Википедиа mnwiki https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D2%AF%D2%AF%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Медиа Тусгай Хэлэлцүүлэг Хэрэглэгч Хэрэглэгчийн яриа Википедиа Википедиагийн хэлэлцүүлэг Файл Файлын хэлэлцүүлэг МедиаВики МедиаВикигийн хэлэлцүүлэг Загвар Загварын хэлэлцүүлэг Тусламж Тусламжийн хэлэлцүүлэг Ангилал Ангиллын хэлэлцүүлэг TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 5354 858174 855161 2026-06-05T07:55:30Z ~2026-33106-50 105132 858174 wikitext text/x-wiki {{Төрийн зүтгэлтэн|зураг=Sanjaasurengiin Zorig in 1990.jpg|тайлбар=С.Зориг. 1990 он.|алба1={{flagicon|Монгол}} Дэд бүтцийн хөгжлийн сайд|ээлж1=1998 оны 5 сар — 10 сарын 2|өмнөх1=[[Галсандагвын Нямдаваа]]|дараах1=[[Гаваагийн Батхүү]]|алба2={{flagicon|Монгол}} [[Улсын Их Хурал|Улсын Их Хурлын гишүүн]]|ээлж2=1992 оны 7 сарын 2 — 1998 оны 10 сарын 2|төрсөногноо=1962 оны 4 сарын 20|төрсөнгазар=[[Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс|БНМАУ]], [[Улаанбаатар]]|өнгөрсөногноо={{death date and age1|1998|10|02|1962|04|20}}|өнгөрсөнгазар=[[Монгол Улс]], Улаанбаатар|улсорон={{MGL3}}|намэвсэл=[[Монголын Үндэсний Ардчилсан Нам]]<br>(1992–1998)<br>[[Монголын Нэгдсэн Нам]]<br>(1991–1992)<br>[[Монголын Ардчилсан Нам (1990-1992)|Монголын Ардчилсан Нам]]<br>(1990–1991)|сургууль=[[Москвагийн Улсын Их Сургууль]]|ажилүйл=улс төрч|алдарцол=Ардчиллын алтан хараацай|нэр=Санжаасүрэнгийн Зориг|гарынүсэг=|хочнэр=|төрөлсадан=[[Санжаасүрэнгийн Оюун]] (дүү)|дараах2=[[Санжаасүрэнгийн Оюун]]}}'''Санжаасүрэнгийн Зориг''' ([[1962]] оны [[4 сарын 20|4-р сарын 20-нд]] Улаанбаатарт төрсөн- [[1998]] оны [[10 сарын 2|10-р сарын 2]]-нд бусдын гарт амь алдсан)- Монголын Ардчилсан хувьсгалын хөдөлгөөний удирдагчдын нэг, [[XX зууны манлай]] улс төрч, төрийн зүтгэлтэн. == Амьдрал == === Боловсрол === * 1970-1980 онд Нийслэлийн 23-р дунд сургуульд сурч төгссөн. * 1980-1985 онд [[Зөвлөлт Холбоот Улс|ЗХУ]]-ын М.Ломоносовын нэрэмжит [[Москвагийн Улсын Их Сургууль|Москвагийн Улсын Их Сургуулийн]] философийн ангид сурч төгссөн. === Ажлын намтар === * 1985-1990 онд [[Монгол Улсын Их Сургууль|МУИС]]-д Шинжлэх ухааны Коммунизмын онолын багш, [[Монголын хувьсгалт залуучуудын эвлэл|МХЗЭ]]-ийн Улаанбаатар хотын Хороонд зааварлагч, * 1989-1990 онд [[Монголын Ардчилсан Холбоо|Монголын Ардчилсан Холбооны]] Ерөнхий зохицуулагч, * 1990-1992 онд Монголын Парламентын бүлгэмийн дарга, * 1992-1996 онд УИХ-ын гишүүн, * 1996-1998 онд УИХ-ын гишүүн бөгөөд УИХ-ын Төрийн байгуулалтын Байнгын Хорооны дарга, Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын Байнгын Хорооны дарга, Дэд бүтцийн сайд “Стратеги судалгааны төв" ТББ-г үүсгэн байгуулагч, Монголын Шатрын холбооны Ерөнхийлөгч, Монголын Ажил олгогч эздийн нэгдсэн холбооны Ерөнхийлөгч, эмзэг бүлгийхэн болон өнчин хүүхдүүдийг тусалж дэмжих зорилготой “Оюунтүлхүүр" сангийн Хүндэт ерөнхийлөгч, “Экспресс таймс", “Сайн байна уу", “Ардчилал таймс" сониныг санаачлагч. ===С.Зориг ба Ардчилсан хувьсгал=== Монголын ард түмний сод хүү, нэрт улс төрч, ардчилсан хувьсгалын алтан хараацай Санжаасүрэнгийн Зориг нь Монголын дээд боловсролын салбарын томоохон зүтгэлтнүүдийн нэг, МУИС-ийн декан, Боловсролын яамны орлогч сайдын албыг хашиж явсан '''Санжаасүрэн'''гийнд хоёр дахь хүү болон 1962 оны 4-р сарын 20-д мэндэлжээ. Түүний эх нь хүний их эмч Доржпалам нь Оросын нэрт эрдэмтэн, монгол судлаач [[Андрей Симуков|Андрей Симуковын]] охин байжээ. Тэрбээр хар нялхдаа өнчирч, монгол эх эцгийн гар дээр өсөж өндийсөн төдийгүй Монголд европ эмнэлгийг дэлгэрүүлэхэд хүчин зүтгэж явсан Зөвлөлтийн эмч эмэгтэйн дүрийг уран сайхны [[Сэрэлт|Сэрэлт кинонд]] бүтээж олны танил болж байжээ. Зориг хүү монголын сэхээтнүүд үр хүүхдээ сургахыг эрхэмлэдэг байсан орос хэлний сургалттай тусгай 23-р дунд сургуульд 1970 онд элсэн орж 1980 онд төгсөөд, тэр үеийн [[Зөвлөлт Холбоот Улс]]<nowiki/>ын номер нэг сургууль агуу эрдэмтэн [[Михаил Васильевич Ломоносов|Михаил Ломоносовоор]] овоглосон [[Москвагийн Улсын Их Сургууль|Москвагийн улсын Их сургуулийг]] философич мэргэжлээр сурч 1985 онд төгссөн байна. [[Зөвлөлт Холбоот Улс|Зөвлөт Холбоот Улсад]] өрнөсөн [[Михаил Сергеевич Горбачёв|М.Горбачевын]] [[Өөрчлөн байгуулалт (Перестройка)|өөрчлөн байгуулалтын]] үзэл санаа нь БНМАУ-д хүрч, нийгмийг ардчилахын төлөөх залуучуудын хөдөлгөөн үүсэж, түүний идэвхитэй гишүүдийн нэг нь тухайн үед дөнгөж 27 настай байсан С.Зориг байлаа. Тэрээр энэ үед (1989 онд) [[Монгол Улсын Их Сургууль|Монгол Улсын Их Сургуульд]] философийн багшаар ажиллаж байжээ. С.Зориг нь [[Сүхбаатарын талбай]] дээр болж байсан цуглаанууд дээр [[Монголын Ардчилсан Холбоо|Монголын Ардчилсан Холбооны]] зохицуулагчийн хувиар чанга яригч барин үг хэлж, иргэдийг өөрчлөлтөд уриалж байв. 1990 оны 3-р сард түүний болон хамтран зүтгэгчдийн хүчин зүтгэлээр тухайн үеийн эрх баригч [[Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хорооны Улс төрийн товчоо|Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хороо]] бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцорч, Монголын түүхэнд шинэ үе эхэлсэн билээ. 1990 оны 6-р сард Монголд явагдсан анхны чөлөөт ардчилсан сонгуулиар [[Улсын Бага Хурал|Улсын Бага Хуралд]] сонгогдож, дэд ерөнхийлөгчийн албан тушаалд [[Монголын Ардчилсан Нам (1990-1992)|Монголын Ардчилсан Намаас]] нэр дэвшсэн боловч хөдөөнөөс сонгогдсон депутат олонтой [[Ардын Их Хурал|Ардын Их Хурлын]] депутатууд малчдын амьдралыг мэдэхгүй гэсэн шалтгаанаар хөдөө төрж өссөн [[Раднаасүмбэрэлийн Гончигдорж|Раднаасүмбэрэлийн Гончигдоржийг]] сонгосон байдаг. Тэрээр 1992, 1996 оны сонгуулиар [[Улсын Их Хурал|Улсын Их Хуралд]] сонгогдож, [[Ардчилсан холбоо эвсэл|Ардчилсан Холбоо эвслийн]] хоёр дахь засгийн газар болох [[Цахиагийн Элбэгдорж]]<nowiki/>ийн Засгийн газарт [[Дэд бүтцийн сайд|Дэд бүтцийн сайдын]] албыг хашиж байв. == Аллага == [[Файл:Government identity document of Sanjaasurengiin Zorig after his murder in 1998.jpg|thumb|С.Зориг агсны Засгийн газрын гишүүний үнэмлэх, 1998 он]] [[Image:Sanjaasuren_Zorig2015-10-04.jpg|thumb|320px|С.Зориг агсны хөшөө]] [[1997]] онд болсон [[Монгол Улсын Ерөнхийлөгч|Ерөнхийлөгчийн]] сонгуулиар сөрөг хүчин болох [[Монгол Ардын Хувьсгалт Нам|Монгол Ардын Хувьсгалт Намаас]] нэр дэвшсэн [[Нацагийн Багабанди]] ялав. [[1998]] оны 6-р сард банкны хямралыг гэтлэхийн тулд улсын өмчийн [[Сэргээн Босголт Банк|Сэргээн Босголт Банкийг]] хувийн [[Голомт банк|Голомт банктай]] нэгтгэх шийдвэр гаргасан хэмээн сөрөг хүчнийхэн Засгийн газрыг огцруулах саналыг [[Улсын Их Хурал|УИХ-д]] оруулж, [[Цахиагийн Элбэгдорж|Цахиагийн Элбэгдоржийн]] засгийн газар огцорлоо. Дараагийн ерөнхий сайдаар томилуулахаар эрх баригч Ардчилсан Холбоо эвслээс нэр дэвшүүлсэн хүмүүсийг ерөнхийлөгч Н.Багабанди тухай бүрд нь янз бүрийн шалтгаанаар буцаасаар УИХ хуульд заасан хугацаанд ерөнхий сайдыг томилж чадаагүй юм. Элбэгдоржийн засгийн газрын гишүүд үүрэг гүйцэтгэгч гэсэн тодотголтойгоор 4 сар ажиллаж байсан тэр үед буюу [[1998]] оны [[10 сарын 2]]-нд С.Зоригийг гэрт нь 18 удаа хутгалж амь насыг нь бүрэлгэв. 3 хоногийн дараа түүнтэй салах ёс гүйцэтгэхээр 30000 хүн цуглаж, эх орон даяар бүх нийтийн гашуудал зарлаж, Монголын ард түмэн хайрт хүүгийнхээ хойноос эмгэнэн гашуудаж байлаа. Мөн тухайн хэрэгт холбогдож байсан бүх хү цаг бусаар онц хэрцгийгээр тамлагдаж үхэж ганцхан амьд гэрч л үлдсэн юм. Түүнийг эрх баригч эвслийнхэн Ерөнхий сайдад нэрийг нь дэвшүүлэхээр Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөх гэж байсан гэсэн яриа бий. Ямартай ч Монголын ард түмэн энэ хэргийг улс төрийн аллага байсан гэдэгт итгэлтэй байдаг. Үүнийг бататгаж, Д.Энхтүвшин "Дуусан амьдараагүй Зориг" нийтлэлдээ "Тэр үеийн эрх баригч эвслийнхэн буюу Ардчилсан хүчнээс нэрийг нь Ерөнхий сайдад өргөн мэдүүлж, Ерөнхийлөгч Н.Багабандитай зөвшилцөх гэж байсан түүхэн эгзэгтэй мөчид амь насыг нь туйлын хорсолтойгоор хөнөөсөн нь гарцаагүй улс төрийн аллага байснаас зайлахгүй" гэж бичсэн байдаг. Уг хэрэг нь амьд гэрч (эхнэр Булган) үлдээсэн боловч өдийг хүртэл илрээгүй. Зоригийн аллагатай холбогдуулж олон хүнийг сэжигтнээр татаж байсан бөгөөд иргэн Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нар тус хэргийг үйлдсэн гэгдэж, шат шатны шүүхээс хорих ялаар шийтгүүлсэн. == Түүнтэй холбоотой зүйлс == [[Файл:Zorig street.jpg|thumb|293x293px|Улаанбаатар хотын С.Зоригийн гудамж]] *Эцэг Санжаасүрэн нь Монголын дээд боловсролын салбарын томоохон зүтгэлтнүүдийн нэг, [[Монгол Улсын Их Сургууль|МУИС]]-ийн декан, [[Боловсролын яам]]ны орлогч сайдын албыг хашиж явсан. *Эх Доржпалам нь их эмч, Оросын нэрт эрдэмтэн, монголын анхны газрын зургийг зохиогч, монгол судлаач [[Андрей Симуков|А.Симуков]]<nowiki/>ын охин мөн [[Сэрэлт|"Сэрэлт]]" киноны гол дүр болох орос эмчийн дүрийг бүтээсэн хүн юм. *Дүү [[Санжаасүрэнгийн Оюун]] нь 1998 оноос эхлэн 2016 он хүртэл Улсын Их Хуралд сонгогдон ажиллаж байв, [[Иргэний Зориг Нам]]ыг "Зоригийн үйл хэргийг үргэлжлүүлнэ" хэмээн зорилгодоо тусган байгуулсан нам юм. эхнэр Б.Булган, хүний их эмч мэргэжилтэй. *С.Зориг нь сайд байхдаа согтуудаа Төрийн ордны нэг давхарын цонхоор бие зассан хэмээн Монголын шар хэвлэлүүдээр шуугиж байв. Гэвч энэ мэдээлэл нь үнэний оргүй гэдгийг хэд хэдэн албаны хүн нотолсон байдаг *Тэрээр [[шатар]] тоглох маш их дуртай байсан бөгөөд [[Монголын шатрын холбоо|Монголын Шатрын Холбооны]] ерөнхийлөгчийн сонгуульт албыг хашиж байв. ==Хэлсэн үг== *''Би монгол хүний саруул ухаанд итгэдэг.'' *''Бидний хувь заяа бидний гарт л байна.'' *''Монгол хүн гэдэг өөрөө асар их эрдмийн уурхай.'' *''Ухаан гэдэг нь өөрөө авъяас.'' ==Хэвлэл мэдээлэлд== {{Commonscat|Sanjaasürengiyn Zorig}} * [http://www.youtube.com/watch?v=u-D9tUEnORE С.Зориг (1962-1998) 1-р хэсэг] * [http://www.youtube.com/watch?v=6TZv66SYhb0 С.Зориг (1962-1998) 2-р хэсэг] {{DEFAULTSORT:Зориг, Санжаасүрэнгийн}} [[Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл]] [[Ангилал:Монголын Ардчилсан Намын гишүүн]] [[Ангилал:Монголын улс төрч]] [[Ангилал:Монголын багш]] [[Ангилал:Хувьсгалч]] [[Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн]] [[Ангилал:Хүн амины хэргийн хохирогч]] [[Ангилал:XX зууны манлай]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1962 онд төрсөн]] [[Ангилал:1998 онд өнгөрсөн]] 0kag1otvayn9awl6fxxn4mbf7gsfslt 858175 858174 2026-06-05T07:58:28Z ~2026-33106-50 105132 858175 wikitext text/x-wiki {{Төрийн зүтгэлтэн|зураг=Sanjaasurengiin Zorig in 1990.jpg|тайлбар=С.Зориг. 1990 он.|алба1={{flagicon|Монгол}} Дэд бүтцийн хөгжлийн сайд|ээлж1=1998 оны 5 сар — 10 сарын 2|өмнөх1=[[Галсандагвын Нямдаваа]]|дараах1=[[Гаваагийн Батхүү]]|алба2={{flagicon|Монгол}} [[Улсын Их Хурал|Улсын Их Хурлын гишүүн]]|ээлж2=1992 оны 7 сарын 2 — 1998 оны 10 сарын 2|төрсөногноо=1962 оны 4 сарын 20|төрсөнгазар=[[Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс|БНМАУ]], [[Улаанбаатар]]|өнгөрсөногноо={{death date and age1|1998|10|02|1962|04|20}}|өнгөрсөнгазар=[[Монгол Улс]], Улаанбаатар|улсорон={{MGL3}}|намэвсэл=[[Монголын Үндэсний Ардчилсан Нам]]<br>(1992–1998)<br>[[Монголын Нэгдсэн Нам]]<br>(1991–1992)<br>[[Монголын Ардчилсан Нам (1990-1992)|Монголын Ардчилсан Нам]]<br>(1990–1991)|сургууль=[[Москвагийн Улсын Их Сургууль]]|ажилүйл=улс төрч|алдарцол=Ардчиллын алтан хараацай|нэр=Санжаасүрэнгийн Зориг|гарынүсэг=|хочнэр=|төрөлсадан=[[Санжаасүрэнгийн Оюун]] (дүү)|дараах2=[[Санжаасүрэнгийн Оюун]]}}'''Санжаасүрэнгийн Зориг''' ([[1962]] оны [[4 сарын 20|4-р сарын 20-нд]] Улаанбаатарт төрсөн- [[1998]] оны [[10 сарын 2|10-р сарын 2]]-нд бусдын гарт амь алдсан)- Монголын Ардчилсан хувьсгалын хөдөлгөөний удирдагчдын нэг, [[XX зууны манлай]] улс төрч, төрийн зүтгэлтэн. == Амьдрал == === Боловсрол === * 1970-1980 онд Нийслэлийн 23-р дунд сургуульд сурч төгссөн. * 1980-1985 онд [[Зөвлөлт Холбоот Улс|ЗХУ]]-ын М.Ломоносовын нэрэмжит [[Москвагийн Улсын Их Сургууль|Москвагийн Улсын Их Сургуулийн]] философийн ангид сурч төгссөн. === Ажлын намтар === * 1985-1990 онд [[Монгол Улсын Их Сургууль|МУИС]]-д Шинжлэх ухааны Коммунизмын онолын багш, [[Монголын хувьсгалт залуучуудын эвлэл|МХЗЭ]]-ийн Улаанбаатар хотын Хороонд зааварлагч, * 1989-1990 онд [[Монголын Ардчилсан Холбоо|Монголын Ардчилсан Холбооны]] Ерөнхий зохицуулагч, * 1990-1992 онд Монголын Парламентын бүлгэмийн дарга, * 1992-1996 онд УИХ-ын гишүүн, * 1996-1998 онд УИХ-ын гишүүн бөгөөд УИХ-ын Төрийн байгуулалтын Байнгын Хорооны дарга, Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын Байнгын Хорооны дарга, Дэд бүтцийн сайд “Стратеги судалгааны төв" ТББ-г үүсгэн байгуулагч, Монголын Шатрын холбооны Ерөнхийлөгч, Монголын Ажил олгогч эздийн нэгдсэн холбооны Ерөнхийлөгч, эмзэг бүлгийхэн болон өнчин хүүхдүүдийг тусалж дэмжих зорилготой “Оюунтүлхүүр" сангийн Хүндэт ерөнхийлөгч, “Экспресс таймс", “Сайн байна уу", “Ардчилал таймс" сониныг санаачлагч. ===С.Зориг ба Ардчилсан хувьсгал=== Монголын ард түмний сод хүү, нэрт улс төрч, ардчилсан хувьсгалын алтан хараацай Санжаасүрэнгийн Зориг нь Монголын дээд боловсролын салбарын томоохон зүтгэлтнүүдийн нэг, МУИС-ийн декан, Боловсролын яамны орлогч сайдын албыг хашиж явсан '''Санжаасүрэн'''гийнд хоёр дахь хүү болон 1962 оны 4-р сарын 20-д мэндэлжээ. Түүний эх нь хүний их эмч Доржпалам нь Оросын нэрт эрдэмтэн, монгол судлаач [[Андрей Симуков|Андрей Симуковын]] охин байжээ. Тэрбээр хар нялхдаа өнчирч, монгол эх эцгийн гар дээр өсөж өндийсөн төдийгүй Монголд европ эмнэлгийг дэлгэрүүлэхэд хүчин зүтгэж явсан Зөвлөлтийн эмч эмэгтэйн дүрийг уран сайхны [[Сэрэлт|Сэрэлт кинонд]] бүтээж олны танил болж байжээ. Зориг хүү монголын сэхээтнүүд үр хүүхдээ сургахыг эрхэмлэдэг байсан орос хэлний сургалттай тусгай 23-р дунд сургуульд 1970 онд элсэн орж 1980 онд төгсөөд, тэр үеийн [[Зөвлөлт Холбоот Улс]]<nowiki/>ын номер нэг сургууль агуу эрдэмтэн [[Михаил Васильевич Ломоносов|Михаил Ломоносовоор]] овоглосон [[Москвагийн Улсын Их Сургууль|Москвагийн улсын Их сургуулийг]] философич мэргэжлээр сурч 1985 онд төгссөн байна. [[Зөвлөлт Холбоот Улс|Зөвлөт Холбоот Улсад]] өрнөсөн [[Михаил Сергеевич Горбачёв|М.Горбачевын]] [[Өөрчлөн байгуулалт (Перестройка)|өөрчлөн байгуулалтын]] үзэл санаа нь БНМАУ-д хүрч, нийгмийг ардчилахын төлөөх залуучуудын хөдөлгөөн үүсэж, түүний идэвхитэй гишүүдийн нэг нь тухайн үед дөнгөж 27 настай байсан С.Зориг байлаа. Тэрээр энэ үед (1989 онд) [[Монгол Улсын Их Сургууль|Монгол Улсын Их Сургуульд]] философийн багшаар ажиллаж байжээ. С.Зориг нь [[Сүхбаатарын талбай]] дээр болж байсан цуглаанууд дээр [[Монголын Ардчилсан Холбоо|Монголын Ардчилсан Холбооны]] зохицуулагчийн хувиар чанга яригч барин үг хэлж, иргэдийг өөрчлөлтөд уриалж байв. 1990 оны 3-р сард түүний болон хамтран зүтгэгчдийн хүчин зүтгэлээр тухайн үеийн эрх баригч [[Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хорооны Улс төрийн товчоо|Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хороо]] бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцорч, Монголын түүхэнд шинэ үе эхэлсэн билээ. 1990 оны 6-р сард Монголд явагдсан анхны чөлөөт ардчилсан сонгуулиар [[Улсын Бага Хурал|Улсын Бага Хуралд]] сонгогдож, дэд ерөнхийлөгчийн албан тушаалд [[Монголын Ардчилсан Нам (1990-1992)|Монголын Ардчилсан Намаас]] нэр дэвшсэн боловч хөдөөнөөс сонгогдсон депутат олонтой [[Ардын Их Хурал|Ардын Их Хурлын]] депутатууд малчдын амьдралыг мэдэхгүй гэсэн шалтгаанаар хөдөө төрж өссөн [[Раднаасүмбэрэлийн Гончигдорж|Раднаасүмбэрэлийн Гончигдоржийг]] сонгосон байдаг. Тэрээр 1992, 1996 оны сонгуулиар [[Улсын Их Хурал|Улсын Их Хуралд]] сонгогдож, [[Ардчилсан холбоо эвсэл|Ардчилсан Холбоо эвслийн]] хоёр дахь засгийн газар болох [[Цахиагийн Элбэгдорж]]<nowiki/>ийн Засгийн газарт [[Дэд бүтцийн сайд|Дэд бүтцийн сайдын]] албыг хашиж байв. == Аллага == [[Файл:Government identity document of Sanjaasurengiin Zorig after his murder in 1998.jpg|thumb|С.Зориг агсны Засгийн газрын гишүүний үнэмлэх, 1998 он]] [[Image:Sanjaasuren_Zorig2015-10-04.jpg|thumb|320px|С.Зориг агсны хөшөө]] [[1997]] онд болсон [[Монгол Улсын Ерөнхийлөгч|Ерөнхийлөгчийн]] сонгуулиар сөрөг хүчин болох [[Монгол Ардын Хувьсгалт Нам|Монгол Ардын Хувьсгалт Намаас]] нэр дэвшсэн [[Нацагийн Багабанди]] ялав. [[1998]] оны 6-р сард банкны хямралыг гэтлэхийн тулд улсын өмчийн [[Сэргээн Босголт Банк|Сэргээн Босголт Банкийг]] хувийн [[Голомт банк|Голомт банктай]] нэгтгэх шийдвэр гаргасан хэмээн сөрөг хүчнийхэн Засгийн газрыг огцруулах саналыг [[Улсын Их Хурал|УИХ-д]] оруулж, [[Цахиагийн Элбэгдорж|Цахиагийн Элбэгдоржийн]] засгийн газар огцорлоо. Дараагийн ерөнхий сайдаар томилуулахаар эрх баригч Ардчилсан Холбоо эвслээс нэр дэвшүүлсэн хүмүүсийг ерөнхийлөгч Н.Багабанди тухай бүрд нь янз бүрийн шалтгаанаар буцаасаар УИХ хуульд заасан хугацаанд ерөнхий сайдыг томилж чадаагүй юм. Элбэгдоржийн засгийн газрын гишүүд үүрэг гүйцэтгэгч гэсэн тодотголтойгоор 4 сар ажиллаж байсан тэр үед буюу [[1998]] оны [[10 сарын 2]]-нд С.Зоригийг гэрт нь 18 удаа хутгалж амь насыг нь бүрэлгэв. 3 хоногийн дараа түүнтэй салах ёс гүйцэтгэхээр 30000 хүн цуглаж, эх орон даяар бүх нийтийн гашуудал зарлаж, Монголын ард түмэн хайрт хүүгийнхээ хойноос эмгэнэн гашуудаж байлаа. Түүнийг эрх баригч эвслийнхэн Ерөнхий сайдад нэрийг нь дэвшүүлэхээр Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөх гэж байсан гэсэн яриа бий. Ямартай ч Монголын ард түмэн энэ хэргийг улс төрийн аллага байсан гэдэгт итгэлтэй байдаг. Үүнийг бататгаж, Д.Энхтүвшин "Дуусан амьдараагүй Зориг" нийтлэлдээ "Тэр үеийн эрх баригч эвслийнхэн буюу Ардчилсан хүчнээс нэрийг нь Ерөнхий сайдад өргөн мэдүүлж, Ерөнхийлөгч Н.Багабандитай зөвшилцөх гэж байсан түүхэн эгзэгтэй мөчид амь насыг нь туйлын хорсолтойгоор хөнөөсөн нь гарцаагүй улс төрийн аллага байснаас зайлахгүй" гэж бичсэн байдаг. Уг хэрэг нь амьд гэрч (эхнэр Булган) үлдээсэн боловч өдийг хүртэл илрээгүй. Зоригийн аллагатай холбогдуулж олон хүнийг сэжигтнээр татаж байсан бөгөөд иргэн Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нар тус хэргийг үйлдсэн гэгдэж, шат шатны шүүхээс хорих ялаар шийтгүүлсэн. == Түүнтэй холбоотой зүйлс == [[Файл:Zorig street.jpg|thumb|293x293px|Улаанбаатар хотын С.Зоригийн гудамж]] *Эцэг Санжаасүрэн нь Монголын дээд боловсролын салбарын томоохон зүтгэлтнүүдийн нэг, [[Монгол Улсын Их Сургууль|МУИС]]-ийн декан, [[Боловсролын яам]]ны орлогч сайдын албыг хашиж явсан. *Эх Доржпалам нь их эмч, Оросын нэрт эрдэмтэн, монголын анхны газрын зургийг зохиогч, монгол судлаач [[Андрей Симуков|А.Симуков]]<nowiki/>ын охин мөн [[Сэрэлт|"Сэрэлт]]" киноны гол дүр болох орос эмчийн дүрийг бүтээсэн хүн юм. *Дүү [[Санжаасүрэнгийн Оюун]] нь 1998 оноос эхлэн 2016 он хүртэл Улсын Их Хуралд сонгогдон ажиллаж байв, [[Иргэний Зориг Нам]]ыг "Зоригийн үйл хэргийг үргэлжлүүлнэ" хэмээн зорилгодоо тусган байгуулсан нам юм. эхнэр Б.Булган, хүний их эмч мэргэжилтэй. *С.Зориг нь сайд байхдаа согтуудаа Төрийн ордны нэг давхарын цонхоор бие зассан хэмээн Монголын шар хэвлэлүүдээр шуугиж байв. Гэвч энэ мэдээлэл нь үнэний оргүй гэдгийг хэд хэдэн албаны хүн нотолсон байдаг *Тэрээр [[шатар]] тоглох маш их дуртай байсан бөгөөд [[Монголын шатрын холбоо|Монголын Шатрын Холбооны]] ерөнхийлөгчийн сонгуульт албыг хашиж байв. ==Хэлсэн үг== *''Би монгол хүний саруул ухаанд итгэдэг.'' *''Бидний хувь заяа бидний гарт л байна.'' *''Монгол хүн гэдэг өөрөө асар их эрдмийн уурхай.'' *''Ухаан гэдэг нь өөрөө авъяас.'' ==Хэвлэл мэдээлэлд== {{Commonscat|Sanjaasürengiyn Zorig}} * [http://www.youtube.com/watch?v=u-D9tUEnORE С.Зориг (1962-1998) 1-р хэсэг] * [http://www.youtube.com/watch?v=6TZv66SYhb0 С.Зориг (1962-1998) 2-р хэсэг] {{DEFAULTSORT:Зориг, Санжаасүрэнгийн}} [[Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл]] [[Ангилал:Монголын Ардчилсан Намын гишүүн]] [[Ангилал:Монголын улс төрч]] [[Ангилал:Монголын багш]] [[Ангилал:Хувьсгалч]] [[Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн]] [[Ангилал:Хүн амины хэргийн хохирогч]] [[Ангилал:XX зууны манлай]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1962 онд төрсөн]] [[Ангилал:1998 онд өнгөрсөн]] g4qtf80ggggg05s1grl40wx14h8tflt 0 12392 858161 857188 2026-06-04T21:25:30Z Dostojewskij 30144 Николай Римский-Корсаков ➯ [[Николай Римский-Корсаков]] 858161 wikitext text/x-wiki {{Жилийн өдрүүд|6 сарын}} '''6 сарын 21''' нь [[Григорийн тоолол|Григорийн тооллын]] жилийн 172 дахь ([[өндөр жил]] бол 173 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 193 өдөр үлдэж байна. == Онцлох үйл явдал == * 1307 - Юань гүрний хаан ширээнд Хайсан Хүлэг суужээ. * 1532 - Сенгокүгийн үе: Японы хамгийн нөлөө бүхий даймио Нобүнага Ода өөрийн жанжин болох Мицүхиде Акечиг ёс сахилга зөрчсөн гэж үзэн харакири хийхэд хүргэжээ. * 1621 - Цагаан уулын тулалдааны улмаар Прага хотын хуучиын хотын талбайд Чехийн язгуур угсааны 27 ноёныг цаазаар авав. * 1749 - Канадын Нова Скотиа мужид Халифакс хотыг байгуулав. * 1788 - Нью-Хэмпшир муж АНУ-ын Үндсэн хуулийг соёрхон баталсан ес дэх муж болжээ. * 1791 - Францын хувьсгалын үеэр XVI Людовик хаан болон гэр бүлийнхэн нь Варенн руу дүрвэж эхлэв. * 1798 - Британийн арми Винегар Хиллийн тулаанд Ирландын босогчдыг буулган авав. * 1824 - Грекийн тусгаар тогтнолын дайн: Египетийн тэнгисийн цэрэг Эгийн тэнгисийн тулаанд Псара хотыг эзлэн авчээ. * 1848 - Валлахын хувьсгалын үеэр Йон Хелиаде Радулеску, Кристан Телл нар Ислазын тунхаглал гаргаж, шинэ бүгд найрамдах Засгийн газар байгуулахаар болжээ. * 1898 - АНУ Гуам арлыг Испаниас булаан эзлэв. АНУ-ын тэнгисийн цэргийн хоёр ч хөлөг онгоцноос хэд, хэдэн удаа гал нээхэд Испанийн гарнизон мэндчилгээ гэж ойлгон цэргийн ямар ч арга хэмжээ аваагүй нь ийм үр дүнд хүргэжээ. * [[1900]] - Итехуаны бослого Манж Чин гүрний хатан Циши АНУ, Британи, Герман, Франц, Япон улсад дайн зарлав. * [[1915]] - АНУ-ын Дээд шүүх хар арьстнуудын санал өгөх эрхийг үгүйсгэсэн заалтыг хүчингүй болгожээ. * 1921 - Ирландын Ноккроги тосгоныг Британийн цэргүүд галдан шатаав. * 1930 - Франц улсад цэргийн албыг нэг жилийн хугацаатай заавал хаах хууль үйлчилж эхлэв. * 1940 - [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: Итали улс Францы руу довтлох ажиллагааг эхлүүлжээ. Даан ч амжилтад хүрээгүй юм. * 1942 - [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: Итали, Германы арми Ливийн Тобрук хотыг эзэлж, холбоотны 33 мянган цэргийг олзолжээ. * 1952 - Филиппиний Худалдааны сургуулийг хуулийн дагуу Худалдааны коллеж болгон өөрчилжээ. Хожим энэ сургууль Политехникийн их сургууль болсон юм. * 1957 - Канадын Засгийн газрын танхимд Эллен Фейрклоу багтсан нь тус улсын түүхэнд сайдын суудалд суусан анхны эмэгтэй болсон юм. * 1963 - Ромын папаар Кардинал Жованни Баттиста Монтини сонгогдож, сахилын нэрээ VI Павел болгожээ. * 1964 - АНУ-ын Миссисипи мужийн Нешоба тойрогт хүнийн эрхийн гурван ажилтны амь насанд Ку Клукс Кланы гишүүд халдав. * 1978 - Аргентин улсын улстөрч Эвита Пероны амьдралаас сэдэвлэсэн "Эвита" нэртэй дуулалт жүжгийг Тим райс, Эндрью Уеббер нарын тавилтаар Лондон хотноо нээлтээ хийв. * 1982 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Рональд Рейганы амь насанд халдахыг завдсан Жон Хинклиг гэгчийг солиоролд гүн автсан гэж үзэн цагаатгав. * 2000 - Их Британид ижил хүйстнүүдийг "сурталчлах"-ыг хориглосон Орон нутгийн засаг захиргааны тухай хуулийн 28-р хэсгийг хүчингүйд тооцов. Мөн Шотландад ийм төрлийн хуулийн тухайлсан заалтыг хүчингүй болгожээ. * 2001 - АНУ-ын Виржиниа мужийн Александриа хотноо хуралдсан Холбоотны шүүх хуралдаанаар 1996 онд Саудын Арабын Хобар цамхагийг бөмбөгдөхөд амиа алдсан Америкийн армийн 17 цэргийн үхэлд Саудын Арабын 13, Ливаны нэг иргэнийг буруутай гэж үзэв. * 2004 - "SpaceShipOne" компани сансрын нислэгийг хувийн санхүүжилтээр үйлдсэн анхны компани болов. * 2006 - Дэлхийн ван гарагийн шинээр илэрсэн хоёр дагуулыг Никс, Гидра гэж нэрлэхээр болжээ. * 2009 - Данийн Гренланд арал өөртөө засах эрхтэй болов. * 2025 - Бразилийн Санта Катарина мужийн Прайа Гранде хотод агаарын бөмбөлөгт гал авалцаж, зорчиж байсан 21 хүнээс 8 нь амиа алджээ. == Мэндэлсэн алдартнууд == * 1002 - Ромын пап IX Лео (1054 онд нас барсан) * 1732 - Нэрт хөгжмийн зохиолч Йоханн Себастьян Бахын тав дахь хүү, хөгжмийн зохиолч Йоханн Кристоф Фридрих Бах (1791 онд нас барсан) * 1774 - АНУ-ын зургаа дахь Дэд ерөнхийлөгч Даниел Д.Томпкинс (1825 онд нас барсан) * 1850 - АНУ-ын Хөвгүүдийн скаутыг үндэслэгчдийн нэг Даниел Картер Бийрд (1941 онд нас барсан) * 1857 - Алдарт "Dr.Pepper" ундааг үндэслэгч, эм зүйч Чарльз Албертон (1941 онд нас барсан) * 1881 - Оросын авангард зураач Наталия Гончарова (1962 онд нас барсан) * 1889 - 1912 оны олимпод хоёр алтан медаль хүртсэн Америкийн гүйгч Ральф Крейг (1972 онд нас барсан) * [[1914]] - Нобелийн шагналт Америкийн эдийн засагч Уиллиам Викрей (1996 онд нас барсан) * 1918 - АНУ-ын мэргэжлийн бейсболлын "Дэлхийн цуврал"-д таван удаа түрүүлсэн Эдди Лопат (1992 онд нас барсан) * 1921 - Академийн наадам, "Алтан бөмбөрцөг", "Тони"-гийн наадмын шагналт Америкийн нэрт жүжигчин Жюди Холлидей (1965 онд нас барсан) * 1925 - Италийн 45 дахь Ерөнхий сайд Жиованни Спалдони (1994 онд нас барсан) * 1932 - Аргентинийн нэрт хөгжмийн зохиолч, удирдаач Лало Шифрин (2025 онд нас барсан) * 1947 - Нобелийн Энхтайвны шагналт Ираны хуульч Ширин Эбади * 1953 - Пакистан улсын Ерөнхий сайд Беназир Бхутто (2007 онд нас барсан) * 1955 - Франц улсын домогт хөлбөмбөгч Мишель Платини * 1957 - Филиппин улсын Кардинал Луйз Антонио Тагл * 1961 - Индонезийн долоо дахь Ерөнхийлөгч Жокови Видодо * 1962 - Оросын нэрт дуучин "Кино" хамтлагийг үндэслэгч Виктор Цой (1990 онд нас барсан) * 1967 - Цахим худалдааны "eBay" платформыг үндэслэгч Пьерр Омидяр * 1967 - Тайландын 28 дахь Ерөнхий сайд Инглук Шинаватра * 1972 - Олимпын мөнгөн медальт, Японы ойрын зайн гүйгч Асахара Нобүхарү * 1979 - Америкийн нэрт жүжигчин Крис Пратт * 1980 - NBA лигийн аварга, Америкийн сагсанбөмбөгч Ричард Жефферсон * 1982 - Их Британийн угсаа залгамжлах хунтайж, Уельсийн ханхүү Уиллиам * 1983 - Америкийн шүгэл үлээгч Эдвард Сноуден * 1985 - Америкийн дуучин, ая зохиогч Лана Дел Рей * 1991 - Францын хөлбөмбөгч Гаел Какута == Нас барсан алдартнууд == * 1377 - Английн хаан III Эдуард (1312 онд төрсөн) * 1876 - Мексикийн найм дахь Ерөнхийлөгч Антонио Лопек де Санта Анна (1794 онд төрсөн) * [[1908]] - Оросын нэрт хөгжмийн зохиолч [[Николай Римский-Корсаков]] (1844 онд төрсөн) * [[1914]] - Нобелийн шагналт Австрийн зохиолч, сэтгүүлч Берта фон Суттнер (1843 онд төрсөн) * 1954 - Хувцасны цахилгааныг зохион бүтээсэн Америкийн инженер Гидеон Сандбек (1880 онд төрсөн) * 1957 - Нобелийн шагналт Германы физикч Йоханнес Старк (1874 онд төрсөн) * 1970 - Индонезийн анхны Ерөнхийлөгч Сукарно ([[1901]] онд төрсөн) * 1985 - Шведийн 25 дахь Ерөнхий сайд Таг Эрландер (1901 онд төрсөн) * 1992 - БНХАУ-ын дарга Ли Шяньянь ([[1909]] онд төрсөн) * 2014 - Лихтенштейнийн вант улсын Ерөнхий сайд Вальтер Кайбер (1931 онд төрсөн) == Тэмдэглэлт өдрүүд == * {{TGO}} Эх орончдын өдөр * {{EGY}} {{LBN}} {{JOR}} {{SYR}} {{UGA}} {{PAK}} {{ARE}} Аавуудын өдөр * {{CAN}} Уугуул иргэдийн дурсгалын өдөр * Олон улсын хүмүүнлэгийн өдөр * Олон улсын йогийн өдөр * Дэлхийн скейтбордын өдөр * Дэлхийн гидрографийн өдөр ---- {{Commonscat|21 June|6 сарын 21}} [[Ангилал:Өдөр|0621]] [[Ангилал:Зургаадугаар сарын өдөр|#21]] 8ynwidjm2w0fnp2ebzcomjt5d4shknp 0 16387 858160 820680 2026-06-04T20:22:42Z Dostojewskij 30144 [[Елена Исинбаева]], [[Марио Гёце]] 858160 wikitext text/x-wiki {{Жилийн өдрүүд|6 сарын}} '''6 сарын 3''' нь [[Григорийн тоолол|Григорийн тооллын]] жилийн 154 дахь ([[өндөр жил]] бол 155 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 211 өдөр үлдэж байна. == Онцлох үйл явдал == * 350 - Константинийн удмын харгис ямбатан Непатианус өөрийгөө Ромын эзэн хаан хэмээн тунхаглаж хэсэг [[Гладиатор|гладиаторуудын]] хамт Ромд нэвтрэн оржээ. * 1140 - Францын санваартан Петер Абеларыг христийн шашнаас тэрсэлсэн гэж үзэн яллажээ. * 1326 - Новгородын хэлэлцээрээр Орос, Норвеги улс хилийн зурвасаа тогтоов. * 1539 - Испанийн нэрт аялагч [[Эрнандо де Сото]] өнөөгийн [[Флорида]] мужид анх хүрчээ. * 1608 - Францын аялагч Самуэл де Шамлейн "Шинэ Франц" руу хийсэн гурав дахь аяллынхаа үеэр одоогийн [[Квебек]] хотод хүрч, улмаар бэхлэлт босгож эхлэв. * 1621 - Голландын Дорно Энэтхэгийн пүүс Шинэ Нидерландын гэрээнд нэгджээ. * 1665 - Йоркын гүн Жеймс Стюарт (хожмын хаан II Жеймс) Ловсофтын эрэгт Голландын тэнгисийн цэргийг буулган авав. * 1839 - Хятадын Хумэн мужид генерал Лин Жешү Британийн худалдаачдаас хураан авсан 1.2 сая килограмм [[Хар тамхи|хар тамхийг]] устгаж, Их Британид байлдааны ажиллагаа эхлүүлэхээр төлөвлөж эхлэв. Үүний үр дүнд Тамхины нэгдүгээр дайн дэгдсэн юм. * 1861 - [[Америкийн иргэний дайн]]: [[Виржини]] (одоогийн Баруун Виржиниа) мужийн Барбор тойрогт Холбоотны цэргүүд хүчээ төвлөрүүлж эхлэв. Улмаар Филиппигийн тулаан дэгдсэн түүхтэй. * 1864 - Америкийн иргэний дайн: Холбоотны арми Виржини мужийн Хановер тойрогт байрлаж байсан Эх газрын цэргүүд рүү довтлов. * 1889 - АНУ-д анх удаагаа хол зайд эрчим хүч дамжуулав. [[Орегон]] мужийн Портлэнд хотод байршуулсан генератороор 23 км зайд эрчим хүч дамжуулжээ. * 1916 - Үндэсний батлан хамгаалах хууль хэрэгжиж эхэлснээр АНУ-ын Үндэсний гвардын армид 450 мянган хүнийг татав. * 1937 - Уиндсорын гүн (хожмын хаан VII Эдуард) Америкийн жүжигчин Уаллис Симпсонтой гэрлэв. * 1940 - [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: Германы арми [[Парис]] хотод бөмбөг хаяв. ** [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: Данкөркийн тулаан Германы ялалтаар өндөрлөв. Ялагдал хүлээсэн холбоотны цэргийн бүх анги нэгтгэл ухарчээ. ** Нацистын Германы нөлөө бүхий улстөрч Франц Радмахер еврейчүүдийг [[Мадагаскар|Мадагаскарт]] байршуулах тухай ерөнхий төлөвлөгөөг танилцуулжээ. * 1941 - [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: Вермахтын хүч Грекийн Канданос хотод 180 энгийн иргэнийг хоморголон устгажээ. * 1950 - Францын ууланд авирагч Морис Херцог, Луй Лашенал нар Аннапурма хайрханд амжилттай авирч, 8000 метрийн өндөрт авирч гарсан дэлхийн анхны уулчид болжээ. * 1965 - АНУ-ын Сансар судлалын агентлаг "Gemini 4" хөлгөө амжилттай хөөргөжээ. Ингэснээр тус агентлаг түүхэндээ анх удаа сансрын олон өдрийн даалгавар биелүүлсэн юм. Хөлөгт Эд Уайт сууж явсан бөгөөд сансарт гарсан Америкийн анхны хүн болжээ. * 1973 - ЗХУ-д зохион бүтээгдсэн өндөр хурдны "[[Ту-144]]" онгоц Францын Гуссанвильд осолдож хөлгийн багийн 14 гишүүн бүгд амь үрэгдэв. * 1979 - [[Мексикийн булан|Мексикийн булангийн]] өмнөд хэсэгт орших "Ixtoc 4" газрын тосны станцад гал алдаж улмаар гурван сая баррел газрын тос далайд алдагдав. * 1980 - [[АНУ-ын Холбооны мөрдөх товчоо]] [[Эрх чөлөөний хөшөө|Эрх чөлөөний хөшөөнд]] суурилуулаад байсан тэсрэх бөмбөгүүдийг идэвхгүй болгов. Хэрэгт Хорватын үндсэрхэг үзэлтнүүд холбогджээ. * 1982 - Израил улсаас Их Британид суух элчин сайд Шломо Арговын амь насанд халдахыг завдав. Хэдийгээр түүнийг аварч чадсан ч насаараа тахир дутуу болжээ. * 1989 - [[Бээжин]] хотын [[Тяньаньмэний талбай|Тяньаньмен талбайд]] долоон долоо хоног үргэлжилсэн жагсаалыг хүчээр тараах зорилгоор Хятадын засаг захиргаа цэрэг илгээв. * 1991 - Япон улсын Кюшү аралд орших Унзен галт уул дэлбэрч 43 хүн амиа алджээ. Амиа алдагсдын дийлэнх нь судлаач, сэтгүүлчид байсан юм. * 1992 - [[ОХУ-ын Аюулгүй байдлын Зөвлөл|ОХУ-д Аюулгүй байдлын Зөвлөл]] байгуулагдсан. * 1998 - Германы Эшед хотод механикчын алдаанаас болж өндөр хурдны галт тэрэг хоорондоо мөргөлдөж, 101 хүн амиа алджээ. * 2006 - Серби-Монтенегрогийн холбооны ээлжит хуралдаанаар уг холбоог татан буулгах шийдвэрт хүрч, [[Монтенегро]] бүрэн тусгаар тогтнох боломжтой болов. * 2012 - Нигерийн [[Лагос]] хотын ойролцоо орших тосгонд нисэх онгоц осолдож, 153 хүн амь насаа алдав. Амиа алдсан 10 хүн орон сууцанд амьдардаг иргэд байжээ. ** Их Британийн хатан хаан [[II Элизабет]] хаан ширээнд заларсны очир эрдэнийн ойг ёслол төгөлдөр тэмдэглэв. * 2013 - АНУ-ын төрийн нууцад хамаарах мэдээллийг "Викиликс" сайтад задалсан байлдагч Челси Маннингид холбогдох хэргийн шүүх хурал эхэлжээ. ** БНХАУ-ын Жилин мужийн тахианы аж ахуйд гал гарсны улмаас 119 хүний амь нас сүйджээ. * 2015 - Гана улсын [[Аккра]] хотод шатахууны агуулах дэлбэрч 200 гаруй хүн амиа алдав. * 2017 - Английн [[Лондон]] хотын гүүрэнд дэлбэрэлт болов. Дэлбэрэлтийн улмаас найман хүн амь үрэгджээ. Уг дэлбэрэлтийг Исламын террорист бүлэглэлийн гишүүд үйлдсэн юм. Цагдаа нарын ажиллагааны үеэр дээрх этгээдүүдийг устган сөнөөжээ. * 2019 - Хартумын хядлага: Суданы арми Жанжаведын босогчидтой удтал гал нээсний улмаас 100 гаруй хүн амь насаа алджээ. == Мэндэлсэн алдартнууд == * 1540 - Австрын угсаа залгамжлах хунтайж II Чарльз (1590 онд нас барсан) * 1808 - Эх газрын нэгдсэн улсын Ерөнхийлөгч Жефферсон Дейвис (1889 онд нас барсан) * 1843 - Данийн хаан VIII Фредерик ([[1912]] онд нас барсан) * 1843 - Оросын ботаник-физиолог [[Климент Тимирязев]] (1920 онд нас барсан) * 1844 - АНУ-ын 24 дэх Дэд Ерөнхийлөгч Гаррет Хобарт (1899 онд нас барсан) * 1865 - Их Британийн хаан V Жорж (1936 онд нас барсан) * 1873 - Нобелийн шагналт Герман гаралтай Америкийн фармалогич Отто Лоев (1961 онд нас барсан) * 1899 - Нобелийн шагналт Унгар гаралтай Америкийн биофизикч Георг фон Бекеси (1972 онд нас барсан) * [[1906]] - Францын өнгөт арьст нэрт жүжигчин Жозефин Бейкэр (1975 онд нас барсан) * [[1910]] - Америкийн дэлгэцийн нэрт жүжигчин Паулетт Годдард (1990 онд нас барсан) * 1924 - Нобелийн шагналт Шведийн неврофизикч Торстен Вайсел * 1929 - Нобелийн шагналт Швейцарын микробиологич Вернер Арбер * 1930 - Тив болон дэлхийн аварга Иранын чөлөөт бөхийн тамирчин Аббас Занди (2017 онд нас барсан) * 1931 - Кубын удирдагч, 18 дахь Ерөнхийлөгч [[Раул Кастро Рус|Рауль Кастро Рус]] ** Олимпын хоёр удаагийн алтан медальт Америкийн гүйгч Линди Реминио (2018 онд нас барсан) * 1933 - Бахрейн улсын хаан Иса бин Сальман Аль Халифа (1999 онд нас барсан) * 1950- Сьюзи Кватро, америкийн рок хөгжимчин, дууны зохиолч, продюсер, жүжигчин. * 1960 - Папуа Шинэ Гвиней улсын анхны эмэгтэй шүүгч Катерин Давани (2016 онд нас барсан) * 1961 - Олимпын хоёр алт, нэг мөнгөн медальт Америкийн гимнастикч Петер Видмар * 1967 - Америкийн сэтгүүлч, CNN сувгийн хөтлөгчдийн нэг Андерсон Купер ** Олимп, дэлхийн дөрвөн алтан медальт, Европын 14 алтан медальт Унгарын усанд сэлэгч Тамас Дарни * 1971 - Италийн хөлбөмбөгч, дасгалжуулагч Луйжи Ди Бажжо * 1979 - Дэлхийн аварга Колумбын спорт алхагч Луйз Фернандо Лопез ** Дэлхийн хошой хүрэл, Европын мөнгөн медальт Их Британийн ойрын зайн гүйгч Кристиан Малколм * 1982 - Олимпын хошой аварга, нэг хүрэл, дэлхийн гурван алт, нэг хүрэл, Танхимын дэлхийн аваргын дөрвөн алт, нэг мөнгө, Европын аварга, нэг мөнгөн медальт ОХУ-ын нэрт тулгууртай харайгч [[Елена Исинбаева]] * 1985 - Сенегалын хөлбөмбөгч Паписс Сиссе ** Польшийн хөлбөмбөгч Лукаш Пишчек * 1986 - Доминиканы сагсанбөмбөгч Ал Хорфорд ** Олимпын хүрэл медальт Мика Кого ** Францын нээлттэй тэмцээний 13, Америкийн нээлттэй тэмцээний дөрөв, Уимбледоны хоёр, Австралийн нээлттэй тэмцээний нэг удаагийн аварга, Испанийн нэрт теннисч [[Рафаэл Надал]] * 1989 - Дэлхийн найман удаагийн аварга Америкийн усанд сэлэгч Кейти Хофф * 1992 - Германы хөлбөмбөгч [[Марио Гёце]] == Нас барсан алдартнууд == * 1826 - Оросын түүхч, яруу найрагч [[Николай Михайлович Карамзин|Николай Карамзин]] (1766 онд төрсөн) * 1875 - Францын алдарт хөгжмийн зохиолч [[Жорж Бизе]] (1838 онд төрсөн) * 1924 - Австрийн нэрт зохиолч, хуульч [[Франц Кафка]] (1883 онд төрсөн) * 1928 - Бүгд найрамдах Хятад улсын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Ли Юаньхонг (1864 онд төрсөн) * 1946 - Зөвлөлтийн төр нийгмийн зүтгэлтэн [[Михаил Калинин]] (1875 онд төрсөн) * 1963 - Олимпын аварга Францын хүндийн өргөгч Эдмонд Декоттинье (1893 онд төрсөн) ** Ромын пап XXIII (1881 онд төрсөн) * 1964 - Нобелийн шагналт Финландын зохиолч Франс Эмиль Силанпа (1888 онд төрсөн) * 1975 - Японы 39 дэх Ерөнхий сайд Сато Эйсакү ([[1901]] онд төрсөн) * 1977 - Нобелийн шагналт Английн физиологич Арчибалд Хилл (1886 онд төрсөн) * 1989 - [[Иран]] улсын Дээд удирдагч Рухолла Хомейни ([[1902]] онд төрсөн) * 2009 - Америкийн жүжигчин, холимог тулаанч Девид Каррадин (1936 онд төрсөн) * 2016 - Америкийн нэрт боксчин [[Мохаммед Али]] /Кассиус Марселлус Клей Жр./ (1942 онд төрсөн) == Тэмдэглэлт өдөр == * {{ARG}} Эдийн засагчдын өдөр * Дэлхийн дугуйны өдөр ---- {{Commonscat|3 June|6 сарын 3}} [[Ангилал:Өдөр|0603]] [[Ангилал:Зургаадугаар сарын өдөр|#03]] ewe2ifvv1v63g9oeslatr5sac0489yb 0 16389 858164 665147 2026-06-05T01:54:09Z Avirmed Batsaikhan 53733 858164 wikitext text/x-wiki {{Жилийн өдрүүд|6 сарын}} '''6 сарын 5''' нь [[Григорийн тоолол|Григорийн тооллын]] жилийн 156 дахь ([[өндөр жил]] бол 157 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 209 өдөр үлдэж байна. == Онцлох үйл явдал == * 1224 - Неаполийн Их сургууль үүсэн байгуулагдсан. * 1257 - Польшийн [[Краков]] хотод хотын статус олгожээ. * 1283 - Наплийн дайн: Арагоны хаан III Петрийн адмирал Ниаполитаны флотыг устган сөнөөж, Салерногийн Чарльзыг олзлов. * 1644 - [[Манж Чин улс|Манж Чин улсын]] хаан Шүнзийн цэргүүд Бээжин хотыг булаан эзэлж улмаар [[Мин улс]] мөхжээ. * 1799 - Германы байгаль судлаач [[Александер фон Хумбольдт]] болон францын ургамал судлаач Эме Жак Бонплантай хамтран Төв болон Өмнөд Америкаар судалгааны аяллаа эхлүүлсэн. * 1817 - Хойд Америкийн их нууруудын хотгорт уурын хөдөлгүүрт анхны хөлөг онгоц "Фронтенак" явж эхэлжээ. * 1832 - Францын эзэн хаан I Луй Филиппийг түлхэн унагаах зорилготой Зургаадугаар сарын бослого дэгдэв. * 1837 - Бүгд найрамд Техас улсын Хьюстон хот байгуулагдав. * 1849 - Дани улсад батлагдсан шинэ Үндсэн хуулиар тус улс Хэмжээт эрхт хаант улс болжээ. * 1851 - Боолчлолыг эсэргүүцэгч, зохиолч Харрьет Битчир Стоу боолчлолыг эсэргүүцэж, хүчтэй шүүмжилсэн "Том авгын өрөө" цуврал зохиол "National Era" сонинд хэвлэгдэж эхэлжээ. Уг цуврал 10 сарын турш нийтлэгдсэн юм. * 1862 - Сайгоны тунхгаар Вьетнамын өмнөд хэсэг Францын мэдэлд шилжив. Үүнийг эсэргүүцсэн босогчдын удирдагч Труонг Дин Европчуудын түрэмгийллийн эсрэг хөдөлгөөнөө үргэлжлүүлэхээр болжээ. * 1864 - Америкийн иргэний дайн: Генерал Девид Хантераар удирдсан Холбоотны арми Виржиниа мужийн Пьедмонтод Эх газрын армийг буулган авч, 1000 цэргийг баривчлав. * 1873 - Занзибарын султан Баргхаш бин Саид Их Британи руу илгээдэг боолын худалдаа, түүнийг дагасан кластерыг бүрэн хаав. * 1893 - Массачюсетс мужийн Нью Бедфорд хотод төрсөн эцэг, хойд эхээ хороосон Лиззи Борденыг шүүх хурал эхэлжээ. * [[1900]] - Боерын хоёрдугаар дайн: Британийн цэргүүд Приториа хотыг эзлэн авав. * [[1912]] - Жалханз хутагт Дамдинбазар Баядын нутагт хүрэлцэн ирэв. ** Баруун хязгаарт энэ өдөр хязгаарын сайд Гончигдамба дайны байдал тогтоож, цэрэг дайчилгаа зарлажээ. * [[1915]] - Дани улс эмэгтэйчүүдийн сонгох, сонгогдох эрхийг хуульчлав. * 1916 - АНУ-ын Дээд шүүхийн шүүгчээр Луй Брандейс сонгогдов. Ингэснээр уг суудалд суусан анхны еврей гаралтай хүн болсон юм. ** [[Дэлхийн нэгдүгээр дайн]]: Османы эзэн гүрний эсрэг Арабын хувьсгал эхлэв. * 1917 - [[Дэлхийн нэгдүгээр дайн]]: АНУ-ын засаг захиргаа цэргийн насны эрсийг цэрэгт татах ажиллагааг эхлүүлжээ. * 1941 - [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: Хятадын Чонцин хотод хорт хийн бөмбөг хаяж 4000 хүн өртжээ. * 1942 - [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: АНУ-ын засаг захиргаа Болгар, Унгар, Румын улсад дайн зарлав. * 1944 - [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: Нормандын эрэг дээрх бууны үйлдвэр дээр Британийн армийн 1000 гаруй бөмбөгдөгч онгоц бөмбөг хаяжээ. * 1945 - Холбоотны хяналтын зөвлөл дайны дараах Германы засгийн эрхийг гартаа авав. * 1947 - Харвардын их сургуульд АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Жорж Маршалл дайны хөлд нэрвэгдсэн Европ тивд эдийн засгийн туслалцаа үзүүлэхийг дэлхий дахинд хандан уриалав. * 1949 - Тайландын парламентад Орапин Чайякан сонгогдож, тус улсад парламентын гишүүн болсон анхны эмэгтэй хүн болов. * 1953 - АНУ-ын Сенат БНХАУ-ыг НҮБ-ын гишүүнээр элсүүлэхийг татгалзав. * 1956 - Алдарт дуучин [[Элвис Пресли]] Мильтон Беригийн шоунд оролцож "Hound Hog" дуугаа дуулж, бүжгийн хөдөлгөөн нь шуугиан тарив. * 1959 - [[Сингапур|Сингапурын]] анхны Засгийн газар тангараг өргөж ажилдаа оров. * 1963 - Британийн Дайны асуудал эрхэлсэн сайд Жон Профюмо бэлгийн хүчирхийлэлтэй холбоотой асуудлаас үүдэн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдөв. ** Ираны шах [[Мохаммед Реза Пехлеви]] шинэчлэлийн хөдөлгөөний хүрээнд шашны удирдагч Аяатолла Рухолла Хомейниг баривчлах зарлиг буулгав. Үүнийг эсэргүүцсэн олон нийт эсэргүүцлийн жагсаал өрнүүлж, зарим хотод танк, тусгай цэргүүд оруулжээ. * 1967 - [[Зургаан өдрийн дайн]]: Израил Египетэд гэнэтийн цохилт өгч Араб-Израилийн Зургаан өдрийн дайн эхлэв. Египетийн зэвсэгт хүчин хил дээр цэргүүд байршуулсан нь ийнхүү агаарын дайралт хийх үндсэн шалтгаан болжээ. * 1968 - АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигч [[Роберт Кеннеди|Роберт Кеннедигийн]] амь насанд Палестины харьяат Ширхан Ширхан гэгч халдсан байна. * 1975 - Зургаан өдрийн дайнаас хойш хаагдан, хэвийн үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болсон [[Суэцийн суваг]] 8 жилийн дараа хэвийн ажиллагаандаа шилжжээ. ** Их Британид Европын эдийн засгийн нийгэмлэгт элсэн орох эсэхээр бүх нийтийн санал асуулга зохион байгуулав. * 1981 - АНУ-ын Өвчний хяналт сэргийлэлтийн төвөөс хүний дархлааны системд ноцтой аюул учруулах нэгэн төрлийн халдварт өвчний тухай шинжлэх ухааны нийтлэл гаргав. Энэ нь ХДХВ/ДОХ-ын талаар анх удаагаагаа олон нийтэд танилцуулсан нийтлэл байжээ. * 1983 - Оросын "Александр Суворов" усан онгоц Уляновскийн төмөр замын гүүрийг мөргөж ачааны галт тэрэгтэй мөргөлдөж 100 гаруй хүн амь үрэгдэв. Ачааны галт тэрэг хөлөг онгоцыг мөргөж ноцтой гэмтээсэн ч хэсэг хугацааны дараа засварлан эргээд үйлчилгээнд нэвтэрсэн байдаг. * 1984 - Цэнхэр од ажиллагаа: Энэтхэгийн Ерөнхий сайд [[Индира Ганди|Индира Гандигийн]] зарлигаар Сикх хөдөлгөөний "Алтан сүм"-ийг эзлэх ажиллагаа эхэлжээ. * 1989 - [[Тяньаньмэний талбайд 1989 онд болсон хядлага|Тянаньмений талбайн бослогын]] үеэр Танкийн цувааг зогсоож буй эрийг гэрэл зургийн хальснаа буулгав. Үүнээс хэдхэн хормын дараа танкийн цуваа бослогыг хүчээр дарсан билээ. * 1991 - Осло хотод [[Михаил Горбачёв]] Энхтайвны Нобелийн шагнал хүртээд үг хэлэв. * 1997 - [[Бүгд Найрамдах Конго Улс|Бүгд Найрамдах Конго улсад]] иргэний дайн дэгдэв. * 1998 - АНУ-ын [[Мичиган]] мужийн Флинт хотод "[[Женерал Моторс]]" компанийн угсрах цехийн ажилчид ажил хаяв. Хөдөлмөрийн хөлс, цагийг эсэргүүцсэн уг хөдөлгөөн бусад таван үйлдвэрт тархаж дөрвөн долоо хоног үргэлжилсэн юм. * 2000 - Бүгд найрамдах ардчилсан Конго улсын Кисангани хотод 6 хоног үргэлжилсэн дайн дэгдэв. Дайнд Уганда, Рванда улсын цэргүүд оролцсон байна. Тулааны уршгаар Кисангани хотын тал хувь нь сүйджээ. * 2003 - Пакистан болон Энэтхэг улсад цаг агаарын хэм огцом халж цельсийн 50 хэмд хүрчээ. * 2004 - Францын нийслэл Парис хотод анх удаагаа ижил хүйстэн хос хуримлав. * 2006 - [[Серби улс]] Серби-Монтенегрогийн холбооноос гарч тусгаар тогтнолоо зарлажээ. * 2009 - [[Перу]] улсын Багуа хотод 65 хоног үргэлжилсэн уугуул иргэдийн тайван жагсаалыг дарах цэргийн ажиллагааны үеэр 31 хүн амиа алдав. * 2017 - Монтенегро улс НАТО буюу Умард Атлантын цэргийн эвслийн 29 дэх гишүүнээр элсэв. ** Бахрейн, Египет, Ливи, Саудын Араб, Йемен, Арабын нэгдсэн Эмирт гэсэн арабын зургаан улс бүс нутгийг тогтворгүй болгож байна гэж үзэн [[Катар|Катартай]] дипломат харилцаагаа таслав. *2022 - Казахстанд Үндсэн хууль өөрчлөлт оруулах тухай бүх нийтийн санал асуулга явуулсан байна. == Мэндэлсэн алдартнууд == * 1596 - Голландын "Алтан үе"-ийн зураач Петер Утуайл (1660 онд нас барсан) * 1723 - Английн эдийн засагч, философич [[Адам Смит]] (1790 онд нас барсан). * 1862 - Нобелийн шагналт Шведийн хараа зүйч Аллвар Гулсстранд (1930 онд нас барсан) * 1883 - Английн нэрт эдийн засагч, дэг сургууль үндэслэгч Жон Мейнард Кейнс (1946 онд нас барсан) * 1892 - Олимпын хүрэл медальт Эстонийн хүндийн өргөгч Йан Киккас (1944 онд нас барсан) * 1898 - Испанийн нэрт яруу найрагч, зохиолч [[Федерико Гарсиа Лорка]] (1936 онд нас барсан) * [[1900]] - Нобелийн шагналт Унгар гаралтай Английн физикч [[Деннис Габор]] (1979 онд нас барсан) * 1928 - Академийн наадмын шагналт найруулагч Тони Ричардсон (1991 онд нас барсан) * 1934 - Олимпын мөнгөн медальт Исландын гурвын харайгч Вирхьямир Эйнарссон (2019 онд нас барсан) * 1938 - Олимпын аварга, хүрэл медальт, Европын гурван удаагийн аварга Герамны халхалттай гүйгч Карин Балцер (2019 онд нас барсан) * 1939 - Канадын 16 дахь Ерөнхий сайд Жое Кларк * 1941 - Польшийн тайз, дэлгэцийн жүжигчин [[Барбара Брыльска]]. * 1942 - Экваторын Гвиней улсын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Теодоро Обианг Нгуема Мбасого * 1945 - Олимпын хүрэл медальт, Пан Америкийн аварга Америкийн гүйгч Жон Карлос * 1946 - "Формула 1" уралдааны "Уиллиамс" багийг үндэслэгчдийн нэг Патрик Хед * 1953 - Холливудын "Эмблин" кино компанийг үндэслэгч Кэтлин Кеннеди * 1956 - Нэрт саксофонч Кенни Жи * 1958 - [[Коморос]] улсын Ерөнхийлөгч Ахмед Абдалла Мохамед Самби * 1959 - Дэлхийн хошой мөнгөн медальт Вернер Шильдхауер * 1961 - Олимп, дэлхийн хүрэл медальт, Европын аварга Германы долоон төрөлтийн тамирчин Анке Бемер * 1967 - Олимпын аварга Америкийн ойрын зайн гүйгч Жое ДеЛоч * 1971 - Нэрт жүжигчин Марк Уолберг * 1973 - Олимпын мөнгө, хүрэл медальт, Дэлхийн хошой аварга, Европын долоон удаагийн аварга Бельгийн нэрт жүдоч Гелла Вандекавейе * 1992 - Олимпын хошой, дэлхийн таван удаагийн аварга Австралийн усанд сэлэгч Эмили Сийбом * 1998 - Олимп, Европын аварга ОХУ-ын уран гулгагч Юлия Липницкая == Нас барсан алдартнууд == * 1017 - Японы эзэн хаан Санжо (976 онд төрсөн) * 1316 - Францын хаан [[X Луи]] (1289 онд төрсөн) * 1383 - Оросын их гүн Дмитрий Суздаль (1324 онд төрсөн) * 2004 - АНУ-ын 40 дэх Ерөнхийлөгч [[Роналд Рейган]] ([[1911]] онд төрсөн) * 2017 - Кот Дивуарын хөлбөмбөгч Чейк Тиоте (1986 онд төрсөн) == Тэмдэглэлт өдөр == * {{DNK}} Үндсэн хуулийн өдөр * {{DNK}} Аавуудын өдөр * {{SYC}} Чөлөөлсөн өдөр * {{GNQ}} Ерөнхийлөгчдийн өдөр Дэлхийн байгаль орчны өдөр ---- {{Commonscat|5 June|6 сарын 5}} [[Ангилал:Өдөр|0605]] [[Ангилал:Зургаадугаар сарын өдөр|#05]] ldnwyita0tim792s4ajatibuwvmjlv0 0 20074 858169 818435 2026-06-05T06:05:14Z ~2026-33288-88 105127 858169 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг | Name = Испани | Badge = | Badge_size = | FIFA Trigramme = ESP | FIFA Rank = 1 | FIFA max = 1 | FIFA max date = 2008 оны долоодугаар сар – 2009 оны зургаадугаар сар, 2009 оны аравдугаар сар – 2010 оны гуравдугаар сар, 2010 оны долоодугаар сар | FIFA min = 26 | FIFA min date = 1998 оны гуравдугаар сар | Elo Rank = 1 | Elo max = 1 | Elo max date = 1920 оны есдүгээр сар – 1924 оны тавдугаар сар, 1925 оны есдүгээр сараас арванхоёрдугаар сар, 2002 оны зургаадугаар сар, 2008 оны зургаадугаар сар – 2009 оны зургаадугаар сар, 2010 оны долоодугаар сар | Elo min = 20 | Elo min date = 1969 оны зургаадугаар сар, 1981 оны зургаадугаар сар, 1991 оны арваннэгдүгээр сар | Elo rating max = 2049 | Elo rating max date = 2008 оны зургаадугаар сарын 29, 2010 оны долоодугаар сарын 7 | Nickname = {{nowrap begin}}''{{lang|es|La Roja}}'' (Улаанууд)<br />''{{lang|es|La Furia Roja}}'' (Улаан хүчнийхэн)<ref name="roja">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/blogs/learningenglish/2010/06/la-roja-from-miguel-spain.shtml|title="La Roja" from Spain|author= BBC|date= 17 June 2010|accessdate=30 June 2010}}</ref><ref name="roja2">[http://www.fifa.com/confederationscup/statistics/news/newsid=1072428.html La Roja lean to the left]</ref>{{nowrap end}} | Association = [[Испанийн Эзэн хааны хөлбөмбөгийн холбоо]] | Confederation = [[УЕФА]] (Европ) | Coach = | Captain = | Most caps = [[Андони Субисаррета]] (126) | Top scorer = [[Давид Вилья]] (45) | Home Stadium = |pattern_la1 = _esp18h |pattern_b1 = _esp18h |pattern_ra1 = _esp18h |pattern_sh1 = _spanje18h |pattern_so1 = _esp18h |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = 000000 | pattern_la2 =_esp18a | pattern_b2 =_esp18A | pattern_ra2 =_esp18a | pattern_sh2= _esp18a | pattern_so2 =_esp18a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = E6F3FF | First game = {{fb|Испани|1785}} 1–0 {{fb-rt|Дани}}<br />([[Бельги]], [[Антверпен]]; 1920 оны [[8 сарын 28|наймдугаар сарын 28]])<ref>{{cite web|url=http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=51&nj=1&par=Denesp|title=Partidos De La Selección Española {{es icon}}|publisher=Futbol en la red|access-date=2010-10-29|archive-date=2007-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070309235838/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?par=DENESP&nj=1&c=51|url-status=dead}}</ref> | Largest win = {{fb|Испани|1931}} 13–0 [[Болгар]] {{flagicon|Болгар}}<br /> ([[Испани]]; 1933 оны [[5 сарын 21|тавдугаар сарын 21]])<ref>{{cite web|url=http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=1&nj=36&par=ESPBUL|title=Partidos De La Selección Española {{es icon}}|publisher=Futbol en la red|access-date=2010-10-29|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612183015/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=1&nj=36&par=ESPBUL|url-status=dead}}</ref> | Largest loss = {{fb|Итали|1861}} 7–1 {{fb-rt|Испани|1785}}<br />([[Нидерланд]], [[Амстердам]]; 1928 оны [[6 сарын 4|зургаадугаар сарын 4]])<ref>{{cite web|url=http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=50&nj=3&par=ITAESP|title=Partidos De La Selección Española {{es icon}}|publisher=Futbol en la red|access-date=2010-10-29|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612175525/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=50&nj=3&par=ITAESP|url-status=dead}}</ref><br />{{fb|Англи}} 7–1 {{fb-rt|Испани|1931}}<br />([[Англи]], [[Лондон]]; 1931 оны [[12 сарын 9|арванхоёрдугаар сарын 9]])<ref>{{cite web|url=http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=1&nj=30&par=ENGESP|title=Partidos De La Selección Española {{es icon}}|publisher=Futbol en la red|access-date=2010-10-29|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612164654/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=1&nj=30&par=ENGESP|url-status=dead}}</ref> | Honours = [[Файл:Football European Cup.svg|30px|1964 European Nations' Cup]] | World cup apps = 13| World cup first = 1934 | World cup best = Түрүү, [[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]] | Regional name = [[Хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|Европын аварга шалгаруулах тэмцээн]] | Regional cup apps = 8 | Regional cup first = [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европ Үндэстнүүдийн цом|1964]] | Regional cup best = Түрүү, [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европ Үндэстнүүдийн цом|1964]], [[2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2008]] | Confederations cup apps = 1 | Confederations cup first = 2009 | Confederations cup best = 3 дугаар байр, [[2009 оны ФИФА-гийн Холбоодын цом|2009]] | medaltemplates = {{MedalTop|}} {{MedalSport | Эрэгтэйчүүдийн [[Олимпын хөлбөмбөгийн тэмцээн|Хөлбөмбөгийн тэмцээн]]}} {{MedalSilver | [[Антверпены олимп|Антверп 1920]] | [[Football at the 1920 Summer Olympics - Men's team squads#.C2.A0Spain|Team]]}} {{MedalGold | [[Барселоны олимп|Барселон 1992]] | [[Football at the 1992 Summer Olympics - Men's team squads#.C2.A0Spain|Team]]<ref name="Olympics 1992-" />}} {{MedalSilver | [[Сиднейн олимп|Сидней 2000]] | [[Football at the 2000 Summer Olympics - Men's team squads#Spain|Team]]<ref name="Olympics 1992-" />}} {{MedalBottom}} }} '''Испанийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг''' ({{lang-es|Selección de fútbol de España}}) нь Олон улсын хэмжээнд зохион байгуулагдаж буй [[хөлбөмбөг]]ийн [[спорт]]ын тэмцээнд [[Испани]] улсыг төлөөлөн [[Испанийн Эзэн хааны хөлбөмбөгийн холбоо]]ны удирлаган оролцдог. Испанийн баг '''La Furia Roja''' (Улаан хүчнийхэн), '''La Roja''' (Улаанууд) гэх хочоороо алдартай. Дэлхий болон Европын аварга цолыг хамгаалж буй Испаничууд [[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010 оны ДАШТ]] болон [[2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2008 оны ЕАШТ-үүдэд]] түрүүлсэн амжилттай байгаа билээ. Түүнчлэн тэд [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европ Үндэстнүүдийн цом]]д түрүүлж [[1984 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн]]д аман хүзүүдэж байв. [[2008]] оны долоодугаар сард Испани [[ФИФА-гийн дэлхийн чансаа]]г багийн түүхэнд анх удаагаа тэргүүлж, уг амжилтад хүрсэн зургаа дахь үндэстэн болж байсан ба 2006 оны арваннэгдүгээр сараас [[2009]] оны зургаадугаар сарыг хүртэлх хугацааны 35 тоглолтонд нэг ч ялагдалгүй тоглосон амжилт нь [[Америкийн Нэгдсэн Улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Америкийн Нэгдсэн Улсын]] шигшээ багт хожигдсоноор зогсч, [[Бразилын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Бразилын]] нэгэн адил дараалан 15 тоглолтонд ялалт байгуулсан амжилтыг үзүүлэн ФИФА-гийн Холбоодын цомд гуравдугаар байрт шалгарч байв. {{clear}} [[Файл:Spain Euro 08 celebration 3.jpg|thumb|right|200px|Испанийн тоглогчид [[Мадрид]] хотноо баяраа тэмдэглэж буй нь.]] === 2010 оны ДАШТ-ий аваргууд === {{Main|2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн}} <table style="float: left; width: 160px; border: #99B3FF solid 1px"> <tr><td><div style="position: relative;"> [[Файл:Soccer Field Transparant.svg|175px]] {{Image label|x=0.20|y=0.05|scale=350|text=[[Икер Касильяс|<span style="font-size:0.8em; color:Black;">'''Касильяс (А)'''</span>]]}} {{Image label|x=0.05|y=0.20|scale=350|text=[[Серхио Рамос|<span style="font-size:0.8em; color:Maroon;">'''Рамос'''</span>]]}} {{Image label|x=0.12|y=0.15|scale=350|text=[[Карлес Пуйоль|<span style="font-size:0.8em; color:Maroon;">'''Пуйоль'''</span>]]}} {{Image label|x=0.32|y=0.15|scale=350|text=[[Херард Пике|<span style="font-size:0.8em; color:Maroon;">'''Пике'''</span>]]}} {{Image label|x=0.37|y=0.20|scale=350|text=[[Хоан Капдевила|<span style="font-size:0.8em; color:Maroon;">'''Капдевила'''</span>]]}} {{Image label|x=0.13|y=0.37|scale=350|text=[[Хави|<span style="font-size:0.8em; color:Navy;">'''Хави'''</span>]]}} {{Image label|x=0.20|y=0.30|scale=350|text=[[Серхио Бускетс|<span style="font-size:0.8em; color:Navy;">'''Бускетс'''</span>]]}} {{Image label|x=0.33|y=0.37|scale=350|text=[[Шаби Алонсо|<span style="font-size:0.8em; color:Navy;">'''Алонсо'''</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.47|scale=350|text=[[Педро Родригес Ледесма|<span style="font-size:0.8em; color:Yellow;">'''Педро'''</span>]]}} {{Image label|x=0.09|y=0.47|scale=350|text=[[Андрес Иньеста|<span style="font-size:0.8em; color:Yellow;">'''Иньеста'''</span>]]}} {{Image label|x=0.23|y=0.50|scale=350|text=[[Давид Вилья|<span style="font-size:0.8em; color:Yellow;">'''Вилья'''</span>]]}} </div></td></tr> <tr><td><small>2010 оны долоодугаар сарын 11-нд [[Хөлбөмбөгийн ДАШТ-2010 Аваргын төлөөх тоглолт|2010 оны ДАШТ-ий шигшээ тоглолтонд]] гараанд гарсан бүрэлдэхүүн.</small></td></tr> </table> [[Файл:Spanien - Nationalmannschaft 20091118.jpg|thumb|right|Испаничуудыг [[Вена]] хотын [[Эрнст-Хаппель-Штадион]] цэнгэлдэх хүрээлэнд Австрийн багийг 5–1 харьцаагаар хожоод буй нь, 2009 оны арваннэгдүгээр сар.]] [[Файл:Spain and Portugal match at the FIFA World Cup 2010-06-29 5.jpg|thumb|right|Испаничууд [[Хөлбөмбөгийн ДАШТ-2010 Хасагдах шатны тоглолт#Испани - Португал|2010 оны ДАШТ-ий шөвгийн 16-гийн тоглолтонд]] [[Португалын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Португалиын]] эсрэг булангийн цохилт гүйцэтгэж буй нь.]] [[Файл:Casillas besando la Copa del Mundo de fútbol.jpg|thumb|right|Испанийн тоглогчид ([[Икер Касильяс]], [[Хуан Мата]] болон [[Хавьер Мартинес]] нар) Дэлхийн аваргын цомын хамт.]] == Тэмцээний амжилт == {{col-begin}} {{col-2}} === [[Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Зохион бай-<br />гуулагч орон/Жил !Үе !Байрлал !Т !Х !Тц !Хд !ОГ !АГ |- |{{flagicon|Уругвай}} [[1930 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1930]]||colspan="8"|''Оролцоогүй'' |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Испани}} [[1982 FIFA World Cup|1982]]||2 дугаар шат||12||5||1||2||2||4||5 |- |{{flagicon|Мексик}} [[1986 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1986]]||Дөрөвний нэг шигшээ||8||5||3||1||1||11||4 |- |{{flagicon|Итали}} [[1990 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1990]]||Шөвгийн 16||14||4||2||1||1||6||4 |- |{{flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс}} [[1994 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1994]]||Дөрөвний нэг шигшээ||6||5||2||2||1||10||6 |- |{{flagicon|Франц}} [[1998 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1998]]||1 дүгээр шат||17||3||1||1||1||8||4 |- |{{flagicon|Өмнөд Солонгос}} {{flagicon|Япон}} [[2002 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2002]]||Дөрөвний нэг шигшээ||5||5||3||2||0||10||5 |- |{{flagicon|Герман}} [[2006 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2006]]||Шөвгийн 16||9||4||3||0||1||9||4 |- bgcolor=gold |{{flagicon|Өмнөд Африк}} [[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]]||'''Түрүү'''||'''1'''||7||6||0||1||8||2 |- |'''Бүгд'''||13/19||'''1 түрүү'''||56||28||12||16||88||59 |} {{col-2}}<div style="text-align:left"> === [[Хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|Европын аварга шалгаруулах тэмцээн]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Зохион бай-<br />гуулагч орон/Жил !Үе !Байрлал !Т !Х !Тц !Хд !ОГ !АГ |- |{{flagicon|Франц}} [[1960 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1960]]||colspan="8"|''Эрхээ авсан ч оролцоогүй'' |- |- bgcolor=gold |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|ESP|1945}} [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европ Үндэстнүүдийн цом|1964]]||'''Түрүү'''||'''1'''||2||2||0||0||4||2 |- |{{flagicon|Итали}} [[1968 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1968]]||colspan="8" rowspan=3|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Бельги}} [[1972 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1972]] |- |{{flagicon|Югослав}} [[1976 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1976]] |- |{{flagicon|Итали}} [[1980 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1980]]||1 дүгээр шат||7||3||0||1||2||2||4 |- |- bgcolor=silver |{{flagicon|Франц}} [[1984 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1984]]||Аман хүзүү||2||5||1||3||1||4||5 |- |{{flagicon|Баруун Герман}} [[1988 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1988]]||1 дүгээр шат||6||3||1||0||2||3||5 |- |{{flagicon|Швед}} [[1992 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1992]]||colspan="8"|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Англи}} [[1996 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1996]]||Дөрөвний нэг шигшээ||5||4||1||3||0||4||3 |- |{{flagicon|Бельги}} {{flagicon|Нидерланд}} [[2000 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2000]]||Дөрөвний нэг шигшээ||5||4||2||0||2||7||7 |- |{{flagicon|Португал}} [[2004 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2004]]||1 дүгээр шат||10||3||1||1||1||2||2 |- |- bgcolor=gold |{{flagicon|Австри}} {{flagicon|Швейцар}} [[2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2008]]||'''Түрүү'''||'''1'''||6||5||1||0||12||3 |- |{{flagicon|Польш}} {{flagicon|Украин}} [[2012 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2012]]||colspan="8"|''Эрхийн төлөө өрсөлдөж буй'' |- ||'''Бүгд'''||8/13||'''2 түрүү'''||30||13||9||8||38||31 |- |} </div> {{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} === Олимпын тоглолт** === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Зохион бай-<br />гуулагч орон/Жил !Үр дүн !Т !Х !Тц !Хд !ОГ !АГ |- |{{flagicon|Грек|old}} [[Афины олимп (1896 он)|1896]]||colspan="7" rowspan="6"|''Оролцоогүй'' |- |{{flagicon|Франц}} [[Парисын олимп (1900 он)|1900]] |- |{{flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс}} [[Сент-Луйсын олимп|1904]] |- |{{flagicon|Грек|old}} [[Афины олимп (1906 он)|1906]] |- |{{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Лондоны олимп (1908 он)|1908]] |- |{{flagicon|Швед}} [[Стокхольмын олимп|1912]] |- bgcolor=silver |{{flagicon|Бельги}} [[Антверпены олимп|1920]]||Аман хүзүү||5||4||0||1||9||5 |- |{{flagicon|Франц}} [[Парисын олимп (1924 он)|1924]]||1 дүгээр шат||1||0||0||1||0||1 |- |{{flagicon|Нидерланд}} [[Амстердамын олимп|1928]]||Дөрөвний нэг шигшээ||3||1||1||1||9||9 |- |{{flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс|1912}} [[Лос-Анжелесын олимп (1932 он)|1932]]||colspan="7"|''Оролцоогүй'' |- |{{flagicon|Нацист Герман}} [[Берлиний олимп|1936]]||colspan="7"|''Эрх авсан ч [[Испанийн Иргэний дайн|Иргэний дайнаас]] шалтгаалан оролцоогүй'' |- |{{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Лондоны олимп (1948 он)|1948]]||colspan="7" rowspan="5"|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Финланд}} [[Хельсинкийн олимп|1952]] |- |{{flagicon|Австрали}} [[Мельбурны олимп|1956]] |- |{{flagicon|Итали}} [[Ромын олимп|1960]] |- |{{flagicon|Япон}} [[Токиогийн олимп|1964]] |- |{{flagicon|Мексик}} [[Мехикогийн олимп|1968]]||Дөрөвний нэг шигшээ||4||2||1||1||4||2 |- |{{flagicon|Баруун Герман}} [[Мюнхений олимп|1972]]||colspan="7"|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Канад}} [[Монреалийн олимп|1976]]||Хэсгийн тоглолт||2||0||0||2||1||3 |- |{{flagicon|Зөвлөлт Холбоот Улс}} [[Москвагийн олимп|1980]]||Хэсгийн тоглолт||3||0||3||0||2||2 |- |{{flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс}} [[Лос-Анжелесын олимп (1984 он)|1984]]||colspan="7" rowspan="2"|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Өмнөд Солонгос}} [[Сөүлийн олимп|1988]] |- bgcolor=gold |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Испани}} [[Барселоны олимп|1992]]||'''Түрүү'''||6||6||0||0||14||2 |- |{{flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс}} [[Атлантын олимп|1996]]||Дөрөвний нэг шигшээ||4||2||1||1||5||7 |- bgcolor=silver |{{flagicon|Австрали}} [[Сиднейн олимп|2000]]||Аман хүзүү||6||4||1||1||12||6 |- |{{flagicon|Грек}} [[Афины олимп (2004 он)|2004]]||colspan="7" rowspan="2"|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Хятад}} [[Бээжингийн олимп|2008]] |- |{{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Лондоны олимп (2012 он)|2012]]|| ||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|Бразил}} [[Рио-де-Жанейрогийн олимп|2016]]|| ||-||-||-||-||-||- |- !'''Бүгд''' ''||9/27||34||19||6||9||56||37 |- |} {{col-2}}<div style="text-align:left"> === Холбоодын цом === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Зохион бай-<br />гуулагч орон/Жил !Үр дүн !Т !Х !Тц !Хд !ОГ !АГ |- |{{flagicon|KSA}} [[1992 оны Хаан Фахдын цом|1992]] || colspan=7 rowspan=7|<center>''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|KSA}} [[1995 оны Хаан Фахдын цом|1995]] |- |{{flagicon|KSA}} [[1997 оны ФИФА Холбоодын цом|1997]] |- |{{flagicon|Мексик}} [[1999 оны ФИФА Холбоодын цом|1999]] |- |{{flagicon|Өмнөд Солонгос}} {{flagicon|Япон}} [[2001 оны ФИФА Холбоодын цом|2001]] |- |{{flagicon|Франц}} [[2003 оны ФИФА Холбоодын цом|2003]] |- |{{flagicon|Герман}} [[2005 оны ФИФА Холбоодын цом|2005]] |- bgcolor="#cc9966" |{{flagicon|Өмнөд Африк}} [[2009 оны ФИФА Холбоодын цом|2009]]||Гуравдугаар байр||5||4||0||1||11||4 |- |{{flagicon|BRA}} [[2013 оны ФИФА Холбоодын цом|2013]]||''Эрхээ авсан'' || || || || || || |- |'''Бүгд'''||1/8||5||4||0||1||11||4 |} </div> {{col-end}} == Шигшээ багуудтай хэрхэн тоглосон == ''2010 оны аравдугаар сарын 12-ны байдлаар.''<ref>[http://www.rsssf.com/tabless/span-intres.html Spain - List of Results National]</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !width="2"|Далбаа !width="2"|Улс !width="2"|Хэдийнээс !width="2"|Хэзээг хүртэл !width="2"|Т !width="2"|Х !width="2"|Хд !width="2"|Тц !width="2"|% !width="2"|ОГ !width="2"|АГ !width="2"|ГЗ |- |{{Flagicon|Португал}} |align=left|[[Португалын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Португал]] |align=left|1921 |align=left|2010 ||33||16||12||5||{{#expr:16/33*100 round 2}}%||72||37||+35 |- |{{Flagicon|Франц}} |align=left|[[Францын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Франц]] |align=left|1927 |align=left|2010 ||30||12||6||12||{{#expr:12/30*100 round 2}}%||57||35||+22 |- |{{Flagicon|Итали}} |align=left|[[Италийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Итали]] |align=left|1920 |align=left|2008 ||28||8||11||9||{{#expr:8/28*100 round 2}}%||28||36||-8 |- |{{Flagicon|Бельги}} |align=left|[[Бельгийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Бельги]] |align=left|1920 |align=left|2009 ||22||11||6||5||{{#expr:11/22*100 round 2}}%||44||22||+22 |- |{{Flagicon|Англи}} |align=left|[[Английн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Англи]] |align=left|1929 |align=left|2009 ||22||8||3||11||{{#expr:8/22*100 round 2}}%||24||38||-14 |- |{{Flagicon|Швейцар}} |align=left|[[Швейцарын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Швейцар]] |align=left|1925 |align=left|2010 ||19||15||3||1||{{#expr:15/19*100 round 2}}%||45||16||+29 |- |{{Flagicon|Югослав}} |align=left|[[Югославын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Югослав]] † |align=left|1932 |align=left|2000 ||19||9||5||5||{{#expr:9/19*100 round 2}}%||23||18||+5 |- |{{Flagicon|Хойд Ирланд}} |align=left|[[Хойд Ирландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Хойд Ирланд]] |align=left|1958 |align=left|2007 ||18||11||5||2||{{#expr:11/18*100 round 2}}%||38||11||+27 |- |{{Flagicon|Ирланд}} |align=left|[[Ирландын Бүгд Найрамдах Улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Ирландын Бүгд Найрамдах Улс]] |align=left|1952 |align=left|2002 ||18||10||6||2||{{#expr:10/18*100 round 2}}%||34||11||+23 |- |{{Flagicon|Дани}} |align=left|[[Данийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Дани]] |align=left|1920 |align=left|2008 ||17||12||3||2||{{#expr:12/17*100 round 2}}%||34||15||+19 |- |{{Flagicon|Австри}} |align=left|[[Австрийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Австри]] |align=left|1924 |align=left|2009 ||16||9||3||4||{{#expr:9/16*100 round 2}}%||43||22||+21 |- |{{Flagicon|Румын}} |align=left|[[Румыны хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Румын]] |align=left|1962 |align=left|2006 ||15||5||5||5||{{#expr:5/15*100 round 2}}%||21||18||+3 |- |{{Flagicon|Швед}} |align=left|[[Шведийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Швед]] |align=left|1920 |align=left|2008 ||13||6||4||3||{{#expr:6/13*100 round 2}}%||21||15||+6 |- |{{Flagicon|Унгар}} |align=left|[[Унгарын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Унгар]] |align=left|1925 |align=left|2002 ||13||5||5||3||{{#expr:5/13*100 round 2}}%||21||18||+3 |- |{{Flagicon|Аргентин}} |align=left|[[Аргентины хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Аргентин]] |align=left|1952 |align=left|2010 ||13||5||2||6||{{#expr:5/13*100 round 2}}%||13||17||-4 |- |{{Flagicon|Шотланд}} |align=left|[[Шотландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Шотланд]] |align=left|1957 |align=left|2010 ||12||5||4||3||{{#expr:5/12*100 round 2}}%||20||19||+1 |- |{{Flagicon|Чехословак}} |align=left|[[Чехсловакийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Чехсловак]] † |align=left|1930 |align=left|1991 ||12||4||1||7||{{#expr:4/12*100 round 2}}%||11||15||-4 |- |{{Flagicon|Баруун Герман}} |align=left|[[Германы хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг#Гурван Германы шигшээ багууд|Баруун Герман]] † |align=left|1952 |align=left|1988 ||12||3||3||6||{{#expr:3/12*100 round 2}}%||12||17||-5 |- |{{Flagicon|Польш}} |align=left|[[Польшийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Польш]] |align=left|1959 |align=left|2010 ||10||8||1||1||{{#expr:8/10*100 round 2}}%||27||8||+19 |- |{{Flagicon|Грек}} |align=left|[[Грекийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Грек]] |align=left|1970 |align=left|2008 ||10||7||2||1||{{#expr:7/10*100 round 2}}%||19||10||+9 |- |{{Flagicon|Турк}} |align=left|[[Туркийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Турк]] |align=left|1954 |align=left|2009 ||10||5||4||1||{{#expr:5/10*100 round 2}}%||14||5||+9 |- |{{Flagicon|Нидерланд}} |align=left|[[Нидерландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Нидерланд]] |align=left|1920 |align=left|2010 ||10||5||1||4||{{#expr:5/10*100 round 2}}%||16||11||+5 |- |{{Flagicon|Исланд}} |align=left|[[Исландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Исланд]] |align=left|1982 |align=left|2007 ||9||6||2||1||{{#expr:6/9*100 round 2}}%||10||6||+4 |- |{{Flagicon|Герман}} |align=left|[[Германы хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Герман]] * |align=left|1935 |align=left|2010 ||9||4||3||2||{{#expr:4/9*100 round 2}}%||11||10||+1 |- |{{Flagicon|Чили}} |align=left|[[Чилийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Чили]] |align=left|1950 |align=left|2010 ||8||7||1||0||{{#expr:7/8*100 round 2}}%||20||4||+16 |- |{{Flagicon|Кипр}} |align=left|[[Киприйн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Кипр]] |align=left|1971 |align=left|1999 ||8||7||0||1||{{#expr:7/8*100 round 2}}%||35||5||+30 |- |{{Flagicon|Мексик}} |align=left|[[Мексикийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Мексик]] |align=left|1928 |align=left|2010 ||8||5||3||0||{{#expr:5/8*100 round 2}}%||16||4||+12 |- |{{Flagicon|Уругвай}} |align=left|[[Уругвайн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Уругвай]] |align=left|1950 |align=left|2005 ||8||3||5||0||{{#expr:3/8*100 round 2}}%||11||6||+5 |- |{{Flagicon|Бразил}} |align=left|[[Бразилын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Бразил]] |align=left|1934 |align=left|1999 ||8||2||2||4||{{#expr:2/8*100 round 2}}%||8||11||-3 |- |{{Flagicon|Мальта}} |align=left|[[Мальтын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Мальта]] |align=left|1983 |align=left|1997 ||6||6||0||0||{{#expr:6/6*100 round 2}}%||28||3||+25 |- |{{Flagicon|Армени}} |align=left|[[Арменийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Армен]] |align=left|1995 |align=left|2009 ||6||6||0||0||{{#expr:6/6*100 round 2}}%||16||1||+15 |- |{{Flagicon|Босни ба Херцеговин}} |align=left|[[Босни ба Херцеговиний хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Босни ба Херцеговин]] |align=left|2000 |align=left|2009 ||6||4||2||0||{{#expr:4/6*100 round 2}}%||14||6||+8 |- |{{Flagicon|Финланд}} |align=left|[[Финландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Финланд]] |align=left|1969 |align=left|2007 ||6||4||1||1||{{#expr:4/6*100 round 2}}%||13||4||+9 |- |{{Flagicon|Норвеги}} |align=left|[[Норвегийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Норвеги]] |align=left|1978 |align=left|2003 ||6||4||1||1||{{#expr:4/6*100 round 2}}%||9||2||+7 |- |{{Flagicon|Ирланд|1783}} |align=left|[[Ирландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг (1882–1950)|Ирланд]] † |align=left|1931 |align=left|1949 ||6||3||1||2||{{#expr:3/6*100 round 2}}%||14||7||+7 |- |{{Flagicon|Албани}} |align=left|[[Албанийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Албани]] |align=left|1986 |align=left|1993 ||5||5||0||0||{{#expr:5/5*100 round 2}}%||24||2||+22 |- |{{Flagicon|Лихтенштайн}} |align=left|[[Лихтенштайны хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Лихтенштейн]] |align=left|2001 |align=left|2010 ||5||5||0||0||{{#expr:5/5*100 round 2}}%||17||0||+17 |- |{{Flagicon|Болгар}} |align=left|[[Болгарын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Болгар]] |align=left|1933 |align=left|2002 ||5||4||1||0||{{#expr:4/5*100 round 2}}%||23||2||+21 |- |{{Flagicon|Литва}} |align=left|[[Литвын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Литва]] |align=left|1993 |align=left|2010 ||5||4||1||0||{{#expr:4/5*100 round 2}}%||11||1||+10 |- |{{Flagicon|Орос}} |align=left|[[Оросын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Орос]] |align=left|1998 |align=left|2008 ||5||4||1||0||{{#expr:4/5*100 round 2}}%||9||1||+8 |- |{{Flagicon|Уэльс}} |align=left|[[Уэльсийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Уэльс]] |align=left|1961 |align=left|1985 ||5||2||2||1||{{#expr:2/5*100 round 2}}%||7||6||+1 |- |{{Flagicon|Сан-Марино}} |align=left|[[Сан-Мариногийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Сан-Марино]] |align=left|1999 |align=left|2005 ||4||4||0||0||{{#expr:4/4*100 round 2}}%||26||0||+26 |- |{{Flagicon|Люксембург}} |align=left|[[Люксембургийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Люксембург]] |align=left|1981 |align=left|2000 ||4||4||0||0||{{#expr:4/4*100 round 2}}%||7||0||+7 |- |{{Flagicon|Латви}} |align=left|[[Латвийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Лавти]] |align=left|1992 |align=left|2007 ||4||3||1||0||{{#expr:3/4*100 round 2}}%||9||0||+9 |- |{{Flagicon|Словак}} |align=left|[[Словакийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Словак]] |align=left|1996 |align=left|2005 ||4||3||1||0||{{#expr:3/4*100 round 2}}%||12||4||+8 |- |{{Flagicon|Израил}} |align=left|[[Израилын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Израил]] |align=left|1998 |align=left|2001 ||4||3||1||0||{{#expr:3/4*100 round 2}}%||8||2||+6 |- |{{Flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс}} |align=left|[[Америкийн Нэгдсэн Улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Америкийн Нэгдсэн Улс]] |align=left|1950 |align=left|2009 ||4||3||0||1||{{#expr:3/4*100 round 2}}%||6||3||+3 |- |{{Flagicon|Парагвай}} |align=left|[[Парагвайн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Парагвай]] |align=left|1998 |align=left|2010 ||4||2||2||0||{{#expr:2/4*100 round 2}}%||4||1||+3 |- |{{Flagicon|Өмнөд Солонгос}} |align=left|[[Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Өмнөд Солонгос]] |align=left|1990 |align=left|2010 ||4||2||2||0||{{#expr:2/4*100 round 2}}%||5||3||+2 |- |{{Flagicon|Зөвлөлт Холбоот Улс}} |align=left|[[Зөвлөлт Холбоот Улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Зөвлөлт Холбоот Улс]] † |align=left|1964 |align=left|1986 ||4||2||1||1||{{#expr:2/4*100 round 2}}%||5||3||+2 |- |{{Flagicon|Хорват}} |align=left|[[Хорватын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Хорват]] |align=left|1994 |align=left|2006 ||4||2||1||1||{{#expr:2/4*100 round 2}}%||5||4||+1 |- |{{Flagicon|Македон}} |align=left|[[Македоны хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Македон]] |align=left|1994 |align=left|2009 ||3||3||0||0||{{#expr:3/3*100 round 2}}%||8||2||+6 |- |{{Flagicon|Өмнөд Африк}} |align=left|[[Өмнөд Африкийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Өмнөд Африк]] |align=left|2002 |align=left|2009 ||3||3||0||0||{{#expr:3/3*100 round 2}}%||8||4||+4 |- |{{Flagicon|Перу}} |align=left|[[Перугийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Перу]] |align=left|1960 |align=left|2008 ||3||3||0||0||{{#expr:3/3*100 round 2}}%||7||3||+4 |- |{{Flagicon|Украин}} |align=left|[[Украины хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Украин]] |align=left|2003 |align=left|2006 ||3||2||1||0||{{#expr:2/3*100 round 2}}%||8||3||+5 |- |{{Flagicon|Зүүн Герман}} |align=left|[[Зүүн Германы хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Зүүн Герман]] † |align=left|1980 |align=left|1988 ||3||0||2||1||{{#expr:0/3*100 round 2}}%||0||1||-1 |- |{{Flagicon|Фарерын арлууд}} |align=left|[[Фарерын арлуудын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Фарерын арлууд]] |align=left|1996 |align=left|1997 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||9||3||+6 |- |{{Flagicon|Эстони}} |align=left|[[Эстонийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Эстони]] |align=left|2008 |align=left|2009 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||6||0||+6 |- |{{Flagicon|Венесуэл}} |align=left|[[Венесуэлийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Венесуэл]] |align=left|1981 |align=left|2004 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||5||2||+3 |- |{{Flagicon|Словени}} |align=left|[[Словенийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Словени]] |align=left|2000 |align=left|2002 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||5||2||+3 |- |{{Flagicon|Канад}} |align=left|[[Канадын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Канад]] |align=left|1994 |align=left|2005 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||4||1||+3 |- |{{Flagicon|Марокко}} |align=left|[[Мароккогийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Марокко]] |align=left|1961 |align=left|1961 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||4||2||+2 |- |{{Flagicon|Саудын Араб}} |align=left|[[Саудын Арабын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Саудын Араб]] |align=left|2006 |align=left|2010 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||4||2||+2 |- |{{Flagicon|Хондурас}} |align=left|[[Хондурасын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Хондурас]] |align=left|1982 |align=left|2010 ||2||1||1||0||{{#expr:1/2*100 round 2}}%||3||1||+2 |- |{{Flagicon|Чех}} |align=left|[[Чехийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Чех]] |align=left|1996 |align=left|1997 ||2||1||1||0||{{#expr:1/2*100 round 2}}%||1||0||+1 |- |{{Flagicon|Серби ба Монтенегро}} |align=left|[[Серби ба Монтенегрогийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Серби ба Монтенегро]] † |align=left|2005 |align=left|2005 ||2||0||2||0||{{#expr:0/2*100 round 2}}%||1||1||0 |- |{{Flagicon|Азербайжан}} |align=left|[[Азербайжаны хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Азербайжан]] |align=left|2009 |align=left|2009 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||6||0||+6 |- |{{Flagicon|Шинэ Зеланд}} |align=left|[[Шинэ Зеландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Шинэ Зеланд]] |align=left|2009 |align=left|2009 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||5||0||+5 |- |{{Flagicon|Эквадор}} |align=left|[[Эквадорын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Эквадор]] |align=left|2003 |align=left|2003 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||4||0||+4 |- |{{Flagicon|Андорра}} |align=left|[[Андоррагийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Андорра]] |align=left|2004 |align=left|2004 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||4||0||+4 |- |{{Flagicon|Алжир}} |align=left|[[Алжирын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Алжир]] |align=left|1986 |align=left|1986 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||3||0||+3 |- |{{Flagicon|Хятад}} |align=left|[[Хятадын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Хятад]] |align=left|2005 |align=left|2005 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||3||0||+3 |- |{{Flagicon|Тунис}} |align=left|[[Тунисын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Тунис]] |align=left|2006 |align=left|2006 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||3||1||+2 |- |{{Flagicon|Боливи}} |align=left|[[Боливийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Боливи]] |align=left|1994 |align=left|1994 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||3||1||+2 |- |{{Flagicon|Египет}} |align=left|[[Египетийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Египет]] |align=left|2006 |align=left|2006 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||2||0||+2 |- |{{Flagicon|Кот д'Ивуар}} |align=left|[[Кот д'Ивуарын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Кот д'Ивуар]] |align=left|2006 |align=left|2006 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||3||2||+1 |- |{{Flagicon|Япон}} |align=left|[[Японы хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Япон]] |align=left|2001 |align=left|2001 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||1||0||+1 |- |{{Flagicon|Ирак}} |align=left|[[Иракийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Ирак]] |align=left|2009 |align=left|2009 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||1||0||+1 |- |{{Flagicon|Колумби}} |align=left|[[Колумбийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Колумби]] |align=left|1981 |align=left|1981 ||1||0||1||0||{{#expr:0/1*100 round 2}}%||1||1||0 |- |{{Flagicon|ТУХН}} |align=left|[[ТУХН-ийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|ТУХН]] † |align=left|1992 |align=left|1992 ||1||0||1||0||{{#expr:0/1*100 round 2}}%||1||1||0 |- |{{Flagicon|Нигери}} |align=left|[[Нигерийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Нигери]] |align=left|1998 |align=left|1998 ||1||0||0||1||{{#expr:0/1*100 round 2}}%||2||3||-1 |- |} (†) ''Одоо байхгүй болсон шигшээ баг'' (*) ''[[Баруун Герман]]тай тоглосон үр дүнг тусад нь авч үзсэн'' === Болох тоглолтууд === {| class="wikitable" width=95% style="font-size: 90%" |- !width=13%|Хэзээ !width=11%|Тэмцээн !width=17%|Хаана !width=12%|Эзэн баг !width=5%|Үр дүн !width=12%|Зочин баг !width=30%|Гоол оруулагччид |- |<center> 2010 оны сарын 17 |<center>[[Нөхөрсөг тоглолт|Нөхөрсөг]] |[[Эштадиу да Луж]], [[Лиссабон]] |{{fb|POR}} |<center> – |{{fb|ESP}} |<center> |- |<center> 2011 оны 3 сарын 25 |<center>[[Хөлбөмбөгийн ЕАШТ-2012 сонгон шалгаруулалт I хэсэг|Евро 2012 .сон]] |[[Сантьяго Бернабеу]], [[Мадрид]] |{{fb|ESP}} |<center> – |{{fb|CZE}} |<center> |- |<center> 2011 оны 3 сарын 29 |<center>[[Хөлбөмбөгийн ЕАШТ-2012 сонгон шалгаруулалт I хэсэг|Евро 2012 .сон]] |[[С. Дарюс болон С. Гиренас нарын нэрэмжит цэнгэлдэх хүрээлэн]], [[Каунас]] |{{fb|LTU}} |<center> – |{{fb|ESP}} |<center> |- |<center> 2011 оны 8 сарын 10 |<center>[[Нөхөрсөг тоглолт|Нөхөрсөг]] |[[Сан Сиро]], [[Милан]] |{{fb|ITA}} |<center> – |{{fb|ESP}} |<center> |- |} == Шагналууд == :''Испанийн залуучуудын багийн тэмцээн уралдаанаас авч шагналыг харуулав.'' * '''[[Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн]]''' :* '''Түрүү (1):''' [[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]] :* Дөрөвдүгээр байр (1): [[1950 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1950]] * '''[[Хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|Европын аварга шалгаруулах тэмцээн]]''' :* '''Түрүү (2):''' [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1964]], [[2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2008]] :* Аман хүзүү (1): [[1984 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1984]] * '''[[ФИФА Холбоодын цом]]''' :* Гуравдугаар байр (1): [[2009 оны ФИФА Холбоодын цом|2009]] * '''[[Олимпын хөлбөмбөгийн тэмцээн]]''' :* '''Алтан медаль (1):''' [[Барселоны олимп|1992]] :* Мөнгөн медаль (2): [[Антверпены олимп|1920]], [[Сиднейн олимп|2000]] == Шилдэг амжилтууд == === Дэлхийд === ; Хамгийн олон дараалан ялсан: 15 (2008–2009) ; Ялагдал хүлээлгүйгээр тоглосон тоглолтын тоо: 35 (2007–2009) (мөн {{fb|BRA}}ийн баг 1993–1996 оны хооронд ийм амжилтыг үзүүлсэн) ; Ялагдал хүлээлгэлгүйгээр багаа удирдсан дасгалжуулагч: 13 – [[Висенте Дель Боске]] ; Нэг дэлхийн аваргын тэмцээнд нэг баг торгуулийн цохилтоор хамгийн олон хожил авсан: 2 удаа [[2002 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010 оны ДАШТ-д]] (мөн {{fb|ARG}}ий баг [[1990 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1990 оны ДАШТ-д]] ийм амжилтыг үзүүлсэн) ; Дэлхийн аваргын тэмцээний сонгон шалгаруулалтанд хамгийн олон оноо авсан: 30 онооноос 30 оноо авсан ([[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010 оны ДАШТ-ий]] .сон 2008–2009 оны хооронд) === Улсдаа === ; Нэг тоглогчийн оруулсан хамгийн олон гоол: 45 – [[Давид Вилья]] <ref name="rfef2737">{{cite web |url=http://rfef.es/index.jsp?nodo=39&ID=2737 |title=David Villa, 44 goles para la historia |author= |date=October 13, 2010 |work= |publisher=RFEF |accessdate=October 14, 2010 |archive-date=Долдугаар сар 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716060203/http://www.rfef.es/index.jsp?nodo=39&ID=2737 |url-status=dead }}</ref><ref name="fifa1317456">{{cite web |url=http://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid=1317456.html |title=Lethal Villa makes history at Hampden |author= |date=October 12, 2010 |work= |publisher=FIFA |accessdate=October 14, 2010}}</ref> ; Нэг тоглогчийн хамгийн олон гараа: 126 – [[Андони Субисаррета]] ; Нэг тоглогчийн нэг улиралд оруулсан хамгийн олон гоол: 13 – [[Давид Вилья]] (2008–2009) ; Дараалсан тоглолт бүртээ гоол оруулсан тоглолтын тоо:6 – [[Давид Вилья]] ; Дэлхийн аваргын тэмцээнд хамгийн олон гоол оруулсан: 8 – [[Давид Вилья]] ; Дэлхийн аваргын нэг тэмцээнд хамгийн олон гоол оруулсан: 5 – [[Давид Вилья]] ([[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]]) болон [[Эмилио Бутрагеньо]] ([[1986 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1986]]) ; Дэлхийн аваргын нэг тэмцээнд тоглолт алгасалгүйгээр оролцож хамгийн олон гоол оруулсан: 4 – [[Давид Вилья]] ([[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]]) == Тоглогчид == === Одоогийн бүрэлдэхүүн === 2010 оны аравдугаар сарын 8 болон 12-нд [[Латвийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Латви]] болон [[Шотландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Шотландын]] шигшээ багуудын эсрэг хийсэн тоглолтонд бүрэлдэхүүнд дуудагдсан тоглогчдын нэрсийг үзүүлэв. (2010 оны аравдугаар сарын 12-ны байдлаар.) {{nat fs g start}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g end}} === Бусад тоглогчид === Сүүлийн 12 сарын хугацаанд шигшээ багт дуудагдсан тоглогчдыг энд үзүүлсэн болно.. {{National football squad start (recent)}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs end}} === Хамгийн олон гоол оруулсан тоглогчид === :''2010 оны аравдугаар сарын 12-ны байдлаар, эхний арван байрыг харуулав:'' {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !# !Тоглогч !Кареер !Гоол (Гараа) !Гоолын дундаж |- |rowspan="1"|1 |style="text-align:left;"|'''[[Давид Вилья]]''' |2005–2026 |45{{0}}(69) |0.64 |- |2 |style="text-align:left;"|[[Рауль Гонсалес|Рауль]] |1996–2006 |44 {{0}}(102) |0.431 |- |3 |style="text-align:left;"|[[Фернандо Йерро]] |1989–2002 |29 {{0}}(89) |0.326 |- |4 |style="text-align:left;"|[[Фернандо Морьентес]] |1998–2007 |27 {{0}}(47) |0.574 |- |rowspan="2"|5 |style="text-align:left;"|[[Эмилио Бутрагеньо]] |1984–1992 |26 {{0}}(69) |0.377 |- |style="text-align:left;"|'''[[Фернандо Торрес]]''' |2003–2026 |26 {{0}}(81) |0.321 |- |rowspan="2"|7 |style="text-align:left;"|[[Альфредо Ди Стефано]] |1957–1961 |23 {{0}}(31) |0.742 |- |style="text-align:left;"|[[Хулио Салинас]] |1986–1996 |23 {{0}}(56) |0.411 |- |9 |style="text-align:left;"|[[Мичел]] |1985–1992 |21 {{0}}(66) |0.318 |- |10 |style="text-align:left;"|[[Тельмо Сарра]] |1945–1951 |20 {{0}}(20) |1.000 |- |} * '''Тодруулсан нь''' нь зодог тайлаагүй тоглогчид. === Хамгийн олон удаа гараанд гарсан тоглогчид === :''2010 оны аравдугаар сарын 3-ны байдлаар.'' {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !# !Нэр !Кареер !Гараа !Гоол |- |1 |align="left"|[[Андони Субисаррета]] ||1985–1998 |126 |0 |- |2 |align="left"|'''[[Икер Касильяс]]''' |2000–2026 |115 |0 |- |3 |align="left"|[[Рауль Гонсалес|Рауль]] |1996–2006 |102 |44 |- |4 |align="left"|'''[[Хави]]''' |2000–2026 |97 |8 |- |5 |align="left"|'''[[Карлес Пуйоль]]''' |2000–2026 |93 |3 |- |6 |align="left"|[[Фернандо Йерро]] |1989–2002 |89 |29 |- |rowspan="2"|7 |align="left"|[[Хосе Антонио Камачо]] |1975–1988 |81 |0 |- |align="left"|'''[[Фернандо Торрес]]''' |2003–2014 |81 |26 |- |9 |align="left"|'''[[Шаби Алонсо]]''' |2003–2025 |80 |9 |- |10 |align="left"|[[Рафаэль Гордильо]] |1978–1988 |75 |3 |- |} * '''Тодруулсан нь''' нь зодог тайлаагүй тоглогчид. == Дасгалжуулагчид == * [[Франсиско Бру]] (1920) * [[Хулиан Руэте]] (1921–1922) * [[Педро Парахес]] (1923–1924) * [[Фернандо Гутьеррес]] (1925) * [[Рикардо Кабот]] (1925) * [[Эзкуейль Монтера Роман]] (1926–1927) * [[Фред Пентланд]] (1929) * [[Хосе Мариа Матео]] (1929–1933) * [[Амадео Гарсиа]] (1934–1936) * [[Эдуардо Теус]] (1941–1942) * [[Хасинто Кинкосес]] (1945) * [[Паулино Алькантара]] (1951) * [[Рикардо Самора]] (1952) * [[Педро Эскартин]] (1952–1961) * [[Эленио Эррера]] (1959–1962) * [[Хосе дель Валье]] (1962–1966) * [[Доменек Балманья]] (1966–1968) * [[Луис Моловни]] (1969) * [[Мигель Муньос]] (1969), (1982–1988) * [[Ладислав Кубала]] (1969–1980) * [[Хосе Сантамариа]] (1980–1982) * [[Луис Суарес Мирамонтес|Суарес]] (1988–1991) * [[Висенте Мьера]] (1991–1992) * [[Хавьер Клементе]] (1992–1998) * [[Хосе Антонио Камачо]] (1998–2002) * [[Иньяки Саес]] (2002–2004) * [[Луис Арагонес]] (2004–2008) * [[Висенте дель Боске]] (2008–2016) == Эшлэл == {{Reflist|2}} == Холбоос == * [http://www.rfef.es/ RFEF буюу Испанийн Эзэн хааны хөлбөмбөгийн холбооны вэбсайт] * [http://futbol.sportec.es/seleccion/ Испанийн хөлбөмбөгийн шигшээ багийн мэдээлэл] * [https://web.archive.org/web/20100616063319/http://www.footbalistic.com/en/teams/3144/spain Footbalistic.com вэбсайт дахь Испанийн хөлбөмбөгийн шигшээ багийн мэдээ] * [http://www.rsssf.com/tabless/span-intres.html RSSSF archive of results 1920–] * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/span-recintlp.html RSSSF archive of most capped players and highest goalscorers] * [http://www.thenationalteam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49&country=Spain News and results of the Spain national team] == Түрүүнүүд == {{S-start}} {{s-bef|өмнө = [[1960 оны хөлбөмбөгийн Европ Үндэстнүүдийн цом|1960]] {{fb-rt|ЗХУ}}}} {{s-ttl|албан_тушаал = [[UEFA European Football Championship|European Champions]] | years = [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1964]] (Анхны түрүү)}} {{s-aft|дараа = [[1968 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1968]] {{fb-rt|ITA}}}} {{s-bef|өмнө = [[2004 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2004]] {{fb-rt|GRE}}}} {{s-ttl|албан_тушаал = [[Хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|Европын аварга шалгаруулах тэмцээн]] | years = [[2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2008]] (Хоёр дахь түрүү)}} {{s-inc|Одоогийн}} {{s-bef|өмнө = [[2006 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2006]] {{fb-rt|ITA}}}} {{s-ttl| албан_тушаал = [[Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Дэлхийн аваргын тэмцээн]] | years = [[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]] (Анхны түрүү)}} {{s-inc|Одоогийн}} {{s-ach|aw}} {{succession box | | өмнө = [[Yelena Isinbayeva]] | дараа = Incumbent | албан_тушаал = [[Prince of Asturias Award#Sports|Prince of Asturias Award for Sports]] | years = 2010 |}} {{End box}} {{2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн}} {{Template group |title = Links to related articles |list = {{УЕФА-гийн багууд}} {{2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн}} {{Испанийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг}} {{navboxes colour |title= Испанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн |bg= #db000d |fg= #fbea0e |list1= {{Испанийн шигшээ багийн 1934 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1950 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1962 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1966 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1978 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1982 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1986 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1990 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1994 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1998 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} }} {{navboxes colour |title= Испанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн |bg= #db000d |fg= #fbea0e |list1= {{Испанийн шигшээ багийн 1964 оны хөлбөмбөгийн ЕҮЦТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1980 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1984 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1988 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1996 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2000 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} }} |state =autocollapse }} {{DEFAULTSORT:Испани хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг}} [[Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг| ]] [[Ангилал:Европын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг]] [[Ангилал:Испанийн үндэсний шигшээ баг|Хөлбөмбөг]] 1887uc52qg722lzohonjckezlum3c3x 858172 858169 2026-06-05T06:57:14Z Zorigt 49 858172 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг | Name = Испани | Badge = | Badge_size = | FIFA Trigramme = ESP | FIFA Rank = 1 | FIFA max = 1 | FIFA max date = 2008 оны долоодугаар сар – 2009 оны зургаадугаар сар, 2009 оны аравдугаар сар – 2010 оны гуравдугаар сар, 2010 оны долоодугаар сар | FIFA min = 26 | FIFA min date = 1998 оны гуравдугаар сар | Elo Rank = 1 | Elo max = 1 | Elo max date = 1920 оны есдүгээр сар – 1924 оны тавдугаар сар, 1925 оны есдүгээр сараас арванхоёрдугаар сар, 2002 оны зургаадугаар сар, 2008 оны зургаадугаар сар – 2009 оны зургаадугаар сар, 2010 оны долоодугаар сар | Elo min = 20 | Elo min date = 1969 оны зургаадугаар сар, 1981 оны зургаадугаар сар, 1991 оны арваннэгдүгээр сар | Elo rating max = 2049 | Elo rating max date = 2008 оны зургаадугаар сарын 29, 2010 оны долоодугаар сарын 7 | Nickname = {{nowrap begin}}''{{lang|es|La Roja}}'' (Улаанууд)<br />''{{lang|es|La Furia Roja}}'' (Улаан хүчнийхэн)<ref name="roja">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/blogs/learningenglish/2010/06/la-roja-from-miguel-spain.shtml|title="La Roja" from Spain|author= BBC|date= 17 June 2010|accessdate=30 June 2010}}</ref><ref name="roja2">[http://www.fifa.com/confederationscup/statistics/news/newsid=1072428.html La Roja lean to the left]</ref>{{nowrap end}} | Association = [[Испанийн Эзэн хааны хөлбөмбөгийн холбоо]] | Confederation = [[УЕФА]] (Европ) | Coach = | Captain = | Most caps = [[Андони Субисаррета]] (126) | Top scorer = [[Давид Вилья]] (45) | Home Stadium = |pattern_la1 = _esp18h |pattern_b1 = _esp18h |pattern_ra1 = _esp18h |pattern_sh1 = _spanje18h |pattern_so1 = _esp18h |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = 000000 | pattern_la2 =_esp18a | pattern_b2 =_esp18A | pattern_ra2 =_esp18a | pattern_sh2= _esp18a | pattern_so2 =_esp18a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = E6F3FF | First game = {{fb|Испани|1785}} 1–0 {{fb-rt|Дани}}<br />([[Бельги]], [[Антверпен]]; 1920 оны [[8 сарын 28|наймдугаар сарын 28]])<ref>{{cite web|url=http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=51&nj=1&par=Denesp|title=Partidos De La Selección Española {{es icon}}|publisher=Futbol en la red|access-date=2010-10-29|archive-date=2007-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070309235838/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?par=DENESP&nj=1&c=51|url-status=dead}}</ref> | Largest win = {{fb|Испани|1931}} 13–0 [[Болгар]] {{flagicon|Болгар}}<br /> ([[Испани]]; 1933 оны [[5 сарын 21|тавдугаар сарын 21]])<ref>{{cite web|url=http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=1&nj=36&par=ESPBUL|title=Partidos De La Selección Española {{es icon}}|publisher=Futbol en la red|access-date=2010-10-29|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612183015/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=1&nj=36&par=ESPBUL|url-status=dead}}</ref> | Largest loss = {{fb|Итали|1861}} 7–1 {{fb-rt|Испани|1785}}<br />([[Нидерланд]], [[Амстердам]]; 1928 оны [[6 сарын 4|зургаадугаар сарын 4]])<ref>{{cite web|url=http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=50&nj=3&par=ITAESP|title=Partidos De La Selección Española {{es icon}}|publisher=Futbol en la red|access-date=2010-10-29|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612175525/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=50&nj=3&par=ITAESP|url-status=dead}}</ref><br />{{fb|Англи}} 7–1 {{fb-rt|Испани|1931}}<br />([[Англи]], [[Лондон]]; 1931 оны [[12 сарын 9|арванхоёрдугаар сарын 9]])<ref>{{cite web|url=http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=1&nj=30&par=ENGESP|title=Partidos De La Selección Española {{es icon}}|publisher=Futbol en la red|access-date=2010-10-29|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612164654/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_partido.asp?c=1&nj=30&par=ENGESP|url-status=dead}}</ref> | Honours = [[Файл:Football European Cup.svg|30px|1964 European Nations' Cup]] | World cup apps = 13| World cup first = 1934 | World cup best = Түрүү, [[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]] | Regional name = [[Хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|Европын аварга шалгаруулах тэмцээн]] | Regional cup apps = 8 | Regional cup first = [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европ Үндэстнүүдийн цом|1964]] | Regional cup best = Түрүү, [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европ Үндэстнүүдийн цом|1964]], [[2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2008]] | Confederations cup apps = 1 | Confederations cup first = 2009 | Confederations cup best = 3 дугаар байр, [[2009 оны ФИФА-гийн Холбоодын цом|2009]] | medaltemplates = {{MedalTop|}} {{MedalSport | Эрэгтэйчүүдийн [[Олимпын хөлбөмбөгийн тэмцээн|Хөлбөмбөгийн тэмцээн]]}} {{MedalSilver | [[Антверпены олимп|Антверп 1920]] | [[Football at the 1920 Summer Olympics - Men's team squads#.C2.A0Spain|Team]]}} {{MedalGold | [[Барселоны олимп|Барселон 1992]] | [[Football at the 1992 Summer Olympics - Men's team squads#.C2.A0Spain|Team]]<ref name="Olympics 1992-" />}} {{MedalSilver | [[Сиднейн олимп|Сидней 2000]] | [[Football at the 2000 Summer Olympics - Men's team squads#Spain|Team]]<ref name="Olympics 1992-" />}} {{MedalBottom}} }} '''Испанийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг''' ({{lang-es|Selección de fútbol de España}}) нь Олон улсын хэмжээнд зохион байгуулагдаж буй [[хөлбөмбөг]]ийн [[спорт]]ын тэмцээнд [[Испани]] улсыг төлөөлөн [[Испанийн Эзэн хааны хөлбөмбөгийн холбоо]]ны удирлаган оролцдог. Испанийн баг '''La Furia Roja''' (Улаан хүчнийхэн), '''La Roja''' (Улаанууд) гэх хочоороо алдартай. Дэлхий болон Европын аварга цолыг хамгаалж буй Испаничууд [[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010 оны ДАШТ]] болон [[2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2008 оны ЕАШТ-үүдэд]] түрүүлсэн амжилттай байгаа билээ. Түүнчлэн тэд [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европ Үндэстнүүдийн цом]]д түрүүлж [[1984 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн]]д аман хүзүүдэж байв. [[2008]] оны долоодугаар сард Испани [[ФИФА-гийн дэлхийн чансаа]]г багийн түүхэнд анх удаагаа тэргүүлж, уг амжилтад хүрсэн зургаа дахь үндэстэн болж байсан ба 2006 оны арваннэгдүгээр сараас [[2009]] оны зургаадугаар сарыг хүртэлх хугацааны 35 тоглолтонд нэг ч ялагдалгүй тоглосон амжилт нь [[Америкийн Нэгдсэн Улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Америкийн Нэгдсэн Улсын]] шигшээ багт хожигдсоноор зогсч, [[Бразилын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Бразилын]] нэгэн адил дараалан 15 тоглолтонд ялалт байгуулсан амжилтыг үзүүлэн ФИФА-гийн Холбоодын цомд гуравдугаар байрт шалгарч байв. {{clear}} [[Файл:Spain Euro 08 celebration 3.jpg|thumb|right|200px|Испанийн тоглогчид [[Мадрид]] хотноо баяраа тэмдэглэж буй нь.]] === 2010 оны ДАШТ-ий аваргууд === {{Main|2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн}} <table style="float: left; width: 160px; border: #99B3FF solid 1px"> <tr><td><div style="position: relative;"> [[Файл:Soccer Field Transparant.svg|175px]] {{Image label|x=0.20|y=0.05|scale=350|text=[[Икер Касильяс|<span style="font-size:0.8em; color:Black;">'''Касильяс (А)'''</span>]]}} {{Image label|x=0.05|y=0.20|scale=350|text=[[Серхио Рамос|<span style="font-size:0.8em; color:Maroon;">'''Рамос'''</span>]]}} {{Image label|x=0.12|y=0.15|scale=350|text=[[Карлес Пуйоль|<span style="font-size:0.8em; color:Maroon;">'''Пуйоль'''</span>]]}} {{Image label|x=0.32|y=0.15|scale=350|text=[[Херард Пике|<span style="font-size:0.8em; color:Maroon;">'''Пике'''</span>]]}} {{Image label|x=0.37|y=0.20|scale=350|text=[[Хоан Капдевила|<span style="font-size:0.8em; color:Maroon;">'''Капдевила'''</span>]]}} {{Image label|x=0.13|y=0.37|scale=350|text=[[Хави|<span style="font-size:0.8em; color:Navy;">'''Хави'''</span>]]}} {{Image label|x=0.20|y=0.30|scale=350|text=[[Серхио Бускетс|<span style="font-size:0.8em; color:Navy;">'''Бускетс'''</span>]]}} {{Image label|x=0.33|y=0.37|scale=350|text=[[Шаби Алонсо|<span style="font-size:0.8em; color:Navy;">'''Алонсо'''</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.47|scale=350|text=[[Педро Родригес Ледесма|<span style="font-size:0.8em; color:Yellow;">'''Педро'''</span>]]}} {{Image label|x=0.09|y=0.47|scale=350|text=[[Андрес Иньеста|<span style="font-size:0.8em; color:Yellow;">'''Иньеста'''</span>]]}} {{Image label|x=0.23|y=0.50|scale=350|text=[[Давид Вилья|<span style="font-size:0.8em; color:Yellow;">'''Вилья'''</span>]]}} </div></td></tr> <tr><td><small>2010 оны долоодугаар сарын 11-нд [[Хөлбөмбөгийн ДАШТ-2010 Аваргын төлөөх тоглолт|2010 оны ДАШТ-ий шигшээ тоглолтонд]] гараанд гарсан бүрэлдэхүүн.</small></td></tr> </table> [[Файл:Spanien - Nationalmannschaft 20091118.jpg|thumb|right|Испаничуудыг [[Вена]] хотын [[Эрнст-Хаппель-Штадион]] цэнгэлдэх хүрээлэнд Австрийн багийг 5–1 харьцаагаар хожоод буй нь, 2009 оны арваннэгдүгээр сар.]] [[Файл:Spain and Portugal match at the FIFA World Cup 2010-06-29 5.jpg|thumb|right|Испаничууд [[Хөлбөмбөгийн ДАШТ-2010 Хасагдах шатны тоглолт#Испани - Португал|2010 оны ДАШТ-ий шөвгийн 16-гийн тоглолтонд]] [[Португалын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Португалиын]] эсрэг булангийн цохилт гүйцэтгэж буй нь.]] [[Файл:Casillas besando la Copa del Mundo de fútbol.jpg|thumb|right|Испанийн тоглогчид ([[Икер Касильяс]], [[Хуан Мата]] болон [[Хавьер Мартинес]] нар) Дэлхийн аваргын цомын хамт.]] == Тэмцээний амжилт == {{col-begin}} {{col-2}} === [[Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Зохион бай-<br />гуулагч орон/Жил !Үе !Байрлал !Т !Х !Тц !Хд !ОГ !АГ |- |{{flagicon|Уругвай}} [[1930 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1930]]||colspan="8"|''Оролцоогүй'' |- |{{flagicon|Итали|1861}} [[1934 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1934]]||Дөрөвний нэг шигшээ||5||3||1||1||1||4||3 |- |{{flagicon|Франц}} [[1938 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1938]]||colspan="8"|''Оролцоогүй'' |- bgcolor=LemonChiffon |{{flagicon|Бразил}} [[1950 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1950]]||Дөрөвдүгээр байр||4||6||3||1||2||10||12 |- |{{flagicon|Швейцар}} [[1954 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1954]]||colspan="8" rowspan=2|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Швед}} [[1958 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1958]] |- |{{flagicon|Чили}} [[1962 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1962]]||1 дүгээр шат||12||3||1||0||2||2||3 |- |{{flagicon|Англи}} [[1966 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1966]]||1 дүгээр шат||10||3||1||0||2||4||5 |- |{{flagicon|Мексик}} [[1970 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1970]]||colspan="8" rowspan=2|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Баруун Герман}} [[1974 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1974]] |- |{{flagicon|Аргентин|alt}} [[1978 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1978]]||1 дүгээр шат||10||3||1||1||1||2||2 |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Испани}} [[1982 FIFA World Cup|1982]]||2 дугаар шат||12||5||1||2||2||4||5 |- |{{flagicon|Мексик}} [[1986 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1986]]||Дөрөвний нэг шигшээ||8||5||3||1||1||11||4 |- |{{flagicon|Итали}} [[1990 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1990]]||Шөвгийн 16||14||4||2||1||1||6||4 |- |{{flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс}} [[1994 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1994]]||Дөрөвний нэг шигшээ||6||5||2||2||1||10||6 |- |{{flagicon|Франц}} [[1998 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1998]]||1 дүгээр шат||17||3||1||1||1||8||4 |- |{{flagicon|Өмнөд Солонгос}} {{flagicon|Япон}} [[2002 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2002]]||Дөрөвний нэг шигшээ||5||5||3||2||0||10||5 |- |{{flagicon|Герман}} [[2006 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2006]]||Шөвгийн 16||9||4||3||0||1||9||4 |- bgcolor=gold |{{flagicon|Өмнөд Африк}} [[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]]||'''Түрүү'''||'''1'''||7||6||0||1||8||2 |- |'''Бүгд'''||13/19||'''1 түрүү'''||56||28||12||16||88||59 |} {{col-2}}<div style="text-align:left"> === [[Хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|Европын аварга шалгаруулах тэмцээн]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Зохион бай-<br />гуулагч орон/Жил !Үе !Байрлал !Т !Х !Тц !Хд !ОГ !АГ |- |{{flagicon|Франц}} [[1960 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1960]]||colspan="8"|''Эрхээ авсан ч оролцоогүй'' |- |- bgcolor=gold |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|ESP|1945}} [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европ Үндэстнүүдийн цом|1964]]||'''Түрүү'''||'''1'''||2||2||0||0||4||2 |- |{{flagicon|Итали}} [[1968 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1968]]||colspan="8" rowspan=3|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Бельги}} [[1972 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1972]] |- |{{flagicon|Югослав}} [[1976 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1976]] |- |{{flagicon|Итали}} [[1980 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1980]]||1 дүгээр шат||7||3||0||1||2||2||4 |- |- bgcolor=silver |{{flagicon|Франц}} [[1984 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1984]]||Аман хүзүү||2||5||1||3||1||4||5 |- |{{flagicon|Баруун Герман}} [[1988 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1988]]||1 дүгээр шат||6||3||1||0||2||3||5 |- |{{flagicon|Швед}} [[1992 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1992]]||colspan="8"|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Англи}} [[1996 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1996]]||Дөрөвний нэг шигшээ||5||4||1||3||0||4||3 |- |{{flagicon|Бельги}} {{flagicon|Нидерланд}} [[2000 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2000]]||Дөрөвний нэг шигшээ||5||4||2||0||2||7||7 |- |{{flagicon|Португал}} [[2004 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2004]]||1 дүгээр шат||10||3||1||1||1||2||2 |- |- bgcolor=gold |{{flagicon|Австри}} {{flagicon|Швейцар}} [[2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2008]]||'''Түрүү'''||'''1'''||6||5||1||0||12||3 |- |{{flagicon|Польш}} {{flagicon|Украин}} [[2012 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2012]]||colspan="8"|''Эрхийн төлөө өрсөлдөж буй'' |- ||'''Бүгд'''||8/13||'''2 түрүү'''||30||13||9||8||38||31 |- |} </div> {{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} === Олимпын тоглолт** === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Зохион бай-<br />гуулагч орон/Жил !Үр дүн !Т !Х !Тц !Хд !ОГ !АГ |- |{{flagicon|Грек|old}} [[Афины олимп (1896 он)|1896]]||colspan="7" rowspan="6"|''Оролцоогүй'' |- |{{flagicon|Франц}} [[Парисын олимп (1900 он)|1900]] |- |{{flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс}} [[Сент-Луйсын олимп|1904]] |- |{{flagicon|Грек|old}} [[Афины олимп (1906 он)|1906]] |- |{{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Лондоны олимп (1908 он)|1908]] |- |{{flagicon|Швед}} [[Стокхольмын олимп|1912]] |- bgcolor=silver |{{flagicon|Бельги}} [[Антверпены олимп|1920]]||Аман хүзүү||5||4||0||1||9||5 |- |{{flagicon|Франц}} [[Парисын олимп (1924 он)|1924]]||1 дүгээр шат||1||0||0||1||0||1 |- |{{flagicon|Нидерланд}} [[Амстердамын олимп|1928]]||Дөрөвний нэг шигшээ||3||1||1||1||9||9 |- |{{flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс|1912}} [[Лос-Анжелесын олимп (1932 он)|1932]]||colspan="7"|''Оролцоогүй'' |- |{{flagicon|Нацист Герман}} [[Берлиний олимп|1936]]||colspan="7"|''Эрх авсан ч [[Испанийн Иргэний дайн|Иргэний дайнаас]] шалтгаалан оролцоогүй'' |- |{{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Лондоны олимп (1948 он)|1948]]||colspan="7" rowspan="5"|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Финланд}} [[Хельсинкийн олимп|1952]] |- |{{flagicon|Австрали}} [[Мельбурны олимп|1956]] |- |{{flagicon|Итали}} [[Ромын олимп|1960]] |- |{{flagicon|Япон}} [[Токиогийн олимп|1964]] |- |{{flagicon|Мексик}} [[Мехикогийн олимп|1968]]||Дөрөвний нэг шигшээ||4||2||1||1||4||2 |- |{{flagicon|Баруун Герман}} [[Мюнхений олимп|1972]]||colspan="7"|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Канад}} [[Монреалийн олимп|1976]]||Хэсгийн тоглолт||2||0||0||2||1||3 |- |{{flagicon|Зөвлөлт Холбоот Улс}} [[Москвагийн олимп|1980]]||Хэсгийн тоглолт||3||0||3||0||2||2 |- |{{flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс}} [[Лос-Анжелесын олимп (1984 он)|1984]]||colspan="7" rowspan="2"|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Өмнөд Солонгос}} [[Сөүлийн олимп|1988]] |- bgcolor=gold |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Испани}} [[Барселоны олимп|1992]]||'''Түрүү'''||6||6||0||0||14||2 |- |{{flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс}} [[Атлантын олимп|1996]]||Дөрөвний нэг шигшээ||4||2||1||1||5||7 |- bgcolor=silver |{{flagicon|Австрали}} [[Сиднейн олимп|2000]]||Аман хүзүү||6||4||1||1||12||6 |- |{{flagicon|Грек}} [[Афины олимп (2004 он)|2004]]||colspan="7" rowspan="2"|''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|Хятад}} [[Бээжингийн олимп|2008]] |- |{{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Лондоны олимп (2012 он)|2012]]|| ||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|Бразил}} [[Рио-де-Жанейрогийн олимп|2016]]|| ||-||-||-||-||-||- |- !'''Бүгд''' ''||9/27||34||19||6||9||56||37 |- |} {{col-2}}<div style="text-align:left"> === Холбоодын цом === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Зохион бай-<br />гуулагч орон/Жил !Үр дүн !Т !Х !Тц !Хд !ОГ !АГ |- |{{flagicon|KSA}} [[1992 оны Хаан Фахдын цом|1992]] || colspan=7 rowspan=7|<center>''Эрх аваагүй'' |- |{{flagicon|KSA}} [[1995 оны Хаан Фахдын цом|1995]] |- |{{flagicon|KSA}} [[1997 оны ФИФА Холбоодын цом|1997]] |- |{{flagicon|Мексик}} [[1999 оны ФИФА Холбоодын цом|1999]] |- |{{flagicon|Өмнөд Солонгос}} {{flagicon|Япон}} [[2001 оны ФИФА Холбоодын цом|2001]] |- |{{flagicon|Франц}} [[2003 оны ФИФА Холбоодын цом|2003]] |- |{{flagicon|Герман}} [[2005 оны ФИФА Холбоодын цом|2005]] |- bgcolor="#cc9966" |{{flagicon|Өмнөд Африк}} [[2009 оны ФИФА Холбоодын цом|2009]]||Гуравдугаар байр||5||4||0||1||11||4 |- |{{flagicon|BRA}} [[2013 оны ФИФА Холбоодын цом|2013]]||''Эрхээ авсан'' || || || || || || |- |'''Бүгд'''||1/8||5||4||0||1||11||4 |} </div> {{col-end}} == Шигшээ багуудтай хэрхэн тоглосон == ''2010 оны аравдугаар сарын 12-ны байдлаар.''<ref>[http://www.rsssf.com/tabless/span-intres.html Spain - List of Results National]</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !width="2"|Далбаа !width="2"|Улс !width="2"|Хэдийнээс !width="2"|Хэзээг хүртэл !width="2"|Т !width="2"|Х !width="2"|Хд !width="2"|Тц !width="2"|% !width="2"|ОГ !width="2"|АГ !width="2"|ГЗ |- |{{Flagicon|Португал}} |align=left|[[Португалын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Португал]] |align=left|1921 |align=left|2010 ||33||16||12||5||{{#expr:16/33*100 round 2}}%||72||37||+35 |- |{{Flagicon|Франц}} |align=left|[[Францын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Франц]] |align=left|1927 |align=left|2010 ||30||12||6||12||{{#expr:12/30*100 round 2}}%||57||35||+22 |- |{{Flagicon|Итали}} |align=left|[[Италийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Итали]] |align=left|1920 |align=left|2008 ||28||8||11||9||{{#expr:8/28*100 round 2}}%||28||36||-8 |- |{{Flagicon|Бельги}} |align=left|[[Бельгийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Бельги]] |align=left|1920 |align=left|2009 ||22||11||6||5||{{#expr:11/22*100 round 2}}%||44||22||+22 |- |{{Flagicon|Англи}} |align=left|[[Английн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Англи]] |align=left|1929 |align=left|2009 ||22||8||3||11||{{#expr:8/22*100 round 2}}%||24||38||-14 |- |{{Flagicon|Швейцар}} |align=left|[[Швейцарын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Швейцар]] |align=left|1925 |align=left|2010 ||19||15||3||1||{{#expr:15/19*100 round 2}}%||45||16||+29 |- |{{Flagicon|Югослав}} |align=left|[[Югославын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Югослав]] † |align=left|1932 |align=left|2000 ||19||9||5||5||{{#expr:9/19*100 round 2}}%||23||18||+5 |- |{{Flagicon|Хойд Ирланд}} |align=left|[[Хойд Ирландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Хойд Ирланд]] |align=left|1958 |align=left|2007 ||18||11||5||2||{{#expr:11/18*100 round 2}}%||38||11||+27 |- |{{Flagicon|Ирланд}} |align=left|[[Ирландын Бүгд Найрамдах Улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Ирландын Бүгд Найрамдах Улс]] |align=left|1952 |align=left|2002 ||18||10||6||2||{{#expr:10/18*100 round 2}}%||34||11||+23 |- |{{Flagicon|Дани}} |align=left|[[Данийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Дани]] |align=left|1920 |align=left|2008 ||17||12||3||2||{{#expr:12/17*100 round 2}}%||34||15||+19 |- |{{Flagicon|Австри}} |align=left|[[Австрийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Австри]] |align=left|1924 |align=left|2009 ||16||9||3||4||{{#expr:9/16*100 round 2}}%||43||22||+21 |- |{{Flagicon|Румын}} |align=left|[[Румыны хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Румын]] |align=left|1962 |align=left|2006 ||15||5||5||5||{{#expr:5/15*100 round 2}}%||21||18||+3 |- |{{Flagicon|Швед}} |align=left|[[Шведийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Швед]] |align=left|1920 |align=left|2008 ||13||6||4||3||{{#expr:6/13*100 round 2}}%||21||15||+6 |- |{{Flagicon|Унгар}} |align=left|[[Унгарын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Унгар]] |align=left|1925 |align=left|2002 ||13||5||5||3||{{#expr:5/13*100 round 2}}%||21||18||+3 |- |{{Flagicon|Аргентин}} |align=left|[[Аргентины хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Аргентин]] |align=left|1952 |align=left|2010 ||13||5||2||6||{{#expr:5/13*100 round 2}}%||13||17||-4 |- |{{Flagicon|Шотланд}} |align=left|[[Шотландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Шотланд]] |align=left|1957 |align=left|2010 ||12||5||4||3||{{#expr:5/12*100 round 2}}%||20||19||+1 |- |{{Flagicon|Чехословак}} |align=left|[[Чехсловакийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Чехсловак]] † |align=left|1930 |align=left|1991 ||12||4||1||7||{{#expr:4/12*100 round 2}}%||11||15||-4 |- |{{Flagicon|Баруун Герман}} |align=left|[[Германы хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг#Гурван Германы шигшээ багууд|Баруун Герман]] † |align=left|1952 |align=left|1988 ||12||3||3||6||{{#expr:3/12*100 round 2}}%||12||17||-5 |- |{{Flagicon|Польш}} |align=left|[[Польшийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Польш]] |align=left|1959 |align=left|2010 ||10||8||1||1||{{#expr:8/10*100 round 2}}%||27||8||+19 |- |{{Flagicon|Грек}} |align=left|[[Грекийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Грек]] |align=left|1970 |align=left|2008 ||10||7||2||1||{{#expr:7/10*100 round 2}}%||19||10||+9 |- |{{Flagicon|Турк}} |align=left|[[Туркийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Турк]] |align=left|1954 |align=left|2009 ||10||5||4||1||{{#expr:5/10*100 round 2}}%||14||5||+9 |- |{{Flagicon|Нидерланд}} |align=left|[[Нидерландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Нидерланд]] |align=left|1920 |align=left|2010 ||10||5||1||4||{{#expr:5/10*100 round 2}}%||16||11||+5 |- |{{Flagicon|Исланд}} |align=left|[[Исландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Исланд]] |align=left|1982 |align=left|2007 ||9||6||2||1||{{#expr:6/9*100 round 2}}%||10||6||+4 |- |{{Flagicon|Герман}} |align=left|[[Германы хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Герман]] * |align=left|1935 |align=left|2010 ||9||4||3||2||{{#expr:4/9*100 round 2}}%||11||10||+1 |- |{{Flagicon|Чили}} |align=left|[[Чилийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Чили]] |align=left|1950 |align=left|2010 ||8||7||1||0||{{#expr:7/8*100 round 2}}%||20||4||+16 |- |{{Flagicon|Кипр}} |align=left|[[Киприйн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Кипр]] |align=left|1971 |align=left|1999 ||8||7||0||1||{{#expr:7/8*100 round 2}}%||35||5||+30 |- |{{Flagicon|Мексик}} |align=left|[[Мексикийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Мексик]] |align=left|1928 |align=left|2010 ||8||5||3||0||{{#expr:5/8*100 round 2}}%||16||4||+12 |- |{{Flagicon|Уругвай}} |align=left|[[Уругвайн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Уругвай]] |align=left|1950 |align=left|2005 ||8||3||5||0||{{#expr:3/8*100 round 2}}%||11||6||+5 |- |{{Flagicon|Бразил}} |align=left|[[Бразилын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Бразил]] |align=left|1934 |align=left|1999 ||8||2||2||4||{{#expr:2/8*100 round 2}}%||8||11||-3 |- |{{Flagicon|Мальта}} |align=left|[[Мальтын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Мальта]] |align=left|1983 |align=left|1997 ||6||6||0||0||{{#expr:6/6*100 round 2}}%||28||3||+25 |- |{{Flagicon|Армени}} |align=left|[[Арменийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Армен]] |align=left|1995 |align=left|2009 ||6||6||0||0||{{#expr:6/6*100 round 2}}%||16||1||+15 |- |{{Flagicon|Босни ба Херцеговин}} |align=left|[[Босни ба Херцеговиний хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Босни ба Херцеговин]] |align=left|2000 |align=left|2009 ||6||4||2||0||{{#expr:4/6*100 round 2}}%||14||6||+8 |- |{{Flagicon|Финланд}} |align=left|[[Финландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Финланд]] |align=left|1969 |align=left|2007 ||6||4||1||1||{{#expr:4/6*100 round 2}}%||13||4||+9 |- |{{Flagicon|Норвеги}} |align=left|[[Норвегийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Норвеги]] |align=left|1978 |align=left|2003 ||6||4||1||1||{{#expr:4/6*100 round 2}}%||9||2||+7 |- |{{Flagicon|Ирланд|1783}} |align=left|[[Ирландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг (1882–1950)|Ирланд]] † |align=left|1931 |align=left|1949 ||6||3||1||2||{{#expr:3/6*100 round 2}}%||14||7||+7 |- |{{Flagicon|Албани}} |align=left|[[Албанийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Албани]] |align=left|1986 |align=left|1993 ||5||5||0||0||{{#expr:5/5*100 round 2}}%||24||2||+22 |- |{{Flagicon|Лихтенштайн}} |align=left|[[Лихтенштайны хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Лихтенштейн]] |align=left|2001 |align=left|2010 ||5||5||0||0||{{#expr:5/5*100 round 2}}%||17||0||+17 |- |{{Flagicon|Болгар}} |align=left|[[Болгарын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Болгар]] |align=left|1933 |align=left|2002 ||5||4||1||0||{{#expr:4/5*100 round 2}}%||23||2||+21 |- |{{Flagicon|Литва}} |align=left|[[Литвын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Литва]] |align=left|1993 |align=left|2010 ||5||4||1||0||{{#expr:4/5*100 round 2}}%||11||1||+10 |- |{{Flagicon|Орос}} |align=left|[[Оросын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Орос]] |align=left|1998 |align=left|2008 ||5||4||1||0||{{#expr:4/5*100 round 2}}%||9||1||+8 |- |{{Flagicon|Уэльс}} |align=left|[[Уэльсийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Уэльс]] |align=left|1961 |align=left|1985 ||5||2||2||1||{{#expr:2/5*100 round 2}}%||7||6||+1 |- |{{Flagicon|Сан-Марино}} |align=left|[[Сан-Мариногийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Сан-Марино]] |align=left|1999 |align=left|2005 ||4||4||0||0||{{#expr:4/4*100 round 2}}%||26||0||+26 |- |{{Flagicon|Люксембург}} |align=left|[[Люксембургийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Люксембург]] |align=left|1981 |align=left|2000 ||4||4||0||0||{{#expr:4/4*100 round 2}}%||7||0||+7 |- |{{Flagicon|Латви}} |align=left|[[Латвийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Лавти]] |align=left|1992 |align=left|2007 ||4||3||1||0||{{#expr:3/4*100 round 2}}%||9||0||+9 |- |{{Flagicon|Словак}} |align=left|[[Словакийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Словак]] |align=left|1996 |align=left|2005 ||4||3||1||0||{{#expr:3/4*100 round 2}}%||12||4||+8 |- |{{Flagicon|Израил}} |align=left|[[Израилын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Израил]] |align=left|1998 |align=left|2001 ||4||3||1||0||{{#expr:3/4*100 round 2}}%||8||2||+6 |- |{{Flagicon|Америкийн Нэгдсэн Улс}} |align=left|[[Америкийн Нэгдсэн Улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Америкийн Нэгдсэн Улс]] |align=left|1950 |align=left|2009 ||4||3||0||1||{{#expr:3/4*100 round 2}}%||6||3||+3 |- |{{Flagicon|Парагвай}} |align=left|[[Парагвайн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Парагвай]] |align=left|1998 |align=left|2010 ||4||2||2||0||{{#expr:2/4*100 round 2}}%||4||1||+3 |- |{{Flagicon|Өмнөд Солонгос}} |align=left|[[Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Өмнөд Солонгос]] |align=left|1990 |align=left|2010 ||4||2||2||0||{{#expr:2/4*100 round 2}}%||5||3||+2 |- |{{Flagicon|Зөвлөлт Холбоот Улс}} |align=left|[[Зөвлөлт Холбоот Улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Зөвлөлт Холбоот Улс]] † |align=left|1964 |align=left|1986 ||4||2||1||1||{{#expr:2/4*100 round 2}}%||5||3||+2 |- |{{Flagicon|Хорват}} |align=left|[[Хорватын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Хорват]] |align=left|1994 |align=left|2006 ||4||2||1||1||{{#expr:2/4*100 round 2}}%||5||4||+1 |- |{{Flagicon|Македон}} |align=left|[[Македоны хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Македон]] |align=left|1994 |align=left|2009 ||3||3||0||0||{{#expr:3/3*100 round 2}}%||8||2||+6 |- |{{Flagicon|Өмнөд Африк}} |align=left|[[Өмнөд Африкийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Өмнөд Африк]] |align=left|2002 |align=left|2009 ||3||3||0||0||{{#expr:3/3*100 round 2}}%||8||4||+4 |- |{{Flagicon|Перу}} |align=left|[[Перугийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Перу]] |align=left|1960 |align=left|2008 ||3||3||0||0||{{#expr:3/3*100 round 2}}%||7||3||+4 |- |{{Flagicon|Украин}} |align=left|[[Украины хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Украин]] |align=left|2003 |align=left|2006 ||3||2||1||0||{{#expr:2/3*100 round 2}}%||8||3||+5 |- |{{Flagicon|Зүүн Герман}} |align=left|[[Зүүн Германы хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Зүүн Герман]] † |align=left|1980 |align=left|1988 ||3||0||2||1||{{#expr:0/3*100 round 2}}%||0||1||-1 |- |{{Flagicon|Фарерын арлууд}} |align=left|[[Фарерын арлуудын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Фарерын арлууд]] |align=left|1996 |align=left|1997 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||9||3||+6 |- |{{Flagicon|Эстони}} |align=left|[[Эстонийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Эстони]] |align=left|2008 |align=left|2009 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||6||0||+6 |- |{{Flagicon|Венесуэл}} |align=left|[[Венесуэлийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Венесуэл]] |align=left|1981 |align=left|2004 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||5||2||+3 |- |{{Flagicon|Словени}} |align=left|[[Словенийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Словени]] |align=left|2000 |align=left|2002 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||5||2||+3 |- |{{Flagicon|Канад}} |align=left|[[Канадын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Канад]] |align=left|1994 |align=left|2005 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||4||1||+3 |- |{{Flagicon|Марокко}} |align=left|[[Мароккогийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Марокко]] |align=left|1961 |align=left|1961 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||4||2||+2 |- |{{Flagicon|Саудын Араб}} |align=left|[[Саудын Арабын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Саудын Араб]] |align=left|2006 |align=left|2010 ||2||2||0||0||{{#expr:2/2*100 round 2}}%||4||2||+2 |- |{{Flagicon|Хондурас}} |align=left|[[Хондурасын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Хондурас]] |align=left|1982 |align=left|2010 ||2||1||1||0||{{#expr:1/2*100 round 2}}%||3||1||+2 |- |{{Flagicon|Чех}} |align=left|[[Чехийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Чех]] |align=left|1996 |align=left|1997 ||2||1||1||0||{{#expr:1/2*100 round 2}}%||1||0||+1 |- |{{Flagicon|Серби ба Монтенегро}} |align=left|[[Серби ба Монтенегрогийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Серби ба Монтенегро]] † |align=left|2005 |align=left|2005 ||2||0||2||0||{{#expr:0/2*100 round 2}}%||1||1||0 |- |{{Flagicon|Азербайжан}} |align=left|[[Азербайжаны хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Азербайжан]] |align=left|2009 |align=left|2009 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||6||0||+6 |- |{{Flagicon|Шинэ Зеланд}} |align=left|[[Шинэ Зеландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Шинэ Зеланд]] |align=left|2009 |align=left|2009 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||5||0||+5 |- |{{Flagicon|Эквадор}} |align=left|[[Эквадорын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Эквадор]] |align=left|2003 |align=left|2003 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||4||0||+4 |- |{{Flagicon|Андорра}} |align=left|[[Андоррагийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Андорра]] |align=left|2004 |align=left|2004 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||4||0||+4 |- |{{Flagicon|Алжир}} |align=left|[[Алжирын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Алжир]] |align=left|1986 |align=left|1986 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||3||0||+3 |- |{{Flagicon|Хятад}} |align=left|[[Хятадын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Хятад]] |align=left|2005 |align=left|2005 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||3||0||+3 |- |{{Flagicon|Тунис}} |align=left|[[Тунисын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Тунис]] |align=left|2006 |align=left|2006 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||3||1||+2 |- |{{Flagicon|Боливи}} |align=left|[[Боливийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Боливи]] |align=left|1994 |align=left|1994 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||3||1||+2 |- |{{Flagicon|Египет}} |align=left|[[Египетийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Египет]] |align=left|2006 |align=left|2006 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||2||0||+2 |- |{{Flagicon|Кот д'Ивуар}} |align=left|[[Кот д'Ивуарын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Кот д'Ивуар]] |align=left|2006 |align=left|2006 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||3||2||+1 |- |{{Flagicon|Япон}} |align=left|[[Японы хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Япон]] |align=left|2001 |align=left|2001 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||1||0||+1 |- |{{Flagicon|Ирак}} |align=left|[[Иракийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Ирак]] |align=left|2009 |align=left|2009 ||1||1||0||0||{{#expr:1/1*100 round 2}}%||1||0||+1 |- |{{Flagicon|Колумби}} |align=left|[[Колумбийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Колумби]] |align=left|1981 |align=left|1981 ||1||0||1||0||{{#expr:0/1*100 round 2}}%||1||1||0 |- |{{Flagicon|ТУХН}} |align=left|[[ТУХН-ийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|ТУХН]] † |align=left|1992 |align=left|1992 ||1||0||1||0||{{#expr:0/1*100 round 2}}%||1||1||0 |- |{{Flagicon|Нигери}} |align=left|[[Нигерийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Нигери]] |align=left|1998 |align=left|1998 ||1||0||0||1||{{#expr:0/1*100 round 2}}%||2||3||-1 |- |} (†) ''Одоо байхгүй болсон шигшээ баг'' (*) ''[[Баруун Герман]]тай тоглосон үр дүнг тусад нь авч үзсэн'' === Болох тоглолтууд === {| class="wikitable" width=95% style="font-size: 90%" |- !width=13%|Хэзээ !width=11%|Тэмцээн !width=17%|Хаана !width=12%|Эзэн баг !width=5%|Үр дүн !width=12%|Зочин баг !width=30%|Гоол оруулагччид |- |<center> 2010 оны сарын 17 |<center>[[Нөхөрсөг тоглолт|Нөхөрсөг]] |[[Эштадиу да Луж]], [[Лиссабон]] |{{fb|POR}} |<center> – |{{fb|ESP}} |<center> |- |<center> 2011 оны 3 сарын 25 |<center>[[Хөлбөмбөгийн ЕАШТ-2012 сонгон шалгаруулалт I хэсэг|Евро 2012 .сон]] |[[Сантьяго Бернабеу]], [[Мадрид]] |{{fb|ESP}} |<center> – |{{fb|CZE}} |<center> |- |<center> 2011 оны 3 сарын 29 |<center>[[Хөлбөмбөгийн ЕАШТ-2012 сонгон шалгаруулалт I хэсэг|Евро 2012 .сон]] |[[С. Дарюс болон С. Гиренас нарын нэрэмжит цэнгэлдэх хүрээлэн]], [[Каунас]] |{{fb|LTU}} |<center> – |{{fb|ESP}} |<center> |- |<center> 2011 оны 8 сарын 10 |<center>[[Нөхөрсөг тоглолт|Нөхөрсөг]] |[[Сан Сиро]], [[Милан]] |{{fb|ITA}} |<center> – |{{fb|ESP}} |<center> |- |} == Шагналууд == :''Испанийн залуучуудын багийн тэмцээн уралдаанаас авч шагналыг харуулав.'' * '''[[Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн]]''' :* '''Түрүү (1):''' [[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]] :* Дөрөвдүгээр байр (1): [[1950 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1950]] * '''[[Хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|Европын аварга шалгаруулах тэмцээн]]''' :* '''Түрүү (2):''' [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1964]], [[2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2008]] :* Аман хүзүү (1): [[1984 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1984]] * '''[[ФИФА Холбоодын цом]]''' :* Гуравдугаар байр (1): [[2009 оны ФИФА Холбоодын цом|2009]] * '''[[Олимпын хөлбөмбөгийн тэмцээн]]''' :* '''Алтан медаль (1):''' [[Барселоны олимп|1992]] :* Мөнгөн медаль (2): [[Антверпены олимп|1920]], [[Сиднейн олимп|2000]] == Шилдэг амжилтууд == === Дэлхийд === ; Хамгийн олон дараалан ялсан: 15 (2008–2009) ; Ялагдал хүлээлгүйгээр тоглосон тоглолтын тоо: 35 (2007–2009) (мөн {{fb|BRA}}ийн баг 1993–1996 оны хооронд ийм амжилтыг үзүүлсэн) ; Ялагдал хүлээлгэлгүйгээр багаа удирдсан дасгалжуулагч: 13 – [[Висенте Дель Боске]] ; Нэг дэлхийн аваргын тэмцээнд нэг баг торгуулийн цохилтоор хамгийн олон хожил авсан: 2 удаа [[2002 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010 оны ДАШТ-д]] (мөн {{fb|ARG}}ий баг [[1990 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1990 оны ДАШТ-д]] ийм амжилтыг үзүүлсэн) ; Дэлхийн аваргын тэмцээний сонгон шалгаруулалтанд хамгийн олон оноо авсан: 30 онооноос 30 оноо авсан ([[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010 оны ДАШТ-ий]] .сон 2008–2009 оны хооронд) === Улсдаа === ; Нэг тоглогчийн оруулсан хамгийн олон гоол: 45 – [[Давид Вилья]] <ref name="rfef2737">{{cite web |url=http://rfef.es/index.jsp?nodo=39&ID=2737 |title=David Villa, 44 goles para la historia |author= |date=October 13, 2010 |work= |publisher=RFEF |accessdate=October 14, 2010 |archive-date=Долдугаар сар 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716060203/http://www.rfef.es/index.jsp?nodo=39&ID=2737 |url-status=dead }}</ref><ref name="fifa1317456">{{cite web |url=http://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid=1317456.html |title=Lethal Villa makes history at Hampden |author= |date=October 12, 2010 |work= |publisher=FIFA |accessdate=October 14, 2010}}</ref> ; Нэг тоглогчийн хамгийн олон гараа: 126 – [[Андони Субисаррета]] ; Нэг тоглогчийн нэг улиралд оруулсан хамгийн олон гоол: 13 – [[Давид Вилья]] (2008–2009) ; Дараалсан тоглолт бүртээ гоол оруулсан тоглолтын тоо:6 – [[Давид Вилья]] ; Дэлхийн аваргын тэмцээнд хамгийн олон гоол оруулсан: 8 – [[Давид Вилья]] ; Дэлхийн аваргын нэг тэмцээнд хамгийн олон гоол оруулсан: 5 – [[Давид Вилья]] ([[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]]) болон [[Эмилио Бутрагеньо]] ([[1986 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|1986]]) ; Дэлхийн аваргын нэг тэмцээнд тоглолт алгасалгүйгээр оролцож хамгийн олон гоол оруулсан: 4 – [[Давид Вилья]] ([[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]]) == Тоглогчид == === Одоогийн бүрэлдэхүүн === 2010 оны аравдугаар сарын 8 болон 12-нд [[Латвийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Латви]] болон [[Шотландын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг|Шотландын]] шигшээ багуудын эсрэг хийсэн тоглолтонд бүрэлдэхүүнд дуудагдсан тоглогчдын нэрсийг үзүүлэв. (2010 оны аравдугаар сарын 12-ны байдлаар.) {{nat fs g start}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g end}} === Бусад тоглогчид === Сүүлийн 12 сарын хугацаанд шигшээ багт дуудагдсан тоглогчдыг энд үзүүлсэн болно.. {{National football squad start (recent)}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs end}} === Хамгийн олон гоол оруулсан тоглогчид === :''2010 оны аравдугаар сарын 12-ны байдлаар, эхний арван байрыг харуулав:'' {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !# !Тоглогч !Кареер !Гоол (Гараа) !Гоолын дундаж |- |rowspan="1"|1 |style="text-align:left;"|'''[[Давид Вилья]]''' |2005–2026 |45{{0}}(69) |0.64 |- |2 |style="text-align:left;"|[[Рауль Гонсалес|Рауль]] |1996–2006 |44 {{0}}(102) |0.431 |- |3 |style="text-align:left;"|[[Фернандо Йерро]] |1989–2002 |29 {{0}}(89) |0.326 |- |4 |style="text-align:left;"|[[Фернандо Морьентес]] |1998–2007 |27 {{0}}(47) |0.574 |- |rowspan="2"|5 |style="text-align:left;"|[[Эмилио Бутрагеньо]] |1984–1992 |26 {{0}}(69) |0.377 |- |style="text-align:left;"|'''[[Фернандо Торрес]]''' |2003–2026 |26 {{0}}(81) |0.321 |- |rowspan="2"|7 |style="text-align:left;"|[[Альфредо Ди Стефано]] |1957–1961 |23 {{0}}(31) |0.742 |- |style="text-align:left;"|[[Хулио Салинас]] |1986–1996 |23 {{0}}(56) |0.411 |- |9 |style="text-align:left;"|[[Мичел]] |1985–1992 |21 {{0}}(66) |0.318 |- |10 |style="text-align:left;"|[[Тельмо Сарра]] |1945–1951 |20 {{0}}(20) |1.000 |- |} * '''Тодруулсан нь''' нь зодог тайлаагүй тоглогчид. === Хамгийн олон удаа гараанд гарсан тоглогчид === :''2010 оны аравдугаар сарын 3-ны байдлаар.'' {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !# !Нэр !Кареер !Гараа !Гоол |- |1 |align="left"|[[Андони Субисаррета]] ||1985–1998 |126 |0 |- |2 |align="left"|'''[[Икер Касильяс]]''' |2000–2026 |115 |0 |- |3 |align="left"|[[Рауль Гонсалес|Рауль]] |1996–2006 |102 |44 |- |4 |align="left"|'''[[Хави]]''' |2000–2026 |97 |8 |- |5 |align="left"|'''[[Карлес Пуйоль]]''' |2000–2026 |93 |3 |- |6 |align="left"|[[Фернандо Йерро]] |1989–2002 |89 |29 |- |rowspan="2"|7 |align="left"|[[Хосе Антонио Камачо]] |1975–1988 |81 |0 |- |align="left"|'''[[Фернандо Торрес]]''' |2003–2014 |81 |26 |- |9 |align="left"|'''[[Шаби Алонсо]]''' |2003–2025 |80 |9 |- |10 |align="left"|[[Рафаэль Гордильо]] |1978–1988 |75 |3 |- |} * '''Тодруулсан нь''' нь зодог тайлаагүй тоглогчид. == Дасгалжуулагчид == * [[Франсиско Бру]] (1920) * [[Хулиан Руэте]] (1921–1922) * [[Педро Парахес]] (1923–1924) * [[Фернандо Гутьеррес]] (1925) * [[Рикардо Кабот]] (1925) * [[Эзкуейль Монтера Роман]] (1926–1927) * [[Фред Пентланд]] (1929) * [[Хосе Мариа Матео]] (1929–1933) * [[Амадео Гарсиа]] (1934–1936) * [[Эдуардо Теус]] (1941–1942) * [[Хасинто Кинкосес]] (1945) * [[Паулино Алькантара]] (1951) * [[Рикардо Самора]] (1952) * [[Педро Эскартин]] (1952–1961) * [[Эленио Эррера]] (1959–1962) * [[Хосе дель Валье]] (1962–1966) * [[Доменек Балманья]] (1966–1968) * [[Луис Моловни]] (1969) * [[Мигель Муньос]] (1969), (1982–1988) * [[Ладислав Кубала]] (1969–1980) * [[Хосе Сантамариа]] (1980–1982) * [[Луис Суарес Мирамонтес|Суарес]] (1988–1991) * [[Висенте Мьера]] (1991–1992) * [[Хавьер Клементе]] (1992–1998) * [[Хосе Антонио Камачо]] (1998–2002) * [[Иньяки Саес]] (2002–2004) * [[Луис Арагонес]] (2004–2008) * [[Висенте дель Боске]] (2008–2016) == Эшлэл == {{Reflist|2}} == Холбоос == * [http://www.rfef.es/ RFEF буюу Испанийн Эзэн хааны хөлбөмбөгийн холбооны вэбсайт] * [http://futbol.sportec.es/seleccion/ Испанийн хөлбөмбөгийн шигшээ багийн мэдээлэл] * [https://web.archive.org/web/20100616063319/http://www.footbalistic.com/en/teams/3144/spain Footbalistic.com вэбсайт дахь Испанийн хөлбөмбөгийн шигшээ багийн мэдээ] * [http://www.rsssf.com/tabless/span-intres.html RSSSF archive of results 1920–] * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/span-recintlp.html RSSSF archive of most capped players and highest goalscorers] * [http://www.thenationalteam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49&country=Spain News and results of the Spain national team] == Түрүүнүүд == {{S-start}} {{s-bef|өмнө = [[1960 оны хөлбөмбөгийн Европ Үндэстнүүдийн цом|1960]] {{fb-rt|ЗХУ}}}} {{s-ttl|албан_тушаал = [[UEFA European Football Championship|European Champions]] | years = [[1964 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1964]] (Анхны түрүү)}} {{s-aft|дараа = [[1968 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|1968]] {{fb-rt|ITA}}}} {{s-bef|өмнө = [[2004 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2004]] {{fb-rt|GRE}}}} {{s-ttl|албан_тушаал = [[Хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|Европын аварга шалгаруулах тэмцээн]] | years = [[2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн|2008]] (Хоёр дахь түрүү)}} {{s-inc|Одоогийн}} {{s-bef|өмнө = [[2006 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2006]] {{fb-rt|ITA}}}} {{s-ttl| албан_тушаал = [[Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|Дэлхийн аваргын тэмцээн]] | years = [[2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2010]] (Анхны түрүү)}} {{s-inc|Одоогийн}} {{s-ach|aw}} {{succession box | | өмнө = [[Yelena Isinbayeva]] | дараа = Incumbent | албан_тушаал = [[Prince of Asturias Award#Sports|Prince of Asturias Award for Sports]] | years = 2010 |}} {{End box}} {{2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн}} {{Template group |title = Links to related articles |list = {{УЕФА-гийн багууд}} {{2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн}} {{Испанийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг}} {{navboxes colour |title= Испанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн |bg= #db000d |fg= #fbea0e |list1= {{Испанийн шигшээ багийн 1934 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1950 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1962 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1966 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1978 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1982 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1986 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1990 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1994 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1998 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} }} {{navboxes colour |title= Испанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн |bg= #db000d |fg= #fbea0e |list1= {{Испанийн шигшээ багийн 1964 оны хөлбөмбөгийн ЕҮЦТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1980 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1984 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1988 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 1996 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2000 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} {{Испанийн шигшээ багийн 2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцсон бүрэлдэхүүн}} }} |state =autocollapse }} {{DEFAULTSORT:Испани хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг}} [[Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг| ]] [[Ангилал:Европын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг]] [[Ангилал:Испанийн үндэсний шигшээ баг|Хөлбөмбөг]] hxgup3efr4cqkrgrr5s68mms8cjsyjm 0 24354 858178 856359 2026-06-05T10:27:54Z 唐吉訶德的侍從 5036 858178 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс хаан | name =Чингүнжав | title =Засаг [[бэйл|төрийн бэйл]] | image = Hotgoid Chingunjav Statue.JPG | caption = Чингүнжав | succession = [[Засагт хан аймаг|Засагт хан аймгийн]] [[Эрдэнэ дүүрэгч засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Эрдэнэ дүүрэгч засгийн хошуу]]ны [[засаг ноён]] | reign = 1737-1755 | coronation = | full name = | predecessor = [[Банди]] | successor = [[Ванбудорж]] | queen = | spouse = | spouse-type = | issue = | royal house = [[Боржигин]] | dynasty = | father = Банди | mother = | birth_date =1710 | birth_place = [[Засагт хан аймаг|Засагт хан аймгийн]] [[Эрдэнэ дүүрэгч засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Эрдэнэ дүүрэгч засгийн хошуу]] | death_date =1757 | death_place = [[Бээжин]] | date of burial = | place of burial = |}} '''Чингүнжав''' (1710-1757) бол [[Халх]]ын [[Засагт хан аймаг|Засагт хан аймгийн]] [[Эрдэнэ дүүрэгч засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Эрдэнэ дүүрэгч засгийн хошуу]]ны засаг ноён юм. 1756 онд Чингүнжав [[Чин улс]]ын [[Манжийн эсрэг Монголчуудын 1776-1778 оны зэвсэгт бослого|эсрэг бослого гаргасан]] тул түүнийг цаазаар авч түүний монгол харьяатыг үеэл Ванбудоржид харьяалуулж засаг болгов. Хотгойд бол халхын нэгэн угсаатны бүлэг бөгөөд эртний жалайр отгийн салбараас үүсчээ. Засагт хан Лайхуур 1577 онд Ойрадын хойд аймгийг таслан авчирч улмаар тэд нь Халхтай холилдон [[Хотгойд]] гэдэг ястны нэр үүссэн гэдэг хожмын шинэ тайлбар бий. Үнэндээ бол Жалайрын Хотогойр отгийн нэрээс хувирч Хотогойд болжээ. Хотгойдын шадар ван Чингүнжав 1710 онд одоогийн [[Хөвсгөл]] аймгийн [[Бүрэнтогтох сум]]ын нутаг Сангийн далайн Биндэртийн өвөр гэдэг газар [[Хотгойд]]ын [[Засаг ноён]] [[бэйл]] [[Банди]]йн ууган хүү болон төрсөн. Энэ үеэр [[Ар Монгол|Ар халх]] [[манж]]ийн эрхшээлд бүрэн орсон байв. Чингүнжавын дээд өвөг [[Чингис хаан]]ы удмын [[Хиад Боржигин|хиад боржигин]] овгийн [[Батмөнх даян хаан]]ы отгон хүү [[Гэрсэнз|Гэрсэнз жалайр Хунтайж]] ажээ. == Түүх == === Өвөг дээдэс === Ар халх манжид дагаар орохоос өмнө, Гэрсэнз жалайр Хунтайжийн ахмад хөвгүүн [[Ашихай дархан хунтайж|Ашихай дархан хунтайжийн]] 2-р хүү [[Түмэндарь дайчин|Түмэндарь]] дайчны ахмад хүү [[Шолой уваш хунтайж]] /1567-1627/ [[Хотгойд]] аймгийг захирч талыг Хотгойдууд 1587-1800 он хүртэл Ойрад /зүүн гар улс/ ар халхын хоорондын харилцаанд чухал байр эзэлж байв. Хотгойд нь ар халхын хойд захад Увс, Хөвсгөл нуурын хооронд өргөн уудам нутаг эзэмшиж байв. Газар нутгийн байршлийн хувьд [[Монгол хаад|Монголын хаадын]] ордноос алс зайдуу байв. Энэ үед оросын хаант улс хил хязгаараа өргөтгөн тэлсээр Хотгойдын нутгийн захад тулж иржээ. Иймээс Хотгойдууд Монголын бусад аймгуудаас түрүүлж 1616 онд оростой харилцаж эхлэв. Энэ байдлаа ашиглан Шолой Уваш Хунтайж өөрийгөө алтан хан гэж нэрлэн бие даан үйл ажиллагаа явуулдаг байв. [[Шолой убаши хунтайж|Шолой Уваш Хунтайжийн]] орыг түүний хүү Омбо-Эрдэнэ 1630 онд өвлөн суув. 1655 онд хотгойдын хаан Омбо-Эрдэнэ хунтайж Манжийн хаанд дагаар орж Халхын баруун гарын хошууны нэгэн засаг ноён болжээ. Омбо-Эрдэнэ хунтайжийг түүний хүү Лувсанринчин хунтайж залгамжлав. Тэр засагт хан болон Ойрадуудтай тохиролцдоггүй учир хөх нуурт оргон зайлжээ. 1686 онд Манжийн оролцоотой болсон халхын ноёдын "Заг байдрагийн хүрэн бэлчирийн чуулганаар халхын засагт хан аймгийн харъяанд [[Шолой убаши хунтайж|Шолой убаши хунтайжийн]] хөвгүүн '''Дорждай хунтайжийн''' хөвгүүн Гэндэнг Хотгойдын засаг болгов." Гэндэн 1694 онд манжид дагаар орж "төрийн [[бэйл]]" цол хүртсэн байна. Хотгойдын ноёдоос Гэндэнгийн авга ах [[Лувсанринчин]] 1686 онд манжид дагаар орж 1690 онд [[галдан бошгот]] манжийн хаан нарын "[[Улаанбудангийн тулаан|Улаан будан"-гийн тулалдаанд]] манжийн талд байлдаж байжээ. Ийнхүү Хотгойдын ноёд дээдсээс 3 хүн Манжид дагаар орсон учир бусад нь бүгд манжийн хааны харъяат болов. Гэндэн бэйлийн орыг түүний өргөмөл хүү, [[бэйл]] [[Бүүвээ баатар]], ач Банди бэйл нар залгамжлав. Банди бэйл 1737 онд нас барж түүний хүү [[Чингүнжав]] /1710-1757/ залгамжлав. === Намтар === Чингүнжавыг засаг ноён төрийн бээл болох үед ар халх дахь манжийн ноёрхол хүчээ авч Ойрадыг байлдан эзлэх төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлэх түшиц газар болгох бодлого явуулж байв. Манж нар Чингүнжавыг өөртөө татахын тулд хэргэм зэргээр шагнаж, Засагт хан аймгийн туслагч жанжнаар томилж байв. 1691-5-02 [[Долоннуурын чуулган|Долоннуурын чуулганаар]] ар халх манжид дагаар оржээ. 1760 оноос [[Тэнгэр тэтгэгч|Тэнгэрийг тэтгэсний]] 16-р онд "''Чингүнжав доорд ардыг дураар тавьж, харуул харж, зүүн гарын хотон ард лугаа худалдаа хийлгэж урианхайн газарт нүүж суухад хүргүүлсэн нь маш осол сул үзэшгүй, тэр ч байтугай тусгайлан тушаагаад барьж хүргэхээр ирүүлэх лам Жамцанг хүргэж ирсэн үгүй уйлхайлж шалтагласан нь миний хишгийг ихэд үтээрхжээ''". Хойдын ван [[Амарсанаа|'''Амарсанаа''']]''',''' Хотгойдын шадар ван '''Чингүнжав''', Өмнөд хорчиний '''эфү Сэвдэнбалжир''' нар элч довтолгон урьдаас үгсэн тохирсноор [[Манжийн эсрэг Монголчуудын 1776-1778 оны зэвсэгт бослого|Манжийн эсрэг тэмцэл]] 1755 онд эхлэж Монгол түмний гурван жилийн эх оронч их тэмцэлийг өрнүүлсэн юм. Дараа жил нь Чингүнжавын цэрэг Хиагт, Их хүрээнд бугшсан Манж цэргийг уулгалан дайрч, улмаар тэр жилийнхээ намрын дунд сарын эхээр Их хүрээнд чуулхаар тогтжээ. Шадар ван Чингүнжав, Хан голоос мянган цэрэгтэйгээр алба хаян Халх нутгаа зорин довтолгож, улмаар [[Шадар ван Чингүнжавын удирдсан Манжийн эсрэг бослого|манжийг эсэргүүцэн бослого]] гаргасан ийн учиртай. Түүний эх оронч тэмцлийг Халх түмэн төдийгүй, II Богд Жавзандамба'''II Жавзундамба хутагт''']]''', түшээт хан Ямпилдорж, засагт хан Балдир, сэцэн хан Манибадир, Сайн ноён Дэчинжав, Дамиран гүн''' зэрэг нөлөө бүхий хүмүүс дэмжиж эр цэрэг, унаа хөсөг, зэр зэвсэг, хүнс хоол зэрэг ар хангалтын хэрэгтэй бүхнээр сэлбэн туслаж байв. Ар [[халх]]ад хүчээ авч буй энэ бослогын тухай дуулсан Манжийн хаан бослогын гол удирдагчийн хүчийг салган ганцаардуулах аргыг сүвэгчлэн, Халхын бүх ноёдод Чингүнжавыг даруй барихыг зарлиг болгож, Улиастайн жанжнаар [[Чин ван Цэнгүнжав]]ыг томилж, их цэргийг авч Чингүнжавын цэргийг дарж, түүнийг барихыг даалгажээ. Чингүнжав урвасан тухай Манжийн хааны буулгасан зарлиг. [[Тэнгэр тэтгэгч|Тэнгэрийн тэтгэсний]] хорин нэгдүгээр он намрын дундад сарын арван зургаанд: ''"Зарлиг буулгасан нь. Олон Халхчуудад зарлиг буулга. Танай олон Халхчууд цөм үе бүр төрийн хишгийн хүлээсэн хүн юунд нэгэн бузар Чингүнжавын дэмий зохиосон нэг үгэн дор хувьсгаж даруй ингэж явсан аж хэмээн гайхдаг билээ, эдүгээ сонсхул да цэргийн хэрэгт зүдэрсэн учир дор санаа тогтвор үгүй хэмээмүй. Миний энэ цэрэг хэрэглэсэн нь хэний тул агсан аж, чухам танай олон Халхуудын тул биш буюу, танай олон Халхуудын үл мэдэх нь үнээрэн юу, урьд гурван цэрэг нар дагаж ирснийг би хүлээж авах үгүй болвоос бусдын гэр өрхийг авч ирсэн бишүү, хүлээн үл авах ёсон буюу, даруй хүлээн үл авах болтугай, тэдгээр бас зөв зүгээр байнуу, эрх үгүй танай олон Халхчуудыг дэмий дээрэмдэх булаахуй дор хүрнэм. Иймийн тул би сая хүлээн авч суулгав, цэрэг нар хүмүүн басхүү номхон даруу зөв зүгээр байсан аж, Амаргсанаагийн залихай муу байдлыг үзвээс түүнийг дагаж ирснийг хүлээн үл авах болвоос тэр тогтож танай Халхчуудыг дээрэмдэж танай нутгийг эзлэх буй за, би шийтгэсэн нь сайн тул сая түүнийг гаргав би улсын цалинг хайрлал үгүй их цэргийг гаргаж Зүүнгарын газрыг төвшитгэн тогтоосон нь цөм танай олон Халхчуудын тул болой, даруй эдүгээ хулгайч Амаргсанааг барихуй дор мөн баруун замаар Өөлд нарын цэргийг гаргаж хасганы зах дор орж Амарсанааг үдэш маргад даруй барьж олном, хойд замын цэргийг харин зүгээр сүр бадруулж илгээсэн асар зовоосон газар үгүй Амарсанаа хэмээгч зүг нэгэн босуул буй за барьж оловч эс оловчиг даруй цэрэглэхийг байж гарган олон Халхчуудыг жаргуулан суулгая хэмээсэн билээ. Санамсар үгүй хулгайч Чингүнжав урьд Амарсанаа дор самбаачилж явсан учир дор өөрийн ганцаар ялаас хэлтрэхийг хичээж олныг цөм ял торготугай хэмээн зальхай муу санаа үүсгэж дэмий үг зохиож олон Халхчуудыг хувьсгуулж явав. Олон Халхчуудын дотор түүний цуурхах үгийг сонсож харуул өртөөнөөс ангижирч нутагт хойш одсон нь буй харгалзан хүлээсэн нь мөн буй хулгайч Чингүнжав ингэж олныг хувьсгуулж урвасан бөгөөтөл үүнийг барих үгүй болвоос цэргийн хэргийн бас байж болмуй эдүгээ тийн цэргийн хэргийг байсан үгүй нь цөм Чингүнжавын нэгэн хүний хараа болой. Да цэргийн хэргийг байя гэвээс тэр маш хялбар гагцхүү бүгдийн хүчээр Чингүнжавыг хурдан барихаар одтугай. Чингүнжавыг барьж олсон хойно цэргийн хэргийг даруй байж болном бишүү. Та хэрбээ хүчин мөхөс Чингүнжавыг барьж чадах үгүй болвоос та албанаа явах нь болвоос өөр өөрийн заасан газарт одож тушаасан албанд явтугай нутагт буй нь болвоос өөр өөрийн нутгийг харъяалж зүв зүгээр байтугай. Би дотоод газрын цэргийг гаргаж Чингүнжавыг бариулмуй. Чингүнжав бузар тэр бас хааш оргож чаднам. Чингүнжавыг барьж ял хийхгүй болвоос тэр үнэхээр цэрэг байх өдөр үгүй бишүү. Танай олон Халхчууд хэрвээ Чингүнжавыг барихгүй бөгөөд бас өөрийн заасан газарт одож алба хааж явахгүй болвоос үүнд харин цэргийг нэмж гаргах буй за. Бас цэргийг байх хууль байнуу. Та хишгийг тэрсэлж урваваас би бас таныг хялбараар тавимуй. Миний цэргийн хүч улсын цалинг та цөм мэдэх бишүү таны зүүн зах болвоос Солон цэрэг буй, өмнөд этгээд болвоос Дотоод засгийн цэрэг буй, дундад зам болвоос Манж цэрэг буй, би их цэргийг гаргаж таныг дайлваас танай нутгийг хамаж чадахгүй хэмээх байтуйгай танай хөвгүүд ачийг цөм хамаж үл чадахуй дор хүрнэм бишүү. Урьд болвоос та харин Зүүн гар дор одох нэгэн зам буй билээ. Эдүгээ Зүүнгарын газар цөм миний газар болсон. Орос болвоос харилцан босуулыг шингүүлэхгүй, та хаана одном. Үнэхээр Чингүнжавын албат болоё гэнүү. Хаана суунам. Та хянаж сана бие үхэхийг эрж явбаас тэр цагт хүрсэн хойно ... тушаасан албанд явж зүв зүгээр байваас танай дордос ард урьд бэрхээр олны цуурхах үгэн дор хөдөлсөн буй за. Би нарийвчлах газар үгүй даруй танай ард болтугай. Мөн бачмаг дорд ард захирч чадсангүй байнам. Би мөн уучлан хэлтрүүлж нарийвчлах газар үгүй"'' Чингүнжав халхаас цэрэг татаж, хүчээ зузаатгах гэсэн боловч бүтсэнгүй. 1756 оны арван сарын сүүлээр 1000 цэрэг авч замдаа [[Хөх хот]]ын [[Вү Чан жанжн]]ы 2000 цэрэгтэй нийлж, хотгойд нутгийг зорьсон байна. Манжийн цэргийн сүр хүчээс айсан Чингүнжавийн цэргийн ангийн удирдагч нар цэргээ авч, Чингүнжаваас салж одсон байна. Манжийн цэрэг хотгойд нутагт ирэхэд Чингүнжавын цэрэг 500 болтлоо цөөрсөн учир тосож байлдахыг бодсонгүй цэргээ авч [[Шишгэд]] орж хүчээ зузаатгах гэсэн боловч, дайсны их хүчэнд түрэгдэн аргагүй эрхэнд ухарч Өлийн даваа хүрч, цэргээ тарааж зуугаад хүнийг авч [[оросын хил]] гарахаар явсан байна. Явах зам нь хэцүү өндөр уул даваа, хад асгатай учир цэргүүдийн зарим нь амь алдаж, нэг хэсэг нь оргон зайлснаар 50 орчим хүнтэй Оросын хилийн ойролцоох [[Жиянгас]] гэдэг газар хүрч буудалжээ. Энэ үед [[хар Дархадын зайсан Азар]], [[Намжил]] нар Манжийн цэргийг газарчлан очиж, Чингүнжавын буудалсан жижиг толгойг бүслүүлжээ. 1757 оны нэгдүгээр сарын 17ны үүрээр Чингүнжав бүслэлтийг сэт дайран гарахыг завдаад чадалгүй баригджээ. Энэ тухай Манжийн хаанд Тэнгэрийг тэтгэсний 21 оны 12 сарын 4нд чин ван Цэнгүнжавын айлтгасан айлтгалд "Хулгай Чингүнжав нэгэн морийг унаж", манай хорьсныг дайран гараад оргосугай гэхэд [[түмдийн тэргүүн тайж Ламжав]], [[бэйл Цомцогжав]]ын хошууны [[тогосын отго хадсан залны занги Чой]], [[хиа Намхай]] гурвуул тосож Чингүнжавыг барьсан гэжээ" 1757 оны 3 дугаар сарын 11-нд цогт эх оронч Чингүнжавыг хоёр хүү болон түүний гэр бүлийн нь хамт [[Бээжин]]д цаазлан хөнөөжээ. Түүний үнэнч албад эзнийхээ эрхий хурууг авч, өртөөлөн явсаар төрсөн нутагт нь очиж оршоосон гэдэг. Өдгөө хотгойд түмэн түүний дурсгалыг хүндэтгэж Жанхас Бор толгойг - Ван толгой хэмээн нэрийдэж, [[Хөвсгөл]] аймгийн [[Арбулаг сум]]ын нутагт Чингүнжавын хөшөөг босгожээ. Улаан голоо тасартал, эцсийн амьсгалаа хураатал Манж, Хятадын өмнө сөхрөө үгүй Чингүнжав Эх орондоо үеийн үед дуурсагдан амьд үлдсэн гэрэлт хөшөө мөн хэмээн түүхэнд дуурсжээ. Монгол улсын түүхийн 4-р ботид "Манжийн ноёрхолын эсрэг цусны эцсийн дуслыг зарах зоригтой тууштай тэмцсэн жинхэнэ эх оронч баатар мөн" хэмээн түүний үйл хэргийг үнэлсэн байдаг. [[Ангилал:Монгол ноён]] [[Ангилал:Монголын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч]] [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний хүн]] [[Ангилал:Монголын цаазлагдсан хүн]] [[Ангилал:Хотгойд]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1710 онд төрсөн]] [[Ангилал:1757 онд өнгөрсөн]] 3p3406hkcbxfq16zhyvjul2atfmkwk7 0 36771 858162 766812 2026-06-04T22:06:27Z Enkhsaihan2005 64429 858162 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Австралийн суурин |Name = Бендиго |Wappen = |Flagge = |Bild = Central bendigo from botanic gardens.jpg |Beschriftung = |Bundesstaat = Викториа |Gegründet = |lat = 36/45//S |lon = 144/16//E |Höhe = |Einwohner = 95587 |EinwohnerStand = 2016<ref>{{Cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/202?opendocument |title=quickstats.censusdata.abs.gov.au |access-date=2019-04-25 |archive-date=2019-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425082612/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/202%3Fopendocument |url-status=dead }}</ref> |Fläche = |Zeitzone = [[UTC+10]] |Telefonvorwahl = |Postleitzahl = 3550 |StatisticalDivision = |LGA = City of Greater Bendigo |Webpräsenz = www.bendigo.vic.gov.au |Karte = |Kartenbreite = 280 }} '''Бендиго''' (Bendigo; Бе́ндиго) — [[Австрали]] улсын [[Викториа (Австрали)|Викториа муж]]ийн 83 мянган хүнтэй [[хот]].<ref name="население">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL211003?opendocument&navpos=220 |title=2011 Census QuickStats2011 Bendigo |access-date=2013-10-22 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924051902/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL211003?opendocument&navpos=220 |url-status=dead }}</ref> Мужийн төв [[Мельбурн]]аас 150 км зайтай. == Уур амьсгал == {{Уур амьсгалын хүснэгт|location = [[Бендиго нисэх буудал (Викториа)|Бендиго нисэх буудал]] ([[Бендиго нисэх буудал (Австрали)|YBDG]]) (1991–2020, туйлын үе 1991–2025) |metric first = Yes |single line = Yes |unit rain days = 0.2 мм |precipitation colour = green |Jan record high C = 45.9 |Feb record high C = 45.4 |Mar record high C = 39.3 |Apr record high C = 34.3 |May record high C = 26.4 |Jun record high C = 20.7 |Jul record high C = 19.7 |Aug record high C = 24.2 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 35.5 |Nov record high C = 41.9 |Dec record high C = 44.8 |year record high C = | Jan high C = 30.2 | Feb high C = 29.6 | Mar high C = 26.2 | Apr high C = 21.4 | May high C = 16.6 | Jun high C = 13.4 | Jul high C = 12.7 | Aug high C = 14.2 | Sep high C = 17.0 | Oct high C = 21.0 | Nov high C = 24.8 | Dec high C = 27.6 | year high C = | Jan mean C = 22.3 | Feb mean C = 22.0 | Mar mean C = 19.1 | Apr mean C = 14.7 | May mean C = 11.0 | Jun mean C = 8.5 | Jul mean C = 7.7 | Aug mean C = 8.6 | Sep mean C = 10.8 | Oct mean C = 13.9 | Nov mean C = 17.4 | Dec mean C = 19.8 | year mean C = | Jan low C = 14.3 | Feb low C = 14.4 | Mar low C = 11.8 | Apr low C = 8.0 | May low C = 5.3 | Jun low C = 3.5 | Jul low C = 2.7 | Aug low C = 2.8 | Sep low C = 4.5 | Oct low C = 6.8 | Nov low C = 9.9 | Dec low C = 12.0 | year low C = |Jan record low C = 3.3 |Feb record low C = 4.0 |Mar record low C = 2.3 |Apr record low C = -1.3 |May record low C = -4.6 |Jun record low C = -5.3 |Jul record low C = -5.1 |Aug record low C = -5.0 |Sep record low C = -5.5 |Oct record low C = -3.5 |Nov record low C = -0.2 |Dec record low C = 1.9 |year record low C = -5.5 | Jan avg record high C = 40.6 | Feb avg record high C = 38.3 | Mar avg record high C = 34.5 | Apr avg record high C = 28.7 | May avg record high C = 22.2 | Jun avg record high C = 17.4 | Jul avg record high C = 16.6 | Aug avg record high C = 19.4 | Sep avg record high C = 25.0 | Oct avg record high C = 30.7 | Nov avg record high C = 35.3 | Dec avg record high C = 37.9 | year avg record high C = 41.4 | Jan avg record low C = 7.0 | Feb avg record low C = 7.5 | Mar avg record low C = 5.0 | Apr avg record low C = 1.8 | May avg record low C = -0.8 | Jun avg record low C = -2.4 | Jul avg record low C = -2.7 | Aug avg record low C = -2.6 | Sep avg record low C = -1.7 | Oct avg record low C = 0.4 | Nov avg record low C = 2.8 | Dec avg record low C = 5.0 | year avg record low C = -3.4 |rain colour = green |Jan rain mm = 33.7 |Feb rain mm = 30.5 |Mar rain mm = 29.2 |Apr rain mm = 34.7 |May rain mm = 46.9 |Jun rain mm = 50.3 |Jul rain mm = 53.0 |Aug rain mm = 51.9 |Sep rain mm = 50.2 |Oct rain mm = 39.5 |Nov rain mm = 45.5 |Dec rain mm = 39.2 |year rain mm = |Jan rain days = 6.0 |Feb rain days = 5.2 |Mar rain days = 5.2 |Apr rain days = 6.7 |May rain days = 11.6 |Jun rain days = 13.0 |Jul rain days = 15.6 |Aug rain days = 13.8 |Sep rain days = 11.7 |Oct rain days = 8.7 |Nov rain days = 7.7 |Dec rain days = 6.9 |year rain days = |humidity colour = green |Jan afthumidity = 30 |Feb afthumidity = 32 |Mar afthumidity = 35 |Apr afthumidity = 41 |May afthumidity = 55 |Jun afthumidity = 65 |Jul afthumidity = 65 |Aug afthumidity = 57 |Sep afthumidity = 51 |Oct afthumidity = 41 |Nov afthumidity = 36 |Dec afthumidity = 31 |year humidity = 45 |source 1 = [[Австралийн Цаг Уурын Товчоо]]<ref>{{cite web |url = http://www.bom.gov.au/climate/data/ |title = Climate data online (Station number: 081123) |publisher = Цаг уурын товчоо |access-date = 2026-06-04}}</ref> }} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Bendigo, Victoria}} ==Лавлах бичиг== {{лавлах холбоос}} [[Ангилал:Бендиго| ]] [[Ангилал:Викториагийн суурин]] 9lxkbvoj0bpr3qo3kjuxxrwvqe94btr 0 133203 858165 812399 2026-06-05T03:38:20Z ~2026-33304-56 105125 Ru.wikipedia.org 858165 wikitext text/x-wiki '''Салчак Тока''' буюу бүтнээр '''Салча́к Калбак-Хоре́кович То́ка''' (жинхэнэ нэр нь: ''Кол Тывыкы''; [[Монгол хэл|монгол]]. ''Салчиг Тогоо'', 1901 оны 12-р сарын 15-нд төрсөн—1973 оны 5-р сарын 11-нд нас барсан) — [[Тува]] болон Зөвлөлтийн төрийн зүтгэлтэн, зохиолч. 1932-1973 хүртэл Тувагийн удирдагчаар 41 жил ажилласан. 1944 онд ЗХУ-ын Коммунист намд элссэн. 1929 оноос Тувагийн Ардын Хувьсгалт намын гишүүн. Зөвлөлт Тувагийн Зохиолчдын Эвлэлийн дарга. == Намтар == Салчак Тока 1901 онд Тувагийн (тухайн үеийн Засагт хан аймгийн Эрдэнэ дүүрэгч хошуу) “Сарыг Сек Каа” тосгоны “Мэргэн” хэмээх газарт төржээ. Түүний эх тогтсон нэргүй байсан бөгөөд хүмүүс Тас-Баштыг гэж дууддаг байсан. Мөн Салчакыг төрөхөд нь Тывыкы гэж нэрэлсэн бөгөөд эцэггүй өссөн байна. Тэрээр Албанчи, Кангый гэх хоёр эгч, Шомуктай, Пежендей гэх хоёр ахтай айлын отгон хүү байжээ. 1910-1921 онуудад хаант Оросын худалдаачин Степан Михайловын (Чолдак-Степана) хамжлага-туслахаар ажиллаж байв. 1921 онд Зөвлөлтийн улаан цэрэг Тувад орж ирэхэд тэдэнд идэвхтэй дэмжлэг үзүүлж Тувагийн тусгаар тогтнолын төлөө зүтгэсэн гэдэг байна. 1922-1924 онд Тувагийн Ардын Засгийн газар зарлага хийж байжээ. 1924-1925 онуудад Тувагийн Улаан армид алба хааж байсан, 1925-1929 онуудад Москва хотод И.Сталины нэрэмжит [[Дорно дахины хөдөлмөрчдийн Коммунист Их Сургууль]] ([[Орос хэл|орос]]. ''Коммунистический университет трудящихся Востока имени И.В.Сталина'' (КУТВ) төгссөн. Энэ сургуульд Тувагаас 10 хүүхэд явж суралцсан боловч 4 нь төгссөн байна. 1926 онд Москвад сурч байхдаа тэрээр ЗХУ-ын Коммунист намын орлогч гишүүн болсон. 1929 онд Коминтерны их сургуулиа төгсөөд эх орондоо ирээд Тувагийн Ардын Хувьсгалт намын (товчлол. ТАХН) бүсийн товчоонд намын гишүүнээр элсэж, 156 3003 тоот үнэмлэх авч, анхны Тувагийн коммунист болжээ. Удалгүй ХННХ-ын VIII их хурлаар (1929 оны 9-р сарын 20-оос 11-р сарын 10) Иргит Шагдаржав ТАХН-ын Төв хорооын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар, Салчак Тока нарийн бичгийн даргаар сонгогдов. 1929-1932 онуудад С.Тока Намын Төв хорооны 2-р нарийн бичгийн дарга, мөн хэсэг хугацаанд БНТАУ-ын Соёлын яамны сайдаар ажиллаж байжээ. 1930 онд БНТАУ-ын VII Их Хурлаар түүнийг Засгийн газрын гишүүнээр сонгон томилжээ. 1932-1944 онд ТАХН-ын IX их хурлаар Тувагийн Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хорооны 1-р нарийн бичгийн даргаар сонгогдож ажилласан байна. 1930-аад оны сүүлчээр тэрээр Зөвлөлтийн жишгээр Тувад мөн [[улс төрийн хэлмэгдүүлэлт]] хэрэгжүүлж, тэр дундаа Бүгд Найрамдах Тува Улсын Ерөнхий сайд Сат Чурмит-Дажы болон тус улсын бусад удирдагчдыг “Японы тагнуул” хэмээн буруутгаж, буудан хороосон байна. === ЗХУ-тай нэгдэх үйл явдал === 1939 оны 11-р сард тэрээр олон нийтэд: "Би өөрөө ТАХН-ын Төв Хороонд арав гаруй жил ажиллаад байна. Би ирээдүйд ард түмнээ агуу Зөвлөлт Холбоот Улсын ард түмэнтэй нэгтгэхийг хүсч байна. Үүнд хүрэх хүртлээ миний мөрөөдөл биелээгүй гэж бодох болно" гэж байжээ. 1944 оны 10-р сард БНТАУ-ыг ЗХУ-ын бүрэлдэхүүн дахь Зөвлөлт Орост нэгтгэж түүний дотор Тувагийн автономит муж болгон өөрчилсний дараа Салчак Тока ЗХУКН-д элсэж Зөвлөлт Оросын Тува автономит мужийн ЗХУКН-ын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга болж, 1973 онд нас барах хүртлээ Тувагийн Коммунист намыг тэргүүлжээ. '''Нас барсан огноо''' 1973 оны 5-р сарын 11-ны өдөр Кызыл хотод нас барсан түүний цогцосыг чандарлаж кызыл хотын оршуулгын газарт оршуулжээ.<ref>{{Citation |title=Заглавная страница |date=2026-01-19 |url=https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0&oldid=151247859 |work=свободная энциклопедия |access-date=2026-06-05 |language=ru}}</ref> '''Гэр Бүл''' Анхны эхнэр : Анна (мэдээлэл тодорхойгүй) Хоёр дахь эхнэр : Гурав дахь Эхнэр Ээж : Аав : Тодорхойгүй == ЗХУ-аас хүртсэн шагнал == * ЗХУ-ын Хөдөлмөрийн баатар (1971) * ЗХУ-ын Ленины одон 7 удаа. * ЗХУ-ын Хөдөлмөрийн гавьяаны Улаан тугийн одон * «ЗХУ-ын Дотоод хэргийн Ардын Комиссариатын гавьяат ажилтан» тэмдэг (1943 оны 7-р сарын 21) * Сталины нэрэмжит 3-р зэргийн шагнал (1950). biorx5fysoco8xl0yfqcpe3z0hns9d9 858166 858165 2026-06-05T05:42:28Z Zorigt 49 858166 wikitext text/x-wiki '''Салчак Тока''' буюу бүтнээр '''Салчак Калбак-Хорекович Тока''' (жинхэнэ нэр нь: ''Кол Тывыкы''; [[Монгол хэл|монгол]]. ''Салчиг Тогоо'', 1901 оны 12-р сарын 15-нд төрж, 1973 оны 5-р сарын 11-нд нас барсан) — [[Тува]] болон Зөвлөлтийн төрийн зүтгэлтэн, зохиолч. 1932-1973 хүртэл Тувагийн удирдагчаар 41 жил ажилласан. 1944 онд ЗХУ-ын Коммунист намд элссэн. 1929 оноос Тувагийн Ардын Хувьсгалт намын гишүүн. Зөвлөлт Тувагийн Зохиолчдын Эвлэлийн дарга. == Намтар == Салчак Тока 1901 онд Тувагийн (тухайн үеийн Засагт хан аймгийн Эрдэнэ дүүрэгч хошуу) “Сарыг Сек Каа” тосгоны “Мэргэн” хэмээх газарт төржээ. Түүний эх тогтсон нэргүй байсан бөгөөд хүмүүс Тас-Баштыг гэж дууддаг байсан. Мөн Салчакийг төрөхөд нь Тывыкы гэж нэрэлсэн бөгөөд эцэггүй өссөн байна. Тэрээр Албанчи, Кангый гэх хоёр эгч, Шомуктай, Пежендей гэх хоёр ахтай айлын отгон хүү байжээ. 1910-1921 онуудад хаант Оросын худалдаачин Степан Михайловын (Чолдак-Степана) хамжлага-туслахаар ажиллаж байв. 1921 онд Зөвлөлтийн улаан цэрэг Тувад орж ирэхэд тэдэнд идэвхтэй дэмжлэг үзүүлж Тувагийн тусгаар тогтнолын төлөө зүтгэсэн гэдэг. 1922-1924 онд Тувагийн Ардын Засгийн газар зарлага хийж байжээ. 1924-1925 онуудад Тувагийн Улаан армид алба хааж байсан, 1925-1929 онуудад Москва хотод И.Сталины нэрэмжит [[Дорно дахины хөдөлмөрчдийн Коммунист Их Сургууль]] (КУТВ) төгссөн. Энэ сургуульд Тувагаас 10 хүүхэд явж суралцсан боловч 4 нь төгссөн байна. 1926 онд Москвад сурч байхдаа тэрээр ЗХУ-ын Коммунист намын орлогч гишүүн болсон. 1929 онд Коминтерний их сургуулиа төгсөөд эх орондоо ирээд Тувагийн Ардын Хувьсгалт намын (товчлол. ТАХН) бүсийн товчоонд намын гишүүнээр элсэж, 156 3003 тоот үнэмлэх авч, Тувагийн анхны коммунист болжээ. Удалгүй ХННХ-ын VIII их хурлаар (1929 оны 9-р сарын 20-оос 11-р сарын 10) Иргит Шагдаржав ТАХН-ын Төв хорооын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар, Салчак Тока нарийн бичгийн даргаар сонгогдов. 1929-1932 онуудад С.Тока Намын Төв хорооны 2-р нарийн бичгийн дарга, мөн хэсэг хугацаанд БНТАУ-ын Соёлын яамны сайдаар ажиллаж байжээ. 1930 онд БНТАУ-ын VII Их Хурлаар түүнийг Засгийн газрын гишүүнээр сонгон томилжээ. 1932-1944 онд ТАХН-ын IX их хурлаар Тувагийн Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хорооны 1-р нарийн бичгийн даргаар сонгогдож ажилласан байна. 1930-аад оны сүүлчээр тэрээр Зөвлөлтийн жишгээр Тувад мөн [[улс төрийн хэлмэгдүүлэлт]] хэрэгжүүлж, тэр дундаа Бүгд Найрамдах Тува Улсын Ерөнхий сайд Сат Чурмит-Дажы болон тус улсын бусад удирдагчдыг “Японы тагнуул” хэмээн буруутгаж, буудан хороосон байна. === ЗХУ-тай нэгдэх үйл явдал === 1939 оны 11-р сард тэрээр олон нийтэд: "Би өөрөө ТАХН-ын Төв Хороонд арав гаруй жил ажиллаад байна. Би ирээдүйд ард түмнээ агуу Зөвлөлт Холбоот Улсын ард түмэнтэй нэгтгэхийг хүсэж байна. Үүнд хүрэх хүртлээ миний мөрөөдөл биелээгүй гэж бодох болно" гэж байжээ. 1944 оны 10-р сард БНТАУ-ыг ЗХУ-ын бүрэлдэхүүн дэх Зөвлөлт Орост нэгтгэж түүний дотор Тувагийн автономит муж болгон өөрчилсний дараа Салчак Тока ЗХУКН-д элсэж Зөвлөлт Оросын Тува автономит мужийн ЗХУКН-ын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга болж, 1973 онд нас барах хүртлээ Тувагийн Коммунист намыг тэргүүлжээ. 1973 оны 5-р сарын 11-ны өдөр Кызыл хотод нас барсан түүний цогцосыг чандарлаж кызыл хотын оршуулгын газарт оршуулжээ. ==Гэр бүл== *Анхны эхнэр: Анна Лифантьевна Лубошникова *Хоёр дахь эхнэр: Александра Георгиевна Алёхина *Гурав дахь эхнэр: Хертек Амырбитовна Анчимаа-Тока == ЗХУ-аас хүртсэн шагнал == * ЗХУ-ын Хөдөлмөрийн баатар (1971) * ЗХУ-ын Лениний одон 7 удаа. * ЗХУ-ын Хөдөлмөрийн гавьяаны Улаан тугийн одон * «ЗХУ-ын Дотоод хэргийн Ардын Комиссариатын гавьяат ажилтан» тэмдэг (1943 оны 7-р сарын 21) * Сталины нэрэмжит 3-р зэргийн шагнал (1950) {{DEFAULTSORT:Тока, Салчак}} [[Ангилал:1901 онд төрсөн]] [[Ангилал:1973 онд өнгөрсөн]] [[Ангилал:Тувачууд]] [[Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүн]] 7biyluvijvkneu99gyw86xbnww88sqy 858167 858166 2026-06-05T05:58:03Z Zorigt 49 858167 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс албан тушаалтан | name = Салчак Тока | native_name = | citizenship = {{indented plainlist| * {{flagicon|Чин улс}} [[Чин улс]] * {{flag|Бүгд Найрамдах Тува Ард Улс}} * {{flag|Зөвлөлт Холбоот Улс}} }} | image = Салчак Тока (cropped).jpg | birth_date = {{Birth date|1901|12|15|df=y}} | birth_place = Чин улс, [[Гадаад Монгол]], Мэргэн ламын хийд | death_date = {{Death date and age|1973|5|11|1901|12|15|df=y}} | death_place = [[ЗХУ]], [[Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Орос Улс]], [[Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Автономит Тува Улс]], [[Кызыл]] | party = [[ЗХУ-ын Коммунист нам]] (1944–1973) | other_party = [[Тува Ардын Хувьсгалт Нам]] (1921–1944) | spouse = {{indented plainlist| *Анхны эхнэр: Анна Лифантьевна Лубошникова *Хоёр дахь эхнэр: Александра Георгиевна Алёхина *Гурав дахь эхнэр: {{marriage|[[Хертек Анчимаа|Хертек Амырбитовна Анчимаа-Тока]]|1940}}}} | order = [[Тува Ардын Хувьсгалт Нам]]ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга | term_start = 1932 оны 3 сарын 6 | term_end = 1944 оны 10 сарын 10 | predecessor = [[Иргит Шагдаржав]] | successor = ''Албан тушаалын нэр өөрчлөгдсөн'' | order2 = [[ЗХУ-ын Коммунист нам]]ын Автономит Тува Мужийн хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга | term_start2 = 1944 оны 10 сарын 13 | term_end2 = 1961 оны 10 сарын 10 | predecessor2 = ''Албан тушаалын нэр өөрчлөгдсөн'' | successor2 = ''Албан тушаалын нэр өөрчлөгдсөн'' | order3 = ЗХУКН-ын Тувагийн Бүсийн хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга | term_start3 = 1961 оны 10 сарын 11 | term_end3 = 1973 оны 5 сарын 11 | predecessor3 = ''Албан тушаалын нэр өөрчлөгдсөн'' | successor3 = [[Григорий Ширшин]] | signature = Salchak Toka signature.svg }} '''Салчак Тока''' буюу бүтнээр '''Салчак Калбак-Хорекович Тока''' (жинхэнэ нэр нь: ''Кол Тывыкы''; [[Монгол хэл|монгол]]. ''Салчиг Тогоо'', 1901 оны 12-р сарын 15-нд төрж, 1973 оны 5-р сарын 11-нд нас барсан) — [[Тува]] болон Зөвлөлтийн төрийн зүтгэлтэн, зохиолч. 1932-1973 хүртэл Тувагийн удирдагчаар 41 жил ажилласан. 1944 онд ЗХУ-ын Коммунист намд элссэн. 1929 оноос Тувагийн Ардын Хувьсгалт намын гишүүн. Зөвлөлт Тувагийн Зохиолчдын Эвлэлийн дарга. == Намтар == Салчак Тока 1901 онд Тувагийн (тухайн үеийн Засагт хан аймгийн Эрдэнэ дүүрэгч хошуу) “Сарыг Сек Каа” тосгоны “Мэргэн” хэмээх газарт төржээ. Түүний эх тогтсон нэргүй байсан бөгөөд хүмүүс Тас-Баштыг гэж дууддаг байсан. Мөн Салчакийг төрөхөд нь Тывыкы гэж нэрэлсэн бөгөөд эцэггүй өссөн байна. Тэрээр Албанчи, Кангый гэх хоёр эгч, Шомуктай, Пежендей гэх хоёр ахтай айлын отгон хүү байжээ. 1910-1921 онуудад хаант Оросын худалдаачин Степан Михайловын (Чолдак-Степана) хамжлага-туслахаар ажиллаж байв. 1921 онд Зөвлөлтийн улаан цэрэг Тувад орж ирэхэд тэдэнд идэвхтэй дэмжлэг үзүүлж Тувагийн тусгаар тогтнолын төлөө зүтгэсэн гэдэг. 1922-1924 онд Тувагийн Ардын Засгийн газар зарлага хийж байжээ. 1924-1925 онуудад Тувагийн Улаан армид алба хааж байсан, 1925-1929 онуудад Москва хотод И.Сталины нэрэмжит [[Дорно дахины хөдөлмөрчдийн Коммунист Их Сургууль]] (КУТВ) төгссөн. Энэ сургуульд Тувагаас 10 хүүхэд явж суралцсан боловч 4 нь төгссөн байна. 1926 онд Москвад сурч байхдаа тэрээр ЗХУ-ын Коммунист намын орлогч гишүүн болсон. 1929 онд Коминтерний их сургуулиа төгсөөд эх орондоо ирээд Тувагийн Ардын Хувьсгалт намын (товчлол. ТАХН) бүсийн товчоонд намын гишүүнээр элсэж, 156 3003 тоот үнэмлэх авч, Тувагийн анхны коммунист болжээ. Удалгүй ХННХ-ын VIII их хурлаар (1929 оны 9-р сарын 20-оос 11-р сарын 10) Иргит Шагдаржав ТАХН-ын Төв хорооны ерөнхий нарийн бичгийн даргаар, Салчак Тока нарийн бичгийн даргаар сонгогдов. 1929-1932 онуудад С.Тока Намын Төв хорооны 2-р нарийн бичгийн дарга, мөн хэсэг хугацаанд БНТАУ-ын Соёлын яамны сайдаар ажиллаж байжээ. 1930 онд БНТАУ-ын VII Их Хурлаар түүнийг Засгийн газрын гишүүнээр сонгон томилжээ. 1932-1944 онд ТАХН-ын IX их хурлаар Тувагийн Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хорооны 1-р нарийн бичгийн даргаар сонгогдож ажилласан байна. 1930-аад оны сүүлчээр тэрээр Зөвлөлтийн жишгээр Тувад мөн [[улс төрийн хэлмэгдүүлэлт]] хэрэгжүүлж, тэр дундаа Бүгд Найрамдах Тува Улсын Ерөнхий сайд Сат Чурмит-Дажы болон тус улсын бусад удирдагчдыг “Японы тагнуул” хэмээн буруутгаж, буудан хороосон байна. === ЗХУ-тай нэгдэх үйл явдал === 1939 оны 11-р сард тэрээр олон нийтэд: "Би өөрөө ТАХН-ын Төв Хороонд арав гаруй жил ажиллаад байна. Би ирээдүйд ард түмнээ агуу Зөвлөлт Холбоот Улсын ард түмэнтэй нэгтгэхийг хүсэж байна. Үүнд хүрэх хүртлээ миний мөрөөдөл биелээгүй гэж бодох болно" гэж байжээ. 1944 оны 10-р сард БНТАУ-ыг ЗХУ-ын бүрэлдэхүүн дэх Зөвлөлт Орост нэгтгэж түүний дотор Тувагийн автономит муж болгон өөрчилсний дараа Салчак Тока ЗХУКН-д элсэж Зөвлөлт Оросын Тува автономит мужийн ЗХУКН-ын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга болж, 1973 онд нас барах хүртлээ Тувагийн Коммунист намыг тэргүүлжээ. 1973 оны 5-р сарын 11-ны өдөр Кызыл хотод нас барсан түүний цогцосыг чандарлаж кызыл хотын оршуулгын газарт оршуулжээ. ==Гэр бүл== *Анхны эхнэр: Анна Лифантьевна Лубошникова *Хоёр дахь эхнэр: Александра Георгиевна Алёхина *Гурав дахь эхнэр: Хертек Амырбитовна Анчимаа-Тока == ЗХУ-аас хүртсэн шагнал == * ЗХУ-ын Хөдөлмөрийн баатар (1971) * ЗХУ-ын Лениний одон 7 удаа. * ЗХУ-ын Хөдөлмөрийн гавьяаны Улаан тугийн одон * «ЗХУ-ын Дотоод хэргийн Ардын Комиссариатын гавьяат ажилтан» тэмдэг (1943 оны 7-р сарын 21) * Сталины нэрэмжит 3-р зэргийн шагнал (1950) {{DEFAULTSORT:Тока, Салчак}} [[Ангилал:1901 онд төрсөн]] [[Ангилал:1973 онд өнгөрсөн]] [[Ангилал:Тувачууд]] [[Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүн]] hbli98f613a70zg9019rhfs93ds57fq 0 146488 858163 858138 2026-06-05T01:48:59Z Zorigt 49 [[Special:Contributions/Asaaa18|Asaaa18]] ([[User talk:Asaaa18|яриа]])-н хийсэн засваруудыг [[User:Zorigt|Zorigt]]-ий хийсэн сүүлийн засварт буцаан шилжүүллээ. 858129 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 11.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа орж медалиа авав]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 12.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа оров]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 13.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 14.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Монгол]]ын Хөнгөн Атлетикийн холбоо, Нийслэлийн ЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Олон улсын гүйлтийн "[[Улаанбаатар]] марафон" 2026 оны 5 дугаар сарын 23-ны Бямба гарагт [[Сүхбаатарын талбай]]д зохион байгуулагдсан. Энэ жилийн марафонд [[Монгол]] улсын өнцөг булан бүрээс болон дэлхийн 41 улсаас шилдэг тамирчид, сонирхогчид зэрэг нийт 46 306 гүйгч оролцож шинэ дээд амжилтыг тогтоолоо. Марафоны өдөр уламжлал ёсоор Улаанбаатар хотын төв замуудыг хааж, '''Автомашингүй өдөр''' болгон тэмдэглэсэн бөгөөд Сүхбаатарын талбай орчимд спорт, эрүүл мэндийн олон талт өдөрлөгүүд өрнөлөө. === Ангилал ба зай === Тэмцээн нь мэргэжлийн тамирчид болон сонирхогчдод зориулсан дараах үндсэн зайн ангилалуудаар явагдсан: * Мэргэжлийн болон хагас мэргэжлийн ангилал:** 42 км (Бүтэн марафон), 21 км (Хагас марафон). * Сонирхогчдын ангилал:** 10 км, 5 км (Энэхүү зайд гэр бүлийн гүйлт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн гүйлт багтсан). * Эрүүл мэндийн гүйлт:** 1.5 км (Алхалт болон гүйлт). === Түрүүлэгчид === 2026 оны марафоны гол зайн буюу бүтэн марафоны ангилалд Монгол улсын болон Кени, Этиоп, Япон зэрэг орнуудын олон улсын хэмжээний мастерууд хүчтэй өрсөлдлөө. {| class="wikitable sortable" style="border: 0;" style="text-align: center; width: 64%;" |- ! style="background:#efefef; width: 30%;" | ! style="background:#efefef; width: 30%;" | |- | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 1.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эрэгтэй ялагчид]] | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 2.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эмэгтэй ялагчид]] |} {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 4.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 3.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 5.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 6.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 9.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 10.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 15.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 18.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 19.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 20.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===42 км (Бүтэн марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 6a.jpg|thumb|42км-ийн зам]] ==Эрэгтэй== * 1-р байр (Алтан медаль): Кени улсын тамирчин Серой Андерсон Сайтоти * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Япон улсын тамирчин Томита Наоки * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Гантулга ==Эмэгтэй== * 1-р байр (Алтан медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Г.Хишигсайхан * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Номин-Эрдэнэ {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 21.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 22.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 23.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 24.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 25.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===21 км (Хагас марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 8.jpg|thumb|21км-ийн зам]] ==Эрэгтэй төрөл 18-34 насны ангиллын эрэгтэйчүүд== * 1-р байр: Япон улсын тамирчин Ишикава Рюүга * 2-р байр: Япон улсын тамирчин Хигучи Дайсүкэ * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ О.Нацагдорж ==Эмэгтэй 18-34 насны ангиллын эмэгтэйчүүд== * 1-р байр: БНХАУ-ын тамирчин Чин Инг Инг * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Сарангуа * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхтуяа {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 28.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 29.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 30.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 31.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 32.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===10 км (Элит ба Сонирхогчид)=== ==Эрэгтэй== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Мягмарсүрэн * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ М.Лхагвадорж * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Ачбадрах ==Эмэгтэй== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Н.Нандинцэцэг * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Э.Хонгорзул === Бүртгэлийн хураамж === Бүртгэлийн хураамж төрөл тус бүрээр: *1.5 км (Гэр бүл, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд): 5000₮ (гишүүн бүр) *5 км (Эрүүл мэндийн гүйлт): 10,000₮ *10 км (Спорт гүйлт): 50,000₮ *21 км (Хагас марафон): 70,000₮ *42.195 км (Бүтэн марафон): 90,000₮ 10-42км ийн бүртгэлийн хураамжинд 1.Дугаар 2.Цамц 3.Чип 4.Даавуун үүргэвч 5.Ивээн тэтгэгчийн бэлгэ багтаж 21 ба 42км ийнхэд нэмж дурсгалын медаль багтжээ. Бусад зайд дугаар олгосон. ==Тэмцээний онцлох мэдээ болон Шагналын сан== * Шагналын өсөлт: Энэ жилийн марафоны шагналын сан өмнөх жилүүдээс нэмэгдсэн бөгөөд 42 км-ийн бүтэн марафоны тэргүүн байрын эздийг '''20-40 сая төгрөгөөр урамшуулсан''' нь гадны болон дотоодын тамирчдын идэвхийг ихээхэн татлаа. * Байгаль орчинд ээлтэй марафон: Зохион байгуулагчдын зүгээс энэ жил "Хоггүй марафон" уриалга гаргаж, гүйлтийн зам дагуух усны сав, хогийг ангилан цуглуулах эко цэгүүдийг олноор байршуулсан нь иргэдийн талархлыг хүлээв. * Олон улсын шууд дамжуулалт: Тэмцээнийг дотоодын телевизүүдээс гадна цахим талбаруудаар олон улсад шууд дамжуулан үзүүлсэн байна. {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 33.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 34.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 35.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 38.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ==Ерөнхий зохион байгуулагч== *World Athletics *Asian Athletics Association *Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар *Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын газар ==Хамтран зохион байгуулагч== *Hipay *Mongolian Athletics Federation ==Ерөнхий ивээн тэтгэгч== *Emart *APU Company *Khan Bank ==Ивээн тэтгэгч== *MIAT Mongolian Airlines *NEOCITY *Cloud Nine *Icemark *BlueMon Sports *Эрүүл мэндийн хамтрагч: Denk Pharma Mongolia *Даатгалын хамтрагч: Тэнгэр Даатгал === ТВ нэвтрүүлэл === Улаанбаатар марафон 2026-г Монгол ТВ шууд дамжууллаа [https://www.youtube.com/watch?v=HFArWIY8fso| эндээс] үзээрэй. === Тэмцээний статистик === '''Улаанбаатар марафон''' олон улсын гүйлтийн тэмцээний 2014 оноос хойших нийт оролцогчдын тоог нэгтгэн харуулав. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |- ! style="background:cyan; width: 10%;" | Он ! style="background:lightgreen; width: 25%;" | Нийт оролцогчдын тоо (Бүртгүүлсэн/Гүйсэн) ! style="background:magenta; width: 20%;" | Оролцсон улс орны тоо ! style="background:pink; width: 45%;" | Онцлох үйл явдал ба нэмэлт мэдээлэл |- | '''2026''' | 46,306 | 41 | Тэмцээний түүхэн дэх хамгийн олон оролцогч бүртгүүлсэн дээд амжилт. Гадаадын 443 тамирчин оролцсон. 21 болон 42 км-ийн замууд Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооны "В" ангиллын сертификатаар баталгаажсан. |- | '''2025''' | 36,000 | 38 | Нийтийн биеийн тамирыг дэмжих, гүйлтийн соёлыг түгээх хүрээнд дотоод гадаадын сонирхогчид өргөнөөр оролцсон. |- | '''2024''' | 28,699 | 33 | Албан ёсны бүртгэл өмнөх онуудаас өссөн. Үндсэн марафон (42 км)-д 180 гаруй, хагас марафон (21 км)-д 917 гаруй тамирчин мэргэжлийн түвшинд хурд сорьсон. |- | '''2023''' | 26,000 | 30 | Ковидын дараах сэргэлтийн үе бөгөөд хагас болон бүтэн марафонд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай гүйлтийн ангиллыг шинээр нэмж өргөжүүлсэн. |- | '''2022''' | 23,690 | 29 | Цар тахлын улмаас хоёр жил завсарласны дараа дахин зохион байгуулагдаж, олон улсын гүйгчид өргөнөөр эргэн ирсэн. |- | colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | '''''2020–2021 онд COVID-19 цар тахлын улмаас цуцлагдсан''''' |- | '''2019''' | 32,000 | 29 | Нийслэл хот үүсэн байгуулагдсаны 380 жилийн ойн хүрээнд болсон. Гадаадын 313 тамирчин оролцсоноос Кени улсын элит тамирчид урилгаар оролцож түрүүлсэн. |- | '''2018''' | 30,000 | 30 | Олон улсын марафоны нэр хүнд өсөж, Австрали, АНУ, Герман, Кени зэрэг орны тамирчид оролцсон. Автомашингүй өдрөөр уламжлал болгон зохион байгуулагдав. |- | '''2017''' | 30,000 | 20 | Тэмцээний цар хүрээ тогтворжиж, нийслэлийн иргэдийн хамгийн дуртай спорт өдөрлөгүүдийн нэг болов. |- | '''2016''' | 25,000 | 15 | Гурав дахь удаагийн гүйлт бөгөөд зохион байгуулалтын хувьд цахим бүртгэл болон чипний системийг сайжруулж эхэлсэн. |- | '''2015''' | 18,085 | 13 | Хоёр дахь удаагийн марафон. Оролцогчдын тоо өмнөх оныхоос бараг хоёр мянгаар нэмэгдсэн. |- | '''2014''' | 16,839 | 12 | Улаанбаатар хотын Засаг даргын тамгын газраас санаачлан зохион байгуулсан анхны албан ёсны олон улсын марафон. |} * Тэмдэглэл: 2020 ба 2021 онуудад дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын улмаас тэмцээн албан ёсоор завсарласан болно. === Бусад үзэх === * [[250км-ийн Ультра марафон]] * [[Дархан Марафон 2026]] * [[Улаанбаатар марафон 2025]] * [[Эрдэнэт Марафон 2026]] * [[Марафон]] [[Ангилал:Улаанбаатар марафон]] [[Ангилал:Монголын спортын тэмцээн]] [[Ангилал:Улаанбаатарын спорт]] [[Ангилал:2026 оны спорт]] [[Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ]] 0ni9qlr43x4k4e76bkxin337z4x4708 858170 858163 2026-06-05T06:36:27Z Asaaa18 98448 [[Special:Contributions/Zorigt|Zorigt]] ([[User talk:Zorigt|Яриа]]) хэрэглэгчийн [[Special:Diff/858163|858163]] засварыг цуцлах Medeelliin buren baidliig aldagduulahgui bnuu 858170 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 11.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа орж медалиа авав]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 12.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа оров]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 13.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 14.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Монгол]]ын Хөнгөн Атлетикийн холбоо, Нийслэлийн ЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Олон улсын гүйлтийн "[[Улаанбаатар]] марафон" нь энэ жил 2026 оны 5 дугаар сарын 23-ны Бямба гарагт [[Сүхбаатарын талбай]]д амжилттай зохион байгуулагдлаа. Энэ жилийн марафонд [[Монгол]] улсын өнцөг булан бүрээс болон дэлхийн 41 улсаас шилдэг тамирчид, сонирхогчид зэрэг нийт 46 306 гүйгч оролцож шинэ дээд амжилтийг тогтоолоо. Марафоны өдөр уламжлал ёсоор Улаанбаатар хотын төв замуудыг хааж, '''Автомашингүй өдөр''' болгон тэмдэглэсэн бөгөөд Сүхбаатарын талбай орчимд спорт, эрүүл мэндийн олон талт өдөрлөгүүд өрнөлөө. (Шинэ уралдагч нарт зориулсан зөвлөмжийг өгүүллийн дунд хэсгээс харна уу!) === Ангилал ба зай === Тэмцээн нь мэргэжлийн тамирчид болон сонирхогчдод зориулсан дараах үндсэн зайн ангилалуудаар явагдсан: * Мэргэжлийн болон хагас мэргэжлийн ангилал:** 42 км (Бүтэн марафон), 21 км (Хагас марафон). * Сонирхогчдын ангилал:** 10 км, 5 км (Энэхүү зайд гэр бүлийн гүйлт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн гүйлт багтсан). * Эрүүл мэндийн гүйлт:** 1.5 км (Алхалт болон гүйлт). === Түрүүлэгчид === 2026 оны марафоны гол зайн буюу бүтэн марафоны ангилалд Монгол улсын болон Кени, Этиоп, Япон зэрэг орнуудын олон улсын хэмжээний мастерууд хүчтэй өрсөлдлөө. {| class="wikitable sortable" style="border: 0;" style="text-align: center; width: 64%;" |- ! style="background:#efefef; width: 30%;" | ! style="background:#efefef; width: 30%;" | |- | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 1.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эрэгтэй ялагчид]] | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 2.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эмэгтэй ялагчид]] |} {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 4.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 3.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 5.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 6.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 9.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 10.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 15.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 18.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 19.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 20.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===42 км (Бүтэн марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 6a.jpg|thumb|42км-ийн зам]] ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр (Алтан медаль): Кени улсын тамирчин Серой Андерсон Сайтоти * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Япон улсын тамирчин Томита Наоки * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Гантулга ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр (Алтан медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Г.Хишигсайхан * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Номин-Эрдэнэ {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 21.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 22.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 23.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 24.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 25.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===21 км (Хагас марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 8.jpg|thumb|21км-ийн зам]] ==Эрэгтэй төрөл 18-34 насны ангиллын эрэгтэйчүүд 🏃‍♂️== * 1-р байр: Япон улсын тамирчин Ишикава Рюга * 2-р байр: Япон улсын тамирчин Хигучи Дайсуке * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ О.Нацагдорж ==Эмэгтэй 18-34 насны ангиллын эмэгтэйчүүд 🏃‍♀️== * 1-р байр: БНХАУ-ын тамирчин Чин Инг Инг * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Сарангуа * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхтуяа {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 28.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 29.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 30.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 31.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 32.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===10 км (Элит ба Сонирхогчид)=== ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Мягмарсүрэн * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ М.Лхагвадорж * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Ачбадрах ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Н.Нандинцэцэг * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Э.Хонгорзул === Бүртгэлийн хураамж === Бүртгэлийн хураамж төрөл тус бүрээр: *1.5 км (Гэр бүл, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд): 5000₮ (гишүүн бүр) *5 км (Эрүүл мэндийн гүйлт): 10,000₮ *10 км (Спорт гүйлт): 50,000₮ *21 км (Хагас марафон): 70,000₮ *42.195 км (Бүтэн марафон): 90,000₮ 10-42км ийн бүртгэлийн хураамжинд 1.Дугаар 2.Цамц 3.Чип 4.Даавуун үүргэвч 5.Ивээн тэтгэгчийн бэлгэ багтаж 21 ба 42км ийнхэд нэмж дурсгалын медаль багтжээ. Бусад зайнд дугаар олгосон. ==Тэмцээний онцлох мэдээ болон Шагналын сан== * Шагналын өсөлт: Энэ жилийн марафоны шагналын сан өмнөх жилүүдээс нэмэгдсэн бөгөөд 42 км-ийн бүтэн марафоны тэргүүн байрын эздийг '''20-40 сая төгрөгөөр урамшуулсан''' нь гадны болон дотоодын тамирчдын идэвхийг ихээхэн татлаа. * Байгаль орчинд ээлтэй марафон: Зохион байгуулагчдын зүгээс энэ жил "Хоггүй марафон" уриалга гаргаж, гүйлтийн зам дагуух усны сав, хогийг ангилан цуглуулах эко цэгүүдийг олноор байршуулсан нь иргэдийн талархлыг хүлээв. * Олон улсын шууд дамжуулалт: Тэмцээнийг дотоодын телевизүүдээс гадна цахим талбаруудаар олон улсад шууд дамжуулан үзүүлсэн байна. {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 33.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 34.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 35.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 38.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ==Ерөнхий зохион байгуулагч== *World Athletics *Asian Athletics Association *Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар *Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын газар === 🏃‍♂️ 🏃‍♀️ 📣 🔥⚡ МАРАФОНД УРАЛДАХ ЗӨВЛӨМЖ ⚡🔥 🏅 🥇 🏆 === #Хооллолт, ус, ундаа: *Нүүрс ус ихтэй хоол хүнс хэрэглэж, биеийн энерги, тэсвэрээ нэмэгдүүлээрэй. *Уралдааны өмнө, явцын дунд болон дараа тогтмол бага багаар ус уух нь чухал. *Хөлсөөр алдагдсан шингэнийг нөхөх нь биеийн тэнцвэрийг хадгална. *Өмнө нь туршиж үзсэн энергийн ундаа хэрэглээрэй. Уралдааны үеэр шинэ зүйл туршихаас зайлсхийх нь зүйтэй. #Уралдааны тактик: *Өөрийн хэмнэлээр гүйх: Эхлэлд хэт хурдлах нь ядаргаа үүсгэж, барианд хүрэх чадварыг бууруулдаг. *Хурдаа зөв хуваарилах: Эхний хагаст жигд, хяналттай гүйж, сүүлийн хэсэгт аажмаар хурдаа нэмэх нь илүү үр дүнтэй. *Сэтгэлзүйн бэлтгэл: Олон нийтийн дэмжлэг, хамт гүйгчдийн уур амьсгал нь гүйцэтгэлд эергээр нөлөөлдөг тул үүнийг давуу тал болгон ашиглаарай. === Тэмцээний өмнөх бэлтгэлийн төлөвлөгөө (Зай тус бүрээр) === Шинээр марафон гүйхээр бэлтгэж буй гүйгчиддээ зориулан 10 км, 21 км (хагас марафон), болон 42 км (бүтэн марафон) зайд хэрхэн бэлдэх тухай мэргэжлийн зөвлөгөөг хүргэж байна. Марафонд амжилттай оролцоход зөвхөн гүйхээс гадна хооллолт, эрүүл мэнд болон уралдааны өдрийн тактик хамгийн чухал байдаг. Хүн бүрийн биеийн онцлог өөр тул гүйх зайнаасаа хамаарч дараах хугацаанд системтэй бэлдэх хэрэгтэй. ==🏃‍♂️ 10 км-ийн зайн гүйлт 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 2–3 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 3-4 удаа. * Тактик: Эхний сард ерөнхий тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлж, 3-5 км-т тасралтгүй гүйж сурна. Сүүлийн сард зайгаа аажмаар өсгөсөөр тэмцээнээс 2 долоо хоногийн өмнө 8-9 км-т хялбархан гүйдэг болсон байх шаардлагатай. ==🏃‍♀️ 21 км-ийн зайн гүйлт (Хагас марафон) 🏃‍♂️== * Бэлтгэх хугацаа: 3–4 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4 удаа. * Тактик: Долоо хоногийн нэг өдрийг заавал "Урт гүйлт" (Long Run)-д зориулна. Урт гүйлтийн зайгаа долоо хоног бүр 1.5-2 км-ээр аажмаар нэмнэ. Тэмцээн болохоос 3 долоо хоногийн өмнө 17-18 км-ийн урт гүйлт хийж үзсэн байх ёстой. ==🏃‍♂️ 42 км-ийн зайн гүйлт (Бүтэн марафон) 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 4–6 сар (Өмнө нь 10 болон 21 км-т гүйж байсан туршлагатай байхыг зөвлөдөг). * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4-5 удаа. * Тактик: Бэлтгэлийн ачааллыг 3 долоо хоног өсгөөд, 1 долоо хоног буулгах замаар (Periodization) бэлдэнэ. Тэмцээнээс 4 долоо хоногийн өмнө хамгийн урт гүйлт буюу 32-35 км-ийг гүйж, бие физиологио шалгана. Үүнээс урт гүйх нь булчинг хэт туйлдуулдаг тул хэрэггүй. Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 долоо хоногт ачааллыг багасгах (Tapering) шатанд шилжинэ. === 2. Хооллолтын дэглэм (Food Regime)🍞 🍯 🍝 🍜 🍌 🍳 🍗 🐟 === Гүйгч хүний хувьд хоол хүнс бол "шатахуун" юм. ==📅 Бэлтгэлийн саруудад== * **Нүүрс ус (Carbohydrates):** Нийт хоолны 55-65%-ийг эзлэх ёстой. Бор будаа, овъёос, амтат төмс, бүхэл үрийн талх зэрэг удаан задардаг цогц нүүрс усыг хэрэглэнэ. * **Уураг (Protein):** Булчингийн нөхөн төлжилтөнд зориулж 🍳 🍗 🐟 тахианы цээж мах, загас, өндөг, шош зэргийг тогтмол хоол хүнсэндээ хэрэглэх. * **Ус, чийгшил:** Өдөрт багадаа 2.5-3 литр ус ууна. Урт гүйлтийн дараа эрдэс бодисоо нөхөхийн тулд изотоник (электролиттэй) ундаа ууж хэвших. ===🏎️ Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 өдөр (Carbo-loading)=== * Энэ өдрүүдэд уургийн хэмжээг багасгаж, нүүрс усыг түлхүү хэрэглэнэ (бүхэл үрийн болон бусад чанартай гоомон, паста, агшаасан будаа). Энэ нь булчинд гликогенийн нөөцийг дээд цэгт нь хүргэдэг. * **Анхаарах зүйл:** Шинэ, урьд нь идэж үзээгүй чамин хоол бүү идээрэй. Ходоод хямрахаас сэргийлж, хэт их тостой болон халуун ногоотой хоолноос татгалз. === 3. Эрүүл мэндийн болон гэмтлээс сэргийлэх зөвлөгөө 💪❤️ === * 😴 Амралт ба Нойр: Булчин гүйж байхдаа биш, харин унтаж амрах үед томорч, хүчирхэгждэг. Өдөрт 7-8 цаг чанартай унтах. * 🧘‍♀️ Сунгалт ба Хүчний бэлтгэл: Гүйхээс өмнө динамик (хөдөлгөөнтэй) сунгалт, гүйсний дараа статик (барилттай) сунгалт заавал хийнэ. Долоо хоногт 1-2 удаа өвдөг, шагай, өгзөгний булчин чангалах хүчний бэлтгэл хийх нь гэмтлээс 80% хамгаална. * 👟 Гүйлтийн гутал: Өөрийн хөлийн гишгэлтэд (пронаци) тохирсон, гүйлтийн зориулалттай гутал сонгох. Тэмцээнд хэзээ ч цоо шинэ гутал өмсөж орж болохгүй (багадаа 50-100 км гүйж дасгасан байх). === 4. МАРАФОНД ГҮЙЖ БАЙХ ҮЕИЙН ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ЗӨВЛӨГӨӨ (Race Day Advice) === Уралдааны өдөр бол таны олон сарын хөдөлмөрийн үр дүнг үзэх өдөр юм. Дараах тактикийг ягштал баримтлаарай: ===🌅 Уралдаан эхлэхээс өмнө (Өглөө)=== * Өглөөний цай: Гараанаас 2.5–3 цагийн өмнө хөнгөн хооллоно. Овъёосны каш, гадил, зөгийн балтай талх тохиромжтой. Кофе уудаг бол гараанаас 1 цагийн өмнө ууж болно. * Хувцаслалт: 🧢🧦🩳🕶️👟👟 Цаг агаарт тохируулж хувцаслах. Уралдааны үеэр бие хөрдөггүй, халдаг тул гараан дээр зогсож байхад бага зэрэг сэрүүхэн санагдаж байх ёстой. Хөх, суга, гуяны дотор талд үрэлтээс сэргийлж вазелин түрхээрэй. ===🏃‍♂️ Уралдааны үеэр (Зай тус бүрийн тактик) 🏃‍♀️=== ==🏁 Эхний хэсэг (Айдсаа дарах ба Хурдаа хянах)== * Хамгийн том алдаа: Гарааны буу дуугарахад олон хүмүүсийн уур амьсгалд автаж, хэтэрхий хурдан гүйж эхлэх. Энэ нь таны энергийг эхний хэдэн км-т л дуусгана. * ⌚ Тактик: Төлөвлөсөн хурдаасаа (Pace) бага зэрэг удаан эхэл. Эхний 1-2 км-т биеэ халааж, өөрийн гэсэн жигд хэмнэлийг ол. == 💧⚡ Ус ба Энерги нөхөлт (Ялангуяа 21 км ба 42 км-т) ⚡💧== * Цэг бүрийг ашигла: Цаашдаа цангаагүй байсан ч 💧 усны цэг бүрээс 1-2 балга ус эсвэл изотоник 🥤 ундаа ууж яв. Цангтал хүлээх нь аль хэдийн хоцорсны шинж. * Энергийн гел ⚡ 🧪 🔥(Energy Gel): 21 км-т гүйж байвал 10 дахь км дээр, 42 км-т гүйж байвал 45-50 минут тутамд энергийн гел ууж, араас нь заавал цэвэр 💧 ус ууна (Изотоник ундаагаар даруулж болохгүй, ходоод хямарна). == 🧠 Дунд болон Төгсгөл хэсэг (Сэтгэл зүйн тулаан) 🏁== * Зайг хэсэгчлэн хуваах: Уралдааны урт зайд сэтгэл зүйгээр унахгүйн тулд зайгаа жижиглэж бод. Жишээ нь: Бүтэн марафоныг "Миний урт бэлтгэл дуусахад ердөө 10 км үлдлээ" эсвэл "Дараагийн усны цэг хүртэл гүйчихье" гэх мэтээр өөрийгөө зоригжуул. * Сүүлийн 2-3 км: 🏁 🔥 Хэрэв биеийн байдал сайн, булчин татаагүй бол хурдаа бага багаар нэмж, бариа руу эрч хүчтэй орно. Хэрэв ядарсан бол хурдаа тогтвортой барьж, зөвхөн барианд орохдоо анхаарлаа хандуулаарай. Барианд орсны дараа шууд суугаад зогсож болохгүй. Бага зэрэг алхаж, зүрхний цохилтоо буулгасны дараа сунгалт хийж, уураг болон нүүрс усаар баялаг хоол идэж биеэ нөхөн сэргээгээрэй. 🏅 🥇 Танд амжилт хүсэе! === 👟 Гутлаа сонгох 👟 === Уралдааны замд таны хамгийн чухал хэрэгсэл бол гарцаагүй гүйлтийн гутал/пүүз юм. Олон улсын 50км-ийн марафонд энгийн сандальтай гүйгээд түрүүлсэн тохиолдол гарч байсан. (Мексикийн индиан бүсгүй 22 настай María Lorena Ramírez 2017 онд гар аргаар хийсэн сандальтай 50км-ийн марафонд түрүүлсэн) Харин боломжоороо аль болох марафонд тохирох гутлаа сонгвол сайн. Дийлэнх 90% гүйгчдийн хувьд зөөлөн пампагардуу ултай энгийн (агаар солилцоо сайтай эсвэл даавуун) пүүз авхад хангалттай. ==1. Хөлийн гишгэлтээ тодорхойлох (Pronation)== Гутал авахаас өмнө та өөрийн хөлийн нум (арт) болон гүйх үед хөл дотогшоо эсвэл гадагшаа далийж буйг мэдэх хэрэгтэй. * Хэвийн гишгэлт (Neutral): Хөлийн нум хэвийн, гүйхэд ачаалал хөлийн тавхай даяар жигд тархдаг. * ''Сонголт:'' '''Neutral''' (Энгийн) ангиллын пүүз. * Дотогшоо хазайлттай (Overpronation): Хавтгай тавхайтай хүмүүст ихэвчлэн ажиглагддаг. Гүйх үед шагай дотогшоо цөмөрч, өвдөгт ачаалал өгдөг. * ''Сонголт:'' Хөлийг дотор талаас нь түших тусгай шийдэлтэй '''Stability''' (Тогтворжуулагч) ангиллын пүүз. * Гадагшаа хазайлттай (Underpronation/Supination): Хөлийн нум хэт өндөр хүмүүст тохиолддог. Хөл газардах үед доргилтыг сайн шингээж чаддаггүй. * ''Сонголт:'' Доргилт сайн дарах маш зөөлөн нумтай ба ултай '''Cushioned''' ангиллын пүүз. ==2. Гутлын хэмжээг зөв сонгох (Size Matters)== ⚠️ Алтан дүрэм: Марафонд өмсөх пүүзийг өдөр тутмын гутлын хэмжээнээсээ заавал **0.5-аас 1 хэмжээгээр (Size) том** авах шаардлагатай. * Яагаад? Холын зайд тасралтгүй гүйх үед хөл рүү цус ихээр шахагдаж, хөл тодорхой хэмжээгээр хөөж томордог. * Шалгах арга: Гутлаа өмсөөд босож зогсоход таны хамгийн урт хуруу болон гутлын хошууны хооронд эрхий хуруу багтахуйц (ойролцоогоор 1-1.5 см) зай үлдэж байх ёстой. Хэрэв яг таарсан гутал авбал гүйлтийн явцад хумсаа гэмтээх, хумс унах эрсдэлтэй. ==3. Зөөлөвч ба Улны өндөр (Cushioning & Drop)== * Максимум зөөлөвчтэй (Max Cushion): Сүүлийн үеийн гүйлтийн гуталнууд маш зузаан, хөнгөн хөөсөн (foam) ултай болсон. Энэ нь үе мөчид ирэх цохилтыг дээд зэргээр багасгадаг тул 21 км болон 42 км-ийн зайд булчин бага ядрахад тусална. * Heel-to-Toe Drop: Гутлын өсгий болон хошууны өндрийн зөрүү. Хэрэв та өсгийгөөрөө түрүүлж газардаг бол өндөр drop-той (8-12 мм), харин хөлийн дунд болон урд хэсгээр газардаг бол бага drop-той (4-6 мм) гутал тохиромжтой. ==4. Нүүрстөрөгчийн хавтантай гутал (Carbon-Plated Shoes)== * Хэрэв та хувийн амжилтаа ахиулах, хурдан гүйх зорилготой бол хөлийн нумны дундаа карбон хавтантай (Carbon plate) "Super Shoes" ангиллын гутлыг сонгож болно. Энэ нь алхам бүрт энергийг буцааж түлхэх (bouncy) мэдрэмж өгдөг. * Анхаарах зүйл: Энэ төрлийн гутал нь үнэтэй бөгөөд бэлтгэл багатай шинэ гүйгчийн шагай, шөрмөсийг хэт ачаалах эрсдэлтэй тул анхны марафондоо энгийн зөөлөвчтэй гутал сонгохыг зөвлөж байна. ==5. Марафонд зориулсан чухал санамжууд== * Хэзээ худалдаж авах вэ? Гутал худалдаж авахаар дэлгүүр орохдоо өдрийн цусны эргэлтээс шалтгаалж '''хөл хамгийн их томорсон байдаг оройн цагаар очиж''' өмсөж үзээрэй. Мөн уралдаанд өмсөх зузаан гүйлтийн 🧦 оймсоо заавал авч очиж өмсөх хэрэгтэй. * '''Шинэ гутлаар шууд уралдаж болохгүй: Тэмцээний өдөр цоо шинэ гутал өмсөх нь хамгийн том алдаа''' юм. Гутал нь холын урт гүйлтэнд эвтэйхэн байхын тулд багадаа '''50-80 км''' зайд өмсч эдэлгээнд орсон байх шаардлагатай. Та өөрийн хөлийн онцлогт тохирсон гутлаа сонгоод, уралдаандаа амжилттай оролцоорой! Зөвлөмжийг боловсруулсан Дэвшлийн Гарц ТББ. ==Хамтран зохион байгуулагч== *Hipay *Mongolian Athletics Federation ==Ерөнхий ивээн тэтгэгч== *Emart *APU Company *Khan Bank ==Ивээн тэтгэгч== *MIAT Mongolian Airlines *NEOCITY *Cloud Nine *Icemark *BlueMon Sports *Эрүүл мэндийн хамтрагч: Denk Pharma Mongolia *Даатгалын хамтрагч: Тэнгэр Даатгал === ТВ нэвтрүүлэл === Улаанбаатар марафон 2026-г Монгол ТВ шууд дамжууллаа [https://www.youtube.com/watch?v=HFArWIY8fso| эндээс] үзээрэй. === Тэмцээний статистик === '''Улаанбаатар марафон''' олон улсын гүйлтийн тэмцээний 2014 оноос хойших нийт оролцогчдын тоог нэгтгэн харуулав. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |- ! style="background:cyan; width: 10%;" | Он ! style="background:lightgreen; width: 25%;" | Нийт оролцогчдын тоо (Бүртгүүлсэн/Гүйсэн) ! style="background:magenta; width: 20%;" | Оролцсон улс орны тоо ! style="background:pink; width: 45%;" | Онцлох үйл явдал ба нэмэлт мэдээлэл |- | '''2026''' | 46,306 | 41 | Тэмцээний түүхэн дэх хамгийн олон оролцогч бүртгүүлсэн дээд амжилт. Гадаадын 443 тамирчин оролцсон. 21 болон 42 км-ийн замууд Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооны "В" ангиллын сертификатаар баталгаажсан. |- | '''2025''' | 36,000 | 38 | Нийтийн биеийн тамирыг дэмжих, гүйлтийн соёлыг түгээх хүрээнд дотоод гадаадын сонирхогчид өргөнөөр оролцсон. |- | '''2024''' | 28,699 | 33 | Албан ёсны бүртгэл өмнөх онуудаас өссөн. Үндсэн марафон (42 км)-д 180 гаруй, хагас марафон (21 км)-д 917 гаруй тамирчин мэргэжлийн түвшинд хурд сорьсон. |- | '''2023''' | 26,000 | 30 | Ковидын дараах сэргэлтийн үе бөгөөд хагас болон бүтэн марафонд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай гүйлтийн ангиллыг шинээр нэмж өргөжүүлсэн. |- | '''2022''' | 23,690 | 29 | Цар тахлын улмаас хоёр жил завсарласны дараа дахин зохион байгуулагдаж, олон улсын гүйгчид өргөнөөр эргэн ирсэн. |- | colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | '''''2020–2021 онд COVID-19 цар тахлын улмаас цуцлагдсан''''' |- | '''2019''' | 32,000 | 29 | Нийслэл хот үүсэн байгуулагдсаны 380 жилийн ойн хүрээнд болсон. Гадаадын 313 тамирчин оролцсоноос Кени улсын элит тамирчид урилгаар оролцож түрүүлсэн. |- | '''2018''' | 30,000 | 30 | Олон улсын марафоны нэр хүнд өсөж, Австрали, АНУ, Герман, Кени зэрэг орны тамирчид оролцсон. Автомашингүй өдрөөр уламжлал болгон зохион байгуулагдав. |- | '''2017''' | 30,000 | 20 | Тэмцээний цар хүрээ тогтворжиж, нийслэлийн иргэдийн хамгийн дуртай спорт өдөрлөгүүдийн нэг болов. |- | '''2016''' | 25,000 | 15 | Гурав дахь удаагийн гүйлт бөгөөд зохион байгуулалтын хувьд цахим бүртгэл болон чипний системийг сайжруулж эхэлсэн. |- | '''2015''' | 18,085 | 13 | Хоёр дахь удаагийн марафон. Оролцогчдын тоо өмнөх оныхоос бараг хоёр мянгаар нэмэгдсэн. |- | '''2014''' | 16,839 | 12 | Улаанбаатар хотын Засаг даргын тамгын газраас санаачлан зохион байгуулсан анхны албан ёсны олон улсын марафон. |} * Тэмдэглэл: 2020 ба 2021 онуудад дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын улмаас тэмцээн албан ёсоор завсарласан болно. === Бусад үзэх === * [[250км-ийн Ультра марафон]] * [[Дархан Марафон 2026]] * [[Улаанбаатар марафон 2025]] * [[Эрдэнэт Марафон 2026]] * [[Марафон]] [[Ангилал:Улаанбаатар марафон]] [[Ангилал:Монголын спортын тэмцээн]] [[Ангилал:Улаанбаатарын спорт]] [[Ангилал:2026 оны спорт]] [[Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ]] n40cuhh6jqbtx759clxpzxs6mxod8wr 858171 858170 2026-06-05T06:47:47Z Zorigt 49 [[Special:Contributions/Asaaa18|Asaaa18]] ([[User talk:Asaaa18|яриа]])-н хийсэн засваруудыг [[User:Zorigt|Zorigt]]-ий хийсэн сүүлийн засварт буцаан шилжүүллээ. 858129 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 11.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа орж медалиа авав]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 12.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа оров]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 13.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 14.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Монгол]]ын Хөнгөн Атлетикийн холбоо, Нийслэлийн ЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Олон улсын гүйлтийн "[[Улаанбаатар]] марафон" 2026 оны 5 дугаар сарын 23-ны Бямба гарагт [[Сүхбаатарын талбай]]д зохион байгуулагдсан. Энэ жилийн марафонд [[Монгол]] улсын өнцөг булан бүрээс болон дэлхийн 41 улсаас шилдэг тамирчид, сонирхогчид зэрэг нийт 46 306 гүйгч оролцож шинэ дээд амжилтыг тогтоолоо. Марафоны өдөр уламжлал ёсоор Улаанбаатар хотын төв замуудыг хааж, '''Автомашингүй өдөр''' болгон тэмдэглэсэн бөгөөд Сүхбаатарын талбай орчимд спорт, эрүүл мэндийн олон талт өдөрлөгүүд өрнөлөө. === Ангилал ба зай === Тэмцээн нь мэргэжлийн тамирчид болон сонирхогчдод зориулсан дараах үндсэн зайн ангилалуудаар явагдсан: * Мэргэжлийн болон хагас мэргэжлийн ангилал:** 42 км (Бүтэн марафон), 21 км (Хагас марафон). * Сонирхогчдын ангилал:** 10 км, 5 км (Энэхүү зайд гэр бүлийн гүйлт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн гүйлт багтсан). * Эрүүл мэндийн гүйлт:** 1.5 км (Алхалт болон гүйлт). === Түрүүлэгчид === 2026 оны марафоны гол зайн буюу бүтэн марафоны ангилалд Монгол улсын болон Кени, Этиоп, Япон зэрэг орнуудын олон улсын хэмжээний мастерууд хүчтэй өрсөлдлөө. {| class="wikitable sortable" style="border: 0;" style="text-align: center; width: 64%;" |- ! style="background:#efefef; width: 30%;" | ! style="background:#efefef; width: 30%;" | |- | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 1.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эрэгтэй ялагчид]] | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 2.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эмэгтэй ялагчид]] |} {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 4.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 3.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 5.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 6.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 9.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 10.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 15.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 18.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 19.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 20.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===42 км (Бүтэн марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 6a.jpg|thumb|42км-ийн зам]] ==Эрэгтэй== * 1-р байр (Алтан медаль): Кени улсын тамирчин Серой Андерсон Сайтоти * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Япон улсын тамирчин Томита Наоки * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Гантулга ==Эмэгтэй== * 1-р байр (Алтан медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Г.Хишигсайхан * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Номин-Эрдэнэ {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 21.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 22.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 23.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 24.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 25.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===21 км (Хагас марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 8.jpg|thumb|21км-ийн зам]] ==Эрэгтэй төрөл 18-34 насны ангиллын эрэгтэйчүүд== * 1-р байр: Япон улсын тамирчин Ишикава Рюүга * 2-р байр: Япон улсын тамирчин Хигучи Дайсүкэ * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ О.Нацагдорж ==Эмэгтэй 18-34 насны ангиллын эмэгтэйчүүд== * 1-р байр: БНХАУ-ын тамирчин Чин Инг Инг * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Сарангуа * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхтуяа {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 28.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 29.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 30.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 31.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 32.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===10 км (Элит ба Сонирхогчид)=== ==Эрэгтэй== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Мягмарсүрэн * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ М.Лхагвадорж * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Ачбадрах ==Эмэгтэй== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Н.Нандинцэцэг * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Э.Хонгорзул === Бүртгэлийн хураамж === Бүртгэлийн хураамж төрөл тус бүрээр: *1.5 км (Гэр бүл, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд): 5000₮ (гишүүн бүр) *5 км (Эрүүл мэндийн гүйлт): 10,000₮ *10 км (Спорт гүйлт): 50,000₮ *21 км (Хагас марафон): 70,000₮ *42.195 км (Бүтэн марафон): 90,000₮ 10-42км ийн бүртгэлийн хураамжинд 1.Дугаар 2.Цамц 3.Чип 4.Даавуун үүргэвч 5.Ивээн тэтгэгчийн бэлгэ багтаж 21 ба 42км ийнхэд нэмж дурсгалын медаль багтжээ. Бусад зайд дугаар олгосон. ==Тэмцээний онцлох мэдээ болон Шагналын сан== * Шагналын өсөлт: Энэ жилийн марафоны шагналын сан өмнөх жилүүдээс нэмэгдсэн бөгөөд 42 км-ийн бүтэн марафоны тэргүүн байрын эздийг '''20-40 сая төгрөгөөр урамшуулсан''' нь гадны болон дотоодын тамирчдын идэвхийг ихээхэн татлаа. * Байгаль орчинд ээлтэй марафон: Зохион байгуулагчдын зүгээс энэ жил "Хоггүй марафон" уриалга гаргаж, гүйлтийн зам дагуух усны сав, хогийг ангилан цуглуулах эко цэгүүдийг олноор байршуулсан нь иргэдийн талархлыг хүлээв. * Олон улсын шууд дамжуулалт: Тэмцээнийг дотоодын телевизүүдээс гадна цахим талбаруудаар олон улсад шууд дамжуулан үзүүлсэн байна. {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 33.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 34.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 35.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 38.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ==Ерөнхий зохион байгуулагч== *World Athletics *Asian Athletics Association *Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар *Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын газар ==Хамтран зохион байгуулагч== *Hipay *Mongolian Athletics Federation ==Ерөнхий ивээн тэтгэгч== *Emart *APU Company *Khan Bank ==Ивээн тэтгэгч== *MIAT Mongolian Airlines *NEOCITY *Cloud Nine *Icemark *BlueMon Sports *Эрүүл мэндийн хамтрагч: Denk Pharma Mongolia *Даатгалын хамтрагч: Тэнгэр Даатгал === ТВ нэвтрүүлэл === Улаанбаатар марафон 2026-г Монгол ТВ шууд дамжууллаа [https://www.youtube.com/watch?v=HFArWIY8fso| эндээс] үзээрэй. === Тэмцээний статистик === '''Улаанбаатар марафон''' олон улсын гүйлтийн тэмцээний 2014 оноос хойших нийт оролцогчдын тоог нэгтгэн харуулав. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |- ! style="background:cyan; width: 10%;" | Он ! style="background:lightgreen; width: 25%;" | Нийт оролцогчдын тоо (Бүртгүүлсэн/Гүйсэн) ! style="background:magenta; width: 20%;" | Оролцсон улс орны тоо ! style="background:pink; width: 45%;" | Онцлох үйл явдал ба нэмэлт мэдээлэл |- | '''2026''' | 46,306 | 41 | Тэмцээний түүхэн дэх хамгийн олон оролцогч бүртгүүлсэн дээд амжилт. Гадаадын 443 тамирчин оролцсон. 21 болон 42 км-ийн замууд Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооны "В" ангиллын сертификатаар баталгаажсан. |- | '''2025''' | 36,000 | 38 | Нийтийн биеийн тамирыг дэмжих, гүйлтийн соёлыг түгээх хүрээнд дотоод гадаадын сонирхогчид өргөнөөр оролцсон. |- | '''2024''' | 28,699 | 33 | Албан ёсны бүртгэл өмнөх онуудаас өссөн. Үндсэн марафон (42 км)-д 180 гаруй, хагас марафон (21 км)-д 917 гаруй тамирчин мэргэжлийн түвшинд хурд сорьсон. |- | '''2023''' | 26,000 | 30 | Ковидын дараах сэргэлтийн үе бөгөөд хагас болон бүтэн марафонд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай гүйлтийн ангиллыг шинээр нэмж өргөжүүлсэн. |- | '''2022''' | 23,690 | 29 | Цар тахлын улмаас хоёр жил завсарласны дараа дахин зохион байгуулагдаж, олон улсын гүйгчид өргөнөөр эргэн ирсэн. |- | colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | '''''2020–2021 онд COVID-19 цар тахлын улмаас цуцлагдсан''''' |- | '''2019''' | 32,000 | 29 | Нийслэл хот үүсэн байгуулагдсаны 380 жилийн ойн хүрээнд болсон. Гадаадын 313 тамирчин оролцсоноос Кени улсын элит тамирчид урилгаар оролцож түрүүлсэн. |- | '''2018''' | 30,000 | 30 | Олон улсын марафоны нэр хүнд өсөж, Австрали, АНУ, Герман, Кени зэрэг орны тамирчид оролцсон. Автомашингүй өдрөөр уламжлал болгон зохион байгуулагдав. |- | '''2017''' | 30,000 | 20 | Тэмцээний цар хүрээ тогтворжиж, нийслэлийн иргэдийн хамгийн дуртай спорт өдөрлөгүүдийн нэг болов. |- | '''2016''' | 25,000 | 15 | Гурав дахь удаагийн гүйлт бөгөөд зохион байгуулалтын хувьд цахим бүртгэл болон чипний системийг сайжруулж эхэлсэн. |- | '''2015''' | 18,085 | 13 | Хоёр дахь удаагийн марафон. Оролцогчдын тоо өмнөх оныхоос бараг хоёр мянгаар нэмэгдсэн. |- | '''2014''' | 16,839 | 12 | Улаанбаатар хотын Засаг даргын тамгын газраас санаачлан зохион байгуулсан анхны албан ёсны олон улсын марафон. |} * Тэмдэглэл: 2020 ба 2021 онуудад дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын улмаас тэмцээн албан ёсоор завсарласан болно. === Бусад үзэх === * [[250км-ийн Ультра марафон]] * [[Дархан Марафон 2026]] * [[Улаанбаатар марафон 2025]] * [[Эрдэнэт Марафон 2026]] * [[Марафон]] [[Ангилал:Улаанбаатар марафон]] [[Ангилал:Монголын спортын тэмцээн]] [[Ангилал:Улаанбаатарын спорт]] [[Ангилал:2026 оны спорт]] [[Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ]] 0ni9qlr43x4k4e76bkxin337z4x4708 858173 858171 2026-06-05T07:34:06Z Asaaa18 98448 [[Special:Contributions/Zorigt|Zorigt]] ([[User talk:Zorigt|Яриа]]) хэрэглэгчийн [[Special:Diff/858171|858171]] засварыг цуцлах 858173 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 11.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа орж медалиа авав]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 12.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны гүйгчид бариандаа оров]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 13.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Зураг:Ulaanbaatar marathon 2026 14.webm|thumb|Улаанбаатар Марафоны эргэн тойронд]] [[Монгол]]ын Хөнгөн Атлетикийн холбоо, Нийслэлийн ЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Олон улсын гүйлтийн "[[Улаанбаатар]] марафон" нь энэ жил 2026 оны 5 дугаар сарын 23-ны Бямба гарагт [[Сүхбаатарын талбай]]д амжилттай зохион байгуулагдлаа. Энэ жилийн марафонд [[Монгол]] улсын өнцөг булан бүрээс болон дэлхийн 41 улсаас шилдэг тамирчид, сонирхогчид зэрэг нийт 46 306 гүйгч оролцож шинэ дээд амжилтийг тогтоолоо. Марафоны өдөр уламжлал ёсоор Улаанбаатар хотын төв замуудыг хааж, '''Автомашингүй өдөр''' болгон тэмдэглэсэн бөгөөд Сүхбаатарын талбай орчимд спорт, эрүүл мэндийн олон талт өдөрлөгүүд өрнөлөө. (Шинэ уралдагч нарт зориулсан зөвлөмжийг өгүүллийн дунд хэсгээс харна уу!) === Ангилал ба зай === Тэмцээн нь мэргэжлийн тамирчид болон сонирхогчдод зориулсан дараах үндсэн зайн ангилалуудаар явагдсан: * Мэргэжлийн болон хагас мэргэжлийн ангилал:** 42 км (Бүтэн марафон), 21 км (Хагас марафон). * Сонирхогчдын ангилал:** 10 км, 5 км (Энэхүү зайд гэр бүлийн гүйлт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн гүйлт багтсан). * Эрүүл мэндийн гүйлт:** 1.5 км (Алхалт болон гүйлт). === Түрүүлэгчид === 2026 оны марафоны гол зайн буюу бүтэн марафоны ангилалд Монгол улсын болон Кени, Этиоп, Япон зэрэг орнуудын олон улсын хэмжээний мастерууд хүчтэй өрсөлдлөө. {| class="wikitable sortable" style="border: 0;" style="text-align: center; width: 64%;" |- ! style="background:#efefef; width: 30%;" | ! style="background:#efefef; width: 30%;" | |- | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 1.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эрэгтэй ялагчид]] | [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 2.jpg|thumb|center|Улаанбаатар Марафон 2026 10км, 21км, 42kм-ийн эмэгтэй ялагчид]] |} {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 4.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 3.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 5.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 6.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 9.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 10.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 15.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 16a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 18.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 19.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 20.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===42 км (Бүтэн марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 6a.jpg|thumb|42км-ийн зам]] ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр (Алтан медаль): Кени улсын тамирчин Серой Андерсон Сайтоти * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Япон улсын тамирчин Томита Наоки * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Гантулга ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр (Алтан медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр (Мөнгөн медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Г.Хишигсайхан * 3-р байр (Хүрэл медаль): Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Номин-Эрдэнэ {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 21.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 22.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 23.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 24.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 25.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===21 км (Хагас марафон)=== [[File:Ulaanbaatar Marathon 2026 8.jpg|thumb|21км-ийн зам]] ==Эрэгтэй төрөл 18-34 насны ангиллын эрэгтэйчүүд 🏃‍♂️== * 1-р байр: Япон улсын тамирчин Ишикава Рюга * 2-р байр: Япон улсын тамирчин Хигучи Дайсуке * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ О.Нацагдорж ==Эмэгтэй 18-34 насны ангиллын эмэгтэйчүүд 🏃‍♀️== * 1-р байр: БНХАУ-ын тамирчин Чин Инг Инг * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Сарангуа * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхтуяа {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 26a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 28.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 29.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 30.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 31.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 32.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ===10 км (Элит ба Сонирхогчид)=== ==Эрэгтэй 🏃‍♂️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Д.Мягмарсүрэн * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ М.Лхагвадорж * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Ачбадрах ==Эмэгтэй 🏃‍♀️== * 1-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Б.Мөнхзаяа * 2-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Н.Нандинцэцэг * 3-р байр: Монгол Улсын тамирчин ОУХМ Э.Хонгорзул === Бүртгэлийн хураамж === Бүртгэлийн хураамж төрөл тус бүрээр: *1.5 км (Гэр бүл, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд): 5000₮ (гишүүн бүр) *5 км (Эрүүл мэндийн гүйлт): 10,000₮ *10 км (Спорт гүйлт): 50,000₮ *21 км (Хагас марафон): 70,000₮ *42.195 км (Бүтэн марафон): 90,000₮ 10-42км ийн бүртгэлийн хураамжинд 1.Дугаар 2.Цамц 3.Чип 4.Даавуун үүргэвч 5.Ивээн тэтгэгчийн бэлгэ багтаж 21 ба 42км ийнхэд нэмж дурсгалын медаль багтжээ. Бусад зайнд дугаар олгосон. ==Тэмцээний онцлох мэдээ болон Шагналын сан== * Шагналын өсөлт: Энэ жилийн марафоны шагналын сан өмнөх жилүүдээс нэмэгдсэн бөгөөд 42 км-ийн бүтэн марафоны тэргүүн байрын эздийг '''20-40 сая төгрөгөөр урамшуулсан''' нь гадны болон дотоодын тамирчдын идэвхийг ихээхэн татлаа. * Байгаль орчинд ээлтэй марафон: Зохион байгуулагчдын зүгээс энэ жил "Хоггүй марафон" уриалга гаргаж, гүйлтийн зам дагуух усны сав, хогийг ангилан цуглуулах эко цэгүүдийг олноор байршуулсан нь иргэдийн талархлыг хүлээв. * Олон улсын шууд дамжуулалт: Тэмцээнийг дотоодын телевизүүдээс гадна цахим талбаруудаар олон улсад шууд дамжуулан үзүүлсэн байна. {|class="greentable" style="text-align:center" |+ |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 33.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 34.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 35.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 36a.jpg |center|x108px]] |[[Зураг:Ulaanbaatar Marathon 2026 38.jpg |center|x108px]] |- | | | | | |} ==Ерөнхий зохион байгуулагч== *World Athletics *Asian Athletics Association *Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар *Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын газар === 🏃‍♂️ 🏃‍♀️ 📣 🔥⚡ МАРАФОНД УРАЛДАХ ЗӨВЛӨМЖ ⚡🔥 🏅 🥇 🏆 === #Хооллолт, ус, ундаа: *Нүүрс ус ихтэй хоол хүнс хэрэглэж, биеийн энерги, тэсвэрээ нэмэгдүүлээрэй. *Уралдааны өмнө, явцын дунд болон дараа тогтмол бага багаар ус уух нь чухал. *Хөлсөөр алдагдсан шингэнийг нөхөх нь биеийн тэнцвэрийг хадгална. *Өмнө нь туршиж үзсэн энергийн ундаа хэрэглээрэй. Уралдааны үеэр шинэ зүйл туршихаас зайлсхийх нь зүйтэй. #Уралдааны тактик: *Өөрийн хэмнэлээр гүйх: Эхлэлд хэт хурдлах нь ядаргаа үүсгэж, барианд хүрэх чадварыг бууруулдаг. *Хурдаа зөв хуваарилах: Эхний хагаст жигд, хяналттай гүйж, сүүлийн хэсэгт аажмаар хурдаа нэмэх нь илүү үр дүнтэй. *Сэтгэлзүйн бэлтгэл: Олон нийтийн дэмжлэг, хамт гүйгчдийн уур амьсгал нь гүйцэтгэлд эергээр нөлөөлдөг тул үүнийг давуу тал болгон ашиглаарай. === Тэмцээний өмнөх бэлтгэлийн төлөвлөгөө (Зай тус бүрээр) === Шинээр марафон гүйхээр бэлтгэж буй гүйгчиддээ зориулан 10 км, 21 км (хагас марафон), болон 42 км (бүтэн марафон) зайд хэрхэн бэлдэх тухай мэргэжлийн зөвлөгөөг хүргэж байна. Марафонд амжилттай оролцоход зөвхөн гүйхээс гадна хооллолт, эрүүл мэнд болон уралдааны өдрийн тактик хамгийн чухал байдаг. Хүн бүрийн биеийн онцлог өөр тул гүйх зайнаасаа хамаарч дараах хугацаанд системтэй бэлдэх хэрэгтэй. ==🏃‍♂️ 10 км-ийн зайн гүйлт 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 2–3 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 3-4 удаа. * Тактик: Эхний сард ерөнхий тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлж, 3-5 км-т тасралтгүй гүйж сурна. Сүүлийн сард зайгаа аажмаар өсгөсөөр тэмцээнээс 2 долоо хоногийн өмнө 8-9 км-т хялбархан гүйдэг болсон байх шаардлагатай. ==🏃‍♀️ 21 км-ийн зайн гүйлт (Хагас марафон) 🏃‍♂️== * Бэлтгэх хугацаа: 3–4 сар. * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4 удаа. * Тактик: Долоо хоногийн нэг өдрийг заавал "Урт гүйлт" (Long Run)-д зориулна. Урт гүйлтийн зайгаа долоо хоног бүр 1.5-2 км-ээр аажмаар нэмнэ. Тэмцээн болохоос 3 долоо хоногийн өмнө 17-18 км-ийн урт гүйлт хийж үзсэн байх ёстой. ==🏃‍♂️ 42 км-ийн зайн гүйлт (Бүтэн марафон) 🏃‍♀️== * Бэлтгэх хугацаа: 4–6 сар (Өмнө нь 10 болон 21 км-т гүйж байсан туршлагатай байхыг зөвлөдөг). * Гүйлтийн давтамж: Долоо хоногт 4-5 удаа. * Тактик: Бэлтгэлийн ачааллыг 3 долоо хоног өсгөөд, 1 долоо хоног буулгах замаар (Periodization) бэлдэнэ. Тэмцээнээс 4 долоо хоногийн өмнө хамгийн урт гүйлт буюу 32-35 км-ийг гүйж, бие физиологио шалгана. Үүнээс урт гүйх нь булчинг хэт туйлдуулдаг тул хэрэггүй. Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 долоо хоногт ачааллыг багасгах (Tapering) шатанд шилжинэ. === 2. Хооллолтын дэглэм (Food Regime)🍞 🍯 🍝 🍜 🍌 🍳 🍗 🐟 === Гүйгч хүний хувьд хоол хүнс бол "шатахуун" юм. ==📅 Бэлтгэлийн саруудад== * **Нүүрс ус (Carbohydrates):** Нийт хоолны 55-65%-ийг эзлэх ёстой. Бор будаа, овъёос, амтат төмс, бүхэл үрийн талх зэрэг удаан задардаг цогц нүүрс усыг хэрэглэнэ. * **Уураг (Protein):** Булчингийн нөхөн төлжилтөнд зориулж 🍳 🍗 🐟 тахианы цээж мах, загас, өндөг, шош зэргийг тогтмол хоол хүнсэндээ хэрэглэх. * **Ус, чийгшил:** Өдөрт багадаа 2.5-3 литр ус ууна. Урт гүйлтийн дараа эрдэс бодисоо нөхөхийн тулд изотоник (электролиттэй) ундаа ууж хэвших. ===🏎️ Тэмцээний өмнөх сүүлийн 3 өдөр (Carbo-loading)=== * Энэ өдрүүдэд уургийн хэмжээг багасгаж, нүүрс усыг түлхүү хэрэглэнэ (бүхэл үрийн болон бусад чанартай гоомон, паста, агшаасан будаа). Энэ нь булчинд гликогенийн нөөцийг дээд цэгт нь хүргэдэг. * **Анхаарах зүйл:** Шинэ, урьд нь идэж үзээгүй чамин хоол бүү идээрэй. Ходоод хямрахаас сэргийлж, хэт их тостой болон халуун ногоотой хоолноос татгалз. === 3. Эрүүл мэндийн болон гэмтлээс сэргийлэх зөвлөгөө 💪❤️ === * 😴 Амралт ба Нойр: Булчин гүйж байхдаа биш, харин унтаж амрах үед томорч, хүчирхэгждэг. Өдөрт 7-8 цаг чанартай унтах. * 🧘‍♀️ Сунгалт ба Хүчний бэлтгэл: Гүйхээс өмнө динамик (хөдөлгөөнтэй) сунгалт, гүйсний дараа статик (барилттай) сунгалт заавал хийнэ. Долоо хоногт 1-2 удаа өвдөг, шагай, өгзөгний булчин чангалах хүчний бэлтгэл хийх нь гэмтлээс 80% хамгаална. * 👟 Гүйлтийн гутал: Өөрийн хөлийн гишгэлтэд (пронаци) тохирсон, гүйлтийн зориулалттай гутал сонгох. Тэмцээнд хэзээ ч цоо шинэ гутал өмсөж орж болохгүй (багадаа 50-100 км гүйж дасгасан байх). === 4. МАРАФОНД ГҮЙЖ БАЙХ ҮЕИЙН ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ЗӨВЛӨГӨӨ (Race Day Advice) === Уралдааны өдөр бол таны олон сарын хөдөлмөрийн үр дүнг үзэх өдөр юм. Дараах тактикийг ягштал баримтлаарай: ===🌅 Уралдаан эхлэхээс өмнө (Өглөө)=== * Өглөөний цай: Гараанаас 2.5–3 цагийн өмнө хөнгөн хооллоно. Овъёосны каш, гадил, зөгийн балтай талх тохиромжтой. Кофе уудаг бол гараанаас 1 цагийн өмнө ууж болно. * Хувцаслалт: 🧢🧦🩳🕶️👟👟 Цаг агаарт тохируулж хувцаслах. Уралдааны үеэр бие хөрдөггүй, халдаг тул гараан дээр зогсож байхад бага зэрэг сэрүүхэн санагдаж байх ёстой. Хөх, суга, гуяны дотор талд үрэлтээс сэргийлж вазелин түрхээрэй. ===🏃‍♂️ Уралдааны үеэр (Зай тус бүрийн тактик) 🏃‍♀️=== ==🏁 Эхний хэсэг (Айдсаа дарах ба Хурдаа хянах)== * Хамгийн том алдаа: Гарааны буу дуугарахад олон хүмүүсийн уур амьсгалд автаж, хэтэрхий хурдан гүйж эхлэх. Энэ нь таны энергийг эхний хэдэн км-т л дуусгана. * ⌚ Тактик: Төлөвлөсөн хурдаасаа (Pace) бага зэрэг удаан эхэл. Эхний 1-2 км-т биеэ халааж, өөрийн гэсэн жигд хэмнэлийг ол. == 💧⚡ Ус ба Энерги нөхөлт (Ялангуяа 21 км ба 42 км-т) ⚡💧== * Цэг бүрийг ашигла: Цаашдаа цангаагүй байсан ч 💧 усны цэг бүрээс 1-2 балга ус эсвэл изотоник 🥤 ундаа ууж яв. Цангтал хүлээх нь аль хэдийн хоцорсны шинж. * Энергийн гел ⚡ 🧪 🔥(Energy Gel): 21 км-т гүйж байвал 10 дахь км дээр, 42 км-т гүйж байвал 45-50 минут тутамд энергийн гел ууж, араас нь заавал цэвэр 💧 ус ууна (Изотоник ундаагаар даруулж болохгүй, ходоод хямарна). == 🧠 Дунд болон Төгсгөл хэсэг (Сэтгэл зүйн тулаан) 🏁== * Зайг хэсэгчлэн хуваах: Уралдааны урт зайд сэтгэл зүйгээр унахгүйн тулд зайгаа жижиглэж бод. Жишээ нь: Бүтэн марафоныг "Миний урт бэлтгэл дуусахад ердөө 10 км үлдлээ" эсвэл "Дараагийн усны цэг хүртэл гүйчихье" гэх мэтээр өөрийгөө зоригжуул. * Сүүлийн 2-3 км: 🏁 🔥 Хэрэв биеийн байдал сайн, булчин татаагүй бол хурдаа бага багаар нэмж, бариа руу эрч хүчтэй орно. Хэрэв ядарсан бол хурдаа тогтвортой барьж, зөвхөн барианд орохдоо анхаарлаа хандуулаарай. Барианд орсны дараа шууд суугаад зогсож болохгүй. Бага зэрэг алхаж, зүрхний цохилтоо буулгасны дараа сунгалт хийж, уураг болон нүүрс усаар баялаг хоол идэж биеэ нөхөн сэргээгээрэй. 🏅 🥇 Танд амжилт хүсэе! === 👟 Гутлаа сонгох 👟 === Уралдааны замд таны хамгийн чухал хэрэгсэл бол гарцаагүй гүйлтийн гутал/пүүз юм. Олон улсын 50км-ийн марафонд энгийн сандальтай гүйгээд түрүүлсэн тохиолдол гарч байсан. (Мексикийн индиан бүсгүй 22 настай María Lorena Ramírez 2017 онд гар аргаар хийсэн сандальтай 50км-ийн марафонд түрүүлсэн) Харин боломжоороо аль болох марафонд тохирох гутлаа сонгвол сайн. Дийлэнх 90% гүйгчдийн хувьд зөөлөн пампагардуу ултай энгийн (агаар солилцоо сайтай эсвэл даавуун) пүүз авхад хангалттай. ==1. Хөлийн гишгэлтээ тодорхойлох (Pronation)== Гутал авахаас өмнө та өөрийн хөлийн нум (арт) болон гүйх үед хөл дотогшоо эсвэл гадагшаа далийж буйг мэдэх хэрэгтэй. * Хэвийн гишгэлт (Neutral): Хөлийн нум хэвийн, гүйхэд ачаалал хөлийн тавхай даяар жигд тархдаг. * ''Сонголт:'' '''Neutral''' (Энгийн) ангиллын пүүз. * Дотогшоо хазайлттай (Overpronation): Хавтгай тавхайтай хүмүүст ихэвчлэн ажиглагддаг. Гүйх үед шагай дотогшоо цөмөрч, өвдөгт ачаалал өгдөг. * ''Сонголт:'' Хөлийг дотор талаас нь түших тусгай шийдэлтэй '''Stability''' (Тогтворжуулагч) ангиллын пүүз. * Гадагшаа хазайлттай (Underpronation/Supination): Хөлийн нум хэт өндөр хүмүүст тохиолддог. Хөл газардах үед доргилтыг сайн шингээж чаддаггүй. * ''Сонголт:'' Доргилт сайн дарах маш зөөлөн нумтай ба ултай '''Cushioned''' ангиллын пүүз. ==2. Гутлын хэмжээг зөв сонгох (Size Matters)== ⚠️ Алтан дүрэм: Марафонд өмсөх пүүзийг өдөр тутмын гутлын хэмжээнээсээ заавал **0.5-аас 1 хэмжээгээр (Size) том** авах шаардлагатай. * Яагаад? Холын зайд тасралтгүй гүйх үед хөл рүү цус ихээр шахагдаж, хөл тодорхой хэмжээгээр хөөж томордог. * Шалгах арга: Гутлаа өмсөөд босож зогсоход таны хамгийн урт хуруу болон гутлын хошууны хооронд эрхий хуруу багтахуйц (ойролцоогоор 1-1.5 см) зай үлдэж байх ёстой. Хэрэв яг таарсан гутал авбал гүйлтийн явцад хумсаа гэмтээх, хумс унах эрсдэлтэй. ==3. Зөөлөвч ба Улны өндөр (Cushioning & Drop)== * Максимум зөөлөвчтэй (Max Cushion): Сүүлийн үеийн гүйлтийн гуталнууд маш зузаан, хөнгөн хөөсөн (foam) ултай болсон. Энэ нь үе мөчид ирэх цохилтыг дээд зэргээр багасгадаг тул 21 км болон 42 км-ийн зайд булчин бага ядрахад тусална. * Heel-to-Toe Drop: Гутлын өсгий болон хошууны өндрийн зөрүү. Хэрэв та өсгийгөөрөө түрүүлж газардаг бол өндөр drop-той (8-12 мм), харин хөлийн дунд болон урд хэсгээр газардаг бол бага drop-той (4-6 мм) гутал тохиромжтой. ==4. Нүүрстөрөгчийн хавтантай гутал (Carbon-Plated Shoes)== * Хэрэв та хувийн амжилтаа ахиулах, хурдан гүйх зорилготой бол хөлийн нумны дундаа карбон хавтантай (Carbon plate) "Super Shoes" ангиллын гутлыг сонгож болно. Энэ нь алхам бүрт энергийг буцааж түлхэх (bouncy) мэдрэмж өгдөг. * Анхаарах зүйл: Энэ төрлийн гутал нь үнэтэй бөгөөд бэлтгэл багатай шинэ гүйгчийн шагай, шөрмөсийг хэт ачаалах эрсдэлтэй тул анхны марафондоо энгийн зөөлөвчтэй гутал сонгохыг зөвлөж байна. ==5. Марафонд зориулсан чухал санамжууд== * Хэзээ худалдаж авах вэ? Гутал худалдаж авахаар дэлгүүр орохдоо өдрийн цусны эргэлтээс шалтгаалж '''хөл хамгийн их томорсон байдаг оройн цагаар очиж''' өмсөж үзээрэй. Мөн уралдаанд өмсөх зузаан гүйлтийн 🧦 оймсоо заавал авч очиж өмсөх хэрэгтэй. * '''Шинэ гутлаар шууд уралдаж болохгүй: Тэмцээний өдөр цоо шинэ гутал өмсөх нь хамгийн том алдаа''' юм. Гутал нь холын урт гүйлтэнд эвтэйхэн байхын тулд багадаа '''50-80 км''' зайд өмсч эдэлгээнд орсон байх шаардлагатай. Та өөрийн хөлийн онцлогт тохирсон гутлаа сонгоод, уралдаандаа амжилттай оролцоорой! Зөвлөмжийг боловсруулсан Дэвшлийн Гарц ТББ. ==Хамтран зохион байгуулагч== *Hipay *Mongolian Athletics Federation ==Ерөнхий ивээн тэтгэгч== *Emart *APU Company *Khan Bank ==Ивээн тэтгэгч== *MIAT Mongolian Airlines *NEOCITY *Cloud Nine *Icemark *BlueMon Sports *Эрүүл мэндийн хамтрагч: Denk Pharma Mongolia *Даатгалын хамтрагч: Тэнгэр Даатгал === ТВ нэвтрүүлэл === Улаанбаатар марафон 2026-г Монгол ТВ шууд дамжууллаа [https://www.youtube.com/watch?v=HFArWIY8fso| эндээс] үзээрэй. === Тэмцээний статистик === '''Улаанбаатар марафон''' олон улсын гүйлтийн тэмцээний 2014 оноос хойших нийт оролцогчдын тоог нэгтгэн харуулав. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |- ! style="background:cyan; width: 10%;" | Он ! style="background:lightgreen; width: 25%;" | Нийт оролцогчдын тоо (Бүртгүүлсэн/Гүйсэн) ! style="background:magenta; width: 20%;" | Оролцсон улс орны тоо ! style="background:pink; width: 45%;" | Онцлох үйл явдал ба нэмэлт мэдээлэл |- | '''2026''' | 46,306 | 41 | Тэмцээний түүхэн дэх хамгийн олон оролцогч бүртгүүлсэн дээд амжилт. Гадаадын 443 тамирчин оролцсон. 21 болон 42 км-ийн замууд Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооны "В" ангиллын сертификатаар баталгаажсан. |- | '''2025''' | 36,000 | 38 | Нийтийн биеийн тамирыг дэмжих, гүйлтийн соёлыг түгээх хүрээнд дотоод гадаадын сонирхогчид өргөнөөр оролцсон. |- | '''2024''' | 28,699 | 33 | Албан ёсны бүртгэл өмнөх онуудаас өссөн. Үндсэн марафон (42 км)-д 180 гаруй, хагас марафон (21 км)-д 917 гаруй тамирчин мэргэжлийн түвшинд хурд сорьсон. |- | '''2023''' | 26,000 | 30 | Ковидын дараах сэргэлтийн үе бөгөөд хагас болон бүтэн марафонд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай гүйлтийн ангиллыг шинээр нэмж өргөжүүлсэн. |- | '''2022''' | 23,690 | 29 | Цар тахлын улмаас хоёр жил завсарласны дараа дахин зохион байгуулагдаж, олон улсын гүйгчид өргөнөөр эргэн ирсэн. |- | colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:center;" | '''''2020–2021 онд COVID-19 цар тахлын улмаас цуцлагдсан''''' |- | '''2019''' | 32,000 | 29 | Нийслэл хот үүсэн байгуулагдсаны 380 жилийн ойн хүрээнд болсон. Гадаадын 313 тамирчин оролцсоноос Кени улсын элит тамирчид урилгаар оролцож түрүүлсэн. |- | '''2018''' | 30,000 | 30 | Олон улсын марафоны нэр хүнд өсөж, Австрали, АНУ, Герман, Кени зэрэг орны тамирчид оролцсон. Автомашингүй өдрөөр уламжлал болгон зохион байгуулагдав. |- | '''2017''' | 30,000 | 20 | Тэмцээний цар хүрээ тогтворжиж, нийслэлийн иргэдийн хамгийн дуртай спорт өдөрлөгүүдийн нэг болов. |- | '''2016''' | 25,000 | 15 | Гурав дахь удаагийн гүйлт бөгөөд зохион байгуулалтын хувьд цахим бүртгэл болон чипний системийг сайжруулж эхэлсэн. |- | '''2015''' | 18,085 | 13 | Хоёр дахь удаагийн марафон. Оролцогчдын тоо өмнөх оныхоос бараг хоёр мянгаар нэмэгдсэн. |- | '''2014''' | 16,839 | 12 | Улаанбаатар хотын Засаг даргын тамгын газраас санаачлан зохион байгуулсан анхны албан ёсны олон улсын марафон. |} * Тэмдэглэл: 2020 ба 2021 онуудад дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын улмаас тэмцээн албан ёсоор завсарласан болно. === Бусад үзэх === * [[250км-ийн Ультра марафон]] * [[Дархан Марафон 2026]] * [[Улаанбаатар марафон 2025]] * [[Эрдэнэт Марафон 2026]] * [[Марафон]] [[Ангилал:Улаанбаатар марафон]] [[Ангилал:Монголын спортын тэмцээн]] [[Ангилал:Улаанбаатарын спорт]] [[Ангилал:2026 оны спорт]] [[Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ]] n40cuhh6jqbtx759clxpzxs6mxod8wr 0 146535 858176 858111 2026-06-05T08:19:16Z BaldiBear 103637 /* Киноны тухай */ 858176 wikitext text/x-wiki '''"Гурван найз"''' - Монголын 40 ангит телевизийн олон ангит инээдмийн кино 2014 онд [[Боловсрол суваг|Боловсрол суваг телевиз]] ба Эмоци продакшн хамт бүтээсэн юм. == Киноны тухай == “Гурван найз” инээдмийн цуврал нь Солонгосын MBC телевизээр 10 гаруй жилийн өмнө гарч байсан ижил нэртэй киноны Монгол хувилбар юм. Солонгосын MBC телевизийн бүтээл “Гурван найз” кино 2000 онд дэлгэцнээ гарч, хөгжилтэй, хөгтэй залуусын түүх тухайн үедээ үзэгчдийг нэлээдгүй хөгжөөж чадсан гэдэг. Солонгосын “Гурван найз” киноны хамгийн ухаалаг нь болох эмч залуу Чон Ун Иний дүрийг манай кинонд [[Юнител|Юнител компанийн]] ажилтан Төгөлдөр болгон өөрчилжээ. Харин байнга л бүтэлгүйтэж бусдыгаа хөгжөөж явдаг алиа залуу Пак Сан Мёны дүрийг гэнэн цайлган, сайхан сэтгэлтэй Санчир, фитнесийн багш Юн Да Хүний дүрийг хүүхэмсэг залуу Цэкү/Цэрэндалай болгон өөрчилсөн байна. Ямар ч асуудал үл салгах үүрдийн нөхөрлөл, хайр дурлалын төлөөх хөгжилтэй атлаа ширүүн тэмцэл, амьдралыг үргэлж өөдрөгөөр хардаг залуусын түүх гээд эрч хүч бэлэглэх хөгжилтэй бүхнийг “Гурван найз” кинонд өгүүлдэг байна. Ямар ч асуудал үл салгах үүрдийн нөхөрлөл, хайр дурлалын төлөөх хөгжилтэй атлаа ширүүн тэмцэл, бүтэлгүй гурван найзын аз жаргал, адал явдлыг харуулсан кино. 2015 онд "[[Гурван найз: Яасан байх нь уу?]]" гээд үргэлжлэл хийсэн юм. Дараа нь 2017 онд "Гурван най: Эргэж ирсэн нь" гээд дахиад үргэлжлэл хийсэн. == Гурван найзын тухай == Тэгвэл олон ангит кинотай хамт байх үзэгчид маань одооноос гурван найзтай илүү дотно танилцах хэрэгтэй болжээ. === Төгөлдөр === Энэ бол Төгөлдөр. Ямар ч багт залан чиглүүлэгч, удирдагч гэж байдаг даа. Төгөлдөрийг манай гурван найзын удирдагч нь бас ээж нь ч, аав нь ч гэж хэлж болно. Багаасаа онц сурлагатан, гавал толгой байсан тэрээр одоо ч гэсэн найзуудынхаа дунд хамгийн про нь. === Санчир === Харин энэ бол Санчир. Жинхэнэ будлианы эзэн гэж хэлж болно. Түүн шиг сайхан сэтгэлтэй хүнийг одоо үед олоход хэцүү шүү. Тийм ч учраас үзэсгэлэнтэй найз бүсгүйтэй. Эгчийнхээ гар дээр эрхэлж өссөн тэрээр найзуудынхаа дунд ч хамгийн эрх, гэнэн цайлган, үрэлгэн нь. Бас мэдээж үнэхээр хөгжилтэй нэгэн. === Цэкү/Цэрэндалай === Энэ бол Цэкү. Бүтэн нэр нь Цэрэндалай. Хэдийгээр тийм сайхан нэртэй биш ч гэсэн тэр үргэлж бүсгүйчүүдийг араасаа хуйлруулж байдаг сайхан залуу. Багаасаа өнчирч хоцорсон ч амьдралд гуньж гутардаггүй, сэргэлэн зантай. Тэр бол саваагүй, алиа бас нэлээд хүүхэмсэг нэгэн. Ингээд бид гурван найзтайгаа танилцчихлаа. == Жүжигчид == === Гол дүрүүд === * ''Төгөлдөр'' — О.Тэмүүжин * ''Санчир'' — Д.Түвшинтөр * ''Цэкү''/''Цэрэндалай'' — Г.Анхбаяр === Бусад === * [[Гансүхийн Нарансолонго|Г.Нарансолонго]] * [[Лхагвын Дэмидбаатар|Л.Дэмидбаатар]] * Ш.Алтанцэцэг * Б.Ариунцэцэг * Т.Энэрэл * [[Баатарын Баярмаа|Б.Баярмаа]] == Киноны дуу == {{Track listing | extra_column = Уран бүтээлч | title1 = Stay | extra1 = A Sound | length1 = 3:33 | title2 = Хайж явсан уу? | extra2 = The Highway | length2 = 3:30 }} g7w1n3vk6dcwc84norr3eeny8l4x8g1 858177 858176 2026-06-05T08:19:36Z BaldiBear 103637 858177 wikitext text/x-wiki '''"Гурван найз"''' - Монголын 40 ангит телевизийн олон ангит инээдмийн кино 2014 онд [[Боловсрол суваг|Боловсрол суваг телевиз]] ба Эмоци продакшн хамт бүтээсэн юм. == Киноны тухай == “Гурван найз” инээдмийн цуврал нь Солонгосын MBC телевизээр 10 гаруй жилийн өмнө гарч байсан ижил нэртэй киноны Монгол хувилбар юм. Солонгосын MBC телевизийн бүтээл “Гурван найз” кино 2000 онд дэлгэцнээ гарч, хөгжилтэй, хөгтэй залуусын түүх тухайн үедээ үзэгчдийг нэлээдгүй хөгжөөж чадсан гэдэг. Солонгосын “Гурван найз” киноны хамгийн ухаалаг нь болох эмч залуу Чон Ун Иний дүрийг манай кинонд [[Юнител|Юнител компанийн]] ажилтан Төгөлдөр болгон өөрчилжээ. Харин байнга л бүтэлгүйтэж бусдыгаа хөгжөөж явдаг алиа залуу Пак Сан Мёны дүрийг гэнэн цайлган, сайхан сэтгэлтэй Санчир, фитнесийн багш Юн Да Хүний дүрийг хүүхэмсэг залуу Цэкү/Цэрэндалай болгон өөрчилсөн байна. Ямар ч асуудал үл салгах үүрдийн нөхөрлөл, хайр дурлалын төлөөх хөгжилтэй атлаа ширүүн тэмцэл, амьдралыг үргэлж өөдрөгөөр хардаг залуусын түүх гээд эрч хүч бэлэглэх хөгжилтэй бүхнийг “Гурван найз” кинонд өгүүлдэг байна. Ямар ч асуудал үл салгах үүрдийн нөхөрлөл, хайр дурлалын төлөөх хөгжилтэй атлаа ширүүн тэмцэл, бүтэлгүй гурван найзын аз жаргал, адал явдлыг харуулсан кино. 2015 онд "[[Гурван найз: Яасан байх нь уу?]]" гээд үргэлжлэл хийсэн юм. Дараа нь 2017 онд "Гурван найз: Эргэж ирсэн нь" гээд дахиад үргэлжлэл хийсэн. == Гурван найзын тухай == Тэгвэл олон ангит кинотай хамт байх үзэгчид маань одооноос гурван найзтай илүү дотно танилцах хэрэгтэй болжээ. === Төгөлдөр === Энэ бол Төгөлдөр. Ямар ч багт залан чиглүүлэгч, удирдагч гэж байдаг даа. Төгөлдөрийг манай гурван найзын удирдагч нь бас ээж нь ч, аав нь ч гэж хэлж болно. Багаасаа онц сурлагатан, гавал толгой байсан тэрээр одоо ч гэсэн найзуудынхаа дунд хамгийн про нь. === Санчир === Харин энэ бол Санчир. Жинхэнэ будлианы эзэн гэж хэлж болно. Түүн шиг сайхан сэтгэлтэй хүнийг одоо үед олоход хэцүү шүү. Тийм ч учраас үзэсгэлэнтэй найз бүсгүйтэй. Эгчийнхээ гар дээр эрхэлж өссөн тэрээр найзуудынхаа дунд ч хамгийн эрх, гэнэн цайлган, үрэлгэн нь. Бас мэдээж үнэхээр хөгжилтэй нэгэн. === Цэкү/Цэрэндалай === Энэ бол Цэкү. Бүтэн нэр нь Цэрэндалай. Хэдийгээр тийм сайхан нэртэй биш ч гэсэн тэр үргэлж бүсгүйчүүдийг араасаа хуйлруулж байдаг сайхан залуу. Багаасаа өнчирч хоцорсон ч амьдралд гуньж гутардаггүй, сэргэлэн зантай. Тэр бол саваагүй, алиа бас нэлээд хүүхэмсэг нэгэн. Ингээд бид гурван найзтайгаа танилцчихлаа. == Жүжигчид == === Гол дүрүүд === * ''Төгөлдөр'' — О.Тэмүүжин * ''Санчир'' — Д.Түвшинтөр * ''Цэкү''/''Цэрэндалай'' — Г.Анхбаяр === Бусад === * [[Гансүхийн Нарансолонго|Г.Нарансолонго]] * [[Лхагвын Дэмидбаатар|Л.Дэмидбаатар]] * Ш.Алтанцэцэг * Б.Ариунцэцэг * Т.Энэрэл * [[Баатарын Баярмаа|Б.Баярмаа]] == Киноны дуу == {{Track listing | extra_column = Уран бүтээлч | title1 = Stay | extra1 = A Sound | length1 = 3:33 | title2 = Хайж явсан уу? | extra2 = The Highway | length2 = 3:30 }} gkq7hok3aqwrez2ccqdbm3k0k4srud2 0 146592 858156 2026-06-04T14:01:01Z 唐吉訶德的侍從 5036 [[10-р Банчин Богд]] руу чиглүүлэгдлээ 858156 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[10-р Банчин Богд]] k4sev1rt5a0i1oh1a5vcb4dkqbqm1tb 0 146593 858157 2026-06-04T16:30:18Z 唐吉訶德的侍從 5036 Хуудас үүсгэв: "'''Хорин дөрвөн улирал''' ({{lang-zh|节气}}) нь [[Хятад]]ын [[Хятад цаг тоолол|уламжлалт сарны нарны хуанл]]ийн хорин дөрвөн мөчийн аль нэгийг хэлдэг бөгөөд энэ нь тодорхой одон орны үйл явдалтай тохирч, байгалийн ямар нэгэн үзэгдлийг илэрхийлдэг. Цэгүүд нь [[шар зам]]..." 858157 wikitext text/x-wiki '''Хорин дөрвөн улирал''' ({{lang-zh|节气}}) нь [[Хятад]]ын [[Хятад цаг тоолол|уламжлалт сарны нарны хуанл]]ийн хорин дөрвөн мөчийн аль нэгийг хэлдэг бөгөөд энэ нь тодорхой одон орны үйл явдалтай тохирч, байгалийн ямар нэгэн үзэгдлийг илэрхийлдэг. Цэгүүд нь [[шар зам]]ын дагуу 15° зайтай байрладаг бөгөөд Хятадын сарны нарны хуанли нь улирлын чанартай синхрончлогдоход ашигладаг бөгөөд энэ нь газар тариалангийн нийгэмд чухал ач холбогдолтой юм. Хорин дөрвөн улирлыг мөн сар хоорондын тооллогод ашигладаг; аль сар давтагдах нь тухайн үеийн нарны байрлалаас хамаарна. ==Хорин дөрвөн улирал== *[[хаврын уур]] (立春) *[[хур уус]] (雨水) *[[ичигсэд хөдлөх]] (惊蛰) *[[хаврын хугас]] (春分) *[[ханш нээх]] (нээгсэн ханш, 清明) *[[тариалангийн хур]] (谷雨) *[[зуны уур]] (立夏) *[[өчүүхэн дүүрэн]] (小满) *[[буудай боловсрох]] (芒种) *[[зуны туйл]] (夏至) *[[бага халуун]] (小暑) *[[их халуун]] (大暑) *[[намрын уур]] (立秋) *[[халуун эгэх]] (处暑) *[[цагаан шүүдэр]] (白露) *[[намрын хугас]] (秋分) *[[хүйтэн шүүдэр]] (寒露) *[[хяруу унах]] (霜降) *[[өвлийн уур]] (立冬) *[[бага цас]] (小雪) *[[их цас]] (大雪) *[[өвлийн туйл]] (冬至) *[[бага хүйтэн]] (小寒) *[[их хүйтэн]] (大寒) [[Ангилал:Хятадын соёл]] [[Ангилал:Цагалбарын систем]] 984jwtbpxn1fzgujvlktr1vwnw217xl 0 146594 858158 2026-06-04T17:39:57Z 唐吉訶德的侍從 5036 Хуудас үүсгэв: "[[File:The Complete Library in Four Sections (Siku Quanshu) WDL3020.jpg|thumb|right|200px|Дөрвөн хүүгийн бүрэн бичиг номын нүүр]] '''Дөрвөн хүүгийн бүрэн бичиг''' (四庫全書, Сику Цюаньшу) нь [[Чин улс]]ын үед [[Тэнгэр тэтгэгч|Тэнгэр тэтгэгч хаан]]ы захиалгаар бичсэн Хятадын нэвтэрхий толь юм. 1772 онд захи..." 858158 wikitext text/x-wiki [[File:The Complete Library in Four Sections (Siku Quanshu) WDL3020.jpg|thumb|right|200px|Дөрвөн хүүгийн бүрэн бичиг номын нүүр]] '''Дөрвөн хүүгийн бүрэн бичиг''' (四庫全書, Сику Цюаньшу) нь [[Чин улс]]ын үед [[Тэнгэр тэтгэгч|Тэнгэр тэтгэгч хаан]]ы захиалгаар бичсэн Хятадын нэвтэрхий толь юм. 1772 онд захиалгаар хийлгэж, 1782 онд дуусгасан "Дөрвөн хүүгийн бүрэн бичиг" нь Хятадын эзэнт гүрний түүхэн дэх хамгийн том номын цуглуулга бөгөөд 36,381 боть, 79,337 гар бичмэлийн ороомог, 2.3 сая хуудас, 997 сая орчим үгнээс бүрдэнэ. Бүрэн нэвтэрхий толь бичигт 10,680 гарчгийн тайлбартай каталог болон 3,593 гарчгийн эмхэтгэл багтсан болно. "Дөрвөн хүүгийн бүрэн бичиг" нь Хятадын хамгийн том нэвтэрхий толь байсан өмнөх [[Мин улс]]ын 1403 оны [[Юнлэ Дадянь]] давсан байна. "Дөрвөн хүүгийн бүрэн бичиг"-ийн бүрэн хуулбарууд нь [[Бээжин]] дэх Хятадын Үндэсний номын сан, Тайбэй дэх Үндэсний ордны музей, [[Ланьжоу]] дахь Ганьсү номын сан, [[Ханжоу]] дахь Жэжян номын санд хадгалагддаг. [[Ангилал:Хятадын соёлын дурсгал]] [[Ангилал:Хятадын соёл]] [[Ангилал:Чин улс]] [[Ангилал:Нэвтэрхий толь]] hjl4wph2v6pc80crre484x064vivk7n 0 146595 858159 2026-06-04T17:40:19Z 唐吉訶德的侍從 5036 [[Дөрвөн хүүгийн бүрэн бичиг]] руу чиглүүлэгдлээ 858159 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Дөрвөн хүүгийн бүрэн бичиг]] kve7dtn1ttonh4z26zdi3m2lsepxa5v 10 146596 858168 2026-06-05T06:00:16Z Zorigt 49 Хуудас үүсгэв: "{{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Бүгд Найрамдах Тува Ард Улс | shortname alias = Тува | flag alias = Flag of the Tuvan People's Republic (1943-1944).svg | flag alias-1921 = Flag of Tannu Tuva (1921-1926).svg | flag alias-1926 = Flag of the Tuvan People's Republic (1926-1930).svg | flag alias-1930 = Flag of the Tuvan People's Republic (1930-1935).svg | flag alias-1933 = Flag of the Tuvan People's Republic (19..." 858168 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Бүгд Найрамдах Тува Ард Улс | shortname alias = Тува | flag alias = Flag of the Tuvan People's Republic (1943-1944).svg | flag alias-1921 = Flag of Tannu Tuva (1921-1926).svg | flag alias-1926 = Flag of the Tuvan People's Republic (1926-1930).svg | flag alias-1930 = Flag of the Tuvan People's Republic (1930-1935).svg | flag alias-1933 = Flag of the Tuvan People's Republic (1933-1939).svg | flag alias-1941 = Flag of Tannu Tuva (1941-1943).svg | link alias-military = Тува Ардын Хувьсгалт Арми | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1921 | var2 = 1926 | var3 = 1930 | var4 = 1933 | var5 = 1941 | redir1 = Тагна Тува | related1 = Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Автономит Тува Улс | related2 = Тува </noinclude> }}<noinclude> <!--Interwikis--> </noinclude> qmvxjacfip6lpqbcy1u356whv5viuwh 0 146597 858179 2026-06-05T11:43:42Z 唐吉訶德的侍從 5036 Хуудас үүсгэв: "[[File:Septen Baljur.jpg|thumb|right|200px|Эфү Сэвдэнбалжир]] Эфү '''Сэвдэнбалжир''' (?-1775) бол [[Хорчин ястан|Хорчин аймгийн]] Хорчин зүүн гарын дунд хошууны засаг ноён юм. Тэр бол [[Эфү Лувсаномбогийн]] хүү, ээж нь Чин улсын [[Эеэр засагч|Эеэр засагч хаан]]ы ач охин юм. 1745 онд Тэнгэ..." 858179 wikitext text/x-wiki [[File:Septen Baljur.jpg|thumb|right|200px|Эфү Сэвдэнбалжир]] Эфү '''Сэвдэнбалжир''' (?-1775) бол [[Хорчин ястан|Хорчин аймгийн]] Хорчин зүүн гарын дунд хошууны засаг ноён юм. Тэр бол [[Эфү Лувсаномбогийн]] хүү, ээж нь Чин улсын [[Эеэр засагч|Эеэр засагч хаан]]ы ач охин юм. 1745 онд [[Тэнгэр тэтгэгч|Тэнгэр тэтгэгч хаан]]ы охин [[Хэжин гүрний гүнж]]тэй гэрлэж, улмаар гүрний эфү цолыг хүртжээ. 1752 онд түүний аав нас барж, тэрээр [[Хошой Дархан чин ван]] цолыг өвлөн авсан. Тэрээр зоригтой, чадварлаг тулалдаанд гарамгай байсан бөгөөд Зүүнгарын эсрэг дайнд өөрийгөө онцгойлон харуулсан. Тэнгэр тэтгэгч энэ хүргэнд маш их хайртай байсан бөгөөд түүнд "чин ван" цолноос хоёр дахин их [[пүнлүү]] өгчээ. Сэвдэнбалжир нь [[Амарсанаа]] болон [[Дархан чин ван Ринчиндорж|Ринчиндорж]], [[Чингүнжав]]ын дотны найз байсан. 1755 онд тэрээр Амарсанаа болон Ринчиндорж, Чингүнжавтай нэгдэж Чин гүрний эсрэг бослого гаргахаар төлөвлөж байжээ. Амарсанаа амжилттайгаар Зүүнгар нутаг руу зугтсан боловч Тэнгэр тэтгэгч хаанг Сэвдэнбалжирын хуйвалдааныг илрүүлж, Сэвдэнбалжир эцэст нь бослогод нэгдээгүй. Сэвдэнбалжирыг баривчилж, [[Бээжин]]д аваачжээ. Тэнгэр тэтгэгч маш их уурлаж, түүнийг цаазлахаар бэлджээ. Гэсэн хэдий ч охиноо бэлэвсрэхээс зайлсхийхийн тулд эзэн хаан Цяньлун эцэст нь тэгээгүй. Сэвдэнбалжирыг бүх албан тушаалаас нь хасаж, зөвхөн чин ван цолыг нь хадгалж, Бээжин дэх гэртээ шоронд хорьжээ. Гэсэн хэдий ч түүний ажиллах чадвар маш гайхалтай байсан тул Тэнгэр тэтгэгч эцэст нь түүнийг өршөөжээ. Үүний дараа тэрээр Бээжинд хэд хэдэн албан тушаал хашсан боловч амьдралынхаа туршид Өвөр Монгол руугаа буцаж чадаагүй юм. 1771 онд Чин улсын арми [[Жинчуань бүс дэх уулын омгийн бослогыг дарах|Жиньчуань омгийг дарах]] цэргийн ажиллагаанд ихээхэн хохирол амссан тул Тэнгэр тэтгэгч зоригтой, чадварлаг хүргэнээ дурсан санаж байв. Үүний дараа Сэвдэнбалжир Чин улсын эзэнт гүрний их бууг Сычуань муж руу удирдан тулалдаанд оролцов. 1775 онд Сэвдэнбалжир фронтын шугам дээр өвчний улмаас нас барав. Чин улсын арми эцэст нь 1776 онд бослогыг дарж чаджээ. Түүний шарилыг оршуулахаар Бээжин рүү буцааж илгээсэн бөгөөд Тэнгэр тэтгэгч өөрийн биеэр түүний дурсгалын бичгийг бичүүлжээ. Түүний булш одоогийн Бээжингийн Чаоян дүүрэгт байрладаг. Хожим нь эхнэрийг нь түүнтэй хамт оршуулжээ. [[Ангилал:Монголын жанжин]] [[Ангилал:Монголын төрийн зүтгэлтэн]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:18-р зуунд төрсөн]] [[Ангилал:1775 онд өнгөрсөн]] ilywicawsdwm69ied4brkkkmwvchh4y 858180 858179 2026-06-05T11:44:14Z 唐吉訶德的侍從 5036 858180 wikitext text/x-wiki [[File:Septen Baljur.jpg|thumb|right|200px|Эфү Сэвдэнбалжир]] Эфү '''Сэвдэнбалжир''' (?-1775) бол [[Хорчин ястан|Хорчин аймгийн]] [[Хорчин зүүн гарын дунд хошуу]]ны засаг ноён юм. Тэр бол [[Эфү Лувсаномбогийн]] хүү, ээж нь Чин улсын [[Эеэр засагч|Эеэр засагч хаан]]ы ач охин юм. 1745 онд [[Тэнгэр тэтгэгч|Тэнгэр тэтгэгч хаан]]ы охин [[Хэжин гүрний гүнж]]тэй гэрлэж, улмаар гүрний эфү цолыг хүртжээ. 1752 онд түүний аав нас барж, тэрээр [[Хошой Дархан чин ван]] цолыг өвлөн авсан. Тэрээр зоригтой, чадварлаг тулалдаанд гарамгай байсан бөгөөд Зүүнгарын эсрэг дайнд өөрийгөө онцгойлон харуулсан. Тэнгэр тэтгэгч энэ хүргэнд маш их хайртай байсан бөгөөд түүнд "чин ван" цолноос хоёр дахин их [[пүнлүү]] өгчээ. Сэвдэнбалжир нь [[Амарсанаа]] болон [[Дархан чин ван Ринчиндорж|Ринчиндорж]], [[Чингүнжав]]ын дотны найз байсан. 1755 онд тэрээр Амарсанаа болон Ринчиндорж, Чингүнжавтай нэгдэж Чин гүрний эсрэг бослого гаргахаар төлөвлөж байжээ. Амарсанаа амжилттайгаар Зүүнгар нутаг руу зугтсан боловч Тэнгэр тэтгэгч хаанг Сэвдэнбалжирын хуйвалдааныг илрүүлж, Сэвдэнбалжир эцэст нь бослогод нэгдээгүй. Сэвдэнбалжирыг баривчилж, [[Бээжин]]д аваачжээ. Тэнгэр тэтгэгч маш их уурлаж, түүнийг цаазлахаар бэлджээ. Гэсэн хэдий ч охиноо бэлэвсрэхээс зайлсхийхийн тулд эзэн хаан Цяньлун эцэст нь тэгээгүй. Сэвдэнбалжирыг бүх албан тушаалаас нь хасаж, зөвхөн чин ван цолыг нь хадгалж, Бээжин дэх гэртээ шоронд хорьжээ. Гэсэн хэдий ч түүний ажиллах чадвар маш гайхалтай байсан тул Тэнгэр тэтгэгч эцэст нь түүнийг өршөөжээ. Үүний дараа тэрээр Бээжинд хэд хэдэн албан тушаал хашсан боловч амьдралынхаа туршид Өвөр Монгол руугаа буцаж чадаагүй юм. 1771 онд Чин улсын арми [[Жинчуань бүс дэх уулын омгийн бослогыг дарах|Жиньчуань омгийг дарах]] цэргийн ажиллагаанд ихээхэн хохирол амссан тул Тэнгэр тэтгэгч зоригтой, чадварлаг хүргэнээ дурсан санаж байв. Үүний дараа Сэвдэнбалжир Чин улсын эзэнт гүрний их бууг Сычуань муж руу удирдан тулалдаанд оролцов. 1775 онд Сэвдэнбалжир фронтын шугам дээр өвчний улмаас нас барав. Чин улсын арми эцэст нь 1776 онд бослогыг дарж чаджээ. Түүний шарилыг оршуулахаар Бээжин рүү буцааж илгээсэн бөгөөд Тэнгэр тэтгэгч өөрийн биеэр түүний дурсгалын бичгийг бичүүлжээ. Түүний булш одоогийн Бээжингийн Чаоян дүүрэгт байрладаг. Хожим нь эхнэрийг нь түүнтэй хамт оршуулжээ. [[Ангилал:Монголын жанжин]] [[Ангилал:Монголын төрийн зүтгэлтэн]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:18-р зуунд төрсөн]] [[Ангилал:1775 онд өнгөрсөн]] 3ee4n8saact2l8so7ygktl7pqz2lncn