны гүүр]], [[Монастырский арал]] болон [[Днепр мөрөн]] }} | image_flag = Flag of Dnipro.svg | flag_size = 120px | image_shield = Coat of arms of Dnipro.svg | shield_size = x100px | image_blank_emblem = File:Логотип Дніпро.png | blank_emblem_type = Тэмдэг | blank_emblem_size = | motto = | image_map = Dnipropetrovsk-Raion.png | map_caption = [[Днепропетровск муж]] дахь Днипрогийн байршил | pushpin_map = Украин Днепропетровск муж#Украин#Европ | pushpin_relief = 1 | pushpin_map_caption = Днепропетровск муж дахь байршил##Украин дахь байршил##Европ дахь байршил | coordinates = {{coord|48|28|03|N|35|02|24|E|region:UA|display=inline,title}} | subdivision_type = Улс | subdivision_name = {{Flagu|Украин}} | subdivision_type1 = [[Украины мужууд|Муж]] | subdivision_type2 = [[Украины тойргууд|Тойрог]] | subdivision_name1 = {{Flagcountry|Днепропетровск муж}} | subdivision_name2 = {{Flagicon image|Dniprovskiy rayon prapor.png}} [[Днипро тойрог|Днипро]] | subdivision_type3 = [[Нийгэмлэг (Украин)|Нийгэмлэг]] | subdivision_name3 = [[Днипро хотын нийгэмлэг|Днипро хотын]] | parts_type = [[#Засгийн газар|Дүүрэг]] | parts_style = <!-- Use "list" (for list), "coll" (for collapsed list), "para" (for paragraph format). Default is "list" if up to 5 items, then--> | parts = 8 дүүрэг | government_type = [[Днипро хотын зөвлөл]] | leader_title = Хотын дарга | leader_name = [[Борис Филатов]]<ref name="Filatovn1437591">{{cite news |url=https://vybory.24tv.ua/vibori-mera-dnipro-2020-ofitsiyni-rezultati-golosuvannya_n1437591 |script-title=uk:Результати 2 туру виборів у Дніпрі: розгромна перемога Філатова |trans-title=Днипро дэх сонгуулийн 2-р шатны үр дүн: Филатовын хувьд аймшигтай ялалт |work=[[:uk:24 (телеканал)|Суваг 24]] |date=2020-11-24 |access-date=2025-11-01 |language=uk}}</ref> | leader_party = [[Санал (нам)|Санал]]<ref name="Filatovn1437591"/> | leader_title1 = [[Украины Ардын депутат|ПГд]]: | seat_type = Захиргааны төв | seat = Днипро хотын захиргаа,<br/>Академик Яворницкийн өргөн чөлөө 75 | established_title = Байгуулагдсан | established_date = 1776 ({{years ago|1776}} жилийн өмнө) (албан ёсоор<ref name=UWSUla>Oleh Repan. ''[http://i.tyzhden.ua/content/photoalbum/2017/07_2017/14/uw/Book7.pdf The origins of Dnipro, the city and its name] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315154048/https://i.tyzhden.ua/content/photoalbum/2017/07_2017/14/uw/Book7.pdf |date=2022-03-15 }}''. [[Украины долоо хоног]]. 2017 оны 7 сар (хуудас 46)</ref>) | established_title2 = Хотын статус | established_date2 = 1778 | established_title1 = | established_date1 = | area_magnitude = | area_total_km2 = 409.718 | area_land_km2 = | area_metro_km2 = 5606 | area_water_km2 = | elevation_m = 155 | population_as_of = 2022 | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | population_note = | population_rank = Украинд [[Украины хотын жагсаалт|4-т]] | population_total = 968,502 | population_metro = {{decrease}} 1145065 | population_footnotes =<ref>{{citation|title=The number of the available population of Ukraine as of January 1, 2022|url=https://ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2022/zb/05/zb_%D0%A1huselnist.pdf}}</ref> | population_density_km2 = 2,411 | postal_code_type = [[Шуудангийн код]] | postal_code = 49000—49489 | timezone1 = [[Дорнод Европын Цаг|ДЕЦ]] | utc_offset = +2 | timezone_DST = [[Дорнод Европын Зуны Цаг|ДЕЗЦ]] | utc_offset_DST = +3 | area_code = +380 56(2) | blank_name = | population_demonym = Днипрочууд | website = [http://dniprorada.gov.ua/ dniprorada.gov.ua] | mapframe = yes | mapframe-zoom = 9 | mapframe-wikidata = yes }} '''Днипро''' буюу '''Днепр''' ([[украин хэл|украинаар]] ''Дніпро́'', оросоор ''Днепр''; 2016 оны 5 сарийн 19 хүртэл - ''Дніпропетро́вськ'', ''Днепропетровск'') — [[Украин]] улсын [[Днепропетровск муж]]ийн засаг захиргааны төв, саятан [[хот]]. == Зураг== <gallery widths="210px" heights="150px"> Зураг:Днепропетровск. Вид на центр города..JPG Зураг:Dnipropetrowsk.jpg Зураг:Karla marksa intersection 25dec09 2942.JPG Зураг:Dnepr dstr.png Зураг:Central bridge Dnipropetrovsk from GOROD.DP.UA .jpg </gallery> == Уур амьсгал == {{Уур амьсгалын хүснэгт|location=Днипро (1991–2020, туйлын үе 1948–одоо) | metric first = y | single line = Yes | Jan record high C = 12.3 | Feb record high C = 17.5 | Mar record high C = 24.1 | Apr record high C = 31.8 | May record high C = 36.1 | Jun record high C = 37.8 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 40.9 | Sep record high C = 36.5 | Oct record high C = 32.6 | Nov record high C = 20.6 | Dec record high C = 13.7 | year record high C = 40.9 | Jan high C = -0.9 | Feb high C = 0.6 | Mar high C = 7.1 | Apr high C = 16.0 | May high C = 22.7 | Jun high C = 26.6 | Jul high C = 29.1 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 22.4 | Oct high C = 14.4 | Nov high C = 5.8 | Dec high C = 0.6 | year high C = 14.4 | Jan mean C = -3.6 | Feb mean C = -2.8 | Mar mean C = 2.5 | Apr mean C = 10.3 | May mean C = 16.5 | Jun mean C = 20.5 | Jul mean C = 22.7 | Aug mean C = 22.1 | Sep mean C = 16.2 | Oct mean C = 9.2 | Nov mean C = 2.6 | Dec mean C = -1.9 | year mean C = 9.5 | Jan low C = -6.1 | Feb low C = -5.8 | Mar low C = -1.2 | Apr low C = 5.1 | May low C = 10.9 | Jun low C = 15.1 | Jul low C = 17.1 | Aug low C = 16.3 | Sep low C = 11.0 | Oct low C = 5.2 | Nov low C = -0.1 | Dec low C = -4.2 | year low C = 5.3 | Jan record low C = -30.0 | Feb record low C = -27.8 | Mar record low C = -19.2 | Apr record low C = -8.2 | May record low C = -2.4 | Jun record low C = 3.9 | Jul record low C = 5.9 | Aug record low C = 3.9 | Sep record low C = -3.0 | Oct record low C = -8.0 | Nov record low C = -17.9 | Dec record low C = -27.8 | year record low C = -30.0 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 50 | Feb precipitation mm = 43 | Mar precipitation mm = 51 | Apr precipitation mm = 39 | May precipitation mm = 51 | Jun precipitation mm = 64 | Jul precipitation mm = 55 | Aug precipitation mm = 45 | Sep precipitation mm = 42 | Oct precipitation mm = 39 | Nov precipitation mm = 44 | Dec precipitation mm = 46 | year precipitation mm = 569 | Jan snow depth cm = 7 | Feb snow depth cm = 10 | Mar snow depth cm = 5 | Apr snow depth cm = 0 | May snow depth cm = 0 | Jun snow depth cm = 0 | Jul snow depth cm = 0 | Aug snow depth cm = 0 | Sep snow depth cm = 0 | Oct snow depth cm = 0 | Nov snow depth cm = 1 | Dec snow depth cm = 4 | year snow depth cm = 10 | Jan humidity = 88.5 | Feb humidity = 84.7 | Mar humidity = 77.2 | Apr humidity = 64.6 | May humidity = 63.2 | Jun humidity = 64.8 | Jul humidity = 63.6 | Aug humidity = 60.5 | Sep humidity = 67.3 | Oct humidity = 77.1 | Nov humidity = 85.5 | Dec humidity = 88.8 | year humidity = 73.8 | Jan rain days = 9 | Feb rain days = 8 | Mar rain days = 11 | Apr rain days = 13 | May rain days = 13 | Jun rain days = 13 | Jul rain days = 12 | Aug rain days = 9 | Sep rain days = 10 | Oct rain days = 11 | Nov rain days = 12 | Dec rain days = 11 | year rain days = 132 | Jan snow days = 16 | Feb snow days = 15 | Mar snow days = 9 | Apr snow days = 1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 1 | Nov snow days = 7 | Dec snow days = 15 | year snow days = 64 | Jan sun = 50 | Feb sun = 74 | Mar sun = 132 | Apr sun = 196 | May sun = 266 | Jun sun = 281 | Jul sun = 310 | Aug sun = 285 | Sep sun = 211 | Oct sun = 142 | Nov sun = 62 | Dec sun = 37 | year sun = 2046 |source 1=Pogoda.ru.net<ref name="pogoda">{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213143459/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34504.htm |archive-date=2019-12-13 |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34504.htm |title=Климат Днепра (Днипрогийн цаг агаар) |publisher=Pogoda.ru.net |access-date=2026-06-03 |language=ru |date=2016}}</ref> |source 2=[[NOAA]] (чийгшил ба нар 1991–2020)<ref name=NOAA> {{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20250419123857/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Dnipro_34504.csv |archive-date=2025-04-19 |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Ukraine/XLS/DNIPRO_34504.csv|title=Dnipro Climate Normals 1991–2020 |work=World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) |publisher=[[Үндэсний далай тэнгис ба агаар мандлын захиргаа]] |format=CSV |access-date=2026-06-03 }}</ref> }} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Dnipropetrovsk|Днипро}} * [http://gorod.dp.ua/multilang/de/ Хотын цахим хуудас] (англи, герман, испани, франц хэлээр, мөн орос, украин хэлээр илүү дэлгэрэнгүй) * [https://web.archive.org/web/20151031085029/http://dniproinvitesyou.org/en/ Днипро хотын албан ёсны аялал жуулчлалын цахим хуудас] * [http://gorod.dp.ua/eng/guide/?pageid=240 Хотын түүх] (англиар) == Эшлэл == {{Reflist}} {{Украины хот}} [[Ангилал:Днепропетровск мужийн суурин]] [[Ангилал:Днипро| ]] [[Ангилал:Днепр мөрний суурин]] [[Ангилал:Лениний одон шагналтан|!]] [[Ангилал:Украины их сургуулийн хот]] [[Ангилал:Украины мужийн төв]] ez2l8ch28ebhsf0wj2lpspzbttmi4v3 858098 858091 2026-06-03T23:47:41Z Avirmed Batsaikhan 53733 858098 wikitext text/x-wiki {{Short description|Украины Днепропетровск мужийн хот, захиргааны төв}} {{About|хотын|Голыг|Днепр мөрөн|хэрэглээг|Днипро (салаа утга)}} {{Redirect|Днепропетровск}} {{Инфобокс суурин | name = | official_name = Днипро | native_name = {{lang|uk|Дніпро}} | nickname = | settlement_type = [[Украины хотын жагсаалт|Хот]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | perrow = 1/1/1 | caption_align = center | image1 = Dnipropetrovsk view 2015 tov-tob.jpg | caption1 = Днипро хотын төвийн үзэмж | image2 = Панораму двору Спасо-Преображенського кафедрального собору.jpg | caption2 = [[Өөрчлөлтийн сүм, Днипро|Өөрчлөлтийн сүм]] | image3 = Монастирській острів та мости (cropped).jpg | caption3 = [[Мерефа-Херсоны гүүр]], [[Монастырский арал]] болон [[Днепр мөрөн]] }} | image_flag = Flag of Dnipro.svg | flag_size = 120px | image_shield = Coat of arms of Dnipro.svg | shield_size = x100px | image_blank_emblem = File:Логотип Дніпро.png | blank_emblem_type = Тэмдэг | blank_emblem_size = | motto = | image_map = Dnipropetrovsk-Raion.png | map_caption = [[Днепропетровск муж]] дахь Днипрогийн байршил | pushpin_map = Украин Днепропетровск муж#Украин#Европ | pushpin_relief = 1 | pushpin_map_caption = Днепропетровск муж дахь байршил##Украин дахь байршил##Европ дахь байршил | coordinates = {{coord|48|28|03|N|35|02|24|E|region:UA|display=inline,title}} | subdivision_type = Улс | subdivision_name = {{Flagu|Украин}} | subdivision_type1 = [[Украины мужууд|Муж]] | subdivision_type2 = [[Украины тойргууд|Тойрог]] | subdivision_name1 = {{Flagcountry|Днепропетровск муж}} | subdivision_name2 = {{Flagicon image|Dniprovskiy rayon prapor.png}} [[Днипро тойрог|Днипро]] | subdivision_type3 = [[Нийгэмлэг (Украин)|Нийгэмлэг]] | subdivision_name3 = [[Днипро хотын нийгэмлэг|Днипро хотын]] | parts_type = [[#Засгийн газар|Дүүрэг]] | parts_style = <!-- Use "list" (for list), "coll" (for collapsed list), "para" (for paragraph format). Default is "list" if up to 5 items, then--> | parts = 8 дүүрэг | government_type = [[Днипро хотын зөвлөл]] | leader_title = Хотын дарга | leader_name = [[Борис Филатов]]<ref name="Filatovn1437591">{{cite news |url=https://vybory.24tv.ua/vibori-mera-dnipro-2020-ofitsiyni-rezultati-golosuvannya_n1437591 |script-title=uk:Результати 2 туру виборів у Дніпрі: розгромна перемога Філатова |trans-title=Днипро дэх сонгуулийн 2-р шатны үр дүн: Филатовын хувьд аймшигтай ялалт |work=[[:uk:24 (телеканал)|Суваг 24]] |date=2020-11-24 |access-date=2025-11-01 |language=uk}}</ref> | leader_party = [[Санал (нам)|Санал]]<ref name="Filatovn1437591"/> | leader_title1 = [[Украины Ардын депутат|ПГд]]: | seat_type = Захиргааны төв | seat = Днипро хотын захиргаа,<br/>Академик Яворницкийн өргөн чөлөө 75 | established_title = Байгуулагдсан | established_date = 1776 ({{years ago|1776}} жилийн өмнө) (албан ёсоор<ref name=UWSUla>Oleh Repan. ''[http://i.tyzhden.ua/content/photoalbum/2017/07_2017/14/uw/Book7.pdf The origins of Dnipro, the city and its name] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315154048/https://i.tyzhden.ua/content/photoalbum/2017/07_2017/14/uw/Book7.pdf |date=2022-03-15 }}''. [[Украины долоо хоног]]. 2017 оны 7 сар (хуудас 46)</ref>) | established_title2 = Хотын статус | established_date2 = 1778 | established_title1 = | established_date1 = | area_magnitude = | area_total_km2 = 409.718 | area_land_km2 = | area_metro_km2 = 5606 | area_water_km2 = | elevation_m = 155 | population_as_of = 2022 | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | population_note = | population_rank = Украинд [[Украины хотын жагсаалт|4-т]] | population_total = 968,502 | population_metro = {{decrease}} 1145065 | population_footnotes =<ref>{{citation|title=The number of the available population of Ukraine as of January 1, 2022|url=https://ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2022/zb/05/zb_%D0%A1huselnist.pdf}}</ref> | population_density_km2 = 2,411 | postal_code_type = [[Шуудангийн код]] | postal_code = 49000—49489 | timezone1 = [[Дорнод Европын Цаг|ДЕЦ]] | utc_offset = +2 | timezone_DST = [[Дорнод Европын Зуны Цаг|ДЕЗЦ]] | utc_offset_DST = +3 | area_code = +380 56(2) | blank_name = | population_demonym = Днипрочууд | website = [http://dniprorada.gov.ua/ dniprorada.gov.ua] | mapframe = yes | mapframe-zoom = 9 | mapframe-wikidata = yes }} '''Днипро''' буюу '''Днепр''' ([[украин хэл|украин.]] ''Дніпро́'', оросоор ''Днепр''; 2016 оны 5-р сарын 19-нөөс өмнө - ''Дніпропетро́вськ'') — [[Украин]] улсын зүүн өмнөд нутаг болох [[Днепропетровск муж|Днепр муж]]ийн засаг захиргааны төв, 2025 оны байдлаар 950 мянга орчим хүн амтай, [[Днепр мөрөн]] болон [[Самара гол]] дээр орших [[хот]]. Украины хамгийн том аж үйлдвэрийн төвүүдийн нэг болох Днепропетровск хотод хар төмөрлөг, металл боловсруулах, механик инженерчлэл болон бусад хүнд үйлдвэрүүдээр тэргүүлдэг юм. Днепропетровск нь [[Зөвлөлт Холбоот Улс|Зөвлөлт Холбоот Улсын]] батлан ​​​​хамгаалах болон сансрын үйлдвэрлэлийн гол төв байсан тул 1990-ээд он хүртэл энэ хот гадаадын иргэдэд хаалттай байжээ. == Хотын нэр == === Екатеринослав (1776—1796, 1802—1926) === Оросын хатан хаан [[II Екатерина|II Екатеринагийн]] дурсгалд зориулж уг нэрийг 18-р зуунд өгсөн гэж үздэг. Энэ хот нь анх 1784 он хүртэл Килченя, Самара голууд урсдаг Днеприйн зүүн эрэг дээр байрладаг байв. Дараа нь II Екатерина хатан хааны зарлигаар барилгын ажлыг албан ёсоор баруун эрэг рүү нүүлгэжээ. === Новороссийск (1796—1802) === Эзэн хаан [[I Павел]] эх II Екатеринагийнхаа тухай санагдуулж буй бүх зүйлийг арилгах хүсэлтэй байсан тул 1796-1802 онуудад энэ хотыг Новороссийск гэж нэрлэх болсон. Гэвч I Павел хааныг алсны дараа Эзэн хаан [[I Александр]] 1802 онд хотыг анхны нэр болох Екатеринослав гэж буцаан сэргээжээ. === Днепропетровск (1926—2016) === Зөвлөлт засаг тогтосны дараа 1926 оны 7-р сарын 20-нд Екатеринослав хотын орших Днепр мөрнийг бэлэгдэж Днепропетровск болгосон байна. === Днепр (2016 — өнөө хүртэл) === 2016 оны 5-р сарын 19-нд [[Украины Дээд Рада]] коммунизмыг устгах үйл ажиллагааны хүрээнд Днепропетровск хотыг байрлаж буй мөрний нэрээр Днепр ([[Украин хэл|укр.]] ''Дніпро,'' [[Англи хэл|англи.]] ''Dnipro'' ) гэж нэрлээх шийдвэр гаргаж 6-р сарын 3-наас хүчин төгөлдөр болсон байна. == Хүн ам == 1976-2011 онуудад хуучин Днепропетровск хот 1 сая гаруй хүн амтай байсан. 1976 онд 1 саяд хүрсэн тус хотын хүн ам 1991 онд ЗХУ задран унах хүртэл өссөөр байсан бөгөөд 1992 онд хотын хүн ам 1,189,900-д хүрч, түүхэн дээд хэмжээндээ хүрсэн. Үүний дараа хүн ам буурч эхэлсэн юм. {| class="wikitable" ! colspan="7" |Днепр хотын хүн ам |- !1804 !1853 !1865 !1897 !1910 !1917 !1923 |- |6 389 |'''↗'''13 011 |'''↗'''22 816 |'''↗'''112 839 |'''↗'''232 500 |'''↘'''217 000 |'''↘'''126 462 |- !1926 !1959 !1967 !1976 !1979 !1981 !1989 |- |'''↗'''187 570 |'''↗'''661 547 |'''↗'''816 000 |'''↗'''1 000 000 |'''↗'''1 066 016 |'''↗'''1 100 000 |'''↗'''1 177 897 |- !1991 !1993 !1998 !2001 !2003 !2004 !2005 |- |'''↗'''1 189 000 |'''↘'''1 185 000 |'''↘'''1 122 400 |'''↘'''1 065 008 |'''↗'''1 069 106 |'''↘'''1 060 594 |'''↘'''1 054 219 |- !2006 !2008 !2010 !2012 !2013 !2014 !2015 |- |'''↘'''1 047 347 |'''↘'''1 029 507 |'''↘'''1 011 177 |'''↘'''999 577 |'''↘'''997 754 |'''↘'''993 094 |'''↘'''989 769 |- !2016 !2018 !2020 !2022 !2025 ! ! |- |'''↘'''983 836 |'''↗'''1 000 506 |'''↘'''990 724 |'''↗'''984 473 |'''↘'''950 000 | | |} == Эдийн засаг == Днепр хот бол Украины хамгийн том аж үйлдвэр, эдийн засгийн төвүүдийн нэг бөгөөд металлургийн төв юм. Хар төмөрлөг, металл боловсруулах, механик инженерчлэл, пуужингийн шинжлэх ухаан онцгой сайн хөгжсөн юм. Днепр хотод Украины хамгийн том банк болох "ПриватБанк"-ны төв байрладаг бөгөөд энэ нь Игорь Коломойский, Геннадий Боголюбов нарын эзэмшдэг (2016 оны 12-р сард үндэсний болгосон) Приват Группийн нэг хэсэг байв. Тус бүлэг нь Украин болон олон улсад 100 гаруй компанийг шууд болон шууд бусаар эзэмшдэг. Днепр 130 улстай гадаад худалдаа эрхэлдэг. Днепр хотын экспорт, импортын эргэлт нь Украины эргэлтийн 7%-ийг эзэлдэг. Энэ хот нь голчлон металлургийн, механик инженерчлэлийн, хүнс, химийн бүтээгдэхүүний экспорт, байгалийн хий, газрын тосны бүтээгдэхүүн импортолдог байна. == Боловсрол == * [[Днепр хотын Үндэсний их сургууль|Олесь Гончарын нэрэмжит Днепр хотын Үндэсний их сургууль]], * Днепрын Үндэсний техникийн их сургууль, * Гааль, санхүүгийн их сургууль, * Днепрын Төмөр Замын Тээврийн Үндэсний Их Сургууль, * Украины Хими-Технологийн Улсын Их Сургууль, * Днепрын Дотоод хэргийн улсын их сургууль, * Днепрын Улсын хөдөө аж ахуй, эдийн засгийн их сургууль, * Днепрын Хүмүүнлэгийн их сургууль, * Альфред Нобелийн их сургууль == Зураг== <gallery widths="210px" heights="150px"> Зураг:Днепропетровск. Вид на центр города..JPG Зураг:Dnipropetrowsk.jpg Зураг:Karla marksa intersection 25dec09 2942.JPG Зураг:Dnepr dstr.png Зураг:Central bridge Dnipropetrovsk from GOROD.DP.UA .jpg </gallery> == Уур амьсгал == {{Уур амьсгалын хүснэгт|location=Днипро (1991–2020, туйлын үе 1948–одоо) | metric first = y | single line = Yes | Jan record high C = 12.3 | Feb record high C = 17.5 | Mar record high C = 24.1 | Apr record high C = 31.8 | May record high C = 36.1 | Jun record high C = 37.8 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 40.9 | Sep record high C = 36.5 | Oct record high C = 32.6 | Nov record high C = 20.6 | Dec record high C = 13.7 | year record high C = 40.9 | Jan high C = -0.9 | Feb high C = 0.6 | Mar high C = 7.1 | Apr high C = 16.0 | May high C = 22.7 | Jun high C = 26.6 | Jul high C = 29.1 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 22.4 | Oct high C = 14.4 | Nov high C = 5.8 | Dec high C = 0.6 | year high C = 14.4 | Jan mean C = -3.6 | Feb mean C = -2.8 | Mar mean C = 2.5 | Apr mean C = 10.3 | May mean C = 16.5 | Jun mean C = 20.5 | Jul mean C = 22.7 | Aug mean C = 22.1 | Sep mean C = 16.2 | Oct mean C = 9.2 | Nov mean C = 2.6 | Dec mean C = -1.9 | year mean C = 9.5 | Jan low C = -6.1 | Feb low C = -5.8 | Mar low C = -1.2 | Apr low C = 5.1 | May low C = 10.9 | Jun low C = 15.1 | Jul low C = 17.1 | Aug low C = 16.3 | Sep low C = 11.0 | Oct low C = 5.2 | Nov low C = -0.1 | Dec low C = -4.2 | year low C = 5.3 | Jan record low C = -30.0 | Feb record low C = -27.8 | Mar record low C = -19.2 | Apr record low C = -8.2 | May record low C = -2.4 | Jun record low C = 3.9 | Jul record low C = 5.9 | Aug record low C = 3.9 | Sep record low C = -3.0 | Oct record low C = -8.0 | Nov record low C = -17.9 | Dec record low C = -27.8 | year record low C = -30.0 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 50 | Feb precipitation mm = 43 | Mar precipitation mm = 51 | Apr precipitation mm = 39 | May precipitation mm = 51 | Jun precipitation mm = 64 | Jul precipitation mm = 55 | Aug precipitation mm = 45 | Sep precipitation mm = 42 | Oct precipitation mm = 39 | Nov precipitation mm = 44 | Dec precipitation mm = 46 | year precipitation mm = 569 | Jan snow depth cm = 7 | Feb snow depth cm = 10 | Mar snow depth cm = 5 | Apr snow depth cm = 0 | May snow depth cm = 0 | Jun snow depth cm = 0 | Jul snow depth cm = 0 | Aug snow depth cm = 0 | Sep snow depth cm = 0 | Oct snow depth cm = 0 | Nov snow depth cm = 1 | Dec snow depth cm = 4 | year snow depth cm = 10 | Jan humidity = 88.5 | Feb humidity = 84.7 | Mar humidity = 77.2 | Apr humidity = 64.6 | May humidity = 63.2 | Jun humidity = 64.8 | Jul humidity = 63.6 | Aug humidity = 60.5 | Sep humidity = 67.3 | Oct humidity = 77.1 | Nov humidity = 85.5 | Dec humidity = 88.8 | year humidity = 73.8 | Jan rain days = 9 | Feb rain days = 8 | Mar rain days = 11 | Apr rain days = 13 | May rain days = 13 | Jun rain days = 13 | Jul rain days = 12 | Aug rain days = 9 | Sep rain days = 10 | Oct rain days = 11 | Nov rain days = 12 | Dec rain days = 11 | year rain days = 132 | Jan snow days = 16 | Feb snow days = 15 | Mar snow days = 9 | Apr snow days = 1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 1 | Nov snow days = 7 | Dec snow days = 15 | year snow days = 64 | Jan sun = 50 | Feb sun = 74 | Mar sun = 132 | Apr sun = 196 | May sun = 266 | Jun sun = 281 | Jul sun = 310 | Aug sun = 285 | Sep sun = 211 | Oct sun = 142 | Nov sun = 62 | Dec sun = 37 | year sun = 2046 |source 1=Pogoda.ru.net<ref name="pogoda">{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213143459/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34504.htm |archive-date=2019-12-13 |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34504.htm |title=Климат Днепра (Днипрогийн цаг агаар) |publisher=Pogoda.ru.net |access-date=2026-06-03 |language=ru |date=2016}}</ref> |source 2=[[NOAA]] (чийгшил ба нар 1991–2020)<ref name=NOAA> {{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20250419123857/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Dnipro_34504.csv |archive-date=2025-04-19 |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Ukraine/XLS/DNIPRO_34504.csv|title=Dnipro Climate Normals 1991–2020 |work=World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) |publisher=[[Үндэсний далай тэнгис ба агаар мандлын захиргаа]] |format=CSV |access-date=2026-06-03 }}</ref> }} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Dnipropetrovsk|Днипро}} * [http://gorod.dp.ua/multilang/de/ Хотын цахим хуудас] (англи, герман, испани, франц хэлээр, мөн орос, украин хэлээр илүү дэлгэрэнгүй) * [https://web.archive.org/web/20151031085029/http://dniproinvitesyou.org/en/ Днипро хотын албан ёсны аялал жуулчлалын цахим хуудас] * [http://gorod.dp.ua/eng/guide/?pageid=240 Хотын түүх] (англиар) == Эшлэл == {{Reflist}} {{Украины хот}} [[Ангилал:Днепропетровск мужийн суурин]] [[Ангилал:Днипро| ]] [[Ангилал:Днепр мөрний суурин]] [[Ангилал:Лениний одон шагналтан|!]] [[Ангилал:Украины их сургуулийн хот]] [[Ангилал:Украины мужийн төв]] lcvjna0mbfnv2sap14uh46onn3kma3a 0 35887 858092 839586 2026-06-03T18:06:26Z Enkhsaihan2005 64429 858092 wikitext text/x-wiki {{Short description|Франц дахь тойрог}} {{Инфобокс Францын коммун | name = Ницца | native name = {{resize|80%|{{native name|oc|Niça}}}} | commune status = [[Францын тойргууд|Тойрог]] болон [[Францын коммунууд|коммун]] | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | caption_align = center | perrow = 1/2/2/2 | image1 = Nice from Castle Hill 01.jpg | caption1 = Хотын үзэмж | image2 = Promenade des Anglais Nice IMG 1255.jpg | caption2 = [[Английн далайн эрэг]] | image3 = Cathedrale Sainte-Reparate Nice.jpg | caption3 = [[Ниццагийн цогчин дуган]] | image4 = | caption4 = [[:fr:Tête Carrée|Дөрвөлжин толгой]] | image5 = Place-Masséna 01.jpg | caption5 = [[Массена талбай]] | image6 = Avenue Jean Medecin Nice.jpg | caption6 = [[Жан Медециний өргөн чөлөө]] }} | image coat of arms = Nizza-Stemma.svg | image flag = Bandièra de Niça.svg | city motto = ''Nicæa civitas fidelissima''<br />{{nowrap|([[Латин]]: Ницца, хамгийн үнэнч хот)}} | coordinates = {{coord|43.7034|7.2663|format=dms|display=inline,title}} | INSEE = 06088 | arrondissement = Ницца | canton = [[Ницца кантон-1|Ницца-1]], [[Ницца кантон-2|2]], [[Ницца кантон-3|3]], [[Ницца кантон-4|4]], [[Ницца кантон-5|5]], [[Ницца кантон-6|6]], [[Ницца кантон-7|7]], [[Ницца кантон-8|8]], болон [[Ницца кантон-9|9]] | mayor = [[Кристьян Эстрази]]<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2023-06-06|language=fr}}</ref> | party = [[Тэнгэрийн хаяа (улс төрийн нам)|Хоризон]] | term = 2020–2026 | area km2 = 71.92 | population = {{France metadata Wikidata|population_total}} | population date = {{France metadata Wikidata|population_as_of}} | population footnotes = {{France metadata Wikidata|population_footnotes}} | population ranking = Францад 5-д | population demonym = | urban pop = 944321 | urban area km2 = 743.6 | urban pop date = 2018<ref name=compar /> | metro area pop = 609695 | metro area km2 = 2073 | metro area pop date = 2018<ref name=compar /> | intercommunality = [[Ницца-Номин эрэг Метрополис]] | website = {{URL|http://www.nice.fr/}} | footnotes = {{Инфобокс ЮНЕСКО-гийн дэлхийн өв | Official_name = Ницца, Ривьерийн өвлийн амралтын хот | Type = Соёлын | Criteria = ii | ID = 1635 | Year = 2021 | child = yes }} }} '''Ни́цца''' ({{lang-fr|Nice}} [{{IPA|nis}}], {{lang-it|Nizza}} [{{IPA|ˈnittsa}}]) — [[Франц|Франц улс]]ын [[Прованс-Альп-Номин эрэг]]т байрласан томоохон [[хот]]. 2019 оны байдлаар 533 554 хүн амтай хот бөгөөд тээврийн томоохон зангилаа болсон боомт хот. Францын далайн эрэг дахь амралтын гол газрын нэг. == Газар зүй == === Уур амьсгал === {{Уур амьсгалын хүснэгт |location = Ницца ([[Ницца нисэх буудал]]), өндөр: {{convert|4|m|abbr=on|disp=or}}, 1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1942–одоо |metric first = yes |single line = yes | Jan record high C = 22.5 | Feb record high C = 25.8 | Mar record high C = 26.1 | Apr record high C = 26.1 | May record high C = 31.4 | Jun record high C = 36.8 | Jul record high C = 37.0 | Aug record high C = 37.7 | Sep record high C = 33.9 | Oct record high C = 29.9 | Nov record high C = 25.4 | Dec record high C = 22.0 |year record high C = 37.7 | Jan high C = 13.3 | Feb high C = 13.5 | Mar high C = 15.4 | Apr high C = 17.4 | May high C = 21.0 | Jun high C = 24.7 | Jul high C = 27.5 | Aug high C = 27.9 | Sep high C = 24.8 | Oct high C = 21.0 | Nov high C = 17.0 | Dec high C = 14.1 |year high C = 19.8 | Jan mean C = 9.5 | Feb mean C = 9.8 | Mar mean C = 11.8 | Apr mean C = 14.1 | May mean C = 17.7 | Jun mean C = 21.4 | Jul mean C = 24.1 | Aug mean C = 24.5 | Sep mean C = 21.2 | Oct mean C = 17.5 | Nov mean C = 13.3 | Dec mean C = 10.3 |year mean C = 16.3 | Jan low C = 5.8 | Feb low C = 6.1 | Mar low C = 8.3 | Apr low C = 10.8 | May low C = 14.5 | Jun low C = 18.1 | Jul low C = 20.8 | Aug low C = 21.1 | Sep low C = 17.7 | Oct low C = 14.0 | Nov low C = 9.7 | Dec low C = 6.6 |year low C = 12.8 | Jan record low C = -7.2 | Feb record low C = -5.8 | Mar record low C = -5.0 | Apr record low C = 2.9 | May record low C = 3.7 | Jun record low C = 8.1 | Jul record low C = 11.7 | Aug record low C = 11.4 | Sep record low C = 7.6 | Oct record low C = 4.2 | Nov record low C = 0.1 | Dec record low C = -2.7 |year record low C = -7.2 | Jan precipitation mm = 73.5 | Feb precipitation mm = 53.6 | Mar precipitation mm = 51.0 | Apr precipitation mm = 68.8 | May precipitation mm = 40.3 | Jun precipitation mm = 35.7 | Jul precipitation mm = 13.6 | Aug precipitation mm = 17.2 | Sep precipitation mm = 81.0 | Oct precipitation mm = 127.9 | Nov precipitation mm = 138.4 | Dec precipitation mm = 90.3 |year precipitation mm = 791.3 |precipitation colour = green |unit precipitation days = 1.0 мм | Jan precipitation days = 5.8 | Feb precipitation days = 5.1 | Mar precipitation days = 4.9 | Apr precipitation days = 6.4 | May precipitation days = 5.1 | Jun precipitation days = 3.8 | Jul precipitation days = 1.8 | Aug precipitation days = 2.3 | Sep precipitation days = 4.9 | Oct precipitation days = 7.5 | Nov precipitation days = 8.5 | Dec precipitation days = 6.0 |year precipitation days = 62.1 | Jan snow days = 0.3 | Feb snow days = 0.7 | Mar snow days = 0.0 | Apr snow days = 0.0 | May snow days = 0.0 | Jun snow days = 0.0 | Jul snow days = 0.0 | Aug snow days = 0.0 | Sep snow days = 0.0 | Oct snow days = 0.0 | Nov snow days = 0.0 | Dec snow days = 0.2 |year snow days = 1.1 | Jan humidity = 67 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 72 | May humidity = 75 | Jun humidity = 75 | Jul humidity = 73 | Aug humidity = 72 | Sep humidity = 74 | Oct humidity = 73 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 67 |year humidity = 71.3 | Jan sun = 156.7 | Feb sun = 166.1 | Mar sun = 218.0 | Apr sun = 229.2 | May sun = 270.9 | Jun sun = 309.8 | Jul sun = 349.3 | Aug sun = 323.2 | Sep sun = 249.8 | Oct sun = 191.1 | Nov sun = 151.5 | Dec sun = 145.2 |year sun = 2760.5 |Jan uv = 1 |Feb uv = 2 |Mar uv = 4 |Apr uv = 5 |May uv = 7 |Jun uv = 8 |Jul uv = 8 |Aug uv = 7 |Sep uv = 5 |Oct uv = 3 |Nov uv = 2 |Dec uv = 1 |source 1 = [[Météo-France]]<ref>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20180306230102/https://donneespubliques.meteofrance.fr/FichesClim/FICHECLIM_06088001.pdf | archive-date = 2018-03-06 | url = https://donneespubliques.meteofrance.fr/FichesClim/FICHECLIM_06088001.pdf | title = Nice (06) | work = Fiche Climatologique: Statistiques 1991–2020 et records | publisher = Meteo France | language = fr | access-date = 2026-06-03}}</ref> |date=2012 |source 2 = Infoclimat.fr (харьцангуй чийгшил 1961–1990),<ref name="Infoclimat">{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20160315123145/http://www.infoclimat.fr/climatologie-07690-nice-cote-d-azur.html | archive-date = 2016-03-15 | url = http://www.infoclimat.fr/climatologie-07690-nice-cote-d-azur.html | title = Normes et records 1961–1990: Nice – Côte d'Azur (06) – altitude 4m | language = fr | publisher = Infoclimat | access-date = 2026-06-03}}</ref> Weather Atlas<ref name=wa /> }} == Зураг== <gallery widths="200px" heights="150px"> Зураг:Nice Port 1.jpg Зураг:Italia 1843.svg Зураг:Colline du chateau waterfall.jpg Зураг:Nice SPOT 1161.jpg Зураг:Saleya nice.jpg Зураг:Nice france mamac.JPG </gallery> ===Цэцгийн парад=== <gallery> File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-43-52.jpg File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-47-17.jpg File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-50-16.jpg File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-53-48.jpg File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-56-44.jpg File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-00-53.jpg File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-18-29.jpg File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-23-33.jpg File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-15-01.jpg </gallery> == Эшлэл == {{Reflist}} [[Ангилал:Альп-Маритим департаментын коммун‎]] [[Ангилал:Ницца| ]] [[Ангилал:Прованс-Альп-Номин эргийн суурин]] [[Ангилал:Далайн боомттой суурин]] [[Ангилал:Тэнгисийн сувиллын газар]] [[Ангилал:Францын сувиллын газар]] [[Ангилал:Францын их сургуулийн хот]] sh6bawicl7zro8kbctw46wk8qtgfy3a 0 36210 858093 836809 2026-06-03T18:15:20Z Enkhsaihan2005 64429 858093 wikitext text/x-wiki {{Short description|Японы Кансайд орших журамт хот}} {{Инфобокс суурин | name = Осака | native_name = {{nobold|大阪市}} | official_name = Осака хот | settlement_type = [[Японы засгийн газрын тогтоолоор журамлагдсан хот|Журамт хот]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 290 | caption_align = center | perrow = 1/2/2/2 | image1 = Osaka Castle 03bs3200.jpg | caption1 = [[Осака ордон]] болон [[Осака бизнес парк]] | image2 = Shin-Sekai：新世界 - panoramio.jpg | caption2 = [[Цүтэнкаку]] цамхаг | image3 = Osaka Dotonbori Ebisu Bridge.jpg | caption3 = [[Дотонбори]] | image4 = Sumiyoshi-taisha, hongu-2 honden.jpg | caption4 = Сумиёши тайша | image5 = Shitennoji & Abeno Harukas.jpg | caption5 = [[Шитэнножи]] | image6 = Autumn in Mido-suji Osaka02n.jpg | caption6 = [[Мидосүжи]] өргөн чөлөө | image7 = Nakanoshima Skyscrapers in 201407 001.jpg | caption7 = [[Наканошима]] арал }} | image_flag = Flag of Osaka, Osaka.svg | image_seal = Emblem of Osaka, Osaka.svg | image_shield = | image_blank_emblem = | nickname = | motto = | image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=9}} | image_map1 = Osaka in Osaka Prefecture Ja.svg | map_alt1 = | map_caption1 = [[Осака муж]] дахь Осакагийн байршил | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_base_alt = | dot_map_alt = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Япон Кансай##Япон#Ази#Дэлхий | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[Кансай]] дахь байршил | coordinates = {{coord|34|41|38|N|135|30|8|E|type:city(2668586)_region:JP-27|display=it}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Улс | subdivision_name = {{flag|Япон}} | subdivision_type1 = [[Японы бүс нутгийн жагсаалт|Бүс нутаг]] | subdivision_name1 = [[Кансай]] | subdivision_type2 = [[Японы мужууд|Муж]] | subdivision_name2 = [[Осака муж]] | subdivision_type3 = [[Японы арлын жагсаалт|Арал]] | subdivision_name3 = [[Хоншүү]] | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | governing_body = [[Осака хотын зөвлөл]] | leader_party = | leader_title = [[Осака хотын улс төр|Хотын дарга]] | leader_name = [[Ёкояма Хидэюки]] ([[Осакагийн сэргээн засварлах нийгэмлэг|ORA]])<ref>{{cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2019/04/08/national/politics-diplomacy/osaka-leaders-projected-win-elections-swap-roles/|title=Osaka leaders win in elections to swap roles, but merger prospects unclear|first=Эрик|last=Жонстон|date=2019-04-08|via=Japan Times Online}}</ref> | leader_title1 = | leader_name1 = | total_type = | unit_pref = Metric | area_magnitude = | area_footnotes = | area_total_km2 = 225.21 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = <ref>with undecided boundary, see Japanese wiki [[:ja:大阪市]]</ref>{{circular reference|date=2021 оны 3 сар}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 2,753,862 | population_rank = [[Японы хотын жагсаалт|Японд 3-т]] | population_as_of = 3 сарын 1, 2021 | population_density_km2 = 12,214 | population_metro_footnotes = <ref name="japan2"/> ([[Японы метрополитан хотын жагсаалт|2-т]]) | population_metro = 19,303,000 (<nowiki>2019, </nowiki>[[Кейханшин]]) | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Японы стандарт цаг]] | utc_offset1 = +9 | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | blank_name_sec1 = Хотын тэмдэг | blank1_name_sec1 = - Мод | blank1_info_sec1 = [[Японы интоор|Интоор]] | blank2_name_sec1 = - Цэцэг | blank2_info_sec1 = [[Нил цэцэг]] | blank_name_sec2 = Хаяг | blank_info_sec2 = Осака хотын танхим: 1-3-20 Наканошима, Кита дүүрэг, Осака хот, Осака муж<br />530-8201 | blank1_name_sec2 = Утасны&nbsp;дугаар | blank1_info_sec2 = 06-6208-8181 | website = {{URL|city.osaka.lg.jp}} | footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл | kanji = {{unbulleted list|大阪|{{small|(obsolete)}} 大坂}} | revhep = Ōsaka | kunrei = Ôsaka }} '''Осака''' ({{mongolUnicode|ᠣᠣᠰᠠᠺᠠ|h}}, '''Оосака'''; 大阪 {{Audio|ja-Osaka.ogg|[Ōsaka]}}) — [[Япон]] улсын [[Осака (аймаг)|Осака аймгийн]] [[хот]]. Японы хүн амараа 3 дугаарт ордог [[Хоншүү]] арлын өмнөд хэсэгт Осака буланд оршдог хот. Осака хотын газар нутаг нь 223,00 км², хүн ам нь -2 685 481 хүн (2014). == Хотын түүх == Японы анхны түүхийн "Кожики", "Нихон шоки" зэрэг цаг тооны эх сурвалжид дурдсанаар МЭӨ 663 онд орчин үеийн Осакагийн нутагт байжээ. Йодо голын бэлчирт Яматогийн анхны байлдан дагуулагчид бууж, уугуул нутгийн овгуудын эсэргүүцлийг дарж, Ямато улсыг байгуулсан байна. Мянган жилийн дараа, 638 онд Эзэн хаан Тэнму Нанивагийн нутагт хот байгуулжээ. 7-8-р зууны үед энэ нь хэд хэдэн эзэн хаадын оршин суух газар болсон бөгөөд энэ нь тус улсын нийслэл болсон гэсэн үг юм. 8-р зууны эхээр мужийн төвийг Нара хот руу нүүлгэсэн боловч Нанива нь Японы хамгийн том худалдааны хот, олон улсын боомт хэвээр үлдсэн юм. Гэсэн хэдий ч Дундад зууны үед хотын хөгжил бараг зогссон бөгөөд энэ нь 15-р зууны эхэн үед хөгжил буурахад хүргэсэн юм. Өнөөдөр Осакаг хамгийн том худалдааны төв гэж тооцогддог: хот нь газар зүйн хувьд давуу байр суурь эзэлдэг, далайн асар том боомт дэлхийн өнцөг булан бүрээс усан онгоц хүлээж авдаг бөгөөд хиймэл арал дээр барьсан "Кансай" нисэх онгоцны буудлыг ерөнхийдөө 21-р зууны гайхамшиг гэж нэрлэдэг юм. == Үзвэр == Осакагийн гол сонирхол татдаг газар бол Ишияма Хонганжийн хийд байсан газарт босгосон цайз юм. Цайзын таван давхар цамхагт байрлах музейд та самурайчуудын амьдрал, соёлтой танилцаж, Токүгава овгийн 250 жилийн ноёрхлын түүхийг мэдэж авах боломжтой. Осака хотод 100 м диаметртэй, 112.5 м өндөр алсыг харах дугуйтай зугаа цэнгэлийн парк байдаг бөгөөд дэлхий дээр ийм төрлийн сонирхол татахуйц газар байдаггүй. Цэцэрлэгт хүрээлэнд та Номхон далайн амьтдын янз бүрийн төрлийг харж, Осака Кайюкан аквариумд ан амьтдыг ховсддог ховор төрлийн загасыг биширдэг. Олон тооны цэцэрлэг, цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ногоон байгууламж жилийн турш Осакаг чимдэг боловч хавар цэцэглэж буй ягаан, цагаан өнгийн Сакура цэцэгс нь хотын онцгой сэтгэл татам байдлыг харуулдаг. ==Зураг== <center><gallery widths="200px" heights="150px"> Зураг:Osaka Japan 2.jpg Зураг:Osaka Japan 3.jpg Зураг:Osaka Japan 5.jpg Зураг:Osaka Japan 4.jpg Зураг:Osaka Japan 6.jpg Зураг:Osaka Castle 02bs3200.jpg Зураг:Soemoncho, Osaka Minami.jpg Зураг:Wfm kansai overview.jpg Зураг:Osaka Wards.png Зураг:Wide-Area Map of Osaka City Subway.png Зураг:Kyocera Dome Osaka1.jpg </gallery></center> [[Зураг:Osaka skyline at night from Umeda Sky Building.jpg|thumb|400px|center]] [[Зураг:Osaka Umeda skyline 2007 04 19.jpg|thumb|400px|center]] == Цаг уур == {{Уур амьсгалын хүснэгт |single line = Y |metric first = y |location = Осака (1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1883–одоо) |Jan record high C = 19.1 |Feb record high C = 23.7 |Mar record high C = 26.1 |Apr record high C = 30.7 |May record high C = 32.7 |Jun record high C = 36.1 |Jul record high C = 38.4 |Aug record high C = 39.1 |Sep record high C = 36.4 |Oct record high C = 33.1 |Nov record high C = 27.9 |Dec record high C = 24.5 |Jan record low C = -7.5 |Feb record low C = -6.5 |Mar record low C = -5.2 |Apr record low C = -2.6 |May record low C = 3.5 |Jun record low C = 8.9 |Jul record low C = 14.8 |Aug record low C = 13.6 |Sep record low C = 10.4 |Oct record low C = 3.0 |Nov record low C = -2.2 |Dec record low C = -4.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 47.0 |Feb precipitation mm = 60.5 |Mar precipitation mm = 103.1 |Apr precipitation mm = 101.9 |May precipitation mm = 136.5 |Jun precipitation mm = 185.1 |Jul precipitation mm = 174.4 |Aug precipitation mm = 113.0 |Sep precipitation mm = 152.8 |Oct precipitation mm = 136.0 |Nov precipitation mm = 72.5 |Dec precipitation mm = 55.5 |year precipitation mm = 1338.3 |Jan mean C = 6.2 |Feb mean C = 6.6 |Mar mean C = 9.9 |Apr mean C = 15.2 |May mean C = 20.1 |Jun mean C = 23.6 |Jul mean C = 27.7 |Aug mean C = 29.0 |Sep mean C = 25.2 |Oct mean C = 19.5 |Nov mean C = 13.8 |Dec mean C = 8.7 |year mean C = 17.1 |Jan high C = 9.7 |Feb high C = 10.5 |Mar high C = 14.2 |Apr high C = 19.9 |May high C = 24.9 |Jun high C = 28.0 |Jul high C = 31.8 |Aug high C = 33.7 |Sep high C = 29.5 |Oct high C = 23.7 |Nov high C = 17.8 |Dec high C = 12.3 |year high C = 21.3 |Jan low C = 3.0 |Feb low C = 3.2 |Mar low C = 6.0 |Apr low C = 10.9 |May low C = 16.0 |Jun low C = 20.3 |Jul low C = 24.6 |Aug low C = 25.8 |Sep low C = 21.9 |Oct low C = 16.0 |Nov low C = 10.2 |Dec low C = 5.3 |year low C = 13.6 |Jan humidity = 61 |Feb humidity = 60 |Mar humidity = 59 |Apr humidity = 58 |May humidity = 61 |Jun humidity = 68 |Jul humidity = 70 |Aug humidity = 66 |Sep humidity = 67 |Oct humidity = 65 |Nov humidity = 64 |Dec humidity = 62 |year humidity = 63 |Jan sun = 146.5 |Feb sun = 140.6 |Mar sun = 172.2 |Apr sun = 192.6 |May sun = 203.7 |Jun sun = 154.3 |Jul sun = 184.0 |Aug sun = 222.4 |Sep sun = 161.6 |Oct sun = 166.1 |Nov sun = 152.6 |Dec sun = 152.1 |year sun = 2048.6 |Jan snow cm = 0 |Feb snow cm = 1 |Mar snow cm = 0 |Apr snow cm = 0 |May snow cm = 0 |Jun snow cm = 0 |Jul snow cm = 0 |Aug snow cm = 0 |Sep snow cm = 0 |Oct snow cm = 0 |Nov snow cm = 0 |Dec snow cm = 0 |year snow cm = 1 |unit precipitation days = 0.5 мм |Jan precipitation days = 6.4 |Feb precipitation days = 7.3 |Mar precipitation days = 10.3 |Apr precipitation days = 10.0 |May precipitation days = 10.4 |Jun precipitation days = 12.3 |Jul precipitation days = 11.3 |Aug precipitation days = 7.8 |Sep precipitation days = 10.6 |Oct precipitation days = 9.2 |Nov precipitation days = 7.0 |Dec precipitation days = 7.1 |year precipitation days = 109.7 |Jan uv = 3 |Feb uv = 4 |Mar uv = 6 |Apr uv = 8 |May uv = 9 |Jun uv = 10 |Jul uv = 11 |Aug uv = 10 |Sep uv = 8 |Oct uv = 6 |Nov uv = 3 |Dec uv = 2 |source 1 = Японы Цаг Уурын Агентлаг<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=62&block_no=47772&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | website=[[Японы Цаг Уурын Агентлаг]] | access-date = 2026-06-03}}</ref> ба Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/japan/osaka-climate|title=Osaka, Japan – Detailed climate information and monthly weather forecast|publisher=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2026-06-03}}</ref> |date = 2010 }} == Эшлэл == {{Reflist}} == Цахим холбоос == {{Commons|大阪市|Осака}} * [http://www.city.osaka.lg.jp/ Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас] {{Японы хот}} [[Ангилал:Далайн боомттой суурин]] [[Ангилал:Осака| ]] [[Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот]] [[Ангилал:Осака аймгийн коммун]] [[Ангилал:Осака мужийн суурин]] [[Ангилал:Саятан хот]] [[Ангилал:Японы мужийн төв]] [[Ангилал:Японы урьдын нийслэл]] jlyaf3fr7yxfdbxmou8ow66l0mxgz4w 0 36424 858094 799563 2026-06-03T18:59:09Z Enkhsaihan2005 64429 858094 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Оросын суурин |mn_name=Аг балгас |ru_name=Агинское |image_skyline=Aginskoye Collage 01.png |image_caption= |coordinates = {{coord|51|06|N|114|30|E|display=inline,title}} |map_label_position=right |image_coa= |coa_caption= |image_flag= Flag of Aginskoe (Zabaykalsky Krai).png |flag_caption= |anthem= |anthem_ref= |holiday= |holiday_ref= |federal_subject=[[Өвөр Байгалын хязгаар]] |federal_subject_ref=<ref name="Ref468" /> |adm_district_jur=[[Агын тойрог]] |adm_district_jur_ref=<ref name="Ref468" /> |adm_ctr_of=Агын тойрог |adm_ctr_of_ref=<ref name="Ref468" /> |inhabloc_cat=Хот маягын суурин |inhabloc_cat_ref=<ref name="Ref468" /> |urban_okrug_jur=Агын хотын тойрог |urban_okrug_jur_ref=<ref name="Ref469">Law #316-ZZK</ref> |mun_admctr_of=Агын хотын тойрог |mun_admctr_of_ref=<ref name="Ref469" /> |leader_title= |leader_title_ref= |leader_name= |leader_name_ref= |representative_body= |representative_body_ref= |area_of_what= |area_as_of= |area_km2= |area_km2_ref= |pop_2010census=15596 |pop_2010census_ref=<ref name="2010Census">{{ru-pop-ref|2010Census}}</ref> |pop_density= |pop_density_as_of= |pop_density_ref= |pop_latest= |pop_latest_date= |pop_latest_ref= |established_date=1781 эсвэл 1811 |established_title= |established_date_ref= |current_cat_date=1959 |current_cat_date_ref=<ref name="GSE" /> |prev_name1= |prev_name1_date= |prev_name1_ref= |postal_codes=687000, 687599 |dialing_codes= |dialing_codes_ref= |website=http://go-aginskoe.ru/ |website_ref= |commonscat= }} '''Аг''' (Агинское, Ага) — [[Орос улс]]ын [[Өвөр Байгалын хязгаар]]ын 16730 хүнтэй [[балгас]] (томоохон суурин, багахан хот).<ref>[http://www.gks.ru/free_doc/doc_2013/bul_dr/mun_obr2013.rar 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 г.]</ref> == Зураг== <gallery widths="210px" heights="150px"> Зураг:Стела при въезде в Агинское.jpg Зураг:Бальжин-хатан.jpg Зураг:Агинский краеведческий музей.JPG </gallery> == Уур амьсгал == {{Уур амьсгалын хүснэгт |width = auto |location = Аг балгас (туйлын үе 1936–одоо) |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 0.5 |Feb record high C = 9.2 |Mar record high C = 22.0 |Apr record high C = 30.4 |May record high C = 35.6 |Jun record high C = 39.7 |Jul record high C = 38.8 |Aug record high C = 37.7 |Sep record high C = 33.9 |Oct record high C = 25.8 |Nov record high C = 12.2 |Dec record high C = 5.6 |Jan high C = -14.5 |Feb high C = -8.7 |Mar high C = 0.0 |Apr high C = 10.0 |May high C = 18.5 |Jun high C = 24.6 |Jul high C = 26.5 |Aug high C = 23.8 |Sep high C = 17.3 |Oct high C = 7.5 |Nov high C = -4.8 |Dec high C = -13.1 | Jan mean C = -22.4 | Feb mean C = -17.8 | Mar mean C = -8.6 | Apr mean C = 2.0 | May mean C = 10.1 | Jun mean C = 16.6 | Jul mean C = 19.2 | Aug mean C = 16.5 | Sep mean C = 9.2 | Oct mean C = -0.2 | Nov mean C = -12.1 | Dec mean C = -20.2 |Jan low C = -28.6 |Feb low C = -25.3 |Mar low C = -16.7 |Apr low C = -5.9 |May low C = 1.4 |Jun low C = 8.2 |Jul low C = 12.1 |Aug low C = 9.8 |Sep low C = 2.0 |Oct low C = -6.7 |Nov low C = -18.2 |Dec low C = -26.1 |Jan record low C = -45.5 |Feb record low C = -47.6 |Mar record low C = -38.9 |Apr record low C = -25.4 |May record low C = -12.1 |Jun record low C = -4.6 |Jul record low C = 0.3 |Aug record low C = -4.0 |Sep record low C = -12.0 |Oct record low C = -32.7 |Nov record low C = -38.3 |Dec record low C = -42.4 |year record low C = -47.6 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 3 |Feb precipitation mm = 3 |Mar precipitation mm = 5 |Apr precipitation mm = 10 |May precipitation mm = 27 |Jun precipitation mm = 59 |Jul precipitation mm = 95 |Aug precipitation mm = 75 |Sep precipitation mm = 39 |Oct precipitation mm = 10 |Nov precipitation mm = 6 |Dec precipitation mm = 5 |source 1 = Pogoda.ru.net<ref>{{cite web | url = http://www.pogodaiklimat.ru/climate/30859.htm | title = Погода и Климат – Климат Агинского | publisher = Цаг агаар ба уур амьсгал (Погода и климат) | language = ru | access-date = 2026-06-03}}</ref> }} == Цахим холбоос == * [http://ez.chita.ru/encycl/concepts/?id=36 Аг хотын тухай] ==Лавлах бичиг== {{лавлах холбоос}} [[Ангилал:Өвөр Байгалын хязгаарын суурин]] jw2ctkpendc8hsgl86aeoq4pz6eukbq 0 36769 858095 576396 2026-06-03T19:03:06Z Enkhsaihan2005 64429 858095 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Австралийн суурин |Name = Балларат |Wappen = |Flagge = |Bild = Ballarat Town Hall 2011 004.JPG |Beschriftung = |Bundesstaat = Викториа |Gegründet = 1838 он |lat = 37/34/0/S |lon = 143/51/0 |Höhe = 441 |Einwohner = 85935 |EinwohnerStand = 2011 |EinwohnerQuelle = <ref>{{Census 2011 AUS|id =UCL211002 |name =Ballarat (Urban Centre/Locality)|accessdate =2013-12-03}}</ref> |Fläche = 113.7 |Zeitzone = UTC+10 |Telefonvorwahl = 03 |Postleitzahl = 3350 |StatisticalDivision = |LGA = City of Ballarat |Webpräsenz = www.ballarat.vic.gov.au/ |Karte = |Kartenbreite = 280 }} '''Балларат''' (Ballarat; [ˈbæləræt]; Ба́лларат) — [[Австрали]] улсын [[Викториа (Австрали)|Виктори муж]]ийн 95 мянган хүнтэй [[хот]].<ref>[Ballarat population growth pips Geelong and Bendigo] by Meg Rayner for The Courier 31 Mar 2010</ref> Мужийн төв [[Мельбурн]]аас 105 км зайтай. == Уур амьсгал == {{Уур амьсгалын хүснэгт|width=auto |metric first=y |single line=y |collapsed = |location = Балларат (1991–2020, туйлын үе 1951–2025) |Jan record high C = 42.0 |Feb record high C = 44.1 |Mar record high C = 37.9 |Apr record high C = 32.2 |May record high C = 26.1 |Jun record high C = 21.6 |Jul record high C = 19.1 |Aug record high C = 23.0 |Sep record high C = 27.9 |Oct record high C = 33.4 |Nov record high C = 37.3 |Dec record high C = 43.5 | year record high C = 44.1 |Jan record low C = 0.7 |Feb record low C = -1.4 |Mar record low C = -0.6 |Apr record low C = -4.1 |May record low C = -4.5 |Jun record low C = -4.6 |Jul record low C = -6.0 |Aug record low C = -5.0 |Sep record low C = -4.6 |Oct record low C = -3.6 |Nov record low C = -1.0 |Dec record low C = -1.0 | year record low C = -6.0 |Jan high C = 26.2 |Feb high C = 25.7 |Mar high C = 22.9 |Apr high C = 18.4 |May high C = 14.2 |Jun high C = 11.3 |Jul high C = 10.5 |Aug high C = 11.8 |Sep high C = 14.1 |Oct high C = 17.3 |Nov high C = 20.5 |Dec high C = 23.4 | year high C = | Jan mean C = 18.9 | Feb mean C = 18.7 | Mar mean C = 16.4 | Apr mean C = 12.7 | May mean C = 9.7 | Jun mean C = 7.5 | Jul mean C = 6.8 | Aug mean C = 7.5 | Sep mean C = 9.3 | Oct mean C = 11.6 | Nov mean C = 14.3 | Dec mean C = 16.4 | year mean C = |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 11.6 |Mar low C = 9.9 |Apr low C = 7.0 |May low C = 5.1 |Jun low C = 3.6 |Jul low C = 3.0 |Aug low C = 3.1 |Sep low C = 4.4 |Oct low C = 5.9 |Nov low C = 8.0 |Dec low C = 9.4 | year low C = | Jan avg record high C = 38.1 | Feb avg record high C = 36.1 | Mar avg record high C = 32.4 | Apr avg record high C = 26.7 | May avg record high C = 20.1 | Jun avg record high C = 15.4 | Jul avg record high C = 14.1 | Aug avg record high C = 16.7 | Sep avg record high C = 21.7 | Oct avg record high C = 26.7 | Nov avg record high C = 31.1 | Dec avg record high C = 35.0 | year avg record high C = 39.0 | Jan avg record low C = 4.8 | Feb avg record low C = 4.9 | Mar avg record low C = 2.9 | Apr avg record low C = 0.3 | May avg record low C = -1.2 | Jun avg record low C = -2.2 | Jul avg record low C = -2.8 | Aug avg record low C = -2.2 | Sep avg record low C = -1.7 | Oct avg record low C = -0.7 | Nov avg record low C = 1.5 | Dec avg record low C = 2.6 | year avg record low C = -3.5 |rain colour = green |Jan rain mm = 45.1 |Feb rain mm = 39.5 |Mar rain mm = 31.5 |Apr rain mm = 42.4 |May rain mm = 50.4 |Jun rain mm = 60.2 |Jul rain mm = 61.4 |Aug rain mm = 66.5 |Sep rain mm = 69.2 |Oct rain mm = 53.8 |Nov rain mm = 54.5 |Dec rain mm = 46.2 |year rain mm = 620.9 |unit rain days = 0.2 мм | Jan rain days = 7.7 | Feb rain days = 6.9 | Mar rain days = 8.5 | Apr rain days = 11.7 | May rain days = 15.8 | Jun rain days = 18.2 | Jul rain days = 19.9 | Aug rain days = 18.6 | Sep rain days = 16.8 | Oct rain days = 14.5 | Nov rain days = 11.7 | Dec rain days = 10.4 | year rain days = 160.7 | humidity colour = green | time day =3 PM | Jan afthumidity = 43 | Feb afthumidity = 43 | Mar afthumidity = 46 | Apr afthumidity = 54 | May afthumidity = 67 | Jun afthumidity = 77 | Jul afthumidity = 75 | Aug afthumidity = 71 | Sep afthumidity = 65 | Oct afthumidity = 58 | Nov afthumidity = 55 | Dec afthumidity = 47 | year afthumidity = 58 | Jan dew point C =9.0 | Feb dew point C =9.2 | Mar dew point C =7.8 | Apr dew point C =6.7 | May dew point C =6.9 | Jun dew point C =6.2 | Jul dew point C =5.2 | Aug dew point C =5.1 | Sep dew point C =5.9 | Oct dew point C =6.4 | Nov dew point C =7.8 | Dec dew point C =8.1 | year dew point C = 7.0 |source 1 = Австралийн Цаг Уурын Товчоо (15:00 цагт шүүдрийн цэг)<ref name="BoM" >{{cite web|url=http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_089002_All.shtml|title=Climate statistics for Australian locations- Ballarat Aerodrome|date=2024-07-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bom.gov.au/jsp/ncc/cdio/cvg/av?p_stn_num=089002&p_prim_element_index=0&p_comp_element_index=0&redraw=null&p_display_type=full_statistics_table&normals_years=1991-2020&tablesizebutt=normal|title=Climate statistics for Australian locations (normals: 1991–2020)|access-date=2026-06-03|publisher=Австралийн Цаг Уурын Товчоо}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_089002_All.shtml|title=Climate statistics for Australian locations: Ballarat Aerodrome (all data)|publisher=Австралийн Цаг Уурын Товчоо|access-date=2026-06-03}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.bom.gov.au/climate/data/ |title = Climate data online (Station number: 089002) |publisher = Цаг Уурын Товчоо |access-date = 2026-06-03}}</ref> | date = 2022-01-05 }} == Цахим холбоос == {{commons|Ballarat}} * [http://www.ballarat.vic.gov.au/ Балларат хотын цахим хуудас] ==Лавлах бичиг== {{лавлах холбоос}} [[Ангилал:Балларат| ]] [[Ангилал:Викториагийн суурин]] [[Ангилал:Австралийн их сургуулийн хот]] 2s7xfz0rawi2kypnx9jtwc9s5kf98g9 0 45340 858099 838414 2026-06-03T23:50:55Z Avirmed Batsaikhan 53733 858099 wikitext text/x-wiki {{Short description|Украины муж}} {{Инфобокс суурин | name = Днепропетровск муж | native_name = Дніпропетровська область | native_name_lang = uk | nickname = | settlement_type = [[Украины мужууд|Муж]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Dnipropetrovsk Oblast.svg | flag_link = Днепропетровск мужийн далбаа | image_shield = Large_Coat_of_Arms_of_Dnipropetrovsk_Oblast.svg | shield_alt = | image_map = Dnipropetrovsk in Ukraine.svg | mapsize = 275px | map_alt = | map_caption = | coordinates = {{coord|48.39|34.71|type:adm1st_region:UA|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Дэлхийн улс орны жагсаалт|Улс]] | subdivision_name = {{UKR}} | parts_type = [[Днепропетровск мужийн хотын жагсаалт|Хамгийн том хот]] | parts_style = para | p1 = [[Днепр]], [[Кривой Рог]], [[Камьянське]], [[Никополь, Украин|Никополь]] | established_title = Байгуулагдсан | established_date = 2 сарын 27, 1932 | seat_type = [[Захиргааны төв]] | seat = [[Днепр]] | leader_party = | leader_title = [[Днепропетровск мужийн захирагч|Захирагч]] | leader_name = [[Владислав Гайваненко]] ([[үүрэг гүйцэтгэгч]])<ref>{{cite web |title=Zelenskyy appointed acting head of Dnipropetrovsk Oblast State Administration: what is known about him |url=https://unn.ua/en/news/zelenskyy-appointed-acting-head-of-dnipropetrovsk-oblast-state-administration-what-is-known-about-him |access-date=2025-11-08 |date=2025-10-15 |website=UNN}}<br>{{cite web |first=|last=|title=Zelenskyy to appoint Security Service general as head of Odesa City Military Administration|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2025/10/15/8002812/|website=[[Украины үнэн]]|date=2025-10-15|access-date=2025-11-08|language=English}}</ref> | leader_title1 = [[Днепропетровск мужийн зөвлөл|Мужийн зөвлөл]] | leader_name1 = 120 суудал | leader_title2 = Дарга | leader_name2 = [[Микола Лукашук]]<ref name="7277172Dnipropetrovskregionalcouncil">{{cite news |language=uk |url=https://www.pravda.com.ua/news/2020/12/16/7277172/ |script-title=uk:Дніпропетровську облраду очолив земляк Зеленського |trans-title=Днепропетровскийн мужийн зөвлөлийг Зеленскийн нутаг нэгт хүн тэргүүлж байв |work=[[Украины Үнэн]] |date=2020-12-16 |access-date=2025-11-08}}</ref> | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 31974 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_rank = [[Украины засаг захиргааны хуваарь#Жагсаалт|2-р байр]] | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="ua2022estimate"/> | population_total = 3096485 {{decrease}} | population_rank = | population_as_of = 2022 | population_blank1_title = Жилийн өсөлт | population_blank1 = | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = Хүн ам зүй | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = {{nowrap|[[Албан ёсны хэл]]}} | demographics1_info1 = [[Украин хэл]] | demographics_type2 = ДНБ | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2023/05/zb_vrp_2021.xlsx|title=Валовии регіональнии продукт}}</ref> | demographics2_title1 = Нийт | demographics2_info1 = ₴ 582 тэрбум<br />(€15.1 тэрбум) | demographics2_title2 = Нэг хүнд ноогдох | demographics2_info2 = ₴ 186,697<br />(€4,800) | blank5_name_sec1 = [[Хүний хөгжлийн илтгэлцүүр|ХХИ]] (2022) | blank5_info_sec1 = 0.741<ref>{{Cite web|title= Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab |url= https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/UKR/?levels=1+4&years=2022&interpolation=0&extrapolation=0 |website=hdi.globaldatalab.org|language=en}}</ref><br />{{color|#0c0|өндөр}} | blank_name_sec1 = [[Украины тойргууд|Тойрог]] | blank_info_sec1 = 22 | blank1_name_sec1 = [[Днепропетровск мужийн хотын жагсаалт|Хот]] | blank1_info_sec1 = 20 | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Украины хот хэлбэрийн суурингууд#Днепропетровск муж|{{nowrap|Суурин}}]] | blank3_info_sec1 = 46 | blank4_name_sec1 = Тосгон | blank4_info_sec1 = 1369 | timezone1 = [[Дорнод Европын Цаг|ДЕЦ]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[Дорнод Европын Зуны Цаг|ДЕЗЦ]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = [[Украин дахь шуудангийн код|Шуудангийн код]] | postal_code = 49-53xxx | area_code_type = [[Бүс нутгийн код#Украин|Бүс нутгийн код]] | area_code = +380-56 | iso_code = [[ISO 3166-2:UA|UA-12]] | registration_plate_type = [[Украины тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар|Улсын дугаар]] | registration_plate = AE, КЕ | website = {{ubl|[https://adm.dp.gov.ua/ www.adm.dp.gov.ua]|[https://web.archive.org/web/20070930231909/http://gska2.rada.gov.ua:7777/pls/z7502/A005?rdat1=04.06.2007&rf7571=5065 www.rada.gov.ua]}} | footnotes = | other_name = }} '''Днепропетровск муж''' ({{lang-uk|Дніпропетровська область}}) — [[Украин]] улсын дорнод хэсгийн [[муж]]. == Газар нутаг == 31,974 км² нутагтай. == Хүн ам == 3,285,626 хүнтэй (2014 оны тооцоо). == Засаг захиргааны хуваарь == 22 ''[[район]]'' (аймаг), мужаас захирах 14 хотын нутагт хуваагдана. ;Мужаас захирдаг арван дөрвөн хот: {| width=60% valign="top" | valign="top" | * [[Вольногорск]] * [[Днепропетровск|Днипро]] (мужийн төв) * [[Днепрозержинск]] * [[Жёлтые Воды]] * [[Кривой Рог]] * [[Марганец (Днепропетровск муж)|Марганец]] * [[Никополь (Днепропетровск муж)|Никополь]] | valign="top" | * [[Новомосковск (Днепропетровск муж)|Новомосковск]] * [[Орджоникидзе (Днепропетровск муж)|Орджоникидзе]] * [[Павлоград]] * [[Першотравенск (Днепропетровск муж)|Першотравенск]] * [[Синельниково]] * [[Терновка хот|Терновка]] |} == Эшлэл == {{reflist|colwidth=30em}} == Цахим холбоос == {{commonscat|Dnipropetrovsk Oblast|Днепропетровск муж}} {{Хөтлөгч мөр Украины муж}} [[Ангилал:Днепропетровск муж| ]] [[Ангилал:Украины муж]] dcdkeprmwi6wwpou8o1580d0b3kqee9 0 53024 858103 856473 2026-06-04T01:29:46Z Esambuu 42335 858103 wikitext text/x-wiki [[Coldplay]] хамтлаг нь дэлхий хамгийн их борлуулалттай уран бүтээлчдийн нэг бөгөөд дэлхий даяар 75 гаруй сая цомогоо борлуулаад байна.Түүнээс 13 сая гаруйг АНУ-д,12 сая гаруйг Их Британид борлуулжээ. ==Синглүүдийн борлуулалт== === Их Британи {{flagicon|GBR}}=== Гэрчилгээний тайлбар : Platinum - 600,000-с дээш Gold - 400,000-с дээш Silver - 200,000-с дээш {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !rowspan="2"|{{Abbr|No.|Number}} !rowspan="2"|Дууны нэр !rowspan="2" | Уран бүтээлч !rowspan="2" | Багтсан цомог !rowspan="2" | Оргил<br />амжилт !rowspan="2" | Худалдаанд гарсан он !colspan="3" | Борлуулалт (Sales) !rowspan="2" | Гэрчилгээ !rowspan="2" | Гэрчилгээ авсан огноо !rowspan="2" ! scope="col"| Нийт<br/>(Total Units) |- !|Физик<br/>(Physical) !|Дижитал<br/>(Digital) !|Стрим<br/>(Streaming) |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 911,000 | style="text-align:center;"| 304 | style="text-align:center;"| 7× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 4,200,000<ref name="2025AugustSales">{{Cite web |date=29 August 2025 |title=Charts Analysis: Record-Breaking K-Pop Chart Takeover Led by K-Pop Demon Hunters |url=https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250829184728/https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |archive-date=29 August 2025 |access-date=29 August 2025 |website=Music Week}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | [[Parachutes]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 170,000 | style="text-align:center;"| 447,000 | style="text-align:center;"| 294 | style="text-align:center;"| 6× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 3,612,965<ref name="2025AugustSales"></ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 320,000 | style="text-align:center;"| 320 | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 352,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/05/08 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | [[X&Y]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 727,508 | style="text-align:center;"| 215 | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/05/16 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 1,000,000 | style="text-align:center;"| 81.8 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/27 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 373,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 302,000 | style="text-align:center;"| 150.6 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/05/23 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 7 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 358,763<ref>{{cite news|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-uks-official-chart-millionaires-revealed__20459/|title=The UK's Official Chart 'millionaires' revealed||last=Copsey|first=Rob|date=19 September 2017|work=[[Official Charts Company]]|publisher=Official Charts Company|accessdate=19 September 2017}}</ref> | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/10/03 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 290,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/05/17 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 565,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/08/16 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | Christmas Lights | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 30.6<ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/the-biggest-new-christmas-songs-how-do-they-compare-to-the-classics__21166/|title=The biggest new Christmas songs: How do they compare to the classics?|last=Copsey|first=Rob|work=[[Official Charts Company]]|date=4 December 2018|accessdate=6 December 2019}}</ref> | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/06 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Sparks]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 18 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/12/12 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 250,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2017/04/07 | style="text-align:center;"| 709,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2020/11/13 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x [[BTS]] | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/01/06 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 326,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2021/04/02 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/06/23 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 22 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 260,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI">{{cite web|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|title=BRIT Certified|work=[[British Phonographic Industry]]|date=13 December 2024|accessdate=16 December 2024|archive-date=21 Аравдугаар сар 2018|archive-url=https://archive.today/20181021092428/https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|url-status=dead}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/01/09 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 101,000 | style="text-align:center;"| 99,000 | style="text-align:center;"| 19.5 | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''[[Feels Like I'm Falling in Love]]'' | Coldplay | [[Moon Music]] | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 71 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2024/02/16 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;"| 27 | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''[[Violet Hill]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 8 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 230,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/04/11 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 173 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2026/04/17 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''[[We Pray]]'' | Coldplay ft. Little Simz, Burna Boy, Elyanna, Tini | Moon Music | style="text-align:center;"| 20 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2026/05/01 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''[[Talk]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2020/01/24 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''[[Don't Panic]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 130 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2022/09/16 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''[[Midnight (Coldplay song)|Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 48 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2021/04/09 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 32 | ''[[Shiver]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2023/05/26 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 33 | ''[[Let Somebody Go]]'' | Coldplay X Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/02/23 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 34 | ''[[God Put A Smile Upon Your Face]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 100 | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/07 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 35 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 156 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/21 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 36 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/05/02 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 37 | ''[[Lost!]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/07/25 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 38 | ''[[All My Love]]'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 43 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2026/02/06 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 39 | ''Fun'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 164 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 40 | [[Hurts Like Heaven]] | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 157 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 41 | ''Army of One'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 198 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 42 | [[Miracles (Someone Special)]] | Coldplay & Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 43 | ''[[Life in Technicolor II]]'' | Coldplay | [[Prospekt's March]] | style="text-align:center;"| 28 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 44 | ''[[Atlas]]'' | Coldplay | The Hunger Games Soundtrack | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2013 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 45 | ''[[The Hardest Part]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2006 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |} ===АНУ {{flagicon|USA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/> ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 10,000,000 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 5,000,000<ref>{{cite web|url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?content_selector=gold-platinum-searchable-database|title=Coldplay RIAA Platinum & Gold Certifications |last=Copsey|first=Rob|date=9 June 2015|publisher=[[RIAA]]|accessdate=9 June 2015}}</ref> | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 4,000,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 25 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 5,000,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 48 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[The Scientist]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 59 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | ''[[Clocks]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 2,000,000 | style="text-align:center;" | 2x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !12 |[[My Universe]] |[[Колдплей]] X BTS |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Австрали {{flagicon|AUS}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/>(мэдэгдэж байгаагаар) ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,190,000 | style="text-align:center;"| 17x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- !8 |[[The Scientist]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |40 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |420,000 | style="text-align:center;" |6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 280,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- !10 |[[Clocks]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |280,000 | style="text-align:center;" |4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 210,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- !12 |[[Sparks]] |Coldplay |[[Parachutes]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" |140,000 | style="text-align:center;" |2x Platinum |- !13 |[[Higher Power]] |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" |44 | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !14 |[[Orphans]] |Coldplay |[[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !15 |[[Everglow]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !16 |[[Up&Up]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !18 |My Universe |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !19 |[[Christmas Lights]] |Coldplay | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | ''[[Princess of China]]'' | [[Coldplay]] ft. [[Рианна|Rihanna]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''Feels Like I'm Falling in Love'' | [[Coldplay]] | Moon Music | style="text-align:center;" | 54 | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Violet Hill]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Итали {{flagicon|ITA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 350,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 300,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x BTS | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 29 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 32 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | N/A | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 70,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 58 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[Ink]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | Sparks | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | [[Let Somebody Go]] | [[Coldplay]] X [[Selena Gomez]] | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | ''[[Fun]]'' | Coldplay ft. Tove Lo | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 27 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 28 | ''[[Miracles (Someone Special)]]'' | Coldplay ft. Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;" | 76 | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 29 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | 55 | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 30 | ''[[Midnight (Coldplay song)| Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 31 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Герман {{flagicon|GER}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,200,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 900,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 800,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 99 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 26 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''Fix You'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 65 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | Christmas Lights - Single | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Шинэ Зеланд {{flagicon|NZL}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 270,000 | style="text-align:center;"| 9x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 210,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 180,000 | style="text-align:center;"| 6x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Sparks'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''Clocks'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Magic'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''Everglow'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''Every Teardrop is a Waterfall'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''Trouble'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 36 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | - | style="text-align:center;"| 34 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''Speed of Sound'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''feelslikeimfallinginlove'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''In My Place'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''Violet Hill'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''Up&Up'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''Midnight'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''Orphans'' | Coldplay | Everyday Life | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''Don't Panic'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''Charlie Brown'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''Let Somebody Go'' | Coldplay X Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''A Head Full of Dreams'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''We Pray'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 21 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 32 | ''Talk'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 20 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Франц {{flagicon|FRA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 333,333 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''My Universe'' | Coldplay X BTS | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 33 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 333,333 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''WE PRAY'' | Coldplay feat. Little Simz, Burna Boy, Elyanna, TINI | Moon Music | style="text-align:center;"| 45 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 98 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''feelslikeimfallinginlove'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 66 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Orhpans'' | Coldplay | Everyday Life | style="text-align:center;"| 172 | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Let Somebody Go'' | Coldplay x Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 115 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Франц {{flagicon|ESP}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum }} ==Холбоосууд== {{Reflist}} {{Coldplay}} [[Ангилал:Coldplay]] 6gzevhzg9mocahmaz85gmi3gvx97fcb 858105 858103 2026-06-04T01:30:19Z Esambuu 42335 858105 wikitext text/x-wiki [[Coldplay]] хамтлаг нь дэлхий хамгийн их борлуулалттай уран бүтээлчдийн нэг бөгөөд дэлхий даяар 75 гаруй сая цомогоо борлуулаад байна.Түүнээс 13 сая гаруйг АНУ-д,12 сая гаруйг Их Британид борлуулжээ. ==Синглүүдийн борлуулалт== === Их Британи {{flagicon|GBR}}=== Гэрчилгээний тайлбар : Platinum - 600,000-с дээш Gold - 400,000-с дээш Silver - 200,000-с дээш {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !rowspan="2"|{{Abbr|No.|Number}} !rowspan="2"|Дууны нэр !rowspan="2" | Уран бүтээлч !rowspan="2" | Багтсан цомог !rowspan="2" | Оргил<br />амжилт !rowspan="2" | Худалдаанд гарсан он !colspan="3" | Борлуулалт (Sales) !rowspan="2" | Гэрчилгээ !rowspan="2" | Гэрчилгээ авсан огноо !rowspan="2" ! scope="col"| Нийт<br/>(Total Units) |- !|Физик<br/>(Physical) !|Дижитал<br/>(Digital) !|Стрим<br/>(Streaming) |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 911,000 | style="text-align:center;"| 304 | style="text-align:center;"| 7× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 4,200,000<ref name="2025AugustSales">{{Cite web |date=29 August 2025 |title=Charts Analysis: Record-Breaking K-Pop Chart Takeover Led by K-Pop Demon Hunters |url=https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250829184728/https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |archive-date=29 August 2025 |access-date=29 August 2025 |website=Music Week}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | [[Parachutes]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 170,000 | style="text-align:center;"| 447,000 | style="text-align:center;"| 294 | style="text-align:center;"| 6× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 3,612,965<ref name="2025AugustSales"></ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 320,000 | style="text-align:center;"| 320 | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 352,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/05/08 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | [[X&Y]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 727,508 | style="text-align:center;"| 215 | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/05/16 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 1,000,000 | style="text-align:center;"| 81.8 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/27 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 373,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 302,000 | style="text-align:center;"| 150.6 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/05/23 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 7 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 358,763<ref>{{cite news|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-uks-official-chart-millionaires-revealed__20459/|title=The UK's Official Chart 'millionaires' revealed||last=Copsey|first=Rob|date=19 September 2017|work=[[Official Charts Company]]|publisher=Official Charts Company|accessdate=19 September 2017}}</ref> | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/10/03 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 290,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/05/17 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 565,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/08/16 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | Christmas Lights | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 30.6<ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/the-biggest-new-christmas-songs-how-do-they-compare-to-the-classics__21166/|title=The biggest new Christmas songs: How do they compare to the classics?|last=Copsey|first=Rob|work=[[Official Charts Company]]|date=4 December 2018|accessdate=6 December 2019}}</ref> | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/06 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Sparks]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 18 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/12/12 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 250,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2017/04/07 | style="text-align:center;"| 709,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2020/11/13 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x [[BTS]] | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/01/06 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 326,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2021/04/02 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/06/23 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 22 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 260,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI">{{cite web|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|title=BRIT Certified|work=[[British Phonographic Industry]]|date=13 December 2024|accessdate=16 December 2024|archive-date=21 Аравдугаар сар 2018|archive-url=https://archive.today/20181021092428/https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|url-status=dead}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/01/09 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 101,000 | style="text-align:center;"| 99,000 | style="text-align:center;"| 19.5 | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''[[Feels Like I'm Falling in Love]]'' | Coldplay | [[Moon Music]] | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 71 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2024/02/16 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;"| 27 | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''[[Violet Hill]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 8 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 230,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/04/11 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 173 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2026/04/17 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''[[We Pray]]'' | Coldplay ft. Little Simz, Burna Boy, Elyanna, Tini | Moon Music | style="text-align:center;"| 20 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2026/05/01 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''[[Talk]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2020/01/24 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''[[Don't Panic]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 130 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2022/09/16 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''[[Midnight (Coldplay song)|Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 48 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2021/04/09 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 32 | ''[[Shiver]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2023/05/26 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 33 | ''[[Let Somebody Go]]'' | Coldplay X Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/02/23 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 34 | ''[[God Put A Smile Upon Your Face]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 100 | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/07 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 35 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 156 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/21 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 36 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/05/02 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 37 | ''[[Lost!]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/07/25 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 38 | ''[[All My Love]]'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 43 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2026/02/06 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 39 | ''Fun'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 164 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 40 | [[Hurts Like Heaven]] | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 157 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 41 | ''Army of One'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 198 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 42 | [[Miracles (Someone Special)]] | Coldplay & Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 43 | ''[[Life in Technicolor II]]'' | Coldplay | [[Prospekt's March]] | style="text-align:center;"| 28 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 44 | ''[[Atlas]]'' | Coldplay | The Hunger Games Soundtrack | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2013 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 45 | ''[[The Hardest Part]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2006 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |} ===АНУ {{flagicon|USA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/> ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 10,000,000 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 5,000,000<ref>{{cite web|url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?content_selector=gold-platinum-searchable-database|title=Coldplay RIAA Platinum & Gold Certifications |last=Copsey|first=Rob|date=9 June 2015|publisher=[[RIAA]]|accessdate=9 June 2015}}</ref> | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 4,000,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 25 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 5,000,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 48 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[The Scientist]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 59 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | ''[[Clocks]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 2,000,000 | style="text-align:center;" | 2x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !12 |[[My Universe]] |[[Колдплей]] X BTS |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Австрали {{flagicon|AUS}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/>(мэдэгдэж байгаагаар) ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,190,000 | style="text-align:center;"| 17x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- !8 |[[The Scientist]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |40 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |420,000 | style="text-align:center;" |6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 280,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- !10 |[[Clocks]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |280,000 | style="text-align:center;" |4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 210,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- !12 |[[Sparks]] |Coldplay |[[Parachutes]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" |140,000 | style="text-align:center;" |2x Platinum |- !13 |[[Higher Power]] |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" |44 | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !14 |[[Orphans]] |Coldplay |[[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !15 |[[Everglow]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !16 |[[Up&Up]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !18 |My Universe |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !19 |[[Christmas Lights]] |Coldplay | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | ''[[Princess of China]]'' | [[Coldplay]] ft. [[Рианна|Rihanna]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''Feels Like I'm Falling in Love'' | [[Coldplay]] | Moon Music | style="text-align:center;" | 54 | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Violet Hill]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Итали {{flagicon|ITA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 350,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 300,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x BTS | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 29 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 32 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | N/A | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 70,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 58 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[Ink]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | Sparks | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | [[Let Somebody Go]] | [[Coldplay]] X [[Selena Gomez]] | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | ''[[Fun]]'' | Coldplay ft. Tove Lo | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 27 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 28 | ''[[Miracles (Someone Special)]]'' | Coldplay ft. Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;" | 76 | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 29 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | 55 | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 30 | ''[[Midnight (Coldplay song)| Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 31 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Герман {{flagicon|GER}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,200,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 900,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 800,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 99 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 26 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''Fix You'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 65 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | Christmas Lights - Single | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Шинэ Зеланд {{flagicon|NZL}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 270,000 | style="text-align:center;"| 9x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 210,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 180,000 | style="text-align:center;"| 6x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Sparks'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''Clocks'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Magic'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''Everglow'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''Every Teardrop is a Waterfall'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''Trouble'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 36 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | - | style="text-align:center;"| 34 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''Speed of Sound'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''feelslikeimfallinginlove'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''In My Place'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''Violet Hill'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''Up&Up'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''Midnight'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''Orphans'' | Coldplay | Everyday Life | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''Don't Panic'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''Charlie Brown'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''Let Somebody Go'' | Coldplay X Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''A Head Full of Dreams'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''We Pray'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 21 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 32 | ''Talk'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 20 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Франц {{flagicon|FRA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 333,333 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''My Universe'' | Coldplay X BTS | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 33 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 333,333 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''WE PRAY'' | Coldplay feat. Little Simz, Burna Boy, Elyanna, TINI | Moon Music | style="text-align:center;"| 45 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 98 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''feelslikeimfallinginlove'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 66 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Orhpans'' | Coldplay | Everyday Life | style="text-align:center;"| 172 | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Let Somebody Go'' | Coldplay x Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 115 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Испани {{flagicon|ESP}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |} ==Холбоосууд== {{Reflist}} {{Coldplay}} [[Ангилал:Coldplay]] btndr5ivqtqs4ccb52jd4vl14lgqtys 858108 858105 2026-06-04T02:01:18Z Esambuu 42335 858108 wikitext text/x-wiki [[Coldplay]] хамтлаг нь дэлхий хамгийн их борлуулалттай уран бүтээлчдийн нэг бөгөөд дэлхий даяар 75 гаруй сая цомогоо борлуулаад байна.Түүнээс 13 сая гаруйг АНУ-д,12 сая гаруйг Их Британид борлуулжээ. ==Синглүүдийн борлуулалт== === Их Британи {{flagicon|GBR}}=== Гэрчилгээний тайлбар : Platinum - 600,000-с дээш Gold - 400,000-с дээш Silver - 200,000-с дээш {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !rowspan="2"|{{Abbr|No.|Number}} !rowspan="2"|Дууны нэр !rowspan="2" | Уран бүтээлч !rowspan="2" | Багтсан цомог !rowspan="2" | Оргил<br />амжилт !rowspan="2" | Худалдаанд гарсан он !colspan="3" | Борлуулалт (Sales) !rowspan="2" | Гэрчилгээ !rowspan="2" | Гэрчилгээ авсан огноо !rowspan="2" ! scope="col"| Нийт<br/>(Total Units) |- !|Физик<br/>(Physical) !|Дижитал<br/>(Digital) !|Стрим<br/>(Streaming) |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 911,000 | style="text-align:center;"| 304 | style="text-align:center;"| 7× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 4,200,000<ref name="2025AugustSales">{{Cite web |date=29 August 2025 |title=Charts Analysis: Record-Breaking K-Pop Chart Takeover Led by K-Pop Demon Hunters |url=https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250829184728/https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |archive-date=29 August 2025 |access-date=29 August 2025 |website=Music Week}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | [[Parachutes]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 170,000 | style="text-align:center;"| 447,000 | style="text-align:center;"| 294 | style="text-align:center;"| 6× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 3,612,965<ref name="2025AugustSales"></ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 320,000 | style="text-align:center;"| 320 | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 352,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/05/08 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | [[X&Y]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 727,508 | style="text-align:center;"| 215 | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/05/16 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 1,000,000 | style="text-align:center;"| 81.8 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/27 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 373,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 302,000 | style="text-align:center;"| 150.6 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/05/23 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 7 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 358,763<ref>{{cite news|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-uks-official-chart-millionaires-revealed__20459/|title=The UK's Official Chart 'millionaires' revealed||last=Copsey|first=Rob|date=19 September 2017|work=[[Official Charts Company]]|publisher=Official Charts Company|accessdate=19 September 2017}}</ref> | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/10/03 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 290,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/05/17 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 565,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/08/16 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | Christmas Lights | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 30.6<ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/the-biggest-new-christmas-songs-how-do-they-compare-to-the-classics__21166/|title=The biggest new Christmas songs: How do they compare to the classics?|last=Copsey|first=Rob|work=[[Official Charts Company]]|date=4 December 2018|accessdate=6 December 2019}}</ref> | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/06 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Sparks]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 18 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/12/12 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 250,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2017/04/07 | style="text-align:center;"| 709,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2020/11/13 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x [[BTS]] | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/01/06 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 326,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2021/04/02 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/06/23 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 22 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 260,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI">{{cite web|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|title=BRIT Certified|work=[[British Phonographic Industry]]|date=13 December 2024|accessdate=16 December 2024|archive-date=21 Аравдугаар сар 2018|archive-url=https://archive.today/20181021092428/https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|url-status=dead}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/01/09 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 101,000 | style="text-align:center;"| 99,000 | style="text-align:center;"| 19.5 | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''[[Feels Like I'm Falling in Love]]'' | Coldplay | [[Moon Music]] | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 71 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2024/02/16 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;"| 27 | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''[[Violet Hill]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 8 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 230,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/04/11 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 173 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2026/04/17 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''[[We Pray]]'' | Coldplay ft. Little Simz, Burna Boy, Elyanna, Tini | Moon Music | style="text-align:center;"| 20 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2026/05/01 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''[[Talk]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2020/01/24 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''[[Don't Panic]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 130 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2022/09/16 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''[[Midnight (Coldplay song)|Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 48 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2021/04/09 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 32 | ''[[Shiver]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2023/05/26 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 33 | ''[[Let Somebody Go]]'' | Coldplay X Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/02/23 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 34 | ''[[God Put A Smile Upon Your Face]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 100 | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/07 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 35 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 156 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/21 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 36 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/05/02 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 37 | ''[[Lost!]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/07/25 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 38 | ''[[All My Love]]'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 43 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2026/02/06 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 39 | ''Fun'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 164 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 40 | [[Hurts Like Heaven]] | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 157 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 41 | ''Army of One'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 198 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 42 | [[Miracles (Someone Special)]] | Coldplay & Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 43 | ''[[Life in Technicolor II]]'' | Coldplay | [[Prospekt's March]] | style="text-align:center;"| 28 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 44 | ''[[Atlas]]'' | Coldplay | The Hunger Games Soundtrack | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2013 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 45 | ''[[The Hardest Part]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2006 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |} ===АНУ {{flagicon|USA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/> ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 10,000,000 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 5,000,000<ref>{{cite web|url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?content_selector=gold-platinum-searchable-database|title=Coldplay RIAA Platinum & Gold Certifications |last=Copsey|first=Rob|date=9 June 2015|publisher=[[RIAA]]|accessdate=9 June 2015}}</ref> | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 4,000,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 25 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 5,000,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 48 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[The Scientist]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 59 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | ''[[Clocks]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 2,000,000 | style="text-align:center;" | 2x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !12 |[[My Universe]] |[[Колдплей]] X BTS |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Австрали {{flagicon|AUS}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/>(мэдэгдэж байгаагаар) ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,190,000 | style="text-align:center;"| 17x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- !8 |[[The Scientist]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |40 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |420,000 | style="text-align:center;" |6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 280,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- !10 |[[Clocks]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |280,000 | style="text-align:center;" |4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 210,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- !12 |[[Sparks]] |Coldplay |[[Parachutes]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" |140,000 | style="text-align:center;" |2x Platinum |- !13 |[[Higher Power]] |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" |44 | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !14 |[[Orphans]] |Coldplay |[[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !15 |[[Everglow]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !16 |[[Up&Up]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !18 |My Universe |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !19 |[[Christmas Lights]] |Coldplay | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | ''[[Princess of China]]'' | [[Coldplay]] ft. [[Рианна|Rihanna]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''Feels Like I'm Falling in Love'' | [[Coldplay]] | Moon Music | style="text-align:center;" | 54 | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Violet Hill]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Итали {{flagicon|ITA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 350,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 300,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x BTS | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 29 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 32 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | N/A | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 70,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 58 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[Ink]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | Sparks | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | [[Let Somebody Go]] | [[Coldplay]] X [[Selena Gomez]] | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | ''[[Fun]]'' | Coldplay ft. Tove Lo | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 27 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 28 | ''[[Miracles (Someone Special)]]'' | Coldplay ft. Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;" | 76 | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 29 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | 55 | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 30 | ''[[Midnight (Coldplay song)| Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 31 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Герман {{flagicon|GER}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,200,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 900,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 800,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 99 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 26 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''Fix You'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 65 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | Christmas Lights - Single | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Шинэ Зеланд {{flagicon|NZL}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 270,000 | style="text-align:center;"| 9x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 210,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 180,000 | style="text-align:center;"| 6x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Sparks'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''Clocks'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Magic'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''Everglow'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''Every Teardrop is a Waterfall'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''Trouble'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 36 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | - | style="text-align:center;"| 34 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''Speed of Sound'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''feelslikeimfallinginlove'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''In My Place'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''Violet Hill'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''Up&Up'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''Midnight'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''Orphans'' | Coldplay | Everyday Life | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''Don't Panic'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''Charlie Brown'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''Let Somebody Go'' | Coldplay X Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''A Head Full of Dreams'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''We Pray'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 21 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 32 | ''Talk'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 20 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Франц {{flagicon|FRA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 333,333 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''My Universe'' | Coldplay X BTS | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 33 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 333,333 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''WE PRAY'' | Coldplay feat. Little Simz, Burna Boy, Elyanna, TINI | Moon Music | style="text-align:center;"| 45 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 98 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''feelslikeimfallinginlove'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 66 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Orhpans'' | Coldplay | Everyday Life | style="text-align:center;"| 172 | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Let Somebody Go'' | Coldplay x Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 115 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Испани {{flagicon|ESP}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 680,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 59 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Fix You'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 180,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 180,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''Adventure of a Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 80,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Sparks'' | Parachutes | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Clocks'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 60,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''Clocks'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 60,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 72 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 60,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''Magic'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 60,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''Everglow'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''Every Teardrop is A Waterfall'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''Every Teardrop is A Waterfall'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''Up&Up'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''Up&Up'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ==Холбоосууд== {{Reflist}} {{Coldplay}} [[Ангилал:Coldplay]] a9h0cf7lnqaexlt2t2reonw2o4kbuun 0 53777 858063 857933 2026-06-03T13:56:04Z Megzer 20491 Засагт хан Содномравдантай ямар ч холбоогүй их хэмжээний мэдээлэл байсныг хаслаа. Содномравдантай ямар ч хамаагүй Үйзэн гүнгийн хошууны Дагвын Бат-Очир гүнгийн ургийн бичиг, ач гучын мэдээлэл байсныг бас арилгалаа. 858063 wikitext text/x-wiki {{хянах}} [[Файл:Содномравдан.png|thumb|Засагт Хан Доржпаламын Содномравдан]] '''Доржпаламын Содномравдан''' нь (1867-1912) 1898-1912 оны хооронд '''[[Халх]]ын Эрдэнэ бишрэлт Үнэн сүжигт Оройн дээд Дархан Засагт Хан'''{{Citation needed}} ор сууж байв. Тэрээр Засагт хан Цэрэндондовын Доржпаламын хоёрдугаар агь болон мэндэлжээ. Засагт хан Д.Содномравдан бол тухайн үедээ [[Халх]], Ойрд, Өвөрлөгч, Урианхай, Буриад, Хөх нуурын олон монгол ноёдын дотор асар өндөр нэр хүндтэй дээдэс байсан юм. Засагт хан Д.Содномравдан нь эцэг хан Цэрэндондовын Доржпаламын хамтаар (мөн өвөг эцэг хан Манибазарын Цэрэндондов) Монгол Улсаа туурга тусгаар болгоход бүх амьдралаа зориулсан бөгөөд энэхүү бодлого, үйл ажиллагааныхаа хүрээнд Орос, Англи, Япон, Буриад, Төвөдийн нөлөө бүхий хүмүүстэй холбоо тогтоон ажиллаж, бүх “Монгол ноёдын холбоо”-г өвөрлөгч голлох ноёдын хамт санаачлан, богино хугацаанд олон талт байдлаар нэн амжилттай ажиллаж,{{Citation needed}} 1911 онд Монгол Улсаа тусгаар тогтнуулах бүх зохион байгуулалтыг гардан хэрэгжүүлсэн их гавьяатан билээ. ==Угсаа гарал== Түүний дээд өвөг [[Гэрсэнз жалайр хунтайж]] нь [[Даян хаан]]ы 2 дахь их хатны бага хүү бөгөөд ах дүү дундаа хамгийн отгон нь байжээ. Жалайр хунтайж 1549 онд нас барсны дараа түүний 7 хүү тус бүрдээ Ар Халхын 7 отгийг хувааж авсан. Үүнээс түүний дээд өвөг [[Ноёнтой хатанбаатар]] [[Бэсүд]], [[Элжигин]] отгийг өмчилж, нэгэн хошуу болж Халхын баруун гарын бүрэлдэхүүнд багтжээ. 1580-аад оноос [[Ашихай дархан хунтайж]]ийн ач хүү [[Лайхур хан|Лайхур]] хунтайж Засагт хан аймгийн үндсийг тавьсан. [[Чин улс]]ад Халхын 3 ханлиг дагаар орсны дараа 1732 оны хэрэг явдлаас хойш [[Засагт хан аймаг|Засагт ханы]] тамга Ашихай дархан хунтайжийн удмаас [[Ноёнтой хатанбаатар|Ноёнтой Хатанбаатар]]ын удмын Гэлэг-Ямпилд шилжсэн. Энэ нь 1924 он хүртэл үргэлжилсэн. Шууд удмыханаас үлдээгүй, үеэл үйзэн засгийн түшээ гүнгийн удмаас бий. == Манжийн үе == Манж Чин гүрний [[Бадаргуулт төр|Бадаргуулт төрийн]] 24 дүгээр онд буюу 1898 онд Засагт хангийн хэргэмийг Манжийн хааны зарлигаар Доржпаламын Содномравдан залгамжилжээ. Манжийн хаан 1908 онд Бадаргуулт төр хаан нас барж, [[Цыши|Цыши хатан]] нас барсаны дараа нь 1909 онд 2 настай [[Пүи]] буюу Сюаньтун хааны үед Чин улсын сүүлчийн шинэчлэлийн бодлогын үр дүнд бий болсон (资政院) Зөвлөх Парламент маягийн байгууллага байгуулагдсан байдаг. Манжийн хааны зарлигаар Хэвт ёсны 2 дугаар онд буюу 1910 онд Засагт Хан П.Содномравданг Халхыг төлөөлсөн хааны сонгосон гишүүн буюу Манж Чин улсын 资政院-д Зөвлөх Парламентын гишүүнээр томилсон байдаг нь “Чин улсын түүхийн ноорог” (清史稿, Qing shi gao) зэрэг эх сурвалжид тэмдэглэгдсэн байна.{{Citation needed}} Засагт Хан П.Содномравдан Манж Чин улсын 资政院-д Зөвлөх Парламентын гишүүнээр томилогдон Бээжинд жасаалж байх үедээ бүх “Монгол ноёдын холбоо”-г өвөрлөгч голлох ноёдын хамт санаачлан байгуулж богино хугацаанд олон талт байдлаар монголоо тусгаарлах бодлогыг нэн амжилттай хэрэгжүүлж ажиллах үндсийг тавьсан байна.{{Citation needed}} '''Засагт Хан П.Содномравдангийн Монгол Улсаа тусгаар тогтнуулахад оруулсан үүрэг роль, түүхийн үнэ цэнэтэй баримтууд''' Оросын эзэнт гүрний Цэргийн жанжин штабын архив, Хаан Оросын Газар зүйн нийгэмлэгийн (Русское географическое общество) экспедицийн тайлангууд, XIX–XX зууны Орос–Монголын дипломат болон захиргааны баримт бичгүүдэд тэмдэглэгдсэн байна. Тухайлбал, “Русское географическое общество” (РГО)-ийн экспедицийн тэмдэглэл, Монгол дахь Засагт хан аймгийн ноёдын зураг, тэмдэглэлүүд, Ф. 180 – “Китайские и монгольские дела” - Монгол, Хятадтай холбоотой дипломат бичиг, захидал, гэрээ, Ф. 152 – Сибирийн чиглэлийн дипломат харилцаа-Халх, Зүүнгар, хилийн бүсийн ноёд, Засагту хан Содномравдан мэдээлэл, Ф. 400 – Главный штаб (Генеральный штаб)-Монгол дахь цэргийн ажиглалт, тайлан, Ф. 483 – Сибирийн цэргийн тойрог (Сибирский военный округ)-Халх дахь хилийн цэргийн мэдээ, Ф. 846 – Ази дахь цэргийн экспедицийн материалууд-Монгол, Төв Ази руу хийсэн судалгаа Ф. 391 – Ази, Сибирийн захиргааны баримт, Ф. 560 – Хилийн бүсийн захиргааны материалуудад тодорхой эх сурвалжууд тэмдэглэгдсэн байна. 1898 онд Цэрэндондовын Доржпалам хан өөрийн хан ширээгээ том хүү Д.Цэрэнгомбожавт бус, бага хүү Д.Содномравданд залгамжлуулсан.{{Citation needed}} [[Файл:Засагт хан Д.Содномравдан.png|388x388px|Засагт хан Д.Содномравдан|alt=Засагт хан Д.Содномравдан|thumb]] ==Тусгаар тогтнолд гүйцэтгэсэн үүрэг роль== [[Файл:Д.Содномравдан Засагт хан.png|298x298px|Д.Содномравдан Засагт хан |alt=Д.Содномравдан Засагт хан|thumb]] [[Олноо Өргөгдсөн Монгол Улс]]ын үеийн ихэс дээдсийн давраажилт нь нэг талаас [[Алтан ураг]], нөгөө талаас хутагт, хувилгаадын дүр тодруулалтаас улбаатай. [[Богд хаан|Богд Живзундамба]] хутагт хааны хишиг тараах анхны “лүндэндээ аливаа цол хэргэм зэргийг хэвээр хэрэгжүүлж нийтээр дагатугай” гэж [[Чин улс|Манж Чин улс]]аас олгосон цол хэргэмийг хэрэгжүүлэхээр заасан. Дараа нь 1915 оноос “Монгол Улсын Хууль зүйлийн бичигт” хэргэм зэрэг залгамжлах хуучин зүйлийн заалтуудыг оруулсан бөгөөд энэ хэргийг Дотоод хэргийг бүгд захиран шийтгэх яам [[Богд хаан]]ы зарлигийн дагуу хэрэгжүүлэх болсоныг заасан юм. Дотоод хэргийг бүгд захиран шийтгэх яамны түшмэлийн хэлтэс нь олон [[ван]], [[тайж]], түшмэлийн зэрэг залгамжлах гэрийн үеийн дансыг хянаж байх үүрэгтэй байжээ. Засагт хан Д.Содномравдан нь [[Чин улс|Манж Чин улс]]ын үеийн олон Халх, Ойрд, Хөх нуур Дээд Монгол, Алтайн Урианхай, Өвөрлөгч 49 хошууны монгол ноёдын дунд өндөр нэр нөлөөтэй байсан. [[Хэвт ёс|Хэвт ёсны]] 2 дугаар онд буюу 1910 онд Манжийн хааны зарлигаар Засагт Хан П.Содномравданг халхыг төлөөлөн хааны сонгосон гишүүн буюу Манж Чин улсын 资政院-д Зөвлөх Парламентын гишүүнээр томилсон. Засагт Хан П.Содномравдан Хааны Зөвлөх Парламентын гишүүнээр 资政院-д орсноор Манжийн төв засгийн бодлогод оролцох, нөлөөлөх боломжтой болсон. Засагт Хан П.Содномравдан Манж Чин улсын 资政院-д Зөвлөх Парламентын гишүүнээр томилогдон Бээжинд жасаалж байх үедээ бүх “Монгол ноёдын холбоо”-г өвөрлөгч голлох ноёдын хамт санаачлан байгуулсан.{{Citation needed}} Ийм учраас шинэ хаан сонгохдоо эхлээд Засагт хан Доржпаламын Содномравданг Улсын хаан болгохыг хүссэн байдаг. Гэвч Д.Содномравдан хан татгалзаж байснаар дараагийн удаад [[Минжиддоржийн Ханддорж|Ханддорж чин ван]], [[Да лам Цэрэнчимэд|Цэрэнчимэд]] да лам нар [[Түшээт хан Дашням|Түшээт хан Дэмчигдоржийн Дашням]]<nowiki/>ыг өргөмжлөх санал гаргасан ч бүтээгүй юм. Эцэстээ Засагт хан Д.Содномравданы бусад гурван хантайгаа зөвшилцөн өргөснөөр Жавзандамбын 8-р дүрийг Монгол Улсын Хаан болгожээ. Тусгаар тогтнолоо сэргээж, улсаа тунхаглан зарлаж, Богдыг хаан ширээнээ залах Хааны Алтан навчит алтан өргөмжлөл, алтан ялтас дээрх Хааны Алтан тунхаглалыг Засагт хан өргөсөн байдаг. Энэ алтан өргөмжлөл, алтан тунхаглал одоо Эрдэнэсийн санд хадгалагдаж буй.<ref name="Baasankhuu">{{Cite journal |last=Батмөнх |first=Баасанхүү |date=2025-06-18 |title=Засагт хан аймгийн Баатар засгийн хошууны хүн амын овгийн бүрэлдэхүүн |url=https://doi.org/10.22353/mjaae.2024130209 |journal=Mongolian Journal of Anthropology, Archaeology and Ethnology |volume=14 |issue=1 |pages=93–101 |doi=10.22353/mjaae.2024130209 |issn=1810-5025}}</ref> Богд уулын Төр хурах, Шажин хурахын аманд хуралдсан ихэс ноёд, лам нарын нууц хуралдаанаас гаргасан тэмдэглэлт мэдээ бий. Энэ нь Монгол Улсаа тусгаарлахад шийдвэрлэх нөлөөтэй байсан гэгддэг [[Минжиддоржийн Ханддорж|Ханддорж чин ван]], [[Да лам Цэрэнчимэд|Цэрэнчимэд]] да лам нар Түшээт ханыг хаан болгох санал гаргасныг няц дарж, хүлээн зөвшөөрүүлээгүй байна гэдэг бол шийдвэр гаргагч гол өөр хүн байсан нь нотлогдоно. Энэ хүн бол Улсаа туурга тусгаар болгох гол санаачилга гаргагч зохион байгуулагч зонхилогч эзэн дээдэс Засагт хан Доржпаламын Содномравдан байсан нь маргашгүй үнэн юм. 1904 онд Түшээт хан Цэрэндоржийн Насанцогтыг бие барсны дараа түүний үеэл дүү тайж Дэмчигдоржийн том хүүг буюу сул тайж [[Түшээт хан Дашням|Дэмчигдоржийн Дашням]]<nowiki/>ыг 19 настайд нь Түшээт ханыг залгамжлуулсан тул нөлөө сул байсан байж магадгүй. Монгол Улс байгуулагдахад [[Барга]] монголчууд, [[Шинжаан]] дахь Илийн хязгаарын 26 ойрад [[хошуу]], [[Дээд монголчууд|Дээд монголчуудын]] 26 хошууны 24 нь, [[Өвөр Монгол|Өвөр Монголын]] 49 хошууны 35 нь өргөх бичиг илгээн дагаар оржээ. Харин Өмнөд Монголын хятадажсан эзний шинэ торгууд, зүүн өмнөд хошуунууд Монголд дагаар ороогүй байна. Урианхайчууд бас дагаар орохоо өргөх бичгээр илгээсэн. Буриадын зарим ноёд бичиг өргөсөн байдаг. Товчхондоо 1911 онд бүх Монгол угсаатнууд тусгаар тогтносон Монгол Улсдаа нэгдэн орохоо мэдэгдсэн байдаг ба ийм үйл явдал Монголын түүхэнд урд хожид гараагүй. Цаашид ингэх түүхийн боломж дахин гарч ирэхгүй биз ээ. Эндээс харахад маш богино хугацаанд буюу 4 сарын дотор бүх монгол үндэстэн нэгэн зэрэг Олноо өргөгдсөн Хаант Монгол улс байгуулагдахад нэгдэн орохоо мэдэгдэж, өргөх бичгээ үндэстэн ястнуудаараа төлөөлөн гарын үсэг, тамгаа дарж Дагаар орох бичгээ Их Хүрээнд хүргүүлсэн гэдэг нь өмнө нь маш их урт хугацаанд хэлэлцэн зөвшилцөж бэлтгэсэн байсан нь харагддаг. Монголчууд олон зуун жилийн турш баруун зүүн өмнөд гээд хоорондоо талцан нэгдэж чадахгүй явж ирсэн байдлаа богино хугацаанд ойлголцож, нийлэн нэгдсэн нь Засагт хаан Д.Содномравданы ухаалаг, холч, уужим талбиун, удирдан манлайлагч бодлого, үйл ажиллагаа голлон нөлөөлсөн юм. Засагт хан Д.Содномравданы энэ түүхэн үнэ цээтэй үүргийг Монголын түүхэнд орхигдуулж ирсэн нь харамсалтай. Монгол Улсаа тунхаглаад удалгүй хорлогдсон болохоор Хаант улсаа байгуулахаас өмнө түүний хийсэн үйлдэл тэмдэглэгдэхгүй явж иржээ. Гол нь нэгдсэн улсын зохион байгуулалтыг Засагт ханыхан гурван үеэрээ урт хугацаанд зангидаж, төлөвлөж, удирдаж, зохион байгуулсан нөлөө бүхий удирдагч Засагт хан байхгүйгээр тусгаар тогтнох түвшинд хүрэх боломжгүй нь тодорхой. Тухайн үед арав гаран жил үргэлжилсэн маш олон газарт хүчтэйгээр зэрэг зэрэг өрнөсөн тэдгээр олон үйл явдлуудыг хяналтаасаа алдахгүй нэгтгэн зангидан удирдаж, арга зүй, санхүүжилт, зохион байгуулалтаар хангах хүн институцгүйгээр тэдгээр бүх үйл явдлыг зангидах боломжгүй. Тэр хүн бол Засагт хан Д.Содномравдан, түүний шадар албатууд, халх, өвөрлөгч ноёд байлаа. Засагт хан Д.Содномравданы энэ үйл хэрэгт Түшээт жүн ван Чагдаржав нэгэн мөрийн хүчээр тусалсан гэдэг. 1907 онд Богдын ордонд Засагт ханы оросын худалдаачдаас дамжуулан нууцаар авчруулсан зэр зэвсэг хураан нуух болсон баримт буй. Тэр үеэс халх, өвөрлөгч, барга, эх орончид сүлбээлэн бүлхэмдэж эхлэсэн. Тэр үүднээсээ Засагт ханы харьяаны Их Хүрээний Дашчойнбол дацангийн хэсэг лам нарын үүсгэсэн зодооны дараагаас удалгүй Халхын Их Хүрээний хэргийг түр хамаарах газар байгуулж Түшээт ван Чагдаржав удирдсан. Тэр утгаараа сүүлд хаан сонгох болоход Түшээт хан Д.Дашням, Түшээт хан аймгийн чуулган дарга Түшээт ван Чагдаржав нар анхлан Засагт хан Д.Содномравданг өргөсөн бизээ. Богдыг гол хүн байсан гэж төлөөлөн ойлгодог ч тухайн засаг захиргаа нийгмийн байгууллын хувьд шашны зүтгэлтэн төрийн хэрэгт оролцох боломж зөвхөн Их Хүрээгээр хязгаарлагдаж байсан. Өвөрмонголд шашны тэргүүн нь Жанжаа хутагт, ойрдод нэг, урианхай, буриадад Агваан Хайдав зэрэг тус тус шашны том төлөөлөл нь байж түүнийгээ дээдэлдэг байсан байхад Халхын Богдын нэр нөлөөгөөр бусад монголчууд дагасан гэвэл өрөөсгөл болно. Наад зах нь баяд, дөрвөдийн аймаг түүнд тулгуурлаагүй, Засагт ханд итгэж дагасан. Богд Их Хүрээнээс гадгашаа гарах бол Бээжингээс зөвшөөрөл авдаг тийм явцуу хүрээнд байсан. Харин Засагт хан Улиастайн Амбан, Жанжины газар, Халхын аймгуудын чуулган, жасааг бодитойгоор удирдах боломжтой, баруун талдаа алтай, урианхайн хязгаарыг хамаарч, Бээжинд төвлөн Монгол жургаанд жасаалдаг, Манжийн төрийн шийдвэр гаргах түвшний эрх мэдэл, мэдээлэлд ойр өвөрлөгч хорчин, харчин аймгийн ноёдуудтай ойр дотно харилцаатай, түүгээрээ дамжуулан өвөрмонгол урианхай ойрд дээд монголын том ноёдтой хэдэн үеэрээ холбоо харилцаа тогтоосон гэх мэт асар өргөн цар хүрээтэй олон талт хамтын ажиллагаатайгаар ажиллаж байсан. Засагт хан Д.Содномравдан, Хорчин аймгийн ноён Б.Гончигсүрэн чин ван, Бээжин дэх Гадаад Монголын төрийг засах явдлын яамны сайд Харчин аймгийн ноён В.Гүнсэнноров чин ван нарын холбоо сүлбээ, үүсгэл санаачилга, санхүүжилт, зохион байгуулалтгүйгээр 1911 оны хувьсгал гарах, ялах боломжгүй байсан нь түүхэн үнэн юм.{{Citation needed}} Хамгийн гол шалтгаан нь Их гүрнүүдийн 1881 онд байгуулсан "Петрбургийн гэрээ"-нд зааснаар Манж Чингийн нутаг дэвсгэрийн бүсэд өөрсдийн нөлөөлөө хувааж авсан. Энэ гэрээ ёсоор Ар монгол, Баруун Монголыг Оросын нөлөөнд оруулж, түүндээ Төвөдийг нөлөөний бүсдээ татах ажлыг эртнээс төлөвлөгөөтэй зохион байгуулж ирсэн байх магадлалтай бөгөөд үүндээ Засагт ханыг талдаа татах байдлаар оролцуулж байсан байж болзошгүй харагддаг. Засагт хан Д.Содномравдан 1911 оны 10 дугаар сарын хятадын Учаны бослогын талаарх шуурхай мэдээг Гадаад Монголын төрийг засах явдлын яамны сайд Харчины В.Гүнсэнноров чин ван болон Манжийн хааны дотоод ордны Хааны Хиагийн захирагч Сайн ноён хан аймгийн Сайд Сэцэн чин ван Наянт нараас буухиа мэдээ авмагц "Манж гүрнийг хамгаалах 5000 цэрэг татна" гэж Улиастайн амбан, Манж жанжинд хамгийн эхлэн Засагт ханы хувиар мэдэгдэл хүргүүлж, дараа нь мөн Их Хүрээний Манж амбанд Халхын хануудын нэрийн өмнөөс Их Хүрээний хэргийг түр хамаарах сайд Түшээт ван Чагдаржаваар мэдэгдэл хүргүүлж, цэрэг татлага эхлүүлж, эс дэмжсэн хариу өгөхөд нь: тэгвэл Манж Чингийн явдал бидэнд хамаагүй болжээ, тийм учир тусгаарлаж, урьдын төрөө сэргээнэ гэсэн байдаг. Эзэнт гүрнийг юу хэлэх, юу хийхээ тодорхойлж амжаагүй байхад нь ийнхүү шийдвэр гаргасан нь урьдчилан боловсруулсан төлөвлөгөө хэрэгжсэн явдал байлаа. Улмаар хүрээнд 500-2000 цэрэг хурж, Хүрээ, Улиастайн Манжийн амбан, манж хятад цэргүүд аргагүй бууж өгч, Монгол нутгаас зайлсан. Улиастайн Манж жанжин бол 200 жилийн турш Халх 4 аймаг, Ховд, Урианхайн хязгаарын бүх хэргийг ерөнхийлөн захирах цэрэг, захиргааны гол албан тушаалтан байсан бөгөөд шууд Манж хаан болон Гадаад Монголын төрийг засах явдлын яаманд л захирагддаг байв. Энэ үүднээсээ Засагт хан Д.Содномравдан 1912 оны нэгдүгээр сарын 21-нд хамгийн түрүүнд Улиастайн Манж жанжны газрыг гартаа оруулж авсан байна. Улиастай хотын Манж жанжин, сайд нар бууж өгч монголоос зайлан одсон. Улиастайн монгол амбан нь Засагт ханы Сартуул сэцэн Засгийн хошууны ноён жүн ван Жалцангомбоцэдэн-Иш байсан тул өөрийн дураар хөдлөхөд дэм болжээ. Нөгөөтэйгүүр Улиастайн монгол амбанаар нь Засагт ханы хорин хэдхэн настай цэл залуухан Сартуул ванг томилуулсан нь Гадаад Монголын төрийг засах явдлын яамны сайд В.Гүнсэнноров чин вангаас нөлөөлж, урдаас бэлтгэсэн төлөвлөгөөний нэг хэсэг нь байх магадлалтай харагддаг. Бээжинд суугаа Гадаад Монголын төрийг засах явдлын яамны сайд, Харчины В.Гүнсэнноров чин вангаас Манж Чингийн төрийг татан буулган Дундад Иргэн Улс зарлан тунхаглах товлосон өдрийн талаарх мэдээг хүлээн авсан Засагт хан Д.Содномравдан яаравчлан Халхын ханууд ноёд дээдэстэй тохиролцож Их Хүрээнд богино хугацаанд Богдыг хаанаар 1911 оны 12 сарын 29-нд өргөмжлөн, Монгол Улсаа тунхагласан бөлгөө. Монгол Улс тунхагласнаас хойш 2 өдрийн дараа Дундад Иргэн Улс байгуулагдснаа тунхагласан байдаг ба хятадаас өмнө улсаа байгуулснаа зарласан нь түүхийн болон олон улсын эрх зүйн хувьд асар чухал ач холбогдолтой үйл явдал болсон. Монголчууд үнэхээр олон талт шуурхай мэдээлэлтэй ажиллаж байсныг илтгэдэг. Нөгөө талаасаа Дундад Иргэн Улс зарлан тунхаглах товлосон өдрийн талаарх мэдээг урдаас хүлээн авсан Засагт хан Д.Содномравдан яаравчлан Халхын ханууд ноёд дээдсүүдийг цаг хугацааны хайчаар шахамдуулан яаравчлуулан шийдвэр гаргуулаагүй бол Хэн нь Хаан суух талаар маргалдан тэмцэлдсээр түүхийн гашуун тавилангаа давтах байсан бөгөөд түүнээс сэргийлсэн Монгол Төрийн их бодлогтон дээдэс билээ.{{Citation needed}} Засагт хан Д.Содномравдан Богдоо 1911 оны 12 сарын 29-нд хаанд залах ёслол үйлдээд л Улиастай хотыг зорьсон байдаг. Шалтгаан нь Халх дахь Манжийн засаг захиргааны төв Улиастайн Манж жанжны газрын буулгаж авах нь хамгийн амин чухал стратегийн нүүдэл байв. Улмаар Засагт хан бараа бологчдын хамтаар өвлийн -40 градусын тэсгим хүйтэнд маш богино хугацаанд 1500 гаруй км зам мориор туулан нутгаа зорьж очсон. Улмаар эртнээс бэлдсэн бэлтгэлийнхээ дагуу Улсаа тунхагласнаас хойш 22 хоногийн дараа буюу 1912 оны 1 дүгээр сарын 21-ны өдөр Улиастайн Манж Жанжин сайд Аан И болон Манж Амбаны газрыг татан буулгаж, Монголоос хөөн явуулсан байдаг. Хөөн явуулаад Улиастайн эрхэлсэн сайдаар өөрийн итгэмжит хүн Засагт ханы Чин Ачит Засгийн хошууны ноён Гончигдамба бэйлийг тавьсан байна. 1912 оны 1 дүгээр сарын 21-ны өдөр Улиастайн Манж жанжин сайд Аан И бууж өгч, Манж Жанжны газар татан буугдсанаар Халхад Манжийн засаг захиргаа, ноёрхол олон улсын хууль ёсоор де факто дуусгавар болсон юм.{{Citation needed}} Түүний хажуугаар Засагт хан Д.Содномравдан баруун хязгаарын олон ноёд дээдсийг талдаа татах ажлыг зохион байгуулж байв. Мөн дүн өвлийн хүйтнээр тусгайлан өөрийг нь зорьж ирсэн Хаант Оросын Засгийн газрын биет төлөөлөгч бөгөөд Оросын Сангийн яамны Дорнод хэлтсийн эрхлэгч барон В.Л.Котвичийг 1912 оны 2 сарын 27-нд Засагт ханы хүрээ дэх өргөөндөө хүлээн авч уулзсан байдаг. В.Л.Котвич нь гадаад Монголыг тусгаарлах гол бодлогыг тодорхойлогч байсан юм. Мөн Ховдын Манж амбаны газрыг татан буулгахаар цэрэг татан төвлөрүүлэн дарж авахын тулд Улиастай хот болон өөрийн аймагтаа төвлөрөн асар завгүй ажилласан байдаг тул Их Хүрээний Богдын Засгийн бялуунаас хүртэхээр булаалдах цаг хугацааны боломж байгаагүй байх магадлалтай. Нөгөөтэйгүүр 5 яам байгуулахад Засагт ханыхаас суудал хуваарилагдаагүйгээс шалтгаалсан байж болзошгүй бөгөөд Их Хүрээ рүү Засагт ханыг буцаж ирэхгүй, 1912 оны Цагаан сараар ч ирж золгоогүй шалтаг заагаад байсан тул Богдын Дондогдулам хатан Засагт хан Д.Содномравданы хатан Жамсраны Цэсрэнг дуудан авчирч буцаахгүй 4 сар гаран дэргэдээ шадарлуулсан мэдээ байдаг. Улмаар Ховдыг чөлөөлөх цэрэг цуглуулахаар бүс нутгийн ноёдыг татан ятгаж, Дөрвөд, баяд хошуудын Түмэндэлгэржавын 700 цэрэг, Тагна урианхайн хошуудын Гомбодорж ноёны 300 цэрэг, Алтайн Урианхайн Ши бэйсийн 17 сумын 300 цэрэг, Засагт хан, Сайн ноёны хошуудын 400 цэрэг зэрэг цугларан Жалханз хутагт, Зоригт ван Наваанцэрэн, гүн Хатанбаатар Магсаржав, гүн Манлайбаатар Дамдинсүрэнд хариуцуулан баруун хязгаарын асуудал цэгцэрсэн тул аргагүй эрхэнд 1912 оны хавар Богдод дуудагдан Засагт хан Д.Содномравдан Их Хүрээнд морилсон байдаг ба хаанд бараалхаж очиж ирээд хоёр хонолгүй 5 сарын 8-нд хоронд хордсон байдалтайгаар таалал болсон. Улиастай хот Халх дахь Манжийн дарангуй цэргийн гол төв болж, тэнд Халх монголыг захирах манжийн төлөөний жанжин сайд сууж, хязгаар дахинд холбогдох чухал хэргийг шийтгэх, 4 аймгийн цэргийн бэлтгэлийн хэргийг захирах, өртөө харуулыг цагдах, оргодол, босуулуудыг байцаан барих зэрэг хэргийг товчлон захирах үүргийг гүйцэтгэж, гагцхүү Манжийн хаан ба Гадаад монголын төрийг засах явдлын яаманд захирагддаг, халх дахь манжийн цэргийн ба иргэний захиргааны дээд эрхийг барих төв байсан юм. Улиастайн Манж жанжны газар нь бас Хөвсгөл нуурын Урианхай, [[Тагны Урианхайн хязгаар|Тагнын Урианхайн]] хошууд, тэдний газар нутаг дээрхи өртөө, харуулуудыг болон Их Хүрээний Манж Амбан, Ховдын Манж Амбанг харъяалан захирдаг байлаа. Улиастайн жанжны дэргэд манж, монгол нэжгээд сайд суудаг байсныг хуувийн (зөвлөх) сайдууд, сүүлд амбан хэмээдэг байв. Их Хүрээний Манж амбан нь халхын 4 аймгийн хэргийг хамаардаггүй зөвхөн Богдын хүрээгээ хариуцсан албан тушаалтан байсан бөгөөд Улиастайн Манж жанжны газарт шууд харьяалагддаг байв. Ховдын Манж Амбан нь мөн Улиастайн Манж Жанжны газарт шууд харьяалагддаг байв. Улиастайн Манж Жанжин гагцхүү Манжийн Эзэн хаанд шууд захирагддаг байв. Манай түүхчид энэ зүйлийг ч мэдэхгүйгээр Их Хүрээний Сан до Амбангаар төлөөлүүлэн их олон түүх, зохиол бичдэгт нэн харамсалтай. Улиастайн Манж Жанжин сайдыг Манж Амбаныхаа удирдлагад байдаг албан тушаалтан байсан мэтээр тухайн үеийн засаг захиргааны хуваарилалтыг судлахгүйгээр кино хийж, зохиол бичсэн түүхийг гуйвуулсан ичгэвтэр явдлууд бий. Улиастай хот манжийн дарлалын үед Халхын 4 аймаг, Ховд, Алтай Урианхайн хязгаарын Нийслэл төв нь байж халх 4, ховдын хязгаарын аймгийн чуулганууд хуралддаг, жас нийлдэг хэрэг заргаа эцэслэн шийддэг төв байсан. Гэвч Их Хүрээ нь 1870-аад оноос хойш хятадын Цайны замын Орос руу дайран гардаг гол суурин газар болсон бөгөөд мөн Богд оршин суудаг, олон хөлийн худалдааны төвлөрсөн суурин газар байснаар өргөжин тэлж стратегийн чухал ач холбогдолтой төв болсон байна. Засагт хан Д.Содномравдан Манжаас салах нь ганц монгол үндэстний асуудал гэж хязгаарлалгүй Төвөдийн 13 дугаар Далай лам Түвдэнжамцыг энэ үйл хэрэгтээ татан оролцуулж, Засагт ханы Дорлиг лхаарамба, буриад лам хамба Агваанаар дамжуулан халхад дүрвүүлэн авчирч 3 жил байлгаж байгаад буцаасан. 1912 онд Төвөд улс тусгаар тогтнолоо зарласан байдаг. 13 дугаар Далай лам Түвдэнжамц халхад очих болсон тухайгаа 1910 онд Энэтхэгт байхдаа тэмдэглэсэн нь байдаг бөгөөд Засагт ханы хүсэлт зуучлалаар оростой холбоо тогтоосон гэдэг. Халхын дөрвөн Ханы дэмжлэг авахгүйгээр Эзэн Чингис хааны алтан ургийн биш, харь төвөд хүнийг улсын хаан болгох санаачилга гаргах монгол хануудын харьяат монгол ноёд гэж ямар ч тохиолдолд байхгүй өндөр ёс суртахуунтай цаг үе байв. Сүүлд зохиосон түүхээр Сайн ноён хан санаачилж хаан болгосон гэдэг нь огт ор үндэслэлгүй бөгөөд Халхын эзэн Засагт хан, Түшээт ханы өмнүүр орж бусад ханууд дэг эвдэх ёсон эртнээс үгүй байсан. Тэр дундаа өөрийнх нь аймгийн харьяат хошууны ноён байсан Сайн ноёныхон тийм үйлдэл гаргах ёс суртахууны эрхгүй гэдгээ гүнээ ухамсарлан мэддэг байлаа. Түүнчлэн Халхын нэр нөлөөтэй Засагт хан, Түшээт хан нар дараалан 3 сарын зайтайгаар асар богино хугацаанд хорлогдож, цэл залуухан Сэцэн хан Цэрэндондовын Навааннэрэн туршлага дутаж байсан тул Сайн ноён хан Төгс-Очирын Намнансүрэн яалт ч үгүй төрийн жолоог татахаас аргагүй болсон байдаг. Богдыг хаан ширээнд суулгаад эхэн үедээ Халхын дөрвөн хан Богд хааны Тэргүүн шадар сайдаар томилогдсоноос өөр албан тушаал хашаагүй нь зөвшилцөл тохиролцооны ихээхэн зөв гаргалгаа байсан нь харагддаг. 1911 онд [[Жавзандамба хутагт]] болон Халхын дөрвөн Ханы нэр хамтарсан бичигтээ Гадаад монгол, Өвөр монгол, Барга, Ойрд, Урианхайн хязгаарыг багтаасан Их Монгол улсыг байгуулахдаа Орос улсаас тусламж авах, худалдааны зэрэг харилцаа тогтоох хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлсэн байна. Монголын төлөөлөгчдийг Орос улсын Гадаад явдлын яамны хэргийг түр эрхлэгч А.Нератов, Сайд нарын зөвлөлийн дарга [[Пётр Столыпин|П.А.Столыпин]], Оросын Эзэн хаан [[II Николай|II Николай хаан]] хүлээн авч уулзжээ. '''Оросын [[II Николай|II Николай хаан]]''' '''«Танай улс учиргүй их улс болохыг бүү яар. Гагцхүү тогтнохыг хичээх нь эрхэм!»''' гэж зөвлөсөн гэдэг. == <small>Хаант Оросын судалгаанууд дахь Содномравдан хан</small> == Монгол нутагт Н.М.Пржевальский, Г.Н.Потанин, П.К.Козлов, В.Л.Котвич, И.М.Майский, А.Кропоткин, И.Д.Черский, М.В.Певцов болон М.Е.Грумм-Гржимайло, В.А.Обручев, Н.Н.Миклухо-Маклай, А.И.Воейков, Клеменц.Д.А, Ю.М.Шокальский нарын хийсэн экспедицүүд баруун монголын газар нутгийг судлахад ихээхэн үүрэг гүйцэтгэсэн. Майский И. Современная Монголия. Иркутск, 1921 гэх зэрэг. Хожим тэдгээр судалгаанууд нь монголын түүхийн тэр эгзэгтэй үеийн талаар бодитойгоор мэдэхэд асар үнэтэй эх сурвалжууд болж байна. Клеменц.Д.А. 1893-1894 онд Засагт хангийн хүрээ, Улиастай, Ховдоор аялаж ихэс ноёдын фото зургууд ихээр авч баримтжуулсан. Хамгийн сонирхолтой нь Монголыг тусгаарлан автономит эрхтэй улс байгуулахад түүхэн шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэсэн хүн бол Оросын хаант улсын Сангийн яамны Дорнод хэлтсийн тасгийн эрхлэгч В.Л.Котвич юм. В.Л.Котвичийн 1912 оны хавар (1912 оны 7 дугаар сарын 14-нд буцах замдаа захиа бичсэнээс үзэхэд) Жамсрангийн Цэвээн гэгч орчуулагчтайгаар К.М.Масков нарын хамт монголын хойд хэсэг, Орхон голын сав нутгаар хээрийн шинжилгээний ажлаар явж, монгол, түрэг хэлний үсэг бичгийн судалгаанд чухал хувь нэмэр оруулсан байна. Тэрээр Их Хүрээ, Монголын төв болон Засагт ханы хүрээнд удсан, мөн Баруун аймгуудаар явж байхдаа сүм хийдийн төлөөлөгчид, янз бүрийн давхаргын хүмүүстэй уулзаж, тэр үеийн монголын амьдрал ахуй, засаг захиргааны байгуулал, нийгмийн харилцааг ул үндэслэлтэй судалжээ. Түүнийг монголд байх үед Оросын Гадаад яаманд монголын талаарх бодлогыг тодорхойлсон уулзалт болжээ. Оросын Гадаад яам, Оросын ерөнхий сайд, Цагаан хаанд монголын талаарх баримтлах бодлогыг тодорхойлоход В.Л.Котвичийн монголд, тэр дундаа баруун Монгол, мөн Засагт хан Д.Содномравдантай хийсэн олон удаагийн уулзалт аяллын дүгнэлтээр шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэсэн гэдэг. В.Л.Котвичийн судалгааны тайланд Засагт хан Д.Содномравдантай хийсэн уулзалт, түүний талаарх урт хугацааны судалгаа, хатан Ж.Цэсрэнгийнх нь талаарх мэдээлэл томоохон хэсгийг эзэлдэг. В.Л.Котвичийн тэр судалгааны дүгнэлтийн дагуу Оросын Гадаад харилцааны сайд Сергей Дмитриевич Сазанов Монголын талаарх бодлогоо "Өөрийн улсын хил дээр цэргийн хувьд хүчирхэг улсыг батжуулан бэхжүүлэхгүй байх" гэж томъёолсон байдаг. Оросын [[II Николай|II Николай хаан]] Монгол Улсын Ерөнхий сайд Сайн ноён хан Т.Намнансүрэнг хүлээн авч уулзахдаа «Танай улс учиргvй их улс болохыг бүү яар. Гагцхүү тогтнохыг хичээх нь эрхэм!» гэж зөвлөсөн гэдэг. Тийм ч учраас Засагт хан Д.Содномравдангийн В.Л.Котвичтой хийсэн тэрхүү удаа дараагийн уулзалтын дараагаас Монголыг хүчирхэгжүүлэн бие даалгах гол стратегич Д.Содномравданг нэн тэргүүнд ямарч аргаар хамаагүй замаасаа зайлуулах бодлого баримтлах болсон байж болзошгүй бөгөөд тэр уулзалтаас хойш удалгүй богино хугацаанд 1912 оны 5 сарын 8-нд Засагт хан хорлогдсон. Түүнийг монголоос орос руугаа буцаагүй байхад гэнэт таалал болсон нь таамаглал бодит байхыг үгүйсгэмгүй. В.Л.Котвич 1912 оны 2 сард ирээд 7 дугаар сарын 14-нд Орос руу буцсан байдаг. Оросын шинжлэх ухааны академийн Хүн судлал, угсаатны зүйн Хүрээлэн /Кунсткамер/-гийн сан хөмрөгт хадгалагдаж буй Клеменц.Д.А. 1893-1894 онд авсан Засагт хан, түүний гэр бүлийнхний фото зургууд байдаг. ==Гэнэтийн үхэл== 1912 онд Халхын 4 ханы нэг Засагт хан Д.Содномравдан хан гэнэт нас баржээ. Түүний үхлийн талаар олон яриа байдаг Тэдгээрийг дурдвал: # <u>Бас нэг ихээхэн сонирхол татах эх сурвалж бол одоо нэгэнт ил болсон Хаант Оросын Эрхүүгийн цэргийн тойргийн Монголын талаар хийж байсан тагнуулын мэдээлэлд:</u> "Монголын Засгийн газарт [[Оросын эзэнт гүрэн|Хаант Оросын]] гурван эх сурвалж байгаа. Нэг монгол ноён, хоёр буриад түшмэл, гурав дахь нь Засагт Хааны нэг Хатан. Тэр хатан маш чухал ... гэсэн байдаг. Үүнээс харахад Засагт Хааны Жамсрангийн '''Цэсрэн хатан''' оросуудын гар хөл болж, энэ нь Богдын тагнуулын албад мэдэгдэн, түүнээс шалтгаалан Засагт хан Содномравданг Хаан болох хуйвалдаан хийж [[Барнаул|байна]] гэж хардагдан сэрдэгдэх үндсийг тавьж, Богдод хорлогдох шалтгаан болсон байж болох юм. Засагт хан, Богдод хорлогдсноос хойш Засагт ханыхан Богдын төрд сүжиг буурч, Засагт ханы Үйзэн Засгийн Батын Дагвын Бат-Очир Улсын Түшээ гүн ноён (үе улиран бэйлийн зэрэгтэй) оройлон эсэргүүцэн татгалзаж, Засагт ханы Баатар вангаас бусад нь Богдын төрд нэг их идэвхийлээгүй байдаг. (''энэ мэдээ болон дээрх Ханы фото зургийг оросын эзэн хааны жанжин штабын ахлах офицер Клеменц.Д.А. Газар зүйн нийгэмлэгийн судалгааны нэрийн дор монголд ирэх үедээ авсан. Оросын архивт хадгалагдаж байна.)'' # Түүнийг хэрхэн таалал төгссөн тухай нэгэн сонирхолтой дуртгал болох, 1946 онд эргэн сэрг<nowiki/>ээн байгуулсан [[Гандантэгчэнлин хийд|Гандантэгчилэ]]<nowiki/>[[Гандантэгчэнлин хийд|н хийд]]<nowiki/>ийн хамба лам Н.Эрдэнэпил агсны дурдснаар "...1912 оны хавар Засагт хан таалал төгсөв. Нэг өдөр Засагт ханы харьяаны Дашчоймбол дацанд хурал хурж байсан бүх ламыг Засагт ханы бие муудсан тул аваачиж ном уншуулсан юм. Маргааш өглөө нь Засагт ханы харьяат нэгэн ламаас миний асуухад манай Хан тэнгэр болов. Богдын ордонд бараалхаж очоод тэнд хор зооглосон юм гэнэ. Тэгээд үнээний сүү уугаад тус болсонгүй нас эцэслэлээ" гэжээ. Хуучны хүмүүс Д.Содномравдан ханыг жуузнаас буугаад ирэхэд толгойн оройноос нь гэрэл цацарсан, гэгээн дээдэс байсан гэлцдэг. # [[Халх]]ын Эрдэнэ бишрэлт Үнэн сүжигт Оройн дээд Дархан Засагт хан Д.Содномравдан ханыг алба<nowiki/>н ёсоор улсын хаан болох эрх<nowiki/>тэй учраас [[Богд хаан]] хорлосон байх магадлалтай гэж үздэг. Тухайлбал, Д.Сүхбаатар жанжинг хорлон алсан гэх хэргээр баривчлагдсан Богд хааны оточ маарамбын Дотоодыг хамгаалахынханд баригдан өгсөн мэдүүлэгтээ бэйс Д.Сүхбаатарын судасыг барьсан үнэн бөгөөд хор өгч алсан нь үгүй. Харин Засагт хаан Содномравдан, Түшээт ван Чагдаржав, Бинт ван Гончигсүрэн, Эрдэнэ далай ван Намсрай нарт хор өгсөн нь үнэн хэмээн мэдүүлэг өгсөн нь тэмдэглэгдсэн нь байдаг. # Д.Содномравдан Засагт ханыг хэрхэн таалал төгссөн тухай нэгэн сонирхолтой дуртгал болох,<nowiki/> 1946 онд эргэн сэргээн байг<nowiki/>уулсан [[Гандантэгчэнлин хийд|Гандантэгчилэн хийд]]<nowiki/>ийн хамба лам Н.Эрдэнэпил агсан дурдатгал үлдээсэн байдаг. "...'''''1912 оны хавар''''' '''''бүгдийн манлай Засагт хан таалал төгсөв. Нэг өдөр Засагт ханы харьяаны Дашчоймбол дацанд хурал хурж байсан бүх ламыг Засагт ханы бие муудсан тул аваачиж ном уншуулсан юм. Маргааш өглөө нь Засагт ханы харьяат нэгэн ламаас миний асуухад манай Хан тэнгэр болов. Богдын ордонд бараалхаж очоод тэнд хор зооглосон юм гэнэ. Тэгээд үнээний сүү уугаад тус болсонгүй нас эцэслэлээ'''''" гэж хэлсэн байдаг тухай тэмдэглэж үлдээжээ. '''<u>ОРОС-ын архивын эх сурвалж:</u> Засагт Хан П.Содномравдангийн Монгол Улсаа тусгаар тогтнуулахад оруулсан үүрэг роль, түүхийн үнэ цэнэтэй баримтууд''' Оросын эзэнт гүрний Цэргийн жанжин штабын архив, Хаан Оросын Газар зүйн нийгэмлэгийн (Русское географическое общество) экспедицийн тайлангууд, XIX–XX зууны Орос–Монголын дипломат болон захиргааны баримт бичгүүдэд тэмдэглэгдсэн байна. Тухайлбал, “Русское географическое общество” (РГО)-ийн экспедицийн тэмдэглэл, Монгол дахь Засагт хан аймгийн ноёдын зураг, тэмдэглэлүүд, Ф. 180 – “Китайские и монгольские дела” - Монгол, Хятадтай холбоотой дипломат бичиг, захидал, гэрээ, Ф. 152 – Сибирийн чиглэлийн дипломат харилцаа-Халх, Зүүнгар, хилийн бүсийн ноёд, Засагту хан Содномравдан мэдээлэл, Ф. 400 – Главный штаб (Генеральный штаб)-Монгол дахь цэргийн ажиглалт, тайлан, Ф. 483 – Сибирийн цэргийн тойрог (Сибирский военный округ)-Халх дахь хилийн цэргийн мэдээ, Ф. 846 – Ази дахь цэргийн экспедицийн материалууд-Монгол, Төв Ази руу хийсэн судалгаа Ф. 391 – Ази, Сибирийн захиргааны баримт, Ф. 560 – Хилийн бүсийн захиргааны материалуудад тодорхой эх сурвалжууд тэмдэглэгдсэн байна. == Үр сад == Засагт хан Доржпаламын Содномравданы орыг түүний хүү Содномравданы Агваанцэрэн 1912-1915 залгасан боловч удаагүй хорлогджээ. Хамгийн сүүлчийн Эрдэнэ бишрэлт Засагт хан нь Доржпаламын ахмад хөвгүүн тойн Доржпаламын Цэрэнгомбожав (1915-1923) залгамжилжээ. Сонирхол татах баримт нь Засагт хан Д.Содномравдан, Түшээт хан Д.Дашням нарыг хөнөөгдсний дараа балчир хөвгүүд нь хан ор сууж угсаа залгаад 2 жил хүрэлгүй бусдад хорлогдож, хоёр хангийн ах, дүү нар нь Хан ор суусан байдаг. Эндээс хоёр дээдсийн уг үндсийг оргүй таслах өш хонзон ханхалдаг. 1923 оны 10 сарын 19-ны Засгийн газрын хуралдааны дараахан 1923 оны 10 сарын 24-нд Хантайшир уулын хошууны чуулган Хантайшир уулын Жаргалант гол гэдэг газар хуралдан, хошуундаа 11 сум шинээр байгуулж, Хошууны даргаар Засагт хан Доржпаламын Цэрэнгомбожавын ганц хүү 8 настай Цэрэнгомбожавын Ванчинжавыг сонгож байсан. 1912 онд Өргөөд байсан Засагт хан Д.Содномравданг учир битүүлгээр нас барахад Богд хаанаас лүндэн буулган бүх хүрээ хийдээр хойдын буянг үйлдэн хурал хурж, Засагт ханы шарилыг нутагт нь хүргэх 200 лан зардал хөрөнгийг гаргаж нутагт нь авчирч оршоосон тухай мэдээлэл бий. Юутай ч анхны Ашихай ханаас Засагт хан Д.Содномравдан, түүний хүүг хүртлэх 17 ханы олонхыг Хан Тайширын нуруунд Их Хоригт оршуулж ирсэн нь тодорхой юм. Харин их хэлмэгдүүлэлтийн өмнөхөн Арын хүрээнд тойн лам болсон сүүлчийн хан Д.Цэрэнгомбожавын ухаан самуурч байгаад бие барсанд тэмээнд ачиж, Улаангангад булсан гэдэг. ==Холбоотой мэдээлэл== *[[Засагт хан аймаг]] == Эшлэл == {{Reflist}} == Ном зүй == # 見祁韻士《皇朝藩部要略》、《清史稿》藩部傳 # 《清史稿》列傳三百八 藩部四 # 周学军，哲布尊丹巴政权内阁总理大臣设置考——兼与吕一燃先生商榷，中国边疆史地研究1999年第3期，第69-8 # Ци Юньши-гийн ''«Хаант улсын харьяат аймгуудын тойм»'' болон ''«Чин улсын түүхийн ноорог»''-ийн харьяат аймгуудын намтар хэсгийг үзнэ. # ''«Чин улсын түүхийн ноорог»'', намтар, 308-р бүлэг, харьяат аймгууд IV. # Жоу Сюэцзюнь, “Жавзандамба хутагтын засгийн газрын ерөнхий сайдын албан тушаалын бүтэц, зохион байгуулалтын судалгаа — мөн Лю Ижаньтай хийсэн хэлэлцүүлэг”, ''Хятадын хилийн түүх, газарзүйн судалгаа''сэтгүүл, 1999 оны 3-р дугаар, 69–82-р тал. # “某年，某子索特那木拉布坦袭扎萨克汗” (“... онд хүү Содномравдан Засагт хангийн хэргэмийг залгамжлав” # Owen Lattimore – ''Inner Asian Frontiers of China'' (1940 # William Woodville Rockhill – ''The Land of the Lamas'' (1891) #Henry Serruys – Mongol studies articles (1950–1970) #C. R. Bawden – ''The Modern History of Mongolia'' #Paul Pelliot – ''Notes on Mongolia'' #Missions géographiques en Mongolie (1890–1910) #Otto Franke – ''Geschichte des chinesischen Reiches'' #Erich Haenisch – Mongolian historical texts #Walther Heissig – ''Die Mongolen'' #<small>РГВИА – Цэргийн түүхийн архив</small> <small>(Российский государственный военно-исторический архив)</small> #<small>РГИА – Төрийн түүхийн архив</small> <small>(Российский государственный исторический архив)</small> #<small>РГО – Оросын Газарзүйн Нийгэмлэг</small> <small>(Русское географическое общество)</small> #Засагту хан Содномравдангийн тухай Оросын эзэнт гүрний Цэргийн жанжин штабын архив, Хаан Оросын Газар зүйн нийгэмлэгийн (Русское географическое общество) экспедицийн тайлангууд, XIX–XX зууны Орос–Монголын дипломат болон захиргааны түүхийн баримт бичгүүдэд тэмдэглэгдсэн байна. # “Русское географическое общество” (РГО)-ийн экспедицийн тэмдэглэл, Монгол дахь Засагт хан аймгийн ноёдын зураг, тэмдэглэлүүд, РГВИА Ф.400, РГО экспедици, АВПРИ Ф.180, РГИА Ф.391, АВПРИ + РГО, РГВИА Ф.483, Ф.846. Ф. 180 – “Китайские и монгольские дела” - Монгол, Хятадтай холбоотой дипломат бичиг, захидал, гэрээ, Ф. 152 – Сибирийн чиглэлийн дипломат харилцаа-Халх, Зүүнгар, хилийн бүсийн ноёд, Засагту хан Содномравдан мэдээлэл, Ф. 400 – Главный штаб (Генеральный штаб)-Монгол дахь цэргийн ажиглалт, тайлан, Ф. 483 – Сибирийн цэргийн тойрог (Сибирский военный округ)-Халх дахь хилийн цэргийн мэдээ, Ф. 846 – Ази дахь цэргийн экспедицийн материалууд-Монгол, Төв Ази руу хийсэн судалгаа Ф. 391 – Ази, Сибирийн захиргааны баримт, Ф. 560 – Хилийн бүсийн захиргааны материалуудад тодорхой эх сурвалжууд тэмдэглэгдсэн байна. # Ермаченко И.С. Политика маньчжурской династии Цин в Южной и Северной Монголии в XVII в. М.: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1974 — 196 с # Козлов П. | Тибет и Монголии # The romantic story of the Mongolian Independence # LES RUSSES EN MONGOLIE # A Tour in Mongolia 1920 by Beatrix Bulstrode (Mrs. Edward Manico Gull) # История Монгольской народной республики. Изд. 3-е. — М.: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1983 — 660 с # William Elliott Butler. ''The Mongolian legal system: contemporary legislation and documentation''. p.255 # Thomas E. Ewing, Revolution on the Chinese Frontier: Outer Mongolia in 1911, Journal of Asian History (Wiesbaden), v. 12, pp. 101–119 (1978).  (англ.) # Thomas E. Ewing. ''Between the Hammer and the Anvil. Chinese and Russian Policies in Outer Mongolia, 1911–1921''Bloomington, IN, 1980. p. 36. Tsedev, pp. 40, 46.  (англ.) # МОНГОЛ УЛСЫН ТУСГААР ТОГТНОЛЫН ЭХИЙГ ТАВЬСАН ГОЛ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГЧ ЗАСАГТ ХАН  ДОРЖПАЛАМЫН СОДНОМРАВДАН  ЭЭДРЭЭТ ХУВЬ ЗАЯА https://unentogs.blogspot.com/2026/01/ # ''Батсайхан О.'' 2008. Монголын суулчийн эзэн хаан VIII Богд Жавзандамба. Улаанбаатар: Адмон # ''Кузьмин С. Л.'' Русско-Монгольское соглашение 1912 г. и независимость Монголии. – Вестник Московского городского педагогического университета, серия "Исторические науки", № 1, 2015, с. 80-87  (орос.) # ''History of Mongolia'', Volume 5. Mongolian Institute of History, 2003. # Bat Ochir baavain lekts 1 <nowiki>http://www.youtube.com/watch?v=twc9mF-oJow</nowiki> 08м:45с # Istoriya Tuvy [History of Tuva], v. 1, pp. 354–55. # Үндэсний Төв Архивын сан хөмрөгт хадгалагдаж буй Халхын Засагт хан аймгийн ноёд тайж нарын гэрийн үеийн бичмэл # Халхын Засагт хан аймгийн ноёдын уг эх. Халхын Засагт хан аймгийн Шадарт явах Заг голын эх Бидэръяа нуурын чуулганы зүүн гарын дундад Үйзэн засгийн хошууны Түшээ гүнийн зэрэг Улсын түшээ гүн, үе залгамжлах тэргүүн зэрэг тайж Батын Дагвын Бат-Очирын гэрийн үеийн бичмэл. 1913 г., октября 23. — Декларация России и Китая о признании автономии Внешней Монголии. # Batsaikhan, O. The Last King of Mongolia, Bogdo Jebtsundamba Khutuktu. Ulaanbaatar: Admon, 2008, p.293 – <nowiki>ISBN 978-99929-0-464-0</nowiki> # Нутаг орноо чөлөөлсөн нь # ҮНДЭСНИЙ ЭРХ ЧӨЛӨӨ, ТУСГААР ТОГТНОЛОО СЭРГЭЭСНИЙ БАЯРЫН ӨДӨРТ (Memento 30. Арванхоёрдугаар сар 2019 ''цахим архивт'') О.Батсайхан # Төрийн ордны танилцуулга # Монгол улсын нийгэм, эдийн засаг соёл 1911 он # Шагдарын Үнэнтөгс.  ТУСГААР ТОГТНОЛ БА АНХДУГААР ҮНДСЭН ХУУЛЬ 2008 он # Богд Хаант Монгол Улсын Төрийн Хамгаалалт (Memento 2. Аравдугаар сар 2019 ''цахим архивт'') Төрийн Тусгай Хамгаалалтын Газар. # История Эрдэни-дзу. Факсимиле рукописи / Пер. с монг., введ., комм. и прил. А.Д. Цендиной. М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 1999. — 255 с <nowiki>ISBN 5-02-018056-4</nowiki> # Лубсан Данзан. Алтан тобчи (“Золотое сказание”) / Пер. с монг., введ., комм. и прил. Н.П. Шастиной. М.: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1973 — 439 с # Скрынникова Т. Д. Ламаистская церковь и государство. Внешняя Монголия. XVI — начало XX века. — Новосибирск.: Наука. Сиб. отд-ние, 1988. — 104 с <nowiki>ISBN 5-02-029353-9</nowiki> # Цааджин Бичиг (“Монгольское уложение”): Цинское законодательство для монголов 1627—1694 гг. Монгольский текст. Введ., транслитерация монг. текста, пер. и комм. С.Д. Дылыкова. М., 1998 # Шара туджи: Монгольская летопись XVII века. Сводный текст, пер., введ. и прим. Н.П. Шастиной. М.; Л., 1957. # Jang Mu jokiyaba. Namyun, Banzaraγča mongγolčilaba. Mongγol-un qosiγu nutuγ-un temdeglel (dumda). Ündüsüten-ü keblel-ün qoriy-a. # Майский И. Современная Монголия. Иркутск, 1921. # Ц.Цэрэндорж. Засагт хан аймаг. МОНГОЛЫН ТҮҮХИЙН ТАЙЛБАР ТОЛЬ. # О.Батсайхан, З.Лонжид, О.Баяртөр, Л.Алтанзаяа. (2012). МОНГОЛЧУУД: XX-XXI зуунд Зурагт түүх. Улаанбаатар. МОНСУДАР # Г, Бадамсамбуу (2018). "Баруун Халхын хямрал хэзээ эхлэв: "Элжигинийг эвдсэн" хэрэг, түүний үр дагавар". ''Historia Mongolarum''. '''17''': 42. # "ЗАСАГТ ХАН, ХАНТАЙШИР УУЛЫН АЙМАГ, АЛТАЙ АЙМАГ, ГОВЬ-АЛТАЙ АЙМГИЙН ГАЗАР НУТГИЙН ХАМААРАЛ". Эх хувилбараас архивласан: 2020-01-29. Татаж авсан: 2022-07-28. # "ЗАСАГТ ХАН, ХАНТАЙШИР УУЛЫН АЙМАГ, АЛТАЙ АЙМАГ, ГОВЬ-АЛТАЙ АЙМГИЙН ГАЗАР НУТГИЙН ХАМААРАЛ". Эх хувилбараас архивласан: 2020-01-29. Татаж авсан: 2022-07-28 # Ц.Цэрэндорж. Засагт хан аймаг. МОНГОЛЫН ТҮҮХИЙН ТАЙЛБАР ТОЛЬ. # О.Батсайхан, З.Лонжид, О.Баяртөр, Л.Алтанзаяа. (2012). МОНГОЛЧУУД: XX-XXI зуунд Зурагт түүх. Улаанбаатар. МОНСУДАР # Шагдарын Үнэнтөгс “Төгс эрх зүйн төлөөх тэмүүлэл” 2009 он. "[[Засагт хан Содномравдан|Засагт хаан Доржпаламын Содномравдан"]] # http://unentogs.blogspot.com/2013/12/blog-post_6515.html {{DEFAULTSORT:Содномравдан, Засагт хан}} [[Ангилал:19-р зууны ноёрхогч]] [[Ангилал:20-р зууны ноёрхогч]] [[Ангилал:Засагт хан]] [[Ангилал:Боржигин]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1867 онд төрсөн]] [[Ангилал:1912 онд өнгөрсөн]] [[Ангилал:Говь-Алтай аймаг]] [[Ангилал:Жаргалан сум]] [[Ангилал:Завхан аймаг]] [[Ангилал:Цагаанхайрхан сум (Завхан)]] ow75dkt841l3bzk7kf9n42jq8w1l211 0 55263 858064 849993 2026-06-03T13:57:14Z Megzer 20491 858064 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс улс | conventional_long_name = Засагт хан аймаг | native_name = {{MongolUnicode|ᠵᠠᠰᠠᠭᠳᠤ ᠬᠠᠨ<br>ᠠᠢᠮᠠᠭ}} | image_map = Zasagt Khan aimag.png | capital = Засагт ханы хүрээ | official_languages = [[Монгол хэл]] | religion = [[Шарын шашин]] | government_type = Хант засаг | leader_title1 = 1590-1596 | leader_name1 = [[Лайхур хан]] | leader_title2 = 1596-1650 | leader_name2 = [[Субадай засагт хан]] | leader_title3 = 1912-1923 | leader_name3 = Цэрэнгомбожав | established_event1 = [[Лайхур хан|Лайхур]] хунтайж Халхын баруун гарын '''хан''' болов | established_date1 = 1590 он | established_event2 = '''Засагт хан''' цолыг [[Ашихай|Ашихайн]] угсааны Цэвээнжав ханаас хурааж, [[Ноёнтой хатанбаатар|Ноёнтой хатанбаатрын]] угсааны Гэлэг-Ямпилд шилжүүлэв<ref>Засагт хан Цэвээнжав Зүүнгарын цэрэгтэй байлдахаас татгалзан цэргээ авч нутаг буцсан учраас Манжийн хааны зарлигаар Засагт хан цолыг Ноёнтой хатанбаатарын угсаанд үе улиран залгамжлуулахаар болсон</ref> | established_date2 = 1733 он | established_event3 = Засагт хан аймгийг татан буулгаж, [[Хантайшир уулын аймаг]] болгон солив | established_date3 = 1923 он | year_end = 1923 | year_start = 1590/1691 | today = {{MNG}} {{CHN}} {{RUS}} }} '''Засагт хан аймаг''' нь [[Халх|Халхын]] баруун гарт үндэслэж байгуулагдсан бөгөөд [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Улс төрийн бутралын үе]], [[Чин Улсын эрхшээл дэх Монгол орон|Манжийн эрхшээлийн үе]], [[Богд Хаант Монгол Улс|Богд хаант Монгол улсын]] үед оршин байсан Халх Монголын 4 аймгийн нэг юм. == Түүх == [[Батмөнх Даян хаан|Батмөнх Даян хааны]] хүү [[Гэрсэнз|Гэрсэнзийн]] дараа түүний хатан Хатунгай Халхыг 7 хүүдээ хуваан өгөхдөө,  ахмад хүү [[Ашихай дархан хунтайж|Ашихай дархан хун тайж]], дэд хүү [[Ноёнтой хатанбаатар|Ноёндой хатан баатар]], зургадугаар хүү [[Далдан хүндүлэн ноён|Далдан хүндлэн]], отгон хүү [[Саму буйма|Саму Буйма]] нарт Халхын баруун гарыг хуваан захируулжээ. Ахмад хөвүүд эхлэн Баруун гарыг захируулсан нь баруунш нутаг тэлэхэд нас өсгөвөрийг тооцсон бололтой. 1580-аад онд Ашихайн ач [[Лайхур хан|Лайхур]] Халхын баруун гарын “[[хан|хаан]]” болжээ. Баруун гар "хаан"-тай болсны дараа Хаан, [[Жонон]], [[Хунтайж]] нар захирсан дөрвөн хошуу болж явсан нь 1691 оны Долоннуурын чуулган хүртэл хэвээр явсан. Лайхур хаан Ойрадтай хийсэн дайнд амь үрэгдсэний дараа 1596 онд ахмад хөвгүүн [[Субадай засагт хан|Субадай]] “Богд Засагт хаан” гэж өргөмжлөгдөж 1650 он хүртэл захирсан. Засагт хаан цолыг [[Норов Бишрэлт хан|Норов]], [[Ванчиг Засагт хан|Ванчиг]], [[Цэнгүүн Засагт хан|Цэнгүн]], [[Шар Засагт хан|Шар]] нар цолыг залгамжлан суужээ. 1691 оноос [[Манж|Манжийн]] эрхшээлд орсны дараа Халхын уг байдалд үндэслэн 3 аймгийг албан ёсоор байгуулсны нэг нь Засагт хан аймаг бөгөөд хуучин дөрвөн хошуу байсныг 8 хошуу болгоод, 1692 онд Халхын аймгуудыг гурван зам болгон хуваахад Засагт хан аймгийн хошууд нь '''"Халхын өрнө зам"''' хэмээн нэрлэгджээ. Тус аймагт урьдны Халхын баруун гарт багтаж байсан хошуудыг захируулсан ажээ. Засагт хан аймгийн анхны тэргүүн нь Ашихайн удмын чин ван Цэвээнжав байгаад 1732 онд Зүүнгарын дайны үеэр Ойрадтай байлдахаас зайлсхийсэн тул түүний Засагт хан цолыг хурааж, Ноёндай хатанбаатарын удмын Гэлэг-ямпилд шилжүүлжээ. Тус аймгийн нутагт эхлээд Манж нар тэргүүлсэн '''"Түйн гол, Булганы чуулган"''' гэж хуралдаж байгаад удалгүй аймаг өөрийн "'''Заг голын эх Биндэръяа нуурын чуулган"'''-ыг байгуулжээ.<ref>{{Cite web |url=http://govi-altai.gov.mn/208/item/196 |title=ЗАСАГТ ХАН, ХАНТАЙШИР УУЛЫН АЙМАГ, АЛТАЙ АЙМАГ, ГОВЬ-АЛТАЙ АЙМГИЙН ГАЗАР НУТГИЙН ХАМААРАЛ |access-date=2022-07-28 |archive-date=2020-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129055511/http://govi-altai.gov.mn/208/item/196 |url-status=dead }}</ref> Ардын хувьсгал ялсны дараа 1923 онд аймаг, хошууны нэрсийг уул, усны нэрээр солиход тус аймгийг [[Хан тайшир уулын аймаг|Хан Тайшир уулын аймаг]] гэж нэрлэжээ.<ref name=":0">[https://mongoltoli.mn/history/h/85 Ц.Цэрэндорж. Засагт хан аймаг. МОНГОЛЫН ТҮҮХИЙН ТАЙЛБАР ТОЛЬ.]</ref>[[Файл:1911-1919.jpg |thumb|200px|Олноо өргөгдсөн үед Засагт хан]] == Газар зүй == Аймгийн эртний нутаг нь зүүн тийш [[Онги гол|Онги]], [[Шаргалжуут]], баруун тийш [[Хар-Ус нуур|Хар ус]], Элсэн нуур, өмнөт тал нь Арцын хар тохой, умар тал нь [[Түйн гол]] хүрдэг байжээ. Газарзүйн энэ баримжааг авч үзэхдээ, зүүн өмнө зүгийг уламжилалт өмнө зүг хэмээн үзсэнээр ойлгох учиртай. Манжийн үеийн Засагт ханы нутаг нь хуучнаас зүүн талдаа өөрчлөгдсөн бөгөөд тус аймагт өнөөгийн [[Говь-Алтай аймаг|Говь-Алтай]] аймгийн нутаг бүхлээрээ, [[Завхан аймаг|Завхан]], [[Хөвсгөл аймаг|Хөвсгөл]], [[Ховд аймаг|Ховд]] аймгуудын нутгийн хагас, [[Өвөрхангай аймаг|Өвөрхангай]], [[Баянхонгор аймаг|Баянхонгор]], [[Увс аймаг|Увс]] аймгийн зарим сумдын газар нутаг багтаж байв.<ref name=":0" /> Дэл элс, Монгол элс, Бага нуурын өмнөд элс зэрэг 150-200 гаруй км үргэлжилсэн их элснүүд оршин бөгөөд алдарт Хүйс, Шаргын говиуд энэ аймгийн нутагт багтаж байв.<ref name=":1">О.Батсайхан, З.Лонжид, О.Баяртөр, Л.Алтанзаяа. (2012). МОНГОЛЧУУД: XX-XXI зуунд Зурагт түүх. Улаанбаатар. МОНСУДАР</ref> Засагт хан аймгийн нутаг дэвсгэрийн хэмжээ 288.740 ам дөрвөлжин км, нутгийн урт нь 1080 км, өргөн нь 240-540 км.<ref name=":1" /> == Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж == Эхэн үедээ Халхын долоон хошууны баруун гарт 7 отгоос бүрдсэн 4 хошуу багтаж байгаад 1590-ээд оноос Лайхур анх хан болоход хан, жонон, хунтайжийн гурван отог болжээ. Энэ үеийн Халхын үйсэн цаазад Зүүн, Баруун гарыг "зургаан хошуу" гэж байсны учир үүнтэй холбоотой. Үүнийг бас '''"Манай баруун этгээдэд [[Лайхур хан|Лайхур хаан]], Жалайрын [[Шолой убаши хунтайж|Убаши хунтайж]], Бэсүдийн [[Хонгор сэцэн жонон|Сэцэн жонон]] нар, зүүн этгээдэд [[Гомбодорж Түшээт хан|Очирай хаан]], [[Цогт хунтайж]], [[Шолой сэцэн хан|Далай жонон]] бүлгээ"'''<ref>{{Cite journal |last=Г |first=Бадамсамбуу |date=2018 |title=Баруун Халхын хямрал хэзээ эхлэв: "Элжигинийг эвдсэн" хэрэг, түүний үр дагавар. |url=https://journal.num.edu.mn/HistMon/article/view/5593 |journal=Historia Mongolarum |volume=17 |pages=42}}</ref> гэж тодорхойлсон Чахундорж хааны үг (1686 он) бий. Ийнхүү гурван гол хошуун дээр 1610-аад оноос [[Ноёнтой хатанбаатар|Ноёндай хатанбаатарын]] удмын [[Элжигин|Элжигиний]] [[Бадам дайчин хатанбаатар]] ноёны захирсан нэг хошуу нэмэгдэж 4 хошуутай болсон.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Г |first=Бадамсамбуу |date=2018 |title=Баруун Халхын хямрал хэзээ эхлэв: "Элжигинийг эвдсэн" хэрэг, түүний үр дагавар |url=https://journal.num.edu.mn/HistMon/article/view/5593 |journal=Historia Mongolarum |volume=17 |pages=35-79}}</ref> Эдгээр дөрвөн хошуу захирсан ноёдыг "их ноёд" гэж нэрлээд, хошуу захирах ноёнд захирагдаж хувийн отогоо захирах ноёдыг "бага ноёд" гэдэг байсан. 1655 онд Элжигиний Хатанбаатар ноёны байр суурийг эвдэж бага ноён болгон, [[Далдан хүндүлэн ноён|Далдан хүндлэн ноёны]] удмын [[Сартуул|Сартуулын]] [[Хүндлэн тойн|Хүндлэн тойныг]] хошуу захирах их ноёны зэрэгт дэвшүүлж өөрчлөлт орсон.<ref name=":2" /> Энэ өөрчлөлтөөр Засагт хан аймгийн дотор өрнөсөн эрх мэдлийн төлөөх тэмцэлийн эхлэж, энэ нь даамжирсаар Халх, Зүүнгарын хаант улс, Чин гүрнийг хамарсан ихээхэн үймээний эхлэл болсон. 1691 онд [[Манж Чин улс|Манжид]] дагаар орсноос хойш хэд дахин хуваагдаж 1755 онд [[Хойт]]ын 1 хошууг тус аймагт хавсарган захируулжээ. 1911 онд аймаг 19 [[хошуу]], 3 тамгатай хутагтын шавьтай байв. Гомбожавын зургадугаар үеийн ач Дашцэрэнд 1912 онд Монгол улсын Жавзандамба хутагт Богд хаан Итгэмжит засаг цол хүртээж тусгай засаг хошуу болгон Засагт хан аймагт захируулжээ. 1932 онд дахин засаг захиргааны шинэчлэлт хийгээд Алтай, Завхан, Хөвсгөл зэрэг аймагт хуваасан. Эдүгээ 2015 оны байдлаар [[Говь-Алтай|Говь Алтай]], [[Завхан]], [[Хөвсгөл]] аймаг, [[Баянхонгор]], [[Увс]], [[Ховд]] аймгуудын зарим сумд болсон байна. === Засагт хан аймгийн, хошуу, отгийн нэрс<ref name=":1" /> === {{div col|colwidth=18em}} * Ахай засгийн хошуу * Мэргэн засгийн хошуу * Далай засгийн хошуу * Жалханз хутагтын шавь * Эрдэнэ дүүрэгч засгийн хошуу * Ачит засгийн хошуу * Цогтой засгийн хошуу * Ялгуусан хутагтын шавь * Сэцэн засгийн хошуу * Баатар засгийн хошуу * Үйзэн засгийн хошуу * Эрдэнэ засгийн хошуу * Сүжигт засгийн хошуу * Дархан засгийн хошуу * Засагт хан хошуу * Дайчин засгийн хошуу * Бигэр номун ханы шавь * Илдэн засгийн хошуу * Ёст засгийн хошуу * Итгэмжит засгийн хошуу * Бишрэлт засгийн хошуу * Жонон засгийн хошуу {{div col end}} *Жавзандамба хутагтын дархад шавийн гурван отог * Засагт хан аймгийн Эрдэнэ дүүрэгч засгийн хошууны Ар ширхтэн отог * Хөвсгөл нуурын урианхайн Арын хоёр сум * Засагт хан аймгийн Эрдэнэ дүүрэгч засгийн хошууны Өвөр ширхтэн отог * Хөвсгөл нуурын урианхайн Өврийн хоёр сум * Урианхайн хязгаар == Засагт ханы тамга == [[Файл:Zasagt_khaanii_tamga.png|thumb|245x245px|ЭРДЭНЭ БИШРЭЛТ ЗАСАГТ ХААНЫ ТАМГА]] Манж Чин Улсын эзэн хаан [[Найралт төв|Найралт төвийн]] хоёрдугаар онд Халхын Засагт ханд тамга олгохдоо Тамганы бичээс нь "Эрдэнэ бишрэлт Засагт Хааны тамга" гэж сийлсэн байдаг. Бусад Халхын хоёр ханы тамганы улны бичээст хаан биш Хан гэж бичээстэй байдаг нь сонирхол татдаг. Уг Тамганы улны бичээсийн фото зураг болон Хааны тамганы хайрцгийн фотог оруулав. [[Файл:Засагт_хааны_тамганы_хайрцаг.png|thumb|221x221px|Засагт ханы тамганы хайрцаг]] Тамганы хайрцгийг модоор хийж хүрэн булгиараар бүрж битүү мөнгөөр тоногложээ. Мөнгөн тоног нь дээд орой дээрээ таван хумстай луун хээ товойлгосон хийцтэй. Урд нүүрэн дээрээ галт шувууны дүрслэлтэй, өнцөг буландаа угалзан хээг хөөмөлдөж хийсэн байдаг. == Засагт хан аймгийн хаад ноёдын ихэсийн газар == Арын хүрээ нь Засагт хааны алтан ургийн тойн лам нар байдаг, хаалттай хийд байсан бөгөөд Хан Тайширын оройд буй Их Хоригийг хариуцан тайдаг байсан. Зөвхөн алтан ургийн тойн лам нар хийдэд байдаг, гаднын лам оруулдаггүй хатуу журамтай байжээ.<ref name="Baasankhuu">{{Cite journal |last=Батмөнх |first=Баасанхүү |date=2025-06-18 |title=Засагт хан аймгийн Баатар засгийн хошууны хүн амын овгийн бүрэлдэхүүн |url=https://doi.org/10.22353/mjaae.2024130209 |journal=Mongolian Journal of Anthropology, Archaeology and Ethnology |volume=14 |issue=1 |pages=93–101 |doi=10.22353/mjaae.2024130209 |issn=1810-5025}}</ref> Дашинчилэн хэмээх номын нэртэй энэхүү бунхан овоог дээр цагт Засагт ханы хүрээнийхэн буюу Арын хүрээнийхэн, Засагт ханууд тахиж тайдаг, тайлга тахилгын үеэр тэргүүн зэргийн тайжаас дээших язгууртнууд (алтан ургийн тайж нар зөвхөн тэргүүн зэргийн тайж байдаг), гэлэнгээс дээших санваартнууд л гардаг хоригтой, мөн Засагт хануудыг энэхүү голлох бунхны өвөрт оршоодог байсан гэдэг. Алтай хотын баруугаар сүндэрлэх Хантайшир уулын нэгэн ноён оргил бүхий дүнхгэр нурууг Шарилын нуруу, нутгийн ардууд заримдаа Овоон нуруу ч гэх билээ. Энэ нуруу Алтай хотоос 20 гаруй км, Жаргалан сумын дундах зайд бий. Энэ нурууны орой дээрх онго тахилгатай дөрвөлжилсөн бунхан овоо байх ба түүний ээвэр бэлд 6 томоохон бунхан, мөн нэлээд хэдэн багавтар булш байдаг. Хантайширын нурууг Их эзэн Чингис хааны онгон тахилгатай холбоотой болох тухай хэд хэдэн домог бий.{{Citation needed}} Их хааны онгоныг урд зүгээс залж энэ нуруунд оршоохдоо тэрхүү онгоны харуул хамгаалалт болгон зүүн зүгээс эртний сурвалжит аймгуудаас нүүлгэн авчирч, тэмдэг эдгэртэл уг онгоны харуул хамгаалалт байдалтайгаар нутагшуулсан гэсэн домог бий. Тэдгээр нүүдэллэж ирсэн (Бэсүд) овогтнууд Хантайширын нурууг тойрсон байдалтайгаар он удаанаар нутаглаж иржээ.{{Citation needed}} == Засагт ханууд == # [[Баяндарь хунтайж|Баяндара хунтайж]], 1547 онд Халхын [[Ашихай дархан хунтайж|Ашихай дархан ноёны]] хөвүүн болж төрсөн, [[Жалайр]], Үнэгэд отгийг захирч хунтайж болсон. # [[Лайхур хан|Лайхур хаан]], (1562-1637) Баяндара хунтайжын хөвүүн, 1580-1637 оны орчимд Засагт ханы аймгийг байгуулсан. # [[Субадай засагт хан|Субадай хаан]], (?-1650) 1596-1650 оны хооронд Засагт ханы орыг залгасан. Цол нь Эрдэнэ Бишрэлт Засагт хан # [[Норов Бишрэлт хан|Норов бишрэлт хаан]], 1650—1661 онд Засагт хаан байсан. # Хотол хан, 1661-1662 онд өөрийгөө Засагт хаан цолоор өргөмжлөөд, [[Хотгойд|Хотгойдын]] [[Ринчин сайн хунтайж|Ринчин сайн хунтайжийн]] довтолгоонд өртөж амь үрэгдсэн.<ref name=":2" /> # [[Ванчиг Засагт хан|Ванчуг хан]],  1662—1666 онд Засагт хаан байсан. Норов хааны ахмад хөвгүүн. # [[Цэнгүүн Засагт хан|Цэнгүн хан]], (1666—1686) # [[Шар Засагт хан|Шар хан]],  (1686—1688) # [[Цэвээнжав (Засагт хан)|Цэвээнжав хан]], (1688—1732) # Гэлэг-ямпил хан,  (1732—1743) ([[Ноёнтой хатанбаатар|Ноёнтой хатанбаатарын]] удам) # Балдир хан,  (1743—1761) # Цэвэнбалзай хан, (1761—1792) # Бунирадна хан, (1792—1823) # Манибазар хан, (1823—1840) # Цэрэндондуб хан, (1840—1877) # Доржпалам хан, (1877—1898) # [[Засагт хан Содномравдан|Содномравдан хан]], (1898—1912) # Цэрэнгомбожав хан, (1912—1923) == Эшлэл == [[Ангилал:Засагт хан аймаг| ]] [[Ангилал:Монголын урьдын засаг захиргааны нэгж]] 72tj6nb6ixzv9k0mx5ctkx31xtobo38 0 61974 858069 790705 2026-06-03T16:36:42Z BaldiBear 103637 /* */ 858069 wikitext text/x-wiki «'''Их хотын залуус'''» — [[2015 он|2015]] онд [[Монгол улс|Монгол]] улсад [[монгол хэл|монгол]] хэлээр бүтсэн инээдмийн 40 ангит [[уран сайхны кино]]. == Киноны тухай == “Боловсрол суваг” телевиз, “Эмоци” продакшны уран бүтээлчид “Их хотын залуус” 40 ангит инээдмийн киногоор та бүхэнтэй учран золгож байна. Анги бүртээ шинэ, онц сонирхолтой үйл явдлыг өгүүлэх тус олон ангит кино нь залуусын хайр дурлал, алдаа, оноо, өнөөдрийн нийгэм, цаг үеийн бодит байдлыг инээдмийн хэлбэрээр илэрхийлэн гаргаснаараа онцлогтой болжээ. {{stub}} [[Ангилал:21-р зууны монгол кино]] [[Ангилал:Монгол кинонууд]] [[Ангилал:Уран сайхны кино]] [[Ангилал:Олон ангит кино]] toa1aj1ze1yl6iasige2jrgnahfv6ax 858070 858069 2026-06-03T16:39:57Z BaldiBear 103637 858070 wikitext text/x-wiki «'''Их хотын залуус'''» — [[2015 он|2015]] онд [[Монгол улс|Монгол]] улсад [[монгол хэл|монгол]] хэлээр бүтсэн инээдмийн 40 ангит [[уран сайхны кино]]. == Киноны тухай == “Боловсрол суваг” телевиз, “Эмоци” продакшны уран бүтээлчид “Их хотын залуус” 40 ангит инээдмийн киногоор та бүхэнтэй учран золгож байна. Анги бүртээ шинэ, онц сонирхолтой үйл явдлыг өгүүлэх тус олон ангит кино нь залуусын хайр дурлал, алдаа, оноо, өнөөдрийн нийгэм, цаг үеийн бодит байдлыг инээдмийн хэлбэрээр илэрхийлэн гаргаснаараа онцлогтой болжээ. == Найзуудын тухай == Тэгвэл “Их хотын залуус”-ын найзууд ч мөн бүгд өөр өөр хугацаанд найзалсан найзууд болох Түвшин (жүжигчин Д.Түвшинтөр), Түвшингийн 10 жилийн найз Хангай (жүжигчин Ц.Ганбаяр), Хангайгийн цэргийн найз Сэргэлэн (жүжигчин О.Тэмүүжин) гэсэн 3 эрэгтэй найзын бие биенээ үргэлж шоглодог ч, цаг тулсан зүйлд нэг нэгнээ гэдэг нөхөрлөлийг харуулсан байна. Мөн Түвшингийн ажлын найз Солонго (жүжигчин Д.Оюунтуул), Солонгын хамтран амьдардаг найз Дөлгөөн (жүжигчин Г.Нарансолонго), Ариунаа (жүжигчин Б.Ариунцэцэг) нарын дүрээр эмэгтэйчүүдийн дунд ч жинхэнэ нөхөрлөл байдаг гэдгийг үзүүлжээ. == Жүжигчид == “Их хотын залуус” олон ангит киноны гол дүрүүдийг “Эмоци” продакшны жүжигчин О.Тэмүүжин, Д.Түвшинтөр, Г.Нарансолонго, Б.Ариунцэцэг, Г.Эзэнмөнх “Шинэ үе” продакшны жүжигчин Ц.Ганбаяр, жүжигчин Г.Ундармаа, Д.Оюунтуул, жүжигчин Ө.Мөнх-Эрдэнэ, УДЭТ-ын жүжигчин Д.Ганцэцэг нар бүтээжээ. {{stub}} [[Ангилал:21-р зууны монгол кино]] [[Ангилал:Монгол кинонууд]] [[Ангилал:Уран сайхны кино]] [[Ангилал:Олон ангит кино]] 194bg9e0pw5xen8lwjt99m5nq9pcr5p 858071 858070 2026-06-03T16:40:13Z BaldiBear 103637 858071 wikitext text/x-wiki «'''Их хотын залуус'''» — [[2015 он|2015]] онд [[Монгол улс|Монгол]] улсад [[монгол хэл|монгол]] хэлээр бүтсэн инээдмийн 40 ангит [[уран сайхны кино]]. == Киноны тухай == “Боловсрол суваг” телевиз, “Эмоци” продакшны уран бүтээлчид “Их хотын залуус” 40 ангит инээдмийн киногоор та бүхэнтэй учран золгож байна. Анги бүртээ шинэ, онц сонирхолтой үйл явдлыг өгүүлэх тус олон ангит кино нь залуусын хайр дурлал, алдаа, оноо, өнөөдрийн нийгэм, цаг үеийн бодит байдлыг инээдмийн хэлбэрээр илэрхийлэн гаргаснаараа онцлогтой болжээ. == Найзуудын тухай == “Их хотын залуус”-ын найзууд ч бүгд өөр өөр хугацаанд найзалсан найзууд болох Түвшин (жүжигчин Д.Түвшинтөр), Түвшингийн 10 жилийн найз Хангай (жүжигчин Ц.Ганбаяр), Хангайгийн цэргийн найз Сэргэлэн (жүжигчин О.Тэмүүжин) гэсэн 3 эрэгтэй найзын бие биенээ үргэлж шоглодог ч, цаг тулсан зүйлд нэг нэгнээ гэдэг нөхөрлөлийг харуулсан байна. Мөн Түвшингийн ажлын найз Солонго (жүжигчин Д.Оюунтуул), Солонгын хамтран амьдардаг найз Дөлгөөн (жүжигчин Г.Нарансолонго), Ариунаа (жүжигчин Б.Ариунцэцэг) нарын дүрээр эмэгтэйчүүдийн дунд ч жинхэнэ нөхөрлөл байдаг гэдгийг үзүүлжээ. == Жүжигчид == “Их хотын залуус” олон ангит киноны гол дүрүүдийг “Эмоци” продакшны жүжигчин О.Тэмүүжин, Д.Түвшинтөр, Г.Нарансолонго, Б.Ариунцэцэг, Г.Эзэнмөнх “Шинэ үе” продакшны жүжигчин Ц.Ганбаяр, жүжигчин Г.Ундармаа, Д.Оюунтуул, жүжигчин Ө.Мөнх-Эрдэнэ, УДЭТ-ын жүжигчин Д.Ганцэцэг нар бүтээжээ. {{stub}} [[Ангилал:21-р зууны монгол кино]] [[Ангилал:Монгол кинонууд]] [[Ангилал:Уран сайхны кино]] [[Ангилал:Олон ангит кино]] 4zka33f6of4akxn06xpa4278r6f9xs6 858076 858071 2026-06-03T16:46:59Z BaldiBear 103637 /* */ 858076 wikitext text/x-wiki «'''Их хотын залуус'''» — Монголын инээдмийн 40 ангит олон ангит кино 2015 онд [[Боловсрол суваг]] телевиз ба Эмоци продакшн хамт бүтээсэн юм. == Киноны тухай == “Боловсрол суваг” телевиз, “Эмоци” продакшны уран бүтээлчид “Их хотын залуус” 40 ангит инээдмийн киногоор та бүхэнтэй учран золгож байна. Анги бүртээ шинэ, онц сонирхолтой үйл явдлыг өгүүлэх тус олон ангит кино нь залуусын хайр дурлал, алдаа, оноо, өнөөдрийн нийгэм, цаг үеийн бодит байдлыг инээдмийн хэлбэрээр илэрхийлэн гаргаснаараа онцлогтой болжээ. == Найзуудын тухай == “Их хотын залуус”-ын найзууд ч бүгд өөр өөр хугацаанд найзалсан найзууд болох Түвшин (жүжигчин Д.Түвшинтөр), Түвшингийн 10 жилийн найз Хангай (жүжигчин Ц.Ганбаяр), Хангайгийн цэргийн найз Сэргэлэн (жүжигчин О.Тэмүүжин) гэсэн 3 эрэгтэй найзын бие биенээ үргэлж шоглодог ч, цаг тулсан зүйлд нэг нэгнээ гэдэг нөхөрлөлийг харуулсан байна. Мөн Түвшингийн ажлын найз Солонго (жүжигчин Д.Оюунтуул), Солонгын хамтран амьдардаг найз Дөлгөөн (жүжигчин Г.Нарансолонго), Ариунаа (жүжигчин Б.Ариунцэцэг) нарын дүрээр эмэгтэйчүүдийн дунд ч жинхэнэ нөхөрлөл байдаг гэдгийг үзүүлжээ. == Жүжигчид == “Их хотын залуус” олон ангит киноны гол дүрүүдийг “Эмоци” продакшны жүжигчин О.Тэмүүжин, Д.Түвшинтөр, Г.Нарансолонго, Б.Ариунцэцэг, Г.Эзэнмөнх “Шинэ үе” продакшны жүжигчин Ц.Ганбаяр, жүжигчин Г.Ундармаа, Д.Оюунтуул, жүжигчин Ө.Мөнх-Эрдэнэ, УДЭТ-ын жүжигчин Д.Ганцэцэг нар бүтээжээ. {{stub}} [[Ангилал:21-р зууны монгол кино]] [[Ангилал:Монгол кинонууд]] [[Ангилал:Уран сайхны кино]] [[Ангилал:Олон ангит кино]] 1mw9fo9eatlvkqu5m6obpnugqz5nndt 858106 858076 2026-06-04T01:49:11Z Zorigt 49 858106 wikitext text/x-wiki «'''Их хотын залуус'''» — 2015 онд [[Боловсрол суваг]] телевиз ба Эмоци продакшн хамт бүтээсэн, Монголын инээдмийн 40 ангит инээдмийн кино юм. == Киноны тухай == Тус олон ангит кино нь залуусын хайр дурлал, алдаа, оноо, өнөөдрийн нийгэм, цаг үеийн бодит байдлыг инээдмийн хэлбэрээр илэрхийлэн гаргаснаараа онцлогтой болжээ. == Найзуудын тухай == “Их хотын залуус”-ын найзууд ч бүгд өөр өөр хугацаанд найзалсан найзууд болох Түвшин (жүжигчин Д.Түвшинтөр), Түвшиний 10 жилийн найз Хангай (жүжигчин Ц.Ганбаяр), Хангайн цэргийн найз Сэргэлэн (жүжигчин О.Тэмүүжин) гэсэн 3 эрэгтэй найзын бие биеэ үргэлж шоглодог ч, цаг тулсан зүйлд нэг нэгнээ гэдэг нөхөрлөлийг харуулсан байна. Мөн Түвшиний ажлын найз Солонго (жүжигчин Д.Оюунтуул), Солонгын хамтран амьдардаг найз Дөлгөөн (жүжигчин Г.Нарансолонго), Ариунаа (жүжигчин Б.Ариунцэцэг) нарын дүрээр эмэгтэйчүүдийн дунд ч жинхэнэ нөхөрлөл байдаг гэдгийг үзүүлжээ. == Жүжигчид == “Их хотын залуус” олон ангит киноны гол дүрүүдийг “Эмоци” продакшны жүжигчин О.Тэмүүжин, Д.Түвшинтөр, Г.Нарансолонго, Б.Ариунцэцэг, Г.Эзэнмөнх, “Шинэ үе” продакшны жүжигчин Ц.Ганбаяр, жүжигчин Г.Ундармаа, Д.Оюунтуул, жүжигчин Ө.Мөнх-Эрдэнэ, УДЭТ-ын жүжигчин Д.Ганцэцэг нар бүтээжээ. {{stub}} [[Ангилал:21-р зууны монгол кино]] [[Ангилал:Монгол кинонууд]] [[Ангилал:Уран сайхны кино]] [[Ангилал:Олон ангит кино]] 909m5xtxv1gjfbu7etzz50w9tnd2h89 0 86196 858143 820487 2026-06-04T07:35:54Z Makenzis 48528 858143 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Хөлбөмбөгийн клуб | clubname = Лех Познань | image = | image_size = | fullname = Төмөр Замын Спортын Клуб Лех Познань (Kolejowy Klub Sportowy Lech Poznań) | nickname = ''Kolejorz'' (Төмөр замчин) | founded = [[1922]] оны [[3 cарын 19]] | ground = [[Познань хотын цэнгэлдэх хүрээлэн]] (Stadion miejski w Poznaniu), [[Познань]] | capacity = 42,389 | owner = Ячек Рутковски | chairman = Карол Климчак | manager = ? | league = [[Экстракласса]] | season = 2025–26 | position = 1-р байр / [[File:Star full.svg|17px]] '''Аварга''' | pattern_la1 = _thinwhiteborder | pattern_b1 = _confianca10h | pattern_ra1 = _thinwhiteborder | pattern_sh1 = _white_stripes | pattern_so1 = | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _thinblueborder | pattern_b2 = _confianca10a | pattern_ra2 = _thinblueborder | pattern_sh2 = _blue_stripes | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _gfca1819a | pattern_b3 = _gfca1819a | pattern_ra3 = _gfca1819a | pattern_sh3 = _anorthosis1617a | pattern_so3 = | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | website =https://www.lechpoznan.pl }} '''Лех (хөлбөмбөгийн баг)''' – == Шагналууд == '''Үндэсний Лиг''' * Алт – 1983, 1984, 1990, 1992, 1993, 2010, 2015, 2022, 2025 * Мөнгө – * Хүрэл - ==Эшлэл== {{Reflist|2}} ==Гадны холбоосууд== * [https://www.lechpoznan.pl/index.php Албан ёсны сайт] [[Ангилал:Польшийн хөлбөмбөгийн клуб]] [[Ангилал:Төмөр замын спортын клуб]] sib767qgz7ceq4r50jpreuhb2yt58ff 858144 858143 2026-06-04T07:36:05Z Makenzis 48528 858144 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Хөлбөмбөгийн клуб | clubname = Лех Познань | image = | image_size = | fullname = Төмөр Замын Спортын Клуб Лех Познань (Kolejowy Klub Sportowy Lech Poznań) | nickname = ''Kolejorz'' (Төмөр замчин) | founded = [[1922]] оны [[3 cарын 19]] | ground = [[Познань хотын цэнгэлдэх хүрээлэн]] (Stadion miejski w Poznaniu), [[Познань]] | capacity = 42,389 | owner = Ячек Рутковски | chairman = Карол Климчак | manager = ? | league = [[Экстракласса]] | season = 2025–26 | position = 1-р байр / [[File:Star full.svg|17px]] '''Аварга''' | pattern_la1 = _thinwhiteborder | pattern_b1 = _confianca10h | pattern_ra1 = _thinwhiteborder | pattern_sh1 = _white_stripes | pattern_so1 = | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _thinblueborder | pattern_b2 = _confianca10a | pattern_ra2 = _thinblueborder | pattern_sh2 = _blue_stripes | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _gfca1819a | pattern_b3 = _gfca1819a | pattern_ra3 = _gfca1819a | pattern_sh3 = _anorthosis1617a | pattern_so3 = | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | website =https://www.lechpoznan.pl }} '''Лех (хөлбөмбөгийн баг)''' – == Шагналууд == '''Үндэсний Лиг''' * Алт – 1983, 1984, 1990, 1992, 1993, 2010, 2015, 2022, 2025, 2026 * Мөнгө – * Хүрэл - ==Эшлэл== {{Reflist|2}} ==Гадны холбоосууд== * [https://www.lechpoznan.pl/index.php Албан ёсны сайт] [[Ангилал:Польшийн хөлбөмбөгийн клуб]] [[Ангилал:Төмөр замын спортын клуб]] 4yugjgoig327udcl1ffa4lxopaenw1d 0 118351 858097 830912 2026-06-03T22:46:49Z Avirmed Batsaikhan 53733 858097 wikitext text/x-wiki [[Файл:SMSC Line1 VVVF Inside.jpg|thumb|Сөүлийн метроны вагоны дотор тал]] '''Сеүлийн метро''' ([[Солонгос хэл|солонгос]]. 서울지하철 ''Соуль чихачхоль'' буюу 서울도시철도 ''Соуль тоси чхольто'') -[[Өмнөд Солонгос|БНСУ]]-ын нийслэл [[Сөүл]] хотын метро. Жилд тээвэрлэдэг хүний тоогоороо дэлхийд 7-рт ордог байна. Анх 1974 оны 8-р сарын 15-нд ашиглалтанд орсон. 2022 оны байдлаар 9 шугамтай 316 өртөөтэй бөгөөд нийт урт нь 340,6 км байдаг байна. Сөүл хотын захиргаа өмчлөн эзэмшигч нь юм. == Түүх == [[Файл:Seoul subway linemap ko.svg|thumb|Сөүлийн метроны шугамны зураглал ]] Сөүлийн метро барих анхны төлөвлөгөөг 1965 онд баталсан Сөүлийн 10 жилийн хөгжлийн хөтөлбөрт тусгасан байдаг. Метроны төслийг боловсруулах ажлыг 1966 онд дуусгасан. Төслийн дагуу нийт 51.5 км урт 4 шугам барихаар төлөвлөжээ. Энэхүү төсөл нь 1971 оны 4-р сарын 12-нд Сөүл болон Чонянни өртөө гэсэн хоёр том төмөр замын уулзварыг холбосон нэгдүгээр шугамыг барьж эхэлсэн. Шугамын бүтээн байгуулалтыг ил задгай хийж, гурван жилийн хугацаанд барьж дуусгаж 1974 оны 8-р сарын 15-нд нээлтээ хийжээ. 1975 онд хоёрдахь шугам буюу "Тойрог" замын төсөл батлагдаж 1980 оны 10-р сарын 31-нд эхний ээлж ашиглалтанд орсон бөгөөд 1984 оны 5-р сарын 22-нд 2 дугаар шугамны ажил бүрэн дусч метроны тойрог шугам бүрэн ашиглалтанд орсон ажээ. === Тасалбарын үнэ === Тасалбарын үнэ зорчих зайнаас хамаарч өөр өөр байдаг. Үнэ нь 1400 воноос эхэлдэг (10 км хүртэлх аяллын хувьд), дараа нь 5 км тутамд 100 вон, 50 км явсны дараа 8 км тутамд 100 воноор нэмэгддэг. Хүүхэд (6-12 нас) 500 вон, өсвөр насныхан (13-19 нас) 800 вон. Ахмад настан болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд метрогоор үнэгүй зорчих боломжтой. Тусгай тээврийн карттай хүмүүс 100 воны хөнгөлөлт эдэлдэг. Аэроэкспрессээр зорчихын тулд тусдаа тасалбар шаардлагатай. == Метроны шугамууд == {| class="wikitable sortable" !Шугам !Хэсэг !Нээгдсэн он !Сүүлийн өртөө нээгдсэн он !Замын урт, км !Өртөөний тоо |- |[[//ru.wikipedia.org/wiki/Файл:Seoul_Metro_Line_1.svg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%8F_1_(%D0%A1%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BD)|20x20px|Линия 1]] |Сөүл — Чхоннянни |{{год|1974||метро}} |{{год|2005||метро}} |7,8 |10 |- |[[//ru.wikipedia.org/wiki/Файл:Seoul_Metro_Line_2.svg|link=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Seoul_Metro_Line_2.svg|20x20px|Линия 2]] |Мэриа / Сонсу / Синдорим — Мэриа / Синсоль-тон / Ккачхисан |{{год|1984||метро}} |{{год|2005||метро}} |60,2 |51 |- |[[//ru.wikipedia.org/wiki/Файл:Seoul_Metro_Line_3.svg|link=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Seoul_Metro_Line_3.svg|20x20px|Линия 3]] |Огым — Жичук |{{год|1985||метро}} |{{год|2010||метро}} |38,2 |34 |- |[[//ru.wikipedia.org/wiki/Файл:Seoul_Metro_Line_4.svg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%8F_4_(%D0%A1%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD)|20x20px|Линия 4]] |Чинчёп — Намтхэрён |{{год|1985||метро}} |{{год|2022||метро}} |31,7 |26 |- |[[//ru.wikipedia.org/wiki/Файл:Seoul_Metro_Line_5.svg|link=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Seoul_Metro_Line_5.svg|20x20px|Линия 5]] |Панхва — Ханам Геомдансан / Мачхон |{{год|1995||метро}} |{{год|2021||метро}} |60,0 |56 |- |[[//ru.wikipedia.org/wiki/Файл:Seoul_Metro_Line_6.svg|link=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Seoul_Metro_Line_6.svg|20x20px|Линия 6]] |Ынам — Понхвасан |{{год|2000||метро}} |{{год|2001||метро}} |35,1 |38 |- |[[//ru.wikipedia.org/wiki/Файл:Seoul_Metro_Line_7.svg|link=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Seoul_Metro_Line_7.svg|20x20px|Линия 7]] |Чанам — Онсу |{{год|1996||метро}} |{{год|2012||метро}} |57,1 |51 |- |[[//ru.wikipedia.org/wiki/Файл:Seoul_Metro_Line_8.svg|link=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Seoul_Metro_Line_8.svg|20x20px|Линия 8]] |Амса — Моран |{{год|1996||метро}} |{{год|1999||метро}} |17,7 |17 |- |[[//ru.wikipedia.org/wiki/Файл:Seoul_Metro_Line_9.svg|link=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Seoul_Metro_Line_9.svg|20x20px|Линия 9]] |Кэхва — Чун-анбонпъян-вон |{{год|2009||метро}} |{{год|2018||метро}} |40,5 |38 |- | colspan="4" align="right" |'''Нийт:''' |'''348.3''' |'''321''' |} == Операторууд == Анх Сөүлийн метрог нээсэн цагаасаа Солонгосын үндэсний төмөр замын корпораци удирдаж байсан бөгөөд 1981 оны 9-р сарын 1-нээс "Seoul Metropolitan Subway Corporation (Seoul Metro)" байгуулагдаж метроны эхний 4 шугамыг удирдах болсон. 1994 онд "Seoul Metropolitan Rapid Transit Corporation" байгуулагдаж 5-8 дугаар шугамыг барих бөгөөд удирдах зориулалттай байгуулагдсан байна. 2016 год онд хоёр компани нийлж "Seoul Metro" нэртэй бренд бий болгож 2017 оноос үйл ажиллагаагаа явуулжээ. Сөүлийн метронд олон төрлийн вагон байдаг ч үндсэндээ хоорондоо төстэй байдаг. Вагонууд нь хоёр талдаа дөрвөн хаалгатай бөгөөд тэдгээрийн хооронд 7 хүний ​​суудал эгнээ байрладаг. Өндөр настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй, жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд зориулсан газруудыг тусгай тэмдэгээр тэмдэглэсэн байдаг байна. Галт тэрэг, өртөө дээрх бүх зарлалууд нь хоёр хэлтэй: [[Солонгос хэл|солонгос]], [[Англи хэл|англи]], зарим тохиолдолд [[Япон хэл|япон]], [[Хятад хэл|хятад]] хэлээр заралдаг байна. Вагон бүр гал сөнөөгчтэй байдаг бөгөөд онцгой үед хаалгыг гараар механикаар онгойлгох боломжтой юм. [[Ангилал:Өмнөд Солонгосын тээвэр]] [[Ангилал:Сөүл]] [[Ангилал:1974 онд байгуулагдсан]] 063hz7r4tgo7ss4hvc1tncmjfwteie9 858109 858097 2026-06-04T02:39:20Z Zorigt 49 858109 wikitext text/x-wiki [[Файл:SMSC Line1 VVVF Inside.jpg|thumb|Сөүлийн метроны вагоны дотор тал]] '''Сеүлийн метро''' ([[Солонгос хэл|солонгос]]. 서울지하철 ''Соүл чихачол'' буюу 서울도시철도 ''Соүл туши чолту'') -[[Өмнөд Солонгос|БНСУ]]-ын нийслэл [[Сөүл]] хотын метро. Жилд тээвэрлэдэг хүний тоогоороо дэлхийд 7-рт ордог байна. Анх 1974 оны 8-р сарын 15-нд ашиглалтанд орсон. 2022 оны байдлаар 9 шугамтай 316 өртөөтэй бөгөөд нийт урт нь 340,6 км байдаг байна. Сөүл хотын захиргаа өмчлөн эзэмшигч нь юм. == Түүх == [[Файл:Seoul subway linemap ko.svg|thumb|Сөүлийн метроны шугамны зураглал ]] Сөүлийн метро барих анхны төлөвлөгөөг 1965 онд баталсан Сөүлийн 10 жилийн хөгжлийн хөтөлбөрт тусгасан байдаг. Метроны төслийг боловсруулах ажлыг 1966 онд дуусгасан. Төслийн дагуу нийт 51.5 км урт 4 шугам барихаар төлөвлөжээ. 1971 оны 4-р сарын 12-нд Сөүл болон Чонянни өртөө гэсэн хоёр том төмөр замын уулзварыг холбосон нэгдүгээр шугамыг барьж эхэлсэн. Шугамын бүтээн байгуулалтыг ил задгай хийж, гурван жилийн хугацаанд барьж дуусгаж 1974 оны 8-р сарын 15-нд нээлтээ хийжээ. 1975 онд хоёр дахь шугам буюу "Тойрог" замын төсөл батлагдаж 1980 оны 10-р сарын 31-нд эхний ээлж ашиглалтад орсон бөгөөд 1984 оны 5-р сарын 22-нд 2 дугаар шугамын ажил бүрэн дуусаж, метроны тойрог шугам бүрэн ашиглалтад орсон ажээ. === Тасалбарын үнэ === Тасалбарын үнэ зорчих зайнаас хамаарч өөр өөр байдаг. Үнэ нь 1400 воноос эхэлдэг (10 км хүртэлх аяллын хувьд), дараа нь 5 км тутамд 100 вон, 50 км явсны дараа 8 км тутамд 100 воноор нэмэгддэг. Хүүхэд (6-12 нас) 500 вон, өсвөр насныхан (13-19 нас) 800 вон. Ахмад настан болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд метрогоор үнэгүй зорчих боломжтой. Тусгай тээврийн карттай хүмүүс 100 воны хөнгөлөлт эдэлдэг. Аэроэкспрессээр зорчихын тулд тусдаа тасалбар шаардлагатай. == Метроны шугамууд == {| class="wikitable sortable" !Шугам !Хэсэг !Нээгдсэн он !Сүүлийн өртөө нээгдсэн он !Замын урт, км !Өртөөний тоо |- |[[Файл:Seoul Metro Line 1.svg|25px]] 1-р шугам |Ёньчонь / Суюусань / Дундүчонь / Ыичонбү / Куанүнь их сургууль / Ёндынпү — Иньчонь / Шиньчан / Куанмён / Содунтань / Чонь-ань |1974 |2023 |218,3 |102 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 2.svg|25px]] 2-р шугам |Хотын захиргаа (Шичон)/ Сонсү / Шиньдурим — Хотын захиргаа (Шичон) / Шиньсолдун / Качисань |1980 |1996 |60,2 |51 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 3.svg|25px]] 3-р шугам |Тэхуа — Самсун / Сүсо / Угым |1985 |2010 |57,4 |44 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 4.svg|25px]] 4-р шугам |Чинчоп / Бүл-амсань — Садан / Аньсань / Уиду |1985 |2022 |85,7 |51 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 5.svg|25px]] 5-р шугам |Панхуа — Ханам Комданьсань / Мачонь |1995 |2021 |63,0 |56 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 6.svg|25px]] 6-р шугам |Ын-ам — Пунхуасань / |{{год|2000||метро}} |{{год|2001||метро}} |35,1 |38 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 7.svg|25px]] 7-р шугам |Чан-ам / Тупынсань — Унсү / Сокнам |1996 |2021 |60,1 |53 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 8.svg|25px]] 8-р шугам |Пёллэ — Мурань |1996 |2024 |31,1 |24 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 9.svg|25px]] 9-р шугам |Кэхуа / Кимпу олон улсын нисэх буудал — ВХС Медикал Төв |2009 |2018 |40,6 |38 |- |} == Операторууд == Анх Сөүлийн метрог нээсэн цагаас Солонгосын үндэсний төмөр замын корпорац удирдаж байсан бөгөөд 1981 оны 9-р сарын 1-нээс "Seoul Metropolitan Subway Corporation (Seoul Metro)" байгуулагдаж метроны эхний 4 шугамыг удирдах болсон. 1994 онд "Seoul Metropolitan Rapid Transit Corporation" байгуулагдаж 5-8 дугаар шугамыг барих бөгөөд удирдах зориулалттай байгуулагдсан байна. 2016 онд хоёр компани нийлж "Seoul Metro" нэртэй бренд бий болгож 2017 оноос үйл ажиллагаагаа явуулжээ. Сөүлийн метронд олон төрлийн вагон байдаг ч үндсэндээ хоорондоо төстэй байдаг. Вагонууд нь хоёр талдаа дөрвөн хаалгатай бөгөөд тэдгээрийн хооронд 7 хүний ​​суудал эгнээ байрладаг. Өндөр настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй, жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд зориулсан газруудыг тусгай тэмдэгээр тэмдэглэсэн байдаг байна. Галт тэрэг, өртөө дээрх бүх зарлалууд нь хоёр хэлтэй: [[Солонгос хэл|солонгос]], [[Англи хэл|англи]], зарим тохиолдолд [[Япон хэл|япон]], [[Хятад хэл|хятад]] хэлээр зарладаг. Вагон бүр гал сөнөөгчтэй байдаг бөгөөд онцгой үед хаалгыг гараар механикаар онгойлгох боломжтой юм. [[Ангилал:Өмнөд Солонгосын тээвэр]] [[Ангилал:Сөүл]] [[Ангилал:1974 онд байгуулагдсан]] 2h169nb63rd13dftfs8pcaamqwhuc9u 858110 858109 2026-06-04T02:39:45Z Zorigt 49 858110 wikitext text/x-wiki [[Файл:SMSC Line1 VVVF Inside.jpg|thumb|Сөүлийн метроны вагоны дотор тал]] '''Сеүлийн метро''' ([[Солонгос хэл|солонгос]]. 서울지하철 ''Соүл чихачол'' буюу 서울도시철도 ''Соүл туши чолту'') -[[Өмнөд Солонгос|БНСУ]]-ын нийслэл [[Сөүл]] хотын метро. Жилд тээвэрлэдэг хүний тоогоороо дэлхийд 7-рт ордог байна. Анх 1974 оны 8-р сарын 15-нд ашиглалтанд орсон. 2022 оны байдлаар 9 шугамтай 316 өртөөтэй бөгөөд нийт урт нь 340,6 км байдаг байна. Сөүл хотын захиргаа өмчлөн эзэмшигч нь юм. == Түүх == [[Файл:Seoul subway linemap ko.svg|thumb|Сөүлийн метроны шугамны зураглал ]] Сөүлийн метро барих анхны төлөвлөгөөг 1965 онд баталсан Сөүлийн 10 жилийн хөгжлийн хөтөлбөрт тусгасан байдаг. Метроны төслийг боловсруулах ажлыг 1966 онд дуусгасан. Төслийн дагуу нийт 51.5 км урт 4 шугам барихаар төлөвлөжээ. 1971 оны 4-р сарын 12-нд Сөүл болон Чонянни өртөө гэсэн хоёр том төмөр замын уулзварыг холбосон нэгдүгээр шугамыг барьж эхэлсэн. Шугамын бүтээн байгуулалтыг ил задгай хийж, гурван жилийн хугацаанд барьж дуусгаж 1974 оны 8-р сарын 15-нд нээлтээ хийжээ. 1975 онд хоёр дахь шугам буюу "Тойрог" замын төсөл батлагдаж 1980 оны 10-р сарын 31-нд эхний ээлж ашиглалтад орсон бөгөөд 1984 оны 5-р сарын 22-нд 2 дугаар шугамын ажил бүрэн дуусаж, метроны тойрог шугам бүрэн ашиглалтад орсон ажээ. === Тасалбарын үнэ === Тасалбарын үнэ зорчих зайнаас хамаарч өөр өөр байдаг. Үнэ нь 1400 воноос эхэлдэг (10 км хүртэлх аяллын хувьд), дараа нь 5 км тутамд 100 вон, 50 км явсны дараа 8 км тутамд 100 воноор нэмэгддэг. Хүүхэд (6-12 нас) 500 вон, өсвөр насныхан (13-19 нас) 800 вон. Ахмад настан болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд метрогоор үнэгүй зорчих боломжтой. Тусгай тээврийн карттай хүмүүс 100 воны хөнгөлөлт эдэлдэг. Аэроэкспрессээр зорчихын тулд тусдаа тасалбар шаардлагатай. == Метроны шугамууд == {| class="wikitable sortable" !Шугам !Хэсэг !Нээгдсэн он !Сүүлийн өртөө нээгдсэн он !Замын урт, км !Өртөөний тоо |- |[[Файл:Seoul Metro Line 1.svg|25px]] 1-р шугам |Ёньчонь / Суюусань / Дундүчонь / Ыичонбү / Куанүнь их сургууль / Ёндынпү — Иньчонь / Шиньчан / Куанмён / Содунтань / Чонь-ань |1974 |2023 |218,3 |102 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 2.svg|25px]] 2-р шугам |Хотын захиргаа (Шичон)/ Сонсү / Шиньдурим — Хотын захиргаа (Шичон) / Шиньсолдун / Качисань |1980 |1996 |60,2 |51 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 3.svg|25px]] 3-р шугам |Тэхуа — Самсун / Сүсо / Угым |1985 |2010 |57,4 |44 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 4.svg|25px]] 4-р шугам |Чинчоп / Бүл-амсань — Садан / Аньсань / Уиду |1985 |2022 |85,7 |51 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 5.svg|25px]] 5-р шугам |Панхуа — Ханам Комданьсань / Мачонь |1995 |2021 |63,0 |56 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 6.svg|25px]] 6-р шугам |Ын-ам — Пунхуасань / |2000 |2001 |35,1 |38 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 7.svg|25px]] 7-р шугам |Чан-ам / Тупынсань — Унсү / Сокнам |1996 |2021 |60,1 |53 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 8.svg|25px]] 8-р шугам |Пёллэ — Мурань |1996 |2024 |31,1 |24 |- |[[Файл:Seoul Metro Line 9.svg|25px]] 9-р шугам |Кэхуа / Кимпу олон улсын нисэх буудал — ВХС Медикал Төв |2009 |2018 |40,6 |38 |- |} == Операторууд == Анх Сөүлийн метрог нээсэн цагаас Солонгосын үндэсний төмөр замын корпорац удирдаж байсан бөгөөд 1981 оны 9-р сарын 1-нээс "Seoul Metropolitan Subway Corporation (Seoul Metro)" байгуулагдаж метроны эхний 4 шугамыг удирдах болсон. 1994 онд "Seoul Metropolitan Rapid Transit Corporation" байгуулагдаж 5-8 дугаар шугамыг барих бөгөөд удирдах зориулалттай байгуулагдсан байна. 2016 онд хоёр компани нийлж "Seoul Metro" нэртэй бренд бий болгож 2017 оноос үйл ажиллагаагаа явуулжээ. Сөүлийн метронд олон төрлийн вагон байдаг ч үндсэндээ хоорондоо төстэй байдаг. Вагонууд нь хоёр талдаа дөрвөн хаалгатай бөгөөд тэдгээрийн хооронд 7 хүний ​​суудал эгнээ байрладаг. Өндөр настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй, жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд зориулсан газруудыг тусгай тэмдэгээр тэмдэглэсэн байдаг байна. Галт тэрэг, өртөө дээрх бүх зарлалууд нь хоёр хэлтэй: [[Солонгос хэл|солонгос]], [[Англи хэл|англи]], зарим тохиолдолд [[Япон хэл|япон]], [[Хятад хэл|хятад]] хэлээр зарладаг. Вагон бүр гал сөнөөгчтэй байдаг бөгөөд онцгой үед хаалгыг гараар механикаар онгойлгох боломжтой юм. [[Ангилал:Өмнөд Солонгосын тээвэр]] [[Ангилал:Сөүл]] [[Ангилал:1974 онд байгуулагдсан]] 966nb6bibv8wi7ne6hvr23kl43o3xd3 10 132364 858084 763057 2026-06-03T17:18:51Z Enkhsaihan2005 64429 858084 wikitext text/x-wiki <noinclude>Template with population figures for administrative units of Bavaria, Germany.</noinclude><includeonly>{{#if: {{{2|}}} | <!-- Die Metadaten-Parameter sind hier unabhängig vom Schlüssel --> {{#switch: {{{2}}} | STAND = 2024-12-31 | QUELLE= {{cite web|url=https://www.statistik.bayern.de/mam/produkte/veroffentlichungen/statistische_berichte/a1210c_202400.pdf|title=Gemeinden, Kreise und Regierungsbezirke in Bayern, Einwohnerzahlen am 31. Dezember 2024; Basis Zensus 2022|publisher=[[Бавари Мужийн Статистикийн Газар]]|language=German|trans-title=Бавари мужийн хотын захиргаа, тойрог, засаг захиргааны тойргууд; 2022 оны хүн амын тооллогын үр дүнд үндэслэсэн|format=CSV}} | #default= <strong class="error">Invalid metadata paramter<code>{{{2}}}</code></strong>[[Category:Template:Metadata Population/Error]] }} | {{#switch: {{{1}}} | 09 = 13248928 <!--Bayern--> | 091 = 4764548 <!-- Oberbayern--> | 092 = 1259204 <!-- Niederbayern--> | 093 = 1121379 <!-- Oberpfalz--> | 094 = 1055758 <!-- Oberfranken--> | 095 = 1795909 <!-- Mittelfranken--> | 096 = 1318817 <!-- Unterfranken--> | 097 = 1933313 <!-- Schwaben--> | 09171 = 113938 <!-- Altötting (Lkr)--> | 09172 = 105292 <!-- Berchtesgadener Land (Lkr)--> | 09173 = 130248 <!-- Bad Tölz-Wolfratshausen (Lkr)--> | 09174 = 153595 <!-- Dachau (Lkr)--> | 09175 = 144225 <!-- Ebersberg (Lkr)--> | 09176 = 135668 <!-- Eichstätt (Lkr)--> | 09177 = 140127 <!-- Erding (Lkr)--> | 09178 = 184564 <!-- Freising (Lkr)--> | 09179 = 218227 <!-- Fürstenfeldbruck (Lkr)--> | 09180 = 89296 <!-- Garmisch-Partenkirchen (Lkr)--> | 09181 = 122107 <!-- Landsberg am Lech (Lkr)--> | 09182 = 97152 <!-- Miesbach (Lkr)--> | 09183 = 122037 <!-- Mühldorf a.Inn (Lkr)--> | 09184 = 354396 <!-- München (Lkr)--> | 09185 = 99364 <!-- Neuburg-Schrobenhausen (Lkr)--> | 09186 = 130781 <!-- Pfaffenhofen a.d.Ilm (Lkr)--> | 09187 = 258637 <!-- Rosenheim (Lkr)--> | 09188 = 139329 <!-- Starnberg (Lkr)--> | 09189 = 175144 <!-- Traunstein (Lkr)--> | 09190 = 138957 <!-- Weilheim-Schongau (Lkr)--> | 09271 = 121844 <!-- Deggendorf (Lkr)--> | 09272 = 78710 <!-- Freyung-Grafenau (Lkr)--> | 09273 = 126037 <!-- Kelheim (Lkr)--> | 09274 = 162170 <!-- Landshut (Lkr)--> | 09275 = 194699 <!-- Passau (Lkr)--> | 09276 = 77267 <!-- Regen (Lkr)--> | 09277 = 120497 <!-- Rottal-Inn (Lkr)--> | 09278 = 103041 <!-- Straubing-Bogen (Lkr)--> | 09279 = 101035 <!-- Dingolfing-Landau (Lkr)--> | 09371 = 103982 <!-- Amberg-Sulzbach (Lkr)--> | 09372 = 128534 <!-- Cham (Lkr)--> | 09373 = 138693 <!-- Neumarkt i.d.OPf. (Lkr)--> | 09374 = 96049 <!-- Neustadt a.d.Waldnaab (Lkr)--> | 09375 = 196213 <!-- Regensburg (Lkr)--> | 09376 = 149312 <!-- Schwandorf (Lkr)--> | 09377 = 72210 <!-- Tirschenreuth (Lkr)--> | 09471 = 147777 <!-- Bamberg (Lkr)--> | 09472 = 103215 <!-- Bayreuth (Lkr)--> | 09473 = 84468 <!-- Coburg (Lkr)--> | 09474 = 116184 <!-- Forchheim (Lkr)--> | 09475 = 92191 <!-- Hof (Lkr)--> | 09476 = 64545 <!-- Kronach (Lkr)--> | 09477 = 71518 <!-- Kulmbach (Lkr)--> | 09478 = 67379 <!-- Lichtenfels (Lkr)--> | 09479 = 70549 <!-- Wunsiedel i.Fichtelgebirge (Lkr)--> | 09571 = 187633 <!-- Ansbach (Lkr)--> | 09572 = 138325 <!-- Erlangen-Höchstadt (Lkr)--> | 09573 = 117719 <!-- Fürth (Lkr)--> | 09574 = 168813 <!-- Nürnberger Land (Lkr)--> | 09575 = 101043 <!-- Neustadt a.d.Aisch-Bad Windsheim (Lkr)--> | 09576 = 128632 <!-- Roth (Lkr)--> | 09577 = 94695 <!-- Weißenburg-Gunzenhausen (Lkr)--> | 09671 = 170945 <!-- Aschaffenburg (Lkr)--> | 09672 = 103489 <!-- Bad Kissingen (Lkr)--> | 09673 = 79375 <!-- Rhön-Grabfeld (Lkr)--> | 09674 = 83869 <!-- Haßberge (Lkr)--> | 09675 = 91287 <!-- Kitzingen (Lkr)--> | 09676 = 127547 <!-- Miltenberg (Lkr)--> | 09677 = 125282 <!-- Main-Spessart (Lkr)--> | 09678 = 113977 <!-- Schweinfurt (Lkr)--> | 09679 = 162216 <!-- Würzburg (Lkr)--> | 09771 = 136803 <!-- Aichach-Friedberg (Lkr)--> | 09772 = 262811 <!-- Augsburg (Lkr)--> | 09773 = 98899 <!-- Dillingen a.d.Donau (Lkr)--> | 09774 = 129846 <!-- Günzburg (Lkr)--> | 09775 = 183595 <!-- Neu-Ulm (Lkr)--> | 09776 = 82411 <!-- Lindau (Bodensee) (Lkr)--> | 09777 = 142047 <!-- Ostallgäu (Lkr)--> | 09778 = 147255 <!-- Unterallgäu (Lkr)--> | 09779 = 135098 <!-- Donau-Ries (Lkr)--> | 09780 = 155413 <!-- Oberallgäu (Lkr)--> | 09161000 = 141185 <!-- Ingolstadt (Krfr.St)--> | 09162000 = 1505005 <!-- München, Landeshauptstadt--> | 09163000 = 65274 <!-- Rosenheim (Krfr.St)--> | 09171111 = 13138 <!-- Altötting, St--> | 09171112 = 19558 <!-- Burghausen, St--> | 09171113 = 11006 <!-- Burgkirchen a.d.Alz--> | 09171114 = 4274 <!-- Emmerting--> | 09171115 = 1191 <!-- Erlbach--> | 09171116 = 1386 <!-- Feichten a.d.Alz--> | 09171117 = 8491 <!-- Garching a.d.Alz--> | 09171118 = 2567 <!-- Haiming--> | 09171119 = 1072 <!-- Halsbach--> | 09171121 = 2804 <!-- Kastl--> | 09171122 = 2881 <!-- Kirchweidach--> | 09171123 = 2812 <!-- Marktl, M--> | 09171124 = 2361 <!-- Mehring--> | 09171125 = 8991 <!-- Neuötting, St--> | 09171126 = 1326 <!-- Perach--> | 09171127 = 2454 <!-- Pleiskirchen--> | 09171129 = 2718 <!-- Reischach--> | 09171130 = 972 <!-- Stammham--> | 09171131 = 1713 <!-- Teising--> | 09171132 = 9496 <!-- Töging a.Inn, St--> | 09171133 = 3270 <!-- Tüßling, M--> | 09171134 = 1080 <!-- Tyrlaching--> | 09171135 = 3506 <!-- Unterneukirchen--> | 09171137 = 4871 <!-- Winhöring--> | 09172111 = 9800 <!-- Ainring--> | 09172112 = 4260 <!-- Anger--> | 09172114 = 18288 <!-- Bad Reichenhall, GKSt--> | 09172115 = 3014 <!-- Bayerisch Gmain--> | 09172116 = 7697 <!-- Berchtesgaden, M--> | 09172117 = 7055 <!-- Bischofswiesen--> | 09172118 = 17619 <!-- Freilassing, St--> | 09172122 = 7336 <!-- Laufen, St--> | 09172124 = 1721 <!-- Marktschellenberg, M--> | 09172128 = 5284 <!-- Piding--> | 09172129 = 1683 <!-- Ramsau b.Berchtesgaden--> | 09172130 = 5578 <!-- Saaldorf-Surheim--> | 09172131 = 1375 <!-- Schneizlreuth--> | 09172132 = 5315 <!-- Schönau a.Königssee--> | 09172134 = 9267 <!-- Teisendorf, M--> | 09173111 = 3855 <!-- Bad Heilbrunn--> | 09173112 = 19826 <!-- Bad Tölz, St--> | 09173113 = 3679 <!-- Benediktbeuern--> | 09173115 = 2329 <!-- Bichl--> | 09173118 = 5572 <!-- Dietramszell--> | 09173120 = 5273 <!-- Egling--> | 09173123 = 4343 <!-- Eurasburg--> | 09173124 = 3203 <!-- Gaißach--> | 09173126 = 25997 <!-- Geretsried, St--> | 09173127 = 1463 <!-- Greiling--> | 09173130 = 3715 <!-- Icking--> | 09173131 = 828 <!-- Jachenau--> | 09173133 = 4095 <!-- Kochel a.See--> | 09173134 = 3148 <!-- Königsdorf--> | 09173135 = 10147 <!-- Lenggries--> | 09173137 = 4373 <!-- Münsing--> | 09173140 = 2384 <!-- Reichersbeuern--> | 09173141 = 1333 <!-- Sachsenkam--> | 09173142 = 1327 <!-- Schlehdorf--> | 09173145 = 3700 <!-- Wackersberg--> | 09173147 = 19658 <!-- Wolfratshausen, St--> | 09174111 = 7818 <!-- Altomünster, M--> | 09174113 = 7630 <!-- Bergkirchen--> | 09174115 = 47138 <!-- Dachau, GKSt--> | 09174118 = 6206 <!-- Erdweg--> | 09174121 = 5615 <!-- Haimhausen--> | 09174122 = 5894 <!-- Hebertshausen--> | 09174126 = 21403 <!-- Karlsfeld--> | 09174131 = 10283 <!-- Markt Indersdorf, M--> | 09174135 = 5671 <!-- Odelzhausen--> | 09174136 = 6353 <!-- Petershausen--> | 09174137 = 2328 <!-- Pfaffenhofen a.d.Glonn--> | 09174141 = 6449 <!-- Röhrmoos--> | 09174143 = 6311 <!-- Schwabhausen--> | 09174146 = 2859 <!-- Sulzemoos--> | 09174147 = 3342 <!-- Hilgertshausen-Tandern--> | 09174150 = 4654 <!-- Vierkirchen--> | 09174151 = 3641 <!-- Weichs--> | 09175111 = 4388 <!-- Anzing--> | 09175112 = 4545 <!-- Aßling--> | 09175113 = 1488 <!-- Baiern--> | 09175114 = 1326 <!-- Bruck--> | 09175115 = 12408 <!-- Ebersberg, St--> | 09175116 = 2286 <!-- Egmating--> | 09175118 = 3737 <!-- Forstinning--> | 09175119 = 1543 <!-- Frauenneuharting--> | 09175121 = 5085 <!-- Glonn, M--> | 09175122 = 13942 <!-- Grafing b.München, St--> | 09175123 = 3339 <!-- Hohenlinden--> | 09175124 = 10342 <!-- Kirchseeon, M--> | 09175127 = 13643 <!-- Markt Schwaben, M--> | 09175128 = 1418 <!-- Moosach--> | 09175131 = 2467 <!-- Oberpframmern--> | 09175132 = 24981 <!-- Vaterstetten--> | 09175133 = 5910 <!-- Pliening--> | 09175135 = 16585 <!-- Poing--> | 09175136 = 1446 <!-- Emmering--> | 09175137 = 3894 <!-- Steinhöring--> | 09175139 = 9452 <!-- Zorneding--> | 09176111 = 3016 <!-- Adelschlag--> | 09176112 = 7150 <!-- Altmannstein, M--> | 09176114 = 10218 <!-- Beilngries, St--> | 09176116 = 1698 <!-- Böhmfeld--> | 09176118 = 3778 <!-- Buxheim--> | 09176120 = 5036 <!-- Denkendorf--> | 09176121 = 2878 <!-- Dollnstein, M--> | 09176122 = 1250 <!-- Egweil--> | 09176123 = 13891 <!-- Eichstätt, GKSt--> | 09176124 = 2999 <!-- Eitensheim--> | 09176126 = 12468 <!-- Gaimersheim, M--> | 09176129 = 7576 <!-- Großmehring--> | 09176131 = 3020 <!-- Hepberg--> | 09176132 = 3017 <!-- Hitzhofen--> | 09176137 = 2549 <!-- Kinding, M--> | 09176138 = 5767 <!-- Kipfenberg, M--> | 09176139 = 9788 <!-- Kösching, M--> | 09176143 = 4895 <!-- Lenting--> | 09176147 = 1823 <!-- Mindelstetten--> | 09176148 = 1569 <!-- Mörnsheim, M--> | 09176149 = 2348 <!-- Nassenfels, M--> | 09176150 = 1360 <!-- Oberdolling--> | 09176153 = 4150 <!-- Pförring, M--> | 09176155 = 3056 <!-- Pollenfeld--> | 09176160 = 3291 <!-- Schernfeld--> | 09176161 = 4142 <!-- Stammham--> | 09176164 = 2718 <!-- Titting, M--> | 09176165 = 2317 <!-- Walting--> | 09176166 = 2716 <!-- Wellheim, M--> | 09176167 = 5184 <!-- Wettstetten--> | 09177112 = 2945 <!-- Berglern--> | 09177113 = 4031 <!-- Bockhorn--> | 09177114 = 1653 <!-- Buch a.Buchrain--> | 09177115 = 14759 <!-- Dorfen, St--> | 09177116 = 3057 <!-- Eitting--> | 09177117 = 37171 <!-- Erding, GKSt--> | 09177118 = 4740 <!-- Finsing--> | 09177119 = 3683 <!-- Forstern--> | 09177120 = 3914 <!-- Fraunberg--> | 09177121 = 1654 <!-- Hohenpolding--> | 09177122 = 1562 <!-- Inning a.Holz--> | 09177123 = 5619 <!-- Isen, M--> | 09177124 = 1170 <!-- Kirchberg--> | 09177126 = 2887 <!-- Langenpreising--> | 09177127 = 2742 <!-- Lengdorf--> | 09177130 = 6083 <!-- Moosinning--> | 09177131 = 2789 <!-- Neuching--> | 09177133 = 6251 <!-- Oberding--> | 09177134 = 1953 <!-- Ottenhofen--> | 09177135 = 2818 <!-- Pastetten--> | 09177137 = 4557 <!-- Sankt Wolfgang--> | 09177138 = 1349 <!-- Steinkirchen--> | 09177139 = 10652 <!-- Taufkirchen (Vils)--> | 09177142 = 2140 <!-- Walpertskirchen--> | 09177143 = 5539 <!-- Wartenberg, M--> | 09177144 = 4409 <!-- Wörth--> | 09178113 = 5980 <!-- Allershausen--> | 09178115 = 2760 <!-- Attenkirchen--> | 09178116 = 6290 <!-- Au i.d.Hallertau, M--> | 09178120 = 14627 <!-- Eching--> | 09178122 = 3508 <!-- Rudelzhausen--> | 09178123 = 5064 <!-- Fahrenzhausen--> | 09178124 = 48928 <!-- Freising, GKSt--> | 09178125 = 1599 <!-- Gammelsdorf--> | 09178129 = 2716 <!-- Haag a.d.Amper--> | 09178130 = 11959 <!-- Hallbergmoos--> | 09178132 = 1989 <!-- Hörgertshausen--> | 09178133 = 2697 <!-- Hohenkammer--> | 09178136 = 3344 <!-- Kirchdorf a.d.Amper--> | 09178137 = 4304 <!-- Kranzberg--> | 09178138 = 4068 <!-- Langenbach--> | 09178140 = 3287 <!-- Marzling--> | 09178142 = 3125 <!-- Mauern--> | 09178143 = 20012 <!-- Moosburg a.d.Isar, St--> | 09178144 = 5635 <!-- Nandlstadt, M--> | 09178145 = 21061 <!-- Neufahrn b.Freising--> | 09178150 = 1605 <!-- Paunzhausen--> | 09178155 = 2475 <!-- Wang--> | 09178156 = 2575 <!-- Wolfersdorf--> | 09178157 = 4956 <!-- Zolling--> | 09179111 = 1893 <!-- Adelshofen--> | 09179113 = 4105 <!-- Alling--> | 09179114 = 2056 <!-- Althegnenberg--> | 09179117 = 3443 <!-- Egenhofen--> | 09179118 = 11540 <!-- Eichenau--> | 09179119 = 6899 <!-- Emmering--> | 09179121 = 37420 <!-- Fürstenfeldbruck, GKSt--> | 09179123 = 40916 <!-- Germering, GKSt--> | 09179125 = 3885 <!-- Grafrath--> | 09179126 = 19362 <!-- Gröbenzell--> | 09179128 = 1559 <!-- Hattenhofen--> | 09179130 = 1668 <!-- Jesenwang--> | 09179131 = 1599 <!-- Kottgeisering--> | 09179132 = 1566 <!-- Landsberied--> | 09179134 = 13974 <!-- Maisach--> | 09179136 = 5066 <!-- Mammendorf--> | 09179137 = 1683 <!-- Mittelstetten--> | 09179138 = 4122 <!-- Moorenweis--> | 09179140 = 1741 <!-- Oberschweinbach--> | 09179142 = 27310 <!-- Olching, St--> | 09179145 = 20858 <!-- Puchheim, St--> | 09179147 = 1943 <!-- Schöngeising--> | 09179149 = 3619 <!-- Türkenfeld--> | 09180112 = 2875 <!-- Bad Kohlgrub--> | 09180113 = 1278 <!-- Bad Bayersoien--> | 09180114 = 1556 <!-- Eschenlohe--> | 09180115 = 681 <!-- Ettal--> | 09180116 = 3571 <!-- Farchant--> | 09180117 = 28305 <!-- Garmisch-Partenkirchen, M--> | 09180118 = 3564 <!-- Grainau--> | 09180119 = 1631 <!-- Großweil--> | 09180122 = 1985 <!-- Krün--> | 09180123 = 7323 <!-- Mittenwald, M--> | 09180124 = 11994 <!-- Murnau a.Staffelsee, M--> | 09180125 = 5132 <!-- Oberammergau--> | 09180126 = 3132 <!-- Oberau--> | 09180127 = 3323 <!-- Ohlstadt--> | 09180128 = 1252 <!-- Riegsee--> | 09180129 = 1612 <!-- Saulgrub--> | 09180131 = 611 <!-- Schwaigen--> | 09180132 = 2422 <!-- Seehausen a.Staffelsee--> | 09180133 = 737 <!-- Spatzenhausen--> | 09180134 = 3069 <!-- Uffing a.Staffelsee--> | 09180135 = 1727 <!-- Unterammergau--> | 09180136 = 1516 <!-- Wallgau--> | 09181111 = 1208 <!-- Apfeldorf--> | 09181113 = 2881 <!-- Denklingen--> | 09181114 = 10673 <!-- Dießen am Ammersee, M--> | 09181115 = 1620 <!-- Eching am Ammersee--> | 09181116 = 2444 <!-- Egling a.d.Paar--> | 09181118 = 2066 <!-- Eresing--> | 09181120 = 1920 <!-- Finning--> | 09181121 = 4151 <!-- Fuchstal--> | 09181122 = 5817 <!-- Geltendorf--> | 09181123 = 2187 <!-- Greifenberg--> | 09181124 = 1850 <!-- Hofstetten--> | 09181126 = 1947 <!-- Hurlach--> | 09181127 = 2531 <!-- Igling--> | 09181128 = 9957 <!-- Kaufering, M--> | 09181129 = 1055 <!-- Kinsau--> | 09181130 = 29257 <!-- Landsberg am Lech, GKSt--> | 09181131 = 1756 <!-- Obermeitingen--> | 09181132 = 4321 <!-- Penzing--> | 09181133 = 2788 <!-- Vilgertshofen--> | 09181134 = 2630 <!-- Prittriching--> | 09181135 = 1753 <!-- Reichling--> | 09181137 = 1746 <!-- Rott--> | 09181138 = 2000 <!-- Scheuring--> | 09181139 = 3776 <!-- Schondorf am Ammersee--> | 09181140 = 1039 <!-- Schwifting--> | 09181141 = 3659 <!-- Pürgen--> | 09181142 = 1098 <!-- Thaining--> | 09181143 = 1522 <!-- Unterdießen--> | 09181144 = 4616 <!-- Utting am Ammersee--> | 09181145 = 4022 <!-- Weil--> | 09181146 = 3817 <!-- Windach--> | 09182111 = 4820 <!-- Bad Wiessee--> | 09182112 = 1607 <!-- Bayrischzell--> | 09182114 = 5562 <!-- Fischbachau--> | 09182116 = 5813 <!-- Gmund a.Tegernsee--> | 09182119 = 8177 <!-- Hausham--> | 09182120 = 16310 <!-- Holzkirchen, M--> | 09182123 = 3226 <!-- Irschenberg--> | 09182124 = 3421 <!-- Kreuth--> | 09182125 = 11573 <!-- Miesbach, St--> | 09182127 = 4682 <!-- Otterfing--> | 09182129 = 5441 <!-- Rottach-Egern--> | 09182131 = 6591 <!-- Schliersee, M--> | 09182132 = 3567 <!-- Tegernsee, St--> | 09182133 = 3385 <!-- Valley--> | 09182134 = 5419 <!-- Waakirchen--> | 09182136 = 3768 <!-- Warngau--> | 09182137 = 3790 <!-- Weyarn--> | 09183112 = 7234 <!-- Ampfing--> | 09183113 = 3245 <!-- Aschau a.Inn--> | 09183114 = 3371 <!-- Buchbach, M--> | 09183115 = 1373 <!-- Egglkofen--> | 09183116 = 1005 <!-- Erharting--> | 09183118 = 4021 <!-- Gars a.Inn, M--> | 09183119 = 6532 <!-- Haag i.OB, M--> | 09183120 = 2821 <!-- Heldenstein--> | 09183122 = 763 <!-- Jettenbach--> | 09183123 = 1339 <!-- Kirchdorf--> | 09183124 = 4021 <!-- Kraiburg a.Inn, M--> | 09183125 = 841 <!-- Lohkirchen--> | 09183126 = 2067 <!-- Maitenbeth--> | 09183127 = 3689 <!-- Mettenheim--> | 09183128 = 22503 <!-- Mühldorf a.Inn, St--> | 09183129 = 6334 <!-- Neumarkt-Sankt Veit, St--> | 09183130 = 1233 <!-- Niederbergkirchen--> | 09183131 = 1439 <!-- Niedertaufkirchen--> | 09183132 = 1741 <!-- Oberbergkirchen--> | 09183134 = 839 <!-- Oberneukirchen--> | 09183135 = 2723 <!-- Obertaufkirchen--> | 09183136 = 3315 <!-- Polling--> | 09183138 = 1068 <!-- Rattenkirchen--> | 09183139 = 2102 <!-- Rechtmehring--> | 09183140 = 1721 <!-- Reichertsheim--> | 09183143 = 1131 <!-- Schönberg--> | 09183144 = 3490 <!-- Schwindegg--> | 09183145 = 1389 <!-- Taufkirchen--> | 09183147 = 1768 <!-- Unterreit--> | 09183148 = 25737 <!-- Waldkraiburg, St--> | 09183151 = 1182 <!-- Zangberg--> | 09184112 = 9149 <!-- Aschheim--> | 09184113 = 3376 <!-- Baierbrunn--> | 09184114 = 5451 <!-- Brunnthal--> | 09184118 = 7780 <!-- Feldkirchen--> | 09184119 = 17656 <!-- Garching b.München, St--> | 09184120 = 13472 <!-- Gräfelfing--> | 09184121 = 6581 <!-- Grasbrunn--> | 09184122 = 11179 <!-- Grünwald--> | 09184123 = 22878 <!-- Haar--> | 09184127 = 11039 <!-- Höhenkirchen-Siegertsbrunn--> | 09184129 = 9032 <!-- Hohenbrunn--> | 09184130 = 18093 <!-- Ismaning--> | 09184131 = 13392 <!-- Kirchheim b.München--> | 09184132 = 8795 <!-- Neuried--> | 09184134 = 13318 <!-- Oberhaching--> | 09184135 = 11857 <!-- Oberschleißheim--> | 09184136 = 22829 <!-- Ottobrunn--> | 09184137 = 5581 <!-- Aying--> | 09184138 = 11007 <!-- Planegg--> | 09184139 = 8601 <!-- Pullach i.Isartal--> | 09184140 = 6845 <!-- Putzbrunn--> | 09184141 = 8063 <!-- Sauerlach--> | 09184142 = 5840 <!-- Schäftlarn--> | 09184144 = 3258 <!-- Straßlach-Dingharting--> | 09184145 = 18140 <!-- Taufkirchen--> | 09184146 = 14329 <!-- Neubiberg--> | 09184147 = 11866 <!-- Unterföhring--> | 09184148 = 26507 <!-- Unterhaching--> | 09184149 = 28482 <!-- Unterschleißheim, St--> | 09185113 = 3059 <!-- Aresing--> | 09185116 = 1373 <!-- Berg im Gau--> | 09185118 = 1995 <!-- Bergheim--> | 09185123 = 1818 <!-- Brunnen--> | 09185125 = 4678 <!-- Burgheim, M--> | 09185127 = 3674 <!-- Ehekirchen--> | 09185131 = 2627 <!-- Gachenbach--> | 09185139 = 5997 <!-- Karlshuld--> | 09185140 = 5150 <!-- Karlskron--> | 09185143 = 1676 <!-- Langenmosen--> | 09185149 = 30135 <!-- Neuburg a.d.Donau, GKSt--> | 09185150 = 3231 <!-- Oberhausen--> | 09185153 = 4840 <!-- Rennertshofen, M--> | 09185157 = 1646 <!-- Rohrenfels--> | 09185158 = 17815 <!-- Schrobenhausen, St--> | 09185163 = 4938 <!-- Königsmoos--> | 09185166 = 2294 <!-- Waidhofen--> | 09185168 = 2418 <!-- Weichering--> | 09186113 = 5488 <!-- Baar-Ebenhausen--> | 09186116 = 1811 <!-- Ernsgaden--> | 09186122 = 11563 <!-- Geisenfeld, St--> | 09186125 = 3836 <!-- Gerolsbach--> | 09186126 = 2149 <!-- Hettenshausen--> | 09186128 = 4903 <!-- Hohenwart, M--> | 09186130 = 2207 <!-- Ilmmünster--> | 09186132 = 3144 <!-- Jetzendorf--> | 09186137 = 13042 <!-- Manching, M--> | 09186139 = 3235 <!-- Münchsmünster--> | 09186143 = 26996 <!-- Pfaffenhofen a.d.Ilm, St--> | 09186144 = 2209 <!-- Pörnbach--> | 09186146 = 5188 <!-- Reichertshausen--> | 09186147 = 8126 <!-- Reichertshofen, M--> | 09186149 = 5970 <!-- Rohrbach--> | 09186151 = 4883 <!-- Scheyern--> | 09186152 = 5517 <!-- Schweitenkirchen--> | 09186158 = 8891 <!-- Vohburg a.d.Donau, St--> | 09186162 = 11623 <!-- Wolnzach, M--> | 09187113 = 3739 <!-- Amerang--> | 09187114 = 5471 <!-- Aschau i.Chiemgau--> | 09187116 = 3122 <!-- Babensham--> | 09187117 = 18497 <!-- Bad Aibling, St--> | 09187118 = 6855 <!-- Bernau a.Chiemsee--> | 09187120 = 6658 <!-- Brannenburg--> | 09187121 = 1453 <!-- Breitbrunn a.Chiemsee--> | 09187122 = 16735 <!-- Bruckmühl, M--> | 09187123 = 172 <!-- Chiemsee--> | 09187124 = 4307 <!-- Edling--> | 09187125 = 2846 <!-- Eggstätt--> | 09187126 = 3295 <!-- Eiselfing--> | 09187128 = 8117 <!-- Bad Endorf, M--> | 09187129 = 8198 <!-- Bad Feilnbach--> | 09187130 = 10742 <!-- Feldkirchen-Westerham--> | 09187131 = 2929 <!-- Flintsbach a.Inn--> | 09187132 = 2993 <!-- Frasdorf--> | 09187134 = 2823 <!-- Griesstätt--> | 09187137 = 7387 <!-- Großkarolinenfeld--> | 09187138 = 1157 <!-- Gstadt a.Chiemsee--> | 09187139 = 2734 <!-- Halfing--> | 09187142 = 5316 <!-- Schechen--> | 09187145 = 1214 <!-- Höslwang--> | 09187148 = 6513 <!-- Kiefersfelden--> | 09187150 = 19094 <!-- Kolbermoor, St--> | 09187154 = 4131 <!-- Neubeuern, M--> | 09187156 = 2562 <!-- Nußdorf a.Inn--> | 09187157 = 5095 <!-- Oberaudorf--> | 09187159 = 4104 <!-- Pfaffing--> | 09187162 = 10915 <!-- Prien a.Chiemsee, M--> | 09187163 = 2934 <!-- Prutting--> | 09187164 = 1390 <!-- Ramerberg--> | 09187165 = 11161 <!-- Raubling--> | 09187167 = 5550 <!-- Riedering--> | 09187168 = 3775 <!-- Rimsting--> | 09187169 = 5853 <!-- Rohrdorf--> | 09187170 = 4142 <!-- Rott a.Inn--> | 09187172 = 2798 <!-- Samerberg--> | 09187173 = 1426 <!-- Schonstett--> | 09187174 = 2672 <!-- Söchtenau--> | 09187176 = 2943 <!-- Soyen--> | 09187177 = 10558 <!-- Stephanskirchen--> | 09187179 = 7074 <!-- Tuntenhausen--> | 09187181 = 3072 <!-- Vogtareuth--> | 09187182 = 12375 <!-- Wasserburg a.Inn, St--> | 09187186 = 1740 <!-- Albaching--> | 09188113 = 8009 <!-- Berg--> | 09188117 = 3830 <!-- Andechs--> | 09188118 = 4337 <!-- Feldafing--> | 09188120 = 21860 <!-- Gauting--> | 09188121 = 19062 <!-- Gilching--> | 09188124 = 11099 <!-- Herrsching a.Ammersee--> | 09188126 = 4822 <!-- Inning a.Ammersee--> | 09188127 = 7847 <!-- Krailling--> | 09188132 = 7628 <!-- Seefeld--> | 09188137 = 5589 <!-- Pöcking--> | 09188139 = 24471 <!-- Starnberg, St--> | 09188141 = 9926 <!-- Tutzing--> | 09188144 = 5519 <!-- Weßling--> | 09188145 = 5330 <!-- Wörthsee--> | 09189111 = 4141 <!-- Altenmarkt a.d.Alz--> | 09189113 = 4592 <!-- Bergen--> | 09189114 = 4778 <!-- Chieming--> | 09189115 = 2485 <!-- Engelsberg--> | 09189118 = 4337 <!-- Fridolfing--> | 09189119 = 4324 <!-- Grabenstätt--> | 09189120 = 6910 <!-- Grassau, M--> | 09189124 = 4704 <!-- Inzell--> | 09189126 = 1373 <!-- Kienberg--> | 09189127 = 3338 <!-- Kirchanschöring--> | 09189129 = 3030 <!-- Marquartstein--> | 09189130 = 2340 <!-- Nußdorf--> | 09189133 = 4441 <!-- Obing--> | 09189134 = 3555 <!-- Palling--> | 09189135 = 2250 <!-- Petting--> | 09189137 = 1899 <!-- Pittenhart--> | 09189139 = 2161 <!-- Reit im Winkl--> | 09189140 = 6772 <!-- Ruhpolding--> | 09189141 = 1743 <!-- Schleching--> | 09189142 = 3679 <!-- Schnaitsee--> | 09189143 = 4490 <!-- Seeon-Seebruck--> | 09189145 = 8314 <!-- Siegsdorf--> | 09189146 = 1117 <!-- Staudach-Egerndach--> | 09189148 = 3265 <!-- Surberg--> | 09189149 = 5643 <!-- Tacherting--> | 09189150 = 2087 <!-- Taching a.See--> | 09189152 = 5826 <!-- Tittmoning, St--> | 09189154 = 20379 <!-- Traunreut, St--> | 09189155 = 20877 <!-- Traunstein, GKSt--> | 09189157 = 11337 <!-- Trostberg, St--> | 09189159 = 5013 <!-- Übersee--> | 09189160 = 3633 <!-- Unterwössen--> | 09189161 = 1755 <!-- Vachendorf--> | 09189162 = 7007 <!-- Waging a.See, M--> | 09189165 = 1549 <!-- Wonneberg--> | 09190111 = 3294 <!-- Altenstadt--> | 09190113 = 1356 <!-- Antdorf--> | 09190114 = 2433 <!-- Bernbeuren--> | 09190115 = 2420 <!-- Bernried am Starnberger See--> | 09190117 = 1895 <!-- Böbing--> | 09190118 = 1708 <!-- Burggen--> | 09190120 = 1503 <!-- Eberfing--> | 09190121 = 1211 <!-- Eglfing--> | 09190126 = 1127 <!-- Habach--> | 09190129 = 1721 <!-- Hohenfurch--> | 09190130 = 3865 <!-- Hohenpeißenberg--> | 09190131 = 2882 <!-- Huglfing--> | 09190132 = 2743 <!-- Iffeldorf--> | 09190133 = 1122 <!-- Ingenried--> | 09190135 = 2129 <!-- Oberhausen--> | 09190136 = 1565 <!-- Obersöchering--> | 09190138 = 2542 <!-- Pähl--> | 09190139 = 13148 <!-- Peißenberg, M--> | 09190140 = 11798 <!-- Peiting, M--> | 09190141 = 17028 <!-- Penzberg, St--> | 09190142 = 3633 <!-- Polling--> | 09190143 = 943 <!-- Prem--> | 09190144 = 2365 <!-- Raisting--> | 09190145 = 1833 <!-- Rottenbuch--> | 09190148 = 12572 <!-- Schongau, St--> | 09190149 = 1035 <!-- Schwabbruck--> | 09190151 = 1450 <!-- Schwabsoien--> | 09190152 = 3151 <!-- Seeshaupt--> | 09190153 = 1206 <!-- Sindelsdorf--> | 09190154 = 2953 <!-- Steingaden--> | 09190157 = 23279 <!-- Weilheim i.OB, St--> | 09190158 = 2237 <!-- Wessobrunn--> | 09190159 = 3425 <!-- Wielenbach--> | 09190160 = 1385 <!-- Wildsteig--> | 09261000 = 71863 <!-- Landshut (Krfr.St)--> | 09262000 = 53039 <!-- Passau (Krfr.St)--> | 09263000 = 49002 <!-- Straubing (Krfr.St)--> | 09271111 = 2378 <!-- Aholming--> | 09271113 = 2125 <!-- Auerbach--> | 09271114 = 1535 <!-- Außernzell--> | 09271116 = 4736 <!-- Bernried--> | 09271118 = 991 <!-- Buchhofen--> | 09271119 = 35044 <!-- Deggendorf, GKSt--> | 09271122 = 2707 <!-- Grafling--> | 09271123 = 1356 <!-- Grattersdorf--> | 09271125 = 7810 <!-- Hengersberg, M--> | 09271126 = 1162 <!-- Hunding--> | 09271127 = 2206 <!-- Iggensbach--> | 09271128 = 3258 <!-- Künzing--> | 09271130 = 1651 <!-- Lalling--> | 09271132 = 4288 <!-- Metten, M--> | 09271135 = 2383 <!-- Moos--> | 09271138 = 1762 <!-- Niederalteich--> | 09271139 = 1201 <!-- Oberpöring--> | 09271140 = 3334 <!-- Offenberg--> | 09271141 = 12280 <!-- Osterhofen, St--> | 09271143 = 1978 <!-- Otzing--> | 09271146 = 13160 <!-- Plattling, St--> | 09271148 = 1487 <!-- Schaufling--> | 09271149 = 4763 <!-- Schöllnach, M--> | 09271151 = 3189 <!-- Stephansposching--> | 09271152 = 1268 <!-- Wallerfing--> | 09271153 = 3792 <!-- Winzer, M--> | 09272116 = 935 <!-- Eppenschlag--> | 09272118 = 7078 <!-- Freyung, St--> | 09272119 = 826 <!-- Fürsteneck--> | 09272120 = 8203 <!-- Grafenau, St--> | 09272121 = 2445 <!-- Grainet--> | 09272122 = 1401 <!-- Haidmühle--> | 09272126 = 2442 <!-- Hinterschmiding--> | 09272127 = 3269 <!-- Hohenau--> | 09272128 = 1516 <!-- Innernzell--> | 09272129 = 3329 <!-- Jandelsbrunn--> | 09272134 = 2016 <!-- Mauth--> | 09272136 = 4238 <!-- Neureichenau--> | 09272138 = 2863 <!-- Perlesreut, M--> | 09272139 = 618 <!-- Philippsreut--> | 09272140 = 1890 <!-- Ringelai--> | 09272141 = 4323 <!-- Röhrnbach, M--> | 09272142 = 1986 <!-- Saldenburg--> | 09272143 = 2944 <!-- Sankt Oswald-Riedlhütte--> | 09272145 = 1297 <!-- Schöfweg--> | 09272146 = 2191 <!-- Neuschönau--> | 09272147 = 3925 <!-- Schönberg, M--> | 09272149 = 3890 <!-- Spiegelau--> | 09272150 = 2570 <!-- Thurmansbang--> | 09272151 = 11356 <!-- Waldkirchen, St--> | 09272152 = 1159 <!-- Zenting--> | 09273111 = 15061 <!-- Abensberg, St--> | 09273113 = 1905 <!-- Aiglsbach--> | 09273115 = 1459 <!-- Attenhofen--> | 09273116 = 12545 <!-- Bad Abbach, M--> | 09273119 = 1401 <!-- Biburg--> | 09273121 = 1124 <!-- Essing, M--> | 09273125 = 2280 <!-- Hausen--> | 09273127 = 1412 <!-- Herrngiersdorf--> | 09273133 = 4184 <!-- Ihrlerstein--> | 09273137 = 17066 <!-- Kelheim, St--> | 09273139 = 934 <!-- Kirchdorf--> | 09273141 = 5936 <!-- Langquaid, M--> | 09273147 = 15271 <!-- Mainburg, St--> | 09273152 = 14778 <!-- Neustadt a.d.Donau, St--> | 09273159 = 2252 <!-- Painten, M--> | 09273163 = 2127 <!-- Elsendorf--> | 09273164 = 6090 <!-- Riedenburg, St--> | 09273165 = 3507 <!-- Rohr i.NB, M--> | 09273166 = 5685 <!-- Saal a.d.Donau--> | 09273172 = 4160 <!-- Siegenburg, M--> | 09273175 = 1731 <!-- Teugn--> | 09273177 = 1957 <!-- Train--> | 09273178 = 1750 <!-- Volkenschwand--> | 09273181 = 1422 <!-- Wildenberg--> | 09274111 = 4517 <!-- Adlkofen--> | 09274112 = 1951 <!-- Aham--> | 09274113 = 11300 <!-- Altdorf, M--> | 09274114 = 2559 <!-- Altfraunhofen--> | 09274118 = 732 <!-- Baierbach--> | 09274119 = 1993 <!-- Bayerbach b.Ergoldsbach--> | 09274120 = 5262 <!-- Bodenkirchen--> | 09274121 = 3929 <!-- Buch a.Erlbach--> | 09274124 = 4254 <!-- Eching--> | 09274126 = 13323 <!-- Ergolding, M--> | 09274127 = 8491 <!-- Ergoldsbach, M--> | 09274128 = 11998 <!-- Essenbach, M--> | 09274132 = 3630 <!-- Furth--> | 09274134 = 7278 <!-- Geisenhausen, M--> | 09274135 = 1878 <!-- Gerzen--> | 09274141 = 4270 <!-- Hohenthann--> | 09274145 = 2052 <!-- Kröning--> | 09274146 = 5538 <!-- Kumhausen--> | 09274153 = 4263 <!-- Neufahrn i.NB--> | 09274154 = 1052 <!-- Neufraunhofen--> | 09274156 = 4220 <!-- Niederaichbach--> | 09274165 = 1664 <!-- Obersüßbach--> | 09274172 = 5441 <!-- Pfeffenhausen, M--> | 09274174 = 1695 <!-- Postau--> | 09274176 = 8486 <!-- Rottenburg a.d.Laaber, St--> | 09274179 = 917 <!-- Schalkham--> | 09274182 = 3962 <!-- Tiefenbach--> | 09274183 = 6491 <!-- Velden, M--> | 09274184 = 12237 <!-- Vilsbiburg, St--> | 09274185 = 2729 <!-- Vilsheim--> | 09274187 = 2416 <!-- Weihmichl--> | 09274188 = 1373 <!-- Weng--> | 09274191 = 3214 <!-- Wörth a.d.Isar--> | 09274193 = 1355 <!-- Wurmsham--> | 09274194 = 5700 <!-- Bruckberg--> | 09275111 = 2474 <!-- Aicha vorm Wald--> | 09275112 = 3005 <!-- Aidenbach, M--> | 09275114 = 4310 <!-- Aldersbach--> | 09275116 = 7981 <!-- Bad Füssing--> | 09275117 = 1215 <!-- Beutelsbach--> | 09275118 = 1972 <!-- Breitenberg--> | 09275119 = 4371 <!-- Büchlberg--> | 09275120 = 4168 <!-- Eging a.See, M--> | 09275121 = 3492 <!-- Fürstenstein--> | 09275122 = 8565 <!-- Fürstenzell, M--> | 09275124 = 8952 <!-- Bad Griesbach i.Rottal, St--> | 09275125 = 2456 <!-- Haarbach--> | 09275126 = 11965 <!-- Hauzenberg, St--> | 09275127 = 3534 <!-- Hofkirchen, M--> | 09275128 = 6332 <!-- Hutthurm, M--> | 09275130 = 2763 <!-- Kirchham--> | 09275131 = 1867 <!-- Kößlarn, M--> | 09275132 = 1229 <!-- Malching--> | 09275133 = 4496 <!-- Neuburg a.Inn--> | 09275134 = 3419 <!-- Neuhaus a.Inn--> | 09275135 = 2996 <!-- Neukirchen vorm Wald--> | 09275137 = 3638 <!-- Obernzell, M--> | 09275138 = 7330 <!-- Ortenburg, M--> | 09275141 = 16414 <!-- Pocking, St--> | 09275143 = 4676 <!-- Rotthalmünster, M--> | 09275144 = 3063 <!-- Ruderting--> | 09275145 = 7115 <!-- Ruhstorf a.d.Rott, M--> | 09275146 = 6533 <!-- Salzweg--> | 09275148 = 1441 <!-- Sonnen--> | 09275149 = 1866 <!-- Tettenweis--> | 09275150 = 4150 <!-- Thyrnau--> | 09275151 = 6650 <!-- Tiefenbach--> | 09275152 = 4197 <!-- Tittling, M--> | 09275153 = 6033 <!-- Untergriesbach, M--> | 09275154 = 18084 <!-- Vilshofen an der Donau, St--> | 09275156 = 5394 <!-- Wegscheid, M--> | 09275159 = 5005 <!-- Windorf, M--> | 09275160 = 1548 <!-- Witzmannsberg--> | 09276111 = 969 <!-- Achslach--> | 09276113 = 2031 <!-- Arnbruck--> | 09276115 = 965 <!-- Bayerisch Eisenstein--> | 09276116 = 3331 <!-- Bischofsmais--> | 09276117 = 3641 <!-- Bodenmais, M--> | 09276118 = 1564 <!-- Böbrach--> | 09276120 = 2375 <!-- Drachselsried--> | 09276121 = 2659 <!-- Frauenau--> | 09276122 = 2228 <!-- Geiersthal--> | 09276123 = 1148 <!-- Gotteszell--> | 09276126 = 4392 <!-- Kirchberg i.Wald--> | 09276127 = 2027 <!-- Kirchdorf i.Wald--> | 09276128 = 2734 <!-- Kollnburg--> | 09276129 = 1836 <!-- Langdorf--> | 09276130 = 2259 <!-- Lindberg--> | 09276134 = 1721 <!-- Patersdorf--> | 09276135 = 2759 <!-- Prackenbach--> | 09276138 = 11018 <!-- Regen, St--> | 09276139 = 3111 <!-- Rinchnach--> | 09276142 = 2023 <!-- Ruhmannsfelden, M--> | 09276143 = 3000 <!-- Teisnach, M--> | 09276144 = 8361 <!-- Viechtach, St--> | 09276146 = 2056 <!-- Zachenberg--> | 09276148 = 9059 <!-- Zwiesel, St--> | 09277111 = 6495 <!-- Arnstorf, M--> | 09277112 = 1674 <!-- Bayerbach--> | 09277113 = 5833 <!-- Bad Birnbach, M--> | 09277114 = 2985 <!-- Dietersburg--> | 09277116 = 14271 <!-- Eggenfelden, St--> | 09277117 = 2262 <!-- Egglham--> | 09277118 = 1839 <!-- Ering--> | 09277119 = 3921 <!-- Falkenberg--> | 09277121 = 6161 <!-- Gangkofen, M--> | 09277122 = 858 <!-- Geratskirchen--> | 09277124 = 3633 <!-- Hebertsfelden--> | 09277126 = 2324 <!-- Johanniskirchen--> | 09277127 = 2288 <!-- Julbach--> | 09277128 = 5341 <!-- Kirchdorf a.Inn--> | 09277131 = 1211 <!-- Malgersdorf--> | 09277133 = 4067 <!-- Massing, M--> | 09277134 = 2172 <!-- Mitterskirchen--> | 09277138 = 12764 <!-- Pfarrkirchen, St--> | 09277139 = 2419 <!-- Postmünster--> | 09277140 = 1634 <!-- Reut--> | 09277141 = 942 <!-- Rimbach--> | 09277142 = 2920 <!-- Roßbach--> | 09277144 = 1860 <!-- Schönau--> | 09277145 = 10261 <!-- Simbach a.Inn, St--> | 09277147 = 1438 <!-- Stubenberg--> | 09277148 = 3813 <!-- Tann, M--> | 09277149 = 5428 <!-- Triftern, M--> | 09277151 = 2249 <!-- Unterdietfurt--> | 09277152 = 1940 <!-- Wittibreut--> | 09277153 = 3364 <!-- Wurmannsquick, M--> | 09277154 = 2130 <!-- Zeilarn--> | 09278112 = 1903 <!-- Aholfing--> | 09278113 = 3563 <!-- Aiterhofen--> | 09278116 = 1592 <!-- Ascha--> | 09278117 = 1673 <!-- Atting--> | 09278118 = 10453 <!-- Bogen, St--> | 09278120 = 1019 <!-- Falkenfels--> | 09278121 = 1999 <!-- Feldkirchen--> | 09278123 = 6964 <!-- Geiselhöring, St--> | 09278129 = 2036 <!-- Haibach--> | 09278134 = 1875 <!-- Haselbach--> | 09278139 = 3238 <!-- Hunderdorf--> | 09278140 = 1124 <!-- Irlbach--> | 09278141 = 3958 <!-- Kirchroth--> | 09278143 = 1838 <!-- Konzell--> | 09278144 = 3531 <!-- Laberweinting--> | 09278146 = 4349 <!-- Leiblfing--> | 09278147 = 635 <!-- Loitzendorf--> | 09278148 = 6722 <!-- Mallersdorf-Pfaffenberg, M--> | 09278149 = 1402 <!-- Mariaposching--> | 09278151 = 2760 <!-- Mitterfels, M--> | 09278154 = 1839 <!-- Neukirchen--> | 09278159 = 2930 <!-- Niederwinkling--> | 09278167 = 3290 <!-- Oberschneiding--> | 09278170 = 3323 <!-- Parkstetten--> | 09278171 = 526 <!-- Perasdorf--> | 09278172 = 1605 <!-- Perkam--> | 09278177 = 2969 <!-- Rain--> | 09278178 = 1671 <!-- Rattenberg--> | 09278179 = 1510 <!-- Rattiszell--> | 09278182 = 2742 <!-- Salching--> | 09278184 = 1827 <!-- Sankt Englmar--> | 09278187 = 2940 <!-- Schwarzach, M--> | 09278189 = 1421 <!-- Stallwang--> | 09278190 = 3390 <!-- Steinach--> | 09278192 = 3489 <!-- Straßkirchen--> | 09278197 = 3912 <!-- Wiesenfelden--> | 09278198 = 1023 <!-- Windberg--> | 09279112 = 20749 <!-- Dingolfing, St--> | 09279113 = 6651 <!-- Eichendorf, M--> | 09279115 = 4821 <!-- Frontenhausen, M--> | 09279116 = 2629 <!-- Gottfrieding--> | 09279122 = 14801 <!-- Landau a.d.Isar, St--> | 09279124 = 3814 <!-- Loiching--> | 09279125 = 3391 <!-- Mamming--> | 09279126 = 3813 <!-- Marklkofen--> | 09279127 = 6065 <!-- Mengkofen--> | 09279128 = 5290 <!-- Moosthenning--> | 09279130 = 2691 <!-- Niederviehbach--> | 09279132 = 7158 <!-- Pilsting, M--> | 09279134 = 7719 <!-- Reisbach, M--> | 09279135 = 4197 <!-- Simbach, M--> | 09279137 = 7246 <!-- Wallersdorf, M--> | 09361000 = 42553 <!-- Amberg (Krfr.St)--> | 09362000 = 151389 <!-- Regensburg (Krfr.St)--> | 09363000 = 42444 <!-- Weiden i.d.OPf. (Krfr.St)--> | 09371111 = 2051 <!-- Ammerthal--> | 09371113 = 8846 <!-- Auerbach i.d.OPf., St--> | 09371116 = 1828 <!-- Birgland--> | 09371118 = 2404 <!-- Ebermannsdorf--> | 09371119 = 1972 <!-- Edelsfeld--> | 09371120 = 2160 <!-- Ensdorf--> | 09371121 = 2545 <!-- Freihung, M--> | 09371122 = 4064 <!-- Freudenberg--> | 09371123 = 852 <!-- Gebenbach--> | 09371126 = 4987 <!-- Hahnbach, M--> | 09371127 = 5726 <!-- Hirschau, St--> | 09371128 = 1184 <!-- Hirschbach--> | 09371129 = 1805 <!-- Hohenburg, M--> | 09371131 = 2114 <!-- Illschwang--> | 09371132 = 2550 <!-- Kastl, M--> | 09371135 = 1723 <!-- Königstein, M--> | 09371136 = 9830 <!-- Kümmersbruck--> | 09371140 = 1387 <!-- Etzelwang--> | 09371141 = 2514 <!-- Neukirchen b.Sulzbach-Rosenberg--> | 09371144 = 3360 <!-- Poppenricht--> | 09371146 = 2640 <!-- Rieden, M--> | 09371148 = 2322 <!-- Schmidmühlen, M--> | 09371150 = 4304 <!-- Schnaittenbach, St--> | 09371151 = 19379 <!-- Sulzbach-Rosenberg, St--> | 09371154 = 3809 <!-- Ursensollen--> | 09371156 = 6382 <!-- Vilseck, St--> | 09371157 = 1244 <!-- Weigendorf--> | 09372112 = 2005 <!-- Arnschwang--> | 09372113 = 2314 <!-- Arrach--> | 09372115 = 1891 <!-- Blaibach--> | 09372116 = 17433 <!-- Cham, St--> | 09372117 = 2498 <!-- Chamerau--> | 09372124 = 3314 <!-- Eschlkam, M--> | 09372125 = 3398 <!-- Falkenstein, M--> | 09372126 = 8659 <!-- Furth im Wald, St--> | 09372128 = 796 <!-- Gleißenberg--> | 09372130 = 1543 <!-- Grafenwiesen--> | 09372135 = 1890 <!-- Hohenwarth--> | 09372137 = 7494 <!-- Bad Kötzting, St--> | 09372138 = 2586 <!-- Lam, M--> | 09372142 = 1732 <!-- Michelsneukirchen--> | 09372143 = 2283 <!-- Miltach--> | 09372144 = 3641 <!-- Neukirchen b.Hl.Blut, M--> | 09372146 = 2161 <!-- Pemfling--> | 09372147 = 1012 <!-- Pösing--> | 09372149 = 1294 <!-- Reichenbach--> | 09372150 = 1788 <!-- Rettenbach--> | 09372151 = 1795 <!-- Rimbach--> | 09372153 = 13157 <!-- Roding, St--> | 09372154 = 3256 <!-- Rötz, St--> | 09372155 = 2234 <!-- Runding--> | 09372157 = 1951 <!-- Schönthal--> | 09372158 = 3031 <!-- Schorndorf--> | 09372161 = 2243 <!-- Stamsried, M--> | 09372163 = 1871 <!-- Tiefenbach--> | 09372164 = 4237 <!-- Traitsching--> | 09372165 = 979 <!-- Treffelstein--> | 09372167 = 1834 <!-- Zell--> | 09372168 = 2019 <!-- Waffenbrunn--> | 09372169 = 2991 <!-- Wald--> | 09372170 = 2311 <!-- Walderbach--> | 09372171 = 6565 <!-- Waldmünchen, St--> | 09372174 = 2424 <!-- Weiding--> | 09372175 = 2020 <!-- Willmering--> | 09372177 = 2057 <!-- Zandt--> | 09372178 = 1827 <!-- Lohberg--> | 09373112 = 9008 <!-- Berching, St--> | 09373113 = 8048 <!-- Berg b.Neumarkt i.d.OPf.--> | 09373114 = 2654 <!-- Berngau--> | 09373115 = 3702 <!-- Breitenbrunn, M--> | 09373119 = 5392 <!-- Deining--> | 09373121 = 6405 <!-- Dietfurt a.d.Altmühl, St--> | 09373126 = 9151 <!-- Freystadt, St--> | 09373134 = 2288 <!-- Hohenfels, M--> | 09373140 = 3742 <!-- Lauterhofen, M--> | 09373143 = 2582 <!-- Lupburg, M--> | 09373146 = 5251 <!-- Mühlhausen--> | 09373147 = 41103 <!-- Neumarkt i.d.OPf., GKSt--> | 09373151 = 7818 <!-- Parsberg, St--> | 09373153 = 2860 <!-- Pilsach--> | 09373155 = 7912 <!-- Postbauer-Heng, M--> | 09373156 = 5872 <!-- Pyrbaum, M--> | 09373159 = 4186 <!-- Sengenthal--> | 09373160 = 5295 <!-- Seubersdorf i.d.OPf.--> | 09373167 = 5424 <!-- Velburg, St--> | 09374111 = 4687 <!-- Altenstadt a.d.Waldnaab--> | 09374117 = 4308 <!-- Eschenbach i.d.OPf., St--> | 09374118 = 2702 <!-- Eslarn, M--> | 09374119 = 1544 <!-- Etzenricht--> | 09374121 = 3494 <!-- Floß, M--> | 09374122 = 1496 <!-- Flossenbürg--> | 09374123 = 1272 <!-- Georgenberg--> | 09374124 = 6360 <!-- Grafenwöhr, St--> | 09374127 = 1676 <!-- Irchenrieth--> | 09374128 = 907 <!-- Kirchendemenreuth--> | 09374129 = 3274 <!-- Kirchenthumbach, M--> | 09374131 = 1190 <!-- Kohlberg, M--> | 09374132 = 1198 <!-- Leuchtenberg, M--> | 09374133 = 3419 <!-- Luhe-Wildenau, M--> | 09374134 = 2827 <!-- Mantel, M--> | 09374137 = 2473 <!-- Moosbach, M--> | 09374139 = 6057 <!-- Neustadt a.d.Waldnaab, St--> | 09374140 = 1160 <!-- Neustadt am Kulm, St--> | 09374144 = 2379 <!-- Parkstein, M--> | 09374146 = 1936 <!-- Pirk--> | 09374147 = 2368 <!-- Pleystein, St--> | 09374148 = 1356 <!-- Trabitz--> | 09374149 = 4217 <!-- Pressath, St--> | 09374150 = 1701 <!-- Püchersreuth--> | 09374154 = 2122 <!-- Schirmitz--> | 09374155 = 870 <!-- Schlammersdorf--> | 09374156 = 1138 <!-- Schwarzenbach--> | 09374157 = 1119 <!-- Speinshart--> | 09374158 = 1545 <!-- Störnstein--> | 09374159 = 1479 <!-- Tännesberg, M--> | 09374160 = 1198 <!-- Theisseil--> | 09374162 = 7576 <!-- Vohenstrauß, St--> | 09374163 = 1061 <!-- Vorbach--> | 09374164 = 2121 <!-- Waidhaus, M--> | 09374165 = 1917 <!-- Waldthurn, M--> | 09374166 = 3849 <!-- Weiherhammer--> | 09374168 = 4980 <!-- Windischeschenbach, St--> | 09374170 = 1073 <!-- Bechtsrieth--> | 09375113 = 3171 <!-- Alteglofsheim--> | 09375114 = 1515 <!-- Altenthann--> | 09375115 = 1954 <!-- Aufhausen--> | 09375116 = 1932 <!-- Bach a.d.Donau--> | 09375117 = 5861 <!-- Barbing--> | 09375118 = 5594 <!-- Beratzhausen, M--> | 09375119 = 5366 <!-- Bernhardswald--> | 09375120 = 2082 <!-- Brennberg--> | 09375122 = 1660 <!-- Brunn--> | 09375127 = 1953 <!-- Deuerling--> | 09375130 = 4357 <!-- Donaustauf, M--> | 09375131 = 1535 <!-- Duggendorf--> | 09375143 = 2020 <!-- Hagelstadt--> | 09375148 = 9408 <!-- Hemau, St--> | 09375153 = 1077 <!-- Holzheim a.Forst--> | 09375156 = 2810 <!-- Kallmünz, M--> | 09375161 = 2847 <!-- Köfering--> | 09375162 = 5290 <!-- Laaber, M--> | 09375165 = 13419 <!-- Lappersdorf, M--> | 09375170 = 5020 <!-- Mintraching--> | 09375171 = 1408 <!-- Mötzing--> | 09375174 = 14224 <!-- Neutraubling, St--> | 09375175 = 8920 <!-- Nittendorf, M--> | 09375179 = 8779 <!-- Obertraubling--> | 09375180 = 6328 <!-- Pentling--> | 09375181 = 3438 <!-- Pettendorf--> | 09375182 = 1615 <!-- Pfakofen--> | 09375183 = 3119 <!-- Pfatter--> | 09375184 = 1661 <!-- Pielenhofen--> | 09375190 = 16318 <!-- Regenstauf, M--> | 09375191 = 827 <!-- Riekofen--> | 09375196 = 8395 <!-- Schierling, M--> | 09375199 = 7332 <!-- Sinzing--> | 09375201 = 2249 <!-- Sünching--> | 09375204 = 5570 <!-- Tegernheim--> | 09375205 = 3581 <!-- Thalmassing--> | 09375208 = 8757 <!-- Wenzenbach--> | 09375209 = 2647 <!-- Wiesent--> | 09375210 = 5196 <!-- Wörth a.d.Donau, St--> | 09375211 = 1515 <!-- Wolfsegg--> | 09375213 = 5463 <!-- Zeitlarn--> | 09376112 = 882 <!-- Altendorf--> | 09376116 = 4221 <!-- Bodenwöhr--> | 09376117 = 4167 <!-- Bruck i.d.OPf., M--> | 09376119 = 14569 <!-- Burglengenfeld, St--> | 09376122 = 995 <!-- Dieterskirchen--> | 09376125 = 2390 <!-- Fensterbach--> | 09376131 = 629 <!-- Gleiritsch--> | 09376133 = 802 <!-- Guteneck--> | 09376141 = 12053 <!-- Maxhütte-Haidhof, St--> | 09376144 = 6276 <!-- Nabburg, St--> | 09376146 = 1132 <!-- Neukirchen-Balbini, M--> | 09376147 = 8093 <!-- Neunburg vorm Wald, St--> | 09376148 = 1257 <!-- Niedermurach--> | 09376149 = 9145 <!-- Nittenau, St--> | 09376150 = 5494 <!-- Wernberg-Köblitz, M--> | 09376151 = 4905 <!-- Oberviechtach, St--> | 09376153 = 4943 <!-- Pfreimd, St--> | 09376159 = 3103 <!-- Schmidgaden--> | 09376160 = 2269 <!-- Schönsee, St--> | 09376161 = 29877 <!-- Schwandorf, GKSt--> | 09376162 = 1356 <!-- Schwarzach b.Nabburg--> | 09376163 = 6251 <!-- Schwarzenfeld, M--> | 09376164 = 1368 <!-- Schwarzhofen, M--> | 09376167 = 544 <!-- Stadlern--> | 09376168 = 1948 <!-- Steinberg am See--> | 09376169 = 1684 <!-- Stulln--> | 09376170 = 8060 <!-- Teublitz, St--> | 09376171 = 1851 <!-- Teunz--> | 09376172 = 960 <!-- Thanstein--> | 09376173 = 897 <!-- Trausnitz--> | 09376175 = 5364 <!-- Wackersdorf--> | 09376176 = 461 <!-- Weiding--> | 09376178 = 1366 <!-- Winklarn, M--> | 09377112 = 3007 <!-- Bärnau, St--> | 09377113 = 1139 <!-- Brand--> | 09377115 = 1282 <!-- Ebnath--> | 09377116 = 5095 <!-- Erbendorf, St--> | 09377117 = 920 <!-- Falkenberg, M--> | 09377118 = 1175 <!-- Friedenfels--> | 09377119 = 1537 <!-- Fuchsmühl, M--> | 09377127 = 1928 <!-- Immenreuth--> | 09377128 = 1488 <!-- Kastl--> | 09377129 = 5864 <!-- Kemnath, St--> | 09377131 = 1742 <!-- Konnersreuth, M--> | 09377132 = 1457 <!-- Krummennaab--> | 09377133 = 2242 <!-- Kulmain--> | 09377137 = 1050 <!-- Leonberg--> | 09377139 = 1785 <!-- Mähring, M--> | 09377141 = 6604 <!-- Mitterteich, St--> | 09377142 = 1412 <!-- Bad Neualbenreuth, M--> | 09377143 = 1949 <!-- Neusorg--> | 09377145 = 1287 <!-- Pechbrunn--> | 09377146 = 3159 <!-- Plößberg, M--> | 09377148 = 1546 <!-- Pullenreuth--> | 09377149 = 1084 <!-- Reuth b.Erbendorf--> | 09377154 = 8516 <!-- Tirschenreuth, St--> | 09377157 = 4315 <!-- Waldershof, St--> | 09377158 = 6711 <!-- Waldsassen, St--> | 09377159 = 3916 <!-- Wiesau, M--> | 09461000 = 77150 <!-- Bamberg (Krfr.St)--> | 09462000 = 72940 <!-- Bayreuth (Krfr.St)--> | 09463000 = 41064 <!-- Coburg (Krfr.St)--> | 09464000 = 46778 <!-- Hof (Krfr.St)--> | 09471111 = 2160 <!-- Altendorf--> | 09471115 = 4109 <!-- Baunach, St--> | 09471117 = 6056 <!-- Bischberg--> | 09471119 = 4481 <!-- Breitengüßbach--> | 09471120 = 7149 <!-- Burgebrach, M--> | 09471122 = 1288 <!-- Burgwindheim, M--> | 09471123 = 3719 <!-- Buttenheim, M--> | 09471128 = 1843 <!-- Ebrach, M--> | 09471131 = 5175 <!-- Frensdorf--> | 09471133 = 1041 <!-- Gerach--> | 09471137 = 3549 <!-- Gundelsheim--> | 09471140 = 8781 <!-- Hallstadt, St--> | 09471142 = 3616 <!-- Heiligenstadt i.OFr., M--> | 09471145 = 12429 <!-- Hirschaid, M--> | 09471150 = 2489 <!-- Kemmern--> | 09471151 = 1263 <!-- Königsfeld--> | 09471152 = 1188 <!-- Lauter--> | 09471154 = 1722 <!-- Lisberg--> | 09471155 = 6274 <!-- Litzendorf--> | 09471159 = 8858 <!-- Memmelsdorf--> | 09471165 = 4542 <!-- Oberhaid--> | 09471169 = 2238 <!-- Pettstadt--> | 09471172 = 3102 <!-- Pommersfelden--> | 09471173 = 1469 <!-- Priesendorf--> | 09471174 = 4554 <!-- Rattelsdorf, M--> | 09471175 = 1962 <!-- Reckendorf--> | 09471185 = 7129 <!-- Scheßlitz, St--> | 09471186 = 1881 <!-- Schönbrunn i.Steigerwald--> | 09471189 = 1247 <!-- Stadelhofen--> | 09471191 = 6885 <!-- Stegaurach--> | 09471195 = 7828 <!-- Strullendorf--> | 09471207 = 3625 <!-- Viereth-Trunstadt--> | 09471208 = 2639 <!-- Walsdorf--> | 09471209 = 632 <!-- Wattendorf--> | 09471214 = 4922 <!-- Zapfendorf, M--> | 09471220 = 5932 <!-- Schlüsselfeld, St--> | 09472111 = 2180 <!-- Ahorntal--> | 09472115 = 1263 <!-- Aufseß--> | 09472116 = 4373 <!-- Bad Berneck i.Fichtelgebirge, St--> | 09472118 = 2491 <!-- Betzenstein, St--> | 09472119 = 7156 <!-- Bindlach--> | 09472121 = 1939 <!-- Bischofsgrün--> | 09472127 = 4914 <!-- Creußen, St--> | 09472131 = 5054 <!-- Eckersdorf--> | 09472133 = 998 <!-- Emtmannsberg--> | 09472138 = 1795 <!-- Fichtelberg--> | 09472139 = 4240 <!-- Gefrees, St--> | 09472140 = 1251 <!-- Gesees--> | 09472141 = 1284 <!-- Glashütten--> | 09472143 = 3451 <!-- Goldkronach, St--> | 09472146 = 946 <!-- Haag--> | 09472150 = 3700 <!-- Heinersreuth--> | 09472154 = 4784 <!-- Hollfeld, St--> | 09472155 = 2462 <!-- Hummeltal--> | 09472156 = 1244 <!-- Kirchenpingarten--> | 09472164 = 1268 <!-- Mehlmeisel--> | 09472166 = 1500 <!-- Mistelbach--> | 09472167 = 3832 <!-- Mistelgau--> | 09472175 = 13665 <!-- Pegnitz, St--> | 09472176 = 840 <!-- Plankenfels--> | 09472177 = 1350 <!-- Plech, M--> | 09472179 = 5190 <!-- Pottenstein, St--> | 09472180 = 938 <!-- Prebitz--> | 09472184 = 966 <!-- Schnabelwaid, M--> | 09472188 = 1279 <!-- Seybothenreuth--> | 09472190 = 5840 <!-- Speichersdorf--> | 09472197 = 2989 <!-- Waischenfeld, St--> | 09472198 = 2169 <!-- Warmensteinach--> | 09472199 = 5864 <!-- Weidenberg, M--> | 09473112 = 4047 <!-- Ahorn--> | 09473120 = 3549 <!-- Dörfles-Esbach--> | 09473121 = 6119 <!-- Ebersdorf b.Coburg--> | 09473132 = 2554 <!-- Großheirath--> | 09473134 = 2565 <!-- Grub a.Forst--> | 09473138 = 2315 <!-- Itzgrund--> | 09473141 = 4404 <!-- Lautertal--> | 09473144 = 3493 <!-- Meeder--> | 09473151 = 14824 <!-- Neustadt b.Coburg, GKSt--> | 09473153 = 1450 <!-- Niederfüllbach--> | 09473158 = 6179 <!-- Bad Rodach, St--> | 09473159 = 12457 <!-- Rödental, St--> | 09473165 = 3809 <!-- Seßlach, St--> | 09473166 = 4430 <!-- Sonnefeld--> | 09473170 = 4116 <!-- Untersiemau--> | 09473174 = 3128 <!-- Weidhausen b.Coburg--> | 09473175 = 5029 <!-- Weitramsdorf--> | 09474119 = 1942 <!-- Dormitz--> | 09474121 = 6688 <!-- Ebermannstadt, St--> | 09474122 = 2443 <!-- Effeltrich--> | 09474123 = 6414 <!-- Eggolsheim, M--> | 09474124 = 2108 <!-- Egloffstein, M--> | 09474126 = 33017 <!-- Forchheim, GKSt--> | 09474129 = 4298 <!-- Gößweinstein, M--> | 09474132 = 4160 <!-- Gräfenberg, St--> | 09474133 = 4161 <!-- Hallerndorf--> | 09474134 = 3698 <!-- Hausen--> | 09474135 = 5050 <!-- Heroldsbach--> | 09474137 = 1362 <!-- Hetzles--> | 09474138 = 1479 <!-- Hiltpoltstein, M--> | 09474140 = 5063 <!-- Igensdorf, M--> | 09474143 = 2167 <!-- Kirchehrenbach--> | 09474144 = 1441 <!-- Kleinsendelbach--> | 09474145 = 1400 <!-- Kunreuth--> | 09474146 = 3043 <!-- Langensendelbach--> | 09474147 = 1635 <!-- Leutenbach--> | 09474154 = 8056 <!-- Neunkirchen a.Brand, M--> | 09474156 = 2177 <!-- Obertrubach--> | 09474158 = 1951 <!-- Pinzberg--> | 09474160 = 1568 <!-- Poxdorf--> | 09474161 = 2359 <!-- Pretzfeld, M--> | 09474168 = 1227 <!-- Unterleinleiter--> | 09474171 = 1977 <!-- Weilersbach--> | 09474173 = 1170 <!-- Weißenohe--> | 09474175 = 1591 <!-- Wiesenthau--> | 09474176 = 2539 <!-- Wiesenttal, M--> | 09475112 = 3240 <!-- Bad Steben, M--> | 09475113 = 1970 <!-- Berg--> | 09475120 = 3767 <!-- Döhlau--> | 09475123 = 2702 <!-- Feilitzsch--> | 09475127 = 1028 <!-- Gattendorf--> | 09475128 = 2596 <!-- Geroldsgrün--> | 09475136 = 8125 <!-- Helmbrechts, St--> | 09475137 = 978 <!-- Issigau--> | 09475141 = 2339 <!-- Köditz--> | 09475142 = 3161 <!-- Konradsreuth--> | 09475145 = 1238 <!-- Leupoldsgrün--> | 09475146 = 961 <!-- Lichtenberg, St--> | 09475154 = 9969 <!-- Münchberg, St--> | 09475156 = 7482 <!-- Naila, St--> | 09475158 = 5263 <!-- Oberkotzau, M--> | 09475161 = 2226 <!-- Regnitzlosau--> | 09475162 = 9045 <!-- Rehau, St--> | 09475165 = 1859 <!-- Schauenstein, St--> | 09475168 = 6570 <!-- Schwarzenbach a.d.Saale, St--> | 09475169 = 4231 <!-- Schwarzenbach a.Wald, St--> | 09475171 = 4141 <!-- Selbitz, St--> | 09475174 = 1502 <!-- Sparneck, M--> | 09475175 = 2363 <!-- Stammbach, M--> | 09475181 = 990 <!-- Töpen--> | 09475182 = 1377 <!-- Trogen--> | 09475184 = 1211 <!-- Weißdorf--> | 09475189 = 1857 <!-- Zell im Fichtelgebirge, M--> | 09476145 = 16616 <!-- Kronach, St--> | 09476146 = 7697 <!-- Küps, M--> | 09476152 = 3068 <!-- Ludwigsstadt, St--> | 09476154 = 2797 <!-- Mitwitz, M--> | 09476159 = 1526 <!-- Nordhalben, M--> | 09476164 = 3843 <!-- Pressig, M--> | 09476166 = 656 <!-- Reichenbach--> | 09476171 = 948 <!-- Schneckenlohe--> | 09476175 = 3047 <!-- Steinbach a.Wald--> | 09476177 = 3297 <!-- Steinwiesen, M--> | 09476178 = 4723 <!-- Stockheim--> | 09476179 = 1902 <!-- Tettau, M--> | 09476180 = 1847 <!-- Teuschnitz, St--> | 09476182 = 504 <!-- Tschirn--> | 09476183 = 3554 <!-- Marktrodach, M--> | 09476184 = 2432 <!-- Wallenfels, St--> | 09476185 = 2698 <!-- Weißenbrunn--> | 09476189 = 3390 <!-- Wilhelmsthal--> | 09477117 = 847 <!-- Grafengehaig, M--> | 09477118 = 469 <!-- Guttenberg--> | 09477119 = 959 <!-- Harsdorf--> | 09477121 = 3249 <!-- Himmelkron--> | 09477124 = 2432 <!-- Kasendorf, M--> | 09477127 = 1452 <!-- Ködnitz--> | 09477128 = 26625 <!-- Kulmbach, GKSt--> | 09477129 = 1049 <!-- Kupferberg, St--> | 09477135 = 951 <!-- Ludwigschorgast, M--> | 09477136 = 6410 <!-- Mainleus, M--> | 09477138 = 2993 <!-- Marktleugast, M--> | 09477139 = 1357 <!-- Marktschorgast, M--> | 09477142 = 3774 <!-- Neudrossenfeld--> | 09477143 = 2957 <!-- Neuenmarkt--> | 09477148 = 1681 <!-- Presseck, M--> | 09477151 = 941 <!-- Rugendorf--> | 09477156 = 2983 <!-- Stadtsteinach, St--> | 09477157 = 4053 <!-- Thurnau, M--> | 09477158 = 1501 <!-- Trebgast--> | 09477159 = 1751 <!-- Untersteinach--> | 09477163 = 1945 <!-- Wirsberg, M--> | 09477164 = 1139 <!-- Wonsees, M--> | 09478111 = 5502 <!-- Altenkunstadt--> | 09478116 = 6463 <!-- Burgkunstadt, St--> | 09478120 = 5614 <!-- Ebensfeld, M--> | 09478127 = 1558 <!-- Hochstadt a.Main--> | 09478139 = 20488 <!-- Lichtenfels, St--> | 09478143 = 1126 <!-- Marktgraitz, M--> | 09478144 = 1584 <!-- Marktzeuln, M--> | 09478145 = 5995 <!-- Michelau i.OFr.--> | 09478155 = 3442 <!-- Redwitz a.d.Rodach--> | 09478165 = 10821 <!-- Bad Staffelstein, St--> | 09478176 = 4786 <!-- Weismain, St--> | 09479111 = 914 <!-- Bad Alexandersbad--> | 09479112 = 4908 <!-- Arzberg, St--> | 09479126 = 1011 <!-- Höchstädt i.Fichtelgebirge--> | 09479127 = 1384 <!-- Hohenberg a.d.Eger, St--> | 09479129 = 3122 <!-- Kirchenlamitz, St--> | 09479135 = 2820 <!-- Marktleuthen, St--> | 09479136 = 17121 <!-- Marktredwitz, GKSt--> | 09479138 = 1655 <!-- Nagel--> | 09479145 = 1991 <!-- Röslau--> | 09479147 = 1115 <!-- Schirnding, M--> | 09479150 = 3076 <!-- Schönwald, St--> | 09479152 = 14743 <!-- Selb, GKSt--> | 09479158 = 1723 <!-- Thiersheim, M--> | 09479159 = 1032 <!-- Thierstein, M--> | 09479161 = 2084 <!-- Tröstau--> | 09479166 = 2880 <!-- Weißenstadt, St--> | 09479169 = 8970 <!-- Wunsiedel, St--> | 09561000 = 40742 <!-- Ansbach (Krfr.St)--> | 09562000 = 115928 <!-- Erlangen (Krfr.St)--> | 09563000 = 132036 <!-- Fürth (Krfr.St)--> | 09564000 = 529508 <!-- Nürnberg (Krfr.St)--> | 09565000 = 40835 <!-- Schwabach (Krfr.St)--> | 09571111 = 908 <!-- Adelshofen--> | 09571113 = 2233 <!-- Arberg, M--> | 09571114 = 3104 <!-- Aurach--> | 09571115 = 6365 <!-- Bechhofen, M--> | 09571122 = 1252 <!-- Bruckberg--> | 09571125 = 986 <!-- Buch a.Wald--> | 09571127 = 3754 <!-- Burgoberbach--> | 09571128 = 1112 <!-- Burk--> | 09571130 = 2134 <!-- Colmberg, M--> | 09571132 = 2325 <!-- Dentlein a.Forst, M--> | 09571134 = 1177 <!-- Diebach--> | 09571135 = 5771 <!-- Dietenhofen, M--> | 09571136 = 12260 <!-- Dinkelsbühl, GKSt--> | 09571137 = 2014 <!-- Dombühl, M--> | 09571139 = 2534 <!-- Dürrwangen, M--> | 09571141 = 1940 <!-- Ehingen--> | 09571145 = 12551 <!-- Feuchtwangen, St--> | 09571146 = 2452 <!-- Flachslanden, M--> | 09571152 = 1738 <!-- Gebsattel--> | 09571154 = 925 <!-- Gerolfingen--> | 09571155 = 1389 <!-- Geslau--> | 09571165 = 9692 <!-- Heilsbronn, St--> | 09571166 = 8295 <!-- Herrieden, St--> | 09571169 = 1211 <!-- Insingen--> | 09571170 = 2042 <!-- Langfurth--> | 09571171 = 3102 <!-- Lehrberg, M--> | 09571174 = 5570 <!-- Leutershausen, St--> | 09571175 = 3784 <!-- Lichtenau, M--> | 09571177 = 3099 <!-- Merkendorf, St--> | 09571178 = 1679 <!-- Mitteleschenbach--> | 09571179 = 1653 <!-- Mönchsroth--> | 09571180 = 8138 <!-- Neuendettelsau--> | 09571181 = 1978 <!-- Neusitz--> | 09571183 = 1628 <!-- Oberdachstetten--> | 09571188 = 558 <!-- Ohrenbach--> | 09571189 = 1720 <!-- Ornbau, St--> | 09571190 = 5000 <!-- Petersaurach--> | 09571192 = 754 <!-- Röckingen--> | 09571193 = 11365 <!-- Rothenburg ob der Tauber, GKSt--> | 09571194 = 1257 <!-- Rügland--> | 09571196 = 3720 <!-- Sachsen b.Ansbach--> | 09571198 = 2770 <!-- Schillingsfürst, St--> | 09571199 = 3567 <!-- Schnelldorf--> | 09571200 = 2890 <!-- Schopfloch, M--> | 09571205 = 1235 <!-- Steinsfeld--> | 09571208 = 868 <!-- Unterschwaningen--> | 09571214 = 6414 <!-- Wassertrüdingen, St--> | 09571216 = 2479 <!-- Weidenbach, M--> | 09571217 = 2980 <!-- Weihenzell--> | 09571218 = 1404 <!-- Weiltingen, M--> | 09571222 = 983 <!-- Wettringen--> | 09571223 = 1329 <!-- Wieseth--> | 09571224 = 2013 <!-- Wilburgstetten--> | 09571225 = 1071 <!-- Windelsbach--> | 09571226 = 6114 <!-- Windsbach, St--> | 09571227 = 1246 <!-- Wittelshofen--> | 09571228 = 1819 <!-- Wörnitz--> | 09571229 = 3282 <!-- Wolframs-Eschenbach, St--> | 09572111 = 9126 <!-- Adelsdorf--> | 09572114 = 3105 <!-- Aurachtal--> | 09572115 = 7890 <!-- Baiersdorf, St--> | 09572119 = 4547 <!-- Bubenreuth--> | 09572120 = 3161 <!-- Buckenhof--> | 09572121 = 14476 <!-- Eckental, M--> | 09572126 = 1634 <!-- Gremsdorf--> | 09572127 = 2414 <!-- Großenseebach--> | 09572130 = 5220 <!-- Hemhofen--> | 09572131 = 8281 <!-- Heroldsberg, M--> | 09572132 = 24237 <!-- Herzogenaurach, St--> | 09572133 = 3808 <!-- Heßdorf--> | 09572135 = 13867 <!-- Höchstadt a.d.Aisch, St--> | 09572137 = 2994 <!-- Kalchreuth--> | 09572139 = 2066 <!-- Lonnerstadt, M--> | 09572141 = 1555 <!-- Marloffstein--> | 09572142 = 4712 <!-- Möhrendorf--> | 09572143 = 1845 <!-- Mühlhausen, M--> | 09572147 = 1334 <!-- Oberreichenbach--> | 09572149 = 4625 <!-- Röttenbach--> | 09572154 = 2166 <!-- Spardorf--> | 09572158 = 4790 <!-- Uttenreuth--> | 09572159 = 1586 <!-- Vestenbergsgreuth, M--> | 09572160 = 2289 <!-- Wachenroth, M--> | 09572164 = 6597 <!-- Weisendorf, M--> | 09573111 = 1998 <!-- Ammerndorf, M--> | 09573114 = 11250 <!-- Cadolzburg, M--> | 09573115 = 4243 <!-- Großhabersdorf--> | 09573120 = 10438 <!-- Langenzenn, St--> | 09573122 = 17647 <!-- Oberasbach, St--> | 09573123 = 3217 <!-- Obermichelbach--> | 09573124 = 2195 <!-- Puschendorf--> | 09573125 = 9663 <!-- Roßtal, M--> | 09573126 = 3127 <!-- Seukendorf--> | 09573127 = 14866 <!-- Stein, St--> | 09573129 = 1362 <!-- Tuchenbach--> | 09573130 = 6312 <!-- Veitsbronn--> | 09573133 = 5158 <!-- Wilhermsdorf, M--> | 09573134 = 26243 <!-- Zirndorf, St--> | 09574111 = 1125 <!-- Alfeld--> | 09574112 = 15478 <!-- Altdorf b.Nürnberg, St--> | 09574117 = 11466 <!-- Burgthann--> | 09574120 = 1053 <!-- Engelthal--> | 09574123 = 13714 <!-- Feucht, M--> | 09574128 = 3547 <!-- Happurg--> | 09574129 = 1454 <!-- Hartenstein--> | 09574131 = 1735 <!-- Henfenfeld--> | 09574132 = 12346 <!-- Hersbruck, St--> | 09574135 = 2065 <!-- Kirchensittenbach--> | 09574138 = 26106 <!-- Lauf a.d.Pegnitz, St--> | 09574139 = 6674 <!-- Leinburg--> | 09574140 = 2676 <!-- Neuhaus a.d.Pegnitz, M--> | 09574141 = 4662 <!-- Neunkirchen a.Sand--> | 09574145 = 1560 <!-- Offenhausen--> | 09574146 = 1931 <!-- Ottensoos--> | 09574147 = 5242 <!-- Pommelsbrunn--> | 09574150 = 2389 <!-- Reichenschwand--> | 09574152 = 12529 <!-- Röthenbach a.d.Pegnitz, St--> | 09574154 = 4744 <!-- Rückersdorf--> | 09574155 = 8561 <!-- Schnaittach, M--> | 09574156 = 8761 <!-- Schwaig b.Nürnberg--> | 09574157 = 8241 <!-- Schwarzenbruck--> | 09574158 = 3229 <!-- Simmelsdorf--> | 09574160 = 1712 <!-- Velden, St--> | 09574161 = 1629 <!-- Vorra--> | 09574164 = 4184 <!-- Winkelhaid--> | 09575112 = 12446 <!-- Bad Windsheim, St--> | 09575113 = 1251 <!-- Baudenbach, M--> | 09575115 = 3512 <!-- Burgbernheim, St--> | 09575116 = 2702 <!-- Burghaslach, M--> | 09575117 = 1815 <!-- Dachsbach, M--> | 09575118 = 3724 <!-- Diespeck--> | 09575119 = 2136 <!-- Dietersheim--> | 09575121 = 5854 <!-- Emskirchen, M--> | 09575122 = 1054 <!-- Ergersheim--> | 09575124 = 751 <!-- Gallmersgarten--> | 09575125 = 2534 <!-- Gerhardshofen--> | 09575127 = 883 <!-- Gollhofen--> | 09575128 = 1324 <!-- Gutenstetten--> | 09575129 = 1661 <!-- Hagenbüchach--> | 09575130 = 664 <!-- Hemmersheim--> | 09575133 = 945 <!-- Illesheim--> | 09575134 = 1074 <!-- Ippesheim, M--> | 09575135 = 2175 <!-- Ipsheim, M--> | 09575138 = 1078 <!-- Langenfeld--> | 09575143 = 1637 <!-- Marktbergel, M--> | 09575144 = 1806 <!-- Markt Bibart, M--> | 09575145 = 5557 <!-- Markt Erlbach, M--> | 09575146 = 1145 <!-- Markt Nordheim, M--> | 09575147 = 1039 <!-- Markt Taschendorf, M--> | 09575150 = 1448 <!-- Münchsteinach--> | 09575152 = 2181 <!-- Neuhof a.d.Zenn, M--> | 09575153 = 13294 <!-- Neustadt a.d.Aisch, St--> | 09575155 = 715 <!-- Oberickelsheim--> | 09575156 = 2462 <!-- Obernzenn, M--> | 09575157 = 1047 <!-- Oberscheinfeld, M--> | 09575161 = 4583 <!-- Scheinfeld, St--> | 09575163 = 952 <!-- Simmershofen--> | 09575165 = 2328 <!-- Sugenheim, M--> | 09575166 = 1296 <!-- Trautskirchen--> | 09575167 = 3125 <!-- Uehlfeld, M--> | 09575168 = 6431 <!-- Uffenheim, St--> | 09575179 = 984 <!-- Weigenheim--> | 09575181 = 1430 <!-- Wilhelmsdorf--> | 09576111 = 5547 <!-- Abenberg, St--> | 09576113 = 8550 <!-- Allersberg, M--> | 09576117 = 5514 <!-- Büchenbach--> | 09576121 = 6907 <!-- Georgensgmünd--> | 09576122 = 7154 <!-- Greding, St--> | 09576126 = 4684 <!-- Heideck, St--> | 09576127 = 13654 <!-- Hilpoltstein, St--> | 09576128 = 3050 <!-- Kammerstein--> | 09576132 = 7167 <!-- Schwanstetten, M--> | 09576137 = 6945 <!-- Rednitzhembach--> | 09576141 = 3363 <!-- Röttenbach--> | 09576142 = 3733 <!-- Rohr--> | 09576143 = 25458 <!-- Roth, St--> | 09576147 = 5196 <!-- Spalt, St--> | 09576148 = 5264 <!-- Thalmässing, M--> | 09576151 = 16446 <!-- Wendelstein, M--> | 09577111 = 1437 <!-- Absberg, M--> | 09577113 = 947 <!-- Alesheim--> | 09577114 = 2441 <!-- Muhr a.See--> | 09577115 = 1157 <!-- Bergen--> | 09577120 = 1153 <!-- Burgsalach--> | 09577122 = 1886 <!-- Dittenheim--> | 09577125 = 3897 <!-- Ellingen, St--> | 09577127 = 877 <!-- Ettenstatt--> | 09577133 = 815 <!-- Gnotzheim, M--> | 09577136 = 16665 <!-- Gunzenhausen, St--> | 09577138 = 2825 <!-- Haundorf--> | 09577140 = 2487 <!-- Heidenheim, M--> | 09577141 = 1076 <!-- Höttingen--> | 09577148 = 2236 <!-- Langenaltheim--> | 09577149 = 1280 <!-- Markt Berolzheim, M--> | 09577150 = 830 <!-- Meinheim--> | 09577151 = 1437 <!-- Nennslingen, M--> | 09577158 = 3942 <!-- Pappenheim, St--> | 09577159 = 1470 <!-- Pfofeld--> | 09577161 = 7350 <!-- Pleinfeld, M--> | 09577162 = 1775 <!-- Polsingen--> | 09577163 = 1219 <!-- Raitenbuch--> | 09577168 = 1733 <!-- Solnhofen--> | 09577172 = 1120 <!-- Theilenhofen--> | 09577173 = 13159 <!-- Treuchtlingen, St--> | 09577177 = 18345 <!-- Weißenburg i.Bay., GKSt--> | 09577179 = 1136 <!-- Westheim--> | 09661000 = 73091 <!-- Aschaffenburg (Krfr.St)--> | 09662000 = 54481 <!-- Schweinfurt (Krfr.St)--> | 09663000 = 133258 <!-- Würzburg (Krfr.St)--> | 09671111 = 18034 <!-- Alzenau, St--> | 09671112 = 5425 <!-- Bessenbach--> | 09671113 = 1485 <!-- Blankenbach--> | 09671114 = 7590 <!-- Karlstein a.Main--> | 09671119 = 2080 <!-- Geiselbach--> | 09671120 = 3186 <!-- Glattbach--> | 09671121 = 9857 <!-- Goldbach, M--> | 09671122 = 15873 <!-- Großostheim, M--> | 09671124 = 8019 <!-- Haibach--> | 09671126 = 2207 <!-- Heigenbrücken--> | 09671127 = 2140 <!-- Heimbuchenthal--> | 09671128 = 819 <!-- Heinrichsthal--> | 09671130 = 13046 <!-- Hösbach, M--> | 09671133 = 4079 <!-- Johannesberg--> | 09671134 = 8457 <!-- Kahl a.Main--> | 09671135 = 1803 <!-- Kleinkahl--> | 09671136 = 8360 <!-- Kleinostheim--> | 09671138 = 2048 <!-- Krombach--> | 09671139 = 5075 <!-- Laufach--> | 09671140 = 8721 <!-- Mainaschaff--> | 09671141 = 2193 <!-- Mespelbrunn--> | 09671143 = 11202 <!-- Mömbris, M--> | 09671148 = 1680 <!-- Rothenbuch--> | 09671150 = 3555 <!-- Sailauf--> | 09671152 = 4136 <!-- Schöllkrippen, M--> | 09671153 = 1256 <!-- Sommerkahl--> | 09671155 = 7837 <!-- Stockstadt a.Main, M--> | 09671156 = 4106 <!-- Waldaschaff--> | 09671157 = 1752 <!-- Weibersbrunn--> | 09671159 = 1968 <!-- Westerngrund--> | 09671160 = 1938 <!-- Dammbach--> | 09671162 = 1018 <!-- Wiesen--> | 09672111 = 857 <!-- Aura a.d.Saale--> | 09672112 = 4734 <!-- Bad Bocklet, M--> | 09672113 = 6470 <!-- Bad Brückenau, St--> | 09672114 = 23223 <!-- Bad Kissingen, GKSt--> | 09672117 = 7361 <!-- Burkardroth, M--> | 09672121 = 2827 <!-- Elfershausen, M--> | 09672122 = 1484 <!-- Euerdorf, M--> | 09672124 = 1881 <!-- Fuchsstadt--> | 09672126 = 796 <!-- Geroda, M--> | 09672127 = 10694 <!-- Hammelburg, St--> | 09672131 = 4348 <!-- Maßbach, M--> | 09672134 = 1718 <!-- Motten--> | 09672135 = 7577 <!-- Münnerstadt, St--> | 09672136 = 3861 <!-- Nüdlingen--> | 09672138 = 2056 <!-- Oberleichtersbach--> | 09672139 = 4948 <!-- Oberthulba, M--> | 09672140 = 5051 <!-- Oerlenbach--> | 09672142 = 1114 <!-- Ramsthal--> | 09672143 = 1095 <!-- Rannungen--> | 09672145 = 948 <!-- Riedenberg--> | 09672149 = 1613 <!-- Schondra, M--> | 09672155 = 850 <!-- Sulzthal, M--> | 09672157 = 984 <!-- Thundorf i.UFr.--> | 09672161 = 2123 <!-- Wartmannsroth--> | 09672163 = 2876 <!-- Wildflecken, M--> | 09672166 = 2000 <!-- Zeitlofs, M--> | 09673113 = 731 <!-- Aubstadt--> | 09673114 = 15434 <!-- Bad Neustadt a.d.Saale, St--> | 09673116 = 1960 <!-- Bastheim--> | 09673117 = 4755 <!-- Bischofsheim i.d.Rhön, St--> | 09673123 = 2092 <!-- Fladungen, St--> | 09673126 = 931 <!-- Großbardorf--> | 09673127 = 1036 <!-- Großeibstadt--> | 09673129 = 690 <!-- Hausen--> | 09673130 = 833 <!-- Hendungen--> | 09673131 = 614 <!-- Herbstadt--> | 09673133 = 1269 <!-- Heustreu--> | 09673134 = 1044 <!-- Höchheim--> | 09673135 = 3562 <!-- Hohenroth--> | 09673136 = 1496 <!-- Hollstadt--> | 09673141 = 6034 <!-- Bad Königshofen i.Grabfeld, St--> | 09673142 = 5530 <!-- Mellrichstadt, St--> | 09673146 = 1645 <!-- Niederlauer--> | 09673147 = 1046 <!-- Nordheim v.d.Rhön--> | 09673149 = 2647 <!-- Oberelsbach, M--> | 09673151 = 1482 <!-- Oberstreu--> | 09673153 = 3344 <!-- Ostheim v.d.Rhön, St--> | 09673156 = 956 <!-- Rödelmaier--> | 09673160 = 1559 <!-- Saal a.d.Saale, M--> | 09673161 = 2287 <!-- Salz--> | 09673162 = 2329 <!-- Sandberg--> | 09673163 = 1196 <!-- Schönau a.d.Brend--> | 09673167 = 916 <!-- Sondheim v.d.Rhön--> | 09673170 = 1025 <!-- Stockheim--> | 09673171 = 965 <!-- Strahlungen--> | 09673172 = 1142 <!-- Sulzdorf a.d.Lederhecke--> | 09673173 = 1751 <!-- Sulzfeld--> | 09673174 = 881 <!-- Trappstadt, M--> | 09673175 = 955 <!-- Unsleben--> | 09673182 = 555 <!-- Willmars--> | 09673183 = 1420 <!-- Wollbach--> | 09673184 = 1533 <!-- Wülfershausen a.d.Saale--> | 09673186 = 1730 <!-- Burglauer--> | 09674111 = 1647 <!-- Aidhausen--> | 09674118 = 1019 <!-- Breitbrunn--> | 09674120 = 932 <!-- Bundorf--> | 09674121 = 1338 <!-- Burgpreppach, M--> | 09674129 = 3802 <!-- Ebelsbach--> | 09674130 = 7193 <!-- Ebern, St--> | 09674133 = 5311 <!-- Eltmann, St--> | 09674139 = 1329 <!-- Gädheim--> | 09674147 = 13867 <!-- Haßfurt, St--> | 09674149 = 5125 <!-- Hofheim i.UFr., St--> | 09674153 = 1729 <!-- Riedbach--> | 09674159 = 4053 <!-- Oberaurach--> | 09674160 = 1311 <!-- Kirchlauter--> | 09674163 = 6446 <!-- Knetzgau--> | 09674164 = 3543 <!-- Königsberg i.Bay., St--> | 09674171 = 3088 <!-- Maroldsweisach, M--> | 09674180 = 2710 <!-- Theres--> | 09674184 = 1447 <!-- Pfarrweisach--> | 09674187 = 2744 <!-- Rauhenebrach--> | 09674190 = 1521 <!-- Rentweinsdorf, M--> | 09674195 = 3060 <!-- Sand a.Main--> | 09674201 = 1091 <!-- Stettfeld--> | 09674210 = 1617 <!-- Untermerzbach--> | 09674219 = 1878 <!-- Wonfurt--> | 09674221 = 5540 <!-- Zeil a.Main, St--> | 09674223 = 528 <!-- Ermershausen--> | 09675111 = 843 <!-- Abtswind, M--> | 09675112 = 2142 <!-- Albertshofen--> | 09675113 = 1250 <!-- Biebelried--> | 09675114 = 1099 <!-- Buchbrunn--> | 09675116 = 829 <!-- Castell--> | 09675117 = 6866 <!-- Dettelbach, St--> | 09675127 = 2633 <!-- Geiselwind, M--> | 09675131 = 1545 <!-- Großlangheim, M--> | 09675139 = 4768 <!-- Iphofen, St--> | 09675141 = 22936 <!-- Kitzingen, GKSt--> | 09675142 = 1642 <!-- Kleinlangheim, M--> | 09675144 = 2230 <!-- Mainbernheim, St--> | 09675146 = 1940 <!-- Mainstockheim--> | 09675147 = 3793 <!-- Marktbreit, St--> | 09675148 = 1216 <!-- Markt Einersheim, M--> | 09675149 = 1813 <!-- Marktsteft, St--> | 09675150 = 979 <!-- Martinsheim--> | 09675155 = 986 <!-- Nordheim a.Main--> | 09675156 = 1659 <!-- Obernbreit, M--> | 09675158 = 3032 <!-- Prichsenstadt, St--> | 09675161 = 1926 <!-- Rödelsee--> | 09675162 = 850 <!-- Rüdenhausen, M--> | 09675165 = 3665 <!-- Schwarzach a.Main, M--> | 09675166 = 806 <!-- Segnitz--> | 09675167 = 1060 <!-- Seinsheim, M--> | 09675169 = 1478 <!-- Sommerach--> | 09675170 = 1242 <!-- Sulzfeld a.Main--> | 09675174 = 8512 <!-- Volkach, St--> | 09675177 = 1083 <!-- Wiesenbronn--> | 09675178 = 4875 <!-- Wiesentheid, M--> | 09675179 = 1589 <!-- Willanzheim, M--> | 09676111 = 1223 <!-- Altenbuch--> | 09676112 = 3907 <!-- Amorbach, St--> | 09676116 = 4193 <!-- Bürgstadt, M--> | 09676117 = 2472 <!-- Collenberg--> | 09676118 = 1710 <!-- Dorfprozelten--> | 09676119 = 2481 <!-- Eichenbühl--> | 09676121 = 9225 <!-- Elsenfeld, M--> | 09676122 = 9717 <!-- Erlenbach a.Main, St--> | 09676123 = 3915 <!-- Eschau, M--> | 09676124 = 2548 <!-- Faulbach--> | 09676125 = 5013 <!-- Großheubach, M--> | 09676126 = 4198 <!-- Großwallstadt--> | 09676128 = 1835 <!-- Hausen--> | 09676131 = 2218 <!-- Kirchzell, M--> | 09676132 = 3607 <!-- Kleinheubach, M--> | 09676133 = 5632 <!-- Kleinwallstadt, M--> | 09676134 = 6112 <!-- Klingenberg a.Main, St--> | 09676135 = 1471 <!-- Laudenbach--> | 09676136 = 4642 <!-- Leidersbach--> | 09676139 = 9351 <!-- Miltenberg, St--> | 09676140 = 4774 <!-- Mömlingen--> | 09676141 = 2500 <!-- Mönchberg, M--> | 09676143 = 1428 <!-- Neunkirchen--> | 09676144 = 4720 <!-- Niedernberg--> | 09676145 = 8575 <!-- Obernburg a.Main, St--> | 09676151 = 1751 <!-- Röllbach--> | 09676153 = 724 <!-- Rüdenau--> | 09676156 = 1762 <!-- Schneeberg, M--> | 09676158 = 1597 <!-- Stadtprozelten, St--> | 09676160 = 7423 <!-- Sulzbach a.Main, M--> | 09676165 = 2054 <!-- Weilbach, M--> | 09676169 = 4769 <!-- Wörth a.Main, St--> | 09677114 = 8281 <!-- Arnstein, St--> | 09677116 = 929 <!-- Aura i.Sinngrund--> | 09677119 = 2176 <!-- Birkenfeld--> | 09677120 = 1798 <!-- Bischbrunn--> | 09677122 = 2307 <!-- Burgsinn, M--> | 09677125 = 2396 <!-- Erlenbach b.Marktheidenfeld--> | 09677126 = 2078 <!-- Esselbach--> | 09677127 = 3014 <!-- Eußenheim--> | 09677128 = 834 <!-- Fellen--> | 09677129 = 4402 <!-- Frammersbach, M--> | 09677131 = 10098 <!-- Gemünden a.Main, St--> | 09677132 = 1098 <!-- Gössenheim--> | 09677133 = 1287 <!-- Gräfendorf--> | 09677135 = 1759 <!-- Hafenlohr--> | 09677137 = 1395 <!-- Hasloch--> | 09677142 = 1598 <!-- Himmelstadt--> | 09677146 = 1495 <!-- Karbach, M--> | 09677148 = 14739 <!-- Karlstadt, St--> | 09677149 = 1703 <!-- Karsbach--> | 09677151 = 3819 <!-- Kreuzwertheim, M--> | 09677154 = 4289 <!-- Triefenstein, M--> | 09677155 = 14996 <!-- Lohr a.Main, St--> | 09677157 = 11402 <!-- Marktheidenfeld, St--> | 09677159 = 794 <!-- Mittelsinn--> | 09677164 = 807 <!-- Neuendorf--> | 09677165 = 1125 <!-- Neuhütten--> | 09677166 = 1174 <!-- Neustadt a.Main--> | 09677169 = 921 <!-- Obersinn, M--> | 09677170 = 2689 <!-- Partenstein--> | 09677172 = 1071 <!-- Rechtenbach--> | 09677175 = 1680 <!-- Retzstadt--> | 09677177 = 1868 <!-- Rieneck, St--> | 09677178 = 1028 <!-- Roden--> | 09677181 = 947 <!-- Rothenfels, St--> | 09677182 = 881 <!-- Schollbrunn--> | 09677186 = 2088 <!-- Steinfeld--> | 09677189 = 1326 <!-- Thüngen, M--> | 09677193 = 1368 <!-- Urspringen--> | 09677200 = 1232 <!-- Wiesthal--> | 09677203 = 6390 <!-- Zellingen, M--> | 09678115 = 5276 <!-- Bergrheinfeld--> | 09678122 = 1326 <!-- Dingolshausen--> | 09678123 = 7519 <!-- Dittelbrunn--> | 09678124 = 1955 <!-- Donnersdorf--> | 09678128 = 2899 <!-- Euerbach--> | 09678130 = 979 <!-- Frankenwinheim--> | 09678132 = 2524 <!-- Geldersheim--> | 09678134 = 6767 <!-- Gerolzhofen, St--> | 09678135 = 6093 <!-- Gochsheim--> | 09678136 = 3435 <!-- Grafenrheinfeld--> | 09678138 = 4251 <!-- Grettstadt--> | 09678150 = 5671 <!-- Kolitzheim--> | 09678153 = 768 <!-- Lülsfeld--> | 09678157 = 1178 <!-- Michelau i.Steigerwald--> | 09678160 = 8331 <!-- Niederwerrn--> | 09678164 = 1423 <!-- Oberschwarzach, M--> | 09678168 = 4371 <!-- Poppenhausen--> | 09678170 = 4444 <!-- Röthlein--> | 09678174 = 7628 <!-- Schonungen--> | 09678175 = 1749 <!-- Schwanfeld--> | 09678176 = 4103 <!-- Schwebheim--> | 09678178 = 4212 <!-- Sennfeld--> | 09678181 = 4149 <!-- Stadtlauringen, M--> | 09678183 = 2020 <!-- Sulzheim--> | 09678186 = 3762 <!-- Üchtelhausen--> | 09678190 = 2686 <!-- Waigolshausen--> | 09678192 = 3425 <!-- Wasserlosen--> | 09678193 = 10051 <!-- Werneck, M--> | 09678196 = 982 <!-- Wipfeld--> | 09679114 = 1370 <!-- Aub, St--> | 09679117 = 3740 <!-- Bergtheim--> | 09679118 = 845 <!-- Bieberehren--> | 09679122 = 1301 <!-- Bütthard, M--> | 09679124 = 3091 <!-- Eibelstadt, St--> | 09679126 = 3395 <!-- Eisingen--> | 09679128 = 1831 <!-- Erlabrunn--> | 09679130 = 5323 <!-- Estenfeld--> | 09679131 = 1161 <!-- Frickenhausen a.Main, M--> | 09679134 = 2471 <!-- Gaukönigshofen--> | 09679135 = 853 <!-- Gelchsheim, M--> | 09679136 = 6493 <!-- Gerbrunn--> | 09679137 = 1393 <!-- Geroldshausen--> | 09679138 = 5617 <!-- Giebelstadt, M--> | 09679141 = 1624 <!-- Greußenheim--> | 09679142 = 4382 <!-- Güntersleben--> | 09679143 = 2520 <!-- Hausen b.Würzburg--> | 09679144 = 2547 <!-- Helmstadt, M--> | 09679146 = 3597 <!-- Hettstadt--> | 09679147 = 9564 <!-- Höchberg, M--> | 09679149 = 936 <!-- Holzkirchen--> | 09679153 = 2171 <!-- Kirchheim--> | 09679154 = 2632 <!-- Kist--> | 09679155 = 2006 <!-- Kleinrinderfeld--> | 09679156 = 4578 <!-- Kürnach--> | 09679161 = 3113 <!-- Margetshöchheim--> | 09679164 = 2275 <!-- Neubrunn, M--> | 09679165 = 1972 <!-- Altertheim--> | 09679167 = 1325 <!-- Eisenheim, M--> | 09679169 = 1143 <!-- Oberpleichfeld--> | 09679170 = 11219 <!-- Ochsenfurt, St--> | 09679174 = 1130 <!-- Prosselsheim--> | 09679175 = 3353 <!-- Randersacker, M--> | 09679176 = 4148 <!-- Reichenberg, M--> | 09679177 = 1488 <!-- Remlingen, M--> | 09679179 = 746 <!-- Riedenheim--> | 09679180 = 7587 <!-- Rimpar, M--> | 09679182 = 1681 <!-- Röttingen, St--> | 09679185 = 5398 <!-- Rottendorf--> | 09679187 = 1927 <!-- Sommerhausen, M--> | 09679188 = 871 <!-- Sonderhofen--> | 09679192 = 808 <!-- Tauberrettersheim--> | 09679193 = 2310 <!-- Theilheim--> | 09679194 = 2649 <!-- Thüngersheim--> | 09679196 = 1935 <!-- Uettingen--> | 09679200 = 3277 <!-- Leinach--> | 09679201 = 3132 <!-- Unterpleichfeld--> | 09679202 = 9671 <!-- Veitshöchheim--> | 09679204 = 2909 <!-- Waldbrunn--> | 09679205 = 4926 <!-- Waldbüttelbrunn--> | 09679206 = 1422 <!-- Winterhausen, M--> | 09679209 = 4360 <!-- Zell a.Main, M--> | 09761000 = 301105 <!-- Augsburg (Krfr.St)--> | 09762000 = 46193 <!-- Kaufbeuren (Krfr.St)--> | 09763000 = 67645 <!-- Kempten (Allgäu) (Krfr.St)--> | 09764000 = 44192 <!-- Memmingen (Krfr.St)--> | 09771111 = 1844 <!-- Adelzhausen--> | 09771112 = 5575 <!-- Affing--> | 09771113 = 22015 <!-- Aichach, St--> | 09771114 = 4691 <!-- Aindling, M--> | 09771122 = 5838 <!-- Dasing--> | 09771129 = 1838 <!-- Eurasburg--> | 09771130 = 29953 <!-- Friedberg, St--> | 09771140 = 2484 <!-- Hollenbach--> | 09771141 = 2754 <!-- Inchenhofen, M--> | 09771142 = 11657 <!-- Kissing--> | 09771144 = 4170 <!-- Kühbach, M--> | 09771145 = 3263 <!-- Merching--> | 09771146 = 15164 <!-- Mering, M--> | 09771149 = 2030 <!-- Obergriesbach--> | 09771155 = 1752 <!-- Petersdorf--> | 09771156 = 7012 <!-- Pöttmes, M--> | 09771158 = 2672 <!-- Rehling--> | 09771160 = 3234 <!-- Ried--> | 09771162 = 1927 <!-- Schiltberg--> | 09771163 = 1352 <!-- Schmiechen--> | 09771165 = 1863 <!-- Sielenbach--> | 09771168 = 973 <!-- Steindorf--> | 09771169 = 1460 <!-- Todtenweis--> | 09771176 = 1282 <!-- Baar (Schwaben)--> | 09772111 = 2610 <!-- Adelsried--> | 09772114 = 965 <!-- Allmannshofen--> | 09772115 = 4776 <!-- Altenmünster--> | 09772117 = 3095 <!-- Aystetten--> | 09772121 = 3513 <!-- Biberbach, M--> | 09772125 = 17905 <!-- Bobingen, St--> | 09772126 = 1609 <!-- Bonstetten--> | 09772130 = 10699 <!-- Diedorf, M--> | 09772131 = 6797 <!-- Dinkelscherben, M--> | 09772134 = 1163 <!-- Ehingen--> | 09772136 = 1179 <!-- Ellgau--> | 09772137 = 1504 <!-- Emersacker--> | 09772141 = 5001 <!-- Fischach, M--> | 09772145 = 4746 <!-- Gablingen--> | 09772147 = 23427 <!-- Gersthofen, St--> | 09772148 = 4450 <!-- Gessertshausen--> | 09772149 = 4038 <!-- Graben--> | 09772151 = 5331 <!-- Großaitingen--> | 09772156 = 1030 <!-- Heretsried--> | 09772157 = 1637 <!-- Hiltenfingen--> | 09772159 = 2953 <!-- Horgau--> | 09772160 = 1342 <!-- Kleinaitingen--> | 09772162 = 3008 <!-- Klosterlechfeld--> | 09772163 = 27879 <!-- Königsbrunn, St--> | 09772166 = 840 <!-- Kühlenthal--> | 09772167 = 2726 <!-- Kutzenhausen--> | 09772168 = 1891 <!-- Langenneufnach--> | 09772170 = 4203 <!-- Langerringen--> | 09772171 = 8737 <!-- Langweid a.Lech--> | 09772177 = 12307 <!-- Meitingen, M--> | 09772178 = 1376 <!-- Mickhausen--> | 09772179 = 1076 <!-- Mittelneufnach--> | 09772184 = 22904 <!-- Neusäß, St--> | 09772185 = 2599 <!-- Nordendorf--> | 09772186 = 1773 <!-- Oberottmarshausen--> | 09772197 = 1092 <!-- Scherstetten--> | 09772200 = 15277 <!-- Schwabmünchen, St--> | 09772202 = 15649 <!-- Stadtbergen, St--> | 09772207 = 4100 <!-- Thierhaupten, M--> | 09772209 = 7789 <!-- Untermeitingen--> | 09772211 = 1251 <!-- Ustersbach--> | 09772214 = 1167 <!-- Walkertshofen--> | 09772215 = 3183 <!-- Wehringen--> | 09772216 = 3849 <!-- Welden, M--> | 09772217 = 1710 <!-- Westendorf--> | 09772223 = 6655 <!-- Zusmarshausen, M--> | 09773111 = 1329 <!-- Aislingen, M--> | 09773112 = 2289 <!-- Bachhagel--> | 09773113 = 1335 <!-- Bächingen a.d.Brenz--> | 09773116 = 1368 <!-- Binswangen--> | 09773117 = 3682 <!-- Bissingen, M--> | 09773119 = 1792 <!-- Blindheim--> | 09773122 = 6081 <!-- Buttenwiesen--> | 09773125 = 19806 <!-- Dillingen a.d.Donau, GKSt--> | 09773133 = 1103 <!-- Glött--> | 09773136 = 7783 <!-- Gundelfingen a.d.Donau, St--> | 09773137 = 1613 <!-- Haunsheim--> | 09773139 = 6902 <!-- Höchstädt a.d.Donau, St--> | 09773140 = 3748 <!-- Holzheim--> | 09773143 = 1549 <!-- Laugna--> | 09773144 = 11510 <!-- Lauingen (Donau), St--> | 09773146 = 961 <!-- Lutzingen--> | 09773147 = 1398 <!-- Mödingen--> | 09773150 = 1878 <!-- Finningen--> | 09773153 = 992 <!-- Medlingen--> | 09773164 = 1399 <!-- Schwenningen--> | 09773170 = 3882 <!-- Syrgenstein--> | 09773179 = 1295 <!-- Villenbach--> | 09773182 = 9486 <!-- Wertingen, St--> | 09773183 = 2546 <!-- Wittislingen, M--> | 09773186 = 1113 <!-- Ziertheim--> | 09773187 = 765 <!-- Zöschingen--> | 09773188 = 1294 <!-- Zusamaltheim--> | 09774111 = 1218 <!-- Aletshausen--> | 09774115 = 1247 <!-- Balzhausen--> | 09774116 = 3233 <!-- Ursberg--> | 09774117 = 1255 <!-- Breitenthal--> | 09774118 = 1605 <!-- Bubesheim--> | 09774119 = 4892 <!-- Bibertal--> | 09774121 = 10670 <!-- Burgau, St--> | 09774122 = 3562 <!-- Burtenbach, M--> | 09774124 = 1418 <!-- Deisenhausen--> | 09774127 = 1508 <!-- Dürrlauingen--> | 09774129 = 619 <!-- Ebershausen--> | 09774133 = 1252 <!-- Ellzee--> | 09774135 = 21423 <!-- Günzburg, GKSt--> | 09774136 = 1376 <!-- Gundremmingen--> | 09774140 = 2157 <!-- Haldenwang--> | 09774143 = 9373 <!-- Ichenhausen, St--> | 09774144 = 6996 <!-- Jettingen-Scheppach, M--> | 09774145 = 3345 <!-- Kammeltal--> | 09774148 = 3346 <!-- Kötz--> | 09774150 = 14178 <!-- Krumbach (Schwaben), St--> | 09774151 = 642 <!-- Landensberg--> | 09774155 = 7434 <!-- Leipheim, St--> | 09774160 = 2019 <!-- Münsterhausen, M--> | 09774162 = 3260 <!-- Neuburg a.d.Kammel, M--> | 09774166 = 1172 <!-- Aichen--> | 09774171 = 4336 <!-- Offingen, M--> | 09774174 = 1704 <!-- Rettenbach--> | 09774178 = 1204 <!-- Röfingen--> | 09774185 = 6406 <!-- Thannhausen, St--> | 09774189 = 1024 <!-- Wiesenbach--> | 09774191 = 1274 <!-- Waldstetten, M--> | 09774192 = 739 <!-- Waltenhausen--> | 09774196 = 778 <!-- Winterbach--> | 09774198 = 3181 <!-- Ziemetshausen, M--> | 09775111 = 5416 <!-- Altenstadt, M--> | 09775115 = 4694 <!-- Bellenberg--> | 09775118 = 4337 <!-- Buch, M--> | 09775126 = 1971 <!-- Holzheim--> | 09775129 = 18433 <!-- Illertissen, St--> | 09775132 = 1561 <!-- Kellmünz a.d.Iller, M--> | 09775134 = 9827 <!-- Nersingen--> | 09775135 = 62641 <!-- Neu-Ulm, GKSt--> | 09775139 = 9869 <!-- Elchingen--> | 09775141 = 1005 <!-- Oberroth--> | 09775142 = 919 <!-- Osterberg--> | 09775143 = 7311 <!-- Pfaffenhofen a.d.Roth, M--> | 09775149 = 2679 <!-- Roggenburg--> | 09775152 = 23641 <!-- Senden, St--> | 09775161 = 1061 <!-- Unterroth--> | 09775162 = 14044 <!-- Vöhringen, St--> | 09775164 = 14186 <!-- Weißenhorn, St--> | 09776111 = 2962 <!-- Bodolz--> | 09776112 = 1307 <!-- Gestratz--> | 09776113 = 1581 <!-- Grünenbach--> | 09776114 = 3484 <!-- Heimenkirch, M--> | 09776115 = 1893 <!-- Hergensweiler--> | 09776116 = 25845 <!-- Lindau (Bodensee), GKSt--> | 09776117 = 11587 <!-- Lindenberg i.Allgäu, St--> | 09776118 = 1470 <!-- Maierhöfen--> | 09776120 = 1756 <!-- Nonnenhorn--> | 09776121 = 1654 <!-- Oberreute--> | 09776122 = 2337 <!-- Opfenbach--> | 09776124 = 1955 <!-- Röthenbach (Allgäu)--> | 09776125 = 4432 <!-- Scheidegg, M--> | 09776126 = 2931 <!-- Sigmarszell--> | 09776127 = 1869 <!-- Stiefenhofen--> | 09776128 = 3823 <!-- Wasserburg (Bodensee)--> | 09776129 = 6365 <!-- Weiler-Simmerberg, M--> | 09776130 = 2712 <!-- Weißensberg--> | 09776131 = 2448 <!-- Hergatz--> | 09777111 = 2056 <!-- Aitrang--> | 09777112 = 4254 <!-- Biessenhofen--> | 09777114 = 1367 <!-- Baisweil--> | 09777118 = 1870 <!-- Bidingen--> | 09777121 = 13815 <!-- Buchloe, St--> | 09777124 = 1416 <!-- Eggenthal--> | 09777125 = 1103 <!-- Eisenberg--> | 09777128 = 1479 <!-- Friesenried--> | 09777129 = 15287 <!-- Füssen, St--> | 09777130 = 3860 <!-- Germaringen--> | 09777131 = 1333 <!-- Görisried--> | 09777135 = 1230 <!-- Hopferau--> | 09777138 = 1362 <!-- Günzach--> | 09777139 = 1596 <!-- Irsee, M--> | 09777140 = 2606 <!-- Jengen--> | 09777141 = 1720 <!-- Kaltental, M--> | 09777144 = 927 <!-- Kraftisried--> | 09777145 = 2235 <!-- Lamerdingen--> | 09777147 = 2731 <!-- Lechbruck am See--> | 09777149 = 1512 <!-- Lengenwang--> | 09777151 = 18617 <!-- Marktoberdorf, St--> | 09777152 = 3229 <!-- Mauerstetten--> | 09777153 = 3789 <!-- Nesselwang, M--> | 09777154 = 6387 <!-- Obergünzburg, M--> | 09777155 = 1490 <!-- Oberostendorf--> | 09777157 = 700 <!-- Osterzell--> | 09777158 = 2404 <!-- Pforzen--> | 09777159 = 7687 <!-- Pfronten--> | 09777163 = 1399 <!-- Rieden am Forggensee--> | 09777164 = 1447 <!-- Rieden--> | 09777165 = 1658 <!-- Ronsberg, M--> | 09777166 = 2272 <!-- Roßhaupten--> | 09777167 = 1726 <!-- Ruderatshofen--> | 09777168 = 1007 <!-- Rückholz--> | 09777169 = 3263 <!-- Schwangau--> | 09777170 = 3061 <!-- Seeg--> | 09777171 = 1999 <!-- Stötten a.Auerberg--> | 09777172 = 1938 <!-- Stöttwang--> | 09777173 = 3357 <!-- Halblech--> | 09777175 = 2786 <!-- Unterthingau, M--> | 09777176 = 1683 <!-- Untrasried--> | 09777177 = 2372 <!-- Waal, M--> | 09777179 = 1156 <!-- Wald--> | 09777182 = 1937 <!-- Westendorf--> | 09777183 = 924 <!-- Rettenbach a.Auerberg--> | 09778111 = 1508 <!-- Amberg--> | 09778113 = 974 <!-- Apfeltrach--> | 09778115 = 5669 <!-- Babenhausen, M--> | 09778116 = 16933 <!-- Bad Wörishofen, St--> | 09778118 = 2101 <!-- Benningen--> | 09778119 = 767 <!-- Böhen--> | 09778120 = 2365 <!-- Boos--> | 09778121 = 2280 <!-- Breitenbrunn--> | 09778123 = 3108 <!-- Buxheim--> | 09778127 = 2251 <!-- Dirlewang, M--> | 09778130 = 1176 <!-- Egg a.d.Günz--> | 09778134 = 1941 <!-- Eppishausen--> | 09778136 = 3121 <!-- Erkheim, M--> | 09778137 = 3483 <!-- Ettringen--> | 09778139 = 1116 <!-- Fellheim--> | 09778144 = 5780 <!-- Bad Grönenbach, M--> | 09778149 = 1260 <!-- Hawangen--> | 09778150 = 1830 <!-- Heimertingen--> | 09778151 = 1371 <!-- Holzgünz--> | 09778157 = 1321 <!-- Kirchhaslach--> | 09778158 = 2501 <!-- Kirchheim i.Schw., M--> | 09778161 = 1772 <!-- Kronburg--> | 09778162 = 1684 <!-- Lachen--> | 09778163 = 1399 <!-- Lauben--> | 09778164 = 1259 <!-- Lautrach--> | 09778165 = 3242 <!-- Legau, M--> | 09778168 = 4019 <!-- Markt Rettenbach, M--> | 09778169 = 2129 <!-- Markt Wald, M--> | 09778171 = 2957 <!-- Memmingerberg--> | 09778173 = 15531 <!-- Mindelheim, St--> | 09778177 = 1513 <!-- Niederrieden--> | 09778180 = 1872 <!-- Kammlach--> | 09778183 = 1171 <!-- Oberrieden--> | 09778184 = 1048 <!-- Oberschönegg--> | 09778186 = 8486 <!-- Ottobeuren, M--> | 09778187 = 2659 <!-- Pfaffenhausen, M--> | 09778188 = 893 <!-- Pleß--> | 09778190 = 1452 <!-- Salgen--> | 09778196 = 2739 <!-- Sontheim--> | 09778199 = 1480 <!-- Stetten--> | 09778202 = 1739 <!-- Trunkelsberg--> | 09778203 = 7410 <!-- Türkheim, M--> | 09778204 = 3056 <!-- Tussenhausen, M--> | 09778205 = 1103 <!-- Ungerhausen--> | 09778207 = 1395 <!-- Unteregg--> | 09778209 = 1569 <!-- Rammingen--> | 09778214 = 2256 <!-- Westerheim--> | 09778216 = 1480 <!-- Wiedergeltingen--> | 09778217 = 933 <!-- Winterrieden--> | 09778218 = 2121 <!-- Wolfertschwenden--> | 09778219 = 2134 <!-- Woringen--> | 09778221 = 1898 <!-- Kettershausen--> | 09779111 = 1674 <!-- Alerheim--> | 09779112 = 863 <!-- Amerdingen--> | 09779115 = 4750 <!-- Asbach-Bäumenheim--> | 09779117 = 1052 <!-- Auhausen--> | 09779126 = 2017 <!-- Buchdorf--> | 09779129 = 809 <!-- Daiting--> | 09779130 = 1838 <!-- Deiningen--> | 09779131 = 19990 <!-- Donauwörth, GKSt--> | 09779136 = 1096 <!-- Ederheim--> | 09779138 = 752 <!-- Ehingen a.Ries--> | 09779146 = 523 <!-- Forheim--> | 09779147 = 2030 <!-- Fremdingen--> | 09779148 = 1356 <!-- Fünfstetten--> | 09779149 = 1183 <!-- Genderkingen--> | 09779154 = 1404 <!-- Hainsfarth--> | 09779155 = 5598 <!-- Harburg (Schwaben), St--> | 09779162 = 555 <!-- Hohenaltheim--> | 09779163 = 1141 <!-- Holzheim--> | 09779167 = 1639 <!-- Huisheim--> | 09779169 = 3977 <!-- Kaisheim, M--> | 09779176 = 1253 <!-- Maihingen--> | 09779177 = 1280 <!-- Marktoffingen--> | 09779178 = 2591 <!-- Marxheim--> | 09779180 = 829 <!-- Megesheim--> | 09779181 = 3980 <!-- Mertingen--> | 09779184 = 1443 <!-- Mönchsdeggingen--> | 09779185 = 2683 <!-- Möttingen--> | 09779186 = 5450 <!-- Monheim, St--> | 09779187 = 1228 <!-- Münster--> | 09779188 = 1723 <!-- Munningen--> | 09779192 = 1436 <!-- Niederschönenfeld--> | 09779194 = 20352 <!-- Nördlingen, GKSt--> | 09779196 = 2659 <!-- Oberndorf a.Lech--> | 09779197 = 5196 <!-- Oettingen i.Bay., St--> | 09779198 = 797 <!-- Otting--> | 09779201 = 9127 <!-- Rain, St--> | 09779203 = 1346 <!-- Reimlingen--> | 09779206 = 612 <!-- Rögling--> | 09779217 = 1070 <!-- Tagmersheim--> | 09779218 = 4142 <!-- Tapfheim--> | 09779224 = 3359 <!-- Wallerstein, M--> | 09779226 = 1425 <!-- Wechingen--> | 09779228 = 5757 <!-- Wemding, St--> | 09779231 = 1113 <!-- Wolferstadt--> | 09780112 = 10289 <!-- Altusried, M--> | 09780113 = 354 <!-- Balderschwang--> | 09780114 = 2877 <!-- Betzigau--> | 09780115 = 5518 <!-- Blaichach--> | 09780116 = 1071 <!-- Bolsterlang--> | 09780117 = 4110 <!-- Buchenberg, M--> | 09780118 = 3057 <!-- Burgberg i.Allgäu--> | 09780119 = 8498 <!-- Dietmannsried, M--> | 09780120 = 6918 <!-- Durach--> | 09780121 = 3156 <!-- Fischen i.Allgäu--> | 09780122 = 3779 <!-- Haldenwang--> | 09780123 = 5058 <!-- Bad Hindelang, M--> | 09780124 = 14391 <!-- Immenstadt i.Allgäu, St--> | 09780125 = 3448 <!-- Lauben--> | 09780127 = 1549 <!-- Missen-Wilhams--> | 09780128 = 4564 <!-- Oy-Mittelberg--> | 09780131 = 1009 <!-- Obermaiselstein--> | 09780132 = 7654 <!-- Oberstaufen, M--> | 09780133 = 9279 <!-- Oberstdorf, M--> | 09780134 = 2032 <!-- Ofterschwang--> | 09780137 = 4428 <!-- Rettenberg--> | 09780139 = 21734 <!-- Sonthofen, St--> | 09780140 = 5040 <!-- Sulzberg, M--> | 09780143 = 9901 <!-- Waltenhofen--> | 09780144 = 5302 <!-- Weitnau, M--> | 09780145 = 2749 <!-- Wertach, M--> | 09780146 = 5065 <!-- Wiggensbach, M--> | 09780147 = 2583 <!-- Wildpoldsried--> | 091715101 = 6635 <!--Emmerting (VGem) --> | 091715102 = 6419 <!--Kirchweidach (VGem) --> | 091715103 = 3784 <!--Marktl (VGem) --> | 091715104 = 5235 <!--Reischach (VGem) --> | 091715106 = 6310 <!--Unterneukirchen (VGem) --> | 091735107 = 6008 <!--Benediktbeuern (VGem) --> | 091735108 = 5422 <!--Kochel a.See (VGem) --> | 091735109 = 5180 <!--Reichersbeuern (VGem) --> | 091755112 = 7534 <!--Aßling (VGem) --> | 091755114 = 14070 <!--Glonn (VGem) --> | 091765115 = 8664 <!--Eichstätt (VGem) --> | 091765116 = 4697 <!--Eitensheim (VGem) --> | 091765118 = 6614 <!--Nassenfels (VGem) --> | 091765119 = 7333 <!--Pförring (VGem) --> | 091775120 = 4471 <!--Pastetten (VGem) --> | 091775121 = 6549 <!--Hörlkofen (VGem) --> | 091775123 = 9308 <!--Oberding (VGem) --> | 091775124 = 4742 <!--Oberneuching (VGem) --> | 091775125 = 5735 <!--Steinkirchen (VGem) --> | 091775126 = 11371 <!--Wartenberg (VGem) --> | 091785127 = 7585 <!--Allershausen (VGem) --> | 091785129 = 9188 <!--Mauern (VGem) --> | 091785130 = 13007 <!--Zolling (VGem) --> | 091795131 = 17232 <!--Mammendorf (VGem) --> | 091795132 = 7427 <!--Grafrath (VGem) --> | 091805133 = 2890 <!--Saulgrub (VGem) --> | 091805135 = 2408 <!--Unterammergau (VGem) --> | 091805136 = 7121 <!--Ohlstadt (VGem) --> | 091805137 = 4411 <!--Seehausen a.Staffelsee (VGem) --> | 091815138 = 5673 <!--Fuchstal (VGem) --> | 091815139 = 6234 <!--Igling (VGem) --> | 091815140 = 4630 <!--Prittriching (VGem) --> | 091815141 = 6548 <!--Pürgen (VGem) --> | 091815142 = 9648 <!--Reichling (VGem) --> | 091815143 = 7583 <!--Schondorf am Ammersee (VGem) --> | 091815144 = 7803 <!--Windach (VGem) --> | 091835145 = 3889 <!--Heldenstein (VGem) --> | 091835146 = 5789 <!--Gars a.Inn (VGem) --> | 091835147 = 3060 <!--Reichertsheim (VGem) --> | 091835148 = 6173 <!--Kraiburg a.Inn (VGem) --> | 091835149 = 7707 <!--Neumarkt-Sankt Veit (VGem) --> | 091835150 = 4895 <!--Oberbergkirchen (VGem) --> | 091835151 = 4154 <!--Polling (VGem) --> | 091835152 = 3677 <!--Rohrbach (VGem) --> | 091835183 = 4169 <!--Maitenbeth (VGem) --> | 091855154 = 3641 <!--Neuburg a.d.Donau (VGem) --> | 091855155 = 9788 <!--Schrobenhausen (VGem) --> | 091865156 = 13374 <!--Geisenfeld (VGem) --> | 091865157 = 4356 <!--Ilmmünster (VGem) --> | 091865158 = 10335 <!--Reichertshofen (VGem) --> | 091875160 = 2782 <!--Breitbrunn a.Chiemsee (VGem) --> | 091875162 = 5374 <!--Halfing (VGem) --> | 091875165 = 5532 <!--Rott a.Inn (VGem) --> | 091875184 = 5844 <!--Pfaffing (VGem) --> | 091895166 = 6347 <!--Bergen (VGem) --> | 091895169 = 4147 <!--Marquartstein (VGem) --> | 091895170 = 7713 <!--Obing (VGem) --> | 091895173 = 10643 <!--Waging a.See (VGem) --> | 091905174 = 8622 <!--Altenstadt (VGem) --> | 091905175 = 4141 <!--Bernbeuren (VGem) --> | 091905176 = 5254 <!--Habach (VGem) --> | 091905177 = 7725 <!--Huglfing (VGem) --> | 091905178 = 3728 <!--Rottenbuch (VGem) --> | 091905179 = 5894 <!--Seeshaupt (VGem) --> | 091905180 = 5281 <!--Steingaden (VGem) --> | 092715202 = 5656 <!--Lalling (VGem) --> | 092715204 = 4447 <!--Oberpöring (VGem) --> | 092715205 = 3374 <!--Moos (VGem) --> | 092715206 = 6298 <!--Schöllnach (VGem) --> | 092725211 = 7673 <!--Schönberg (VGem) --> | 092725212 = 3060 <!--Hinterschmiding (VGem) --> | 092725213 = 3729 <!--Thurmansbang (VGem) --> | 092725214 = 3689 <!--Perlesreut (VGem) --> | 092735215 = 5308 <!--Ihrlerstein (VGem) --> | 092735216 = 7416 <!--Saal a.d.Donau (VGem) --> | 092735217 = 9628 <!--Langquaid (VGem) --> | 092735218 = 9874 <!--Siegenburg (VGem) --> | 092735219 = 7241 <!--Mainburg (VGem) --> | 092745220 = 10484 <!--Ergoldsbach (VGem) --> | 092745221 = 7710 <!--Furth (VGem) --> | 092745222 = 6282 <!--Wörth a.d.Isar (VGem) --> | 092745223 = 6798 <!--Gerzen (VGem) --> | 092745226 = 3291 <!--Altfraunhofen (VGem) --> | 092745227 = 8898 <!--Velden (VGem) --> | 092755229 = 5745 <!--Tittling (VGem) --> | 092755232 = 4220 <!--Aidenbach (VGem) --> | 092755234 = 5905 <!--Rotthalmünster (VGem) --> | 092765238 = 6196 <!--Ruhmannsfelden (VGem) --> | 092775239 = 6074 <!--Falkenberg (VGem) --> | 092775240 = 4925 <!--Massing (VGem) --> | 092775241 = 7507 <!--Bad Birnbach (VGem) --> | 092775243 = 5447 <!--Tann (VGem) --> | 092775244 = 3277 <!--Ering (VGem) --> | 092785246 = 3566 <!--Stallwang (VGem) --> | 092785248 = 7246 <!--Mitterfels (VGem) --> | 092785249 = 6100 <!--Hunderdorf (VGem) --> | 092785250 = 8150 <!--Rain (VGem) --> | 092785252 = 7798 <!--Schwarzach (VGem) --> | 092785256 = 6305 <!--Aiterhofen (VGem) --> | 092785257 = 4613 <!--Straßkirchen (VGem) --> | 092795208 = 6020 <!--Mamming (VGem) --> | 093715301 = 5839 <!--Hahnbach (VGem) --> | 093715302 = 2907 <!--Königstein (VGem) --> | 093715303 = 5145 <!--Neukirchen/Sulzbach-R. (VGem) --> | 093715304 = 3942 <!--Illschwang (VGem) --> | 093725308 = 2850 <!--Tiefenbach (VGem) --> | 093725310 = 3255 <!--Stamsried (VGem) --> | 093725312 = 3220 <!--Weiding (VGem) --> | 093725313 = 3605 <!--Walderbach (VGem) --> | 093725317 = 4825 <!--Wald (VGem) --> | 093725318 = 6918 <!--Falkenstein (VGem) --> | 093735321 = 9700 <!--Neumarkt i.d.OPf. (VGem) --> | 093745323 = 7730 <!--Neustadt a.d.Waldnaab (VGem) --> | 093745324 = 6711 <!--Pressath (VGem) --> | 093745325 = 6583 <!--Weiherhammer (VGem) --> | 093745326 = 5205 <!--Kirchenthumbach (VGem) --> | 093745327 = 6587 <!--Eschenbach i.d.OPf. (VGem) --> | 093745329 = 6807 <!--Schirmitz (VGem) --> | 093745330 = 2677 <!--Tännesberg (VGem) --> | 093745331 = 3640 <!--Pleystein (VGem) --> | 093755332 = 5422 <!--Kallmünz (VGem) --> | 093755333 = 8903 <!--Laaber (VGem) --> | 093755334 = 3176 <!--Pielenhofen-Wolfsegg (VGem) --> | 093755335 = 7804 <!--Donaustauf (VGem) --> | 093755336 = 7278 <!--Wörth a.d.Donau (VGem) --> | 093755337 = 4786 <!--Alteglofsheim (VGem) --> | 093755338 = 6438 <!--Sünching (VGem) --> | 093765339 = 5103 <!--Oberviechtach (VGem) --> | 093765341 = 7960 <!--Nabburg (VGem) --> | 093765342 = 9291 <!--Schwarzenfeld (VGem) --> | 093765343 = 5840 <!--Pfreimd (VGem) --> | 093765344 = 3274 <!--Schönsee (VGem) --> | 093765345 = 4455 <!--Neunburg vorm Wald (VGem) --> | 093765346 = 7312 <!--Wackersdorf (VGem) --> | 093775347 = 8941 <!--Mitterteich (VGem) --> | 093775348 = 7352 <!--Kemnath (VGem) --> | 093775349 = 5916 <!--Neusorg (VGem) --> | 093775350 = 2541 <!--Krummennaab (VGem) --> | 093775351 = 4836 <!--Wiesau (VGem) --> | 094715401 = 8300 <!--Baunach (VGem) --> | 094715403 = 3142 <!--Steinfeld (VGem) --> | 094715407 = 3131 <!--Ebrach (VGem) --> | 094715408 = 9030 <!--Burgebrach (VGem) --> | 094715445 = 3191 <!--Lisberg (VGem) --> | 094725412 = 6887 <!--Hollfeld (VGem) --> | 094725413 = 5116 <!--Mistelgau (VGem) --> | 094725414 = 5213 <!--Mistelbach (VGem) --> | 094725415 = 9385 <!--Weidenberg (VGem) --> | 094725416 = 7764 <!--Creußen (VGem) --> | 094725417 = 3841 <!--Betzenstein (VGem) --> | 094735418 = 4015 <!--Grub a.Forst (VGem) --> | 094745420 = 7915 <!--Ebermannstadt (VGem) --> | 094745422 = 4942 <!--Gosberg (VGem) --> | 094745423 = 5779 <!--Kirchehrenbach (VGem) --> | 094745425 = 4011 <!--Effeltrich (VGem) --> | 094745426 = 4745 <!--Dormitz (VGem) --> | 094745427 = 6809 <!--Gräfenberg (VGem) --> | 094755428 = 1939 <!--Lichtenberg (VGem) --> | 094755430 = 6097 <!--Feilitzsch (VGem) --> | 094755431 = 3097 <!--Schauenstein (VGem) --> | 094755432 = 2713 <!--Sparneck (VGem) --> | 094765433 = 3007 <!--Teuschnitz (VGem) --> | 094765434 = 3745 <!--Mitwitz (VGem) --> | 094775435 = 3924 <!--Stadtsteinach (VGem) --> | 094775436 = 3840 <!--Marktleugast (VGem) --> | 094775437 = 4220 <!--Untersteinach (VGem) --> | 094775438 = 3571 <!--Kasendorf (VGem) --> | 094775439 = 3912 <!--Trebgast (VGem) --> | 094785441 = 4568 <!--Redwitz a.d.Rodach (VGem) --> | 094785446 = 3142 <!--Hochstadt-Marktzeuln (VGem) --> | 094795442 = 3766 <!--Thiersheim (VGem) --> | 094795443 = 2499 <!--Schirnding (VGem) --> | 094795444 = 4653 <!--Tröstau (VGem) --> | 095715501 = 10088 <!--Rothenburg/Tauber (VGem) --> | 095715502 = 9749 <!--Schillingsfürst (VGem) --> | 095715504 = 5489 <!--Weihenzell (VGem) --> | 095715506 = 4199 <!--Triesdorf (VGem) --> | 095715507 = 4766 <!--Dentlein a.Forst (VGem) --> | 095715508 = 5070 <!--Wilburgstetten (VGem) --> | 095715509 = 5733 <!--Hesselberg (VGem) --> | 095715538 = 4961 <!--Wolframs-Eschenbach (VGem) --> | 095725510 = 7131 <!--Höchstadt a.d.Aisch (VGem) --> | 095725512 = 4439 <!--Aurachtal (VGem) --> | 095725514 = 11672 <!--Uttenreuth (VGem) --> | 095725539 = 6222 <!--Heßdorf (VGem) --> | 095735517 = 9439 <!--Veitsbronn (VGem) --> | 095735540 = 4579 <!--Obermichelbach-Tuchen. (VGem) --> | 095745527 = 4795 <!--Velden (VGem) --> | 095745528 = 4672 <!--Happurg (VGem) --> | 095745529 = 4348 <!--Henfenfeld (VGem) --> | 095755518 = 11881 <!--Scheinfeld (VGem) --> | 095755519 = 13902 <!--Uffenheim (VGem) --> | 095755520 = 3091 <!--Hagenbüchach-Wilhelmsdorf (VGem) --> | 095755521 = 7747 <!--Diespeck (VGem) --> | 095755522 = 7474 <!--Uehlfeld (VGem) --> | 095755524 = 6845 <!--Burgbernheim (VGem) --> | 095755525 = 3477 <!--Neuhof a.d.Zenn (VGem) --> | 095775532 = 6852 <!--Gunzenhausen (VGem) --> | 095775533 = 4943 <!--Altmühltal (VGem) --> | 095775534 = 5850 <!--Ellingen (VGem) --> | 095775535 = 4966 <!--Nennslingen (VGem) --> | 095775536 = 4438 <!--Hahnenkamm (VGem) --> | 096715602 = 3026 <!--Heigenbrücken (VGem) --> | 096715603 = 6271 <!--Mespelbrunn (VGem) --> | 096715604 = 13714 <!--Schöllkrippen (VGem) --> | 096725606 = 5413 <!--Bad Brückenau (VGem) --> | 096725607 = 4708 <!--Elfershausen (VGem) --> | 096725608 = 4305 <!--Euerdorf (VGem) --> | 096725609 = 6427 <!--Maßbach (VGem) --> | 096735633 = 10830 <!--Mellrichstadt (VGem) --> | 096735634 = 7094 <!--Bad Königshofen/Grabf. (VGem) --> | 096735635 = 12341 <!--Bad Neustadt a.d.Saale (VGem) --> | 096735637 = 3838 <!--Fladungen (VGem) --> | 096735638 = 5140 <!--Heustreu (VGem) --> | 096735639 = 4815 <!--Ostheim v.d.Rhön (VGem) --> | 096735640 = 4128 <!--Saal a.d.Saale (VGem) --> | 096745610 = 7223 <!--Ebelsbach (VGem) --> | 096745611 = 10161 <!--Ebern (VGem) --> | 096745612 = 11299 <!--Hofheim i.UFr. (VGem) --> | 096745613 = 5917 <!--Theres (VGem) --> | 096755614 = 7397 <!--Wiesentheid (VGem) --> | 096755615 = 4270 <!--Großlangheim (VGem) --> | 096755616 = 9499 <!--Iphofen (VGem) --> | 096755617 = 7673 <!--Kitzingen (VGem) --> | 096755618 = 10110 <!--Marktbreit (VGem) --> | 096755619 = 10976 <!--Volkach (VGem) --> | 096765626 = 5621 <!--Erftal (VGem) --> | 096765627 = 5803 <!--Kleinheubach (VGem) --> | 096765630 = 7467 <!--Kleinwallstadt (VGem) --> | 096765631 = 4251 <!--Mönchberg (VGem) --> | 096765632 = 2820 <!--Stadtprozelten (VGem) --> | 096775620 = 6095 <!--Kreuzwertheim (VGem) --> | 096775621 = 15045 <!--Marktheidenfeld (VGem) --> | 096775622 = 5785 <!--Burgsinn (VGem) --> | 096775623 = 4088 <!--Gemünden a.Main (VGem) --> | 096775624 = 5140 <!--Lohr a.Main (VGem) --> | 096775625 = 10994 <!--Zellingen (VGem) --> | 096775656 = 5046 <!--Partenstein (VGem) --> | 096785642 = 16416 <!--Gerolzhofen (VGem) --> | 096785643 = 2731 <!--Schwanfeld (VGem) --> | 096795644 = 3094 <!--Aub (VGem) --> | 096795645 = 4883 <!--Bergtheim (VGem) --> | 096795646 = 7601 <!--Eibelstadt (VGem) --> | 096795647 = 7778 <!--Estenfeld (VGem) --> | 096795648 = 6918 <!--Giebelstadt (VGem) --> | 096795649 = 6906 <!--Helmstadt (VGem) --> | 096795650 = 3564 <!--Kirchheim (VGem) --> | 096795651 = 4604 <!--Kist (VGem) --> | 096795652 = 4944 <!--Margetshöchheim (VGem) --> | 096795654 = 4080 <!--Röttingen (VGem) --> | 096795655 = 5221 <!--Hettstadt (VGem) --> | 097715701 = 7903 <!--Aindling (VGem) --> | 097715703 = 6097 <!--Kühbach (VGem) --> | 097715704 = 13413 <!--Dasing (VGem) --> | 097715705 = 17489 <!--Mering (VGem) --> | 097715771 = 8294 <!--Pöttmes (VGem) --> | 097725706 = 8456 <!--Nordendorf (VGem) --> | 097725707 = 7992 <!--Welden (VGem) --> | 097725708 = 5701 <!--Gessertshausen (VGem) --> | 097725709 = 6602 <!--Stauden (VGem) --> | 097725710 = 8446 <!--Großaitingen (VGem) --> | 097725711 = 10797 <!--Lechfeld (VGem) --> | 097725712 = 5840 <!--Langerringen (VGem) --> | 097735713 = 11273 <!--Gundelfingen a.d.Donau (VGem) --> | 097735714 = 6936 <!--Syrgenstein (VGem) --> | 097735715 = 5057 <!--Wittislingen (VGem) --> | 097735716 = 12932 <!--Höchstädt a.d.Donau (VGem) --> | 097735718 = 14992 <!--Wertingen (VGem) --> | 097735719 = 6180 <!--Holzheim (VGem) --> | 097745727 = 7416 <!--Offingen (VGem) --> | 097745728 = 6289 <!--Haldenwang (VGem) --> | 097745729 = 4951 <!--Kötz (VGem) --> | 097745730 = 11899 <!--Ichenhausen (VGem) --> | 097745731 = 6273 <!--Krumbach (Schwaben) (VGem) --> | 097745732 = 9672 <!--Thannhausen (VGem) --> | 097745733 = 4353 <!--Ziemetshausen (VGem) --> | 097755739 = 9282 <!--Pfaffenhofen a.d.Roth (VGem) --> | 097755740 = 7896 <!--Altenstadt (VGem) --> | 097755741 = 6403 <!--Buch (VGem) --> | 097765735 = 7536 <!--Sigmarszell (VGem) --> | 097765737 = 6313 <!--Argental (VGem) --> | 097765738 = 3523 <!--Stiefenhofen (VGem) --> | 097775748 = 21028 <!--Buchloe (VGem) --> | 097775749 = 5447 <!--Pforzen (VGem) --> | 097775751 = 7785 <!--Westendorf (VGem) --> | 097775752 = 9906 <!--Biessenhofen (VGem) --> | 097775753 = 4262 <!--Eggenthal (VGem) --> | 097775754 = 9432 <!--Obergünzburg (VGem) --> | 097775755 = 5046 <!--Unterthingau (VGem) --> | 097775756 = 9069 <!--Seeg (VGem) --> | 097775770 = 3671 <!--Roßhaupten (VGem) --> | 097775772 = 2923 <!--Stötten a.Auerberg (VGem) --> | 097785757 = 10513 <!--Ottobeuren (VGem) --> | 097785758 = 12045 <!--Babenhausen (VGem) --> | 097785759 = 7562 <!--Pfaffenhausen (VGem) --> | 097785760 = 4442 <!--Kirchheim i.Schw. (VGem) --> | 097785761 = 7717 <!--Boos (VGem) --> | 097785762 = 8648 <!--Erkheim (VGem) --> | 097785764 = 11967 <!--Türkheim (VGem) --> | 097785765 = 10955 <!--Memmingerberg (VGem) --> | 097785766 = 6100 <!--Dirlewang (VGem) --> | 097785767 = 6273 <!--Illerwinkel (VGem) --> | 097785768 = 10035 <!--Bad Grönenbach (VGem) --> | 097795720 = 5892 <!--Wallerstein (VGem) --> | 097795721 = 10956 <!--Oettingen i.Bay. (VGem) --> | 097795722 = 10763 <!--Ries (VGem) --> | 097795723 = 10662 <!--Wemding (VGem) --> | 097795724 = 9958 <!--Monheim (VGem) --> | 097795725 = 4988 <!--Rain (VGem) --> | 097805742 = 7622 <!--Hörnergruppe (VGem) --> | 097805745 = 6851 <!--Weitnau (VGem) --> | 09172451 = 0 <!--Bischofswiesener Forst--> | 09172452 = 0 <!--Eck--> | 09172453 = 0 <!--Forst Sankt Zeno--> | 09172454 = 0 <!--Schellenberger Forst--> | 09173451 = 0 <!--Pupplinger Au--> | 09173452 = 0 <!--Wolfratshauser Forst--> | 09175451 = 0 <!--Anzinger Forst--> | 09175452 = 0 <!--Ebersberger Forst--> | 09175453 = 0 <!--Eglhartinger Forst--> | 09176451 = 0 <!--Haunstetter Forst--> | 09180451 = 0 <!--Ettaler Forst--> | 09181451 = 0 <!--Ammersee--> | 09183451 = 0 <!--Mühldorfer Hart--> | 09184451 = 0 <!--Deisenhofener Forst--> | 09184452 = 0 <!--Forstenrieder Park--> | 09184454 = 0 <!--Grünwalder Forst--> | 09184455 = 0 <!--Höhenkirchner Forst--> | 09184456 = 0 <!--Hofoldinger Forst--> | 09184457 = 0 <!--Perlacher Forst--> | 09187451 = 0 <!--Rotter Forst-Nord--> | 09187452 = 0 <!--Rotter Forst-Süd--> | 09188451 = 0 <!--Starnberger See--> | 09188452 = 0 <!--Unterbrunn--> | 09189451 = 0 <!--Chiemsee--> | 09189452 = 0 <!--Waginger See--> | 09272451 = 0 <!--Annathaler Wald--> | 09272452 = 0 <!--Frauenberger u. Duschlberger Wald--> | 09272453 = 0 <!--Graineter Wald--> | 09272454 = 0 <!--Klingenbrunner Wald--> | 09272455 = 0 <!--Leopoldsreuter Wald--> | 09272456 = 0 <!--Mauther Forst--> | 09272457 = 0 <!--Philippsreuter Wald--> | 09272458 = 0 <!--Pleckensteiner Wald--> | 09272459 = 0 <!--Sankt Oswald--> | 09272460 = 0 <!--Schlichtenberger Wald--> | 09272461 = 0 <!--Schönbrunner Wald--> | 09272462 = 0 <!--Sonnenwald--> | 09272463 = 0 <!--Waldhäuser Wald--> | 09273451 = 0 <!--Dürnbacher Forst--> | 09273452 = 0 <!--Frauenforst--> | 09273453 = 0 <!--Hacklberg--> | 09273455 = 0 <!--Paintner Forst--> | 09371452 = 0 <!--Eichen--> | 09371455 = 0 <!--Hirschwald--> | 09373451 = 0 <!--Grafenbucher Forst--> | 09374451 = 0 <!--Heinersreuther Forst--> | 09374452 = 0 <!--Manteler Forst--> | 09374453 = 0 <!--Michlbach--> | 09374454 = 0 <!--Mitterberg--> | 09374458 = 0 <!--Speinsharter Forst--> | 09375451 = 0 <!--Forstmühler Forst--> | 09375452 = 0 <!--Kreuther Forst--> | 09375454 = 0 <!--Pielenhofer Wald r.d.Naab--> | 09375455 = 0 <!--Schwaighauser Forst--> | 09376451 = 0 <!--Bodenwöhrer Forst--> | 09376453 = 0 <!--Einsiedler u. Walderbacher Forst--> | 09376454 = 0 <!--Östl. Neubäuer Forst--> | 09376455 = 0 <!--Wolferlohe--> | 09377451 = 0 <!--Ahornberger Forst--> | 09377453 = 0 <!--Flötz--> | 09377455 = 0 <!--Lenauer Forst--> | 09471452 = 0 <!--Ebracher Forst--> | 09471453 = 0 <!--Eichwald--> | 09471454 = 0 <!--Geisberger Forst--> | 09471455 = 0 <!--Hauptsmoor--> | 09471456 = 0 <!--Koppenwinder Forst--> | 09471457 = 0 <!--Lindach--> | 09471459 = 0 <!--Semberg--> | 09471460 = 0 <!--Steinachsrangen--> | 09471461 = 0 <!--Winkelhofer Forst--> | 09471462 = 0 <!--Zückshuter Forst--> | 09472451 = 0 <!--Bischofsgrüner Forst--> | 09472453 = 0 <!--Fichtelberg--> | 09472454 = 0 <!--Forst Neustädtlein a. Forst--> | 09472455 = 0 <!--Forst Thiergarten--> | 09472456 = 0 <!--Glashüttener Forst--> | 09472457 = 0 <!--Goldkronacher Forst--> | 09472458 = 0 <!--Heinersreuther Forst--> | 09472459 = 0 <!--Langweiler Wald--> | 09472460 = 0 <!--Lindenhardter Forst-Nordwest--> | 09472461 = 0 <!--Lindenhardter Forst-Südost--> | 09472462 = 0 <!--Löhlitzer Wald--> | 09472463 = 0 <!--Neubauer Forst-Nord--> | 09472464 = 0 <!--Prüll--> | 09472468 = 0 <!--Veldensteiner Forst--> | 09472469 = 0 <!--Waidacher Forst--> | 09472470 = 0 <!--Warmensteinacher Forst-Nord--> | 09473452 = 0 <!--Callenberger Forst-West--> | 09473453 = 0 <!--Gellnhausen--> | 09473454 = 0 <!--Köllnholz--> | 09475451 = 0 <!--Forst Schwarzenbach a.Wald--> | 09475452 = 0 <!--Gerlaser Forst--> | 09475453 = 0 <!--Geroldsgrüner Forst--> | 09475454 = 0 <!--Martinlamitzer Forst-Nord--> | 09476451 = 0 <!--Birnbaum--> | 09476453 = 0 <!--Langenbacher Forst--> | 09478451 = 0 <!--Breitengüßbacher Forst--> | 09478453 = 0 <!--Neuensorger Forst--> | 09479452 = 0 <!--Hohenberger Forst--> | 09479453 = 0 <!--Kaiserhammer Forst-Ost--> | 09479455 = 0 <!--Martinlamitzer Forst-Süd--> | 09479456 = 0 <!--Meierhöfer Seite--> | 09479457 = 0 <!--Neubauer Forst-Süd--> | 09479458 = 0 <!--Selber Forst--> | 09479459 = 0 <!--Tröstauer Forst-Ost--> | 09479460 = 0 <!--Tröstauer Forst-West--> | 09479461 = 0 <!--Vordorfer Forst--> | 09479462 = 0 <!--Weißenstadter Forst-Nord--> | 09479463 = 0 <!--Weißenstadter Forst-Süd--> | 09571451 = 0 <!--Unterer Wald--> | 09572451 = 0 <!--Birkach--> | 09572452 = 0 <!--Buckenhofer Forst--> | 09572453 = 0 <!--Dormitzer Forst--> | 09572454 = 0 <!--Erlenstegener Forst--> | 09572455 = 0 <!--Forst Tennenlohe--> | 09572456 = 0 <!--Geschaidt--> | 09572457 = 0 <!--Kalchreuther Forst--> | 09572458 = 0 <!--Kraftshofer Forst--> | 09572459 = 0 <!--Mark--> | 09572460 = 0 <!--Neunhofer Forst--> | 09574451 = 0 <!--Behringersdorfer Forst--> | 09574452 = 0 <!--Brunn--> | 09574453 = 0 <!--Engelthaler Forst--> | 09574454 = 0 <!--Feuchter Forst--> | 09574455 = 0 <!--Fischbach--> | 09574456 = 0 <!--Forsthof--> | 09574457 = 0 <!--Günthersbühler Forst--> | 09574458 = 0 <!--Haimendorfer Forst--> | 09574459 = 0 <!--Hartenstein--> | 09574460 = 0 <!--Laufamholzer Forst--> | 09574461 = 0 <!--Leinburg--> | 09574462 = 0 <!--Rückersdorfer Forst--> | 09574463 = 0 <!--Schönberg--> | 09574464 = 0 <!--Winkelhaid--> | 09574465 = 0 <!--Zerzabelshofer Forst--> | 09575451 = 0 <!--Osing--> | 09576451 = 0 <!--Abenberger Wald--> | 09576452 = 0 <!--Dechenwald--> | 09576453 = 0 <!--Forst Kleinschwarzenlohe--> | 09576454 = 0 <!--Heidenberg--> | 09576455 = 0 <!--Soos--> | 09671451 = 0 <!--Forst Hain i.Spessart--> | 09671452 = 0 <!--Geiselbacher Forst--> | 09671453 = 0 <!--Heinrichsthaler Forst--> | 09671454 = 0 <!--Huckelheimer Wald--> | 09671455 = 0 <!--Krausenbacher Forst--> | 09671456 = 0 <!--Rohrbrunner Forst--> | 09671457 = 0 <!--Rothenbucher Forst--> | 09671458 = 0 <!--Sailaufer Forst--> | 09671459 = 0 <!--Schöllkrippener Forst--> | 09671460 = 0 <!--Waldaschaffer Forst--> | 09671461 = 0 <!--Wiesener Forst--> | 09672451 = 0 <!--Dreistelzer Forst--> | 09672452 = 0 <!--Eckartser Hart u. Fondsberg--> | 09672454 = 0 <!--Forst Detter-Süd--> | 09672455 = 0 <!--Geiernest-Ost--> | 09672456 = 0 <!--Geiernest-West--> | 09672457 = 0 <!--Großer Auersberg--> | 09672458 = 0 <!--Kälberberg--> | 09672461 = 0 <!--Mottener Forst-Süd--> | 09672462 = 0 <!--Neuwirtshauser Forst--> | 09672463 = 0 <!--Omerz u. Roter Berg--> | 09672464 = 0 <!--Römershager Forst-Nord--> | 09672465 = 0 <!--Römershager Forst-Ost--> | 09672466 = 0 <!--Roßbacher Forst--> | 09672468 = 0 <!--Waldfensterer Forst--> | 09673451 = 0 <!--Bundorfer Forst--> | 09673452 = 0 <!--Burgwallbacher Forst--> | 09673453 = 0 <!--Forst Schmalwasser-Nord--> | 09673454 = 0 <!--Forst Schmalwasser-Süd--> | 09673455 = 0 <!--Mellrichstadter Forst--> | 09673456 = 0 <!--Steinacher Forst r.d.Saale--> | 09673457 = 0 <!--Sulzfelder Forst--> | 09673458 = 0 <!--Weigler--> | 09676451 = 0 <!--Altenbucher Forst--> | 09676452 = 0 <!--Forstwald--> | 09676453 = 0 <!--Hohe Berg--> | 09676454 = 0 <!--Hoher Berg--> | 09676455 = 0 <!--Hohe Wart--> | 09676456 = 0 <!--Kallenberger Forst--> | 09677451 = 0 <!--Bischbrunner Forst--> | 09677452 = 0 <!--Burgjoß--> | 09677453 = 0 <!--Forst Aura--> | 09677454 = 0 <!--Forst Lohrerstraße--> | 09677455 = 0 <!--Frammmersbacher Forst--> | 09677456 = 0 <!--Fürstl. Löwenstein' scher Park--> | 09677457 = 0 <!--Haurain--> | 09677458 = 0 <!--Herrnwald--> | 09677459 = 0 <!--Langenprozeltener Forst--> | 09677460 = 0 <!--Michelriether Forst--> | 09677461 = 0 <!--Partensteiner Forst--> | 09677462 = 0 <!--Rothenberg--> | 09677463 = 0 <!--Ruppertshüttener Forst--> | 09678451 = 0 <!--Bürgerwald--> | 09678452 = 0 <!--Geiersberg--> | 09678453 = 0 <!--Hundelshausen--> | 09678454 = 0 <!--Nonnenkloster--> | 09678455 = 0 <!--Stollberger Forst--> | 09678456 = 0 <!--Vollburg--> | 09678457 = 0 <!--Wustrieler Forst--> | 09679451 = 0 <!--Gramschatzer Wald--> | 09679452 = 0 <!--Guttenberger Wald--> | 09679453 = 0 <!--Irtenberger Wald--> | 09772451 = 0 <!--Schmeller Forst--> | 09774451 = 0 <!--Eberhauser-Nattenhauser Wald--> | 09774452 = 0 <!--Winzerwald--> | 09775451 = 0 <!--Auwald--> | 09775452 = 0 <!--Oberroggenburger Wald--> | 09775454 = 0 <!--Stoffenrieder Forst--> | 09775455 = 0 <!--Unterroggenburger Wald--> | 09778451 = 0 <!--Ungerhauser Wald--> | 09779451 = 0 <!--Brand--> | 09779452 = 0 <!--Dornstadt-Linkersbaindt--> | 09779453 = 0 <!--Esterholz--> | 09780451 = 0 <!--Kempter Wald--> |#default= <strong class="error">Ungültiger Metadaten-Schlüssel <code>{{{1}}}</code></strong>{{ns0|[[Category:Template:Metadata Population/Error]]}} }} }}</includeonly><noinclude> [[Category:Germany subdivision population templates|Bavaria]] </noinclude> n60pwaggxx0bboepofs41ffdfeg7wzh 0 135011 858127 854569 2026-06-04T03:37:36Z Fenglin1020 80310 /* */ typo 858127 wikitext text/x-wiki '''Далан худалч''' - Монгол ардын хошин шог үлгэрийн [[баатар]]. 17-19-р зууны үед [[Чин Улсын эрхшээл дэх Монгол орон|Манжийн дарлал]], нийгмийн шударга бус ёсыг урнаар шоглосон Далан худалчийн цуврал үлгэр монголчуудын дунд их тарсан юм. "Батганын унгас сааж эсгий хийсэн нь", "Ботгыг унаж, ингэ дүүрсэн нь" гэх мэт жирийн ахуй байдлыг хошин үйл явдал болгон дүрсэлсэн төдийгүй гол баатар '''Бэлэн Сэнгэ''' ард түмний сайн сайхны төлөө тэмцэгч домогт баатруудын нэг болон олны сэтгэлд хоногшжээ. Далан худалчийн үлгэр нь '''а/.''' үргэлжилсэн үгийн явган шог үлгэрийн хэлбэрээр ("Зүр сөөхий өмсөж луучингаар өшиглөв", "Өвөл хөхөө донгодоход хүйдсээр шидсэн нь", "Тогоо яаж жалавч төрүүлсэн бэ?" гэх мэт) Халхад их дэлгэрсэн. '''б/''' Нөгөө нь олон мөр бүхий шүлэглэсэн зохиолын хэлбэрээр ("Сэцэн Сэнгэ") Буриадад тархжээ. [[Ангилал:Монголын үлгэр домог судлал]] [[Ангилал:Ардын үлгэр]] [[Ангилал:Монголын биет бус соёлын өв]] [[Ангилал:Монголын соёл]] qjtxgi8n1lz23ta6zwjdpkqk4oxszqs 10 137085 858078 795184 2026-06-03T16:57:47Z Enkhsaihan2005 64429 858078 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{1}}} | population_footnotes = {{#if: {{wikidata|reference|raw|P1082|P585=2021-01-01}} | <ref name=popleg2021>{{cite web |title={{wikidata|label|eid=Q124036546}} |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/7725600?geo=COM-{{#if: {{wikidata|property|P374}} | {{wikidata|property|P374}} | {{main other|[[Category:Pages using Template:France metadata Wikidata without references]]}} }} |publisher={{wikidata|property|linked|eid=Q124036546|P123}} |date=2023-12-28|language=fr}}</ref> | {{#if: {{wikidata|reference|raw|P1082|P585=2020-01-01}} | <ref name=popleg2020>{{cite web |title={{wikidata|label|eid=Q115923391}} |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/6676182?geo=COM-{{#if: {{wikidata|property|P374}} | {{wikidata|property|P374}} | {{main other|[[Category:Pages using Template:France metadata Wikidata without references]]}} }} |publisher={{wikidata|property|linked|eid=Q115923391|P123}} |date=29 December 2022|language=fr}}</ref> }} }} | population_total = {{#if: <!-- if wikidata pop as of 2021-01-01 is set and has an external source, display pop --> {{wikidata|reference|raw|P1082|P585=2021-01-01}} | {{wikidata|property|raw|P1082|P585=2021-01-01}} | {{#if: <!-- if wikidata pop as of 2020-01-01 is set and has an external source, display pop --> | {{wikidata|reference|raw|P1082|P585=2020-01-01}} | {{wikidata|property|raw|P1082|P585=2020-01-01}} | {{main other|[[Category:Pages using Template:France metadata Wikidata without references]]}} }} }} | population_as_of = {{#if: <!-- if wikidata pop as of 2021-01-01 is set and has an external source, display as_of date --> {{wikidata|reference|raw|P1082|P585=2021-01-01}} | 2021 | {{#if: <!-- if wikidata pop as of 2020-01-01 is set and has an external source, display pop --> | {{wikidata|reference|raw|P1082|P585=2020-01-01}} | 2020}} }} | population_footnotes2 = {{#if: {{wikidata|reference|raw|P1082|P585=2021-01-01}} | <ref name=popleg2021>{{cite web |title=Téléchargement du fichier d'ensemble des populations légales en 2021 |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/7739582 |publisher={{wikidata|property|linked|eid=Q124036546|P123}} |date=2023-12-28|language=fr}}</ref> | {{#if: {{wikidata|reference|raw|P1082|P585=2020-01-01}} | <ref name=popleg2020>{{cite web |title=Téléchargement du fichier d'ensemble des populations légales en 2020 |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/6683035 |publisher={{wikidata|property|linked|eid=Q115923391|P123}} |date=2022-12-29|language=fr}}</ref> }} }} }}<noinclude>{{doc}} </noinclude> 3itb7acpjq0161e7z5lktq0ig4c4omj 0 137344 858153 854340 2026-06-04T10:38:14Z Avirmed Batsaikhan 53733 858153 wikitext text/x-wiki '''Төмөр замын их сургууль''' - Төмөр замын мэргэжилтэн бэлтгэдэг, Монгол Улсын "[[Улаанбаатар төмөр зам|УБТЗ]]" ХНН-ийн дэргэдэх дээд боловсролын байгууллага. == Түүх == 1951 оны 5-р сард "УБТЗ"-ын удирдах газрын дэргэд “Сургууль комбинат” (Учебный комбинат) нэртэйгээр анх байгуулагдсан. БНМАУ-ын МАХН-ын Төв хорооны Улс төрийн товчооны 1953 оны 7-р сарын 14-ний өдрийн 9/129 дүгээр тогтоолоор байгуулагдсан Төмөр замын Техникум болж үндэсний хэмжээнд төмөр замын дээд боловсролтой мэргэжилтэн бэлтгэдэг цорын ганц сургууль болсон бөгөөд "Ашиглалт", "Зүтгүүр" гэсэн мэргэжлийн 2 ангитай 60 сурагчтай байсан. 1956 онд Хичээлийн төв байр ашиглалтад орсон. 1960-1963 онд Политехникийн салбар сургуулиуд Төмөр замын Техникумд нээгдэв. Үүнд: Авто, нефть, холбоо, радио холбоо, барилга, эдийн засаг санхүү зэрэг юм. 1972-1973 онд Төмөр замын Техникумыг түшиглэн 60 ортой оюутны дотуур байртай "''Төмөр замын Техник мэргэжлийн сургууль"'' шинээр нээгдсэн. 1984 онд Спорт заал ашиглалтад орсон. 1990 онд Төмөр замын Техникум, Төмөр замын Техник мэргэжлийн сургуулийг нэгтгэн "''Төмөр замын сургалтын төв''" болгож байгуулсан. 1991 онд Төмөр замын Коллеж болж нэрээ өөрчилсөн. 2004 онд Боловсрол шинжлэх ухааны сайдын № 238 дугаар тушаалаар "Төмөр замын дээд сургууль" статустай болсон. 2024 оны байдлаар 58 багштай, 1096 оюутантай үйл ажиллагаа явуулж байв. Мөн тус сургуулийг нийт 30 мянга гаруй оюутан бакалавр болон техникчээр төгссөн бөгөөд УБТЗ-ын хөдөлгөөнтэй шууд холбоо бүхий анхан, дунд шатны ажлын байранд ажиллаж буй ажилтнуудын 85 орчим хувь нь ТЗДС-ийн төгсөгч байдаг. Батлагдсан орон тоогоор 108 багш, ажилтантай, нийт ажилтны 49 хувийг багшлах бүрэлдэхүүн, 51 хувийг захиргааны ажилтнууд болон сургалтын алба, оюутны хөгжил, үйлчилгээний ажилтан эзэлж байна. 2025 оны 4-р сард мэргэжлийн итгэмжлэл 10 жилээр авсан бөгөөд магистрын сургалт явуулж байна. 2019-2020 оны хичээлийн жилд Мэргэжлийн салбарт 26, Байгаль нийгмийн ухааны тэнхимд 21, Хэл соёлын тэнхимд зургаа, нийт 53 багшийн бүрэлдэхүүнтэйгээр сургалтын үйл ажиллагаа явуулсан. Нийт багш нарын 19% нь докторын зэрэгтэй юм. УБТЗ буюу үндэсний тээвэрлэгч томоохон байгууллагын боловсон хүчнийг бэлтгэж буй сургуулийн хувьд оюутнуудынхаа техник сэтгэлгээг хөгжүүлдэг. Улсын чанартай олимпиад, уралдаан, тэмцээнүүдэд оролцдог оюутнуудын амжилт улам ахиж байна. Тухайлбал, үндэсний хэмжээний “Робокон-2019” тэмцээний I шатны шалгаруулалт, “CAD-CAE -2019” олимпиадад тэргүүн байр эзэлсэн байна. ТЗДС-ийн оюутнууд ОХУ, БНСУ, БНХАУ-ын 8 их дээд сургуулийн оюутан солилцооны бакалавр болон магистраар хамтарсан хөтөлбөрт хамрагдах боломжтой. Эдгээр хөтөлбөрийн хүрээнд оюутнууд солонгос, хятад, орос хэлний сургалтад хамрагддаг байна. 2025 оны 6-р сард Монгол Улсын Боловсролын сайдын тушаалаар "Төмөр замын Их сургууль" статустай болжээ. ==Гадаад холбоос== *[https://rum.edu.mn/ Албан ёсны цахим хуудас] [[Ангилал:Улаанбаатарыних дээд сургууль]] n6p05qeob13kjvohd7mbabgf2jpzkp4 0 138657 858066 857876 2026-06-03T14:35:29Z ~2026-33124-58 105089 858066 wikitext text/x-wiki [[Файл:Molomjamts L Portrait.jpg|thumb|Өөрийн фото хөрөг]] '''Лхасүрэнгийн Моломжамц''' (1961 оны 10-р сарын 21-нд Улаанбаатар хотод төрсөн - 1998 оны 5-р сарын 14-нд нас барсан) [[Монголын урчуудын эвлэл|Монголын Урчуудын Эвлэл]]<nowiki/>ийн нэрэмжит шагналт зураач, МУЭ-гишүүн, [[Монголын Социал-Демократ Нам|Монголын Социал-Демократ]] намын гишүүн, Чингэлтэй дүүргийн ИТХ-ын төлөөлөгч, СУИС-ийн багшаар тус тус ажилласан. ==Намтар== Лхасүрэнгийн Моломжамц Улаанбаатар хотод төрж өссөн. Анх таван настайдаа зураг зурж өвөөдөө магтуулан өхөөрдүүлж байсан гэдэг. Дунд сургуульд байхдаа "Международный детский фестиваль СССР-74" 1974 оны [[Зөвлөлт Холбоот Улс|Зөвлөлт холбоот улсын]] хүүхдийн наадамд “Хөгжлийн зам” зургаараа алтан медаль 1-р байр эзэлсэн. Унгарын Занкагийн Хүүхдийн бүтээлийн галерейгаас (Gyermekalkotások Galériája) зохиогдсон Олон улсын хүүхдийн зургийн уралдаанд “Буурын ноцолдоон” зургаараа 1976 онд оролцсон. "Международный детский фестиваль СССР-77" 1977 оны Зөвлөлт холбоот улсын хүүхдийн наадамд "Манай гаргийн хүүхдүүд" зургаараа оролцон мөнгөн медаль хүртэж, [[Артек (олон улсын хүүхдийн зуслан)|Артек]] олон улсын хүүхдийн зусланд амарч байсан. Энэтхэгийн Шанкарын олон улсын хүүхдийн зургийн уралдаанд, 1977 онд "Хөдөө нутаг" зургаараа оролцож мөнгөн медаль хүртсэн. "Biiku Bunka Kyokai (Япон улсын урлагийн боловсролын сан) & Nippon Television Network Cultural Society"-н 13 дахь удаагийн олон улсын хүүхдийн үзэсгэлэнгийн мөнгөн медаль. Улаанбаатар хотын Октябрийн районы 10 жилийн 42-р дунд сургуульд суралцаж 7-р ангиа сайн дүнтэй төгсөж, өөрийн авьяас сонирхлын дагуу Дүрслэх Урлагийн Дунд Сургуульд зургийн ангид 1977 онд орж суралцаад 1981 онд төгссөн. Ингээд Сэлэнгэ аймгийн Урчуудын Эвлэлд зураачаар томилогдон очиж ажиллаж, уран бүтээлийн ээлжит үзэсгэлэнгүүдэд тогтмол оролцсоор, 1984 оноос Монголын Урчуудын Эвлэлийн хорооны Монументаль чимэглэлийн үйлдвэрт гүйцэтгэх зураачаар ажилласан. Улмаар 1989-1995 оны хооронд ЗХУ-ын Санкт-Петербург (тухайн үеийн Ленинград) хотын [[:en:Saint_Petersburg_Stieglitz_State_Academy_of_Art_and_Design|А.Л.Штиглицийн нэрэмжит Уран зураг, аж үйлдвэрийн академ]]<nowiki/>ийг(хуучнаар Санкт-Петербург хотын В.И.Мухина нэрэмжит дүрслэх урлагийн академи) монументаль чимэглэлийн уран зургийн зураач, урлаг судлалын магистрын зэрэгтэй суралцаж төгссөн. Уран зургийн мэргэжлийн багш нар нь Монгол улсын төрийн шагналт зураач [[Батцэндийн Пүрэвсүх|Б.Пүрэвсүх]], урлагийн гавьяат зүтгэлтэн зураач [[Сумъяажавын Дондог|С.Дондог]], Орос улсын ардын зураач [[:ru:Савинов,_Глеб_Александрович|Глеб Александрович Савинов]], Орос улсын гавьяат зураач [[:ru:Кузнецов,_Олег_Иванович_(скульптор)|Олег Иванович Кузнецов]].<ref>{{Cite news |last=Пүрэвжавын |first=Пүрэвсүрэн |date=1996.10.05 |title=Зам дөнгөж эхэлж байна |pages=1 |work=ЗАСГИЙН ГАЗРЫН МЭДЭЭ |url=https://ubinfo.mn/zgm |archive-date=1999.10.05}}</ref> Өөрийн бие даасан үзэсгэлэнг МУЭ-ийн үзэсгэлэнгийн танхимд 1997 онд гаргасан. Монголын Урчуудын Эвлэлийн Хорооны нэрэмжит шагналыг "Шивнээ", "Алтан намар" бүтээлүүдээрээ 1997 оны 12-р сарын 25-нд хүртсэн. ==Гарал== Тэрээр хуучнаар Засагт ханы эрдэнэ бэйсийн хошуу одоогийн [[Чандмань сум (Ховд)|Ховд аймгийн Чандмань сум]]ын зүүн урд хэсэг Талын булаг багаас гаралтай Олхонуд овгийн хүн. ==Галерей== Монголын уран зургийн галерейн алтан сан хөмрөгийн бүтээлүүд:<gallery widths="133" heights="120"> Файл:Чулуунууд.jpg|''Чулуунууд,'' (1992) Файл:Цэлмэг өдөр.jpg|''Цэлмэг өдөр,'' (1991) Файл:Цагаан натюрморт.jpg|''Цагаан натюрморт,'' (1993) Файл:Анужин.jpg|''Анужин,'' (1991) </gallery> * "Нарлаг өдөр" * "Оюутны өрөө" * "Найр" * "Талын дуу" * "Талын айл" Байгалийн сэдэвт уран зургийн уралдаанд "Дөрвөн улирал" цуврал зураг нь хоёрдугаар байранд шалгарсан (1995 он). Урлаг судлаач Д.Дашбалдан агсан Үнэн сонинд бичсэн нэг нийтлэлдээ зураач Л.Моломжамцын "Партизаны гудамж", "Эмээ бид хоёр" бүтээлүүдийг үнэлэн бичсэн байдаг. Хөдөө нутаг, байгалийн сэдэвт зураг зурж байсныг урлаг судлалын ухааны доктор М.Батзориг өөрийн багшийнхаа тухай бичсэн нийтлэлдээ: ''"Монголын байгалийн зурагт үзэгдэл болсон бүтээлийг нэрлэ гэвэл би Б.Чогсомын “Хоргын дуулал”, “Говь”, Л.Гаваагийн “Нутгийн бараа”, Г.Орсоогийн “Борооны өмнө”, До.Болдын “Орхоны хүрхрээ”, Ц.Энхжин, Ц.Нарангэрэл нарын тал нутгийн цуврал, Л.Моломжамц, Х.Ганбат нарын зарим нэг зураг, С.Дагвадоржийн “Үенчийн хавцал”, Ч.Ичинноров зураачийн ерээд оны үеийн зургуудыг нэрлэнэ."''<ref>{{Cite news |last=Mart |first=Batzorig |date=2020-11-29 |title=Билиг танхай зураач |language=en |work=Medium |url=https://batzorigmart.medium.com/%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B3-%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9-%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B0%D1%87-e4cc79dcd554}}</ref> гэж дурдсан байв. Түүний бүтээлүүд уран зураг цуглуулагч МУИС-ийн профессор, геологи эрдэс зүйн шинжлэх ухааны доктор Ж.Бямба <ref>{{Cite web |title=Ж.Бямба: Геологийн шинжлэх ухаан, үйлдвэрлэл хоёр нэгдмэл байх ёстой |url=http://www.baabar.mn/article/6452 |website=www.baabar.mn {{!}} Шилдэг нийтлэлчдийн клуб}}</ref>, Монгол Улсын Ардын багш, профессор Л.Дашням<ref>{{Cite web |title=Л.Дашням: Монголын оюуны их өв сан, зургууд, зураач нараас холдомгүй байна |url=https://montsame.mn/en/read/339409 |website=MONTSAME News Agency |language=en}}</ref> нарт байна. ==Гэр бүл== Эхнэр Баасангийн Энхтуяа, хүү Моломжамцын Анужин. ==Эшлэл== <references /> {{DEFAULTSORT:Моломжамц, Лхасүрэнгийн}} [[Ангилал:Монголын зураач]] [[Ангилал:Монголын уран зураач]] [[Ангилал:Чандманийн (Ховд) хүн]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1961 онд төрсөн]] [[Ангилал:1998 онд өнгөрсөн]] okw9mix39z3z0wc7r9nbs9ls6bhacdj 0 138755 858154 853161 2026-06-04T11:51:27Z ~2026-33274-17 105105 858154 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс цэргийн зүтгэлтэн|name=Их Цэрэндондов|birth_name=Цэрэндондов|other_name=Цэрэн Дондог|allegiance={{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | known_label = Алдартай | known= Үхэн үхтлээ [[Цэвээнравдан хаан]] ба түүний ууган хүү, [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн хаанд]] үйлчилж байсан. | battles_label = Дайнууд | battles = {{tree list}} *[[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] *[[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] **[[Ямышевын бүслэлт]] *[[Зүүнгар–Чин улсын дайн]] **[[Зүүнгар–Чин улсын дайн#Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн|Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] ***[[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] ****[[Хар Усны тулалдаан]] **[[Зүүнгар–Чин улсын дайн#Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн|Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] ***[[Хотон нуурын тулалдаан]] ***[[Эрдэнэзуугийн тулалдаан]] {{tree list/end}} }} '''Их Цэрэндондов''' бол [[Зүүнгарын хаант улс|Зүүнгар хаант улсын]] цэргийн [[жанжин]] ба [[Цорос|Цоросийн удмийн]] гаралтай юм. Түүний эцэг нь [[Сэнгэ хунтайж]]<nowiki/>ийн дүү Бум бөгөөд, [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан хааны]] дүү юм. Тэрээр үхэн үхтлээ Цэвээнравдан хаан ба түүний ууган хүү, [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн хаанд]] үйлчилж байсан. {{Mil-bio-stub}} [[Ангилал:Зүүнгарын хаант улс]] [[Ангилал:Монголын жанжин]] [[Ангилал:17-р зуунд төрсөн]] [[Ангилал:17-р эсвэл 18-р зуунд өнгөрсөн]] [[Ангилал:Зүүнгарын хүн]] anvfwdpryf54rjvt0bvesktdr46m4e7 858155 858154 2026-06-04T11:51:47Z ~2026-33274-17 105105 858155 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс цэргийн зүтгэлтэн|name=Их Цэрэндондов|birth_name=Цэрэндондов|other_name=Цэрэн Дондог|allegiance={{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | known_label = Алдартай | known= Үхэн үхтлээ [[Цэвээнравдан хаан]] ба түүний ууган хүү, [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн хаанд]] үйлчилж байсан. | battles_label = Дайнууд | battles = {{tree list}} *[[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] *[[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] **[[Ямышевын бүслэлт]] *[[Зүүнгар–Чин улсын дайн]] **[[Зүүнгар–Чин улсын дайн#Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн|Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] ***[[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] ****[[Хар Усны тулалдаан]] **[[Зүүнгар–Чин улсын дайн#Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн|Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] ***[[Хотон нуурын тулалдаан]] ***[[Эрдэнэзуугийн тулалдаан]] {{tree list/end}} }} '''Их Цэрэндондов''' бол [[Зүүнгарын хаант улс|Зүүнгар хаант улсын]] цэргийн [[жанжин]] ба [[Цорос|Цоросийн удмийн]] гаралтай юм. Түүний эцэг нь [[Сэнгэ хунтайж]]<nowiki/>ийн дүү Бум бөгөөд, [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан хааны]] үеэл дүү юм. Тэрээр үхэн үхтлээ Цэвээнравдан хаан ба түүний ууган хүү, [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн хаанд]] үйлчилж байсан. {{Mil-bio-stub}} [[Ангилал:Зүүнгарын хаант улс]] [[Ангилал:Монголын жанжин]] [[Ангилал:17-р зуунд төрсөн]] [[Ангилал:17-р эсвэл 18-р зуунд өнгөрсөн]] [[Ангилал:Зүүнгарын хүн]] 1m2hn6r57d19e85hz8fotdcqexevrhy 0 138767 858150 856816 2026-06-04T08:19:49Z Od.bna1 105103 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 858150 wikitext text/x-wiki [[Файл:Manchester Transport Montage.jpg|thumb|Английн [[Манчестер]] дахь тээврийн янз бүрийн хэлбэрүүд]] '''Тээвэр''' (гадаад орнуудад "Транспорт" [[Латин хэл|латин]]. ''trans'' "дамжуулан" + portare "зөөх" гэдэг нийлбэр үгнээс гаралтай, Британийн англи хэлээр "тээвэр"- '''Transport,''' эсвэл америк англи хэлээр "тээвэрлэлт"-'''transportation''') гэдэг нь хүн, амьтан бөгөөд бүх төрлийн бараа бүтээгдэхүүнийг нэг газраас нөгөө рүү зориудаар шилжүүлэн тээвэрлэх үйл ажиллагаа юм. Тээврийн хэлбэр нь агаар, газар (төмөр ба авто зам), ус, дамжуулах хоолой, сансар огторгуй гэж хуваагддаг. Энэ салбарыг 1. дэд бүтэц, 2. тээврийн хэрэгсэл, 3. үйл ажиллагаа гэсэн 3 хэсэгт хувааж болно. Тээвэр нь соёл иргэншлийн хөгжилд зайлшгүй шаардлагатай, хүмүүс хоорондын худалдааг бий болгодог. Тээврийн дэд бүтэц нь авто зам, төмөр зам, агаарын зам, усан зам, суваг, дамжуулах хоолой, нисэх онгоцны буудал, галт тэрэгний өртөө, автобусны буудал, агуулах, ачааны терминал, шатахуун түгээх бааз (шатахууны зогсоол, шатахуун түгээх станц зэрэг) болон далайн боомтууд зэрэг суурин байгууламжаас бүрдэнэ. Терминалууд нь зорчигч, ачаа тээвэрлэх бөгөөд техникийн засвар үйлчилгээ хийхэд ашиглаж болно. Тээврийн хэрэгсэл гэдэг нь хүн болон ачаа барааг тээвэрлэхэд ашигладаг төрөл бүрийн тээврийн хэрэгслүүдийг хэлнэ. Үүнд 1. тээврийн хэрэгсэл, 2. унаж болох амьтан, 3. ачаа тээшний хөсөг амьтад багтдаг. Тээврийн хэрэгсэлд вагон, автомашин, унадаг дугуй, автобус, галт тэрэг, ачааны машин, нисдэг онгоц, нисдэг тэрэг, усан онгоц, сансрын хөлөг зэрэг ордог. 2016 оны мэдээллээр дэлхийн хэмжээнд нэг их наяд гаруй автомашин, 210 мянга гаруй зүтгүүр, олон сая төмөр замын вагон, 90 мянга гаруй далайн хөлөг онгоц, 30 мянга гаруй хуваарьт чиглэлийн агаарын хөлөг тээвэрлэх үйл ажиллагаанд оролцсон байна. Тэд жилд 110 тэрбум тонн ачаа, нэг их наяд гаруй зорчигч тээвэрлэсэн ажээ. Дэлхий даяар тээврийн салбарт ажилладаг хүмүүсийн тоо 100 сая гаруй байна. == Монгол Улсын тээвэр == 1235 онд [[Хубилай хаан|Хубилай хааны]] санаачлагаар шуудан, мэдээлэл хүргэх зориулалттай морин өртөөний албыг үүсгэсэн нь Монгол Улсад анхны зохион байгуулалттай тээврийн салбар үүсэж хөгжихийн эхлэл болсон билээ. Монголд орчин үеийн механикжсан тээврийн хэрэгсэл 20-р зууны эхэн үеэс нэвтэрч, 1921 онд Ардын хувьсгалын жилүүдэд тээврийн үүргийг үндсэндээ морин өртөө уламжлалт ердийн хөсгөөр гүйцэтгэж байлаа. 1925 онд монголын анхны тээврийн байгууллага болох “Улсын тээх нэвтрүүлэх газар”-ыг байгуулж  монголын авто тээврийн байгууллагын тулгын чулуу тавигджээ. 1929 оны 2-р сарын 31-нд “Монголтранс” нэртэй ерөнхий хороо байгуулагджээ. Ийнхүү Улаанбаатар, Амгаланбаатар хотын хооронд нийтийн тээврийн автобус явуулахаар болж, автобусны хоёр буудал байгуулан өдөрт 5 удаа нийтийн тээврийн үйлчилгээ явуулдаг болов.  [[Зөвлөлт Холбоот Улс|ЗХУ]], "Монголтранс"-ыг 1936 оны 1-р сарын 1-ээс 8.6 сая төгрөгийн хөрөнгөтэйгөөр БНМАУ-д шилжүүлэн (улсын хэмжээний нийт импортын ачааны 18-25 хувийг эзэлж байв) өгсөн юм. БНМАУ-ын Сайд ннарын Зөвлөлийн 1936 оны 4-р сарын 7-ны өдрийн 22-р тогтоолоор Засгийн газрын комиссын акт, илтгэлийн үндсэн дээр улсын мэдэлд хүлээн авч тээврийн удирдах байгууллагыг “Монгол тээхийн ерөнхий захирах газар” гэж нэрлэснээр хойшид ажиллах чиг үүргий нь тодорхойлж экспорт, импортын тээвэр, шуудан харилцаа хийгээд чухал тээврүүд ба улс орныг батлан хамгаалах талаар холбогдсон үүргүүдийг гол зорилт болгожээ. “Монголтранс“ нэгдэл нь 1937 онд 98.3 мянган зорчигч тээвэрлэж, 14.0 сая км гүйцэтгэсэн бол 1940 онд 872 мянган зорчигч тээвэрлэж, 215 сая км-ийн үүрэг гүйцэтгэж байсан аж. 1935 онд Худалдааны авто бааз, 1954 онд Авто-такси моторын бааз, 1965 онд Гадаадын мэргэжилтэнд үйлчлэх авто бааз гэх мэт төрөлжсөн тээврийн байгууллага нийслэл хотод байгуулагдаж, 1940 оны 11 дүгээр сард БНМАУ-ын Зам тээврийн яамыг байгуулж төрөл бүрийн тээвэр, зам барилгын ажлыг төвлөрүүлж удирдан зохион байгуулах болсон байна. === Төмөр зам === Анх 1938 онд Улаанбаатар хотын аж үйлдвэрийн байгууллага хүн амыг нүүрсээр хангах зорилгоор Улаанбаатар-Налайх чиглэлд 43 километр урт, 750 миллиметрийн өргөн царигтай нарийн төмөр зам тавигдаж уурын галт тэрэг явж эхэлсэн байна. 1946 онд Монгол, Зөвлөлтийн хооронд байгуулсан гэрээний дагуу Наушка-Улаанбаатарыг холбосон 400 километр урт төмөр замыг 1949 онд, Улаанбаатар-Замын-Үүдийг холбосон 700 километр урт төмөр замыг 1955 онд тус тус ашиглалтанд оруулсан байна. Орос, Хятадыг Монголын газар нутгаар холбосон УБ төмөр зам нь Евроазийн төмөр замын сүлжээний хамгийн дөт зам юм. Монгол-Зөвлөлтийн хувь нийлүүлсэн “[[Улаанбаатар төмөр зам|Улаанбаатар Төмөр зам]]” нийгэмлэг байгуулах төсөл 1948 онд хийгдэж эхэлсэн байна. 1949 оны 6-р сарын 6-нд БНМАУ, ЗСБНХУ-ын Засгийн газар хоорондын “[[Улаанбаатар төмөр зам|Улаанбаатар Төмөр зам]]” хамтарсан нийгэмлэг байгуулах тухай хэлэлцээр байгуулсан бөгөөд үүнд Монголоос Ерөнхий сайд Маршал [[Хорлоогийн Чойбалсан|Х.Чойбалсан]], Зөвлөлтийн талаас Онц бөгөөд бүрэн эрхт Элчин сайд [[Юрий Приходов|Ю.Приходов]] нар гарын үсэг зурсан байна. 1949 оны 11-р сарын 7-ны өглөө 08.30 цагт анхны галт тэргийг хүлээн авах цуглаан Улаанбаатарт болжээ. 1952 онд Зөвлөлт, Монгол, Хятадын гурвалсан хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан байна. Улмаар 1955 оны 12-р сарын 31-нд “Улаанбаатар ба Замын-Үүдийн төмөр зам”-ыг нээх ёслол болж, 1956 оны 1-р сарын 1-нээс Зөвлөлт, Монгол, Хятадын хооронд төмөр замын шууд харилцаа нээгдсэн тухай дэлхийн улс орнуудад зарлан тунхаглажээ. Түүнээс хойш Дархан Шарын голын 63.3 км салаа замыг 1963 оны 11-р сарын 4-нд нээв. 1967 оны 9-р сарын 20-нд УБ - Сүхбаа­тарын хооронд суудлын галт тэрэг өдөр бүр явж, уг цуваанд УБ Эрхүү­гийн хооронд аялах зорчигч вагоныг залгажээ. Салхит - Эрдэнэтийн шинэ төмөр замыг 1975 оны 10-р сарын 04-нд нээсэн байна. УБ - Москвагийн хооронд “Нарлаг Монгол” суудлын галт тэрэгний байнгын үйлчилгээгээ 1976 оны 5-р сарын 30-нд эхэлж анхны аялалд гарав. 1981 онд Хөтөл өртөөг ачилт буул­галтын зориулалттайгаар байгуулж нээв. 1981 онд Монголын газрын тосны орд газартай холбогдсон Сайншанд Зүүнбаяны 50 км зам, 1982 онд Багахангай Багануурын 97 км замыг ашиглалтанд оруулж, 1983 онд УБ-Чойр-Багануурын суудлын галт тэргийг явуулж эхэлжээ. 1984 онд Толгойт - Сонгины 20км зам, 1986 онд Мардайн 112 км замыг тус тус ашиглалтанд оруулжээ. 2008 оны 3-р сарын 5-ны өдрийн Монгол Улсын Засгийн газрын 82 дугаар тогтоол, мөн сарын 20-ны өдрийн Төрийн өмчийн хорооны шийдвэрээр Төмөр замын салбарт улсын төсөв болон гадаадын зээл, тусламжийн хөрөнгөөр үүссэн өмчийг эзэмших, ашиглах, бизнесийн шударга өрсөлдөөнийг бий болгох, төмөр замын салбарт үндэсний компани бий болгох зорилгоор “[[Монголын төмөр зам]]” Төрийн өмчит хувьцаат компани байгуулагдсан юм. === Агаарын тээвэр === Монголын агаарын хүчний үүсэл хөгжил нь ЗХУ-аас БНМАУ-д бэлэглэсэн Германы зохион бүтээгч Гүго-гийн загвараар зохиосон ачаа тээврийн Ю-13 онгоц анх 1925 оны 5-р сарын 25-ны өдөр “Ю-33” маркийн тээврийн 3-н нисэх онгоцыг Улаан-Үдээс Улаанбаатарт газардсанаар Монголын агаарын хүчин байгуулагдсан өдөр гэж албан ёсоор үздэг. Зөвлөлтийн алдарт нисгэгч Н.Лапин 1926 онд Баянтүмэний хошуу, дараа нь зүүн хязгаар хүртэл нисэж монголын анхны агаарын замыг нээсэн гэж үздэг. 1927 оны эхээр нисэхийн сургуулийг нисгэгч, хянагч, моторчны 3 ангитайгаар байгуулснаас гадна 1930 оноос ЗХУ-н нисэхийн дунд сургуульд хүмүүс явуулан сургажээ. 1932 онд Д.Дэмбэрэл, Ч.Шагдарсүрэн, Н.Жамбаа нарын 10 нисгэгч төгсөж ирсэн байна. Тэд эх орныхоо агаарын шинэ шинэ замуудыг нээсэн нислэг хийсэн. Халх голын байлдаанд манай нисгэгчид ЗХУ-н нисгэгчдийн хамт оролцож эрэлхэг гавъяа байгуулжээ. Д.Дэмбэрэл, Ч.Шагдарсүрэн нар БНМАУ-н баатар цол хүртсэн байна. 1946 онд Иргэний агаарын тээврийн тасаг 7 дээд зэрэглэлийн онгоц, ПО-2 хэмээх 1 онгоцтойгоор байгуулагдан [[Дундговь аймаг|Дундговь]] аймгийн Сайншанд, Өндөрхаан болон Сүхбаатар аймгуудад дотоодын иргэний агаарын тээврийн үйлчилгээг үзүүлж эхэлсэн түүхтэй. 1948 онд Иргэний тээврийн тусгай отряд Р-5 онгоц 4, По-2 онгоц 2, Як-9у онгоц 1, Супер онгоц 2, нийт 10 орчим онгоцтой, 68 хүнтэйгээр агаарын тээврийн үүрэг гүйцэтгэж байв. 1946-1948 онд зөвхөн эмнэлгийн түргэн тусламжийн ба эмчилгээ үйлчилгээний зориулалттай яаралтай нислэг 320 удаа орон нутагт хийжээ. 1955 онд хамгийн анхны бэлтгэл оюутнууд Оросын Эрхүү хотын Иргэний агаарын сургуульд [[Ан-2|АН-2]] онгоцны нисэх багийн сургалтанд явсан ба Г.Раднаа, Д.Жамбалдорж, А.Доржсүрэн нар нисгэгч, С.Нэргүй болон Т.Самдан нар механикаар бэлтгэгдсэн юм. 1956 оны эхээр Зөвлөлт Холбоот Улсаас 5 ширхэг АН-2 онгоц ирсний зэрэгцээ нисгэгчдийн бэлтгэл сургууль амжилттай дуусч Монголд хуваарьт нислэгийн үйлчилгээ явуулах боломжтой болжээ. 1958 оны байдлаар АН-2 онгоц- 14, ИЛ-14 онгоц - 7, нийт 21 иргэний агаарын тээврийн онгоцтой болж нийт 11605 зорчигч мөн 363700 кг ачаа, шуудан тээвэрлэсэн байна. 1970 он гэхэд Монголын иргэний агаарын тээврийн [[Монголын Иргэний Агаарын Тээвэр|МИАТ]] компани нь аймаг, сум, нэгдлийн төв зэрэг дотоодын 130 газарт буюу нийт нислэг үйлддэг газрынхаа 80 хувьд үйлчилгээ үзүүлж байжээ. 1957 оны 2-р сарын 22-нд "Агаарын харилцааны газар"-ыг байгуулж, анхны даргаар нь Цэрэг ба НАХХЭЯ-ны ардын цэргийн хэрэг эрхэлсэн орлогч сайд [[Бутачийн Цог|Б.Цогийг]] хавсруулан ажиллуулахаар томилжээ. 1957 оны 2 дугаар сарын 19-нд АХГ-ын нислэг эрхэлсэн орлогч даргаар Д.Цэрэндорж (хожим БНМАУ-ын гавъяат нисгэгч), Ерөнхий инженерээр Т.Самдан, Материал хангалтын албаны даргаар С.Очирдорж нар томилогдон ажилласан байна. 1957 оны 2 дугаар сарын 18-нд Бөхөг цагаан толгойн нисэх буудлыг Морингийн хөндий дэхь Зөвлөлтийн эзэмшлийн цэргийн "Добр" нэртэй нисэх буудалд шилжүүлэн нүүлгэхээр шийдвэрлэжээ. "Добр" нэртэй нисэх буудалын нэрийг солихоор хэлэлцэж байгаад ардын хувьсгалаас хойш төрийнхөө наадмыг хийж ирсэн дэнжийнхээ нэрээр "Буянт-Ухаа" нисэх буудал гэж нэрлэхээр тогтсон түүхтэй. 1957.11.28-нд ЗХУ-аас манай улсад бэлэглэсэн "[[Ил-14]]" маркийн 5 онгоцыг Буянт Ухаагийн нисэх онгоцны буудал дээр хүлээн авсан байна. 1958 оны эхээр Улаанбаатар-Москва-Улаанбаатар чиглэлд ачааны Ил-14 онгоцоор экипажийн дарга нисгэгч [[Борын Дашдорж]], хоёрдугаар нисгэгч Дашжамцын Даваадорж, нисгэх механикч Гонгорын Цэрэндорж, нисгэх холбоочин Цагааны Өлзийтогтох нар анх удаа олон улсын алсын нислэг хийж, 10 мянга гаруй км зайд нислэгийн үүргийг амжилттай гүйцэтгэжээ. 1959 оны 1-р сарын 31-нээс Улаанбаатараас аймгуудын төвийн чиглэлд агаарын тээврийн нислэгийг тогтмолжуулж, өдөр бүр нислэг үйлдэх болжээ. 1960 оны 1-р сараас Ховд, Хөвсгөл, [[Говь-Алтай аймаг|Говь-Алтай]] аймгийн нисэх буудалд АН-2 онгоц тус бүр нэгийг хуваарилан өгч аймгийн төвөөс алслагдсан сумдад нисдэг болсоноор агаарын тээврийн үйлчилгээнд шинэ ахиц гарсан байна. 1960 оны эцэст Ил-14 онгоцоор 15 аймгийн төвд, АН-2 онгоцоор алслагдсан 10 гаруй суманд тогтмол нисдэг болов. 1965 оны 2-р сарын 9-нд шөнийн 21-22 цагийн хооронд Г.Раднаа даргатай АН-24 онгоц Ховд-Говь-Алтайн чиглэлээс, Д. Гунгаа даргатай Ил-14 онгоц Баянхонгор-Өвөрхангайн чиглэлээс ирж шөнийн нислэгээс амжилттай бууж МИАТ-ын шөнийн нислэг эхэлсэн түүхтэй. 1966 онд 2 хүний суудалтай ЯК-18 хэмээх онгоц худалдан авч нисэх клубээр нисгэгчид бэлтгэх болов. 1970 оноос Ан-2 онгоцонд их засвар хийх бүх бэлтгэлийг хангаж, 1971 оноос их засвар хийдэг болов. Энэ үед Өвөрхангай, Хөвсгөл аймгийн нисэх онгоцны буудлуудыг шөнийн гэрэл суултын системээр тоноглож, өдөр шөнөөр онгоц хүлээн авдаг болжээ. Инженер техникийн нийт ажилтнуудын 80% нь нисэхийн тусгай мэргэжлийн дунд, дээд боловсролтой болжээ. ЗХУ, БНХАУ-ын иргэний нисэх компани Ил-14 онгоцоор Улаанбаатарт тогтмол нисэхээс гадна БНАГУ, БНБАУ, БНЧСУ, Румын улсын Ил-14 онгоцууд Буянт-Ухаагаар дайрч Бээжин нисдэг байсан юм. 1987 онд ЗХУ-аас [[Ту-154|ТУ-154]] онгоц түрээслэн авч гадаадын нислэг үйлдэж эхэлсэн бөгөөд Москва, Эрхүү болон Бээжин хотуудад төлөөлөгчийн газруудаа нээжээ. 1993 онд Зам тээвэр харилцаа холбооны яам 180 тоот тушаал гаргаж МИАТ-д бүтцийн өөрчлөлт хийн бие даасан, улсын өмчийн [[Монголын Иргэний Агаарын Тээвэр|Монголын Иргэний Агаарын Тээврийн]] Компани болгосон юм. 1993 онд МИАТ компани АН-24 онгоц 12, АН-26 онгоц гурав, Ю-12 онгоц тав, АН-2 онгоц 45, Б-727 онгоц нэг, ТУ- 154 онгоц нэг, АН-30 онгоц нэг буюу нийт 68 онгоц бүхий парктай болсон байлаа. 1994 оны 6-р сард Солонгос улсаас 2 ширхэг Б-727 онгоц худалдан авснаар олон улсын нислэгийг өөрийн онгоцоор үйлдэх боломжтой болсон юм. Олон улсын үйл ажиллагаа өргөжин тэлж 1990 онд тус компани нь бүртгэлийн СИТА системийн гишүүн, мөн 1996 онд [[Олон улсын Агаарын тээврийн Холбоо|Олон Улсын Агаарын Тээврийн Холбоо]] буюу ИАТА-ийн гишүүн тус тус болжээ. 1994-1996 онд Буянт-Ухаад [[Азийн хөгжлийн банк|Азийн хөгжлийн банкны]] урт хугацаатай зээлийн хөрөнгөөр өргөтгөл хийсэн. Их Монгол улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойг тохиолдуулан Монгол улсын засгийн газрын 2005 оны тогтоолоор "Буянт-Ухаа" олон улсын нисэх буудлыг Буянт-Ухаа дахь "Чингис-Хаан " Олон улсын нисэх буудал гэж нэрлэх болжээ. 1998 оны 5 дугаар сард тус компани нь олон улсын болон дотоодын нислэгийн паркт шинэчлэлт хийх төслийн хүрээнд, олон улсын агаарын тээврийн удирдлагын дуу чимээний шаардлагад нийцүүлэх зорилгоор 1 ширхэг А310-300 онгоцыг Airbus Industry Financial Service (Аэробусны Санхүүгийн Үйлчилгээ) байгууллагаас зээлээр авсан юм. 2002 оны 7 дугаар сард GATX –аас Б737-800 онгоцыг үйл ажиллагааны зээлээр авсан ажээ.   [[Ангилал:Тээвэр| ]] gqimv55j882yjt8g57icrjkk0ahp949 2 142837 858121 833227 2026-06-04T03:06:06Z Монголын Ганхүү 99410 Питер Друкер 858121 wikitext text/x-wiki Монголын Ганхүү хэрэглэгч нь 2014 оны 2 сарын 09-ний өдрөөс [[Хэрэглэгч:Ganaahuu|Ganaahuu]] нэрээр бас мэдээлэл оруулдаг. [[Ангилал:Монгол Викичид]] {{Userboxtop|Гарал}} {{User Монгол}} {{User Улаанбаатар-1}} {{User mn-N}} {{Userboxbottom}} {{User Wikipedian|[[2025]] оны [[9 сарын 30]]-наас}} == '''Гол төвлөрдөг зүйлс''' == * Хүмүүсийн намтар түүх * Эмэгтэй манлайлагчид * Алдартнууд * Удирдагч хүмүүс === Хүмүүс === * [[Питер Друкер]] ==== Монгол хүмүүс ==== * [[Чимэдийн Базар]] * [[Гомпилдоогийн Мөнхцэцэг]] o2x85sbtalrm5f44kxu8wzhhl6q6hg9 0 146075 858068 854188 2026-06-03T16:34:46Z BaldiBear 103637 858068 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс хувь хүн|нэр=Сувидын Баттулга|зураг=|зургийн тайлбар=|төрсөн өдөр={{Төрсөн огноо ба нас|1978|1|14}}|төрсөн газар=[[Монгол улс]]|мэргэжил=Кино найруулагч, жүжигчин, зохиолч|идэвхтэй=2001–өнөөг хүртэл|байгууллага=Тулгатан Пикчерс|эхнэр=Урианхай Ундраа|хүүхдүүд=3|вэбсайт=[https://suvidbattulga.netlify.app/ suvidbattulga.netlify.app]}} '''Сувидын Баттулга''' нь [[Монгол улс|Монголын]] кино найруулагч, жүжигчин, зохиолч бөгөөд Монгол Улсын соёлын тэргүүний ажилтан (2011), [[Алтан гадас одон]]<nowiki/>т (2020) юм.<ref name=":0">{{Cite web |title=Сувидын Баттулга |url=https://kinosan.mn/actor/812 |access-date=2026-04-19 |website=kinosan.mn |language=en}}</ref> Мөн 2025 онд "[[Шанхайн Хамтын Ажиллагааны Байгууллага|Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага]]"ын (ШХАБ) олон улсын кино наадамд [["Эцэг" уран сайхны кино]]<nowiki/>гоороо өрсөлдөж, "Шилдэг найруулагч"-ийн шагналыг хүртсэн уран бүтээлч юм<ref>{{Cite web |last=А.Цээсүрэн |date=2025-07-07 |title=С.Баттулга “Шилдэг найруулагч”-ийн шагнал хүртэв {{!}} News.MN |url=https://news.mn/r/2811624/ |access-date=2026-04-19 |website=News.MN - Мэдээллийн эх сурвалж |language=mn}}</ref> [[Файл:Сувид Баттулга.jpg|thumb|"Сувидын Баттулга нь Монголын кино найруулагч, жүжигчин, зохиолч юм. Тэрээр олон нийтийн дунд '''"Халзан Тулгаа"''' хэмээх нэрээрээ танигдсан байдаг."]] == Намтар == Сувидын Баттулга нь 1978 оны 1 дүгээр сарын 14-ний өдөр ээж Бээжин, аав Сувидын 7 хүүхдийн хамгийн бага хүү болон мэндэлсэн. Хүүхэд ахуй наснаасаа урлагт татагдан, тайз дэлгэцийн бүтээлд гүн дурлажээ. Сувидын Баттулга нь боловсрол, спортын салбарт олон жил зүтгэсэн гэр бүлээс гаралтай. Түүний эцэг Нордовын Сувид (1934 – 2010) нь Монгол Улсын боловсролын салбарт 44 жил тасралтгүй ажилласан нэр хүндтэй сурган хүмүүжүүлэгч, багш, сургуулийн захирал байсан бөгөөд [[БНМАУ-ын Засгийн газрын Хүндэт Жуух бичиг]], “ [["Хөдөлмөрийн хүндэт медаль шагналтан”]] болон олон хүндэт цол шагналаар шагнагдсан. Түүний эх Гүрсэдийн Бээжин (1938 – 2009) нь боловсролын байгууллагад лаборант, номын санчаар ажиллаж, хожим [[Ардыг гэгээрүүлэх яам]]<nowiki/>ны сургалтын тоног төхөөрөмжийн үйлдвэр болон нийтийн аж ахуйн салбарт 20 гаруй жил зүтгэсэн нэгэн юм. Тэрээр хөдөлмөрч, халамжтай ээж, үнэнч хань, нийгмийн идэвхтэй иргэн байснаараа олон хүнд хүндлэгддэг байв. Сувидын Баттулга нь гэр бүлтэй. Эхнэр нь бизнес эрхлэгч У.Ундраа, тэд хамтран “Энэрэл-Тулуй” ХХК<ref>{{Cite web |last=opendatalab.mn |title=opendatalab.mn |url=https://opendatalab.mn/ |access-date=2026-04-19 |website=opendatalab.mn |language=mn}}</ref>-ийг үүсгэн байгуулж, байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг. <ref>https://mongolianhoney.com/</ref>Тэд 3 хүүхэдтэй. === Боловсрол === 1997 онд [[Соёл Урлагийн Их Сургууль|Соёл Урлагийн Их Сургуульд]] элсэн орж, [[Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн]] найруулагч "[[Чойнхорын Найдандорж]]"-ийн удирдлага дор жүжигчний мэргэжлээр суралцан 2001 онд амжилттай төгссөн.<ref>{{Cite web |last=gogo.mn |title=С.Баттулга: Би өөрийгөө хуурмааргүй байна |url=https://gogo.mn/r/96215 |access-date=2026-04-19 |website=gogo.mn |language=mn}}</ref> === Ажлын замнал === Их сургуулиа төгсөөд тэрээр Монголын кино урлагийн ертөнцөд эргэлт буцалтгүй хөл тавьж, жүжигчин, зохиолч, найруулагчийн хувьд олон талт уран бүтээлийн гараагаа эхлүүлэв. 2001 онд ''«Ноён солиот»'' уран сайхны кинонд дүр бүтээснээр үзэгчдийн танил болсон бөгөөд энэ нь түүний урлагийн замналын эхний алхам болжээ.<ref>{{Citation |title=Ноён Солиот |date=2023-12-19 |url=https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%BE%D1%91%D0%BD_%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%82&oldid=765086 |work=Википедиа нэвтэрхий толь |access-date=2026-04-19 |language=mn}}</ref> 2005–2010 онд '''Илд продакшн'''-д найруулагчаар ажиллахдаа уран бүтээлийн арга барилаа боловсруулж, шинэ цагийн кино урлагт шинэлэг үзэл санаа, дүрийн сэтгэлзүйн шийдлийг нэвтрүүлж эхэлсэн.<ref>{{Cite web |last=gogo.mn |title=Шилдэг таван найруулагчийн бүтээл нэгэн зэрэг дэлгэцнээ |url=https://gogo.mn/r/3mg67 |access-date=2026-04-19 |website=gogo.mn |language=mn}}</ref> 2011–2021 онд '''Херуб Интертаймэнт''' компанид ажиллах хугацаандаа телевизийн олон ангит цуврал, уран сайхны бүтээлүүдийг тасралтгүй найруулж, Монголын кино урлагийн үйлдвэрлэл, зохион байгуулалтын түвшинг шинэ шатанд гаргахад чухал хувь нэмэр оруулав.<ref name=":1">{{Cite web |title=КИНО САН |url=https://kinosan.mn/ |access-date=2026-04-19 |website=https://kinosan.mn/ |language=en}}</ref> 2022 оноос тэрээр өөрийн '''Тулгатан Пикчерс''' компанийн захирлаар ажиллаж эхэлсэн бөгөөд найруулагчийн хувьд бие даасан өнгө төрх, өвөрмөц найруулгын арга барилтай болж, олон арван бүтээлээрээ үзэгчдийн оюун сэтгэлд хүрсээр байна.<ref>{{Cite web |last=Arslan.mn |title=Монгол болон БНСУ-ын хамтын бүтээл “Өмнөдийг зорих замд” УСК нээлтээ хийнэ |url=https://www.arslan.mn/lifestyle/culture/659024.shtml |access-date=2026-04-19 |website=www.arslan.mn |language=mn}}</ref> Түүний уран бүтээлүүдэд хайр, гэр бүл, нийгмийн бодит асуудлыг хөндсөн сэдвүүд түлхүү тусгагддаг. Уран бүтээлийнхээ хугацаанд 60 гаруй уран сайхны кино, олон ангит цуврал, телевизийн бүтээл дээр ажилласан.<ref name=":1" /> == Уран бүтээл == === Найруулагч === {| class="wikitable sortable" !Он !Бүтээлийн нэр !Төрөл !Тэмдэглэл |- |2025 |''«Ганц үнэн»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч (хамтарсан), ерөнхий найруулагч |- |2025 |''«Амьдралын урт замд-2»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч (хамтарсан), ерөнхий найруулагч |- |2024 |''«Эцэг»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч (хамтарсан), ерөнхий найруулагч; ШХАБ-ын олон улсын кино наадамд шилдэг найруулагч (2025) |- |2023 |''«Өмнөдийг зорих замд»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч (хамтарсан), ерөнхий найруулагч; Монгол-БНСУ хамтарсан бүтээл; «Хангарди» шагнал — шилдэг найруулагч; 16 дахь «Улаанбаатар» ОУКН — шилдэг кино, шилдэг найруулагч (2024) |- |2023 |''«Торгоны маань хээ»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2023 |''«Амьдралын урт замд»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2022 |''«Эрвээхэйн сүүдэр»'' |20 ангит цуврал |Ерөнхий найруулагч |- |2022 |''«Ээжээ зорино»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2021 |''«Гэнэтийн зочид»'' |24 ангит цуврал |Ерөнхий найруулагч |- |2021 |''«Бидний дурлал»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2021 |''«Нууцын нууц»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2021 |''«Миний эхнэрийн нөхөр»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2020 |''«Бүтэн амьдрал»'' |24 ангит цуврал |Ерөнхий найруулагч |- |2019 |''«Монголд нэг удаа»'' |Телевизийн контент |Ерөнхий найруулагч |- |2019 |''«Цагаан сарын факт»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2018 |''«Монголд нэг удаа»'' |Телевизийн контент |Ерөнхий найруулагч |- |2018 |''«Шинэ жилийн факт»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2018 |''«Boobies»'' |20 ангит цуврал |Ерөнхий найруулагч |- |2017 |''«Энэ миний наадам»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2017 |''«Өөрийгөө тоодгүй хүн»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2017 |''«Гурван найз эргэж ирсэн нь»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч (хамтарсан), ерөнхий найруулагч |- |2016 |''«Өнөр бүл өнөө цагт»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2015 |''«[[Их хотын залуус]]»'' |40 ангит цуврал |Ерөнхий найруулагч |- |2015 |''«[[Хөгжилтэй гэр бүл]]»'' |40 ангит цуврал |Ерөнхий найруулагч |- |2014 |''«[[Гурван найз (2014 он)|Гурван найз]]»'' |40 ангит цуврал |Ерөнхий найруулагч |- |2013 |''«Голланд сарнай»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч (хамтарсан), ерөнхий найруулагч |- |2012 |''«Жексон амьд»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч (хамтарсан), ерөнхий найруулагч; Herub Entertainment бүтээл |- |2012 |''«Дэлхийд дурласан сар»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч (хамтарсан), ерөнхий найруулагч |- |2012 |''«Худалч залуу»'' |Уран сайхны кино |Ерөнхий найруулагч |- |2011 |''«Юуны төлөө»'' |Богино кино |Зохиолч, ерөнхий найруулагч |- |2008 |''«Ийм нэгэн дурлал 2»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч (хамтарсан), ерөнхий найруулагч |- |2007 |''«Надтай гэрлээч»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч (хамтарсан), ерөнхий найруулагч |- |2006 |''«Ийм нэгэн дурлал 1»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч (хамтарсан), ерөнхий найруулагч; жүжигчид: С.Тэмүүжин, Б.Баярмаа, Б.Гэрэлцэцэг, Г.Алтаншагай, Т.Билэгжаргал |- |2002 |''«Толбо»'' |Уран сайхны кино |Зохиолч, жүжигчин, ерөнхий найруулагч |} === Зохиолч === {| class="wikitable sortable" !Он !Бүтээлийн нэр !Тэмдэглэл |- |2024 |''«Хавтаст хэрэг-2»'' |16 ангит цуврал; хамтарсан зохиолч |- |2022 |''«Хавтаст хэрэг-1»'' |16 ангит цуврал; хамтарсан зохиолч |- |2015 |''«Гурван найз яасан байх нь вэ?»'' |Хамтарсан зохиолч |- |2015 |''«Доргио 7 эр»'' |Зохиолч |- |2012 |''«Хоёр хоёрын тав»'' |Зохиолч |- |2010 |''«Миний муу аав»'' |Хамтарсан зохиолч |- |2008 |''«Зөрлөг»'' |Хамтарсан зохиолч |} === Жүжигчин === {| class="wikitable sortable" !Он !Бүтээлийн нэр !Дүр / Тэмдэглэл |- |2024 |''«Жаргаж үзээгүй нар»'' |Туслах дүр |- |2022 |''«Зура-Цурам Ажиллагаа»'' |Жүжигчин |- |2018 |''«Ах дүү гурав»'' |Жүжигчин |- |2017 |''«Сайн аав»'' |Таксины жолооч аавын гол дүр; найруулагч: С.Бүжин; продакшн: «Про стар» |- |2017 |''«Үүр цайгаасай»'' |Жүжигчин |- |2017 |''«Хайр»'' |Жүжигчин |- |2016 |''«Ээждээ ир»'' |Жүжигчин |- |2016 |''«Lovers»'' |Жүжигчин |- |2015 |''«Такси»'' |Жолооч, гол дүр |- |2015 |''«Босуул»'' |Жүжигчин |- |2014 |''«Ар хударга»'' |Жүжигчин |- |2014 |''«Тусгай ажиллагаа»'' |Жүжигчин |- |2013 |''«Амьдрал чиний төлөө»'' |60 ангит цуврал; жүжигчин |- |2012 |''«Хоёулаа унтах уу»'' |Жүжигчин |- |2012 |''«Жексон амьд»'' |Гол дүрүүдийн нэг; продакшн: Herub Entertainment |- |2012 |''«Дэлхийд дурласан сар»'' |Жүжигчин («Зөрлөг» дүрийг нэрлэсэн — Ундрах.ком) |- |2011 |''«Хайрын эрэлд»'' |40 ангит цуврал; жүжигчин |- |2011 |''«Мөнгөний гахай»'' |Жүжигчин |- |2011 |''«Амьдрал чиний төлөө»'' |60 ангит цуврал; жүжигчин |- |2010 |''«Миний муу аав»'' |Жүжигчин |- |2009 |''«Хайрын рекорд»'' |Жүжигчин |- |2008 |''«Зөрлөг»'' |Тайвнаагийн дүр; жүжигчин |- |2002 |''«Толбо»'' |Жүжигчин |- |2001 |''«Ноён солиот»'' |Жүжигчний карьерийн анхны бүтээл |} == Шагнал, тэмдэглэл == {| class="wikitable" !Он !Шагнал / Тэмдэглэл |- |2011 |[[Монгол Улсын соёлын тэргүүний ажилтан]] цол |- |2020 |Төрийн дээд шагнал — «[[Алтан гадас|Алтан гадас»]] одон |- |2023 |«Хангарди» шагнал — шилдэг найруулагч («Өмнөдийг зорих замд», [[Монголын Урлагийн Зөвлөл]]) |- |2024 |16 дахь «[[Улаанбаатар|Улаанбаатар»]] олон улсын кино наадам — шилдэг кино, шилдэг найруулагч («Өмнөдийг зорих замд») |- |2025 |[[Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага|ШХАБ]]-ын олон улсын кино наадам — шилдэг найруулагч («Эцэг») |} == Гадаад холбоос == * [https://suvidbattulga.netlify.app/ Сувидын Баттулгын албан ёсны вэбсайт] * [https://kinosan.mn/actor/812 Кино сан — С.Баттулгын хуудас] * [https://www.mfi.mn/artist/battulga-suvid/detail Монголын кино институт — С.Баттулга] * [https://ergelt.mn/news_full/2/single/10196 Эргэлт.мн — «Би голын эрэг дээрх салхинд найгах бургас шиг намуухан хүн» ярилцлага (2021)] * [https://ergelt.mn/news/123/single/29495 Эргэлт.мн — Найруулагч С.Баттулгын төрсөн өдөр (2025.01.14)] == Эшлэл == {{Эшлэлийн жагсаалт}} {{DEFAULTSORT:Баттулга, Сувидын}} [[Ангилал:Монголын найруулагч]] [[Ангилал:Монголын жүжигчин]] [[Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1978 онд төрсөн]] p7jh3w32gccnnujtkejbdvuitkyg3h2 0 146297 858146 855760 2026-06-04T07:38:25Z Delgermurun Shishkhed goliin sav gazriin zahirgaa 90862 Шаргын гол, Рэнчинлхүмбэ сум, Хөвсгөл аймаг 858146 wikitext text/x-wiki Шаргын гол нь Дорнод Саяны нурууны Тарвагат уулын урд Доод Ухаа хэм гол, Бургалтайн голуудын бэлчирээс эх авч Рэнчинлхүмбэ сумын нутаг дахь Доод Цагааннуурт цутгана. Голын эх хэсэгт далайн түвшнээс дээш 1680 метр, адаг хэсэгт 1535 метр өндөрт өргөгдсөн байна. Голын дундаж өргөн 40-60 метр, гүн 1,2-1,5 метр, урсгалын хурд 1,0 м/сек байна. Шаргын голд Жар гол 55км, Уртраг гол 22 км, Хавхайн гол 32 км, Жүгнэс гол 14 км зэрэг томоохон цутгал голууд нийлдэг. Голын гольдрол Дархадын хотгорын нутаг дэвсгэрээр ихээхэн тахирлан урсдагаараа онцлогтой. 0oripl2iakvgrr2og6gg7fcgdtrpcqz 0 146488 858122 858060 2026-06-04T03:11:15Z Asaaa18 98448 858122 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 11.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа орж медалиа авав]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 12.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа оров]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 13.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 14.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Монгол]]ын Хөнгөн Атлетикийн холбоо, Нийслэлийн ЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Олон улсын гүйлтийн "[[Улаанбаатар]] марафон" нь энэ жил 2026 оны 5 дугаар сарын 23-ны Бямба гарагт [[Сүхбаатарын талбай]]д амжилттай зохион байгуулагдлаа. Энэ жилийн марафонд [[Монгол]] улсын өнцөг булан бүрээс болон дэлхийн 41 улсаас шилдэг тамирчид, сонирхогчид зэрэг нийт 46 306 гүйгч оролцож шинэ дээд амжилтийг тогтоолоо. Марафоны өдөр уламжлал ёсоор Улаанбаатар хотын төв замуудыг хааж, '''Автомашингүй өдөр''' болгон тэмдэглэсэн бөгөөд Сүхбаатарын талбай орчимд спорт, эрүүл мэндийн олон талт өдөрлөгүүд өрнөлөө. (Шинэ уралдагч нарт зориулсан зөвлөмжийг өгүүллийн дунд хэсгээс харна уу!) === Ангилал ба зай === Тэмцээн нь мэргэжлийн тамирчид болон сонирхогчдод зориулсан дараах үндсэн зайн ангилалуудаар явагдсан: * Мэргэжлийн болон хагас мэргэжлийн ангилал:** 42 км (Бүтэн марафон), 21 км (Хагас марафон). * Сонирхогчдын ангилал:** 10 км, 5 км (Энэхүү зайд гэр бүлийн гүйлт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн гүйлт багтсан). * Эрүүл мэндийн гүйлт:** 1.5 км (Алхалт болон гүйлт). === Түрүүлэгчид === 2026 оны марафоны гол зайн буюу бүтэн марафоны ангилалд Монгол улсын болон Кени, Этиоп, Япон зэрэг орнуудын олон улсын хэмжээний мастерууд хүчтэй өрсөлдлөө. {| class="wikitable sortable" style="border: 0;" style="text-align: center; width: 64%;" |- ! style="background:#efefef; width: 30%;" | ! style="background:#efefef; width: 30%;" | |- | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 1.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эрэгтэй ялагчид]] | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 2.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эмэгтэй ялагчид]] |} {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 4.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 3.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 5.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 6.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 9.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 10.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 15.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 18.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 19.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 20.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===42 км (Бүтэн марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 6a.jpg|thumb|42км-ийн зам]] ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр (Алтан медаль): Кени улсын тамирчин Серой Андерсон Сайтоти * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Япон улсын тамирчин Томита Наоки * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Гантулга ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр (Алтан медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Г.Хишигсайхан * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Номин-Эрдэнэ {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 21.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 22.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 23.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 24.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 25.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===21 км (Хагас марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 8.jpg|thumb|21км-ийн зам]] ==Эрэгтэй төрөл 18-34 насны ангиллын эрэгтэйчүүд 🏃‍♂️== * 1-р байр: Япон улсын тамирчин Ишикава Рюга * 2-р байр: Япон улсын тамирчин Хигучи Дайсуке * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ О.Нацагдорж ==Эмэгтэй 18-34 насны ангиллын эмэгтэйчүүд 🏃‍♀️== * 1-р байр: БНХАУ-ын тамирчин Чин Инг Инг * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Сарангуа * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхтуяа {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 28.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 29.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 30.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 31.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 32.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===10 км (Элит ба Сонирхогчид)=== ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Мягмарсүрэн * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ М.Лхагвадорж * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Ачбадрах ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Н.Нандинцэцэг * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Э.Хонгорзул ==Тэмцээний онцлох мэдээ болон Шагналын сан== * Шагналын өсөлт: Энэ жилийн марафоны шагналын сан өмнөх жилүүдээс нэмэгдсэн бөгөөд 42 км-ийн бүтэн марафоны тэргүүн байрын эздийг '''20-40 сая төгрөгөөр урамшуулсан''' нь гадны болон дотоодын тамирчдын идэвхийг ихээхэн татлаа. * Байгаль орчинд ээлтэй марафон: Зохион байгуулагчдын зүгээс энэ жил "Хоггүй марафон" уриалга гаргаж, гүйлтийн зам дагуух усны сав, хогийг ангилан цуглуулах эко цэгүүдийг олноор байршуулсан нь иргэдийн талархлыг хүлээв. * Олон улсын шууд дамжуулалт: Тэмцээнийг дотоодын телевизүүдээс гадна цахим талбаруудаар олон улсад шууд дамжуулан үзүүлсэн байна. {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 33.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 34.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 35.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 38.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ==Ерөнхий зохион байгуулагч== *World Athletics *Asian Athletics Association *Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар *Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын газар === 🏃‍♂️ 🏃‍♀️ 📣 🔥⚡ МАРАФОНД УРАЛДАХ ЗӨВЛӨМЖ ⚡🔥 🏅 🥇 🏆 === #Хооллолт, ус, ундаа: *Нүүрс ус ихтэй хоол хүнс хэрэглэж, биеийн энерги, тэсвэрээ нэмэгдүүлээрэй. *Уралдааны өмнө, явцын дунд болон дараа тогтмол бага багаар ус уух нь чухал. *Хөлсөөр алдагдсан шингэнийг нөхөх нь биеийн тэнцвэрийг хадгална. *Өмнө нь туршиж үзсэн энергийн ундаа хэрэглээрэй. Уралдааны үеэр шинэ зүйл туршихаас зайлсхийх нь зүйтэй. #Уралдааны тактик: *Өөрийн хэмнэлээр гүйх: Эхлэлд хэт хурдлах нь ядаргаа үүсгэж, барианд хүрэх чадварыг бууруулдаг. *Хурдаа зөв хуваарилах: Эхний хагаст жигд, хяналттай гүйж, сүүлийн хэсэгт аажмаар хурдаа нэмэх нь илүү үр дүнтэй. *Сэтгэлзүйн бэлтгэл: Олон нийтийн дэмжлэг, хамт гүйгчдийн уур амьсгал нь гүйцэтгэлд эергээр нөлөөлдөг тул үүнийг давуу тал болгон ашиглаарай. === Тэмцээний өмнөх бэлтгэлийн төлөвлөгөө (Зай тус бүрээр) === Шинээр марафон гүйхээр бэлтгэж буй гүйгчиддээ зориулан 10 км, 21 км (хагас марафон), болон 42 км (бүтэн марафон) зайд хэрхэн бэлдэх тухай мэргэжлийн зөвлөгөөг хүргэж байна. Марафонд амжилттай оролцоход зөвхөн гүйхээс гадна хооллолт, эрүүл мэнд болон уралдааны өдрийн тактик хамгийн чухал байдаг. Хүн бүрийн биеийн онцлог өөр тул гүйх зайнаасаа хамаарч дараах хугацаанд системтэй бэлдэх хэрэгтэй. ==🏃‍♂️ 10 км-ийн зайн гүйлт 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 2–3 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 3-4 удаа. * Тактик: Эхний сард ерөнхий тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлж, 3-5 км-т тасралтгүй гүйж сурна. Сүүлийн сард зайгаа аажмаар өсгөсөөр тэмцээнээс 2 долоо хоногийн өмнө 8-9 км-т хялбархан гүйдэг болсон байх шаардлагатай. ==🏃‍♀️ 21 км-ийн зайн гүйлт (Хагас марафон) 🏃‍♂️== * Бэлтгэх хугацаа: 3–4 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4 удаа. * Тактик: Долоо хоногийн нэг өдрийг заавал "Урт гүйлт" (Long Run)-д зориулна. Урт гүйлтийн зайгаа долоо хоног бүр 1.5-2 км-ээр аажмаар нэмнэ. Тэмцээн болохоос 3 долоо хоногийн өмнө 17-18 км-ийн урт гүйлт хийж үзсэн байх ёстой. ==🏃‍♂️ 42 км-ийн зайн гүйлт (Бүтэн марафон) 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 4–6 сар (Өмнө нь 10 болон 21 км-т гүйж байсан туршлагатай байхыг зөвлөдөг). * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4-5 удаа. * Тактик: Бэлтгэлийн ачааллыг 3 долоо хоног өсгөөд, 1 долоо хоног буулгах замаар (Periodization) бэлдэнэ. Тэмцээнээс 4 долоо хоногийн өмнө хамгийн урт гүйлт буюу 32-35 км-ийг гүйж, бие физиологио шалгана. Үүнээс урт гүйх нь булчинг хэт туйлдуулдаг тул хэрэггүй. Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 долоо хоногт ачааллыг багасгах (Tapering) шатанд шилжинэ. === 2. Хооллолтын дэглэм (Food Regime)🍞 🍯 🍝 🍜 🍌 🍳 🍗 🐟 === Гүйгч хүний хувьд хоол хүнс бол "шатахуун" юм. ==📅 Бэлтгэлийн саруудад== * **Нүүрс ус (Carbohydrates):** Нийт хоолны 55-65%-ийг эзлэх ёстой. Бор будаа, овъёос, амтат төмс, бүхэл үрийн талх зэрэг удаан задардаг цогц нүүрс усыг хэрэглэнэ. * **Уураг (Protein):** Булчингийн нөхөн төлжилтөнд зориулж 🍳 🍗 🐟 тахианы цээж мах, загас, өндөг, шош зэргийг тогтмол хоол хүнсэндээ хэрэглэх. * **Ус, чийгшил:** Өдөрт багадаа 2.5-3 литр ус ууна. Урт гүйлтийн дараа эрдэс бодисоо нөхөхийн тулд изотоник (электролиттэй) ундаа ууж хэвших. ===🏎️ Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 өдөр (Carbo-loading)=== * Энэ өдрүүдэд уургийн хэмжээг багасгаж, нүүрс усыг түлхүү хэрэглэнэ (бүхэл үрийн болон бусад чанартай гоомон, паста, агшаасан будаа). Энэ нь булчинд гликогенийн нөөцийг дээд цэгт нь хүргэдэг. * **Анхаарах зүйл:** Шинэ, урьд нь идэж үзээгүй чамин хоол бүү идээрэй. Ходоод хямрахаас сэргийлж, хэт их тостой болон халуун ногоотой хоолноос татгалз. === 3. Эрүүл мэндийн болон гэмтлээс сэргийлэх зөвлөгөө 💪❤️ === * 😴 Амралт ба Нойр: Булчин гүйж байхдаа биш, харин унтаж амрах үед томорч, хүчирхэгждэг. Өдөрт 7-8 цаг чанартай унтах. * 🧘‍♀️ Сунгалт ба Хүчний бэлтгэл: Гүйхээс өмнө динамик (хөдөлгөөнтэй) сунгалт, гүйсний дараа статик (барилттай) сунгалт заавал хийнэ. Долоо хоногт 1-2 удаа өвдөг, шагай, өгзөгний булчин чангалах хүчний бэлтгэл хийх нь гэмтлээс 80% хамгаална. * 👟 Гүйлтийн гутал: Өөрийн хөлийн гишгэлтэд (пронаци) тохирсон, гүйлтийн зориулалттай гутал сонгох. Тэмцээнд хэзээ ч цоо шинэ гутал өмсөж орж болохгүй (багадаа 50-100 км гүйж дасгасан байх). === 4. МАРАФОНД ГҮЙЖ БАЙХ ҮЕИЙН ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ЗӨВЛӨГӨӨ (Race Day Advice) === Уралдааны өдөр бол таны олон сарын хөдөлмөрийн үр дүнг үзэх өдөр юм. Дараах тактикийг ягштал баримтлаарай: ===🌅 Уралдаан эхлэхээс өмнө (Өглөө)=== * Өглөөний цай: Гараанаас 2.5–3 цагийн өмнө хөнгөн хооллоно. Овъёосны каш, гадил, зөгийн балтай талх тохиромжтой. Кофе уудаг бол гараанаас 1 цагийн өмнө ууж болно. * Хувцаслалт: 🧢🧦🩳🕶️👟👟 Цаг агаарт тохируулж хувцаслах. Уралдааны үеэр бие хөрдөггүй, халдаг тул гараан дээр зогсож байхад бага зэрэг сэрүүхэн санагдаж байх ёстой. Хөх, суга, гуяны дотор талд үрэлтээс сэргийлж вазелин түрхээрэй. ===🏃‍♂️ Уралдааны үеэр (Зай тус бүрийн тактик) 🏃‍♀️=== ==🏁 Эхний хэсэг (Айдсаа дарах ба Хурдаа хянах)== * Хамгийн том алдаа: Гарааны буу дуугарахад олон хүмүүсийн уур амьсгалд автаж, хэтэрхий хурдан гүйж эхлэх. Энэ нь таны энергийг эхний хэдэн км-т л дуусгана. * ⌚ Тактик: Төлөвлөсөн хурдаасаа (Pace) бага зэрэг удаан эхэл. Эхний 1-2 км-т биеэ халааж, өөрийн гэсэн жигд хэмнэлийг ол. == 💧⚡ Ус ба Энерги нөхөлт (Ялангуяа 21 км ба 42 км-т) ⚡💧== * Цэг бүрийг ашигла: Цаашдаа цангаагүй байсан ч 💧 усны цэг бүрээс 1-2 балга ус эсвэл изотоник 🥤 ундаа ууж яв. Цангтал хүлээх нь аль хэдийн хоцорсны шинж. * Энергийн гел ⚡ 🧪 🔥(Energy Gel): 21 км-т гүйж байвал 10 дахь км дээр, 42 км-т гүйж байвал 45-50 минут тутамд энергийн гел ууж, араас нь заавал цэвэр 💧 ус ууна (Изотоник ундаагаар даруулж болохгүй, ходоод хямарна). == 🧠 Дунд болон Төгсгөл хэсэг (Сэтгэл зүйн тулаан) 🏁== * Зайг хэсэгчлэн хуваах: Уралдааны урт зайд сэтгэл зүйгээр унахгүйн тулд зайгаа жижиглэж бод. Жишээ нь: Бүтэн марафоныг "Миний урт бэлтгэл дуусахад ердөө 10 км үлдлээ" эсвэл "Дараагийн усны цэг хүртэл гүйчихье" гэх мэтээр өөрийгөө зоригжуул. * Сүүлийн 2-3 км: 🏁 🔥 Хэрэв биеийн байдал сайн, булчин татаагүй бол хурдаа бага багаар нэмж, бариа руу эрч хүчтэй орно. Хэрэв ядарсан бол хурдаа тогтвортой барьж, зөвхөн барианд орохдоо анхаарлаа хандуулаарай. Барианд орсны дараа шууд суугаад зогсож болохгүй. Бага зэрэг алхаж, зүрхний цохилтоо буулгасны дараа сунгалт хийж, уураг болон нүүрс усаар баялаг хоол идэж биеэ нөхөн сэргээгээрэй. 🏅 🥇 Танд амжилт хүсэе! === 👟 Гутлаа сонгох 👟 === Уралдааны замд таны хамгийн чухал хэрэгсэл бол гарцаагүй гүйлтийн гутал/пүүз юм. Олон улсын 50км-ийн марафонд энгийн сандальтай гүйгээд түрүүлсэн тохиолдол гарч байсан. (Мексикийн индиан бүсгүй 22 настай María Lorena Ramírez 2017 онд гар аргаар хийсэн сандальтай 50км-ийн марафонд түрүүлсэн) Харин боломжоороо аль болох марафонд тохирох гутлаа сонгвол сайн. Дийлэнх 90% гүйгчдийн хувьд зөөлөн пампагардуу ултай энгийн (агаар солилцоо сайтай эсвэл даавуун) пүүз авхад хангалттай. ==1. Хөлийн гишгэлтээ тодорхойлох (Pronation)== Гутал авахаас өмнө та өөрийн хөлийн нум (арт) болон гүйх үед хөл дотогшоо эсвэл гадагшаа далийж буйг мэдэх хэрэгтэй. * Хэвийн гишгэлт (Neutral): Хөлийн нум хэвийн, гүйхэд ачаалал хөлийн тавхай даяар жигд тархдаг. * ''Сонголт:'' '''Neutral''' (Энгийн) ангиллын пүүз. * Дотогшоо хазайлттай (Overpronation): Хавтгай тавхайтай хүмүүст ихэвчлэн ажиглагддаг. Гүйх үед шагай дотогшоо цөмөрч, өвдөгт ачаалал өгдөг. * ''Сонголт:'' Хөлийг дотор талаас нь түших тусгай шийдэлтэй '''Stability''' (Тогтворжуулагч) ангиллын пүүз. * Гадагшаа хазайлттай (Underpronation/Supination): Хөлийн нум хэт өндөр хүмүүст тохиолддог. Хөл газардах үед доргилтыг сайн шингээж чаддаггүй. * ''Сонголт:'' Доргилт сайн дарах маш зөөлөн нумтай ба ултай '''Cushioned''' ангиллын пүүз. ==2. Гутлын хэмжээг зөв сонгох (Size Matters)== ⚠️ Алтан дүрэм: Марафонд өмсөх пүүзийг өдөр тутмын гутлын хэмжээнээсээ заавал **0.5-аас 1 хэмжээгээр (Size) том** авах шаардлагатай. * Яагаад? Холын зайд тасралтгүй гүйх үед хөл рүү цус ихээр шахагдаж, хөл тодорхой хэмжээгээр хөөж томордог. * Шалгах арга: Гутлаа өмсөөд босож зогсоход таны хамгийн урт хуруу болон гутлын хошууны хооронд эрхий хуруу багтахуйц (ойролцоогоор 1-1.5 см) зай үлдэж байх ёстой. Хэрэв яг таарсан гутал авбал гүйлтийн явцад хумсаа гэмтээх, хумс унах эрсдэлтэй. ==3. Зөөлөвч ба Улны өндөр (Cushioning & Drop)== * Максимум зөөлөвчтэй (Max Cushion): Сүүлийн үеийн гүйлтийн гуталнууд маш зузаан, хөнгөн хөөсөн (foam) ултай болсон. Энэ нь үе мөчид ирэх цохилтыг дээд зэргээр багасгадаг тул 21 км болон 42 км-ийн зайд булчин бага ядрахад тусална. * Heel-to-Toe Drop: Гутлын өсгий болон хошууны өндрийн зөрүү. Хэрэв та өсгийгөөрөө түрүүлж газардаг бол өндөр drop-той (8-12 мм), харин хөлийн дунд болон урд хэсгээр газардаг бол бага drop-той (4-6 мм) гутал тохиромжтой. ==4. Нүүрстөрөгчийн хавтантай гутал (Carbon-Plated Shoes)== * Хэрэв та хувийн амжилтаа ахиулах, хурдан гүйх зорилготой бол хөлийн нумны дундаа карбон хавтантай (Carbon plate) "Super Shoes" ангиллын гутлыг сонгож болно. Энэ нь алхам бүрт энергийг буцааж түлхэх (bouncy) мэдрэмж өгдөг. * Анхаарах зүйл: Энэ төрлийн гутал нь үнэтэй бөгөөд бэлтгэл багатай шинэ гүйгчийн шагай, шөрмөсийг хэт ачаалах эрсдэлтэй тул анхны марафондоо энгийн зөөлөвчтэй гутал сонгохыг зөвлөж байна. ==5. Марафонд зориулсан чухал санамжууд== * Хэзээ худалдаж авах вэ? Гутал худалдаж авахаар дэлгүүр орохдоо өдрийн цусны эргэлтээс шалтгаалж '''хөл хамгийн их томорсон байдаг оройн цагаар очиж''' өмсөж үзээрэй. Мөн уралдаанд өмсөх зузаан гүйлтийн 🧦 оймсоо заавал авч очиж өмсөх хэрэгтэй. * '''Шинэ гутлаар шууд уралдаж болохгүй: Тэмцээний өдөр цоо шинэ гутал өмсөх нь хамгийн том алдаа''' юм. Гутал нь холын урт гүйлтэнд эвтэйхэн байхын тулд багадаа '''50-80 км''' зайд өмсч эдэлгээнд орсон байх шаардлагатай. Та өөрийн хөлийн онцлогт тохирсон гутлаа сонгоод, уралдаандаа амжилттай оролцоорой! Зөвлөмжийг боловсруулсан Дэвшлийн Гарц ТББ. ==Хамтран зохион байгуулагч== *Hipay *Mongolian Athletics Federation ==Ерөнхий ивээн тэтгэгч== *Emart *APU Company *Khan Bank ==Ивээн тэтгэгч== *MIAT Mongolian Airlines *NEOCITY *Cloud Nine *Icemark *BlueMon Sports *Эрүүл мэндийн хамтрагч: Denk Pharma Mongolia *Даатгалын хамтрагч: Тэнгэр Даатгал === ТВ нэвтрүүлэл === Улаанбаатар марафон 2026-г Монгол ТВ шууд дамжууллаа [https://www.youtube.com/watch?v=HFArWIY8fso| эндээс] үзээрэй. === Тэмцээний статистик === '''Улаанбаатар марафон''' олон улсын гүйлтийн тэмцээний 2014 оноос хойших нийт оролцогчдын тоог нэгтгэн харуулав. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |- ! style="background:cyan; width: 10%;" | Он ! style="background:lightgreen; width: 25%;" | Нийт оролцогчдын тоо (Бүртгүүлсэн/Гүйсэн) ! style="background:magenta; width: 20%;" | Оролцсон улс орны тоо ! style="background:pink; width: 45%;" | Онцлох үйл явдал ба нэмэлт мэдээлэл |- | '''2026''' | 46,306 | 41 | Тэмцээний түүхэн дэх хамгийн олон оролцогч бүртгүүлсэн дээд амжилт. Гадаадын 443 тамирчин оролцсон. 21 болон 42 км-ийн замууд Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооны "В" ангиллын сертификатаар баталгаажсан. |- | '''2025''' | 36,000 | 38 | Нийтийн биеийн тамирыг дэмжих, гүйлтийн соёлыг түгээх хүрээнд дотоод гадаадын сонирхогчид өргөнөөр оролцсон. |- | '''2024''' | 28,699 | 33 | Албан ёсны бүртгэл өмнөх онуудаас өссөн. Үндсэн марафон (42 км)-д 180 гаруй, хагас марафон (21 км)-д 917 гаруй тамирчин мэргэжлийн түвшинд хурд сорьсон. |- | '''2023''' | 26,000 | 30 | Ковидын дараах сэргэлтийн үе бөгөөд хагас болон бүтэн марафонд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай гүйлтийн ангиллыг шинээр нэмж өргөжүүлсэн. |- | '''2022''' | 23,690 | 29 | Цар тахлын улмаас хоёр жил завсарласны дараа дахин зохион байгуулагдаж, олон улсын гүйгчид өргөнөөр эргэн ирсэн. |- | colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | '''''2020–2021 онд COVID-19 цар тахлын улмаас цуцлагдсан''''' |- | '''2019''' | 32,000 | 29 | Нийслэл хот үүсэн байгуулагдсаны 380 жилийн ойн хүрээнд болсон. Гадаадын 313 тамирчин оролцсоноос Кени улсын элит тамирчид урилгаар оролцож түрүүлсэн. |- | '''2018''' | 30,000 | 30 | Олон улсын марафоны нэр хүнд өсөж, Австрали, АНУ, Герман, Кени зэрэг орны тамирчид оролцсон. Автомашингүй өдрөөр уламжлал болгон зохион байгуулагдав. |- | '''2017''' | 30,000 | 20 | Тэмцээний цар хүрээ тогтворжиж, нийслэлийн иргэдийн хамгийн дуртай спорт өдөрлөгүүдийн нэг болов. |- | '''2016''' | 25,000 | 15 | Гурав дахь удаагийн гүйлт бөгөөд зохион байгуулалтын хувьд цахим бүртгэл болон чипний системийг сайжруулж эхэлсэн. |- | '''2015''' | 18,085 | 13 | Хоёр дахь удаагийн марафон. Оролцогчдын тоо өмнөх оныхоос бараг хоёр мянгаар нэмэгдсэн. |- | '''2014''' | 16,839 | 12 | Улаанбаатар хотын Засаг даргын тамгын газраас санаачлан зохион байгуулсан анхны албан ёсны олон улсын марафон. |} * Тэмдэглэл: 2020 ба 2021 онуудад дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын улмаас тэмцээн албан ёсоор завсарласан болно. === Бусад үзэх === * [[250км-ийн Ультра марафон]] * [[Дархан Марафон 2026]] * [[Улаанбаатар марафон 2025]] * [[Эрдэнэт Марафон 2026]] * [[Марафон]] [[Ангилал:Улаанбаатар марафон]] [[Ангилал:Монголын спортын тэмцээн]] [[Ангилал:Улаанбаатарын спорт]] [[Ангилал:2026 оны спорт]] [[Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ]] o8xmt1gl90d3dg33afhy2vjbitbfhgl 858123 858122 2026-06-04T03:23:21Z Asaaa18 98448 858123 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 11.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа орж медалиа авав]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 12.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа оров]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 13.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 14.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Монгол]]ын Хөнгөн Атлетикийн холбоо, Нийслэлийн ЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Олон улсын гүйлтийн "[[Улаанбаатар]] марафон" нь энэ жил 2026 оны 5 дугаар сарын 23-ны Бямба гарагт [[Сүхбаатарын талбай]]д амжилттай зохион байгуулагдлаа. Энэ жилийн марафонд [[Монгол]] улсын өнцөг булан бүрээс болон дэлхийн 41 улсаас шилдэг тамирчид, сонирхогчид зэрэг нийт 46 306 гүйгч оролцож шинэ дээд амжилтийг тогтоолоо. Бүртгэлийн хураамжийг төрөл тус бүрээр нарийвчлан харвал: *1.5 км (Гэр бүл, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд): 5000₮ (гишүүн бүр)5 км (Эрүүл мэндийн гүйлт): *10,000₮10 км (Спорт гүйлт): 50,000₮ *21 км (Хагас марафон): 70,000₮ *42.195 км (Бүтэн марафон): 90,000₮ 10-42км ийн бүртгэлийн хураамжинд 1.Дугаар 2.Цамц 3.Чип 4.Даавуун үүргэвч 5.Ивээн тэтгэгчийн бэлгэ багтаж 21 ба 42км ийнхэд нэмж дурсгалын мщдаоь багтжээ. Бусад зайнд дугаар олгосон. Марафоны өдөр уламжлал ёсоор Улаанбаатар хотын төв замуудыг хааж, '''Автомашингүй өдөр''' болгон тэмдэглэсэн бөгөөд Сүхбаатарын талбай орчимд спорт, эрүүл мэндийн олон талт өдөрлөгүүд өрнөлөө. (Шинэ уралдагч нарт зориулсан зөвлөмжийг өгүүллийн дунд хэсгээс харна уу!) === Ангилал ба зай === Тэмцээн нь мэргэжлийн тамирчид болон сонирхогчдод зориулсан дараах үндсэн зайн ангилалуудаар явагдсан: * Мэргэжлийн болон хагас мэргэжлийн ангилал:** 42 км (Бүтэн марафон), 21 км (Хагас марафон). * Сонирхогчдын ангилал:** 10 км, 5 км (Энэхүү зайд гэр бүлийн гүйлт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн гүйлт багтсан). * Эрүүл мэндийн гүйлт:** 1.5 км (Алхалт болон гүйлт). === Түрүүлэгчид === 2026 оны марафоны гол зайн буюу бүтэн марафоны ангилалд Монгол улсын болон Кени, Этиоп, Япон зэрэг орнуудын олон улсын хэмжээний мастерууд хүчтэй өрсөлдлөө. {| class="wikitable sortable" style="border: 0;" style="text-align: center; width: 64%;" |- ! style="background:#efefef; width: 30%;" | ! style="background:#efefef; width: 30%;" | |- | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 1.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эрэгтэй ялагчид]] | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 2.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эмэгтэй ялагчид]] |} {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 4.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 3.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 5.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 6.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 9.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 10.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 15.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 18.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 19.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 20.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===42 км (Бүтэн марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 6a.jpg|thumb|42км-ийн зам]] ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр (Алтан медаль): Кени улсын тамирчин Серой Андерсон Сайтоти * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Япон улсын тамирчин Томита Наоки * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Гантулга ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр (Алтан медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Г.Хишигсайхан * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Номин-Эрдэнэ {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 21.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 22.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 23.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 24.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 25.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===21 км (Хагас марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 8.jpg|thumb|21км-ийн зам]] ==Эрэгтэй төрөл 18-34 насны ангиллын эрэгтэйчүүд 🏃‍♂️== * 1-р байр: Япон улсын тамирчин Ишикава Рюга * 2-р байр: Япон улсын тамирчин Хигучи Дайсуке * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ О.Нацагдорж ==Эмэгтэй 18-34 насны ангиллын эмэгтэйчүүд 🏃‍♀️== * 1-р байр: БНХАУ-ын тамирчин Чин Инг Инг * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Сарангуа * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхтуяа {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 28.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 29.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 30.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 31.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 32.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===10 км (Элит ба Сонирхогчид)=== ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Мягмарсүрэн * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ М.Лхагвадорж * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Ачбадрах ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Н.Нандинцэцэг * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Э.Хонгорзул ==Тэмцээний онцлох мэдээ болон Шагналын сан== * Шагналын өсөлт: Энэ жилийн марафоны шагналын сан өмнөх жилүүдээс нэмэгдсэн бөгөөд 42 км-ийн бүтэн марафоны тэргүүн байрын эздийг '''20-40 сая төгрөгөөр урамшуулсан''' нь гадны болон дотоодын тамирчдын идэвхийг ихээхэн татлаа. * Байгаль орчинд ээлтэй марафон: Зохион байгуулагчдын зүгээс энэ жил "Хоггүй марафон" уриалга гаргаж, гүйлтийн зам дагуух усны сав, хогийг ангилан цуглуулах эко цэгүүдийг олноор байршуулсан нь иргэдийн талархлыг хүлээв. * Олон улсын шууд дамжуулалт: Тэмцээнийг дотоодын телевизүүдээс гадна цахим талбаруудаар олон улсад шууд дамжуулан үзүүлсэн байна. {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 33.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 34.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 35.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 38.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ==Ерөнхий зохион байгуулагч== *World Athletics *Asian Athletics Association *Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар *Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын газар === 🏃‍♂️ 🏃‍♀️ 📣 🔥⚡ МАРАФОНД УРАЛДАХ ЗӨВЛӨМЖ ⚡🔥 🏅 🥇 🏆 === #Хооллолт, ус, ундаа: *Нүүрс ус ихтэй хоол хүнс хэрэглэж, биеийн энерги, тэсвэрээ нэмэгдүүлээрэй. *Уралдааны өмнө, явцын дунд болон дараа тогтмол бага багаар ус уух нь чухал. *Хөлсөөр алдагдсан шингэнийг нөхөх нь биеийн тэнцвэрийг хадгална. *Өмнө нь туршиж үзсэн энергийн ундаа хэрэглээрэй. Уралдааны үеэр шинэ зүйл туршихаас зайлсхийх нь зүйтэй. #Уралдааны тактик: *Өөрийн хэмнэлээр гүйх: Эхлэлд хэт хурдлах нь ядаргаа үүсгэж, барианд хүрэх чадварыг бууруулдаг. *Хурдаа зөв хуваарилах: Эхний хагаст жигд, хяналттай гүйж, сүүлийн хэсэгт аажмаар хурдаа нэмэх нь илүү үр дүнтэй. *Сэтгэлзүйн бэлтгэл: Олон нийтийн дэмжлэг, хамт гүйгчдийн уур амьсгал нь гүйцэтгэлд эергээр нөлөөлдөг тул үүнийг давуу тал болгон ашиглаарай. === Тэмцээний өмнөх бэлтгэлийн төлөвлөгөө (Зай тус бүрээр) === Шинээр марафон гүйхээр бэлтгэж буй гүйгчиддээ зориулан 10 км, 21 км (хагас марафон), болон 42 км (бүтэн марафон) зайд хэрхэн бэлдэх тухай мэргэжлийн зөвлөгөөг хүргэж байна. Марафонд амжилттай оролцоход зөвхөн гүйхээс гадна хооллолт, эрүүл мэнд болон уралдааны өдрийн тактик хамгийн чухал байдаг. Хүн бүрийн биеийн онцлог өөр тул гүйх зайнаасаа хамаарч дараах хугацаанд системтэй бэлдэх хэрэгтэй. ==🏃‍♂️ 10 км-ийн зайн гүйлт 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 2–3 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 3-4 удаа. * Тактик: Эхний сард ерөнхий тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлж, 3-5 км-т тасралтгүй гүйж сурна. Сүүлийн сард зайгаа аажмаар өсгөсөөр тэмцээнээс 2 долоо хоногийн өмнө 8-9 км-т хялбархан гүйдэг болсон байх шаардлагатай. ==🏃‍♀️ 21 км-ийн зайн гүйлт (Хагас марафон) 🏃‍♂️== * Бэлтгэх хугацаа: 3–4 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4 удаа. * Тактик: Долоо хоногийн нэг өдрийг заавал "Урт гүйлт" (Long Run)-д зориулна. Урт гүйлтийн зайгаа долоо хоног бүр 1.5-2 км-ээр аажмаар нэмнэ. Тэмцээн болохоос 3 долоо хоногийн өмнө 17-18 км-ийн урт гүйлт хийж үзсэн байх ёстой. ==🏃‍♂️ 42 км-ийн зайн гүйлт (Бүтэн марафон) 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 4–6 сар (Өмнө нь 10 болон 21 км-т гүйж байсан туршлагатай байхыг зөвлөдөг). * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4-5 удаа. * Тактик: Бэлтгэлийн ачааллыг 3 долоо хоног өсгөөд, 1 долоо хоног буулгах замаар (Periodization) бэлдэнэ. Тэмцээнээс 4 долоо хоногийн өмнө хамгийн урт гүйлт буюу 32-35 км-ийг гүйж, бие физиологио шалгана. Үүнээс урт гүйх нь булчинг хэт туйлдуулдаг тул хэрэггүй. Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 долоо хоногт ачааллыг багасгах (Tapering) шатанд шилжинэ. === 2. Хооллолтын дэглэм (Food Regime)🍞 🍯 🍝 🍜 🍌 🍳 🍗 🐟 === Гүйгч хүний хувьд хоол хүнс бол "шатахуун" юм. ==📅 Бэлтгэлийн саруудад== * **Нүүрс ус (Carbohydrates):** Нийт хоолны 55-65%-ийг эзлэх ёстой. Бор будаа, овъёос, амтат төмс, бүхэл үрийн талх зэрэг удаан задардаг цогц нүүрс усыг хэрэглэнэ. * **Уураг (Protein):** Булчингийн нөхөн төлжилтөнд зориулж 🍳 🍗 🐟 тахианы цээж мах, загас, өндөг, шош зэргийг тогтмол хоол хүнсэндээ хэрэглэх. * **Ус, чийгшил:** Өдөрт багадаа 2.5-3 литр ус ууна. Урт гүйлтийн дараа эрдэс бодисоо нөхөхийн тулд изотоник (электролиттэй) ундаа ууж хэвших. ===🏎️ Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 өдөр (Carbo-loading)=== * Энэ өдрүүдэд уургийн хэмжээг багасгаж, нүүрс усыг түлхүү хэрэглэнэ (бүхэл үрийн болон бусад чанартай гоомон, паста, агшаасан будаа). Энэ нь булчинд гликогенийн нөөцийг дээд цэгт нь хүргэдэг. * **Анхаарах зүйл:** Шинэ, урьд нь идэж үзээгүй чамин хоол бүү идээрэй. Ходоод хямрахаас сэргийлж, хэт их тостой болон халуун ногоотой хоолноос татгалз. === 3. Эрүүл мэндийн болон гэмтлээс сэргийлэх зөвлөгөө 💪❤️ === * 😴 Амралт ба Нойр: Булчин гүйж байхдаа биш, харин унтаж амрах үед томорч, хүчирхэгждэг. Өдөрт 7-8 цаг чанартай унтах. * 🧘‍♀️ Сунгалт ба Хүчний бэлтгэл: Гүйхээс өмнө динамик (хөдөлгөөнтэй) сунгалт, гүйсний дараа статик (барилттай) сунгалт заавал хийнэ. Долоо хоногт 1-2 удаа өвдөг, шагай, өгзөгний булчин чангалах хүчний бэлтгэл хийх нь гэмтлээс 80% хамгаална. * 👟 Гүйлтийн гутал: Өөрийн хөлийн гишгэлтэд (пронаци) тохирсон, гүйлтийн зориулалттай гутал сонгох. Тэмцээнд хэзээ ч цоо шинэ гутал өмсөж орж болохгүй (багадаа 50-100 км гүйж дасгасан байх). === 4. МАРАФОНД ГҮЙЖ БАЙХ ҮЕИЙН ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ЗӨВЛӨГӨӨ (Race Day Advice) === Уралдааны өдөр бол таны олон сарын хөдөлмөрийн үр дүнг үзэх өдөр юм. Дараах тактикийг ягштал баримтлаарай: ===🌅 Уралдаан эхлэхээс өмнө (Өглөө)=== * Өглөөний цай: Гараанаас 2.5–3 цагийн өмнө хөнгөн хооллоно. Овъёосны каш, гадил, зөгийн балтай талх тохиромжтой. Кофе уудаг бол гараанаас 1 цагийн өмнө ууж болно. * Хувцаслалт: 🧢🧦🩳🕶️👟👟 Цаг агаарт тохируулж хувцаслах. Уралдааны үеэр бие хөрдөггүй, халдаг тул гараан дээр зогсож байхад бага зэрэг сэрүүхэн санагдаж байх ёстой. Хөх, суга, гуяны дотор талд үрэлтээс сэргийлж вазелин түрхээрэй. ===🏃‍♂️ Уралдааны үеэр (Зай тус бүрийн тактик) 🏃‍♀️=== ==🏁 Эхний хэсэг (Айдсаа дарах ба Хурдаа хянах)== * Хамгийн том алдаа: Гарааны буу дуугарахад олон хүмүүсийн уур амьсгалд автаж, хэтэрхий хурдан гүйж эхлэх. Энэ нь таны энергийг эхний хэдэн км-т л дуусгана. * ⌚ Тактик: Төлөвлөсөн хурдаасаа (Pace) бага зэрэг удаан эхэл. Эхний 1-2 км-т биеэ халааж, өөрийн гэсэн жигд хэмнэлийг ол. == 💧⚡ Ус ба Энерги нөхөлт (Ялангуяа 21 км ба 42 км-т) ⚡💧== * Цэг бүрийг ашигла: Цаашдаа цангаагүй байсан ч 💧 усны цэг бүрээс 1-2 балга ус эсвэл изотоник 🥤 ундаа ууж яв. Цангтал хүлээх нь аль хэдийн хоцорсны шинж. * Энергийн гел ⚡ 🧪 🔥(Energy Gel): 21 км-т гүйж байвал 10 дахь км дээр, 42 км-т гүйж байвал 45-50 минут тутамд энергийн гел ууж, араас нь заавал цэвэр 💧 ус ууна (Изотоник ундаагаар даруулж болохгүй, ходоод хямарна). == 🧠 Дунд болон Төгсгөл хэсэг (Сэтгэл зүйн тулаан) 🏁== * Зайг хэсэгчлэн хуваах: Уралдааны урт зайд сэтгэл зүйгээр унахгүйн тулд зайгаа жижиглэж бод. Жишээ нь: Бүтэн марафоныг "Миний урт бэлтгэл дуусахад ердөө 10 км үлдлээ" эсвэл "Дараагийн усны цэг хүртэл гүйчихье" гэх мэтээр өөрийгөө зоригжуул. * Сүүлийн 2-3 км: 🏁 🔥 Хэрэв биеийн байдал сайн, булчин татаагүй бол хурдаа бага багаар нэмж, бариа руу эрч хүчтэй орно. Хэрэв ядарсан бол хурдаа тогтвортой барьж, зөвхөн барианд орохдоо анхаарлаа хандуулаарай. Барианд орсны дараа шууд суугаад зогсож болохгүй. Бага зэрэг алхаж, зүрхний цохилтоо буулгасны дараа сунгалт хийж, уураг болон нүүрс усаар баялаг хоол идэж биеэ нөхөн сэргээгээрэй. 🏅 🥇 Танд амжилт хүсэе! === 👟 Гутлаа сонгох 👟 === Уралдааны замд таны хамгийн чухал хэрэгсэл бол гарцаагүй гүйлтийн гутал/пүүз юм. Олон улсын 50км-ийн марафонд энгийн сандальтай гүйгээд түрүүлсэн тохиолдол гарч байсан. (Мексикийн индиан бүсгүй 22 настай María Lorena Ramírez 2017 онд гар аргаар хийсэн сандальтай 50км-ийн марафонд түрүүлсэн) Харин боломжоороо аль болох марафонд тохирох гутлаа сонгвол сайн. Дийлэнх 90% гүйгчдийн хувьд зөөлөн пампагардуу ултай энгийн (агаар солилцоо сайтай эсвэл даавуун) пүүз авхад хангалттай. ==1. Хөлийн гишгэлтээ тодорхойлох (Pronation)== Гутал авахаас өмнө та өөрийн хөлийн нум (арт) болон гүйх үед хөл дотогшоо эсвэл гадагшаа далийж буйг мэдэх хэрэгтэй. * Хэвийн гишгэлт (Neutral): Хөлийн нум хэвийн, гүйхэд ачаалал хөлийн тавхай даяар жигд тархдаг. * ''Сонголт:'' '''Neutral''' (Энгийн) ангиллын пүүз. * Дотогшоо хазайлттай (Overpronation): Хавтгай тавхайтай хүмүүст ихэвчлэн ажиглагддаг. Гүйх үед шагай дотогшоо цөмөрч, өвдөгт ачаалал өгдөг. * ''Сонголт:'' Хөлийг дотор талаас нь түших тусгай шийдэлтэй '''Stability''' (Тогтворжуулагч) ангиллын пүүз. * Гадагшаа хазайлттай (Underpronation/Supination): Хөлийн нум хэт өндөр хүмүүст тохиолддог. Хөл газардах үед доргилтыг сайн шингээж чаддаггүй. * ''Сонголт:'' Доргилт сайн дарах маш зөөлөн нумтай ба ултай '''Cushioned''' ангиллын пүүз. ==2. Гутлын хэмжээг зөв сонгох (Size Matters)== ⚠️ Алтан дүрэм: Марафонд өмсөх пүүзийг өдөр тутмын гутлын хэмжээнээсээ заавал **0.5-аас 1 хэмжээгээр (Size) том** авах шаардлагатай. * Яагаад? Холын зайд тасралтгүй гүйх үед хөл рүү цус ихээр шахагдаж, хөл тодорхой хэмжээгээр хөөж томордог. * Шалгах арга: Гутлаа өмсөөд босож зогсоход таны хамгийн урт хуруу болон гутлын хошууны хооронд эрхий хуруу багтахуйц (ойролцоогоор 1-1.5 см) зай үлдэж байх ёстой. Хэрэв яг таарсан гутал авбал гүйлтийн явцад хумсаа гэмтээх, хумс унах эрсдэлтэй. ==3. Зөөлөвч ба Улны өндөр (Cushioning & Drop)== * Максимум зөөлөвчтэй (Max Cushion): Сүүлийн үеийн гүйлтийн гуталнууд маш зузаан, хөнгөн хөөсөн (foam) ултай болсон. Энэ нь үе мөчид ирэх цохилтыг дээд зэргээр багасгадаг тул 21 км болон 42 км-ийн зайд булчин бага ядрахад тусална. * Heel-to-Toe Drop: Гутлын өсгий болон хошууны өндрийн зөрүү. Хэрэв та өсгийгөөрөө түрүүлж газардаг бол өндөр drop-той (8-12 мм), харин хөлийн дунд болон урд хэсгээр газардаг бол бага drop-той (4-6 мм) гутал тохиромжтой. ==4. Нүүрстөрөгчийн хавтантай гутал (Carbon-Plated Shoes)== * Хэрэв та хувийн амжилтаа ахиулах, хурдан гүйх зорилготой бол хөлийн нумны дундаа карбон хавтантай (Carbon plate) "Super Shoes" ангиллын гутлыг сонгож болно. Энэ нь алхам бүрт энергийг буцааж түлхэх (bouncy) мэдрэмж өгдөг. * Анхаарах зүйл: Энэ төрлийн гутал нь үнэтэй бөгөөд бэлтгэл багатай шинэ гүйгчийн шагай, шөрмөсийг хэт ачаалах эрсдэлтэй тул анхны марафондоо энгийн зөөлөвчтэй гутал сонгохыг зөвлөж байна. ==5. Марафонд зориулсан чухал санамжууд== * Хэзээ худалдаж авах вэ? Гутал худалдаж авахаар дэлгүүр орохдоо өдрийн цусны эргэлтээс шалтгаалж '''хөл хамгийн их томорсон байдаг оройн цагаар очиж''' өмсөж үзээрэй. Мөн уралдаанд өмсөх зузаан гүйлтийн 🧦 оймсоо заавал авч очиж өмсөх хэрэгтэй. * '''Шинэ гутлаар шууд уралдаж болохгүй: Тэмцээний өдөр цоо шинэ гутал өмсөх нь хамгийн том алдаа''' юм. Гутал нь холын урт гүйлтэнд эвтэйхэн байхын тулд багадаа '''50-80 км''' зайд өмсч эдэлгээнд орсон байх шаардлагатай. Та өөрийн хөлийн онцлогт тохирсон гутлаа сонгоод, уралдаандаа амжилттай оролцоорой! Зөвлөмжийг боловсруулсан Дэвшлийн Гарц ТББ. ==Хамтран зохион байгуулагч== *Hipay *Mongolian Athletics Federation ==Ерөнхий ивээн тэтгэгч== *Emart *APU Company *Khan Bank ==Ивээн тэтгэгч== *MIAT Mongolian Airlines *NEOCITY *Cloud Nine *Icemark *BlueMon Sports *Эрүүл мэндийн хамтрагч: Denk Pharma Mongolia *Даатгалын хамтрагч: Тэнгэр Даатгал === ТВ нэвтрүүлэл === Улаанбаатар марафон 2026-г Монгол ТВ шууд дамжууллаа [https://www.youtube.com/watch?v=HFArWIY8fso| эндээс] үзээрэй. === Тэмцээний статистик === '''Улаанбаатар марафон''' олон улсын гүйлтийн тэмцээний 2014 оноос хойших нийт оролцогчдын тоог нэгтгэн харуулав. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |- ! style="background:cyan; width: 10%;" | Он ! style="background:lightgreen; width: 25%;" | Нийт оролцогчдын тоо (Бүртгүүлсэн/Гүйсэн) ! style="background:magenta; width: 20%;" | Оролцсон улс орны тоо ! style="background:pink; width: 45%;" | Онцлох үйл явдал ба нэмэлт мэдээлэл |- | '''2026''' | 46,306 | 41 | Тэмцээний түүхэн дэх хамгийн олон оролцогч бүртгүүлсэн дээд амжилт. Гадаадын 443 тамирчин оролцсон. 21 болон 42 км-ийн замууд Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооны "В" ангиллын сертификатаар баталгаажсан. |- | '''2025''' | 36,000 | 38 | Нийтийн биеийн тамирыг дэмжих, гүйлтийн соёлыг түгээх хүрээнд дотоод гадаадын сонирхогчид өргөнөөр оролцсон. |- | '''2024''' | 28,699 | 33 | Албан ёсны бүртгэл өмнөх онуудаас өссөн. Үндсэн марафон (42 км)-д 180 гаруй, хагас марафон (21 км)-д 917 гаруй тамирчин мэргэжлийн түвшинд хурд сорьсон. |- | '''2023''' | 26,000 | 30 | Ковидын дараах сэргэлтийн үе бөгөөд хагас болон бүтэн марафонд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай гүйлтийн ангиллыг шинээр нэмж өргөжүүлсэн. |- | '''2022''' | 23,690 | 29 | Цар тахлын улмаас хоёр жил завсарласны дараа дахин зохион байгуулагдаж, олон улсын гүйгчид өргөнөөр эргэн ирсэн. |- | colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | '''''2020–2021 онд COVID-19 цар тахлын улмаас цуцлагдсан''''' |- | '''2019''' | 32,000 | 29 | Нийслэл хот үүсэн байгуулагдсаны 380 жилийн ойн хүрээнд болсон. Гадаадын 313 тамирчин оролцсоноос Кени улсын элит тамирчид урилгаар оролцож түрүүлсэн. |- | '''2018''' | 30,000 | 30 | Олон улсын марафоны нэр хүнд өсөж, Австрали, АНУ, Герман, Кени зэрэг орны тамирчид оролцсон. Автомашингүй өдрөөр уламжлал болгон зохион байгуулагдав. |- | '''2017''' | 30,000 | 20 | Тэмцээний цар хүрээ тогтворжиж, нийслэлийн иргэдийн хамгийн дуртай спорт өдөрлөгүүдийн нэг болов. |- | '''2016''' | 25,000 | 15 | Гурав дахь удаагийн гүйлт бөгөөд зохион байгуулалтын хувьд цахим бүртгэл болон чипний системийг сайжруулж эхэлсэн. |- | '''2015''' | 18,085 | 13 | Хоёр дахь удаагийн марафон. Оролцогчдын тоо өмнөх оныхоос бараг хоёр мянгаар нэмэгдсэн. |- | '''2014''' | 16,839 | 12 | Улаанбаатар хотын Засаг даргын тамгын газраас санаачлан зохион байгуулсан анхны албан ёсны олон улсын марафон. |} * Тэмдэглэл: 2020 ба 2021 онуудад дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын улмаас тэмцээн албан ёсоор завсарласан болно. === Бусад үзэх === * [[250км-ийн Ультра марафон]] * [[Дархан Марафон 2026]] * [[Улаанбаатар марафон 2025]] * [[Эрдэнэт Марафон 2026]] * [[Марафон]] [[Ангилал:Улаанбаатар марафон]] [[Ангилал:Монголын спортын тэмцээн]] [[Ангилал:Улаанбаатарын спорт]] [[Ангилал:2026 оны спорт]] [[Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ]] 23pot2vvgb1tceheng3gykv22td4bch 858124 858123 2026-06-04T03:24:28Z Asaaa18 98448 858124 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 11.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа орж медалиа авав]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 12.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа оров]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 13.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 14.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Монгол]]ын Хөнгөн Атлетикийн холбоо, Нийслэлийн ЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Олон улсын гүйлтийн "[[Улаанбаатар]] марафон" нь энэ жил 2026 оны 5 дугаар сарын 23-ны Бямба гарагт [[Сүхбаатарын талбай]]д амжилттай зохион байгуулагдлаа. Энэ жилийн марафонд [[Монгол]] улсын өнцөг булан бүрээс болон дэлхийн 41 улсаас шилдэг тамирчид, сонирхогчид зэрэг нийт 46 306 гүйгч оролцож шинэ дээд амжилтийг тогтоолоо. Бүртгэлийн хураамжийг төрөл тус бүрээр: *1.5 км (Гэр бүл, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд): 5000₮ (гишүүн бүр)5 км (Эрүүл мэндийн гүйлт): *10,000₮10 км (Спорт гүйлт): 50,000₮ *21 км (Хагас марафон): 70,000₮ *42.195 км (Бүтэн марафон): 90,000₮ 10-42км ийн бүртгэлийн хураамжинд 1.Дугаар 2.Цамц 3.Чип 4.Даавуун үүргэвч 5.Ивээн тэтгэгчийн бэлгэ багтаж 21 ба 42км ийнхэд нэмж дурсгалын медаль багтжээ. Бусад зайнд дугаар олгосон. Марафоны өдөр уламжлал ёсоор Улаанбаатар хотын төв замуудыг хааж, '''Автомашингүй өдөр''' болгон тэмдэглэсэн бөгөөд Сүхбаатарын талбай орчимд спорт, эрүүл мэндийн олон талт өдөрлөгүүд өрнөлөө. (Шинэ уралдагч нарт зориулсан зөвлөмжийг өгүүллийн дунд хэсгээс харна уу!) === Ангилал ба зай === Тэмцээн нь мэргэжлийн тамирчид болон сонирхогчдод зориулсан дараах үндсэн зайн ангилалуудаар явагдсан: * Мэргэжлийн болон хагас мэргэжлийн ангилал:** 42 км (Бүтэн марафон), 21 км (Хагас марафон). * Сонирхогчдын ангилал:** 10 км, 5 км (Энэхүү зайд гэр бүлийн гүйлт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн гүйлт багтсан). * Эрүүл мэндийн гүйлт:** 1.5 км (Алхалт болон гүйлт). === Түрүүлэгчид === 2026 оны марафоны гол зайн буюу бүтэн марафоны ангилалд Монгол улсын болон Кени, Этиоп, Япон зэрэг орнуудын олон улсын хэмжээний мастерууд хүчтэй өрсөлдлөө. {| class="wikitable sortable" style="border: 0;" style="text-align: center; width: 64%;" |- ! style="background:#efefef; width: 30%;" | ! style="background:#efefef; width: 30%;" | |- | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 1.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эрэгтэй ялагчид]] | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 2.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эмэгтэй ялагчид]] |} {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 4.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 3.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 5.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 6.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 9.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 10.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 15.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 18.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 19.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 20.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===42 км (Бүтэн марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 6a.jpg|thumb|42км-ийн зам]] ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр (Алтан медаль): Кени улсын тамирчин Серой Андерсон Сайтоти * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Япон улсын тамирчин Томита Наоки * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Гантулга ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр (Алтан медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Г.Хишигсайхан * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Номин-Эрдэнэ {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 21.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 22.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 23.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 24.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 25.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===21 км (Хагас марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 8.jpg|thumb|21км-ийн зам]] ==Эрэгтэй төрөл 18-34 насны ангиллын эрэгтэйчүүд 🏃‍♂️== * 1-р байр: Япон улсын тамирчин Ишикава Рюга * 2-р байр: Япон улсын тамирчин Хигучи Дайсуке * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ О.Нацагдорж ==Эмэгтэй 18-34 насны ангиллын эмэгтэйчүүд 🏃‍♀️== * 1-р байр: БНХАУ-ын тамирчин Чин Инг Инг * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Сарангуа * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхтуяа {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 28.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 29.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 30.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 31.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 32.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===10 км (Элит ба Сонирхогчид)=== ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Мягмарсүрэн * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ М.Лхагвадорж * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Ачбадрах ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Н.Нандинцэцэг * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Э.Хонгорзул ==Тэмцээний онцлох мэдээ болон Шагналын сан== * Шагналын өсөлт: Энэ жилийн марафоны шагналын сан өмнөх жилүүдээс нэмэгдсэн бөгөөд 42 км-ийн бүтэн марафоны тэргүүн байрын эздийг '''20-40 сая төгрөгөөр урамшуулсан''' нь гадны болон дотоодын тамирчдын идэвхийг ихээхэн татлаа. * Байгаль орчинд ээлтэй марафон: Зохион байгуулагчдын зүгээс энэ жил "Хоггүй марафон" уриалга гаргаж, гүйлтийн зам дагуух усны сав, хогийг ангилан цуглуулах эко цэгүүдийг олноор байршуулсан нь иргэдийн талархлыг хүлээв. * Олон улсын шууд дамжуулалт: Тэмцээнийг дотоодын телевизүүдээс гадна цахим талбаруудаар олон улсад шууд дамжуулан үзүүлсэн байна. {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 33.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 34.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 35.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 38.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ==Ерөнхий зохион байгуулагч== *World Athletics *Asian Athletics Association *Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар *Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын газар === 🏃‍♂️ 🏃‍♀️ 📣 🔥⚡ МАРАФОНД УРАЛДАХ ЗӨВЛӨМЖ ⚡🔥 🏅 🥇 🏆 === #Хооллолт, ус, ундаа: *Нүүрс ус ихтэй хоол хүнс хэрэглэж, биеийн энерги, тэсвэрээ нэмэгдүүлээрэй. *Уралдааны өмнө, явцын дунд болон дараа тогтмол бага багаар ус уух нь чухал. *Хөлсөөр алдагдсан шингэнийг нөхөх нь биеийн тэнцвэрийг хадгална. *Өмнө нь туршиж үзсэн энергийн ундаа хэрэглээрэй. Уралдааны үеэр шинэ зүйл туршихаас зайлсхийх нь зүйтэй. #Уралдааны тактик: *Өөрийн хэмнэлээр гүйх: Эхлэлд хэт хурдлах нь ядаргаа үүсгэж, барианд хүрэх чадварыг бууруулдаг. *Хурдаа зөв хуваарилах: Эхний хагаст жигд, хяналттай гүйж, сүүлийн хэсэгт аажмаар хурдаа нэмэх нь илүү үр дүнтэй. *Сэтгэлзүйн бэлтгэл: Олон нийтийн дэмжлэг, хамт гүйгчдийн уур амьсгал нь гүйцэтгэлд эергээр нөлөөлдөг тул үүнийг давуу тал болгон ашиглаарай. === Тэмцээний өмнөх бэлтгэлийн төлөвлөгөө (Зай тус бүрээр) === Шинээр марафон гүйхээр бэлтгэж буй гүйгчиддээ зориулан 10 км, 21 км (хагас марафон), болон 42 км (бүтэн марафон) зайд хэрхэн бэлдэх тухай мэргэжлийн зөвлөгөөг хүргэж байна. Марафонд амжилттай оролцоход зөвхөн гүйхээс гадна хооллолт, эрүүл мэнд болон уралдааны өдрийн тактик хамгийн чухал байдаг. Хүн бүрийн биеийн онцлог өөр тул гүйх зайнаасаа хамаарч дараах хугацаанд системтэй бэлдэх хэрэгтэй. ==🏃‍♂️ 10 км-ийн зайн гүйлт 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 2–3 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 3-4 удаа. * Тактик: Эхний сард ерөнхий тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлж, 3-5 км-т тасралтгүй гүйж сурна. Сүүлийн сард зайгаа аажмаар өсгөсөөр тэмцээнээс 2 долоо хоногийн өмнө 8-9 км-т хялбархан гүйдэг болсон байх шаардлагатай. ==🏃‍♀️ 21 км-ийн зайн гүйлт (Хагас марафон) 🏃‍♂️== * Бэлтгэх хугацаа: 3–4 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4 удаа. * Тактик: Долоо хоногийн нэг өдрийг заавал "Урт гүйлт" (Long Run)-д зориулна. Урт гүйлтийн зайгаа долоо хоног бүр 1.5-2 км-ээр аажмаар нэмнэ. Тэмцээн болохоос 3 долоо хоногийн өмнө 17-18 км-ийн урт гүйлт хийж үзсэн байх ёстой. ==🏃‍♂️ 42 км-ийн зайн гүйлт (Бүтэн марафон) 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 4–6 сар (Өмнө нь 10 болон 21 км-т гүйж байсан туршлагатай байхыг зөвлөдөг). * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4-5 удаа. * Тактик: Бэлтгэлийн ачааллыг 3 долоо хоног өсгөөд, 1 долоо хоног буулгах замаар (Periodization) бэлдэнэ. Тэмцээнээс 4 долоо хоногийн өмнө хамгийн урт гүйлт буюу 32-35 км-ийг гүйж, бие физиологио шалгана. Үүнээс урт гүйх нь булчинг хэт туйлдуулдаг тул хэрэггүй. Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 долоо хоногт ачааллыг багасгах (Tapering) шатанд шилжинэ. === 2. Хооллолтын дэглэм (Food Regime)🍞 🍯 🍝 🍜 🍌 🍳 🍗 🐟 === Гүйгч хүний хувьд хоол хүнс бол "шатахуун" юм. ==📅 Бэлтгэлийн саруудад== * **Нүүрс ус (Carbohydrates):** Нийт хоолны 55-65%-ийг эзлэх ёстой. Бор будаа, овъёос, амтат төмс, бүхэл үрийн талх зэрэг удаан задардаг цогц нүүрс усыг хэрэглэнэ. * **Уураг (Protein):** Булчингийн нөхөн төлжилтөнд зориулж 🍳 🍗 🐟 тахианы цээж мах, загас, өндөг, шош зэргийг тогтмол хоол хүнсэндээ хэрэглэх. * **Ус, чийгшил:** Өдөрт багадаа 2.5-3 литр ус ууна. Урт гүйлтийн дараа эрдэс бодисоо нөхөхийн тулд изотоник (электролиттэй) ундаа ууж хэвших. ===🏎️ Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 өдөр (Carbo-loading)=== * Энэ өдрүүдэд уургийн хэмжээг багасгаж, нүүрс усыг түлхүү хэрэглэнэ (бүхэл үрийн болон бусад чанартай гоомон, паста, агшаасан будаа). Энэ нь булчинд гликогенийн нөөцийг дээд цэгт нь хүргэдэг. * **Анхаарах зүйл:** Шинэ, урьд нь идэж үзээгүй чамин хоол бүү идээрэй. Ходоод хямрахаас сэргийлж, хэт их тостой болон халуун ногоотой хоолноос татгалз. === 3. Эрүүл мэндийн болон гэмтлээс сэргийлэх зөвлөгөө 💪❤️ === * 😴 Амралт ба Нойр: Булчин гүйж байхдаа биш, харин унтаж амрах үед томорч, хүчирхэгждэг. Өдөрт 7-8 цаг чанартай унтах. * 🧘‍♀️ Сунгалт ба Хүчний бэлтгэл: Гүйхээс өмнө динамик (хөдөлгөөнтэй) сунгалт, гүйсний дараа статик (барилттай) сунгалт заавал хийнэ. Долоо хоногт 1-2 удаа өвдөг, шагай, өгзөгний булчин чангалах хүчний бэлтгэл хийх нь гэмтлээс 80% хамгаална. * 👟 Гүйлтийн гутал: Өөрийн хөлийн гишгэлтэд (пронаци) тохирсон, гүйлтийн зориулалттай гутал сонгох. Тэмцээнд хэзээ ч цоо шинэ гутал өмсөж орж болохгүй (багадаа 50-100 км гүйж дасгасан байх). === 4. МАРАФОНД ГҮЙЖ БАЙХ ҮЕИЙН ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ЗӨВЛӨГӨӨ (Race Day Advice) === Уралдааны өдөр бол таны олон сарын хөдөлмөрийн үр дүнг үзэх өдөр юм. Дараах тактикийг ягштал баримтлаарай: ===🌅 Уралдаан эхлэхээс өмнө (Өглөө)=== * Өглөөний цай: Гараанаас 2.5–3 цагийн өмнө хөнгөн хооллоно. Овъёосны каш, гадил, зөгийн балтай талх тохиромжтой. Кофе уудаг бол гараанаас 1 цагийн өмнө ууж болно. * Хувцаслалт: 🧢🧦🩳🕶️👟👟 Цаг агаарт тохируулж хувцаслах. Уралдааны үеэр бие хөрдөггүй, халдаг тул гараан дээр зогсож байхад бага зэрэг сэрүүхэн санагдаж байх ёстой. Хөх, суга, гуяны дотор талд үрэлтээс сэргийлж вазелин түрхээрэй. ===🏃‍♂️ Уралдааны үеэр (Зай тус бүрийн тактик) 🏃‍♀️=== ==🏁 Эхний хэсэг (Айдсаа дарах ба Хурдаа хянах)== * Хамгийн том алдаа: Гарааны буу дуугарахад олон хүмүүсийн уур амьсгалд автаж, хэтэрхий хурдан гүйж эхлэх. Энэ нь таны энергийг эхний хэдэн км-т л дуусгана. * ⌚ Тактик: Төлөвлөсөн хурдаасаа (Pace) бага зэрэг удаан эхэл. Эхний 1-2 км-т биеэ халааж, өөрийн гэсэн жигд хэмнэлийг ол. == 💧⚡ Ус ба Энерги нөхөлт (Ялангуяа 21 км ба 42 км-т) ⚡💧== * Цэг бүрийг ашигла: Цаашдаа цангаагүй байсан ч 💧 усны цэг бүрээс 1-2 балга ус эсвэл изотоник 🥤 ундаа ууж яв. Цангтал хүлээх нь аль хэдийн хоцорсны шинж. * Энергийн гел ⚡ 🧪 🔥(Energy Gel): 21 км-т гүйж байвал 10 дахь км дээр, 42 км-т гүйж байвал 45-50 минут тутамд энергийн гел ууж, араас нь заавал цэвэр 💧 ус ууна (Изотоник ундаагаар даруулж болохгүй, ходоод хямарна). == 🧠 Дунд болон Төгсгөл хэсэг (Сэтгэл зүйн тулаан) 🏁== * Зайг хэсэгчлэн хуваах: Уралдааны урт зайд сэтгэл зүйгээр унахгүйн тулд зайгаа жижиглэж бод. Жишээ нь: Бүтэн марафоныг "Миний урт бэлтгэл дуусахад ердөө 10 км үлдлээ" эсвэл "Дараагийн усны цэг хүртэл гүйчихье" гэх мэтээр өөрийгөө зоригжуул. * Сүүлийн 2-3 км: 🏁 🔥 Хэрэв биеийн байдал сайн, булчин татаагүй бол хурдаа бага багаар нэмж, бариа руу эрч хүчтэй орно. Хэрэв ядарсан бол хурдаа тогтвортой барьж, зөвхөн барианд орохдоо анхаарлаа хандуулаарай. Барианд орсны дараа шууд суугаад зогсож болохгүй. Бага зэрэг алхаж, зүрхний цохилтоо буулгасны дараа сунгалт хийж, уураг болон нүүрс усаар баялаг хоол идэж биеэ нөхөн сэргээгээрэй. 🏅 🥇 Танд амжилт хүсэе! === 👟 Гутлаа сонгох 👟 === Уралдааны замд таны хамгийн чухал хэрэгсэл бол гарцаагүй гүйлтийн гутал/пүүз юм. Олон улсын 50км-ийн марафонд энгийн сандальтай гүйгээд түрүүлсэн тохиолдол гарч байсан. (Мексикийн индиан бүсгүй 22 настай María Lorena Ramírez 2017 онд гар аргаар хийсэн сандальтай 50км-ийн марафонд түрүүлсэн) Харин боломжоороо аль болох марафонд тохирох гутлаа сонгвол сайн. Дийлэнх 90% гүйгчдийн хувьд зөөлөн пампагардуу ултай энгийн (агаар солилцоо сайтай эсвэл даавуун) пүүз авхад хангалттай. ==1. Хөлийн гишгэлтээ тодорхойлох (Pronation)== Гутал авахаас өмнө та өөрийн хөлийн нум (арт) болон гүйх үед хөл дотогшоо эсвэл гадагшаа далийж буйг мэдэх хэрэгтэй. * Хэвийн гишгэлт (Neutral): Хөлийн нум хэвийн, гүйхэд ачаалал хөлийн тавхай даяар жигд тархдаг. * ''Сонголт:'' '''Neutral''' (Энгийн) ангиллын пүүз. * Дотогшоо хазайлттай (Overpronation): Хавтгай тавхайтай хүмүүст ихэвчлэн ажиглагддаг. Гүйх үед шагай дотогшоо цөмөрч, өвдөгт ачаалал өгдөг. * ''Сонголт:'' Хөлийг дотор талаас нь түших тусгай шийдэлтэй '''Stability''' (Тогтворжуулагч) ангиллын пүүз. * Гадагшаа хазайлттай (Underpronation/Supination): Хөлийн нум хэт өндөр хүмүүст тохиолддог. Хөл газардах үед доргилтыг сайн шингээж чаддаггүй. * ''Сонголт:'' Доргилт сайн дарах маш зөөлөн нумтай ба ултай '''Cushioned''' ангиллын пүүз. ==2. Гутлын хэмжээг зөв сонгох (Size Matters)== ⚠️ Алтан дүрэм: Марафонд өмсөх пүүзийг өдөр тутмын гутлын хэмжээнээсээ заавал **0.5-аас 1 хэмжээгээр (Size) том** авах шаардлагатай. * Яагаад? Холын зайд тасралтгүй гүйх үед хөл рүү цус ихээр шахагдаж, хөл тодорхой хэмжээгээр хөөж томордог. * Шалгах арга: Гутлаа өмсөөд босож зогсоход таны хамгийн урт хуруу болон гутлын хошууны хооронд эрхий хуруу багтахуйц (ойролцоогоор 1-1.5 см) зай үлдэж байх ёстой. Хэрэв яг таарсан гутал авбал гүйлтийн явцад хумсаа гэмтээх, хумс унах эрсдэлтэй. ==3. Зөөлөвч ба Улны өндөр (Cushioning & Drop)== * Максимум зөөлөвчтэй (Max Cushion): Сүүлийн үеийн гүйлтийн гуталнууд маш зузаан, хөнгөн хөөсөн (foam) ултай болсон. Энэ нь үе мөчид ирэх цохилтыг дээд зэргээр багасгадаг тул 21 км болон 42 км-ийн зайд булчин бага ядрахад тусална. * Heel-to-Toe Drop: Гутлын өсгий болон хошууны өндрийн зөрүү. Хэрэв та өсгийгөөрөө түрүүлж газардаг бол өндөр drop-той (8-12 мм), харин хөлийн дунд болон урд хэсгээр газардаг бол бага drop-той (4-6 мм) гутал тохиромжтой. ==4. Нүүрстөрөгчийн хавтантай гутал (Carbon-Plated Shoes)== * Хэрэв та хувийн амжилтаа ахиулах, хурдан гүйх зорилготой бол хөлийн нумны дундаа карбон хавтантай (Carbon plate) "Super Shoes" ангиллын гутлыг сонгож болно. Энэ нь алхам бүрт энергийг буцааж түлхэх (bouncy) мэдрэмж өгдөг. * Анхаарах зүйл: Энэ төрлийн гутал нь үнэтэй бөгөөд бэлтгэл багатай шинэ гүйгчийн шагай, шөрмөсийг хэт ачаалах эрсдэлтэй тул анхны марафондоо энгийн зөөлөвчтэй гутал сонгохыг зөвлөж байна. ==5. Марафонд зориулсан чухал санамжууд== * Хэзээ худалдаж авах вэ? Гутал худалдаж авахаар дэлгүүр орохдоо өдрийн цусны эргэлтээс шалтгаалж '''хөл хамгийн их томорсон байдаг оройн цагаар очиж''' өмсөж үзээрэй. Мөн уралдаанд өмсөх зузаан гүйлтийн 🧦 оймсоо заавал авч очиж өмсөх хэрэгтэй. * '''Шинэ гутлаар шууд уралдаж болохгүй: Тэмцээний өдөр цоо шинэ гутал өмсөх нь хамгийн том алдаа''' юм. Гутал нь холын урт гүйлтэнд эвтэйхэн байхын тулд багадаа '''50-80 км''' зайд өмсч эдэлгээнд орсон байх шаардлагатай. Та өөрийн хөлийн онцлогт тохирсон гутлаа сонгоод, уралдаандаа амжилттай оролцоорой! Зөвлөмжийг боловсруулсан Дэвшлийн Гарц ТББ. ==Хамтран зохион байгуулагч== *Hipay *Mongolian Athletics Federation ==Ерөнхий ивээн тэтгэгч== *Emart *APU Company *Khan Bank ==Ивээн тэтгэгч== *MIAT Mongolian Airlines *NEOCITY *Cloud Nine *Icemark *BlueMon Sports *Эрүүл мэндийн хамтрагч: Denk Pharma Mongolia *Даатгалын хамтрагч: Тэнгэр Даатгал === ТВ нэвтрүүлэл === Улаанбаатар марафон 2026-г Монгол ТВ шууд дамжууллаа [https://www.youtube.com/watch?v=HFArWIY8fso| эндээс] үзээрэй. === Тэмцээний статистик === '''Улаанбаатар марафон''' олон улсын гүйлтийн тэмцээний 2014 оноос хойших нийт оролцогчдын тоог нэгтгэн харуулав. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |- ! style="background:cyan; width: 10%;" | Он ! style="background:lightgreen; width: 25%;" | Нийт оролцогчдын тоо (Бүртгүүлсэн/Гүйсэн) ! style="background:magenta; width: 20%;" | Оролцсон улс орны тоо ! style="background:pink; width: 45%;" | Онцлох үйл явдал ба нэмэлт мэдээлэл |- | '''2026''' | 46,306 | 41 | Тэмцээний түүхэн дэх хамгийн олон оролцогч бүртгүүлсэн дээд амжилт. Гадаадын 443 тамирчин оролцсон. 21 болон 42 км-ийн замууд Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооны "В" ангиллын сертификатаар баталгаажсан. |- | '''2025''' | 36,000 | 38 | Нийтийн биеийн тамирыг дэмжих, гүйлтийн соёлыг түгээх хүрээнд дотоод гадаадын сонирхогчид өргөнөөр оролцсон. |- | '''2024''' | 28,699 | 33 | Албан ёсны бүртгэл өмнөх онуудаас өссөн. Үндсэн марафон (42 км)-д 180 гаруй, хагас марафон (21 км)-д 917 гаруй тамирчин мэргэжлийн түвшинд хурд сорьсон. |- | '''2023''' | 26,000 | 30 | Ковидын дараах сэргэлтийн үе бөгөөд хагас болон бүтэн марафонд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай гүйлтийн ангиллыг шинээр нэмж өргөжүүлсэн. |- | '''2022''' | 23,690 | 29 | Цар тахлын улмаас хоёр жил завсарласны дараа дахин зохион байгуулагдаж, олон улсын гүйгчид өргөнөөр эргэн ирсэн. |- | colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | '''''2020–2021 онд COVID-19 цар тахлын улмаас цуцлагдсан''''' |- | '''2019''' | 32,000 | 29 | Нийслэл хот үүсэн байгуулагдсаны 380 жилийн ойн хүрээнд болсон. Гадаадын 313 тамирчин оролцсоноос Кени улсын элит тамирчид урилгаар оролцож түрүүлсэн. |- | '''2018''' | 30,000 | 30 | Олон улсын марафоны нэр хүнд өсөж, Австрали, АНУ, Герман, Кени зэрэг орны тамирчид оролцсон. Автомашингүй өдрөөр уламжлал болгон зохион байгуулагдав. |- | '''2017''' | 30,000 | 20 | Тэмцээний цар хүрээ тогтворжиж, нийслэлийн иргэдийн хамгийн дуртай спорт өдөрлөгүүдийн нэг болов. |- | '''2016''' | 25,000 | 15 | Гурав дахь удаагийн гүйлт бөгөөд зохион байгуулалтын хувьд цахим бүртгэл болон чипний системийг сайжруулж эхэлсэн. |- | '''2015''' | 18,085 | 13 | Хоёр дахь удаагийн марафон. Оролцогчдын тоо өмнөх оныхоос бараг хоёр мянгаар нэмэгдсэн. |- | '''2014''' | 16,839 | 12 | Улаанбаатар хотын Засаг даргын тамгын газраас санаачлан зохион байгуулсан анхны албан ёсны олон улсын марафон. |} * Тэмдэглэл: 2020 ба 2021 онуудад дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын улмаас тэмцээн албан ёсоор завсарласан болно. === Бусад үзэх === * [[250км-ийн Ультра марафон]] * [[Дархан Марафон 2026]] * [[Улаанбаатар марафон 2025]] * [[Эрдэнэт Марафон 2026]] * [[Марафон]] [[Ангилал:Улаанбаатар марафон]] [[Ангилал:Монголын спортын тэмцээн]] [[Ангилал:Улаанбаатарын спорт]] [[Ангилал:2026 оны спорт]] [[Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ]] k4nqnjf89am475baobk4m2qposdjxzc 858125 858124 2026-06-04T03:25:37Z Asaaa18 98448 858125 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 11.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа орж медалиа авав]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 12.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа оров]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 13.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 14.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Монгол]]ын Хөнгөн Атлетикийн холбоо, Нийслэлийн ЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Олон улсын гүйлтийн "[[Улаанбаатар]] марафон" нь энэ жил 2026 оны 5 дугаар сарын 23-ны Бямба гарагт [[Сүхбаатарын талбай]]д амжилттай зохион байгуулагдлаа. Энэ жилийн марафонд [[Монгол]] улсын өнцөг булан бүрээс болон дэлхийн 41 улсаас шилдэг тамирчид, сонирхогчид зэрэг нийт 46 306 гүйгч оролцож шинэ дээд амжилтийг тогтоолоо. Бүртгэлийн хураамжийг төрөл тус бүрээр: *1.5 км (Гэр бүл, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд): 5000₮ (гишүүн бүр) *5 км (Эрүүл мэндийн гүйлт): 10,000₮ *10 км (Спорт гүйлт): 50,000₮ *21 км (Хагас марафон): 70,000₮ *42.195 км (Бүтэн марафон): 90,000₮ 10-42км ийн бүртгэлийн хураамжинд 1.Дугаар 2.Цамц 3.Чип 4.Даавуун үүргэвч 5.Ивээн тэтгэгчийн бэлгэ багтаж 21 ба 42км ийнхэд нэмж дурсгалын медаль багтжээ. Бусад зайнд дугаар олгосон. Марафоны өдөр уламжлал ёсоор Улаанбаатар хотын төв замуудыг хааж, '''Автомашингүй өдөр''' болгон тэмдэглэсэн бөгөөд Сүхбаатарын талбай орчимд спорт, эрүүл мэндийн олон талт өдөрлөгүүд өрнөлөө. (Шинэ уралдагч нарт зориулсан зөвлөмжийг өгүүллийн дунд хэсгээс харна уу!) === Ангилал ба зай === Тэмцээн нь мэргэжлийн тамирчид болон сонирхогчдод зориулсан дараах үндсэн зайн ангилалуудаар явагдсан: * Мэргэжлийн болон хагас мэргэжлийн ангилал:** 42 км (Бүтэн марафон), 21 км (Хагас марафон). * Сонирхогчдын ангилал:** 10 км, 5 км (Энэхүү зайд гэр бүлийн гүйлт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн гүйлт багтсан). * Эрүүл мэндийн гүйлт:** 1.5 км (Алхалт болон гүйлт). === Түрүүлэгчид === 2026 оны марафоны гол зайн буюу бүтэн марафоны ангилалд Монгол улсын болон Кени, Этиоп, Япон зэрэг орнуудын олон улсын хэмжээний мастерууд хүчтэй өрсөлдлөө. {| class="wikitable sortable" style="border: 0;" style="text-align: center; width: 64%;" |- ! style="background:#efefef; width: 30%;" | ! style="background:#efefef; width: 30%;" | |- | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 1.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эрэгтэй ялагчид]] | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 2.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эмэгтэй ялагчид]] |} {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 4.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 3.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 5.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 6.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 9.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 10.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 15.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 18.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 19.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 20.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===42 км (Бүтэн марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 6a.jpg|thumb|42км-ийн зам]] ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр (Алтан медаль): Кени улсын тамирчин Серой Андерсон Сайтоти * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Япон улсын тамирчин Томита Наоки * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Гантулга ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр (Алтан медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Г.Хишигсайхан * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Номин-Эрдэнэ {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 21.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 22.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 23.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 24.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 25.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===21 км (Хагас марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 8.jpg|thumb|21км-ийн зам]] ==Эрэгтэй төрөл 18-34 насны ангиллын эрэгтэйчүүд 🏃‍♂️== * 1-р байр: Япон улсын тамирчин Ишикава Рюга * 2-р байр: Япон улсын тамирчин Хигучи Дайсуке * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ О.Нацагдорж ==Эмэгтэй 18-34 насны ангиллын эмэгтэйчүүд 🏃‍♀️== * 1-р байр: БНХАУ-ын тамирчин Чин Инг Инг * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Сарангуа * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхтуяа {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 28.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 29.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 30.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 31.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 32.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===10 км (Элит ба Сонирхогчид)=== ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Мягмарсүрэн * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ М.Лхагвадорж * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Ачбадрах ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Н.Нандинцэцэг * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Э.Хонгорзул ==Тэмцээний онцлох мэдээ болон Шагналын сан== * Шагналын өсөлт: Энэ жилийн марафоны шагналын сан өмнөх жилүүдээс нэмэгдсэн бөгөөд 42 км-ийн бүтэн марафоны тэргүүн байрын эздийг '''20-40 сая төгрөгөөр урамшуулсан''' нь гадны болон дотоодын тамирчдын идэвхийг ихээхэн татлаа. * Байгаль орчинд ээлтэй марафон: Зохион байгуулагчдын зүгээс энэ жил "Хоггүй марафон" уриалга гаргаж, гүйлтийн зам дагуух усны сав, хогийг ангилан цуглуулах эко цэгүүдийг олноор байршуулсан нь иргэдийн талархлыг хүлээв. * Олон улсын шууд дамжуулалт: Тэмцээнийг дотоодын телевизүүдээс гадна цахим талбаруудаар олон улсад шууд дамжуулан үзүүлсэн байна. {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 33.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 34.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 35.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 38.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ==Ерөнхий зохион байгуулагч== *World Athletics *Asian Athletics Association *Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар *Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын газар === 🏃‍♂️ 🏃‍♀️ 📣 🔥⚡ МАРАФОНД УРАЛДАХ ЗӨВЛӨМЖ ⚡🔥 🏅 🥇 🏆 === #Хооллолт, ус, ундаа: *Нүүрс ус ихтэй хоол хүнс хэрэглэж, биеийн энерги, тэсвэрээ нэмэгдүүлээрэй. *Уралдааны өмнө, явцын дунд болон дараа тогтмол бага багаар ус уух нь чухал. *Хөлсөөр алдагдсан шингэнийг нөхөх нь биеийн тэнцвэрийг хадгална. *Өмнө нь туршиж үзсэн энергийн ундаа хэрэглээрэй. Уралдааны үеэр шинэ зүйл туршихаас зайлсхийх нь зүйтэй. #Уралдааны тактик: *Өөрийн хэмнэлээр гүйх: Эхлэлд хэт хурдлах нь ядаргаа үүсгэж, барианд хүрэх чадварыг бууруулдаг. *Хурдаа зөв хуваарилах: Эхний хагаст жигд, хяналттай гүйж, сүүлийн хэсэгт аажмаар хурдаа нэмэх нь илүү үр дүнтэй. *Сэтгэлзүйн бэлтгэл: Олон нийтийн дэмжлэг, хамт гүйгчдийн уур амьсгал нь гүйцэтгэлд эергээр нөлөөлдөг тул үүнийг давуу тал болгон ашиглаарай. === Тэмцээний өмнөх бэлтгэлийн төлөвлөгөө (Зай тус бүрээр) === Шинээр марафон гүйхээр бэлтгэж буй гүйгчиддээ зориулан 10 км, 21 км (хагас марафон), болон 42 км (бүтэн марафон) зайд хэрхэн бэлдэх тухай мэргэжлийн зөвлөгөөг хүргэж байна. Марафонд амжилттай оролцоход зөвхөн гүйхээс гадна хооллолт, эрүүл мэнд болон уралдааны өдрийн тактик хамгийн чухал байдаг. Хүн бүрийн биеийн онцлог өөр тул гүйх зайнаасаа хамаарч дараах хугацаанд системтэй бэлдэх хэрэгтэй. ==🏃‍♂️ 10 км-ийн зайн гүйлт 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 2–3 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 3-4 удаа. * Тактик: Эхний сард ерөнхий тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлж, 3-5 км-т тасралтгүй гүйж сурна. Сүүлийн сард зайгаа аажмаар өсгөсөөр тэмцээнээс 2 долоо хоногийн өмнө 8-9 км-т хялбархан гүйдэг болсон байх шаардлагатай. ==🏃‍♀️ 21 км-ийн зайн гүйлт (Хагас марафон) 🏃‍♂️== * Бэлтгэх хугацаа: 3–4 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4 удаа. * Тактик: Долоо хоногийн нэг өдрийг заавал "Урт гүйлт" (Long Run)-д зориулна. Урт гүйлтийн зайгаа долоо хоног бүр 1.5-2 км-ээр аажмаар нэмнэ. Тэмцээн болохоос 3 долоо хоногийн өмнө 17-18 км-ийн урт гүйлт хийж үзсэн байх ёстой. ==🏃‍♂️ 42 км-ийн зайн гүйлт (Бүтэн марафон) 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 4–6 сар (Өмнө нь 10 болон 21 км-т гүйж байсан туршлагатай байхыг зөвлөдөг). * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4-5 удаа. * Тактик: Бэлтгэлийн ачааллыг 3 долоо хоног өсгөөд, 1 долоо хоног буулгах замаар (Periodization) бэлдэнэ. Тэмцээнээс 4 долоо хоногийн өмнө хамгийн урт гүйлт буюу 32-35 км-ийг гүйж, бие физиологио шалгана. Үүнээс урт гүйх нь булчинг хэт туйлдуулдаг тул хэрэггүй. Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 долоо хоногт ачааллыг багасгах (Tapering) шатанд шилжинэ. === 2. Хооллолтын дэглэм (Food Regime)🍞 🍯 🍝 🍜 🍌 🍳 🍗 🐟 === Гүйгч хүний хувьд хоол хүнс бол "шатахуун" юм. ==📅 Бэлтгэлийн саруудад== * **Нүүрс ус (Carbohydrates):** Нийт хоолны 55-65%-ийг эзлэх ёстой. Бор будаа, овъёос, амтат төмс, бүхэл үрийн талх зэрэг удаан задардаг цогц нүүрс усыг хэрэглэнэ. * **Уураг (Protein):** Булчингийн нөхөн төлжилтөнд зориулж 🍳 🍗 🐟 тахианы цээж мах, загас, өндөг, шош зэргийг тогтмол хоол хүнсэндээ хэрэглэх. * **Ус, чийгшил:** Өдөрт багадаа 2.5-3 литр ус ууна. Урт гүйлтийн дараа эрдэс бодисоо нөхөхийн тулд изотоник (электролиттэй) ундаа ууж хэвших. ===🏎️ Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 өдөр (Carbo-loading)=== * Энэ өдрүүдэд уургийн хэмжээг багасгаж, нүүрс усыг түлхүү хэрэглэнэ (бүхэл үрийн болон бусад чанартай гоомон, паста, агшаасан будаа). Энэ нь булчинд гликогенийн нөөцийг дээд цэгт нь хүргэдэг. * **Анхаарах зүйл:** Шинэ, урьд нь идэж үзээгүй чамин хоол бүү идээрэй. Ходоод хямрахаас сэргийлж, хэт их тостой болон халуун ногоотой хоолноос татгалз. === 3. Эрүүл мэндийн болон гэмтлээс сэргийлэх зөвлөгөө 💪❤️ === * 😴 Амралт ба Нойр: Булчин гүйж байхдаа биш, харин унтаж амрах үед томорч, хүчирхэгждэг. Өдөрт 7-8 цаг чанартай унтах. * 🧘‍♀️ Сунгалт ба Хүчний бэлтгэл: Гүйхээс өмнө динамик (хөдөлгөөнтэй) сунгалт, гүйсний дараа статик (барилттай) сунгалт заавал хийнэ. Долоо хоногт 1-2 удаа өвдөг, шагай, өгзөгний булчин чангалах хүчний бэлтгэл хийх нь гэмтлээс 80% хамгаална. * 👟 Гүйлтийн гутал: Өөрийн хөлийн гишгэлтэд (пронаци) тохирсон, гүйлтийн зориулалттай гутал сонгох. Тэмцээнд хэзээ ч цоо шинэ гутал өмсөж орж болохгүй (багадаа 50-100 км гүйж дасгасан байх). === 4. МАРАФОНД ГҮЙЖ БАЙХ ҮЕИЙН ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ЗӨВЛӨГӨӨ (Race Day Advice) === Уралдааны өдөр бол таны олон сарын хөдөлмөрийн үр дүнг үзэх өдөр юм. Дараах тактикийг ягштал баримтлаарай: ===🌅 Уралдаан эхлэхээс өмнө (Өглөө)=== * Өглөөний цай: Гараанаас 2.5–3 цагийн өмнө хөнгөн хооллоно. Овъёосны каш, гадил, зөгийн балтай талх тохиромжтой. Кофе уудаг бол гараанаас 1 цагийн өмнө ууж болно. * Хувцаслалт: 🧢🧦🩳🕶️👟👟 Цаг агаарт тохируулж хувцаслах. Уралдааны үеэр бие хөрдөггүй, халдаг тул гараан дээр зогсож байхад бага зэрэг сэрүүхэн санагдаж байх ёстой. Хөх, суга, гуяны дотор талд үрэлтээс сэргийлж вазелин түрхээрэй. ===🏃‍♂️ Уралдааны үеэр (Зай тус бүрийн тактик) 🏃‍♀️=== ==🏁 Эхний хэсэг (Айдсаа дарах ба Хурдаа хянах)== * Хамгийн том алдаа: Гарааны буу дуугарахад олон хүмүүсийн уур амьсгалд автаж, хэтэрхий хурдан гүйж эхлэх. Энэ нь таны энергийг эхний хэдэн км-т л дуусгана. * ⌚ Тактик: Төлөвлөсөн хурдаасаа (Pace) бага зэрэг удаан эхэл. Эхний 1-2 км-т биеэ халааж, өөрийн гэсэн жигд хэмнэлийг ол. == 💧⚡ Ус ба Энерги нөхөлт (Ялангуяа 21 км ба 42 км-т) ⚡💧== * Цэг бүрийг ашигла: Цаашдаа цангаагүй байсан ч 💧 усны цэг бүрээс 1-2 балга ус эсвэл изотоник 🥤 ундаа ууж яв. Цангтал хүлээх нь аль хэдийн хоцорсны шинж. * Энергийн гел ⚡ 🧪 🔥(Energy Gel): 21 км-т гүйж байвал 10 дахь км дээр, 42 км-т гүйж байвал 45-50 минут тутамд энергийн гел ууж, араас нь заавал цэвэр 💧 ус ууна (Изотоник ундаагаар даруулж болохгүй, ходоод хямарна). == 🧠 Дунд болон Төгсгөл хэсэг (Сэтгэл зүйн тулаан) 🏁== * Зайг хэсэгчлэн хуваах: Уралдааны урт зайд сэтгэл зүйгээр унахгүйн тулд зайгаа жижиглэж бод. Жишээ нь: Бүтэн марафоныг "Миний урт бэлтгэл дуусахад ердөө 10 км үлдлээ" эсвэл "Дараагийн усны цэг хүртэл гүйчихье" гэх мэтээр өөрийгөө зоригжуул. * Сүүлийн 2-3 км: 🏁 🔥 Хэрэв биеийн байдал сайн, булчин татаагүй бол хурдаа бага багаар нэмж, бариа руу эрч хүчтэй орно. Хэрэв ядарсан бол хурдаа тогтвортой барьж, зөвхөн барианд орохдоо анхаарлаа хандуулаарай. Барианд орсны дараа шууд суугаад зогсож болохгүй. Бага зэрэг алхаж, зүрхний цохилтоо буулгасны дараа сунгалт хийж, уураг болон нүүрс усаар баялаг хоол идэж биеэ нөхөн сэргээгээрэй. 🏅 🥇 Танд амжилт хүсэе! === 👟 Гутлаа сонгох 👟 === Уралдааны замд таны хамгийн чухал хэрэгсэл бол гарцаагүй гүйлтийн гутал/пүүз юм. Олон улсын 50км-ийн марафонд энгийн сандальтай гүйгээд түрүүлсэн тохиолдол гарч байсан. (Мексикийн индиан бүсгүй 22 настай María Lorena Ramírez 2017 онд гар аргаар хийсэн сандальтай 50км-ийн марафонд түрүүлсэн) Харин боломжоороо аль болох марафонд тохирох гутлаа сонгвол сайн. Дийлэнх 90% гүйгчдийн хувьд зөөлөн пампагардуу ултай энгийн (агаар солилцоо сайтай эсвэл даавуун) пүүз авхад хангалттай. ==1. Хөлийн гишгэлтээ тодорхойлох (Pronation)== Гутал авахаас өмнө та өөрийн хөлийн нум (арт) болон гүйх үед хөл дотогшоо эсвэл гадагшаа далийж буйг мэдэх хэрэгтэй. * Хэвийн гишгэлт (Neutral): Хөлийн нум хэвийн, гүйхэд ачаалал хөлийн тавхай даяар жигд тархдаг. * ''Сонголт:'' '''Neutral''' (Энгийн) ангиллын пүүз. * Дотогшоо хазайлттай (Overpronation): Хавтгай тавхайтай хүмүүст ихэвчлэн ажиглагддаг. Гүйх үед шагай дотогшоо цөмөрч, өвдөгт ачаалал өгдөг. * ''Сонголт:'' Хөлийг дотор талаас нь түших тусгай шийдэлтэй '''Stability''' (Тогтворжуулагч) ангиллын пүүз. * Гадагшаа хазайлттай (Underpronation/Supination): Хөлийн нум хэт өндөр хүмүүст тохиолддог. Хөл газардах үед доргилтыг сайн шингээж чаддаггүй. * ''Сонголт:'' Доргилт сайн дарах маш зөөлөн нумтай ба ултай '''Cushioned''' ангиллын пүүз. ==2. Гутлын хэмжээг зөв сонгох (Size Matters)== ⚠️ Алтан дүрэм: Марафонд өмсөх пүүзийг өдөр тутмын гутлын хэмжээнээсээ заавал **0.5-аас 1 хэмжээгээр (Size) том** авах шаардлагатай. * Яагаад? Холын зайд тасралтгүй гүйх үед хөл рүү цус ихээр шахагдаж, хөл тодорхой хэмжээгээр хөөж томордог. * Шалгах арга: Гутлаа өмсөөд босож зогсоход таны хамгийн урт хуруу болон гутлын хошууны хооронд эрхий хуруу багтахуйц (ойролцоогоор 1-1.5 см) зай үлдэж байх ёстой. Хэрэв яг таарсан гутал авбал гүйлтийн явцад хумсаа гэмтээх, хумс унах эрсдэлтэй. ==3. Зөөлөвч ба Улны өндөр (Cushioning & Drop)== * Максимум зөөлөвчтэй (Max Cushion): Сүүлийн үеийн гүйлтийн гуталнууд маш зузаан, хөнгөн хөөсөн (foam) ултай болсон. Энэ нь үе мөчид ирэх цохилтыг дээд зэргээр багасгадаг тул 21 км болон 42 км-ийн зайд булчин бага ядрахад тусална. * Heel-to-Toe Drop: Гутлын өсгий болон хошууны өндрийн зөрүү. Хэрэв та өсгийгөөрөө түрүүлж газардаг бол өндөр drop-той (8-12 мм), харин хөлийн дунд болон урд хэсгээр газардаг бол бага drop-той (4-6 мм) гутал тохиромжтой. ==4. Нүүрстөрөгчийн хавтантай гутал (Carbon-Plated Shoes)== * Хэрэв та хувийн амжилтаа ахиулах, хурдан гүйх зорилготой бол хөлийн нумны дундаа карбон хавтантай (Carbon plate) "Super Shoes" ангиллын гутлыг сонгож болно. Энэ нь алхам бүрт энергийг буцааж түлхэх (bouncy) мэдрэмж өгдөг. * Анхаарах зүйл: Энэ төрлийн гутал нь үнэтэй бөгөөд бэлтгэл багатай шинэ гүйгчийн шагай, шөрмөсийг хэт ачаалах эрсдэлтэй тул анхны марафондоо энгийн зөөлөвчтэй гутал сонгохыг зөвлөж байна. ==5. Марафонд зориулсан чухал санамжууд== * Хэзээ худалдаж авах вэ? Гутал худалдаж авахаар дэлгүүр орохдоо өдрийн цусны эргэлтээс шалтгаалж '''хөл хамгийн их томорсон байдаг оройн цагаар очиж''' өмсөж үзээрэй. Мөн уралдаанд өмсөх зузаан гүйлтийн 🧦 оймсоо заавал авч очиж өмсөх хэрэгтэй. * '''Шинэ гутлаар шууд уралдаж болохгүй: Тэмцээний өдөр цоо шинэ гутал өмсөх нь хамгийн том алдаа''' юм. Гутал нь холын урт гүйлтэнд эвтэйхэн байхын тулд багадаа '''50-80 км''' зайд өмсч эдэлгээнд орсон байх шаардлагатай. Та өөрийн хөлийн онцлогт тохирсон гутлаа сонгоод, уралдаандаа амжилттай оролцоорой! Зөвлөмжийг боловсруулсан Дэвшлийн Гарц ТББ. ==Хамтран зохион байгуулагч== *Hipay *Mongolian Athletics Federation ==Ерөнхий ивээн тэтгэгч== *Emart *APU Company *Khan Bank ==Ивээн тэтгэгч== *MIAT Mongolian Airlines *NEOCITY *Cloud Nine *Icemark *BlueMon Sports *Эрүүл мэндийн хамтрагч: Denk Pharma Mongolia *Даатгалын хамтрагч: Тэнгэр Даатгал === ТВ нэвтрүүлэл === Улаанбаатар марафон 2026-г Монгол ТВ шууд дамжууллаа [https://www.youtube.com/watch?v=HFArWIY8fso| эндээс] үзээрэй. === Тэмцээний статистик === '''Улаанбаатар марафон''' олон улсын гүйлтийн тэмцээний 2014 оноос хойших нийт оролцогчдын тоог нэгтгэн харуулав. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |- ! style="background:cyan; width: 10%;" | Он ! style="background:lightgreen; width: 25%;" | Нийт оролцогчдын тоо (Бүртгүүлсэн/Гүйсэн) ! style="background:magenta; width: 20%;" | Оролцсон улс орны тоо ! style="background:pink; width: 45%;" | Онцлох үйл явдал ба нэмэлт мэдээлэл |- | '''2026''' | 46,306 | 41 | Тэмцээний түүхэн дэх хамгийн олон оролцогч бүртгүүлсэн дээд амжилт. Гадаадын 443 тамирчин оролцсон. 21 болон 42 км-ийн замууд Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооны "В" ангиллын сертификатаар баталгаажсан. |- | '''2025''' | 36,000 | 38 | Нийтийн биеийн тамирыг дэмжих, гүйлтийн соёлыг түгээх хүрээнд дотоод гадаадын сонирхогчид өргөнөөр оролцсон. |- | '''2024''' | 28,699 | 33 | Албан ёсны бүртгэл өмнөх онуудаас өссөн. Үндсэн марафон (42 км)-д 180 гаруй, хагас марафон (21 км)-д 917 гаруй тамирчин мэргэжлийн түвшинд хурд сорьсон. |- | '''2023''' | 26,000 | 30 | Ковидын дараах сэргэлтийн үе бөгөөд хагас болон бүтэн марафонд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай гүйлтийн ангиллыг шинээр нэмж өргөжүүлсэн. |- | '''2022''' | 23,690 | 29 | Цар тахлын улмаас хоёр жил завсарласны дараа дахин зохион байгуулагдаж, олон улсын гүйгчид өргөнөөр эргэн ирсэн. |- | colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | '''''2020–2021 онд COVID-19 цар тахлын улмаас цуцлагдсан''''' |- | '''2019''' | 32,000 | 29 | Нийслэл хот үүсэн байгуулагдсаны 380 жилийн ойн хүрээнд болсон. Гадаадын 313 тамирчин оролцсоноос Кени улсын элит тамирчид урилгаар оролцож түрүүлсэн. |- | '''2018''' | 30,000 | 30 | Олон улсын марафоны нэр хүнд өсөж, Австрали, АНУ, Герман, Кени зэрэг орны тамирчид оролцсон. Автомашингүй өдрөөр уламжлал болгон зохион байгуулагдав. |- | '''2017''' | 30,000 | 20 | Тэмцээний цар хүрээ тогтворжиж, нийслэлийн иргэдийн хамгийн дуртай спорт өдөрлөгүүдийн нэг болов. |- | '''2016''' | 25,000 | 15 | Гурав дахь удаагийн гүйлт бөгөөд зохион байгуулалтын хувьд цахим бүртгэл болон чипний системийг сайжруулж эхэлсэн. |- | '''2015''' | 18,085 | 13 | Хоёр дахь удаагийн марафон. Оролцогчдын тоо өмнөх оныхоос бараг хоёр мянгаар нэмэгдсэн. |- | '''2014''' | 16,839 | 12 | Улаанбаатар хотын Засаг даргын тамгын газраас санаачлан зохион байгуулсан анхны албан ёсны олон улсын марафон. |} * Тэмдэглэл: 2020 ба 2021 онуудад дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын улмаас тэмцээн албан ёсоор завсарласан болно. === Бусад үзэх === * [[250км-ийн Ультра марафон]] * [[Дархан Марафон 2026]] * [[Улаанбаатар марафон 2025]] * [[Эрдэнэт Марафон 2026]] * [[Марафон]] [[Ангилал:Улаанбаатар марафон]] [[Ангилал:Монголын спортын тэмцээн]] [[Ангилал:Улаанбаатарын спорт]] [[Ангилал:2026 оны спорт]] [[Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ]] d3irz6hox39jifgm906zqdc90vsr9ug 858128 858125 2026-06-04T03:39:01Z Asaaa18 98448 858128 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 11.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа орж медалиа авав]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 12.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа оров]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 13.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 14.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Монгол]]ын Хөнгөн Атлетикийн холбоо, Нийслэлийн ЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Олон улсын гүйлтийн "[[Улаанбаатар]] марафон" нь энэ жил 2026 оны 5 дугаар сарын 23-ны Бямба гарагт [[Сүхбаатарын талбай]]д амжилттай зохион байгуулагдлаа. Энэ жилийн марафонд [[Монгол]] улсын өнцөг булан бүрээс болон дэлхийн 41 улсаас шилдэг тамирчид, сонирхогчид зэрэг нийт 46 306 гүйгч оролцож шинэ дээд амжилтийг тогтоолоо. Марафоны өдөр уламжлал ёсоор Улаанбаатар хотын төв замуудыг хааж, '''Автомашингүй өдөр''' болгон тэмдэглэсэн бөгөөд Сүхбаатарын талбай орчимд спорт, эрүүл мэндийн олон талт өдөрлөгүүд өрнөлөө. (Шинэ уралдагч нарт зориулсан зөвлөмжийг өгүүллийн дунд хэсгээс харна уу!) === Ангилал ба зай === Тэмцээн нь мэргэжлийн тамирчид болон сонирхогчдод зориулсан дараах үндсэн зайн ангилалуудаар явагдсан: * Мэргэжлийн болон хагас мэргэжлийн ангилал:** 42 км (Бүтэн марафон), 21 км (Хагас марафон). * Сонирхогчдын ангилал:** 10 км, 5 км (Энэхүү зайд гэр бүлийн гүйлт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн гүйлт багтсан). * Эрүүл мэндийн гүйлт:** 1.5 км (Алхалт болон гүйлт). === Түрүүлэгчид === 2026 оны марафоны гол зайн буюу бүтэн марафоны ангилалд Монгол улсын болон Кени, Этиоп, Япон зэрэг орнуудын олон улсын хэмжээний мастерууд хүчтэй өрсөлдлөө. {| class="wikitable sortable" style="border: 0;" style="text-align: center; width: 64%;" |- ! style="background:#efefef; width: 30%;" | ! style="background:#efefef; width: 30%;" | |- | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 1.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эрэгтэй ялагчид]] | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 2.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эмэгтэй ялагчид]] |} {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 4.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 3.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 5.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 6.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 9.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 10.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 15.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 18.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 19.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 20.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===42 км (Бүтэн марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 6a.jpg|thumb|42км-ийн зам]] ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр (Алтан медаль): Кени улсын тамирчин Серой Андерсон Сайтоти * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Япон улсын тамирчин Томита Наоки * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Гантулга ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр (Алтан медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Г.Хишигсайхан * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Номин-Эрдэнэ {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 21.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 22.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 23.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 24.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 25.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===21 км (Хагас марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 8.jpg|thumb|21км-ийн зам]] ==Эрэгтэй төрөл 18-34 насны ангиллын эрэгтэйчүүд 🏃‍♂️== * 1-р байр: Япон улсын тамирчин Ишикава Рюга * 2-р байр: Япон улсын тамирчин Хигучи Дайсуке * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ О.Нацагдорж ==Эмэгтэй 18-34 насны ангиллын эмэгтэйчүүд 🏃‍♀️== * 1-р байр: БНХАУ-ын тамирчин Чин Инг Инг * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Сарангуа * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхтуяа {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 28.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 29.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 30.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 31.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 32.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===10 км (Элит ба Сонирхогчид)=== ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Мягмарсүрэн * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ М.Лхагвадорж * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Ачбадрах ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Н.Нандинцэцэг * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Э.Хонгорзул === Бүртгэлийн хураамж === Бүртгэлийн хураамж төрөл тус бүрээр: *1.5 км (Гэр бүл, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд): 5000₮ (гишүүн бүр) *5 км (Эрүүл мэндийн гүйлт): 10,000₮ *10 км (Спорт гүйлт): 50,000₮ *21 км (Хагас марафон): 70,000₮ *42.195 км (Бүтэн марафон): 90,000₮ 10-42км ийн бүртгэлийн хураамжинд 1.Дугаар 2.Цамц 3.Чип 4.Даавуун үүргэвч 5.Ивээн тэтгэгчийн бэлгэ багтаж 21 ба 42км ийнхэд нэмж дурсгалын медаль багтжээ. Бусад зайнд дугаар олгосон. ==Тэмцээний онцлох мэдээ болон Шагналын сан== * Шагналын өсөлт: Энэ жилийн марафоны шагналын сан өмнөх жилүүдээс нэмэгдсэн бөгөөд 42 км-ийн бүтэн марафоны тэргүүн байрын эздийг '''20-40 сая төгрөгөөр урамшуулсан''' нь гадны болон дотоодын тамирчдын идэвхийг ихээхэн татлаа. * Байгаль орчинд ээлтэй марафон: Зохион байгуулагчдын зүгээс энэ жил "Хоггүй марафон" уриалга гаргаж, гүйлтийн зам дагуух усны сав, хогийг ангилан цуглуулах эко цэгүүдийг олноор байршуулсан нь иргэдийн талархлыг хүлээв. * Олон улсын шууд дамжуулалт: Тэмцээнийг дотоодын телевизүүдээс гадна цахим талбаруудаар олон улсад шууд дамжуулан үзүүлсэн байна. {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 33.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 34.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 35.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 38.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ==Ерөнхий зохион байгуулагч== *World Athletics *Asian Athletics Association *Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар *Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын газар === 🏃‍♂️ 🏃‍♀️ 📣 🔥⚡ МАРАФОНД УРАЛДАХ ЗӨВЛӨМЖ ⚡🔥 🏅 🥇 🏆 === #Хооллолт, ус, ундаа: *Нүүрс ус ихтэй хоол хүнс хэрэглэж, биеийн энерги, тэсвэрээ нэмэгдүүлээрэй. *Уралдааны өмнө, явцын дунд болон дараа тогтмол бага багаар ус уух нь чухал. *Хөлсөөр алдагдсан шингэнийг нөхөх нь биеийн тэнцвэрийг хадгална. *Өмнө нь туршиж үзсэн энергийн ундаа хэрэглээрэй. Уралдааны үеэр шинэ зүйл туршихаас зайлсхийх нь зүйтэй. #Уралдааны тактик: *Өөрийн хэмнэлээр гүйх: Эхлэлд хэт хурдлах нь ядаргаа үүсгэж, барианд хүрэх чадварыг бууруулдаг. *Хурдаа зөв хуваарилах: Эхний хагаст жигд, хяналттай гүйж, сүүлийн хэсэгт аажмаар хурдаа нэмэх нь илүү үр дүнтэй. *Сэтгэлзүйн бэлтгэл: Олон нийтийн дэмжлэг, хамт гүйгчдийн уур амьсгал нь гүйцэтгэлд эергээр нөлөөлдөг тул үүнийг давуу тал болгон ашиглаарай. === Тэмцээний өмнөх бэлтгэлийн төлөвлөгөө (Зай тус бүрээр) === Шинээр марафон гүйхээр бэлтгэж буй гүйгчиддээ зориулан 10 км, 21 км (хагас марафон), болон 42 км (бүтэн марафон) зайд хэрхэн бэлдэх тухай мэргэжлийн зөвлөгөөг хүргэж байна. Марафонд амжилттай оролцоход зөвхөн гүйхээс гадна хооллолт, эрүүл мэнд болон уралдааны өдрийн тактик хамгийн чухал байдаг. Хүн бүрийн биеийн онцлог өөр тул гүйх зайнаасаа хамаарч дараах хугацаанд системтэй бэлдэх хэрэгтэй. ==🏃‍♂️ 10 км-ийн зайн гүйлт 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 2–3 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 3-4 удаа. * Тактик: Эхний сард ерөнхий тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлж, 3-5 км-т тасралтгүй гүйж сурна. Сүүлийн сард зайгаа аажмаар өсгөсөөр тэмцээнээс 2 долоо хоногийн өмнө 8-9 км-т хялбархан гүйдэг болсон байх шаардлагатай. ==🏃‍♀️ 21 км-ийн зайн гүйлт (Хагас марафон) 🏃‍♂️== * Бэлтгэх хугацаа: 3–4 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4 удаа. * Тактик: Долоо хоногийн нэг өдрийг заавал "Урт гүйлт" (Long Run)-д зориулна. Урт гүйлтийн зайгаа долоо хоног бүр 1.5-2 км-ээр аажмаар нэмнэ. Тэмцээн болохоос 3 долоо хоногийн өмнө 17-18 км-ийн урт гүйлт хийж үзсэн байх ёстой. ==🏃‍♂️ 42 км-ийн зайн гүйлт (Бүтэн марафон) 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 4–6 сар (Өмнө нь 10 болон 21 км-т гүйж байсан туршлагатай байхыг зөвлөдөг). * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4-5 удаа. * Тактик: Бэлтгэлийн ачааллыг 3 долоо хоног өсгөөд, 1 долоо хоног буулгах замаар (Periodization) бэлдэнэ. Тэмцээнээс 4 долоо хоногийн өмнө хамгийн урт гүйлт буюу 32-35 км-ийг гүйж, бие физиологио шалгана. Үүнээс урт гүйх нь булчинг хэт туйлдуулдаг тул хэрэггүй. Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 долоо хоногт ачааллыг багасгах (Tapering) шатанд шилжинэ. === 2. Хооллолтын дэглэм (Food Regime)🍞 🍯 🍝 🍜 🍌 🍳 🍗 🐟 === Гүйгч хүний хувьд хоол хүнс бол "шатахуун" юм. ==📅 Бэлтгэлийн саруудад== * **Нүүрс ус (Carbohydrates):** Нийт хоолны 55-65%-ийг эзлэх ёстой. Бор будаа, овъёос, амтат төмс, бүхэл үрийн талх зэрэг удаан задардаг цогц нүүрс усыг хэрэглэнэ. * **Уураг (Protein):** Булчингийн нөхөн төлжилтөнд зориулж 🍳 🍗 🐟 тахианы цээж мах, загас, өндөг, шош зэргийг тогтмол хоол хүнсэндээ хэрэглэх. * **Ус, чийгшил:** Өдөрт багадаа 2.5-3 литр ус ууна. Урт гүйлтийн дараа эрдэс бодисоо нөхөхийн тулд изотоник (электролиттэй) ундаа ууж хэвших. ===🏎️ Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 өдөр (Carbo-loading)=== * Энэ өдрүүдэд уургийн хэмжээг багасгаж, нүүрс усыг түлхүү хэрэглэнэ (бүхэл үрийн болон бусад чанартай гоомон, паста, агшаасан будаа). Энэ нь булчинд гликогенийн нөөцийг дээд цэгт нь хүргэдэг. * **Анхаарах зүйл:** Шинэ, урьд нь идэж үзээгүй чамин хоол бүү идээрэй. Ходоод хямрахаас сэргийлж, хэт их тостой болон халуун ногоотой хоолноос татгалз. === 3. Эрүүл мэндийн болон гэмтлээс сэргийлэх зөвлөгөө 💪❤️ === * 😴 Амралт ба Нойр: Булчин гүйж байхдаа биш, харин унтаж амрах үед томорч, хүчирхэгждэг. Өдөрт 7-8 цаг чанартай унтах. * 🧘‍♀️ Сунгалт ба Хүчний бэлтгэл: Гүйхээс өмнө динамик (хөдөлгөөнтэй) сунгалт, гүйсний дараа статик (барилттай) сунгалт заавал хийнэ. Долоо хоногт 1-2 удаа өвдөг, шагай, өгзөгний булчин чангалах хүчний бэлтгэл хийх нь гэмтлээс 80% хамгаална. * 👟 Гүйлтийн гутал: Өөрийн хөлийн гишгэлтэд (пронаци) тохирсон, гүйлтийн зориулалттай гутал сонгох. Тэмцээнд хэзээ ч цоо шинэ гутал өмсөж орж болохгүй (багадаа 50-100 км гүйж дасгасан байх). === 4. МАРАФОНД ГҮЙЖ БАЙХ ҮЕИЙН ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ЗӨВЛӨГӨӨ (Race Day Advice) === Уралдааны өдөр бол таны олон сарын хөдөлмөрийн үр дүнг үзэх өдөр юм. Дараах тактикийг ягштал баримтлаарай: ===🌅 Уралдаан эхлэхээс өмнө (Өглөө)=== * Өглөөний цай: Гараанаас 2.5–3 цагийн өмнө хөнгөн хооллоно. Овъёосны каш, гадил, зөгийн балтай талх тохиромжтой. Кофе уудаг бол гараанаас 1 цагийн өмнө ууж болно. * Хувцаслалт: 🧢🧦🩳🕶️👟👟 Цаг агаарт тохируулж хувцаслах. Уралдааны үеэр бие хөрдөггүй, халдаг тул гараан дээр зогсож байхад бага зэрэг сэрүүхэн санагдаж байх ёстой. Хөх, суга, гуяны дотор талд үрэлтээс сэргийлж вазелин түрхээрэй. ===🏃‍♂️ Уралдааны үеэр (Зай тус бүрийн тактик) 🏃‍♀️=== ==🏁 Эхний хэсэг (Айдсаа дарах ба Хурдаа хянах)== * Хамгийн том алдаа: Гарааны буу дуугарахад олон хүмүүсийн уур амьсгалд автаж, хэтэрхий хурдан гүйж эхлэх. Энэ нь таны энергийг эхний хэдэн км-т л дуусгана. * ⌚ Тактик: Төлөвлөсөн хурдаасаа (Pace) бага зэрэг удаан эхэл. Эхний 1-2 км-т биеэ халааж, өөрийн гэсэн жигд хэмнэлийг ол. == 💧⚡ Ус ба Энерги нөхөлт (Ялангуяа 21 км ба 42 км-т) ⚡💧== * Цэг бүрийг ашигла: Цаашдаа цангаагүй байсан ч 💧 усны цэг бүрээс 1-2 балга ус эсвэл изотоник 🥤 ундаа ууж яв. Цангтал хүлээх нь аль хэдийн хоцорсны шинж. * Энергийн гел ⚡ 🧪 🔥(Energy Gel): 21 км-т гүйж байвал 10 дахь км дээр, 42 км-т гүйж байвал 45-50 минут тутамд энергийн гел ууж, араас нь заавал цэвэр 💧 ус ууна (Изотоник ундаагаар даруулж болохгүй, ходоод хямарна). == 🧠 Дунд болон Төгсгөл хэсэг (Сэтгэл зүйн тулаан) 🏁== * Зайг хэсэгчлэн хуваах: Уралдааны урт зайд сэтгэл зүйгээр унахгүйн тулд зайгаа жижиглэж бод. Жишээ нь: Бүтэн марафоныг "Миний урт бэлтгэл дуусахад ердөө 10 км үлдлээ" эсвэл "Дараагийн усны цэг хүртэл гүйчихье" гэх мэтээр өөрийгөө зоригжуул. * Сүүлийн 2-3 км: 🏁 🔥 Хэрэв биеийн байдал сайн, булчин татаагүй бол хурдаа бага багаар нэмж, бариа руу эрч хүчтэй орно. Хэрэв ядарсан бол хурдаа тогтвортой барьж, зөвхөн барианд орохдоо анхаарлаа хандуулаарай. Барианд орсны дараа шууд суугаад зогсож болохгүй. Бага зэрэг алхаж, зүрхний цохилтоо буулгасны дараа сунгалт хийж, уураг болон нүүрс усаар баялаг хоол идэж биеэ нөхөн сэргээгээрэй. 🏅 🥇 Танд амжилт хүсэе! === 👟 Гутлаа сонгох 👟 === Уралдааны замд таны хамгийн чухал хэрэгсэл бол гарцаагүй гүйлтийн гутал/пүүз юм. Олон улсын 50км-ийн марафонд энгийн сандальтай гүйгээд түрүүлсэн тохиолдол гарч байсан. (Мексикийн индиан бүсгүй 22 настай María Lorena Ramírez 2017 онд гар аргаар хийсэн сандальтай 50км-ийн марафонд түрүүлсэн) Харин боломжоороо аль болох марафонд тохирох гутлаа сонгвол сайн. Дийлэнх 90% гүйгчдийн хувьд зөөлөн пампагардуу ултай энгийн (агаар солилцоо сайтай эсвэл даавуун) пүүз авхад хангалттай. ==1. Хөлийн гишгэлтээ тодорхойлох (Pronation)== Гутал авахаас өмнө та өөрийн хөлийн нум (арт) болон гүйх үед хөл дотогшоо эсвэл гадагшаа далийж буйг мэдэх хэрэгтэй. * Хэвийн гишгэлт (Neutral): Хөлийн нум хэвийн, гүйхэд ачаалал хөлийн тавхай даяар жигд тархдаг. * ''Сонголт:'' '''Neutral''' (Энгийн) ангиллын пүүз. * Дотогшоо хазайлттай (Overpronation): Хавтгай тавхайтай хүмүүст ихэвчлэн ажиглагддаг. Гүйх үед шагай дотогшоо цөмөрч, өвдөгт ачаалал өгдөг. * ''Сонголт:'' Хөлийг дотор талаас нь түших тусгай шийдэлтэй '''Stability''' (Тогтворжуулагч) ангиллын пүүз. * Гадагшаа хазайлттай (Underpronation/Supination): Хөлийн нум хэт өндөр хүмүүст тохиолддог. Хөл газардах үед доргилтыг сайн шингээж чаддаггүй. * ''Сонголт:'' Доргилт сайн дарах маш зөөлөн нумтай ба ултай '''Cushioned''' ангиллын пүүз. ==2. Гутлын хэмжээг зөв сонгох (Size Matters)== ⚠️ Алтан дүрэм: Марафонд өмсөх пүүзийг өдөр тутмын гутлын хэмжээнээсээ заавал **0.5-аас 1 хэмжээгээр (Size) том** авах шаардлагатай. * Яагаад? Холын зайд тасралтгүй гүйх үед хөл рүү цус ихээр шахагдаж, хөл тодорхой хэмжээгээр хөөж томордог. * Шалгах арга: Гутлаа өмсөөд босож зогсоход таны хамгийн урт хуруу болон гутлын хошууны хооронд эрхий хуруу багтахуйц (ойролцоогоор 1-1.5 см) зай үлдэж байх ёстой. Хэрэв яг таарсан гутал авбал гүйлтийн явцад хумсаа гэмтээх, хумс унах эрсдэлтэй. ==3. Зөөлөвч ба Улны өндөр (Cushioning & Drop)== * Максимум зөөлөвчтэй (Max Cushion): Сүүлийн үеийн гүйлтийн гуталнууд маш зузаан, хөнгөн хөөсөн (foam) ултай болсон. Энэ нь үе мөчид ирэх цохилтыг дээд зэргээр багасгадаг тул 21 км болон 42 км-ийн зайд булчин бага ядрахад тусална. * Heel-to-Toe Drop: Гутлын өсгий болон хошууны өндрийн зөрүү. Хэрэв та өсгийгөөрөө түрүүлж газардаг бол өндөр drop-той (8-12 мм), харин хөлийн дунд болон урд хэсгээр газардаг бол бага drop-той (4-6 мм) гутал тохиромжтой. ==4. Нүүрстөрөгчийн хавтантай гутал (Carbon-Plated Shoes)== * Хэрэв та хувийн амжилтаа ахиулах, хурдан гүйх зорилготой бол хөлийн нумны дундаа карбон хавтантай (Carbon plate) "Super Shoes" ангиллын гутлыг сонгож болно. Энэ нь алхам бүрт энергийг буцааж түлхэх (bouncy) мэдрэмж өгдөг. * Анхаарах зүйл: Энэ төрлийн гутал нь үнэтэй бөгөөд бэлтгэл багатай шинэ гүйгчийн шагай, шөрмөсийг хэт ачаалах эрсдэлтэй тул анхны марафондоо энгийн зөөлөвчтэй гутал сонгохыг зөвлөж байна. ==5. Марафонд зориулсан чухал санамжууд== * Хэзээ худалдаж авах вэ? Гутал худалдаж авахаар дэлгүүр орохдоо өдрийн цусны эргэлтээс шалтгаалж '''хөл хамгийн их томорсон байдаг оройн цагаар очиж''' өмсөж үзээрэй. Мөн уралдаанд өмсөх зузаан гүйлтийн 🧦 оймсоо заавал авч очиж өмсөх хэрэгтэй. * '''Шинэ гутлаар шууд уралдаж болохгүй: Тэмцээний өдөр цоо шинэ гутал өмсөх нь хамгийн том алдаа''' юм. Гутал нь холын урт гүйлтэнд эвтэйхэн байхын тулд багадаа '''50-80 км''' зайд өмсч эдэлгээнд орсон байх шаардлагатай. Та өөрийн хөлийн онцлогт тохирсон гутлаа сонгоод, уралдаандаа амжилттай оролцоорой! Зөвлөмжийг боловсруулсан Дэвшлийн Гарц ТББ. ==Хамтран зохион байгуулагч== *Hipay *Mongolian Athletics Federation ==Ерөнхий ивээн тэтгэгч== *Emart *APU Company *Khan Bank ==Ивээн тэтгэгч== *MIAT Mongolian Airlines *NEOCITY *Cloud Nine *Icemark *BlueMon Sports *Эрүүл мэндийн хамтрагч: Denk Pharma Mongolia *Даатгалын хамтрагч: Тэнгэр Даатгал === ТВ нэвтрүүлэл === Улаанбаатар марафон 2026-г Монгол ТВ шууд дамжууллаа [https://www.youtube.com/watch?v=HFArWIY8fso| эндээс] үзээрэй. === Тэмцээний статистик === '''Улаанбаатар марафон''' олон улсын гүйлтийн тэмцээний 2014 оноос хойших нийт оролцогчдын тоог нэгтгэн харуулав. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |- ! style="background:cyan; width: 10%;" | Он ! style="background:lightgreen; width: 25%;" | Нийт оролцогчдын тоо (Бүртгүүлсэн/Гүйсэн) ! style="background:magenta; width: 20%;" | Оролцсон улс орны тоо ! style="background:pink; width: 45%;" | Онцлох үйл явдал ба нэмэлт мэдээлэл |- | '''2026''' | 46,306 | 41 | Тэмцээний түүхэн дэх хамгийн олон оролцогч бүртгүүлсэн дээд амжилт. Гадаадын 443 тамирчин оролцсон. 21 болон 42 км-ийн замууд Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооны "В" ангиллын сертификатаар баталгаажсан. |- | '''2025''' | 36,000 | 38 | Нийтийн биеийн тамирыг дэмжих, гүйлтийн соёлыг түгээх хүрээнд дотоод гадаадын сонирхогчид өргөнөөр оролцсон. |- | '''2024''' | 28,699 | 33 | Албан ёсны бүртгэл өмнөх онуудаас өссөн. Үндсэн марафон (42 км)-д 180 гаруй, хагас марафон (21 км)-д 917 гаруй тамирчин мэргэжлийн түвшинд хурд сорьсон. |- | '''2023''' | 26,000 | 30 | Ковидын дараах сэргэлтийн үе бөгөөд хагас болон бүтэн марафонд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай гүйлтийн ангиллыг шинээр нэмж өргөжүүлсэн. |- | '''2022''' | 23,690 | 29 | Цар тахлын улмаас хоёр жил завсарласны дараа дахин зохион байгуулагдаж, олон улсын гүйгчид өргөнөөр эргэн ирсэн. |- | colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | '''''2020–2021 онд COVID-19 цар тахлын улмаас цуцлагдсан''''' |- | '''2019''' | 32,000 | 29 | Нийслэл хот үүсэн байгуулагдсаны 380 жилийн ойн хүрээнд болсон. Гадаадын 313 тамирчин оролцсоноос Кени улсын элит тамирчид урилгаар оролцож түрүүлсэн. |- | '''2018''' | 30,000 | 30 | Олон улсын марафоны нэр хүнд өсөж, Австрали, АНУ, Герман, Кени зэрэг орны тамирчид оролцсон. Автомашингүй өдрөөр уламжлал болгон зохион байгуулагдав. |- | '''2017''' | 30,000 | 20 | Тэмцээний цар хүрээ тогтворжиж, нийслэлийн иргэдийн хамгийн дуртай спорт өдөрлөгүүдийн нэг болов. |- | '''2016''' | 25,000 | 15 | Гурав дахь удаагийн гүйлт бөгөөд зохион байгуулалтын хувьд цахим бүртгэл болон чипний системийг сайжруулж эхэлсэн. |- | '''2015''' | 18,085 | 13 | Хоёр дахь удаагийн марафон. Оролцогчдын тоо өмнөх оныхоос бараг хоёр мянгаар нэмэгдсэн. |- | '''2014''' | 16,839 | 12 | Улаанбаатар хотын Засаг даргын тамгын газраас санаачлан зохион байгуулсан анхны албан ёсны олон улсын марафон. |} * Тэмдэглэл: 2020 ба 2021 онуудад дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын улмаас тэмцээн албан ёсоор завсарласан болно. === Бусад үзэх === * [[250км-ийн Ультра марафон]] * [[Дархан Марафон 2026]] * [[Улаанбаатар марафон 2025]] * [[Эрдэнэт Марафон 2026]] * [[Марафон]] [[Ангилал:Улаанбаатар марафон]] [[Ангилал:Монголын спортын тэмцээн]] [[Ангилал:Улаанбаатарын спорт]] [[Ангилал:2026 оны спорт]] [[Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ]] n40cuhh6jqbtx759clxpzxs6mxod8wr 858129 858128 2026-06-04T05:35:32Z Zorigt 49 Улаанбаатар Марафон 2026-тай хамааралгүй зөвлөгөөний хэсгийг устгав. 858129 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 11.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа орж медалиа авав]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 12.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа оров]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 13.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 14.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Монгол]]ын Хөнгөн Атлетикийн холбоо, Нийслэлийн ЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Олон улсын гүйлтийн "[[Улаанбаатар]] марафон" 2026 оны 5 дугаар сарын 23-ны Бямба гарагт [[Сүхбаатарын талбай]]д зохион байгуулагдсан. Энэ жилийн марафонд [[Монгол]] улсын өнцөг булан бүрээс болон дэлхийн 41 улсаас шилдэг тамирчид, сонирхогчид зэрэг нийт 46 306 гүйгч оролцож шинэ дээд амжилтыг тогтоолоо. Марафоны өдөр уламжлал ёсоор Улаанбаатар хотын төв замуудыг хааж, '''Автомашингүй өдөр''' болгон тэмдэглэсэн бөгөөд Сүхбаатарын талбай орчимд спорт, эрүүл мэндийн олон талт өдөрлөгүүд өрнөлөө. === Ангилал ба зай === Тэмцээн нь мэргэжлийн тамирчид болон сонирхогчдод зориулсан дараах үндсэн зайн ангилалуудаар явагдсан: * Мэргэжлийн болон хагас мэргэжлийн ангилал:** 42 км (Бүтэн марафон), 21 км (Хагас марафон). * Сонирхогчдын ангилал:** 10 км, 5 км (Энэхүү зайд гэр бүлийн гүйлт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн гүйлт багтсан). * Эрүүл мэндийн гүйлт:** 1.5 км (Алхалт болон гүйлт). === Түрүүлэгчид === 2026 оны марафоны гол зайн буюу бүтэн марафоны ангилалд Монгол улсын болон Кени, Этиоп, Япон зэрэг орнуудын олон улсын хэмжээний мастерууд хүчтэй өрсөлдлөө. {| class="wikitable sortable" style="border: 0;" style="text-align: center; width: 64%;" |- ! style="background:#efefef; width: 30%;" | ! style="background:#efefef; width: 30%;" | |- | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 1.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эрэгтэй ялагчид]] | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 2.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эмэгтэй ялагчид]] |} {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 4.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 3.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 5.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 6.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 9.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 10.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 15.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 18.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 19.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 20.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===42 км (Бүтэн марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 6a.jpg|thumb|42км-ийн зам]] ==Эрэгтэй== * 1-р байр (Алтан медаль): Кени улсын тамирчин Серой Андерсон Сайтоти * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Япон улсын тамирчин Томита Наоки * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Гантулга ==Эмэгтэй== * 1-р байр (Алтан медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Г.Хишигсайхан * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Номин-Эрдэнэ {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 21.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 22.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 23.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 24.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 25.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===21 км (Хагас марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 8.jpg|thumb|21км-ийн зам]] ==Эрэгтэй төрөл 18-34 насны ангиллын эрэгтэйчүүд== * 1-р байр: Япон улсын тамирчин Ишикава Рюүга * 2-р байр: Япон улсын тамирчин Хигучи Дайсүкэ * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ О.Нацагдорж ==Эмэгтэй 18-34 насны ангиллын эмэгтэйчүүд== * 1-р байр: БНХАУ-ын тамирчин Чин Инг Инг * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Сарангуа * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхтуяа {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 28.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 29.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 30.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 31.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 32.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===10 км (Элит ба Сонирхогчид)=== ==Эрэгтэй== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Мягмарсүрэн * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ М.Лхагвадорж * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Ачбадрах ==Эмэгтэй== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Н.Нандинцэцэг * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Э.Хонгорзул === Бүртгэлийн хураамж === Бүртгэлийн хураамж төрөл тус бүрээр: *1.5 км (Гэр бүл, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд): 5000₮ (гишүүн бүр) *5 км (Эрүүл мэндийн гүйлт): 10,000₮ *10 км (Спорт гүйлт): 50,000₮ *21 км (Хагас марафон): 70,000₮ *42.195 км (Бүтэн марафон): 90,000₮ 10-42км ийн бүртгэлийн хураамжинд 1.Дугаар 2.Цамц 3.Чип 4.Даавуун үүргэвч 5.Ивээн тэтгэгчийн бэлгэ багтаж 21 ба 42км ийнхэд нэмж дурсгалын медаль багтжээ. Бусад зайд дугаар олгосон. ==Тэмцээний онцлох мэдээ болон Шагналын сан== * Шагналын өсөлт: Энэ жилийн марафоны шагналын сан өмнөх жилүүдээс нэмэгдсэн бөгөөд 42 км-ийн бүтэн марафоны тэргүүн байрын эздийг '''20-40 сая төгрөгөөр урамшуулсан''' нь гадны болон дотоодын тамирчдын идэвхийг ихээхэн татлаа. * Байгаль орчинд ээлтэй марафон: Зохион байгуулагчдын зүгээс энэ жил "Хоггүй марафон" уриалга гаргаж, гүйлтийн зам дагуух усны сав, хогийг ангилан цуглуулах эко цэгүүдийг олноор байршуулсан нь иргэдийн талархлыг хүлээв. * Олон улсын шууд дамжуулалт: Тэмцээнийг дотоодын телевизүүдээс гадна цахим талбаруудаар олон улсад шууд дамжуулан үзүүлсэн байна. {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 33.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 34.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 35.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 38.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ==Ерөнхий зохион байгуулагч== *World Athletics *Asian Athletics Association *Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар *Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын газар ==Хамтран зохион байгуулагч== *Hipay *Mongolian Athletics Federation ==Ерөнхий ивээн тэтгэгч== *Emart *APU Company *Khan Bank ==Ивээн тэтгэгч== *MIAT Mongolian Airlines *NEOCITY *Cloud Nine *Icemark *BlueMon Sports *Эрүүл мэндийн хамтрагч: Denk Pharma Mongolia *Даатгалын хамтрагч: Тэнгэр Даатгал === ТВ нэвтрүүлэл === Улаанбаатар марафон 2026-г Монгол ТВ шууд дамжууллаа [https://www.youtube.com/watch?v=HFArWIY8fso| эндээс] үзээрэй. === Тэмцээний статистик === '''Улаанбаатар марафон''' олон улсын гүйлтийн тэмцээний 2014 оноос хойших нийт оролцогчдын тоог нэгтгэн харуулав. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |- ! style="background:cyan; width: 10%;" | Он ! style="background:lightgreen; width: 25%;" | Нийт оролцогчдын тоо (Бүртгүүлсэн/Гүйсэн) ! style="background:magenta; width: 20%;" | Оролцсон улс орны тоо ! style="background:pink; width: 45%;" | Онцлох үйл явдал ба нэмэлт мэдээлэл |- | '''2026''' | 46,306 | 41 | Тэмцээний түүхэн дэх хамгийн олон оролцогч бүртгүүлсэн дээд амжилт. Гадаадын 443 тамирчин оролцсон. 21 болон 42 км-ийн замууд Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооны "В" ангиллын сертификатаар баталгаажсан. |- | '''2025''' | 36,000 | 38 | Нийтийн биеийн тамирыг дэмжих, гүйлтийн соёлыг түгээх хүрээнд дотоод гадаадын сонирхогчид өргөнөөр оролцсон. |- | '''2024''' | 28,699 | 33 | Албан ёсны бүртгэл өмнөх онуудаас өссөн. Үндсэн марафон (42 км)-д 180 гаруй, хагас марафон (21 км)-д 917 гаруй тамирчин мэргэжлийн түвшинд хурд сорьсон. |- | '''2023''' | 26,000 | 30 | Ковидын дараах сэргэлтийн үе бөгөөд хагас болон бүтэн марафонд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай гүйлтийн ангиллыг шинээр нэмж өргөжүүлсэн. |- | '''2022''' | 23,690 | 29 | Цар тахлын улмаас хоёр жил завсарласны дараа дахин зохион байгуулагдаж, олон улсын гүйгчид өргөнөөр эргэн ирсэн. |- | colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | '''''2020–2021 онд COVID-19 цар тахлын улмаас цуцлагдсан''''' |- | '''2019''' | 32,000 | 29 | Нийслэл хот үүсэн байгуулагдсаны 380 жилийн ойн хүрээнд болсон. Гадаадын 313 тамирчин оролцсоноос Кени улсын элит тамирчид урилгаар оролцож түрүүлсэн. |- | '''2018''' | 30,000 | 30 | Олон улсын марафоны нэр хүнд өсөж, Австрали, АНУ, Герман, Кени зэрэг орны тамирчид оролцсон. Автомашингүй өдрөөр уламжлал болгон зохион байгуулагдав. |- | '''2017''' | 30,000 | 20 | Тэмцээний цар хүрээ тогтворжиж, нийслэлийн иргэдийн хамгийн дуртай спорт өдөрлөгүүдийн нэг болов. |- | '''2016''' | 25,000 | 15 | Гурав дахь удаагийн гүйлт бөгөөд зохион байгуулалтын хувьд цахим бүртгэл болон чипний системийг сайжруулж эхэлсэн. |- | '''2015''' | 18,085 | 13 | Хоёр дахь удаагийн марафон. Оролцогчдын тоо өмнөх оныхоос бараг хоёр мянгаар нэмэгдсэн. |- | '''2014''' | 16,839 | 12 | Улаанбаатар хотын Засаг даргын тамгын газраас санаачлан зохион байгуулсан анхны албан ёсны олон улсын марафон. |} * Тэмдэглэл: 2020 ба 2021 онуудад дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын улмаас тэмцээн албан ёсоор завсарласан болно. === Бусад үзэх === * [[250км-ийн Ультра марафон]] * [[Дархан Марафон 2026]] * [[Улаанбаатар марафон 2025]] * [[Эрдэнэт Марафон 2026]] * [[Марафон]] [[Ангилал:Улаанбаатар марафон]] [[Ангилал:Монголын спортын тэмцээн]] [[Ангилал:Улаанбаатарын спорт]] [[Ангилал:2026 оны спорт]] [[Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ]] 0ni9qlr43x4k4e76bkxin337z4x4708 858138 858129 2026-06-04T06:49:06Z Asaaa18 98448 [[Special:Contributions/Zorigt|Zorigt]] ([[User talk:Zorigt|Яриа]]) хэрэглэгчийн [[Special:Diff/858129|858129]] засварыг цуцлах- Ene zovlolgoo olon myangan sonirhogchdod shuud hereg boloh tul ene huudsand hamt baih heregteii utga aguulga n holbootoi sedev baina! 858138 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 11.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа орж медалиа авав]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 12.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа оров]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 13.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 14.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Монгол]]ын Хөнгөн Атлетикийн холбоо, Нийслэлийн ЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Олон улсын гүйлтийн "[[Улаанбаатар]] марафон" нь энэ жил 2026 оны 5 дугаар сарын 23-ны Бямба гарагт [[Сүхбаатарын талбай]]д амжилттай зохион байгуулагдлаа. Энэ жилийн марафонд [[Монгол]] улсын өнцөг булан бүрээс болон дэлхийн 41 улсаас шилдэг тамирчид, сонирхогчид зэрэг нийт 46 306 гүйгч оролцож шинэ дээд амжилтийг тогтоолоо. Марафоны өдөр уламжлал ёсоор Улаанбаатар хотын төв замуудыг хааж, '''Автомашингүй өдөр''' болгон тэмдэглэсэн бөгөөд Сүхбаатарын талбай орчимд спорт, эрүүл мэндийн олон талт өдөрлөгүүд өрнөлөө. (Шинэ уралдагч нарт зориулсан зөвлөмжийг өгүүллийн дунд хэсгээс харна уу!) === Ангилал ба зай === Тэмцээн нь мэргэжлийн тамирчид болон сонирхогчдод зориулсан дараах үндсэн зайн ангилалуудаар явагдсан: * Мэргэжлийн болон хагас мэргэжлийн ангилал:** 42 км (Бүтэн марафон), 21 км (Хагас марафон). * Сонирхогчдын ангилал:** 10 км, 5 км (Энэхүү зайд гэр бүлийн гүйлт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн гүйлт багтсан). * Эрүүл мэндийн гүйлт:** 1.5 км (Алхалт болон гүйлт). === Түрүүлэгчид === 2026 оны марафоны гол зайн буюу бүтэн марафоны ангилалд Монгол улсын болон Кени, Этиоп, Япон зэрэг орнуудын олон улсын хэмжээний мастерууд хүчтэй өрсөлдлөө. {| class="wikitable sortable" style="border: 0;" style="text-align: center; width: 64%;" |- ! style="background:#efefef; width: 30%;" | ! style="background:#efefef; width: 30%;" | |- | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 1.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эрэгтэй ялагчид]] | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 2.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эмэгтэй ялагчид]] |} {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 4.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 3.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 5.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 6.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 9.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 10.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 15.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 18.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 19.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 20.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===42 км (Бүтэн марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 6a.jpg|thumb|42км-ийн зам]] ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр (Алтан медаль): Кени улсын тамирчин Серой Андерсон Сайтоти * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Япон улсын тамирчин Томита Наоки * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Гантулга ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр (Алтан медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Г.Хишигсайхан * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Номин-Эрдэнэ {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 21.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 22.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 23.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 24.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 25.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===21 км (Хагас марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 8.jpg|thumb|21км-ийн зам]] ==Эрэгтэй төрөл 18-34 насны ангиллын эрэгтэйчүүд 🏃‍♂️== * 1-р байр: Япон улсын тамирчин Ишикава Рюга * 2-р байр: Япон улсын тамирчин Хигучи Дайсуке * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ О.Нацагдорж ==Эмэгтэй 18-34 насны ангиллын эмэгтэйчүүд 🏃‍♀️== * 1-р байр: БНХАУ-ын тамирчин Чин Инг Инг * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Сарангуа * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхтуяа {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 28.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 29.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 30.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 31.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 32.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===10 км (Элит ба Сонирхогчид)=== ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Мягмарсүрэн * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ М.Лхагвадорж * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Ачбадрах ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Н.Нандинцэцэг * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Э.Хонгорзул === Бүртгэлийн хураамж === Бүртгэлийн хураамж төрөл тус бүрээр: *1.5 км (Гэр бүл, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд): 5000₮ (гишүүн бүр) *5 км (Эрүүл мэндийн гүйлт): 10,000₮ *10 км (Спорт гүйлт): 50,000₮ *21 км (Хагас марафон): 70,000₮ *42.195 км (Бүтэн марафон): 90,000₮ 10-42км ийн бүртгэлийн хураамжинд 1.Дугаар 2.Цамц 3.Чип 4.Даавуун үүргэвч 5.Ивээн тэтгэгчийн бэлгэ багтаж 21 ба 42км ийнхэд нэмж дурсгалын медаль багтжээ. Бусад зайнд дугаар олгосон. ==Тэмцээний онцлох мэдээ болон Шагналын сан== * Шагналын өсөлт: Энэ жилийн марафоны шагналын сан өмнөх жилүүдээс нэмэгдсэн бөгөөд 42 км-ийн бүтэн марафоны тэргүүн байрын эздийг '''20-40 сая төгрөгөөр урамшуулсан''' нь гадны болон дотоодын тамирчдын идэвхийг ихээхэн татлаа. * Байгаль орчинд ээлтэй марафон: Зохион байгуулагчдын зүгээс энэ жил "Хоггүй марафон" уриалга гаргаж, гүйлтийн зам дагуух усны сав, хогийг ангилан цуглуулах эко цэгүүдийг олноор байршуулсан нь иргэдийн талархлыг хүлээв. * Олон улсын шууд дамжуулалт: Тэмцээнийг дотоодын телевизүүдээс гадна цахим талбаруудаар олон улсад шууд дамжуулан үзүүлсэн байна. {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 33.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 34.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 35.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 38.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ==Ерөнхий зохион байгуулагч== *World Athletics *Asian Athletics Association *Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар *Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын газар === 🏃‍♂️ 🏃‍♀️ 📣 🔥⚡ МАРАФОНД УРАЛДАХ ЗӨВЛӨМЖ ⚡🔥 🏅 🥇 🏆 === #Хооллолт, ус, ундаа: *Нүүрс ус ихтэй хоол хүнс хэрэглэж, биеийн энерги, тэсвэрээ нэмэгдүүлээрэй. *Уралдааны өмнө, явцын дунд болон дараа тогтмол бага багаар ус уух нь чухал. *Хөлсөөр алдагдсан шингэнийг нөхөх нь биеийн тэнцвэрийг хадгална. *Өмнө нь туршиж үзсэн энергийн ундаа хэрэглээрэй. Уралдааны үеэр шинэ зүйл туршихаас зайлсхийх нь зүйтэй. #Уралдааны тактик: *Өөрийн хэмнэлээр гүйх: Эхлэлд хэт хурдлах нь ядаргаа үүсгэж, барианд хүрэх чадварыг бууруулдаг. *Хурдаа зөв хуваарилах: Эхний хагаст жигд, хяналттай гүйж, сүүлийн хэсэгт аажмаар хурдаа нэмэх нь илүү үр дүнтэй. *Сэтгэлзүйн бэлтгэл: Олон нийтийн дэмжлэг, хамт гүйгчдийн уур амьсгал нь гүйцэтгэлд эергээр нөлөөлдөг тул үүнийг давуу тал болгон ашиглаарай. === Тэмцээний өмнөх бэлтгэлийн төлөвлөгөө (Зай тус бүрээр) === Шинээр марафон гүйхээр бэлтгэж буй гүйгчиддээ зориулан 10 км, 21 км (хагас марафон), болон 42 км (бүтэн марафон) зайд хэрхэн бэлдэх тухай мэргэжлийн зөвлөгөөг хүргэж байна. Марафонд амжилттай оролцоход зөвхөн гүйхээс гадна хооллолт, эрүүл мэнд болон уралдааны өдрийн тактик хамгийн чухал байдаг. Хүн бүрийн биеийн онцлог өөр тул гүйх зайнаасаа хамаарч дараах хугацаанд системтэй бэлдэх хэрэгтэй. ==🏃‍♂️ 10 км-ийн зайн гүйлт 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 2–3 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 3-4 удаа. * Тактик: Эхний сард ерөнхий тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлж, 3-5 км-т тасралтгүй гүйж сурна. Сүүлийн сард зайгаа аажмаар өсгөсөөр тэмцээнээс 2 долоо хоногийн өмнө 8-9 км-т хялбархан гүйдэг болсон байх шаардлагатай. ==🏃‍♀️ 21 км-ийн зайн гүйлт (Хагас марафон) 🏃‍♂️== * Бэлтгэх хугацаа: 3–4 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4 удаа. * Тактик: Долоо хоногийн нэг өдрийг заавал "Урт гүйлт" (Long Run)-д зориулна. Урт гүйлтийн зайгаа долоо хоног бүр 1.5-2 км-ээр аажмаар нэмнэ. Тэмцээн болохоос 3 долоо хоногийн өмнө 17-18 км-ийн урт гүйлт хийж үзсэн байх ёстой. ==🏃‍♂️ 42 км-ийн зайн гүйлт (Бүтэн марафон) 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 4–6 сар (Өмнө нь 10 болон 21 км-т гүйж байсан туршлагатай байхыг зөвлөдөг). * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4-5 удаа. * Тактик: Бэлтгэлийн ачааллыг 3 долоо хоног өсгөөд, 1 долоо хоног буулгах замаар (Periodization) бэлдэнэ. Тэмцээнээс 4 долоо хоногийн өмнө хамгийн урт гүйлт буюу 32-35 км-ийг гүйж, бие физиологио шалгана. Үүнээс урт гүйх нь булчинг хэт туйлдуулдаг тул хэрэггүй. Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 долоо хоногт ачааллыг багасгах (Tapering) шатанд шилжинэ. === 2. Хооллолтын дэглэм (Food Regime)🍞 🍯 🍝 🍜 🍌 🍳 🍗 🐟 === Гүйгч хүний хувьд хоол хүнс бол "шатахуун" юм. ==📅 Бэлтгэлийн саруудад== * **Нүүрс ус (Carbohydrates):** Нийт хоолны 55-65%-ийг эзлэх ёстой. Бор будаа, овъёос, амтат төмс, бүхэл үрийн талх зэрэг удаан задардаг цогц нүүрс усыг хэрэглэнэ. * **Уураг (Protein):** Булчингийн нөхөн төлжилтөнд зориулж 🍳 🍗 🐟 тахианы цээж мах, загас, өндөг, шош зэргийг тогтмол хоол хүнсэндээ хэрэглэх. * **Ус, чийгшил:** Өдөрт багадаа 2.5-3 литр ус ууна. Урт гүйлтийн дараа эрдэс бодисоо нөхөхийн тулд изотоник (электролиттэй) ундаа ууж хэвших. ===🏎️ Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 өдөр (Carbo-loading)=== * Энэ өдрүүдэд уургийн хэмжээг багасгаж, нүүрс усыг түлхүү хэрэглэнэ (бүхэл үрийн болон бусад чанартай гоомон, паста, агшаасан будаа). Энэ нь булчинд гликогенийн нөөцийг дээд цэгт нь хүргэдэг. * **Анхаарах зүйл:** Шинэ, урьд нь идэж үзээгүй чамин хоол бүү идээрэй. Ходоод хямрахаас сэргийлж, хэт их тостой болон халуун ногоотой хоолноос татгалз. === 3. Эрүүл мэндийн болон гэмтлээс сэргийлэх зөвлөгөө 💪❤️ === * 😴 Амралт ба Нойр: Булчин гүйж байхдаа биш, харин унтаж амрах үед томорч, хүчирхэгждэг. Өдөрт 7-8 цаг чанартай унтах. * 🧘‍♀️ Сунгалт ба Хүчний бэлтгэл: Гүйхээс өмнө динамик (хөдөлгөөнтэй) сунгалт, гүйсний дараа статик (барилттай) сунгалт заавал хийнэ. Долоо хоногт 1-2 удаа өвдөг, шагай, өгзөгний булчин чангалах хүчний бэлтгэл хийх нь гэмтлээс 80% хамгаална. * 👟 Гүйлтийн гутал: Өөрийн хөлийн гишгэлтэд (пронаци) тохирсон, гүйлтийн зориулалттай гутал сонгох. Тэмцээнд хэзээ ч цоо шинэ гутал өмсөж орж болохгүй (багадаа 50-100 км гүйж дасгасан байх). === 4. МАРАФОНД ГҮЙЖ БАЙХ ҮЕИЙН ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ЗӨВЛӨГӨӨ (Race Day Advice) === Уралдааны өдөр бол таны олон сарын хөдөлмөрийн үр дүнг үзэх өдөр юм. Дараах тактикийг ягштал баримтлаарай: ===🌅 Уралдаан эхлэхээс өмнө (Өглөө)=== * Өглөөний цай: Гараанаас 2.5–3 цагийн өмнө хөнгөн хооллоно. Овъёосны каш, гадил, зөгийн балтай талх тохиромжтой. Кофе уудаг бол гараанаас 1 цагийн өмнө ууж болно. * Хувцаслалт: 🧢🧦🩳🕶️👟👟 Цаг агаарт тохируулж хувцаслах. Уралдааны үеэр бие хөрдөггүй, халдаг тул гараан дээр зогсож байхад бага зэрэг сэрүүхэн санагдаж байх ёстой. Хөх, суга, гуяны дотор талд үрэлтээс сэргийлж вазелин түрхээрэй. ===🏃‍♂️ Уралдааны үеэр (Зай тус бүрийн тактик) 🏃‍♀️=== ==🏁 Эхний хэсэг (Айдсаа дарах ба Хурдаа хянах)== * Хамгийн том алдаа: Гарааны буу дуугарахад олон хүмүүсийн уур амьсгалд автаж, хэтэрхий хурдан гүйж эхлэх. Энэ нь таны энергийг эхний хэдэн км-т л дуусгана. * ⌚ Тактик: Төлөвлөсөн хурдаасаа (Pace) бага зэрэг удаан эхэл. Эхний 1-2 км-т биеэ халааж, өөрийн гэсэн жигд хэмнэлийг ол. == 💧⚡ Ус ба Энерги нөхөлт (Ялангуяа 21 км ба 42 км-т) ⚡💧== * Цэг бүрийг ашигла: Цаашдаа цангаагүй байсан ч 💧 усны цэг бүрээс 1-2 балга ус эсвэл изотоник 🥤 ундаа ууж яв. Цангтал хүлээх нь аль хэдийн хоцорсны шинж. * Энергийн гел ⚡ 🧪 🔥(Energy Gel): 21 км-т гүйж байвал 10 дахь км дээр, 42 км-т гүйж байвал 45-50 минут тутамд энергийн гел ууж, араас нь заавал цэвэр 💧 ус ууна (Изотоник ундаагаар даруулж болохгүй, ходоод хямарна). == 🧠 Дунд болон Төгсгөл хэсэг (Сэтгэл зүйн тулаан) 🏁== * Зайг хэсэгчлэн хуваах: Уралдааны урт зайд сэтгэл зүйгээр унахгүйн тулд зайгаа жижиглэж бод. Жишээ нь: Бүтэн марафоныг "Миний урт бэлтгэл дуусахад ердөө 10 км үлдлээ" эсвэл "Дараагийн усны цэг хүртэл гүйчихье" гэх мэтээр өөрийгөө зоригжуул. * Сүүлийн 2-3 км: 🏁 🔥 Хэрэв биеийн байдал сайн, булчин татаагүй бол хурдаа бага багаар нэмж, бариа руу эрч хүчтэй орно. Хэрэв ядарсан бол хурдаа тогтвортой барьж, зөвхөн барианд орохдоо анхаарлаа хандуулаарай. Барианд орсны дараа шууд суугаад зогсож болохгүй. Бага зэрэг алхаж, зүрхний цохилтоо буулгасны дараа сунгалт хийж, уураг болон нүүрс усаар баялаг хоол идэж биеэ нөхөн сэргээгээрэй. 🏅 🥇 Танд амжилт хүсэе! === 👟 Гутлаа сонгох 👟 === Уралдааны замд таны хамгийн чухал хэрэгсэл бол гарцаагүй гүйлтийн гутал/пүүз юм. Олон улсын 50км-ийн марафонд энгийн сандальтай гүйгээд түрүүлсэн тохиолдол гарч байсан. (Мексикийн индиан бүсгүй 22 настай María Lorena Ramírez 2017 онд гар аргаар хийсэн сандальтай 50км-ийн марафонд түрүүлсэн) Харин боломжоороо аль болох марафонд тохирох гутлаа сонгвол сайн. Дийлэнх 90% гүйгчдийн хувьд зөөлөн пампагардуу ултай энгийн (агаар солилцоо сайтай эсвэл даавуун) пүүз авхад хангалттай. ==1. Хөлийн гишгэлтээ тодорхойлох (Pronation)== Гутал авахаас өмнө та өөрийн хөлийн нум (арт) болон гүйх үед хөл дотогшоо эсвэл гадагшаа далийж буйг мэдэх хэрэгтэй. * Хэвийн гишгэлт (Neutral): Хөлийн нум хэвийн, гүйхэд ачаалал хөлийн тавхай даяар жигд тархдаг. * ''Сонголт:'' '''Neutral''' (Энгийн) ангиллын пүүз. * Дотогшоо хазайлттай (Overpronation): Хавтгай тавхайтай хүмүүст ихэвчлэн ажиглагддаг. Гүйх үед шагай дотогшоо цөмөрч, өвдөгт ачаалал өгдөг. * ''Сонголт:'' Хөлийг дотор талаас нь түших тусгай шийдэлтэй '''Stability''' (Тогтворжуулагч) ангиллын пүүз. * Гадагшаа хазайлттай (Underpronation/Supination): Хөлийн нум хэт өндөр хүмүүст тохиолддог. Хөл газардах үед доргилтыг сайн шингээж чаддаггүй. * ''Сонголт:'' Доргилт сайн дарах маш зөөлөн нумтай ба ултай '''Cushioned''' ангиллын пүүз. ==2. Гутлын хэмжээг зөв сонгох (Size Matters)== ⚠️ Алтан дүрэм: Марафонд өмсөх пүүзийг өдөр тутмын гутлын хэмжээнээсээ заавал **0.5-аас 1 хэмжээгээр (Size) том** авах шаардлагатай. * Яагаад? Холын зайд тасралтгүй гүйх үед хөл рүү цус ихээр шахагдаж, хөл тодорхой хэмжээгээр хөөж томордог. * Шалгах арга: Гутлаа өмсөөд босож зогсоход таны хамгийн урт хуруу болон гутлын хошууны хооронд эрхий хуруу багтахуйц (ойролцоогоор 1-1.5 см) зай үлдэж байх ёстой. Хэрэв яг таарсан гутал авбал гүйлтийн явцад хумсаа гэмтээх, хумс унах эрсдэлтэй. ==3. Зөөлөвч ба Улны өндөр (Cushioning & Drop)== * Максимум зөөлөвчтэй (Max Cushion): Сүүлийн үеийн гүйлтийн гуталнууд маш зузаан, хөнгөн хөөсөн (foam) ултай болсон. Энэ нь үе мөчид ирэх цохилтыг дээд зэргээр багасгадаг тул 21 км болон 42 км-ийн зайд булчин бага ядрахад тусална. * Heel-to-Toe Drop: Гутлын өсгий болон хошууны өндрийн зөрүү. Хэрэв та өсгийгөөрөө түрүүлж газардаг бол өндөр drop-той (8-12 мм), харин хөлийн дунд болон урд хэсгээр газардаг бол бага drop-той (4-6 мм) гутал тохиромжтой. ==4. Нүүрстөрөгчийн хавтантай гутал (Carbon-Plated Shoes)== * Хэрэв та хувийн амжилтаа ахиулах, хурдан гүйх зорилготой бол хөлийн нумны дундаа карбон хавтантай (Carbon plate) "Super Shoes" ангиллын гутлыг сонгож болно. Энэ нь алхам бүрт энергийг буцааж түлхэх (bouncy) мэдрэмж өгдөг. * Анхаарах зүйл: Энэ төрлийн гутал нь үнэтэй бөгөөд бэлтгэл багатай шинэ гүйгчийн шагай, шөрмөсийг хэт ачаалах эрсдэлтэй тул анхны марафондоо энгийн зөөлөвчтэй гутал сонгохыг зөвлөж байна. ==5. Марафонд зориулсан чухал санамжууд== * Хэзээ худалдаж авах вэ? Гутал худалдаж авахаар дэлгүүр орохдоо өдрийн цусны эргэлтээс шалтгаалж '''хөл хамгийн их томорсон байдаг оройн цагаар очиж''' өмсөж үзээрэй. Мөн уралдаанд өмсөх зузаан гүйлтийн 🧦 оймсоо заавал авч очиж өмсөх хэрэгтэй. * '''Шинэ гутлаар шууд уралдаж болохгүй: Тэмцээний өдөр цоо шинэ гутал өмсөх нь хамгийн том алдаа''' юм. Гутал нь холын урт гүйлтэнд эвтэйхэн байхын тулд багадаа '''50-80 км''' зайд өмсч эдэлгээнд орсон байх шаардлагатай. Та өөрийн хөлийн онцлогт тохирсон гутлаа сонгоод, уралдаандаа амжилттай оролцоорой! Зөвлөмжийг боловсруулсан Дэвшлийн Гарц ТББ. ==Хамтран зохион байгуулагч== *Hipay *Mongolian Athletics Federation ==Ерөнхий ивээн тэтгэгч== *Emart *APU Company *Khan Bank ==Ивээн тэтгэгч== *MIAT Mongolian Airlines *NEOCITY *Cloud Nine *Icemark *BlueMon Sports *Эрүүл мэндийн хамтрагч: Denk Pharma Mongolia *Даатгалын хамтрагч: Тэнгэр Даатгал === ТВ нэвтрүүлэл === Улаанбаатар марафон 2026-г Монгол ТВ шууд дамжууллаа [https://www.youtube.com/watch?v=HFArWIY8fso| эндээс] үзээрэй. === Тэмцээний статистик === '''Улаанбаатар марафон''' олон улсын гүйлтийн тэмцээний 2014 оноос хойших нийт оролцогчдын тоог нэгтгэн харуулав. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |- ! style="background:cyan; width: 10%;" | Он ! style="background:lightgreen; width: 25%;" | Нийт оролцогчдын тоо (Бүртгүүлсэн/Гүйсэн) ! style="background:magenta; width: 20%;" | Оролцсон улс орны тоо ! style="background:pink; width: 45%;" | Онцлох үйл явдал ба нэмэлт мэдээлэл |- | '''2026''' | 46,306 | 41 | Тэмцээний түүхэн дэх хамгийн олон оролцогч бүртгүүлсэн дээд амжилт. Гадаадын 443 тамирчин оролцсон. 21 болон 42 км-ийн замууд Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооны "В" ангиллын сертификатаар баталгаажсан. |- | '''2025''' | 36,000 | 38 | Нийтийн биеийн тамирыг дэмжих, гүйлтийн соёлыг түгээх хүрээнд дотоод гадаадын сонирхогчид өргөнөөр оролцсон. |- | '''2024''' | 28,699 | 33 | Албан ёсны бүртгэл өмнөх онуудаас өссөн. Үндсэн марафон (42 км)-д 180 гаруй, хагас марафон (21 км)-д 917 гаруй тамирчин мэргэжлийн түвшинд хурд сорьсон. |- | '''2023''' | 26,000 | 30 | Ковидын дараах сэргэлтийн үе бөгөөд хагас болон бүтэн марафонд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай гүйлтийн ангиллыг шинээр нэмж өргөжүүлсэн. |- | '''2022''' | 23,690 | 29 | Цар тахлын улмаас хоёр жил завсарласны дараа дахин зохион байгуулагдаж, олон улсын гүйгчид өргөнөөр эргэн ирсэн. |- | colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | '''''2020–2021 онд COVID-19 цар тахлын улмаас цуцлагдсан''''' |- | '''2019''' | 32,000 | 29 | Нийслэл хот үүсэн байгуулагдсаны 380 жилийн ойн хүрээнд болсон. Гадаадын 313 тамирчин оролцсоноос Кени улсын элит тамирчид урилгаар оролцож түрүүлсэн. |- | '''2018''' | 30,000 | 30 | Олон улсын марафоны нэр хүнд өсөж, Австрали, АНУ, Герман, Кени зэрэг орны тамирчид оролцсон. Автомашингүй өдрөөр уламжлал болгон зохион байгуулагдав. |- | '''2017''' | 30,000 | 20 | Тэмцээний цар хүрээ тогтворжиж, нийслэлийн иргэдийн хамгийн дуртай спорт өдөрлөгүүдийн нэг болов. |- | '''2016''' | 25,000 | 15 | Гурав дахь удаагийн гүйлт бөгөөд зохион байгуулалтын хувьд цахим бүртгэл болон чипний системийг сайжруулж эхэлсэн. |- | '''2015''' | 18,085 | 13 | Хоёр дахь удаагийн марафон. Оролцогчдын тоо өмнөх оныхоос бараг хоёр мянгаар нэмэгдсэн. |- | '''2014''' | 16,839 | 12 | Улаанбаатар хотын Засаг даргын тамгын газраас санаачлан зохион байгуулсан анхны албан ёсны олон улсын марафон. |} * Тэмдэглэл: 2020 ба 2021 онуудад дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын улмаас тэмцээн албан ёсоор завсарласан болно. === Бусад үзэх === * [[250км-ийн Ультра марафон]] * [[Дархан Марафон 2026]] * [[Улаанбаатар марафон 2025]] * [[Эрдэнэт Марафон 2026]] * [[Марафон]] [[Ангилал:Улаанбаатар марафон]] [[Ангилал:Монголын спортын тэмцээн]] [[Ангилал:Улаанбаатарын спорт]] [[Ангилал:2026 оны спорт]] [[Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ]] n40cuhh6jqbtx759clxpzxs6mxod8wr 0 146535 858067 857787 2026-06-03T16:33:08Z BaldiBear 103637 /* */ 858067 wikitext text/x-wiki '''"Гурван найз"''' - Монголын 40 ангит телевизийн олон ангит инээдмийн кино 2014 онд [[Боловсрол суваг|Боловсрол суваг телевиз]] ба Эмоци продакшн хамт бүтээсэн юм. == Киноны тухай == “Гурван найз” инээдмийн цуврал нь Солонгосын MBC телевизээр 10 гаруй жилийн өмнө гарч байсан ижил нэртэй киноны Монгол хувилбар юм. Солонгосын MBC телевизийн бүтээл “Гурван найз” кино 2000 онд дэлгэцнээ гарч, хөгжилтэй, хөгтэй залуусын түүх тухайн үедээ үзэгчдийг нэлээдгүй хөгжөөж чадсан гэдэг. Солонгосын “Гурван найз” киноны хамгийн ухаалаг нь болох эмч залуу Чон Ун Иний дүрийг манай кинонд [[Юнител|Юнител компанийн]] ажилтан Төгөлдөр болгон өөрчилжээ. Харин байнга л бүтэлгүйтэж бусдыгаа хөгжөөж явдаг алиа залуу Пак Сан Мёны дүрийг гэнэн цайлган, сайхан сэтгэлтэй Санчир, фитнесийн багш Юн Да Хүний дүрийг хүүхэмсэг залуу Цэрэндалай болгон өөрчилсөн байна. Ямар ч асуудал үл салгах үүрдийн нөхөрлөл, хайр дурлалын төлөөх хөгжилтэй атлаа ширүүн тэмцэл, амьдралыг үргэлж өөдрөгөөр хардаг залуусын түүх гээд эрч хүч бэлэглэх хөгжилтэй бүхнийг “Гурван найз” кинонд өгүүлдэг байна. Ямар ч асуудал үл салгах үүрдийн нөхөрлөл, хайр дурлалын төлөөх хөгжилтэй атлаа ширүүн тэмцэл, бүтэлгүй гурван найзын аз жаргал, адал явдлыг харуулсан кино. 2015 онд "[[Гурван найз: Яасан байх нь уу?]]" гээд үргэлжлэл хийсэн юм. Дараа нь 2017 онд "Гурван найз эргэж ирсэн нь" гээд дахиад үргэлжлэл хийсэн. == Гурван найзын тухай == Тэгвэл олон ангит кинотай хамт байх үзэгчид маань одооноос гурван найзтай илүү дотно танилцах хэрэгтэй болжээ. === Төгөлдөр === Энэ бол Төгөлдөр. Ямар ч багт залан чиглүүлэгч, удирдагч гэж байдаг даа. Төгөлдөрийг манай гурван найзын удирдагч нь бас ээж нь ч, аав нь ч гэж хэлж болно. Багаасаа онц сурлагатан, гавал толгой байсан тэрээр одоо ч гэсэн найзуудынхаа дунд хамгийн про нь. === Санчир === Харин энэ бол Санчир. Жинхэнэ будлианы эзэн гэж хэлж болно. Түүн шиг сайхан сэтгэлтэй хүнийг одоо үед олоход хэцүү шүү. Тийм ч учраас үзэсгэлэнтэй найз бүсгүйтэй. Эгчийнхээ гар дээр эрхэлж өссөн тэрээр найзуудынхаа дунд ч хамгийн эрх, гэнэн цайлган, үрэлгэн нь. Бас мэдээж үнэхээр хөгжилтэй нэгэн. === Цэкү/Цэрэндалай === Энэ бол Цэкү. Бүтэн нэр нь Цэрэндалай. Хэдийгээр тийм сайхан нэртэй биш ч гэсэн тэр үргэлж бүсгүйчүүдийг араасаа хуйлруулж байдаг сайхан залуу. Багаасаа өнчирч хоцорсон ч амьдралд гуньж гутардаггүй, сэргэлэн зантай. Тэр бол саваагүй, алиа бас нэлээд хүүхэмсэг нэгэн. Ингээд бид гурван найзтайгаа танилцчихлаа. == Жүжигчид == === Гол дүрүүд === * ''Төгөлдөр'' — О.Тэмүүжин * ''Санчир'' — Д.Түвшинтөр * ''Цэкү''/''Цэрэндалай'' — Г.Анхбаяр === Бусад === * [[Гансүхийн Нарансолонго|Г.Нарансолонго]] * [[Лхагвын Дэмидбаатар|Л.Дэмидбаатар]] * Ш.Алтанцэцэг * Б.Ариунцэцэг * Т.Энэрэл * [[Баатарын Баярмаа|Б.Баярмаа]] == Киноны дуу == {{Track listing | extra_column = Уран бүтээлч | title1 = Stay | extra1 = A Sound | length1 = 3:33 | title2 = Хайж явсан уу? | extra2 = The Highway | length2 = 3:30 }} g14g0eqvguz2945olfmw5ybmupcw8z2 858111 858067 2026-06-04T02:41:01Z BaldiBear 103637 858111 wikitext text/x-wiki '''"Гурван найз"''' - Монголын 40 ангит телевизийн олон ангит инээдмийн кино 2014 онд [[Боловсрол суваг|Боловсрол суваг телевиз]] ба Эмоци продакшн хамт бүтээсэн юм. == Киноны тухай == “Гурван найз” инээдмийн цуврал нь Солонгосын MBC телевизээр 10 гаруй жилийн өмнө гарч байсан ижил нэртэй киноны Монгол хувилбар юм. Солонгосын MBC телевизийн бүтээл “Гурван найз” кино 2000 онд дэлгэцнээ гарч, хөгжилтэй, хөгтэй залуусын түүх тухайн үедээ үзэгчдийг нэлээдгүй хөгжөөж чадсан гэдэг. Солонгосын “Гурван найз” киноны хамгийн ухаалаг нь болох эмч залуу Чон Ун Иний дүрийг манай кинонд [[Юнител|Юнител компанийн]] ажилтан Төгөлдөр болгон өөрчилжээ. Харин байнга л бүтэлгүйтэж бусдыгаа хөгжөөж явдаг алиа залуу Пак Сан Мёны дүрийг гэнэн цайлган, сайхан сэтгэлтэй Санчир, фитнесийн багш Юн Да Хүний дүрийг хүүхэмсэг залуу Цэкү/Цэрэндалай болгон өөрчилсөн байна. Ямар ч асуудал үл салгах үүрдийн нөхөрлөл, хайр дурлалын төлөөх хөгжилтэй атлаа ширүүн тэмцэл, амьдралыг үргэлж өөдрөгөөр хардаг залуусын түүх гээд эрч хүч бэлэглэх хөгжилтэй бүхнийг “Гурван найз” кинонд өгүүлдэг байна. Ямар ч асуудал үл салгах үүрдийн нөхөрлөл, хайр дурлалын төлөөх хөгжилтэй атлаа ширүүн тэмцэл, бүтэлгүй гурван найзын аз жаргал, адал явдлыг харуулсан кино. 2015 онд "[[Гурван найз: Яасан байх нь уу?]]" гээд үргэлжлэл хийсэн юм. Дараа нь 2017 онд "Гурван найз эргэж ирсэн нь" гээд дахиад үргэлжлэл хийсэн. == Гурван найзын тухай == Тэгвэл олон ангит кинотай хамт байх үзэгчид маань одооноос гурван найзтай илүү дотно танилцах хэрэгтэй болжээ. === Төгөлдөр === Энэ бол Төгөлдөр. Ямар ч багт залан чиглүүлэгч, удирдагч гэж байдаг даа. Төгөлдөрийг манай гурван найзын удирдагч нь бас ээж нь ч, аав нь ч гэж хэлж болно. Багаасаа онц сурлагатан, гавал толгой байсан тэрээр одоо ч гэсэн найзуудынхаа дунд хамгийн про нь. === Санчир === Харин энэ бол Санчир. Жинхэнэ будлианы эзэн гэж хэлж болно. Түүн шиг сайхан сэтгэлтэй хүнийг одоо үед олоход хэцүү шүү. Тийм ч учраас үзэсгэлэнтэй найз бүсгүйтэй. Эгчийнхээ гар дээр эрхэлж өссөн тэрээр найзуудынхаа дунд ч хамгийн эрх, гэнэн цайлган, үрэлгэн нь. Бас мэдээж үнэхээр хөгжилтэй нэгэн. === Цэкү/Цэрэндалай === Энэ бол Цэкү. Бүтэн нэр нь Цэрэндалай. Хэдийгээр тийм сайхан нэртэй биш ч гэсэн тэр үргэлж бүсгүйчүүдийг араасаа хуйлруулж байдаг сайхан залуу. Багаасаа өнчирч хоцорсон ч амьдралд гуньж гутардаггүй, сэргэлэн зантай. Тэр бол саваагүй, алиа бас нэлээд хүүхэмсэг нэгэн. Ингээд бид гурван найзтайгаа танилцчихлаа. == Жүжигчид == === Гол дүрүүд === * ''Төгөлдөр'' — О.Тэмүүжин * ''Санчир'' — Д.Түвшинтөр * ''Цэкү''/''Цэрэндалай'' — Г.Анхбаяр === Бусад === * [[Гансүхийн Нарансолонго|Г.Нарансолонго]] * [[Лхагвын Дэмидбаатар|Л.Дэмидбаатар]] * Ш.Алтанцэцэг * Б.Ариунцэцэг * Т.Энэрэл * [[Баатарын Баярмаа|Б.Баярмаа]] == Киноны дуу == {{Track listing | extra_column = Уран бүтээлч | title1 = Stay | extra1 = A Sound | length1 = 3:33 | title2 = Хайж явсан уу? | extra2 = The Highway | length2 = 3:30 }} ogvmog76m6jvfvannoy3mai91olau4a 1 146573 858065 2026-06-03T14:20:51Z Megzer 20491 /* Санал */ шинэ хэсэг 858065 wikitext text/x-wiki == Санал == Засагт хан Содномравдангийн тухай өгүүлэлд холбоогүй мэдээлэл маш их байсан, яг л галзуу хүний тэмдэглэл шиг. Иймээс энэ хүнтэй ямар ч холбоогүй цаг үеийн мэдээлэл, гуйвуулсан байж магадгүй баримт их байсныг арилгав. Ямар нэгэн эх сурвалжгүй эшлэл шаардлагатай зүйлс их байна. Анхаарах хэдэн зүйл байна: # Урианхайн хязгаарыг алдсан тухай, 1912 оноос хойшх тусгаар тогтнолын асуудал, Монгол улстай холбоотой гэрээ хэлэлцээр байсныг арилгасан. Энийгээ Урианхайн хязгаар, Туватай холбоотой эсвэл тус тусын өгүүлэлд нэмэх хэрэгтэй. # 1911 оны тусгаар тогтнолын хөдөлгөөнийг зөвхөн энэ хүнтэй холбож, хэт нэг талыг барьж гуйвуулсан байж магадгүй зүйл ажиглагдаж байна. Энд эх сурвалжаа дурдах хэрэгтэй. # Сэдэв, гарчаг доторх мэдээлэлүүд уялдаагүй, замбараагүй энд тэндээс шууд хуулж тавьсан юм их байсныг хассан. Яг юуг, ямар санааг илэрхийлэх гэж байгаа нь ойлгомжгүй байсан. Энэ хүнтэй яаж холбогдох нь тодорхойгүй, зүгээр л 1898-1912 онд хан байсан учраас бүх зүйлийг хамж аваад тавиад байж болохгүй. # Үр сад, гэр бүлийн тухай бичиж байснаа Үйзэн гүнгийн хошууны Түшээ гүн Дагвын Бат-Очир, түүний ач гучын тухай бичсэнийг ойлгосонгүй. Засагт хан аймгийн '''Үйзэн гүний хошууны ноёд''' [[Ашихай дархан хунтайж|Ашихай дархан хунтайжийн]] хойчис [[Лайхур хан|Лайхур хааны]] хүү Убандай дармашир ноёны удам, '''Засагт хан Содномравдан''' бол [[Ноёнтой хатанбаатар|Ноёнтой хатанбаатарын]] хойчис Гэлэг яринпилын удам. Бат-Очир, Содномравдан хоёрын хооронд садан төрлийн холбоо бараг 400 жилийн зөрүүтэй байхад шууд холбох нь зохихгүй. Харин Бат-Очир гүнгийн тухай өгүүлэлийг тусдаа нээж, тэр мэдээллээ тавьбал болно. [[Хэрэглэгч:Megzer|Megzer]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Megzer|яриа]]) 14:20, 3 Зургаадугаар сар 2026 (UTC) bb2ek3mqvtfnd8l3axxt6azw6htmk9j 0 146574 858072 2026-06-03T16:41:32Z BaldiBear 103637 Хуудас үүсгэв: "'''"Хөгжилтэй гэр бүл"''' - Монголын 40 ангит телевизийн олон ангит кино 2015 онд бүтээсэн юм." 858072 wikitext text/x-wiki '''"Хөгжилтэй гэр бүл"''' - Монголын 40 ангит телевизийн олон ангит кино 2015 онд бүтээсэн юм. f0q0zly6biqts75tz19fj5ne8wdwyrt 858073 858072 2026-06-03T16:42:13Z BaldiBear 103637 /* */ 858073 wikitext text/x-wiki '''"Хөгжилтэй гэр бүл"''' - Монголын 40 ангит телевизийн олон ангит кино 2015 онд бүтээсэн юм. == Киноны тухай == Хэзээ ч үл тасрах гэр бүлийн асуудлууд, эгч дүүсийн өрсөлдөөн хийгээд нандин холбоо, эцэг эхийн үрээ гэсэн сэтгэл, хайрандаа чин үнэнч залуугийн туулах хүндхэн сорилтууд гээд бидний эргэн тойронд хөвөрсөөр байдаг үйл явдалууд хэрхэн хөгжилтэй нэгэн гэр бүлийн түүх болсныг үзэгч та үзээрэй. gocyixeb28vyupxcku853r90k2xkgal 858074 858073 2026-06-03T16:44:54Z BaldiBear 103637 858074 wikitext text/x-wiki '''"Хөгжилтэй гэр бүл"''' - Монголын 40 ангит телевизийн олон ангит кино 2015 онд бүтээсэн юм. == Киноны тухай == Хэзээ ч үл тасрах гэр бүлийн асуудлууд, эгч дүүсийн өрсөлдөөн хийгээд нандин холбоо, эцэг эхийн үрээ гэсэн сэтгэл, хайрандаа чин үнэнч залуугийн туулах хүндхэн сорилтууд гээд бидний эргэн тойронд хөвөрсөөр байдаг үйл явдалууд хэрхэн хөгжилтэй нэгэн гэр бүлийн түүх болсныг үзэгч та үзээрэй. == Жүжигчид == Гол дүрд жүжигчин С.Лхагвасүрэн /МУГЖ/, С.Өлзийхүү /СТА/, Д.Энхбаяр /СТА/, Э.Цолмонбаяр /СТА/, А.Өнөржаргал /СТА/, Н.Цэнд-Аюуш /СТА/, Б.Гэрэлчулуун, Ц.Эрдэнэцэцэг, Б.Бадамцэцэг, У.Цасжин, Б.Хүслэн нар тогложээ. phatfww2gnam5khorqhph8inodngcvl 858075 858074 2026-06-03T16:45:50Z BaldiBear 103637 /* */ 858075 wikitext text/x-wiki '''"Хөгжилтэй гэр бүл"''' - Монголын 40 ангит телевизийн олон ангит кино 2015 онд "[[Боловсрол суваг]]" телевиз ба "Коктейл фильмс" хамт бүтээсэн юм. == Киноны тухай == Хэзээ ч үл тасрах гэр бүлийн асуудлууд, эгч дүүсийн өрсөлдөөн хийгээд нандин холбоо, эцэг эхийн үрээ гэсэн сэтгэл, хайрандаа чин үнэнч залуугийн туулах хүндхэн сорилтууд гээд бидний эргэн тойронд хөвөрсөөр байдаг үйл явдалууд хэрхэн хөгжилтэй нэгэн гэр бүлийн түүх болсныг үзэгч та үзээрэй. == Жүжигчид == Гол дүрд жүжигчин С.Лхагвасүрэн /МУГЖ/, С.Өлзийхүү /СТА/, Д.Энхбаяр /СТА/, Э.Цолмонбаяр /СТА/, А.Өнөржаргал /СТА/, Н.Цэнд-Аюуш /СТА/, Б.Гэрэлчулуун, Ц.Эрдэнэцэцэг, Б.Бадамцэцэг, У.Цасжин, Б.Хүслэн нар тогложээ. 1w0ta37cy0pi7vo0tp3d3533jba7r70 858107 858075 2026-06-04T01:50:23Z Zorigt 49 858107 wikitext text/x-wiki '''"Хөгжилтэй гэр бүл"''' - Монголын 40 ангит телевизийн олон ангит кино 2015 онд "[[Боловсрол суваг]]" телевиз ба "Коктейл фильмс" хамт бүтээсэн юм. == Киноны тухай == Хэзээ ч үл тасрах гэр бүлийн асуудлууд, эгч дүүсийн өрсөлдөөн хийгээд нандин холбоо, эцэг эхийн үрээ гэсэн сэтгэл, хайрандаа чин үнэнч залуугийн туулах хүндхэн сорилтууд гээд бидний эргэн тойронд хөвөрсөөр байдаг үйл явдалууд хэрхэн хөгжилтэй нэгэн гэр бүлийн түүх болсныг харуулдаг. == Жүжигчид == Гол дүрд жүжигчин С.Лхагвасүрэн /МУГЖ/, С.Өлзийхүү /СТА/, Д.Энхбаяр /СТА/, Э.Цолмонбаяр /СТА/, А.Өнөржаргал /СТА/, Н.Цэнд-Аюуш /СТА/, Б.Гэрэлчулуун, Ц.Эрдэнэцэцэг, Б.Бадамцэцэг, У.Цасжин, Б.Хүслэн нар тогложээ. t72estn5yhq0ayqrx5h83qwj4fsb7q3 828 146575 858080 2026-06-03T17:07:02Z Enkhsaihan2005 64429 Хуудас үүсгэв: "return { name = 'Цюрих кантон', top = 47.7394, bottom = 47.1277, left = 8.2243, right = 9.0996, image = 'Reliefkarte Zürich blank.png' }" 858080 Scribunto text/plain return { name = 'Цюрих кантон', top = 47.7394, bottom = 47.1277, left = 8.2243, right = 9.0996, image = 'Reliefkarte Zürich blank.png' } k597wpck4yj8g3har6c1hgq1gzldbb1 10 146576 858081 2026-06-03T17:08:35Z Enkhsaihan2005 64429 Хуудас үүсгэв: "<includeonly>{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} <!-- Stand und Quelle sind unabhängig vom Gemeindeschlüssel --> | STAND = 2020-12-31 | QUELLE = <ref name=Stat2020_ZH>{{cite web |url=https://www.pxweb.bfs.admin.ch/pxweb/de/px-x-0102020000_201 |title=Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit |date= 2020-12-31|website= bfs.admin.ch|publisher= Швейцарын Хо..." 858081 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} <!-- Stand und Quelle sind unabhängig vom Gemeindeschlüssel --> | STAND = 2020-12-31 | QUELLE = <ref name=Stat2020_ZH>{{cite web |url=https://www.pxweb.bfs.admin.ch/pxweb/de/px-x-0102020000_201 |title=Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit |date= 2020-12-31|website= bfs.admin.ch|publisher= Швейцарын Холбооны Статистикийн Алба - STAT-TAB|access-date= 2026-06-03 |language=de}}</ref> | YM = 2020 | YEAR = 2020 | #default= <strong class="error">Incorrect Municipal Code 2 <samp>{{{2}}}</samp></strong>[[Category:Swiss populations data templates/Failure]] }} | {{#switch: {{{1}}} | TIMESTAMP = 2020-12-31 | YM = 2020 | YEAR = 2020 | Quelle = [https://www.pxweb.bfs.admin.ch/pxweb/de/px-x-0102020000_201 Swiss Federal Statistical Office - STAT-TAB], online database – Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit | CH-ZH = 1553423 <!-- Canton of Zürich --> | B0101 = 55839 <!-- Bezirk Affoltern --> | 0001 = 2014 <!-- Aeugst am Albis --> | 0002 = 12289 <!-- Affoltern am Albis --> | 0003 = 5610 <!-- Bonstetten --> | 0004 = 3801 <!-- Hausen am Albis --> | 0005 = 3795 <!-- Hedingen --> | 0006 = 1245 <!-- Kappel am Albis --> | 0007 = 2369 <!-- Knonau --> | 0008 = 641 <!-- Maschwanden --> | 0009 = 5380 <!-- Mettmenstetten --> | 0010 = 5779 <!-- Obfelden --> | 0011 = 2704 <!-- Ottenbach --> | 0012 = 1148 <!-- Rifferswil --> | 0013 = 3783 <!-- Stallikon --> | 0014 = 5281 <!-- Wettswil am Albis --> | B0102 = 31959 <!-- Bezirk Andelfingen --> | 0021 = 693 <!-- Adlikon --> | 0022 = 856 <!-- Benken (ZH) --> | 0023 = 595 <!-- Berg am Irchel --> | 0024 = 1022 <!-- Buch am Irchel --> | 0025 = 1917 <!-- Dachsen --> | 0026 = 666 <!-- Dorf --> | 0027 = 3697 <!-- Feuerthalen --> | 0028 = 1430 <!-- Flaach --> | 0029 = 1552 <!-- Flurlingen --> | 0030 = 2232 <!-- Andelfingen --> | 0031 = 2293 <!-- Henggart --> | 0032 = 484 <!-- Humlikon --> | 0033 = 2104 <!-- Kleinandelfingen --> | 0034 = 1779 <!-- Laufen-Uhwiesen --> | 0035 = 1933 <!-- Marthalen --> | 0037 = 1724 <!-- Ossingen --> | 0038 = 1287 <!-- Rheinau --> | 0039 = 949 <!-- Thalheim an der Thur --> | 0040 = 1055 <!-- Trüllikon --> | 0041 = 449 <!-- Truttikon --> | 0043 = 383 <!-- Volken --> | 0292 = 2859 <!-- Stammheim --> | B0103 = 156900 <!-- Bezirk Bülach --> | 0051 = 4188 <!-- Bachenbülach --> | 0052 = 11924 <!-- Bassersdorf --> | 0053 = 21998 <!-- Bülach --> | 0054 = 7875 <!-- Dietlikon --> | 0055 = 5491 <!-- Eglisau --> | 0056 = 9610 <!-- Embrach --> | 0057 = 2397 <!-- Freienstein-Teufen --> | 0058 = 5266 <!-- Glattfelden --> | 0059 = 2020 <!-- Hochfelden --> | 0060 = 2951 <!-- Höri --> | 0061 = 1067 <!-- Hüntwangen --> | 0062 = 20429 <!-- Kloten --> | 0063 = 2562 <!-- Lufingen --> | 0064 = 5628 <!-- Nürensdorf --> | 0065 = 1105 <!-- Oberembrach --> | 0066 = 20954 <!-- Opfikon --> | 0067 = 4628 <!-- Rafz --> | 0068 = 2885 <!-- Rorbas --> | 0069 = 17218 <!-- Wallisellen --> | 0070 = 568 <!-- Wasterkingen --> | 0071 = 1488 <!-- Wil (ZH) --> | 0072 = 4648 <!-- Winkel --> | B0104 = 92079 <!-- Bezirk Dielsdorf --> | 0081 = 613 <!-- Bachs --> | 0082 = 1472 <!-- Boppelsen --> | 0083 = 6555 <!-- Buchs (ZH) --> | 0084 = 4278 <!-- Dällikon --> | 0085 = 1846 <!-- Dänikon --> | 0086 = 5968 <!-- Dielsdorf --> | 0087 = 951 <!-- Hüttikon --> | 0088 = 3229 <!-- Neerach --> | 0089 = 4938 <!-- Niederglatt --> | 0090 = 9449 <!-- Niederhasli --> | 0091 = 3089 <!-- Niederweningen --> | 0092 = 7386 <!-- Oberglatt --> | 0093 = 1897 <!-- Oberweningen --> | 0094 = 2943 <!-- Otelfingen --> | 0095 = 459 <!-- Regensberg --> | 0096 = 18568 <!-- Regensdorf --> | 0097 = 8277 <!-- Rümlang --> | 0098 = 858 <!-- Schleinikon --> | 0099 = 1394 <!-- Schöfflisdorf --> | 0100 = 2336 <!-- Stadel --> | 0101 = 3583 <!-- Steinmaur --> | 0102 = 1990 <!-- Weiach --> | B0105 = 97098 <!-- Bezirk Hinwil --> | 0111 = 5052 <!-- Bäretswil --> | 0112 = 7371 <!-- Bubikon --> | 0113 = 7645 <!-- Dürnten --> | 0114 = 2501 <!-- Fischenthal --> | 0115 = 10282 <!-- Gossau (ZH) --> | 0116 = 3716 <!-- Grüningen --> | 0117 = 11354 <!-- Hinwil --> | 0118 = 12494 <!-- Rüti (ZH) --> | 0119 = 1427 <!-- Seegräben --> | 0120 = 10200 <!-- Wald (ZH) --> | 0121 = 25056 <!-- Wetzikon (ZH) --> | B0106 = 127263 <!-- Bezirk Horgen --> | 0131 = 19049 <!-- Adliswil --> | 0135 = 9207 <!-- Kilchberg (ZH) --> | 0136 = 7902 <!-- Langnau am Albis --> | 0137 = 5122 <!-- Oberrieden --> | 0138 = 13670 <!-- Richterswil --> | 0139 = 6113 <!-- Rüschlikon --> | 0141 = 18278 <!-- Thalwil --> | 0293 = 24832 <!-- Wädenswil --> | 0295 = 23090 <!-- Horgen, following 2018 merger --> | B0107 = 106506 <!-- Bezirk Meilen --> | 0151 = 5606 <!-- Erlenbach (ZH) --> | 0152 = 6567 <!-- Herrliberg --> | 0153 = 8815 <!-- Hombrechtikon --> | 0154 = 14811 <!-- Küsnacht (ZH) --> | 0155 = 11397 <!-- Männedorf --> | 0156 = 14539 <!-- Meilen --> | 0157 = 4857 <!-- Oetwil am See --> | 0158 = 14791 <!-- Stäfa --> | 0159 = 6225 <!-- Uetikon am See --> | 0160 = 5587 <!-- Zumikon --> | 0161 = 13311 <!-- Zollikon --> | B0108 = 61081 <!-- Bezirk Pfäffikon --> | 0172 = 6574 <!-- Fehraltorf --> | 0173 = 3733 <!-- Hittnau --> | 0176 = 5585 <!-- Lindau --> | 0177 = 12174 <!-- Pfäffikon --> | 0178 = 4410 <!-- Russikon --> | 0180 = 3365 <!-- Weisslingen --> | 0181 = 1998 <!-- Wila --> | 0182 = 1009 <!-- Wildberg --> | 0296 = 17352 <!-- Illnau-Effretikon --> | 0297 = 4881 <!-- Bauma --> | B0109 = 135234 <!-- Bezirk Uster --> | 0191 = 29907 <!-- Dübendorf --> | 0192 = 8829 <!-- Egg --> | 0193 = 8934 <!-- Fällanden --> | 0194 = 5307 <!-- Greifensee --> | 0195 = 10780 <!-- Maur --> | 0196 = 4082 <!-- Mönchaltorf --> | 0197 = 5193 <!-- Schwerzenbach --> | 0198 = 35337 <!-- Uster --> | 0199 = 18865 <!-- Volketswil --> | 0200 = 8000 <!-- Wangen-Brüttisellen --> | B0110 = 173053 <!-- Bezirk Winterthur --> | 0211 = 701 <!-- Altikon --> | 0213 = 2063 <!-- Brütten --> | 0214 = 1037 <!-- Dägerlen --> | 0215 = 797 <!-- Dättlikon --> | 0216 = 1741 <!-- Dinhard --> | 0218 = 936 <!-- Ellikon an der Thur --> | 0219 = 3657 <!-- Elsau --> | 0220 = 1095 <!-- Hagenbuch --> | 0221 = 3101 <!-- Hettlingen --> | 0223 = 5756 <!-- Neftenbach --> | 0224 = 3948 <!-- Pfungen --> | 0225 = 2796 <!-- Rickenbach (ZH) --> | 0226 = 779 <!-- Schlatt (ZH) --> | 0227 = 7420 <!-- Seuzach --> | 0228 = 4983 <!-- Turbenthal --> | 0230 = 114220 <!-- Winterthur --> | 0231 = 6430 <!-- Zell (ZH) --> | 0294 = 4960 <!-- Elgg, following 2018 merger --> | 0298 = 6633 <!-- Wiesendangen --> | B0111 = 94533 <!-- Bezirk Dietikon --> | 0241 = 1709 <!-- Aesch (ZH) --> | 0242 = 6909 <!-- Birmensdorf (ZH) --> | 0243 = 28057 <!-- Dietikon --> | 0244 = 5046 <!-- Geroldswil --> | 0245 = 6721 <!-- Oberengstringen --> | 0246 = 2529 <!-- Oetwil an der Limmat --> | 0247 = 19881 <!-- Schlieren --> | 0248 = 4809 <!-- Uitikon --> | 0249 = 3984 <!-- Unterengstringen --> | 0250 = 10019 <!-- Urdorf --> | 0251 = 4869 <!-- Weiningen (ZH) --> | B0112 = 421878 <!-- Bezirk Zürich --> | 0261 = 421878 <!-- Zürich --> <!-- Former municipalities --> | 0036 = 1164 <!-- Oberstammheim --> | 0042 = 928 <!-- Unterstammheim --> | 0044 = 655 <!-- Waltalingen --> | 0132 = 2179 <!-- Hirzel, following 2018 merger --> | 0134 = 888 <!-- Hütten --> | 0140 = 1832 <!-- Schönenberg (ZH) --> | 0142 = 21792 <!-- Wädenswil --> | 0174 = 16298 <!-- Illnau-Effretikon, per 2016 merger number --> | 0175 = 411 <!-- Kyburg --> | 0171 = 4367 <!-- Bauma --> | 0179 = 351 <!-- Sternenberg --> | 0212 = 1084 <!-- Bertschikon --> | 0222 = 500 <!-- Hofstetten (ZH), following 2018 merger --> | 0229 = 4955 <!-- Wiesendangen --> | #default= <strong class="error">Incorrect Municipal Code 1 <samp>{{{1}}}</samp></strong>[[Category:Swiss populations data templates/Failure]] }} }}</includeonly><noinclude> {{documentation}} [[Category:Templates that generate named references]] </noinclude> pgxbboizu50ekoou1cdkvczcad6e0jr 0 146577 858100 2026-06-04T00:08:37Z Avirmed Batsaikhan 53733 Хуудас үүсгэв: "[[Файл:Samara.jpg|thumb]] '''Сама́ра''' '''гол''' ([[Украин хэл|укр.]] ''Сама́ра'') —[[Украин|Украины]] гол бөгөөд Днепр ([[Хар тэнгис|Хар тэнгисийн]] сав газар)-ын зүүн цутгал юм. Голын урт нь 311 км. Налуу нь 0.33 м/км. Голын сайр нь мушгирсан, доод гуравны нэг хэсэгтээ шулуун. Волч..." 858100 wikitext text/x-wiki [[Файл:Samara.jpg|thumb]] '''Сама́ра''' '''гол''' ([[Украин хэл|укр.]] ''Сама́ра'') —[[Украин|Украины]] гол бөгөөд Днепр ([[Хар тэнгис|Хар тэнгисийн]] сав газар)-ын зүүн цутгал юм. Голын урт нь 311 км. Налуу нь 0.33 м/км. Голын сайр нь мушгирсан, доод гуравны нэг хэсэгтээ шулуун. Волчья цутгалтай нийлдэг хэсэг хүртэлх сувгийн өргөн нь 15-40 м, түүнээс доош 40-80 м (хамгийн ихдээ 300 м хүртэл) юм. Голын сав газрын талбай 22,660 км². === Голын эрэг дээрх хотууд === * [[Донецк муж]]: Александровка тосгон. * [[Харьков муж]]: Софиевка, Червоное, Башиловка, Верхняя Самара, Павловка, Варваровка тосгонууд. * [[Днепропетровск муж]]: Николаевка тосгон, Петровпавливка, Дмитровка, Богуслав тосгонууд, Павлоград хот, Гвардейское, Черкасское, Новомосковск хот, Подгородное хот, [[Днипро]] хот. crfk8ph6dsah36syu2ha11dpkn8zabu 858112 858100 2026-06-04T02:43:45Z Zorigt 49 858112 wikitext text/x-wiki [[Файл:Samara.jpg|thumb]] '''Самара гол''' ([[Украин хэл|укр.]] ''Сама́ра'') —[[Украин|Украины]] гол бөгөөд Днепр ([[Хар тэнгис|Хар тэнгисийн]] сав газар)-ийн зүүн цутгал юм. Голын урт нь 311 км. Налуу нь 0.33 м/км. Голын сайр нь мушгирсан, доод гуравны нэг хэсэгтээ шулуун. Волчья цутгалтай нийлдэг хэсэг хүртэлх сувгийн өргөн нь 15-40 м, түүнээс доош 40-80 м (хамгийн ихдээ 300 м хүртэл) юм. Голын сав газрын талбай 22,660 км². === Голын эрэг дээрх хотууд === * [[Донецк муж]]: Александровка тосгон. * [[Харьков муж]]: Софиевка, Червоное, Башиловка, Верхняя Самара, Павловка, Варваровка тосгонууд. * [[Днепропетровск муж]]: Николаевка тосгон, Петровпавливка, Дмитровка, Богуслав тосгонууд, Павлоград хот, Гвардейское, Черкасское, Новомосковск хот, Подгородное хот, [[Днипро]] хот. [[Ангилал:Украины гол мөрөн]] b1is8u7jyuvjc5m039ngg18oif5rwvf 0 146578 858101 2026-06-04T01:03:35Z Avirmed Batsaikhan 53733 Хуудас үүсгэв: "[[Файл:Visit of Tim Cook to the European Commission - P061904-946789.jpg|thumb]] '''Ти́моти (Тим) До́налд Күүк''' ([[Англи хэл|англи.]] ''Timothy Donald Cook''; 1960 оны 11-р сарын 1-нд АНУ-ын [[Алабама]] мужийн Моубил боомтын Мальйорка хотод төрсөн) — америкийн топ-менежер, тэрбумтан. [[Apple]] компаний ерөнхий зах..." 858101 wikitext text/x-wiki [[Файл:Visit of Tim Cook to the European Commission - P061904-946789.jpg|thumb]] '''Ти́моти (Тим) До́налд Күүк''' ([[Англи хэл|англи.]] ''Timothy Donald Cook''; 1960 оны 11-р сарын 1-нд АНУ-ын [[Алабама]] мужийн Моубил боомтын Мальйорка хотод төрсөн) — америкийн топ-менежер, тэрбумтан. [[Apple]] компаний ерөнхий захирал. 1998 оны 3-р сард тус компанид ирсэн. Тэрээр 2011 оны 8-р сарын 24-нд [[Стив Жобс]] (удаан хугацааны өвчний улмаас) огцорсны дараа Гүйцэтгэх захирлын албан тушаалыг хүлээн авсан байна. 2026 оны 4-р сард тэрээр энэ албан тушаалаасаа 2026 оны 9-р сарын 1-нээс эхлэн огцрохоо зарласан (түүний оронд Жон Тернус ажиллах болно). Тэрээр ерөнхий захирлын ажлаа өгөөд компанийн Захирлуудын зөвлөлийн дарга болох юм. == Намтар == Тим Күүк Алабама мужийн Мальйорк хотод өссөн. Түүний эцэг усан онгоцны үйлдвэрийн ажилтан, эх нь гэрийн эзэгтэй байжээ. Тим Күүк 1982 онд Аубурн Их Сургуульд үйлдвэрлэлийн инженерийн чиглэлээр бакалаврын зэрэг, 1988 онд Дьюкийн Их Сургуулийн Фукуа сургуульд бизнесийн удирдлагын магистрын зэрэг хамгаалсан. Тэрээр [[IBM]] компанид анх ажилд ороод 12 жил ажилласан байна. Дараа нь "'''Compaq Computer Corporation"-'''д корпорацийн материал хариуцсан дэд ерөнхийлөгчөөр 6 сар ажилласан ажээ. Тим Күүк 1998 оны 3-р сард '''[[Apple]]''' компанид дэлхий даяар үйл ажиллагаа хариуцсан ахлах дэд ерөнхийлөгчөөр ажилласан бөгөөд дараа нь дэлхий даяар борлуулалт, үйл ажиллагаа хариуцсан гүйцэтгэх дэд ерөнхийлөгчөөр ажилласан. Тим Күүк 2004 онд Apple компанийн гүйцэтгэх захирал асан [[Стив Жобс|Стив Жобсыг]] нойр булчирхайн хорт хавдраар эмчлүүлж байх хугацаанд нь хоёр сарын турш тусалж ажтлласан байна. Күүк мөн [[Nike]] компанийн захирлуудын зөвлөлийн гишүүн байсан юм. 2007 онд тэрээр Үйл ажиллагаа хариуцсан захирлаар томилогдоод 2009 онд Стив Жобс элэг шилжүүлэн суулгах мэс заслын улмаас чөлөө авах үед Тим Күүк хэдэн сарын турш дахин тусалсан юм. 2011 оны 1-р сард Apple-ийн захирлуудын зөвлөл Стив Жобсын хүссэн эмнэлгийн чөлөөг өгч, Тим Күүкийг Гүйцэтгэх захирлын үүрэг гүйцэтгэгчээр томилсон байна. 2011 оны 8-р сарын 24-нд Стив Жобс огцрохдоо, Тим Күүкийг Гүйцэтгэх захирлын албан тушаалд санал болгосон ажээ. 2011 оны 8-р сарын 25-нд Тимоти Күүкийг Apple-ийн шинэ Гүйцэтгэх захирлаар албан ёсоор томилсон юм. 2011 онд түүний "цалин" (нийт нөхөн олговор) нь жилийн цалин болон гүйцэтгэх захирлын урамшуулал зэрэг нийлээд 380 сая доллар байв. Т.Күүк мөн тус компанийн 442 сая долларын хувьцаа эзэмшдэг байна. Тим Күүкийг [[CNN]] 2014 оны шилдэг Гүйцэтгэх захирлаар нэрлэжээ. Тим Күүкийн удирдлага дор 10 жилийн хугацаанд Apple-ийн зах зээлийн үнэлгээ 350 тэрбум доллараас 2 их наяд доллар болж өсөөд 2022 оны эхээр 3 их наяд долларт хүрсэн юм. 2022 оны эхээр [[Орос улс]] [[Украин|Украинд]] халдсаны дараа Тим Күүк ажилчдаа Украинд туслахын тулд хандив өргөхийг уриалсан. Apple-ийн гүйцэтгэх захирал Орост Apple бүтээгдэхүүний борлуулалтыг түр зогсоох шийдвэрийг зарлаж, мөн тус компани Украиныг дэмжих зорилгоор ажилчдын хандивын хэмжээг гурав дахин нэмэгдүүлж, 2022 оны 2-р сарын 25-ны өдрөөс эхлэн хүчин төгөлдөр болгоно гэж мэдэгджээ. == Хувийн амьдрал == 2014 оны 10-р сарын 30-нд "Bloomberg Businessweek"-д нийтлүүлсэн нийтлэлдээ Тим Күүк ижил хүйстэн гэдгээ илчилж, түүний хүлээн зөвшөөрөлт бусад ижил хүйст бэлгийн харьцаатай хүмүүст өөрсдийгөө хүлээн зөвшөөрч, эрхийнхээ төлөө тэмцэхэд нь урам зориг өгнө гэж найдаж байгаагаа илэрхийлжээ. t0uf4iswzxr5w3ua0ngoxgypdk71567 858114 858101 2026-06-04T02:48:06Z Zorigt 49 858114 wikitext text/x-wiki [[Файл:Visit of Tim Cook to the European Commission - P061904-946789.jpg|thumb]] '''Тимоти (Тим) Доналд Күүк''' ([[Англи хэл|англи.]] ''Timothy Donald Cook''; 1960 оны 11-р сарын 1-нд АНУ-ын [[Алабама]] мужийн Моубил боомтын Мальйорка хотод төрсөн) — Америкийн топ-менежер, тэрбумтан. [[Apple]] компанийн ерөнхий захирал. 1998 оны 3-р сард тус компанид ирсэн. Тэрээр 2011 оны 8-р сарын 24-нд [[Стив Жобс]] (удаан хугацааны өвчний улмаас) огцорсны дараа Гүйцэтгэх захирлын албан тушаалыг хүлээн авсан байна. 2026 оны 4-р сард тэрээр энэ албан тушаалаасаа 2026 оны 9-р сарын 1-нээс эхлэн огцрохоо зарласан (түүний оронд Жон Тернус ажиллах болно). Тэрээр ерөнхий захирлын ажлаа өгөөд компанийн Захирлуудын зөвлөлийн дарга болох юм. == Намтар == Тим Күүк Алабама мужийн Мальйорк хотод өссөн. Түүний эцэг усан онгоцны үйлдвэрийн ажилтан, эх нь гэрийн эзэгтэй байжээ. Тим Күүк 1982 онд Аубурн Их Сургуульд үйлдвэрлэлийн инженерийн чиглэлээр бакалаврын зэрэг, 1988 онд Дьюкийн Их Сургуулийн Фукуа сургуульд бизнесийн удирдлагын магистрын зэрэг хамгаалсан. Тэрээр [[IBM]] компанид анх ажилд ороод 12 жил ажилласан байна. Дараа нь "'''Compaq Computer Corporation"-'''д корпорацын материал хариуцсан дэд ерөнхийлөгчөөр 6 сар ажилласан ажээ. Тим Күүк 1998 оны 3-р сард '''[[Apple]]''' компанид дэлхий даяар үйл ажиллагаа хариуцсан ахлах дэд ерөнхийлөгчөөр ажилласан бөгөөд дараа нь дэлхий даяар борлуулалт, үйл ажиллагаа хариуцсан гүйцэтгэх дэд ерөнхийлөгчөөр ажилласан. Тим Күүк 2004 онд Apple компанийн гүйцэтгэх захирал асан [[Стив Жобс|Стив Жобсыг]] нойр булчирхайн хорт хавдраар эмчлүүлж байх хугацаанд нь хоёр сарын турш тусалж ажилласан байна. Күүк мөн [[Nike]] компанийн захирлуудын зөвлөлийн гишүүн байсан юм. 2007 онд тэрээр Үйл ажиллагаа хариуцсан захирлаар томилогдоод 2009 онд Стив Жобс элэг шилжүүлэн суулгах мэс заслын улмаас чөлөө авах үед Тим Күүк хэдэн сарын турш дахин тусалсан юм. 2011 оны 1-р сард Apple-ийн захирлуудын зөвлөл Стив Жобсын хүссэн эмнэлгийн чөлөөг өгч, Тим Күүкийг Гүйцэтгэх захирлын үүрэг гүйцэтгэгчээр томилсон байна. 2011 оны 8-р сарын 24-нд Стив Жобс огцрохдоо, Тим Күүкийг Гүйцэтгэх захирлын албан тушаалд санал болгосон ажээ. 2011 оны 8-р сарын 25-нд Тимоти Күүкийг Apple-ийн шинэ Гүйцэтгэх захирлаар албан ёсоор томилсон юм. 2011 онд түүний "цалин" (нийт нөхөн олговор) нь жилийн цалин болон гүйцэтгэх захирлын урамшуулал зэрэг нийлээд 380 сая доллар байв. Т.Күүк мөн тус компанийн 442 сая долларын хувьцаа эзэмшдэг байна. Тим Күүкийг [[CNN]] 2014 оны шилдэг Гүйцэтгэх захирлаар нэрлэжээ. Тим Күүкийн удирдлага дор 10 жилийн хугацаанд Apple-ийн зах зээлийн үнэлгээ 350 тэрбум доллараас 2 их наяд доллар болж өсөөд 2022 оны эхээр 3 их наяд долларт хүрсэн юм. 2022 оны эхээр [[Орос улс]] [[Украин|Украинд]] халдсаны дараа Тим Күүк ажилчдаа Украинд туслахын тулд хандив өргөхийг уриалсан. Apple-ийн гүйцэтгэх захирал Орост Apple бүтээгдэхүүний борлуулалтыг түр зогсоох шийдвэрийг зарлаж, мөн тус компани Украиныг дэмжих зорилгоор ажилчдын хандивын хэмжээг гурав дахин нэмэгдүүлж, 2022 оны 2-р сарын 25-ны өдрөөс эхлэн хүчин төгөлдөр болгоно гэж мэдэгджээ. == Хувийн амьдрал == 2014 оны 10-р сарын 30-нд "Bloomberg Businessweek"-д нийтлүүлсэн нийтлэлдээ Тим Күүк ижил хүйстэн гэдгээ илчилж, түүний хүлээн зөвшөөрөлт бусад ижил хүйст бэлгийн харьцаатай хүмүүст өөрсдийгөө хүлээн зөвшөөрч, эрхийнхээ төлөө тэмцэхэд нь урам зориг өгнө гэж найдаж байгаагаа илэрхийлжээ. {{DEFAULTSORT:Күүк, Тим}} [[Ангилал:АНУ-ын бизнесмен]] [[Ангилал:Apple]] tw1dzoafucbjx2y19e2nhlmsn1q694d 858115 858114 2026-06-04T02:48:29Z Zorigt 49 858115 wikitext text/x-wiki [[Файл:Visit of Tim Cook to the European Commission - P061904-946789.jpg|thumb]] '''Тимоти (Тим) Доналд Күүк''' ([[Англи хэл|англи.]] ''Timothy Donald Cook''; 1960 оны 11-р сарын 1-нд АНУ-ын [[Алабама]] мужийн Моубил боомтын Мальйорка хотод төрсөн) — Америкийн топ-менежер, тэрбумтан. [[Apple]] компанийн ерөнхий захирал. 1998 оны 3-р сард тус компанид ирсэн. Тэрээр 2011 оны 8-р сарын 24-нд [[Стив Жобс]] (удаан хугацааны өвчний улмаас) огцорсны дараа Гүйцэтгэх захирлын албан тушаалыг хүлээн авсан байна. 2026 оны 4-р сард тэрээр энэ албан тушаалаасаа 2026 оны 9-р сарын 1-нээс эхлэн огцрохоо зарласан (түүний оронд Жон Тернус ажиллах болно). Тэрээр ерөнхий захирлын ажлаа өгөөд компанийн Захирлуудын зөвлөлийн дарга болох юм. == Намтар == Тим Күүк Алабама мужийн Мальйорк хотод өссөн. Түүний эцэг усан онгоцны үйлдвэрийн ажилтан, эх нь гэрийн эзэгтэй байжээ. Тим Күүк 1982 онд Аубурн Их Сургуульд үйлдвэрлэлийн инженерийн чиглэлээр бакалаврын зэрэг, 1988 онд Дьюкийн Их Сургуулийн Фукуа сургуульд бизнесийн удирдлагын магистрын зэрэг хамгаалсан. Тэрээр [[IBM]] компанид анх ажилд ороод 12 жил ажилласан байна. Дараа нь "'''Compaq Computer Corporation"-'''д корпорацын материал хариуцсан дэд ерөнхийлөгчөөр 6 сар ажилласан ажээ. Тим Күүк 1998 оны 3-р сард '''[[Apple]]''' компанид дэлхий даяар үйл ажиллагаа хариуцсан ахлах дэд ерөнхийлөгчөөр ажилласан бөгөөд дараа нь дэлхий даяар борлуулалт, үйл ажиллагаа хариуцсан гүйцэтгэх дэд ерөнхийлөгчөөр ажилласан. Тим Күүк 2004 онд Apple компанийн гүйцэтгэх захирал асан [[Стив Жобс|Стив Жобсыг]] нойр булчирхайн хорт хавдраар эмчлүүлж байх хугацаанд нь хоёр сарын турш тусалж ажилласан байна. Күүк мөн [[Nike]] компанийн захирлуудын зөвлөлийн гишүүн байсан юм. 2007 онд тэрээр Үйл ажиллагаа хариуцсан захирлаар томилогдоод 2009 онд Стив Жобс элэг шилжүүлэн суулгах мэс заслын улмаас чөлөө авах үед Тим Күүк хэдэн сарын турш дахин тусалсан юм. 2011 оны 1-р сард Apple-ийн захирлуудын зөвлөл Стив Жобсын хүссэн эмнэлгийн чөлөөг өгч, Тим Күүкийг Гүйцэтгэх захирлын үүрэг гүйцэтгэгчээр томилсон байна. 2011 оны 8-р сарын 24-нд Стив Жобс огцрохдоо, Тим Күүкийг Гүйцэтгэх захирлын албан тушаалд санал болгосон ажээ. 2011 оны 8-р сарын 25-нд Тимоти Күүкийг Apple-ийн шинэ Гүйцэтгэх захирлаар албан ёсоор томилсон юм. 2011 онд түүний "цалин" (нийт нөхөн олговор) нь жилийн цалин болон гүйцэтгэх захирлын урамшуулал зэрэг нийлээд 380 сая доллар байв. Т.Күүк мөн тус компанийн 442 сая долларын хувьцаа эзэмшдэг байна. Тим Күүкийг [[CNN]] 2014 оны шилдэг Гүйцэтгэх захирлаар нэрлэжээ. Тим Күүкийн удирдлага дор 10 жилийн хугацаанд Apple-ийн зах зээлийн үнэлгээ 350 тэрбум доллараас 2 их наяд доллар болж өсөөд 2022 оны эхээр 3 их наяд долларт хүрсэн юм. 2022 оны эхээр [[Орос улс]] [[Украин|Украинд]] халдсаны дараа Тим Күүк ажилчдаа Украинд туслахын тулд хандив өргөхийг уриалсан. Apple-ийн гүйцэтгэх захирал Орост Apple бүтээгдэхүүний борлуулалтыг түр зогсоох шийдвэрийг зарлаж, мөн тус компани Украиныг дэмжих зорилгоор ажилчдын хандивын хэмжээг гурав дахин нэмэгдүүлж, 2022 оны 2-р сарын 25-ны өдрөөс эхлэн хүчин төгөлдөр болгоно гэж мэдэгджээ. == Хувийн амьдрал == 2014 оны 10-р сарын 30-нд "Bloomberg Businessweek"-д нийтлүүлсэн нийтлэлдээ Тим Күүк ижил хүйстэн гэдгээ илчилж, түүний хүлээн зөвшөөрөлт бусад ижил хүйст бэлгийн харьцаатай хүмүүст өөрсдийгөө хүлээн зөвшөөрч, эрхийнхээ төлөө тэмцэхэд нь урам зориг өгнө гэж найдаж байгаагаа илэрхийлжээ. {{DEFAULTSORT:Күүк, Тим}} [[Ангилал:АНУ-ын бизнесмен]] [[Ангилал:Эпплийн хүн]] 20jzjk24x1igt3pv0tgdrqrs1yfvva9 0 146579 858102 2026-06-04T01:17:15Z Avirmed Batsaikhan 53733 Хуудас үүсгэв: "[[Файл:John Ternus at the Apple 50th Anniversary Kickoff (cropped).jpg|thumb]] '''Жон Тернус''' ([[Англи хэл|англи.]] ''John Ternus,'' 1975 оны 5-р сарын 19-нд төрсөн)- Америкийн топ менежер бөгөөд [[Apple]] Inc.-ийн Компьютерийн инженерийн ахлах дэд ерөнхийлөгч юм. Тэрээр бүх техник хангамжийн хөгжүүлэлтийн ба..." 858102 wikitext text/x-wiki [[Файл:John Ternus at the Apple 50th Anniversary Kickoff (cropped).jpg|thumb]] '''Жон Тернус''' ([[Англи хэл|англи.]] ''John Ternus,'' 1975 оны 5-р сарын 19-нд төрсөн)- Америкийн топ менежер бөгөөд [[Apple]] Inc.-ийн Компьютерийн инженерийн ахлах дэд ерөнхийлөгч юм. Тэрээр бүх техник хангамжийн хөгжүүлэлтийн багуудыг удирдах үүрэгтэй бөгөөд Гүйцэтгэх захирал [[Тим Күүк|Тим Күүкт]] шууд тайлагнадаг байна. 2026 оны 9-р сарын 1-нд Тим Күүк тэтгэвэрт гарахад түүнийг [[Apple]]-ийн шинэ Гүйцэтгэх захирал болно гэж зарлаад байгаа юм. 1997 онд Жон Тернус [[Пеннсильванийн Их Сургууль|Пеннсильванийн Их Сургуульд]] механик инженерийн чиглэлээр инженерийн бакалаврын зэрэг хамгаалсан. Их Сургуульд байхдаа Тернус эрэгтэйчүүдийн усан сэлэлтийн багт ордог байсан. Жон Тернус 2001 онд Apple компанид бүтээгдэхүүн хөгжүүлэлтийн багт элсэж, ажлын гараагаа эхэлсэн. 2013 онд тэрээр [[AirPods]], [[Mac]], [[iPad]] зэрэг бүтээгдэхүүнийг хариуцсан техник хангамжийн инженерчлэлийн дэд ерөнхийлөгчөөр томилогдсон. 2020 онд түүний үүрэг хариуцлага [[iPhone]]-ийн техник хангамж хөгжүүлэлтийг нэмж оруулсан байна. 2021 оны 1-р сарын 25-нд Жон Тернус Дэн Риччиог орлож, техник хангамжийн инженерчлэлийн ахлах дэд ерөнхийлөгчөөр дэвшсэн юм. 2022 оны сүүлээр түүний үүрэг хариуцлагад [[Apple Watch]]-ийн техник хангамжийн хөгжүүлэлтийг удирдах ажил багтсан байна. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр мэдээлснээр тэрээр мөн 2025 оны 4-р сард Apple-ийн нууц робот техникийн багийн дарга болсон байна. 2026 оны 4-р сарын 20-нд [[CNBC телевиз]] Гүйцэтгэх захирал [[Тим Күүк|Тим Күүкий]]<nowiki/>н оронд Жон Тернус 9-р сарын 1-нээс эхлэн ТУЗ-ийн гүйцэтгэх даргын албан тушаалыг авах болно гэж мэдээлсэн юм. m6k2ieebgybbibw2jh7ef499md6wwqi 858116 858102 2026-06-04T02:50:30Z Zorigt 49 858116 wikitext text/x-wiki [[Файл:John Ternus at the Apple 50th Anniversary Kickoff (cropped).jpg|thumb]] '''Жон Тернус''' ([[Англи хэл|англи.]] ''John Ternus,'' 1975 оны 5-р сарын 19-нд төрсөн) - Америкийн топ менежер бөгөөд [[Apple]] Inc.-ийн Компьютерын инженерийн ахлах дэд ерөнхийлөгч юм. Тэрээр бүх техник хангамжийн хөгжүүлэлтийн багуудыг удирдах үүрэгтэй бөгөөд Гүйцэтгэх захирал [[Тим Күүк|Тим Күүкт]] шууд тайлагнадаг байна. 2026 оны 9-р сарын 1-нд Тим Күүк тэтгэвэрт гарахад түүнийг [[Apple]]-ийн шинэ Гүйцэтгэх захирал болно гэж зарлаад байгаа юм. 1997 онд Жон Тернус [[Пеннсильванийн Их Сургууль|Пеннсильванийн Их Сургуульд]] механик инженерийн чиглэлээр инженерийн бакалаврын зэрэг хамгаалсан. Их Сургуульд байхдаа Тернус эрэгтэйчүүдийн усан сэлэлтийн багт ордог байсан. Жон Тернус 2001 онд Apple компанид бүтээгдэхүүн хөгжүүлэлтийн багт элсэж, ажлын гараагаа эхэлсэн. 2013 онд тэрээр [[AirPods]], [[Mac]], [[iPad]] зэрэг бүтээгдэхүүнийг хариуцсан техник хангамжийн инженерчлэлийн дэд ерөнхийлөгчөөр томилогдсон. 2020 онд түүний үүрэг хариуцлага [[iPhone]]-ийн техник хангамж хөгжүүлэлтийг нэмж оруулсан байна. 2021 оны 1-р сарын 25-нд Жон Тернус Дэн Риччиог орлож, техник хангамжийн инженерчлэлийн ахлах дэд ерөнхийлөгчөөр дэвшсэн юм. 2022 оны сүүлээр түүний үүрэг хариуцлагад [[Apple Watch]]-ийн техник хангамжийн хөгжүүлэлтийг удирдах ажил багтсан байна. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр мэдээлснээр тэрээр мөн 2025 оны 4-р сард Apple-ийн нууц робот техникийн багийн дарга болсон байна. 2026 оны 4-р сарын 20-нд [[CNBC телевиз]] Гүйцэтгэх захирал [[Тим Күүк|Тим Күүкийн]] оронд Жон Тернус 9-р сарын 1-нээс эхлэн ТУЗ-ийн гүйцэтгэх даргын албан тушаалыг авах болно гэж мэдээлсэн юм. {{DEFAULTSORT:Тернус, Жон}} [[Ангилал:АНУ-ын бизнесмен]] [[Ангилал:АНУ-ын инженер]] [[Ангилал:Эпплийн хүн]] dc6glcihoke9fstxwpeu5eq1yzd2ubb 0 146580 858104 2026-06-04T01:29:53Z Avirmed Batsaikhan 53733 Хуудас үүсгэв: "[[Файл:CNBC 2025.svg|thumb|313x313px]] '''«CNBC»''' (''Си-эн-би-си́'') — америкийн кабель болон хиймэл дагуулын мэдээ, бизнесийн мэдээ нэвтрүүлдэг телевизийн суваг. 1991 оноос өмнө албан ёсоор «Consumer News and Business Channel» гэгддэг байсан. "NBCUniversal" компанийн эзэмшилд байдаг бөгөөд төв бай..." 858104 wikitext text/x-wiki [[Файл:CNBC 2025.svg|thumb|313x313px]] '''«CNBC»''' (''Си-эн-би-си́'') — америкийн кабель болон хиймэл дагуулын мэдээ, бизнесийн мэдээ нэвтрүүлдэг телевизийн суваг. 1991 оноос өмнө албан ёсоор «Consumer News and Business Channel» гэгддэг байсан. "NBCUniversal" компанийн эзэмшилд байдаг бөгөөд төв байр нь [[Нью-Жерси]] мужийн Энглвуд-Клифс хотод байралдаг юм. Тус суваг нь 1989 онд байгуулагдсан бөгөөд түүнээс хойш дэлхийн бусад олон улс орон, бүс нутгуудад зориулсан олон хувилбарыг багтаасан дэлхийн телевизийн сүлжээ болж өргөжсөн бөгөөд дэлхий даяар 380 сая өрхийн тархалтын хүлээдэг хүрээтэй болсон. 2007 оны байдлаар тус сүлжээ 4 тэрбум долларын үнэлгээтэй байсан бөгөөд АНУ-ын хамгийн үнэ цэнэтэй кабелийн сувгуудын жагсаалтад 19-р байранд орсон юм. 2013 оны 8-р сарын байдлаар Америкийн телевизийн суваг АНУ-ын 96,242,000 өрхөд хүртээмжтэй байсан бөгөөд энэ нь АНУ-ын телевизтэй бүх өрхийн 84.27%-ийг эзэлж байсан юм. === CNBC Europe === CNBC телевизийн сувгийн Европын хувилбар бөгөөд Европ, Ойрхи Дорнод, Африкт цацагддаг. Төв байр нь [[Лондон|Лондонд]] байрладаг. === CNBC Asia === Энэ бол Америкийн CNBC телевизийн сувгийн Ази хувилбар бөгөөд Ази, Австрали/ Шинэ Зеландад цацдаг бөгөөд төв нь [[Сингапур|Сингапурт]] байралдаг. '''Цахим хуудас''': https://www.cnbc.com/world/?region=world 2byjhtzxu8rj4j9hkm2u6ovhzfhvrxg 858117 858104 2026-06-04T02:51:50Z Zorigt 49 858117 wikitext text/x-wiki [[Файл:CNBC 2025.svg|thumb|313x313px]] '''«CNBC»''' (''Си-эн-би-си'') — Америкийн кабель болон хиймэл дагуулын мэдээ, бизнесийн мэдээ нэвтрүүлдэг телевизийн суваг. 1991 оноос өмнө албан ёсоор «Consumer News and Business Channel» гэгддэг байсан. "NBCUniversal" компанийн эзэмшилд байдаг бөгөөд төв байр нь [[Нью-Жерси]] мужийн Энглвуд-Клифс хотод байралдаг юм. Тус суваг нь 1989 онд байгуулагдсан бөгөөд түүнээс хойш дэлхийн бусад олон улс орон, бүс нутгуудад зориулсан олон хувилбарыг багтаасан дэлхийн телевизийн сүлжээ болж өргөжсөн бөгөөд дэлхий даяар 380 сая өрхийн тархалтын хүлээдэг хүрээтэй болсон. 2007 оны байдлаар тус сүлжээ 4 тэрбум долларын үнэлгээтэй байсан бөгөөд АНУ-ын хамгийн үнэ цэнтэй кабелийн сувгуудын жагсаалтад 19-р байранд орсон юм. 2013 оны 8-р сарын байдлаар Америкийн телевизийн суваг АНУ-ын 96,242,000 өрхөд хүртээмжтэй байсан бөгөөд энэ нь АНУ-ын телевизтэй бүх өрхийн 84.27%-ийг эзэлж байсан юм. === CNBC Europe === CNBC телевизийн сувгийн Европын хувилбар бөгөөд Европ, Ойрх Дорнод, Африкт цацагддаг. Төв байр нь [[Лондон|Лондонд]] байрладаг. === CNBC Asia === Энэ бол Америкийн CNBC телевизийн сувгийн Ази хувилбар бөгөөд Ази, Австрали/ Шинэ Зеландад цацдаг бөгөөд төв нь [[Сингапур|Сингапурт]] байралдаг. '''Цахим хуудас''': https://www.cnbc.com/world/?region=world 4p9rbodts1zi6uredbg6taibx8c7ssz 0 146581 858113 2026-06-04T02:47:19Z Delgermurun Shishkhed goliin sav gazriin zahirgaa 90862 Хармайн гол, Цагааннуур сум, Хөвсгөл аймаг 858113 wikitext text/x-wiki Цагааннуур сумын нутагт Ивэтэй уулын араас эх авч 23км урсан Цагааннуур сумын төвийн урдуур гарч Хармайн толгойн араар Доод Цагааннуурт цутгана. Энэ голд 11 жижиг горхи цутгана. tctvzlo8pv1z5gufoc0v0hhsstvyk6f 858118 858113 2026-06-04T02:52:50Z Zorigt 49 858118 wikitext text/x-wiki '''Хармайн гол''' нь [[Хөвсгөл аймаг|Хөвсгөл аймгийн]] [[Цагааннуур сум (Хөвсгөл)|Цагааннуур сум]]ын нутагт Ивэтэй уулын араас эх авч 23км урсан Цагааннуур сумын төвийн урдуур гарч Хармайн толгойн араар Доод Цагааннуурт цутгана. Энэ голд 11 жижиг горхи цутгана. [[Ангилал:Монголын гол мөрөн]] rki70w6vicdy5h041xcf3iz2vh4mqe3 0 146582 858120 2026-06-04T03:03:48Z Монголын Ганхүү 99410 Питер Друкер 858120 wikitext text/x-wiki '''Питер Фердинанд Друкер''' (англи дуудлага: /ˈdrʌkər/, герман дуудлага: [ˈdʁʊkɐ]; 1909 оны [[11 сарын 19]] – 2005 оны [[11 сарын 11]]) нь Австри гаралтай Америкийн менежментийн зөвлөх, сурган хүмүүжүүлэгч, зохиолч хүн юм. Түүний нэрийг Питер Ф.Дракер, Питер Ф.Друкер буюу Дракер, Друкер гэж [[монгол хэл]]<nowiki/>ээр бичиж тэмдэглэсэн байдаг. Друкерийн бүтээлүүд орчин үеийн менежментийн онолын гүн ухаан болоод дадлага ажлын үндэс суурийг бүрдүүлэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан юм. Тэрээр менежментийн боловсролыг хөгжүүлэхэд тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэж, '''“Зорилготой удирдахуй” (Management by Objectives, MBO)''' болон '''“Өөрийн хяналт” (self-control)''' гэсэн ойлголтуудыг түгээн дэлгэрүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлжээ. Түүнийг “менежментийг жинхэнэ эрдэм шинжилгээний, бие даасан салбар болгон хөгжүүлсэн хүн” хэмээн тодорхойлдог. Питер Друкерын эрдэм шинжилгээний болон олон нийтэд зориулсан ном, өгүүллүүд нь бизнес, төрийн байгууллага болон ашгийн бус салбаруудад хүмүүс хэрхэн зохион байгуулагдаж, хамтран ажилладгийг судалсан байдаг. Тэрээр менежментийн онол, практикийн талаархи хамгийн алдартай бөгөөд хамгийн их нөлөө үзүүлсэн сэтгэгч, зохиолчдын нэг юм. Питер Друкер 30 гаруй ном бичсэн бөгөөд ихэнх нь менежментийн чиглэлээр "сонгодог бүтээлүүд" гэж үнэлэгддэг.<ref>{{Cite web |last=LLC |first=Enlighten Generation |title=Innovation and Entrepreneurship |url=https://enlighten.mn/books/62ecc3c64f782ccb233b573d |access-date=2026-06-04 |website=enlighten.mn}}</ref> Түүний бүтээлүүд XX зууны сүүл үеийн олон томоохон өөрчлөлтийг урьдчилан харсан байдаг. Үүнд: * Төрийн өмчийг хувьчлах үйл явц * Эрх мэдлийг төвөөс орон нутаг руу шилжүүлэх буюу төвлөрлийг сааруулах * Япон улс эдийн засгийн дэлхийн хүчирхэг гүрэн болох нь * Маркетингийн шийдвэрлэх ач холбогдол * Насан туршийн суралцах шаардлагатай мэдээллийн нийгэм үүсэх зэрэг багтана. == Намтар == Питер Друкер Австри-Унгарын эзэнт гүрэнд өөрийнх нь тодорхойлсноор '''либерал үзэлтэй лютеран протестант гэр бүлд''' өсөж хүмүүжжээ. Түүний эх Каролина Бонди анагаах ухаан судалсан бол эцэг Адольф Друкер нь хуульч бөгөөд төрийн өндөр албан тушаал хашиж байсан төрийн албан хаагч байв. Друкер 1909 онд [[Австри]]<nowiki/>йн [[Вена]] хотын [[Дублин]] дүүрэгт төржээ. Тэрээр оюунлаг хүмүүс, төрийн өндөр албан тушаалтнууд, эрдэмтэд шинэ санаа, үзэл бодлоо хэлэлцэхээр цуглардаг гэр орчинд өссөн байна. П.Друкер "шинэ нээлт", "гайхалтай санаа" маш олон ч ердѳѳ 500 санааны нэг нь л зардлаа нѳхдѳг. Ихэнх санаа цаасан дээрээ үлддэг, амьдралд нэвтэрлээ ч зах зээл дээр амжилт олдоггүй, инноваци болдоггүй байна.<ref>{{Cite web |last=Б.Түмэнцэнгэл |title=Петер Дракер: Энтрепренёр гэж хэнийг хэлэх вэ? |url=http://www.trends.mn/n/9662 |access-date=2026-06-04 |website=TRENDS.MN |language=en}}</ref> == Эшлэл үгсээс == "Менежмент гэдэг нь аливаа зүйлийг зөв хийхийг хэлдэг бол манлайлал гэдэг нь зөв зүйлийг хийхийг хэлнэ." “Та хаана ч хамаагүй амжилттай бизнес олж харвал та хэн нэгнийг зоригтой шийдвэр гаргасан байна хэмээн бодоорой.” "Бүх дэлхий даяар, хөгжингүй орнуудын хувьд нэг зүйл маш тодорхой болсон. Бид хэдэн арван жилийн өөрчлөлттэй нүүр тулах нь.<ref>{{Cite web |title=Ирээдүйн талаар - Питер Дракер |url=http://bataabaatar.blogspot.com/2015/02/blog-post_929.html |access-date=2026-06-04}}</ref>" == Гадаад холбоос == [https://unread.today/c/1665 Питер Дракерийн "The Effective Executive" номын тухай] [https://internom.mn/%D0%B7%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D1%87/10755/%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80-%D0%9F%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%20%D0%A4.?srsltid=AfmBOoqYOYR6YL03Yo3uI7kiv9Trmp1MlJNjet8ARMMH8G36tTMxCc8x Питер Ф.Дракер Үр бүтээлтэй удирдах ажилтан] [https://business.mn/2021/05/11/petr-draker-herhen-zuv-zuiliig-hiih-ve/ Петр Дракер: Хэрхэн “зөв” зүйлийг хийх вэ?] h25kaiwk31guwdrc3ruf7kcpw3pursr 858126 858120 2026-06-04T03:37:35Z Zorigt 49 858126 wikitext text/x-wiki '''Питер Фердинанд Друкер''' (англи дуудлага: /ˈdrʌkər/, герман дуудлага: [ˈdʁʊkɐ]; 1909 оны [[11 сарын 19]] – 2005 оны [[11 сарын 11]]) нь Австри гаралтай Америкийн менежментийн зөвлөх, сурган хүмүүжүүлэгч, зохиолч хүн юм. Түүний нэрийг Питер Ф.Дракер, Питер Ф.Друкер буюу Дракер, Друкер гэж [[монгол хэл]]<nowiki/>ээр бичиж тэмдэглэсэн байдаг. Друкерийн бүтээлүүд орчин үеийн менежментийн онолын гүн ухаан болоод дадлага ажлын үндэс суурийг бүрдүүлэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан юм. Тэрээр менежментийн боловсролыг хөгжүүлэхэд тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэж, '''“Зорилготой удирдахуй” (Management by Objectives, MBO)''' болон '''“Өөрийн хяналт” (self-control)''' гэсэн ойлголтуудыг түгээн дэлгэрүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлжээ. Түүнийг “менежментийг жинхэнэ эрдэм шинжилгээний, бие даасан салбар болгон хөгжүүлсэн хүн” хэмээн тодорхойлдог. Питер Друкерийн эрдэм шинжилгээний болон олон нийтэд зориулсан ном, өгүүллүүд нь бизнес, төрийн байгууллага болон ашгийн бус салбаруудад хүмүүс хэрхэн зохион байгуулагдаж, хамтран ажилладгийг судалсан байдаг. Тэрээр менежментийн онол, практикийн талаарх хамгийн алдартай бөгөөд хамгийн их нөлөө үзүүлсэн сэтгэгч, зохиолчдын нэг юм. Питер Друкер 30 гаруй ном бичсэн бөгөөд ихэнх нь менежментийн чиглэлээр "сонгодог бүтээлүүд" гэж үнэлэгддэг.<ref>{{Cite web |last=LLC |first=Enlighten Generation |title=Innovation and Entrepreneurship |url=https://enlighten.mn/books/62ecc3c64f782ccb233b573d |access-date=2026-06-04 |website=enlighten.mn}}</ref> Түүний бүтээлүүд XX зууны сүүл үеийн олон томоохон өөрчлөлтийг урьдчилан харсан байдаг. Үүнд: * Төрийн өмчийг хувьчлах үйл явц * Эрх мэдлийг төвөөс орон нутаг руу шилжүүлэх буюу төвлөрлийг сааруулах * Япон улс эдийн засгийн дэлхийн хүчирхэг гүрэн болох нь * Маркетингийн шийдвэрлэх ач холбогдол * Насан туршийн суралцах шаардлагатай мэдээллийн нийгэм үүсэх зэрэг багтана. == Намтар == Питер Друкер Австри-Унгарын эзэнт гүрэнд өөрийнх нь тодорхойлсноор '''либерал үзэлтэй лютеран протестант гэр бүлд''' өсөж хүмүүжжээ. Түүний эх Каролина Бонди анагаах ухаан судалсан бол эцэг Адольф Друкер нь хуульч бөгөөд төрийн өндөр албан тушаал хашиж байсан төрийн албан хаагч байв. Друкер 1909 онд [[Австри]]<nowiki/>йн [[Вена]] хотын [[Дублин]] дүүрэгт төржээ. Тэрээр оюунлаг хүмүүс, төрийн өндөр албан тушаалтнууд, эрдэмтэд шинэ санаа, үзэл бодлоо хэлэлцэхээр цуглардаг гэр орчинд өссөн байна. П.Друкер "шинэ нээлт", "гайхалтай санаа" маш олон ч ердѳѳ 500 санааны нэг нь л зардлаа нѳхдѳг. Ихэнх санаа цаасан дээрээ үлддэг, амьдралд нэвтэрлээ ч зах зээл дээр амжилт олдоггүй, инновац болдоггүй байна.<ref>{{Cite web |last=Б.Түмэнцэнгэл |title=Петер Дракер: Энтрепренёр гэж хэнийг хэлэх вэ? |url=http://www.trends.mn/n/9662 |access-date=2026-06-04 |website=TRENDS.MN |language=en}}</ref> == Эшлэл үгсээс == "Менежмент гэдэг нь аливаа зүйлийг зөв хийхийг хэлдэг бол манлайлал гэдэг нь зөв зүйлийг хийхийг хэлнэ." “Та хаана ч хамаагүй амжилттай бизнес олж харвал та хэн нэгнийг зоригтой шийдвэр гаргасан байна хэмээн бодоорой.” "Бүх дэлхий даяар, хөгжингүй орнуудын хувьд нэг зүйл маш тодорхой болсон. Бид хэдэн арван жилийн өөрчлөлттэй нүүр тулах нь.<ref>{{Cite web |title=Ирээдүйн талаар - Питер Дракер |url=http://bataabaatar.blogspot.com/2015/02/blog-post_929.html |access-date=2026-06-04}}</ref>" == Гадаад холбоос == *[https://unread.today/c/1665 Питер Дракерийн "The Effective Executive" номын тухай] *[https://internom.mn/%D0%B7%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D1%87/10755/%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80-%D0%9F%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%20%D0%A4.?srsltid=AfmBOoqYOYR6YL03Yo3uI7kiv9Trmp1MlJNjet8ARMMH8G36tTMxCc8x Питер Ф.Дракер Үр бүтээлтэй удирдах ажилтан] *[https://business.mn/2021/05/11/petr-draker-herhen-zuv-zuiliig-hiih-ve/ Петр Дракер: Хэрхэн “зөв” зүйлийг хийх вэ?] {{DEFAULTSORT:Друкер, Питер}} [[Ангилал:АНУ-ын зохиолч]] [[Ангилал:1909 онд төрсөн]] [[Ангилал:2005 онд өнгөрсөн]] lo1rzdpj3cul1eunwe0agmvy7szs9vv 0 146583 858130 2026-06-04T05:43:51Z Zorigt 49 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1347812183|First Central Hospital of Mongolia]]" 858130 wikitext text/x-wiki '''Улсын Нэгдүгээр Төв Эмнэлэг''' нь [[Монгол|Монгол улсын]] [[Улаанбаатар|Улаанбаатар хотын]] [[Сүхбаатар дүүрэг|Сүхбаатар дүүрэгт]] байрладаг улсын эмнэлэг юм. == Түүх == Тус эмнэлэг 1925 онд байгуулагдсан.<ref name="VF Match">{{Cite web |title=First Central Hospital |url=https://vfmatch.org/explore/facilities/60bff88cfa0dc0007e9a4c16 |access-date=8 January 2025 |website=VF Match}}</ref> 2020 оны 1-р сард клиник судалгаа, сургалтын төвөө нээсэн.<ref>{{Cite news |last=B. |first=Batchimeg |date=22 January 2020 |title=State Central First Hospital opens clinical research and training center |work=Mongolian National News Agency |url=https://montsame.mn/en/read/213581 |access-date=8 January 2025}}</ref> 2020 оны 6-р сард амбулаторийн эмийн сангаа нээсэн.<ref>{{Cite news |last=B. |first=Batchimeg |date=9 June 2020 |title=First hospital pharmacy opens at State Central First Hospital |work=Mongolian National News Agency |url=https://montsame.mn/en/read/227880 |access-date=8 January 2025}}</ref> 2020 оны 6 сарын 22-нд эрүүл мэндийг дэмжих төв, оношилгоо, эмчилгээний төв нээгджээ. <ref>{{Cite news |last=B. |first=Batchimeg |date=22 June 2020 |title=Health Promotion Center opens at the State Central First Hospital |work=Mongolian National News Agency |url=https://montsame.mn/en/read/229212 |access-date=8 January 2025}}</ref> == Хүчин чадал == Тус эмнэлэг нийт 568 ортой бөгөөд 800 орчим ажилтантай.<ref name="VF Match">{{Cite web |title=First Central Hospital |url=https://vfmatch.org/explore/facilities/60bff88cfa0dc0007e9a4c16 |access-date=8 January 2025 |website=VF Match}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://vfmatch.org/explore/facilities/60bff88cfa0dc0007e9a4c16 "First Central Hospital"]. ''VF Match''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 January</span> 2025</span>.</cite></ref> == Эшлэл == {{Reflist}} [[Ангилал:Сүхбаатар дүүрэг]] [[Ангилал:Улаанбаатарын эмнэлэг]] s12wgo03ts38iai02nz4dtq7m33ajrd 858131 858130 2026-06-04T05:45:02Z Zorigt 49 858131 wikitext text/x-wiki [[Файл:First Central Hospital of Mongolia.jpg|thumb]] '''Улсын Нэгдүгээр Төв Эмнэлэг''' нь [[Монгол|Монгол улсын]] [[Улаанбаатар|Улаанбаатар хотын]] [[Сүхбаатар дүүрэг|Сүхбаатар дүүрэгт]] байрладаг улсын эмнэлэг юм. == Түүх == Тус эмнэлэг 1925 онд байгуулагдсан.<ref name="VF Match">{{Cite web |title=First Central Hospital |url=https://vfmatch.org/explore/facilities/60bff88cfa0dc0007e9a4c16 |access-date=8 January 2025 |website=VF Match}}</ref> 2020 оны 1-р сард клиник судалгаа, сургалтын төвөө нээсэн.<ref>{{Cite news |last=B. |first=Batchimeg |date=22 January 2020 |title=State Central First Hospital opens clinical research and training center |work=Mongolian National News Agency |url=https://montsame.mn/en/read/213581 |access-date=8 January 2025}}</ref> 2020 оны 6-р сард амбулаторийн эмийн сангаа нээсэн.<ref>{{Cite news |last=B. |first=Batchimeg |date=9 June 2020 |title=First hospital pharmacy opens at State Central First Hospital |work=Mongolian National News Agency |url=https://montsame.mn/en/read/227880 |access-date=8 January 2025}}</ref> 2020 оны 6 сарын 22-нд эрүүл мэндийг дэмжих төв, оношилгоо, эмчилгээний төв нээгджээ. <ref>{{Cite news |last=B. |first=Batchimeg |date=22 June 2020 |title=Health Promotion Center opens at the State Central First Hospital |work=Mongolian National News Agency |url=https://montsame.mn/en/read/229212 |access-date=8 January 2025}}</ref> == Хүчин чадал == Тус эмнэлэг нийт 568 ортой бөгөөд 800 орчим ажилтантай.<ref name="VF Match">{{Cite web |title=First Central Hospital |url=https://vfmatch.org/explore/facilities/60bff88cfa0dc0007e9a4c16 |access-date=8 January 2025 |website=VF Match}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://vfmatch.org/explore/facilities/60bff88cfa0dc0007e9a4c16 "First Central Hospital"]. ''VF Match''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 January</span> 2025</span>.</cite></ref> == Эшлэл == {{Reflist}} [[Ангилал:Сүхбаатар дүүрэг]] [[Ангилал:Улаанбаатарын эмнэлэг]] h3rm10cv1fcwd9zeb1w2uubuiznso86 858133 858131 2026-06-04T05:46:27Z Zorigt 49 858133 wikitext text/x-wiki [[Файл:First Central Hospital of Mongolia.jpg|thumb]] '''Улсын Нэгдүгээр Төв Эмнэлэг''' нь [[Монгол|Монгол улсын]] [[Улаанбаатар|Улаанбаатар хотын]] [[Сүхбаатар дүүрэг|Сүхбаатар дүүрэгт]] байрладаг улсын эмнэлэг юм. == Түүх == Тус эмнэлэг 1925 онд байгуулагдсан.<ref>{{Cite web |title=First Central Hospital |url=https://vfmatch.org/explore/facilities/60bff88cfa0dc0007e9a4c16 |access-date=8 January 2025 |website=VF Match}}</ref> 2020 оны 1-р сард клиник судалгаа, сургалтын төвөө нээсэн.<ref>{{Cite news |last=B. |first=Batchimeg |date=22 January 2020 |title=State Central First Hospital opens clinical research and training center |work=Mongolian National News Agency |url=https://montsame.mn/en/read/213581 |access-date=8 January 2025}}</ref> 2020 оны 6-р сард амбулаторийн эмийн сангаа нээсэн.<ref>{{Cite news |last=B. |first=Batchimeg |date=9 June 2020 |title=First hospital pharmacy opens at State Central First Hospital |work=Mongolian National News Agency |url=https://montsame.mn/en/read/227880 |access-date=8 January 2025}}</ref> 2020 оны 6 сарын 22-нд эрүүл мэндийг дэмжих төв, оношилгоо, эмчилгээний төв нээгджээ. <ref>{{Cite news |last=B. |first=Batchimeg |date=22 June 2020 |title=Health Promotion Center opens at the State Central First Hospital |work=Mongolian National News Agency |url=https://montsame.mn/en/read/229212 |access-date=8 January 2025}}</ref> == Хүчин чадал == Тус эмнэлэг нийт 568 ортой бөгөөд 800 орчим ажилтантай.<ref name="VF Match">{{Cite web |title=First Central Hospital |url=https://vfmatch.org/explore/facilities/60bff88cfa0dc0007e9a4c16 |access-date=8 January 2025 |website=VF Match}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://vfmatch.org/explore/facilities/60bff88cfa0dc0007e9a4c16 "First Central Hospital"]. ''VF Match''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 January</span> 2025</span>.</cite></ref> == Эшлэл == {{Reflist}} ==Гадаад холбоос== *[https://www.unte.moh.gov.mn/ Албан ёсны хуудас] [[Ангилал:Сүхбаатар дүүрэг]] [[Ангилал:Улаанбаатарын эмнэлэг]] najgwx1m2zr0su50llqgsfe1voym3p5 0 146584 858132 2026-06-04T05:45:22Z Delgermurun Shishkhed goliin sav gazriin zahirgaa 90862 Хогоргын гол, Цагааннуур сум, Хөвсгөл аймаг 858132 wikitext text/x-wiki Хогорго гол нь Цагааннуур сумын нутагт Доод Бүргэдтэй уулын баруун талын 1800м өндөрт орших Үзэгийн нуураас эх авдаг Үзэгийн судаг гол /11км/, Цагаан чулуутын тайгын 2350м өндрөөс эх авдаг Их цагаан чулуут/15км/ голууд Моорогын нурууны урд далайн түвшнээс дээш 1252м өндөрт нийлж Хогоргын гол болон 30км урсаж Рэнчинлхүмбэ сумын нутаг Хэнгэрэгт толгойн баруунаар Доод Цагааннуураас Шишхэд гол гардаг хоолой орчимд далайн түвшнээс дээш 1430м өндөрт цутгана. Хогоргын голд 4 жижиг горхи цутгадаг байна. 2pj3s68yzm4mipi5yvwop7kdsvr29qe 0 146585 858134 2026-06-04T05:55:09Z Delgermurun Shishkhed goliin sav gazriin zahirgaa 90862 Ходон гол, Рэнчинлхүмбэ сум, Хөвсгөл аймаг 858134 wikitext text/x-wiki Рэнчинлхүмбэ сумын нутагт Улаан тайгын нурууны Цөмөрлөг уулын зүүн хойно 2580м өндрөөс эх авч Улаан тайга, Өлзий Хаш нурууны дундуур 60км урсан Дархадын хотгороор тахирлан урсаж Цойцон нуураар дамжин Шишхэд голд цутгана. Голын адаг Далайн түвшнээс дээш 1516м өргөгдсөн. Голын гольдрол чулуутай, өргөн 50м, урсгалын хурд 2м/сек. Ходон голд 28 гол, горхи цутгадаг. Хамгийн том цутгал нь Жумарлаг гол 17км урт юм. tdjv80vp7hkyk2vd2ps3bjwzehwo5wy 0 146586 858135 2026-06-04T06:05:41Z Zorigt 49 Хуудас үүсгэв: "{{Тамирчин |зураг = |тайлбар = |төрсөн_өдөр = {{bda|1999|6|1}} |төрсөн_газар = [[Монгол улс|Монгол]], [[Өвөрхангай аймаг|Өвөрхангай]], [[Тарагт сум]] |улс_орон = {{MGL}} ([[Монгол Улс|МУ]]) |тамир_спорт = эмэгтэй [[чөлөөт бөх]] |medaltemplates= {{MedalCompetition | Бөхийн төрлүүдийн..." 858135 wikitext text/x-wiki {{Тамирчин |зураг = |тайлбар = |төрсөн_өдөр = {{bda|1999|6|1}} |төрсөн_газар = [[Монгол улс|Монгол]], [[Өвөрхангай аймаг|Өвөрхангай]], [[Тарагт сум]] |улс_орон = {{MGL}} ([[Монгол Улс|МУ]]) |тамир_спорт = эмэгтэй [[чөлөөт бөх]] |medaltemplates= {{MedalCompetition | [[Бөхийн төрлүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Дэлхийн АШТ]]}} {{МедальМөнгө | [[2023 оны бөхийн төрлүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Белград 2023]] | –68 кг }} {{МедальТэмцээн | [[Бөхийн төрлүүдийн Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Азийн АШТ]]}} {{МедальХүрэл | Шинэ Дели 2020 | –68 кг }} {{МедальМөнгө | Алматы 2021 | –68 кг }} {{МедальХүрэл | Улаанбаатар 2022 | –68 кг }} {{МедальХүрэл | Бишкек 2024 | –68 кг }} {{МедальХүрэл | Амман 2025 | –68 кг }} {{МедальХүрэл | Бишкек 2026 | –68 кг }} {{МедальТэмцээн | [[Азийн наадам]}} {{МедальХүрэл | Ханжоу 2022 | –68 кг }} |show-medals = }} '''Энхсайханы Дэлгэрмаа '''(1999 оны 6 сарын 1-нд Өвөрхангай аймгийн Тарагт суманд төрсөн) нь дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний мөнгөн медальт, чөлөөт бөхийн эмэгтэй тамирчин. Тэрээр 2023 онд Дэлхийн АШТ-д мөнгөн медаль хүртсэнээр 2024 оны Парисын зуны олимпод оролцох эрх авсан. Олимпод Киргиз, Японы бөхчүүдэд ялагдан 13-р байр эзэлжээ. Дэлгэрмаа 2023 оны Ясар Догугийн нэрэмжит олон улсын тэмцээний аварга юм. Мөн өсвөр үе (2018), залуучуудын (2021) дэлхийн АШТ-ий мөнгөн медальтай. {{DEFAULTSORT:Дэлгэрмаа, Энхсайханы}} [[Ангилал:Монголын бөх]] [[Ангилал:Тарагтын хүн]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1999 онд төрсөн]] le2n6szivs87tj1afpuqrn2tzltt5r6 858136 858135 2026-06-04T06:07:50Z Zorigt 49 858136 wikitext text/x-wiki {{Тамирчин |зураг = |тайлбар = |төрсөн_өдөр = {{bda|1999|6|1}} |төрсөн_газар = [[Монгол улс|Монгол]], [[Өвөрхангай аймаг|Өвөрхангай]], [[Тарагт сум]] |улс_орон = {{MGL}} ([[Монгол Улс|МУ]]) |тамир_спорт = эмэгтэй [[чөлөөт бөх]] |medaltemplates= {{МедальТэмцээн| [[Бөхийн төрлүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Дэлхийн АШТ]]}} {{МедальМөнгө | [[2023 оны бөхийн төрлүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Белград 2023]] | –68 кг }} {{МедальТэмцээн | [[Бөхийн төрлүүдийн Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Азийн АШТ]]}} {{МедальХүрэл | Шинэ Дели 2020 | –68 кг }} {{МедальМөнгө | Алматы 2021 | –68 кг }} {{МедальХүрэл | Улаанбаатар 2022 | –68 кг }} {{МедальХүрэл | Бишкек 2024 | –68 кг }} {{МедальХүрэл | Амман 2025 | –68 кг }} {{МедальХүрэл | Бишкек 2026 | –68 кг }} {{МедальТэмцээн | [[Азийн наадам]] }} {{МедальХүрэл | Ханжоу 2022 | –68 кг }} |show-medals = }} '''Энхсайханы Дэлгэрмаа '''(1999 оны 6 сарын 1-нд Өвөрхангай аймгийн Тарагт суманд төрсөн) нь дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний мөнгөн медальт, чөлөөт бөхийн эмэгтэй тамирчин. Тэрээр 2023 онд Дэлхийн АШТ-д мөнгөн медаль хүртсэнээр 2024 оны Парисын зуны олимпод оролцох эрх авсан. Олимпод Киргиз, Японы бөхчүүдэд ялагдан 13-р байр эзэлжээ. Дэлгэрмаа 2023 оны Ясар Догугийн нэрэмжит олон улсын тэмцээний аварга юм. Мөн өсвөр үе (2018), залуучуудын (2021) дэлхийн АШТ-ий мөнгөн медальтай. {{DEFAULTSORT:Дэлгэрмаа, Энхсайханы}} [[Ангилал:Монголын бөх]] [[Ангилал:Тарагтын хүн]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1999 онд төрсөн]] emnqrfyoh1w71lmqjgyub8qlw2wr38j 0 146587 858137 2026-06-04T06:20:55Z Delgermurun Shishkhed goliin sav gazriin zahirgaa 90862 Уртрагын гол, Рэнчинлхүмбэ сум, Хөвсгөл аймаг 858137 wikitext text/x-wiki Уртрагын гол нь Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын нутагт Дорнод Саяны нурууны салбар Ухаагын нурууны Цулын хойд уулын баруун талын 2590м өндрөөс эх авч 2000 метрээс дээш өндөртэй уулсын хөндийгөөр 22 км урсан Уртрагын Хөх хадат уулын урдуур Шаргын бэлчирээр урсаж Шаргын голын зүүнээс цутгана. Жарын нурууны Хоромдог уулын ар дор Уртраг голд Уртрагын рашаан байпдаг. Голын гольдрол чулуутай, урсгалын хурд 1 м/сек, гүн 0,9 метр, голын адагт далайн түвшнээс 1596 метр өргөгдсөн байна. ca83fkpqzmajsl6i38dddyd6b6tv55b 0 146588 858145 2026-06-04T07:36:22Z Od.bna1 105103 I made the page but ok 858145 wikitext text/x-wiki Саарал үе цомог нь 2002 онд [[Нисванис хамтлаг|Нисванис]] хамтлагийн 2 дахь цомог юм. Энэ цомог нь Тэсрэлт, Эсрэг утгаар нь гэх мэт дуугаар алдартай. Дуунууд: Тэсрэлт Мөрөөдөл Болсон Явдал Хэзээ нэгэн цагт бид нисэж магадгүй Эсрэг утгаар нь Саарал үе Уйтгар Хүчтэй дурлал Сэтгэгдэл Юу ч Биш Үсчний газар Төвөгтэй Асуудал Чамайг Санана Чи Сайхан Ч bzeryqf6d6q3siqwumfsfhw7m71l915 0 146589 858147 2026-06-04T07:40:01Z Od.bna1 105103 I made it 858147 wikitext text/x-wiki Гар Хангалга цомог нь [[Нисванис хамтлаг|Нисванис]] хамтлагийн 4 дахь цомог юм. Дууны нэрүүд: Үүнээс хойш би Чөтгөр бид хоёр Аабан бээбэн Далд оюун ухаан Сэтгэл Хөдөлнө Удаан дуу Гар Хангалга Мартын 8 Тайга Нэргүй дуу Цаг хугацаа бид бүгдийг эмчилнэ Талархал Гар Хангалга (Instrumental) kqvoyipu5m7ndplqutj7lkgw96t21hj 0 146590 858149 2026-06-04T08:10:12Z Od.bna1 105103 Made it 858149 wikitext text/x-wiki Rastaman JiiJah нь [[Монгол]] улсад төрсөн Рэгги урсгалаар дуулдаг уран бүтээлч юм. == Түүх == Тэрээр анх 2008 онд рэгги гэдэг урсгалтай танилцаад дурлаж 2010 онд тэр урсгалаараа дуу бүтээж эхэлжээ. 2015 онд анх удаа студид дуугаа бичүүлж түүнийгээ өөрөө дүрсжүүлэн нийтэд хүргэсэн нь "Яадгийн" гэдэг дуу. JiiJah нэрийн хувьд гэрийнхэн нь багаас нь тэгж дууддаг байсан. Харин Рэгги урсгалд Jah гэдэг бурхан байдгийг мэдээд JiiJah гэж болгон бичдэг болсон. 2016 онд Италийн рэгги фестиваль-д Ази тивээс 3-н уран бүтээлч оролцсоны нэг нь JiiJah. Тэрээр 2022 оноос хойш Bang! Label-д харьяалдан уран бүтээлээ гаргахаар болсон. Түүний уран бүтээлүүдээс үзэгч сонсогчдод хамгийн их хүрсэн нь PiaWuya, Яадгийн, Цалин Бууна, Гаван Гаван гэх дуунууд юм. == Уран Бүтээлүүд == Синглүүд: 11 Haiz Rasta Love Od Why Ta Nar Jam (Feat. KA) Setgel Hudulnu ([[Нисванис хамтлаг|Нисванис]] хамтлагийн дууны ковер) Tsalin Buuna Bi Chadsangui ([[Сосорбарамын Цогтсайхан|Хонх]] хамтлагийн ковер дуу) Dreadlock Yaadgiin PiaWuya Narnii Gerel Gavan Gavan <nowiki>#</nowiki>Save Them Pia Wuya 2 Sahal Be Positive DUNDKHURUU гэх мэт олон уран бүтээлтэй. 61nzrrr816bu6ylicwlkkhxazhrds8o 0 146591 858151 2026-06-04T10:29:33Z Avirmed Batsaikhan 53733 Хуудас үүсгэв: "[[Файл:IPad Logo (2017).svg|thumb|321x321px]] '''iPad''' ([ˈaɪˌpæd], [[Англи хэл|англи.]] pad - зөөврийн компьютер; тогтсон "Айпад" гэж уншдаг) - [[Apple|Apple Inc.]]-ийн хөгжүүлсэн iOS болон iPadOS үйлдлийн систем дээр суурилсан таблет компьютерын брэнд болсон нэр юм. iPad нь iPhone-оос өмнө бүтээхээр бол..." 858151 wikitext text/x-wiki [[Файл:IPad Logo (2017).svg|thumb|321x321px]] '''iPad''' ([ˈaɪˌpæd], [[Англи хэл|англи.]] pad - зөөврийн компьютер; тогтсон "Айпад" гэж уншдаг) - [[Apple|Apple Inc.]]-ийн хөгжүүлсэн iOS болон iPadOS үйлдлийн систем дээр суурилсан таблет компьютерын брэнд болсон нэр юм. iPad нь iPhone-оос өмнө бүтээхээр боловсруулсан боловч iPhone 2G-г түрүүлж гаргасан юм. Анхны iPad-ийн хөгжүүлэлт, үйлдлийн систем, худалдаанд гарсан тухай таамаглал 2002 онд гарч эхэлсэн бөгөөд 2010 оны 1-р сарын 20-нд нээлтээ хийхээс өмнө гарсан. iPad-ийн цувралд анхны iPad цуврал болон тэргүүлэх бүтээгдэхүүн болох iPad Mini, iPad Air, iPad Pro багтдаг. [[Файл:IPad Pro & iPad.jpg|thumb]] iPhone-ы iOS үйлдлийн системийг анх iPad-д ашиглаж байсан боловч 2019 оны 9-р сард түүний үйлдлийн системийг iPadOS гэж нэрлэгддэг iOS-ийн салаа систем болгон өөрчилсөн бөгөөд энэ нь төхөөрөмжийн техник хангамжийг илүү сайн дэмжиж, хэрэглэгчийн интерфэйсийг таблетын том дэлгэцүүдэд тохируулдаг юм. iPad App Store нь апп болон контентын зөвшөөрлөөс хамаарна. Олон хуучин төхөөрөмжийг jailbreak хийх боломжтой бөгөөд энэ нь хэрэглэгчдэд эдгээр хязгаарлалтыг тойрч гарах боломжийг олгодог. Анхны iPad нь програм хангамжаараа сайн хүлээн зөвшөөрөгдсөн бөгөөд 2010 оны хамгийн нөлөө бүхий бүтээлүүдийн нэг гэж тооцогддог байв. 2021 оны 3-р улирлын байдлаар iPad-ийн зах зээлийн эзлэх хувь 34.6% байжээ. Хувийн хэрэглээнээс гадна iPad нь бизнес, боловсрол, эрүүл мэнд, технологийн салбарт ашиглагддаг. iPad-ийн хоёр хувилбар байдаг: нэг нь зөвхөн Wi-Fi, нөгөө нь үүрэн сүлжээг дэмждэг юм. Дагалдах хэрэгсэлд Apple Pencil, Smart Case, Smart Keyboard, Smart Keyboard Folio, Magic Keyboard болон хэд хэдэн адаптер багтдаг байна. == Хөгжүүлэлтийн түүх == * 2011 оны 3-р сарын 2-нд сайжруулсан үзүүлэлттэй хоёр дахь үеийн iPad 2-ыг танилцуулсан. * 2012 оны 3-р сарын 7-нд "Шинэ iPad" (Retina дэлгэцтэй) нэртэй гурав дахь үеийн загварыг танилцуулав. Шинэ загвар нь 2012 оны 3-р сарын 16-нд АНУ-д худалдаанд гарсан бөгөөд 3-р сарын 23-нд дахин арван оронд худалдаанд гарсан. * 2012 оны 10-р сарын 23-нд Apple компани iPad 4 болон iPad mini-г танилцуулав. * 2013 оны 10-р сарын 22-нд Apple A7 процессортой Retina дэлгэцтэй iPad Air болон iPad mini-г танилцуулав. * 2014 оны 10-р сарын 16-нд Touch ID хурууны хээ сканнердах, дээд тал нь 128 ГБ багтаамжтай iPad Air 2 болон iPad mini 3-г танилцуулав. iPad Air 2 нь мөн анх удаа 2 ГБ RAM болон гурван цөмт Apple A8X процессортой болсон. * 2015 оны 9-р сарын 9-нд 12.9 инчийн дэлгэцтэй, цоо шинэ iPad Pro цуврал болон шинэчлэгдсэн iPad mini 4-ийг танилцуулав. iPad Pro нь 4 ГБ RAM болон хоёр цөмт Apple A9X процессортой, Apple Pencil стилусыг дэмждэг, мөн iOS 9 дээр Split View-ийг дэмждэг анхны загвар бөгөөд энэ нь хэрэглэгчдэд хоёр аппликейшнийг нэгэн зэрэг ажиллуулах боломжийг олгодог. * 2016 оны 3-р сарын 21-нд 9.7 инчийн дэлгэцтэй iPad Pro-г танилцуулсан. * 2017 оны 3-р сарын 21-нд шинэ iPad (5-р үе)-ийг шинэчлэгдсэн 9.7 инчийн дэлгэц болон Apple A9 процессортой танилцуулав. * 2018 оны 3-р сарын 27-нд Чикаго хотод боловсролын зах зээлд чиглэсэн хэвлэлийн арга хэмжээний үеэр Apple компани 9.7 инчийн дэлгэцтэй шинэ 2018 оны iPad-аа танилцуулсан. Жижиглэнгийн үнэ нь 329 доллар, сургууль болон бусад боловсролын байгууллагуудад 299 доллар байв. * 2018 оны 10-р сарын 30-нд Нью-Йорк хотод 11 инчийн болон 12.9 инчийн iPad Pro (3-р үе)-ийг танилцуулав. Компанийн компьютерын орлуулагч болгон шууд сурталчилсан эдгээр цоо шинэ таблетууд нь Face ID, USB-C порт, 1 ТБ багтаамж, шинэ Apple A12X Bionic процессортой байв. Apple эдгээр функцуудын төлөө тус тус 799 болон 999 доллар нэхэж байсан. * 2019 оны 3-р сарын 18-нд 10.5 инчийн дэлгэцтэй 3-р үеийн iPad Air болон 7.9 инчийн дэлгэцтэй, A12 Bionic процессортой 5-р үеийн iPad Mini-г танилцуулав. * 2019 оны 9-р сарын 10-нд үндсэн iPad-ийг 7-р үе болгон шинэчилсэн. Өөрчлөлтүүдэд арай том дэлгэц, 2-оос 3 ГБ хүртэл нэмэгдсэн RAM, Apple A10 процессор багтсан. Apple мөн Smart Keyboard-г холбох Smart Connector нэмсэн. * 2020 оны 3-р сарын 18-нд iPad Pro (4-р үе)-ийг танилцуулав. Өмнөх 2018 оны загвартай харьцуулахад таблет нь лидар, 2 дахин оптик томруулагчтай хоёр дахь камер, шинэчлэгдсэн Apple A12Z процессортой. * 2020 оны 9-р сарын 15-нд iPad (8-р үе) болон iPad Air (4-р үе)-ийг танилцуулав. Эхнийх нь өнгөрсөн жилийн загварын бага зэргийн шинэчлэлт байсан бол сүүлийнх нь одоогийн iPad Pro-ийн дизайн, хажуу талд суурилуулсан асаах товчлуурт нэгтгэсэн Touch ID (сонгодог Home товчлуур байхгүй тул), шинэ Apple A14 процессор, iPad Pro-той төстэй хоёр дахь үеийн Apple Pencil болон Magic Keyboard-ийг дэмждэг. * 2021 оны 4-р сарын 20-нд iPad Pro шинэчлэгдсэн. 5-р үе нь Macintosh гэр бүлд ашиглагддаг шинэ Apple M1 процессортой болсон. Үүнээс гадна 12.9 инчийн хувилбар нь шинэ mini-LED арын гэрэлтүүлгийн технологи ашиглан дэлгэцтэй болсон. * 2021 оны 9-р сарын 14-нд iPad (9-р үе) болон iPad mini (6-р үе)-ийг танилцуулав. Эхнийх нь Apple A13 Bionic процессор, шинэчлэгдсэн урд камер, 64 ГБ хүртэл нэмэгдсэн үндсэн санах ойтой болсон. Хоёр дахь нь хүрээгүй дизайн, A15 Bionic процессор, асаах товчлуурт Touch ID, хоёр дахь үеийн Apple Pencil-ийг дэмжих, USB Type-C порт, Wi-Fi 6-тай болсон. * 2022 оны 3-р сарын 8-нд шинэ iPad Air (5-р үе)-ийг танилцуулав. Энэ нь iPad Pro болон Mac компьютеруудад байдаг Apple M1 процессор, шинэчлэгдсэн урд камер, 5G, Wi-Fi 6, илүү хурдан USB Type-C өгөгдөл дамжуулах чадвартай. iPad (10-р үе) нь мөн iPad Air-тэй төстэй шинэ дизайнтай. Дэлгэцийг 10.2-оос 10.9 инч болгон томруулсан. Lightning цэнэглэх портыг USB Type-C портоор сольсон. A13 Bionic процессорыг iPhone 12/12 Mini/Pro/Pro Max/iPad Air 4-т байдаг A14 Bionic процессороор сольсон. Камерыг дээд талаас баруун тийш шилжүүлэн шинэчилсэн. RAM-ийг 3-аас 4 гигабайт болгон нэмэгдүүлсэн. * 2023 онд iPad (11-р үе) болон iPad Mini (7-р үе), мөн iPad (Pro) болон iPad (Air) зэрэг бусад загваруудыг худалдаанд гаргах болов. * 2025 оны 7-р сарын 21-нд Apple компани M5 процессортой шинэ iPad Pro-г зарласан бөгөөд энэ нь хоёр урд талын камертай болсон. c0decik1zczh6v4g45abyjs7x8lx6x7 858152 858151 2026-06-04T10:34:09Z Avirmed Batsaikhan 53733 858152 wikitext text/x-wiki [[Файл:IPad Logo (2017).svg|thumb|321x321px]] '''iPad''' ([ˈaɪˌpæd], [[Англи хэл|англи.]] pad - зөөврийн компьютер; тогтсон "Айпад" гэж уншдаг) - [[Apple|Apple Inc.]]-ийн хөгжүүлсэн iOS болон iPadOS [[үйлдлийн систем]] дээр суурилсан таблет компьютерын брэнд болсон нэр юм. iPad нь iPhone-оос өмнө бүтээхээр боловсруулсан боловч iPhone 2G-г түрүүлж гаргасан юм. Анхны iPad-ийн хөгжүүлэлт, үйлдлийн систем, худалдаанд гарсан тухай таамаглал 2002 онд гарч эхэлсэн бөгөөд 2010 оны 1-р сарын 20-нд нээлтээ хийхээс өмнө гарсан. iPad-ийн цувралд анхны iPad цуврал болон тэргүүлэх бүтээгдэхүүн болох iPad Mini, iPad Air, iPad Pro багтдаг. [[Файл:IPad Pro & iPad.jpg|thumb]] iPhone-ы iOS үйлдлийн системийг анх iPad-д ашиглаж байсан боловч 2019 оны 9-р сард түүний үйлдлийн системийг iPadOS гэж нэрлэгддэг iOS-ийн салаа систем болгон өөрчилсөн бөгөөд энэ нь төхөөрөмжийн техник хангамжийг илүү сайн дэмжиж, хэрэглэгчийн интерфэйсийг таблетын том дэлгэцүүдэд тохируулдаг юм. iPad App Store нь апп болон контентын зөвшөөрлөөс хамаарна. Олон хуучин төхөөрөмжийг jailbreak хийх боломжтой бөгөөд энэ нь хэрэглэгчдэд эдгээр хязгаарлалтыг тойрч гарах боломжийг олгодог. Анхны iPad нь [[Програм хангамж|програм хангамжаараа]] сайн хүлээн зөвшөөрөгдсөн бөгөөд 2010 оны хамгийн нөлөө бүхий бүтээлүүдийн нэг гэж тооцогддог байв. 2021 оны 3-р улирлын байдлаар iPad-ийн зах зээлийн эзлэх хувь 34.6% байжээ. Хувийн хэрэглээнээс гадна iPad нь бизнес, боловсрол, эрүүл мэнд, технологийн салбарт ашиглагддаг. iPad-ийн хоёр хувилбар байдаг: нэг нь зөвхөн Wi-Fi, нөгөө нь үүрэн сүлжээг дэмждэг юм. Дагалдах хэрэгсэлд Apple Pencil, Smart Case, Smart Keyboard, Smart Keyboard Folio, Magic Keyboard болон хэд хэдэн адаптер багтдаг байна. == Хөгжүүлэлтийн түүх == * 2011 оны 3-р сарын 2-нд сайжруулсан үзүүлэлттэй хоёр дахь үеийн iPad 2-ыг танилцуулсан. * 2012 оны 3-р сарын 7-нд "Шинэ iPad" (Retina дэлгэцтэй) нэртэй гурав дахь үеийн загварыг танилцуулав. Шинэ загвар нь 2012 оны 3-р сарын 16-нд АНУ-д худалдаанд гарсан бөгөөд 3-р сарын 23-нд дахин арван оронд худалдаанд гарсан. * 2012 оны 10-р сарын 23-нд Apple компани iPad 4 болон iPad mini-г танилцуулав. * 2013 оны 10-р сарын 22-нд Apple A7 процессортой Retina дэлгэцтэй iPad Air болон iPad mini-г танилцуулав. * 2014 оны 10-р сарын 16-нд Touch ID хурууны хээ сканнердах, дээд тал нь 128 ГБ багтаамжтай iPad Air 2 болон iPad mini 3-г танилцуулав. iPad Air 2 нь мөн анх удаа 2 ГБ RAM болон гурван цөмт Apple A8X процессортой болсон. * 2015 оны 9-р сарын 9-нд 12.9 инчийн дэлгэцтэй, цоо шинэ iPad Pro цуврал болон шинэчлэгдсэн iPad mini 4-ийг танилцуулав. iPad Pro нь 4 ГБ RAM болон хоёр цөмт Apple A9X процессортой, Apple Pencil стилусыг дэмждэг, мөн iOS 9 дээр Split View-ийг дэмждэг анхны загвар бөгөөд энэ нь хэрэглэгчдэд хоёр аппликейшнийг нэгэн зэрэг ажиллуулах боломжийг олгодог. * 2016 оны 3-р сарын 21-нд 9.7 инчийн дэлгэцтэй iPad Pro-г танилцуулсан. * 2017 оны 3-р сарын 21-нд шинэ iPad (5-р үе)-ийг шинэчлэгдсэн 9.7 инчийн дэлгэц болон Apple A9 процессортой танилцуулав. * 2018 оны 3-р сарын 27-нд [[Чикаго]] хотод боловсролын зах зээлд чиглэсэн хэвлэлийн арга хэмжээний үеэр Apple компани 9.7 инчийн дэлгэцтэй шинэ 2018 оны iPad-аа танилцуулсан. Жижиглэнгийн үнэ нь 329 доллар, сургууль болон бусад боловсролын байгууллагуудад 299 доллар байв. * 2018 оны 10-р сарын 30-нд [[Нью-Йорк хот|Нью-Йорк хотод]] 11 инчийн болон 12.9 инчийн iPad Pro (3-р үе)-ийг танилцуулав. Компанийн компьютерын орлуулагч болгон шууд сурталчилсан эдгээр цоо шинэ таблетууд нь Face ID, USB-C порт, 1 ТБ багтаамж, шинэ Apple A12X Bionic процессортой байв. Apple эдгээр функцуудын төлөө тус тус 799 болон 999 доллар нэхэж байсан. * 2019 оны 3-р сарын 18-нд 10.5 инчийн дэлгэцтэй 3-р үеийн iPad Air болон 7.9 инчийн дэлгэцтэй, A12 Bionic процессортой 5-р үеийн iPad Mini-г танилцуулав. * 2019 оны 9-р сарын 10-нд үндсэн iPad-ийг 7-р үе болгон шинэчилсэн. Өөрчлөлтүүдэд арай том дэлгэц, 2-оос 3 ГБ хүртэл нэмэгдсэн RAM, Apple A10 процессор багтсан. Apple мөн Smart Keyboard-г холбох Smart Connector нэмсэн. * 2020 оны 3-р сарын 18-нд iPad Pro (4-р үе)-ийг танилцуулав. Өмнөх 2018 оны загвартай харьцуулахад таблет нь лидар, 2 дахин оптик томруулагчтай хоёр дахь камер, шинэчлэгдсэн Apple A12Z процессортой. * 2020 оны 9-р сарын 15-нд iPad (8-р үе) болон iPad Air (4-р үе)-ийг танилцуулав. Эхнийх нь өнгөрсөн жилийн загварын бага зэргийн шинэчлэлт байсан бол сүүлийнх нь одоогийн iPad Pro-ийн дизайн, хажуу талд суурилуулсан асаах товчлуурт нэгтгэсэн Touch ID (сонгодог Home товчлуур байхгүй тул), шинэ Apple A14 процессор, iPad Pro-той төстэй хоёр дахь үеийн Apple Pencil болон Magic Keyboard-ийг дэмждэг. * 2021 оны 4-р сарын 20-нд iPad Pro шинэчлэгдсэн. 5-р үе нь Macintosh гэр бүлд ашиглагддаг шинэ Apple M1 процессортой болсон. Үүнээс гадна 12.9 инчийн хувилбар нь шинэ mini-LED арын гэрэлтүүлгийн технологи ашиглан дэлгэцтэй болсон. * 2021 оны 9-р сарын 14-нд iPad (9-р үе) болон iPad mini (6-р үе)-ийг танилцуулав. Эхнийх нь Apple A13 Bionic процессор, шинэчлэгдсэн урд камер, 64 ГБ хүртэл нэмэгдсэн үндсэн санах ойтой болсон. Хоёр дахь нь хүрээгүй дизайн, A15 Bionic процессор, асаах товчлуурт Touch ID, хоёр дахь үеийн Apple Pencil-ийг дэмжих, USB Type-C порт, Wi-Fi 6-тай болсон. * 2022 оны 3-р сарын 8-нд шинэ iPad Air (5-р үе)-ийг танилцуулав. Энэ нь iPad Pro болон Mac компьютеруудад байдаг Apple M1 процессор, шинэчлэгдсэн урд камер, 5G, Wi-Fi 6, илүү хурдан USB Type-C өгөгдөл дамжуулах чадвартай. iPad (10-р үе) нь мөн iPad Air-тэй төстэй шинэ дизайнтай. Дэлгэцийг 10.2-оос 10.9 инч болгон томруулсан. Lightning цэнэглэх портыг USB Type-C портоор сольсон. A13 Bionic процессорыг iPhone 12/12 Mini/Pro/Pro Max/iPad Air 4-т байдаг A14 Bionic процессороор сольсон. Камерыг дээд талаас баруун тийш шилжүүлэн шинэчилсэн. RAM-ийг 3-аас 4 гигабайт болгон нэмэгдүүлсэн. * 2023 онд iPad (11-р үе) болон iPad Mini (7-р үе), мөн iPad (Pro) болон iPad (Air) зэрэг бусад загваруудыг худалдаанд гаргах болов. * 2025 оны 7-р сарын 21-нд Apple компани M5 процессортой шинэ iPad Pro-г зарласан бөгөөд энэ нь хоёр урд талын камертай болсон. ld7nrbusnhdopgosd95orni8x6hqdz7