ဝဳကဳပဳဒဳယာ mnwwiki https://mnw.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter မဳဒဳယာ တၟေင် ဓရီုကျာ ညးလွပ် ညးလွပ် ဓရီုကျာ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဓရီုကျာ ဝှာင် ဝှာင် ဓရီုကျာ မဳဒဳယာဝဳကဳ မဳဒဳယာဝဳကဳ ဓရီုကျာ ထာမ်ပလိက် ထာမ်ပလိက် ဓရီုကျာ ရီု ရီု ဓရီုကျာ ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဓရီုကျာ ပါင်မုက် ပါင်မုက် ဓရီုကျာ TimedText TimedText talk မဝ်ဂျူ မဝ်ဂျူ ဓရီုကျာ Event Event talk 0 1826 55197 42536 2026-06-01T00:36:43Z InternetArchiveBot 1698 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 55197 wikitext text/x-wiki [[ဝှာင်:Oxfordceremony.jpg|thumb|upright=1.35|[[Graduation|Graduation ceremony]] on [[Convocation]] day at the [[University of Oxford]]. The Pro-Vice-Chancellor in [[Master of Arts (Oxbridge and Dublin)|MA]] gown and hood, [[Proctor]] in official dress and new [[Doctor of Philosophy|Doctors of Philosophy]] in scarlet full dress. Behind them, a [[bedel]], a Doctor and Bachelors of Arts and Medicine graduate.]] '''တက္ကသဵု''' ({{Lang-en|University}})မ္ဂးဂှ် (လက်တေန်: universitas ' မွဲအလုံအိုတ်သီု") မဒှ်ဌာန်ဒတန် [[Educational institution|institution]] ဒဒက်တဴကဵု ပရေၚ်ပညာမသၠုၚ် ကေုာံ သုတေသန တအ်တုဲ မဒှ်အရာ မကလိဂွံတဆိပ် ဒဳဂရဳပညာ အပ္ဍဲ သၞောတ်ပညာ မဂၠိုၚ်သာ်တအ်ရ။ တက္ကသဵုဂှ် ဗွဲယေဘုယျ လွဳၜံၚ်ပတိတ် ပရေၚ်ပညာ သၟဝ်ဒဳဂရဳ ကေုာံ ပရေၚ်ပညာမလောန်ဒဳဂရဳတအ်ရ။ ဝေါဟာမ္ဂး တက္ကသဵုဂှ် ဆေန်ဆက်ကၠုၚ်နူ လက်တေန် ''universitas magistrorum et scholarium,'' မဒှ်အရာ အဓိပ္ပါယ်အပြောံမ္ဂး " ဂကောံ ညးဗ္တောန်ဂမၠိုၚ် ကေုာံ သၟာလ္ၚတ်ဂမၠိုၚ်" .<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Universities|short=x}}</ref> သၞောတ်တက္ကသဵုအခေတ်တအ်ဂှ် မၞုံတမ်ရိုဟ်ပ္ဍဲ တက္ကသဵု medieval ဥရောပ၊ ဒဒှ်အရာမခၞံလဝ် ပ္ဍဲ အဳတလဳ ကေုာံ မက္တဵုဒှ်ပြံၚ်လှာဲကၠုၚ် နူဘာ cathedral သွက် clergy အကြာလက်ထက် အာယုက် High Middle ရ။<ref>{{cite journal | last1 = Haskins | first1 = Charles H. | year = 1898 | title = The Life of Medieval Students as Illustrated by their Letters | url = | journal = The American Historical Review | volume = 3 | issue = 2| pages = 203–229 | doi=10.2307/1832500| jstor = 1832500 }}</ref> <br /> ==ဝၚ်== {{see also|Academia#History{{!}}History of academia}} ===ပွံက်အဓိပ္ပါယ်=== တက္ကသဵု မဒှ်ဝေါဟာ လက်တေန် တမ်မူလဂှ် စၞောန်ထ္ၜးဗွဲသာမညကဵု " မပ္တံ ဗၞတ်လၟိုဟ်မၞိဟ်တအ်မဆက်စပ်ပါလုပ်အပ္ဍဲဗွဝ်မွဲ၊ ဂကောံမွဲ၊ ကုမ္ဗဏဳ၊ ပွဳပွိုၚ်၊ ဗၞိက်၊ ဌာန်ကောံ" <ref>{{Citation|last1=Lewis|first1=Charlton T.|last2=Short|first2=Charles|title=A Latin Dictionary|place=Oxford|publisher=Clarendon Press|origyear=1879|year=1966|isbn=}}</ref> At the time of the emergence of urban town life and [[Middle Ages|medieval]] [[guild]]s, specialized "associations of [[student]]s and [[teacher]]s with collective legal rights usually guaranteed by charters issued by princes, prelates, or the towns in which they were located" came to be denominated by this general term. Like other guilds, they were self-regulating and determined the qualifications of their members.<ref>Marcia L. Colish, ''Medieval Foundations of the Western Intellectual Tradition, 400-1400,'' (New Haven: Yale Univ. Pr., 1997), p. 267.</ref> In modern usage the word has come to mean '''"An institution of higher education offering tuition in mainly non-vocational subjects and typically having the power to confer degrees,'''"<ref>{{Citation | contribution = university, n. | year = 2010 | title = OED Online | edition = 3rd | contribution-url = http://www.oed.com/view/Entry/214804?rskey=Owl6ZY&result=1&isAdvanced=false |accessdate = 27 August 2013 | place = Oxford | publisher = Oxford University Press| title-link = OED Online }}</ref> with the earlier emphasis on its corporate organization considered as applying historically to Medieval universities.<ref>{{Citation | contribution = university, n. | year = 2010 | title = OED Online | edition = 3rd | contribution-url = http://www.oed.com/view/Entry/214804?rskey=Owl6ZY&result=1&isAdvanced=false |accessdate = 27 August 2013 | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | quote = …In the Middle Ages: a body of teachers and students engaged in giving and receiving instruction in the higher branches of study … and regarded as a scholastic guild or corporation.| title-link = OED Online }} Compare {{Citation | contribution = University | year = 1989 | title = Oxford English Dictionary | edition = 2nd | editor-last = | editor-first = | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | quote = The whole body of teachers and scholars engaged, at a particular place, in giving and receiving instruction in the higher branches of learning; such persons associated together as a society or corporate body, with definite organization and acknowledged powers and privileges (esp. that of conferring degrees), and forming an institution for the promotion of education in the higher or more important branches of learning….| title-link = Oxford English Dictionary }}</ref> The original Latin word referred to degree-awarding institutions of learning in [[Western Europe|Western]] and [[Central Europe]], where this form of legal organisation was prevalent and from where the institution spread around the world. ====သၠးပွး မစပ်ပညာ ==== An important idea in the definition of a university is the notion of [[academic freedom]]. The first documentary evidence of this comes from early in the life of the [[University of Bologna]], which adopted an academic charter, the ''[[Authentica habita|Constitutio Habit]]a'',<ref>Malagola, C. (1888), Statuti delle Università e dei Collegi dello Studio Bolognese. Bologna: Zanichelli.</ref> in 1158 or 1155,<ref name="Rüegg, W. 2003 pp 4-34">Rüegg, W. (2003), Mythologies and Historiography of the Beginnings, pp 4-34 in H. De Ridder-Symoens, editor, A History of the University in Europe; Vol 1, Cambridge University Press.</ref> which guaranteed the right of a traveling scholar to unhindered passage in the interests of education. Today this is claimed as the origin of "academic freedom".<ref>Watson, P. (2005), Ideas. London: Weidenfeld and Nicolson, page 373</ref> This is now widely recognised internationally - on 18 September 1988, 430 university rectors signed the ''[[Magna Charta Universitatum]]'',<ref>{{Cite web |url=http://www2.unibo.it/avl/charta/charta.htm |title=Magna Charta delle Università Europee |publisher=.unibo.it |accessdate=28 May 2010 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101115001914/http://www2.unibo.it/avl/charta/charta.htm |archivedate=15 November 2010 }}</ref> marking the 900th anniversary of Bologna's foundation. The number of universities signing the ''Magna Charta Universitatum'' continues to grow, drawing from all parts of the world. ===သာဓက မကိုပ်ကၠာ=== {{see also|Ancient higher-learning institutions}} According to ''[[Encyclopædia Britannica]]'', the earliest universities were founded in Asia and Africa, predating the first European [[medieval universities]].<ref name="britannica1">''[[Encyclopædia Britannica]]'': [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/618194/university "University"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515232213/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/618194/university |date=15 May 2013 }}, 2012, retrieved 26 July 2012</ref> The [[University of Al Quaraouiyine]], founded in Morocco by [[Fatima al-Fihri]] in 859, is considered by some to be the oldest degree-granting university.<ref>{{cite web|title=Medina of Fez|url=https://whc.unesco.org/en/list/170|website=UNESCO World Heritage Centre|publisher=UNESCO|accessdate=7 April 2016|url-status=live|archiveurl=http://archive.wikiwix.com/cache/20100529141333/https://whc.unesco.org/en/list/170|archivedate=29 May 2010}}</ref><ref>Verger, Jacques: "Patterns", in: Ridder-Symoens, Hilde de (ed.): ''A History of the University in Europe. Vol. I: Universities in the Middle Ages'', Cambridge University Press, 2003, {{ISBN|978-0-521-54113-8}}, pp.&nbsp;35–76 (35)</ref><ref name="founding">{{cite book |last=Esposito |first=John |authorlink=John L. Esposito |editor= |others= |title=The Oxford Dictionary of Islam |origyear= |month= |url= |format= |accessdate= |edition= |series= |date= |year=2003 |publisher=Oxford University Press |location= |language= |isbn=978-0-1951-2559-7 |oclc= |doi= |id= |chapter= |chapterurl= |quote=|page=328 }}</ref><ref name="Najm">Joseph, S, and Najmabadi, A. '' Encyclopedia of Women & Islamic Cultures: Economics, education, mobility, and space''. Brill, 2003, p. 314.</ref><ref name="Swart">Swartley, Keith. ''Encountering the World of Islam''. Authentic, 2005, p. 74.</ref><ref name="Dictionary">''Illustrated Dictionary of the Muslim World'', Publisher: Marshall Cavendish, 2010 [https://books.google.com/books?id=8Zp_5IydPGgC&pg=PA161#v=onepage&q&f=false] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151001024838/https://books.google.com/books?id=8Zp_5IydPGgC&pg=PA161|date=1 October 2015}} p.161</ref><ref>''Civilization: The West and the Rest'' by Niall Ferguson, Publisher: Allen Lane 2011 - {{ISBN|978-1-84614-273-4}}</ref> Their endowment by a prince or monarch and their role in training government officials made early [[History of the Mediterranean region|Mediterranean]] universities similar to Islamic [[madrasa]]s, although madrasas were generally smaller, and individual teachers, rather than the madrasa itself, granted the license or degree.<ref>{{Citation | last = Pryds | first = Darleen | editor-last = Courtenay | editor-first = William J. | editor2-last = Miethke | editor2-first = Jürgen | editor3-last = Priest | editor3-first = David B. | publication-date = 2000 | title = Universities and Schooling in Medieval Society | chapter = ''Studia'' as Royal Offices: Mediterranean Universities of Medieval Europe | series = Education and Society in the Middle Ages and Renaissance | volume = 10 | publisher = Brill | publication-place = Leiden | pages = 96–98 | url = https://www.google.com/search?tbo=p&tbm=bks&q=isbn:9004113517 }}</ref> Scholars like [[Arnold H. Green]] and [[Hossein Nasr]] have argued that starting in the 10th century, some [[Islamic Golden Age|medieval Islamic]] madrasas became universities.<ref>{{cite journal|author=[[Arnold H. Green]]|title=The History of Libraries in the Arab World: A Diffusionist Model|journal=Libraries & the Cultural Record|volume=23|issue=4|page=459}}</ref><ref>{{cite book|author=[[Hossein Nasr]]|title=Traditional Islam in the modern world|publisher=[[Taylor & Francis]]|page=125}}</ref> However, scholars like [[George Makdisi]], Toby Huff and Norman Daniel<ref name='NDaniel1'>{{cite journal | title = Review of "The Rise of Colleges. Institutions of Learning in Islam and the West by George Makdisi" | journal = Journal of the American Oriental Society | year = 1984 | first = Norman | last = Daniel | volume = 104 | issue = 3 | pages = 586–8| id = | jstor = 601679 | quote = The first section, typology of institutions and the law of waqf, is crucial to the main thesis, since the college is defined in terms of the charitable trust, or endowment, as in Europe: it is admitted that the university, defined as a corporation, has no Islamic parallel. | doi=10.2307/601679| bibcode = 1964JAOS...84..128H }}</ref> argue that the European university has no parallel in the medieval Islamic world.<ref>{{cite journal|first =George|last = Makdisi|title =Madrasa and University in the Middle Ages|journal =Studia Islamica|number = 32|date =1970|pages= 255–264 (264)|quote =Thus the university, as a form of social organization, was peculiar to medieval Europe. Later, it was exported to all parts of the world, including the Muslim East; and it has remained with us down to the present day. But back in the middle ages, outside of Europe, there was nothing anything quite like it anywhere.}}</ref><ref>Toby Huff, ''Rise of Early Modern Science: Islam, China and the West'', 2nd ed., Cambridge 2003, {{ISBN|0-521-52994-8}}, p. 133-139, 149-159, 179-189</ref> Several other scholars consider the university as uniquely European in origin and characteristics.<ref name="Rüegg, Walter 1992, pp. XIX"/><ref>{{cite book|author=Nuria Sanz, Sjur Bergan|title=The heritage of European universities, Volume 548|url=https://books.google.com/?id=M09rKWhN3soC&printsec=frontcover&dq=The+Heritage+of+European+Universities#v=onepage&q=arab-oriental&f=false|publisher=[[Council of Europe]]|page=121|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905161423/https://books.google.com/books?id=M09rKWhN3soC&printsec=frontcover&dq=The+Heritage+of+European+Universities&hl=en&sa=X&ei=AZ8LT6SED-Hv0gH_kImMBg&ved=0CDkQ6AEwAA#v=onepage&q=arab-oriental&f=false|archivedate=5 September 2015|isbn=9789287161215|date=1 January 2006}}</ref><ref>Abulafia, David, ed. The New Cambridge Medieval History: C. 1198-c. 1300. Cambridge University Press, 1999, 257.</ref> Darleen Pryds questions this view, pointing out that [[Madrasa|madaris]] and European universities in the Mediterranean region shared similar foundations by princely patrons and were intended to provide loyal administrators to further the rulers' agenda.<ref>{{Citation | last = Pryds | first = Darleen | editor-last = Courtenay | editor-first = William J. | editor2-last = Miethke | editor2-first = Jürgen | editor3-last = Priest | editor3-first = David B. | year = 2000 | title = Universities and Schooling in Medieval Society | chapter = ''Studia'' as Royal Offices: Mediterranean Universities of Medieval Europe | series = Education and Society in the Middle Ages and Renaissance | volume = 10 | publisher = Brill | publication-place = Leiden | pages = 83–99 | isbn = 978-90-04-11351-0 | issn = 0926-6070}}</ref> Some scholars, including Makdisi, have argued that early medieval universities were influenced by the madrasas in [[Al-Andalus]], the [[Emirate of Sicily]], and the Middle East during the [[Crusades]].<ref>{{cite book|author=Nuria Sanz, Sjur Bergan|title=The heritage of European universities, Volume 548|url=https://books.google.com/?id=M09rKWhN3soC&printsec=frontcover&dq=The+Heritage+of+European+Universities#v=onepage&q=arab-oriental&f=false|publisher=[[Council of Europe]]|page=28|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905161423/https://books.google.com/books?id=M09rKWhN3soC&printsec=frontcover&dq=The+Heritage+of+European+Universities&hl=en&sa=X&ei=AZ8LT6SED-Hv0gH_kImMBg&ved=0CDkQ6AEwAA#v=onepage&q=arab-oriental&f=false|archivedate=5 September 2015|isbn=9789287161215|date=1 January 2006}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Makdisi|first=George|title=Scholasticism and Humanism in Classical Islam and the Christian West|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=109|issue=2|date=April–June 1989|pages=175–182 [175–77]|doi=10.2307/604423|postscript=<!--None-->|jstor=604423|bibcode=1964JAOS...84..128H}}; {{Cite journal|last=Makdisi|first=John A.|title=The Islamic Origins of the Common Law|journal=[[North Carolina Law Review]]|date=June 1999|volume=77|issue=5|pages=1635–1739|postscript=<!--None-->}}</ref><ref>{{Cite book|title=A History of Christian-Muslim Relations|first=Hugh|last=Goddard|year=2000|publisher=[[Edinburgh University Press]]|isbn=978-0-7486-1009-9|page=99|postscript=<!--None-->}}</ref> Norman Daniel, however, views this argument as overstated.<ref name='NDaniel2'>{{cite journal | title = Review of "The Rise of Colleges. Institutions of Learning in Islam and the West by George Makdisi" | journal = Journal of the American Oriental Society | year = 1984 | first = Norman | last = Daniel | volume = 104 | issue = 3 | pages = 586–8| id = | jstor = 601679 | quote = Professor Makdisi argues that there is a missing link in the development of Western scholasticism, and that Arab influences explain the "dramatically abrupt" appearance of the "sic et non" method. Many medievalists will think the case overstated, and doubt that there is much to explain. | doi=10.2307/601679| bibcode = 1964JAOS...84..128H }}</ref> Roy Lowe and Yoshihito Yasuhara have recently drawn on the well-documented influences of scholarship from the Islamic world on the universities of Western Europe to call for a reconsideration of the development of higher education, turning away from a concern with local institutional structures to a broader consideration within a global context.<ref>{{Citation | editor-last = Feingold | editor-first = Mordecai | last = Lowe | first = Roy | last2 = Yasuhara | first2 = Yoshihito | chapter = The origins of higher learning: time for a new historiography? | title = History of Universities | volume = 27 | issue = 1 | pages = 1–19 | date = 2013 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford | url = https://books.google.com/?id=iRl8AAAAQBAJ&dq=History+of+Universities:+Volume+XXVII/1 | url-status = live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150905153758/https://books.google.com/books?id=iRl8AAAAQBAJ&dq=History+of+Universities%3A+Volume+XXVII%2F1&source=gbs_navlinks_s | archivedate = 5 September 2015 | df = dmy-all | isbn = 9780199685844 }}</ref> ===တက္ကသဵု Medieval ဂမၠိုၚ်=== [[ဝှာင်:Bologna-vista02.jpg|thumb|right|upright=1.35|The [[University of Bologna]] in Italy, founded in 1088, is the oldest university, the word ''university'' ([[Latin language|Latin]]: ''universitas'') having been coined at its foundation.]] {{Main|Medieval university|List of medieval universities}} The university is generally regarded as a formal institution that has its origin in the [[History of Christianity|Medieval Christian]] tradition.<ref name="Rüegg, Walter 1992, pp. XIX">Rüegg, Walter: "Foreword. The University as a European Institution", in: ''A History of the University in Europe. Vol. 1: Universities in the Middle Ages'', Cambridge University Press, 1992, {{ISBN|0-521-36105-2}}, pp. XIX–XX</ref><ref>{{cite book |last=Verger |first=Jacques |title=Gentes del saber: en la Europa de finales de la Edad Media |year=1999 |publisher=Editorial Complutense |pages=259 |isbn=9788489784697 |url=https://books.google.es/books?id=Wf3aqgLY-_wC&printsec=frontcover |format=PDF}}</ref> European higher education took place for hundreds of years in [[cathedral school]]s or [[monastic school]]s (''scholae monasticae''), in which [[monk]]s and [[nun]]s taught classes; evidence of these immediate forerunners of the later university at many places dates back to the 6th century.<ref>Riché, Pierre (1978): "Education and Culture in the Barbarian West: From the Sixth through the Eighth Century", Columbia: University of South Carolina Press, {{ISBN|0-87249-376-8}}, pp. 126-7, 282-98</ref> The earliest universities were developed under the aegis of the [[Latin Church]] by [[papal bull]] as ''[[Studium Generale|studia generalia]]'' and perhaps from cathedral schools. It is possible, however, that the development of cathedral schools into universities was quite rare, with the University of Paris being an exception.<ref>Gordon Leff, ''Paris and Oxford Universities in the Thirteenth and Fourteenth Centuries. An Institutional and Intellectual History'', Wiley, 1968.</ref> Later they were also founded by Kings ([[University of Naples Federico II]], [[Charles University in Prague]], [[Jagiellonian University|Jagiellonian University in Kraków]]) or municipal administrations ([[University of Cologne]], [[University of Erfurt]]). In the [[Early Middle Ages|early medieval period]], most new universities were founded from pre-existing schools, usually when these schools were deemed to have become primarily sites of higher education. Many historians state that universities and cathedral schools were a continuation of the interest in learning promoted by [[monasteries|The residence of a religious community]].<ref>Johnson, P. (2000). The Renaissance : a short history. Modern Library chronicles (Modern Library ed.). New York: Modern Library, p. 9.</ref> [[Pope Gregory VII]] was critical in promoting and regulating the concept of modern university as his [[1079 Papal Decree]] ordered the regulated establishment of cathedral schools that transformed themselves into the first European universities.<ref>Thomas Oestreich (1913). "Pope St. Gregory VII". In Herbermann, Charles. Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.</ref> The first universities in Europe with a form of corporate/guild structure were the [[University of Bologna]] (1088), the [[University of Paris]] (c.1150, later associated with the [[Sorbonne]]), and the [[University of Oxford]] (1167). The University of Bologna began as a law school teaching the ''[[jus gentium|ius gentium]]'' or [[Roman law]] of peoples which was in demand across Europe for those defending the right of incipient nations against empire and church. Bologna's special claim to ''[[Alma Mater Studiorum]]''{{Clarify|date=May 2011}} is based on its autonomy, its awarding of degrees, and other structural arrangements, making it the oldest continuously operating institution<ref name="Rüegg, W. 2003 pp 4-34"/> independent of kings, emperors or any kind of direct religious authority.<ref>Makdisi, G. (1981), Rise of Colleges: Institutions of Learning in Islam and the West. Edinburgh: Edinburgh University Press.</ref><ref>Daun, H. and Arjmand, R. (2005), Islamic Education, pp 377-388 in J. Zajda, editor, International Handbook of Globalisation, Education and Policy Research. Netherlands: Springer.</ref> [[ဝှာင်:Meeting of doctors at the university of Paris.jpg|thumb|left|Meeting of doctors at the [[University of Paris]]. From a medieval manuscript.]] The conventional date of 1088, or 1087 according to some,<ref>Huff, T. (2003), The Rise of Early Modern Science. Cambridge University Press, p. 122</ref> records when [[Irnerius]] commences teaching [[Justinian I|Emperor Justinian's]] 6th-century codification of Roman law, the ''[[Corpus Iuris Civilis]]'', recently discovered at Pisa. Lay students arrived in the city from many lands entering into a contract to gain this knowledge, organising themselves into 'Nationes', divided between that of the Cismontanes and that of the Ultramontanes. The students "had all the power … and dominated the masters".<ref>{{cite book|last =Kerr|first = Clark|date=2001|title = The Uses of the University|publisher = Harvard University Press|pages =16 and 145|isbn = 978-0674005327}}</ref><ref>Rüegg, W. (2003), Mythologies and Historiography of the Beginnings, pp 4-34 in H. De Ridder-Symoens, editor, A History of the University in Europe; Vol 1, Cambridge University Press.p. 12</ref> In Europe, young men proceeded to university when they had completed their study of the [[trivium (education)|trivium]]–the preparatory arts of [[grammar]], [[rhetoric]] and [[dialectic]] or [[logic]]–and the [[quadrivium]]: [[arithmetic]], [[geometry]], [[music]], and [[astronomy]]. All over Europe rulers and city governments began to create universities to satisfy a European thirst for knowledge, and the belief that society would benefit from the scholarly expertise generated from these institutions. Princes and leaders of city governments perceived the potential benefits of having a scholarly expertise develop with the ability to address difficult problems and achieve desired ends. The emergence of humanism was essential to this understanding of the possible utility of universities as well as the revival of interest in knowledge gained from ancient Greek texts.<ref>Grendler, P. F. (2004). "The universities of the Renaissance and Reformation". Renaissance Quarterly, 57, pp. 2.</ref> The rediscovery of [[Aristotle]]'s works–more than 3000 pages of it would eventually be translated–fuelled a spirit of inquiry into natural processes that had already begun to emerge in the 12th century. Some scholars believe that these works represented one of the most important document discoveries in Western intellectual history.<ref>Rubenstein, R. E. (2003). Aristotle's children: how Christians, Muslims, and Jews rediscovered ancient wisdom and illuminated the dark ages (1st ed.). Orlando, Florida: Harcourt, pp. 16-17.</ref> Richard Dales, for instance, calls the discovery of Aristotle's works "a turning point in the history of Western thought."<ref>Dales, R. C. (1990). Medieval discussions of the eternity of the world (Vol. 18). Brill Archive, p. 144.</ref> After Aristotle re-emerged, a community of scholars, primarily communicating in Latin, accelerated the process and practice of attempting to reconcile the thoughts of Greek antiquity, and especially ideas related to understanding the natural world, with those of the church. The efforts of this "[[scholasticism]]" were focused on applying Aristotelian logic and thoughts about natural processes to biblical passages and attempting to prove the viability of those passages through reason. This became the primary mission of lecturers, and the expectation of students. [[ဝှာင်:Heidelberg Universitätsbibliothek 2003.jpg|thumb|[[Heidelberg University]] is the oldest [[List of universities in Germany|university in Germany]] and among Europe's best ranked.<ref>[http://www.uni-heidelberg.de/university/rankings/ Rankings: Universität Heidelberg in International Comparison] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140921065348/http://www.uni-heidelberg.de/university/rankings/ |date=21 September 2014 }} - Top Position in Germany, Leading Role in Europe (Heidelberg University)</ref> It was established in 1386.]] The university culture developed differently in northern Europe than it did in the south, although the northern (primarily Germany, France and [[Great Britain]]) and southern universities (primarily Italy) did have many elements in common. Latin was the language of the university, used for all texts, lectures, [[disputation]]s and examinations. Professors lectured on the books of Aristotle for logic, [[natural philosophy]], and [[metaphysics]]; while [[Hippocrates]], [[Galen]], and [[Avicenna]] were used for medicine. Outside of these commonalities, great differences separated north and south, primarily in subject matter. Italian universities focused on law and medicine, while the northern universities focused on the arts and theology. There were distinct differences in the quality of instruction in these areas which were congruent with their focus, so scholars would travel north or south based on their interests and means. There was also a difference in the types of degrees awarded at these universities. English, French and German universities usually awarded bachelor's degrees, with the exception of degrees in theology, for which the doctorate was more common. Italian universities awarded primarily doctorates. The distinction can be attributed to the intent of the degree holder after graduation – in the north the focus tended to be on acquiring teaching positions, while in the south students often went on to professional positions.<ref>Grendler, P. F. (2004). "The universities of the Renaissance and Reformation". Renaissance Quarterly, 57, pp. 2-8.</ref> The structure of northern universities tended to be modeled after the system of faculty governance developed at the [[University of Paris]]. Southern universities tended to be patterned after the student-controlled model begun at the University of Bologna.<ref>{{cite journal | last1 = Scott | first1 = J. C. | year = 2006 | title = The mission of the university: Medieval to Postmodern transformations | url = | journal = Journal of Higher Education | volume = 77 | issue = 1| page = 6 }}</ref> Among the southern universities, a further distinction has been noted between those of northern Italy, which followed the pattern of Bologna as a "self-regulating, independent corporation of scholars" and those of southern Italy and Iberia, which were "founded by royal and imperial charter to serve the needs of government."<ref>{{Citation | last = Pryds | first = Darleen | editor-last = Courtenay | editor-first = William J. | editor2-last = Miethke | editor2-first = Jürgen | editor3-last = Priest | editor3-first = David B. | publication-date = 2000 | title = Universities and Schooling in Medieval Society | chapter = ''Studia'' as Royal Offices: Mediterranean Universities of Medieval Europe | series = Education and Society in the Middle Ages and Renaissance | volume = 10 | publisher = Brill | publication-place = Leiden | pages = 84–85 | url = https://www.google.com/search?tbo=p&tbm=bks&q=isbn:9004113517 }}</ref> ===တက္ကသဵု အခေတ် ဝါဒိကိုပ်ကၠာ=== {{See also|List of early modern universities in Europe|List of colonial universities in Latin America}} During the [[Early Modern period]] (approximately late 15th century to 1800), the universities of Europe would see a tremendous amount of growth, productivity and innovative research. At the end of the Middle Ages, about 400 years after the first European university was founded, there were twenty-nine universities spread throughout Europe. In the 15th century, twenty-eight new ones were created, with another eighteen added between 1500 and 1625.<ref>Grendler, P. F. (2004). The universities of the Renaissance and Reformation. Renaissance Quarterly, 57, pp. 1-3.</ref> This pace continued until by the end of the 18th century there were approximately 143 universities in Europe, with the highest concentrations in the German Empire (34), Italian countries (26), France (25), and Spain (23) – this was close to a 500% increase over the number of universities toward the end of the Middle Ages. This number does not include the numerous universities that disappeared, or institutions that merged with other universities during this time.<ref>Frijhoff, W. (1996). Patterns. In H. D. Ridder-Symoens (Ed.), Universities in early modern Europe, 1500-1800, A history of the university in Europe. Cambridge [England]: Cambridge University Press, p. 75.</ref> The identification of a university was not necessarily obvious during the Early Modern period, as the term is applied to a burgeoning number of institutions. In fact, the term "university" was not always used to designate a higher education institution. In [[Mediterranean Sea|Mediterranean countries]], the term ''[[studium generale]]'' was still often used, while "Academy" was common in Northern European countries.<ref>Frijhoff, W. (1996). Patterns. In H. D. Ridder-Symoens (Ed.), Universities in early modern Europe, 1500-1800, A history of the university in Europe. Cambridge [England]: Cambridge University Press, p. 47.</ref> [[File:Basel 2012-08 Mattes 1 (89).JPG|thumb|The [[University of Basel]] is Switzerland's oldest university (1460) and through the heritage of [[Erasmus]] counted among the birth places of [[Renaissance humanism]]]] [[File:Class at Salamanca.jpg|thumb|upright=0.9|17th-century classroom at the [[University of Salamanca]]]] The propagation of universities was not necessarily a steady progression, as the 17th century was rife with events that adversely affected university expansion. Many wars, and especially the [[Thirty Years' War]], disrupted the university landscape throughout Europe at different times. [[War]], [[Plague (disease)|plague]], [[famine]], [[regicide]], and changes in religious power and structure often adversely affected the societies that provided support for universities. Internal strife within the universities themselves, such as student brawling and absentee professors, acted to destabilize these institutions as well. Universities were also reluctant to give up older curricula, and the continued reliance on the works of Aristotle defied contemporary advancements in science and the arts.<ref>Grendler, P. F. (2004). The universities of the Renaissance and Reformation. Renaissance Quarterly, 57, p. 23.</ref> This era was also affected by the rise of the [[nation-state]]. As universities increasingly came under state control, or formed under the auspices of the state, the faculty governance model (begun by the University of Paris) became more and more prominent. Although the older student-controlled universities still existed, they slowly started to move toward this structural organization. Control of universities still tended to be independent, although university leadership was increasingly appointed by the state.<ref>{{cite journal | last1 = Scott | first1 = J. C. | year = 2006 | title = The mission of the university: Medieval to Postmodern transformations | url = | journal = Journal of Higher Education | volume = 77 | issue = 1| pages = 10–13 | doi=10.1353/jhe.2006.0007}}</ref> Although the structural model provided by the University of Paris, where student members are controlled by faculty "masters", provided a standard for universities, the application of this model took at least three different forms. There were universities that had a system of faculties whose teaching addressed a very specific curriculum; this model tended to train specialists. There was a collegiate or tutorial model based on the system at [[University of Oxford]] where teaching and organization was decentralized and knowledge was more of a generalist nature. There were also universities that combined these models, using the collegiate model but having a centralized organization.<ref>Frijhoff, W. (1996). Patterns. In H. D. Ridder-Symoens (Ed.), Universities in early modern Europe, 1500-1800, A history of the university in Europe. Cambridge [England]: Cambridge University Press, p. 65.</ref> Early Modern universities initially continued the curriculum and research of the Middle Ages: [[natural philosophy]], logic, medicine, theology, mathematics, astronomy, astrology, law, grammar and [[rhetoric]]. Aristotle was prevalent throughout the curriculum, while medicine also depended on Galen and Arabic scholarship. The importance of humanism for changing this state-of-affairs cannot be underestimated.<ref>Ruegg, W. (1992). Epilogue: the rise of humanism. In H. D. Ridder-Symoens (Ed.), Universities in the Middle Ages, A history of the university in Europe. Cambridge [England]: Cambridge University Press.</ref> Once humanist professors joined the university faculty, they began to transform the study of grammar and rhetoric through the [[studia humanitatis]]. Humanist professors focused on the ability of students to write and speak with distinction, to translate and interpret classical texts, and to live honorable lives.<ref>Grendler, P. F. (2002). The universities of the Italian renaissance. Baltimore: Johns Hopkins University Press, p. 223.</ref> Other scholars within the university were affected by the humanist approaches to learning and their linguistic expertise in relation to ancient texts, as well as the ideology that advocated the ultimate importance of those texts.<ref>Grendler, P. F. (2002). The universities of the Italian renaissance. Baltimore: Johns Hopkins University Press, p. 197.</ref> Professors of medicine such as [[Niccolò Leoniceno]], [[Thomas Linacre]] and William Cop were often trained in and taught from a humanist perspective as well as translated important ancient medical texts. The critical mindset imparted by humanism was imperative for changes in universities and scholarship. For instance, [[Andreas Vesalius]] was educated in a humanist fashion before producing a translation of Galen, whose ideas he verified through his own dissections. In law, Andreas Alciatus infused the ''[[Corpus Juris]]'' with a humanist perspective, while [[Jacques Cujas]] humanist writings were paramount to his reputation as a jurist. [[Philipp Melanchthon]] cited the works of [[Erasmus]] as a highly influential guide for connecting theology back to original texts, which was important for the reform at Protestant universities.<ref>Ruegg, W. (1996). Themes. In H. D. Ridder-Symoens (Ed.), Universities in Early Modern Europe, 1500-1800, A history of the university in Europe. Cambridge [England]: Cambridge University Press, pp. 33-39.</ref> [[Galileo Galilei]], who taught at the Universities of [[University of Pisa|Pisa]] and [[University of Padua|Padua]], and [[Martin Luther]], who taught at the [[University of Wittenberg]] (as did Melanchthon), also had humanist training. The task of the humanists was to slowly permeate the university; to increase the humanist presence in professorships and chairs, syllabi and textbooks so that published works would demonstrate the humanistic ideal of science and scholarship.<ref>Grendler, P. F. (2004). The universities of the Renaissance and Reformation. Renaissance Quarterly, 57, pp. 12-13.</ref> Although the initial focus of the humanist scholars in the university was the discovery, exposition and insertion of ancient texts and languages into the university, and the ideas of those texts into society generally, their influence was ultimately quite progressive. The emergence of classical texts brought new ideas and led to a more creative university climate (as the notable list of scholars above attests to). A focus on knowledge coming from self, from the human, has a direct implication for new forms of scholarship and instruction, and was the foundation for what is commonly known as the humanities. This disposition toward knowledge manifested in not simply the translation and propagation of ancient texts, but also their adaptation and expansion. For instance, Vesalius was imperative for advocating the use of Galen, but he also invigorated this text with experimentation, disagreements and further research.<ref>Bylebyl, J. J. (2009). Disputation and description in the renaissance pulse controversy. In A. Wear, R. K. French, & I. M. Lonie (Eds.), The medical renaissance of the sixteenth century (1st ed., pp. 223-245). Cambridge University Press.</ref> The propagation of these texts, especially within the universities, was greatly aided by the emergence of the printing press and the beginning of the use of the vernacular, which allowed for the printing of relatively large texts at reasonable prices.<ref>Füssel, S. (2005). Gutenberg and the Impact of Printing (English ed.). Aldershot, Hampshire: Ashgate Pub., p. 145.</ref> Examining the influence of humanism on scholars in medicine, mathematics, astronomy and physics may suggest that humanism and universities were a strong impetus for the scientific revolution. Although the connection between humanism and the scientific discovery may very well have begun within the confines of the university, the connection has been commonly perceived as having been severed by the changing nature of science during the [[Scientific Revolution]]. Historians such as [[Richard S. Westfall]] have argued that the overt traditionalism of universities inhibited attempts to re-conceptualize nature and knowledge and caused an indelible tension between universities and scientists.<ref>Westfall, R. S. (1977). The construction of modern science: mechanisms and mechanics. Cambridge: Cambridge University Press, p. 105.</ref> This resistance to changes in science may have been a significant factor in driving many scientists away from the university and toward private benefactors, usually in princely courts, and associations with newly forming scientific societies.<ref>Ornstein, M. (1928). The role of scientific societies in the seventeenth century. Chicago, IL: University of Chicago Press.</ref> Other historians find incongruity in the proposition that the very place where the vast number of the scholars that influenced the scientific revolution received their education should also be the place that inhibits their research and the advancement of science. In fact, more than 80% of the European scientists between 1450–1650 included in the [[Dictionary of Scientific Biography]] were university trained, of which approximately 45% held university posts.<ref>Gascoigne, J. (1990). A reappraisal of the role of the universities in the Scientific Revolution. In D. C. Lindberg & R. S. Westman (Eds.), Reappraisals of the Scientific Revolution, pp. 208-209.</ref> It was the case that the academic foundations remaining from the Middle Ages were stable, and they did provide for an environment that fostered considerable growth and development. There was considerable reluctance on the part of universities to relinquish the symmetry and comprehensiveness provided by the Aristotelian system, which was effective as a coherent system for understanding and interpreting the world. However, university professors still utilized some autonomy, at least in the sciences, to choose epistemological foundations and methods. For instance, Melanchthon and his disciples at University of Wittenberg were instrumental for integrating Copernican mathematical constructs into astronomical debate and instruction.<ref>{{cite journal | last1 = Westman | first1 = R. S. | year = 1975 | title = The Melanchthon circle:, rheticus, and the Wittenberg interpretation of the Copernicantheory | doi = 10.1086/351431| journal = Isis | volume = 66 | issue = 2| pages = 164–193 }}</ref> Another example was the short-lived but fairly rapid adoption of Cartesian epistemology and methodology in European universities, and the debates surrounding that adoption, which led to more mechanistic approaches to scientific problems as well as demonstrated an openness to change. There are many examples which belie the commonly perceived intransigence of universities.<ref>Gascoigne, J. (1990). A reappraisal of the role of the universities in the Scientific Revolution. In D. C. Lindberg & R. S. Westman (Eds.), Reappraisals of the Scientific Revolution, pp. 210-229.</ref> Although universities may have been slow to accept new sciences and methodologies as they emerged, when they did accept new ideas it helped to convey legitimacy and respectability, and supported the scientific changes through providing a stable environment for instruction and material resources.<ref>Gascoigne, J. (1990). A reappraisal of the role of the universities in the Scientific Revolution. In D. C. Lindberg & R. S. Westman (Eds.), Reappraisals of the Scientific Revolution, pp. 245-248.</ref> Regardless of the way the tension between universities, individual scientists, and the scientific revolution itself is perceived, there was a discernible impact on the way that university education was constructed. Aristotelian epistemology provided a coherent framework not simply for knowledge and knowledge construction, but also for the training of scholars within the higher education setting. The creation of new scientific constructs during the scientific revolution, and the epistemological challenges that were inherent within this creation, initiated the idea of both the autonomy of science and the hierarchy of the disciplines. Instead of entering higher education to become a "general scholar" immersed in becoming proficient in the entire curriculum, there emerged a type of scholar that put science first and viewed it as a vocation in itself. The divergence between those focused on science and those still entrenched in the idea of a general scholar exacerbated the epistemological tensions that were already beginning to emerge.<ref>Feingold, M. (1991). Tradition vs novelty: universities and scientific societies in the early modern period. In P. Barker & R. Ariew (Eds.), Revolution and continuity: essays in the history and philosophy of early modern science, Studies in philosophy and the history of philosophy. Washington, D.C: Catholic University of America Press, pp. 53-54.</ref> The epistemological tensions between scientists and universities were also heightened by the economic realities of research during this time, as individual scientists, associations and universities were vying for limited resources. There was also competition from the formation of new colleges funded by private benefactors and designed to provide free education to the public, or established by local governments to provide a knowledge hungry populace with an alternative to traditional universities.<ref>Feingold, M. (1991). Tradition vs novelty: universities and scientific societies in the early modern period. In P. Barker & R. Ariew (Eds.), Revolution and continuity: essays in the history and philosophy of early modern science, Studies in philosophy and the history of philosophy. Washington, D.C: Catholic University of America Press, pp. 46-50.</ref> Even when universities supported new scientific endeavors, and the university provided foundational training and authority for the research and conclusions, they could not compete with the resources available through private benefactors.<ref>{{cite journal | last1 = See | first1 = | last2 = Baldwin | first2 = M | year = 1995 | title = The snakestone experiments: an early modern medical debate | doi = 10.1086/357237 | pmid = 7591659| journal = Isis | volume = 86 | issue = 3| pages = 394–418 }}</ref> [[File:Ur947.jpg|thumb|left|Universities in northern Europe were more willing to accept the [[Age of Enlightenment|ideas of Enlightenment]] and were often greatly influenced by them.<ref>{{cite book|last=Eddy|first=Matthew Daniel|title=The Language of Mineralogy: John Walker, Chemistry and the Edinburgh Medical School, 1750-1800|year=2008|publisher=Ashgate|location=Aldershot|url=https://www.academia.edu/1112014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150903230852/http://www.academia.edu/1112014/The_Language_of_Mineralogy_John_Walker_Chemistry_and_the_Edinburgh_Medical_School_1750-1800_2008_|archivedate=3 September 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903230852/http://www.academia.edu/1112014/The_Language_of_Mineralogy_John_Walker_Chemistry_and_the_Edinburgh_Medical_School_1750-1800_2008_ |date=3 September 2015 }}</ref> For instance the historical ensemble of the [[University of Tartu]] in Estonia, that was erected around that time, is now included into [[European Heritage Label]] list as an example of a university in the Age of Enlightenment<ref>[http://ec.europa.eu/programmes/creative-europe/news/2016/1202-european-heritage-label-sites-2015_en.htm Culture: Nine European historical sites now on the European Heritage Label list] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412194824/http://ec.europa.eu/programmes/creative-europe/news/2016/1202-european-heritage-label-sites-2015_en.htm |date=12 April 2016 }} European Commission, 8 February 2016</ref>]] By the end of the early modern period, the structure and orientation of higher education had changed in ways that are eminently recognizable for the modern context. Aristotle was no longer a force providing the epistemological and methodological focus for universities and a more mechanistic orientation was emerging. The hierarchical place of theological knowledge had for the most part been displaced and the humanities had become a fixture, and a new openness was beginning to take hold in the construction and dissemination of knowledge that were to become imperative for the formation of the modern state. ===Modern universities=== {{Main|History of European research universities|List of modern universities in Europe (1801–1945)}} [[ဝှာင်:Strand102.jpg|thumb|[[King's College London]], established by Royal Charter having been founded by [[King George IV]] and [[Duke of Wellington]] in 1829, is one of the founding colleges of the [[University of London]].]] [[ဝှာင်:Uni KA Portal.jpg|thumb|[[Karlsruhe Institute of Technology]], a German technical university, founded in the 19th century]] By the 18th century, universities published their own [[academic journal|research journals]] and by the 19th century, the German and the French university models had arisen. The German, or Humboldtian model, was conceived by [[Wilhelm von Humboldt]] and based on [[Friedrich Schleiermacher]]'s liberal ideas pertaining to the importance of [[academic freedom|freedom]], [[seminar]]s, and [[laboratory|laboratories]] in universities.{{Citation needed|date=December 2007}} The French university model involved strict discipline and control over every aspect of the university. Until the 19th century, [[religion]] played a significant role in university curriculum; however, the role of religion in research universities decreased in the 19th century, and by the end of the 19th century, the German university model had spread around the world. Universities concentrated on science in the 19th and 20th centuries and became increasingly accessible to the masses. In the United States, the [[Johns Hopkins University]] was the first to adopt the (German) [[research university]] model; this pioneered the adoption by most other American universities. In Britain, the move from [[Industrial Revolution]] to [[modernity]] saw the arrival of new civic universities with an emphasis on [[science]] and [[engineering]], a movement initiated in 1960 by Sir Keith Murray (chairman of the University Grants Committee) and [[Samuel Curran|Sir Samuel Curran]], with the formation of the [[University of Strathclyde]].<ref>{{Cite web |url=http://www.oxforddnb.com/view/article/69524 |title=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxforddnb.com |accessdate=28 May 2010 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306083652/http://oxforddnb.com/view/article/69524 |archivedate=6 March 2016 }}</ref> The British also established universities worldwide, and [[higher education]] became available to the masses not only in Europe. In 1963, the [[Robbins Report]] on universities in the United Kingdom concluded that such institutions should have four main "objectives essential to any properly balanced system: instruction in skills; the promotion of the general powers of the mind so as to produce not mere specialists but rather cultivated men and women; to maintain research in balance with teaching, since teaching should not be separated from the advancement of learning and the search for truth; and to transmit a common culture and common standards of citizenship."<ref name="historyandpolicy">{{cite web|url=http://www.historyandpolicy.org/papers/policy-paper-98.html|title=The 'Idea of a University' today|last=Anderson|first=Robert|date=March 2010|work=History & Policy|publisher=History & Policy|accessdate=9 December 2010|location=United Kingdom|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101127065822/http://www.historyandpolicy.org/papers/policy-paper-98.html|archivedate=27 November 2010}}</ref> In the early 21st century, concerns were raised over the increasing managerialisation and standardisation of universities worldwide. Neo-liberal management models have in this sense been critiqued for creating "corporate universities (where) power is transferred from faculty to managers, economic justifications dominate, and the familiar 'bottom line' eclipses pedagogical or intellectual concerns".<ref>Maggie Berg & Barbara Seeber. The Slow Professor: Challenging the Culture of Speed in the Academy, p. x. Toronto: Toronto University Press. 2016.</ref> Academics' understanding of time, pedagogical pleasure, vocation, and collegiality have been cited as possible ways of alleviating such problems.<ref>Maggie Berg & Barbara Seeber. The Slow Professor: Challenging the Culture of Speed in the Academy. Toronto: Toronto University Press. 2016. (passim)</ref> ===National universities=== A [[national university]] is generally a university created or run by a national state but at the same time represents a state autonomic institution which functions as a completely independent body inside of the same state. Some national universities are closely associated with national [[cultural]], [[religious]] or [[political]] aspirations, for instance the [[National University of Ireland]], which formed partly from the [[Catholic University of Ireland]] which was created almost immediately and specifically in answer to the non-denominational universities which had been set up in Ireland in 1850. In the years leading up to the [[Easter Rising]], and in no small part a result of the Gaelic Romantic revivalists, the NUI collected a large amount of information on the [[Irish language]] and [[Irish culture]].{{citation needed|date=August 2016}} Reforms in Argentina were the result of the [[University Revolution]] of 1918 and its posterior reforms by incorporating values that sought for a more equal and laic{{explain|date=August 2016}} higher education system. ===Intergovernmental universities=== [[File:Cornell University, Ho Plaza and Sage Hall.jpg|thumb|right|[[Campus university|Campus universities]] with most buildings clustered closely together became especially widespread since the 19th century ([[Cornell University]])]] Universities created by bilateral or multilateral treaties between states are [[intergovernmental organization|intergovernmental]]. An example is the [[Academy of European Law]], which offers training in European law to lawyers, judges, barristers, solicitors, in-house counsel and academics. [[EUCLID (Pôle Universitaire Euclide, Euclid University)]] is chartered as a university and umbrella organisation dedicated to sustainable development in signatory countries, and the [[United Nations University]] engages in efforts to resolve the pressing global problems that are of concern to the United Nations, its peoples and member states. The [[European University Institute]], a post-graduate university specialised in the social sciences, is officially an intergovernmental organisation, set up by the member states of the [[European Union]]. ==Organization== [[File:SydneyUniversity MainQuadrangle panorama 270.jpg|thumb|upright=1.25|The [[University of Sydney]] is Australia's oldest university.]] Although each institution is organized differently, nearly all universities have a board of trustees; a president, [[chancellor (education)|chancellor]], or [[Rector (academia)|rector]]; at least one vice president, vice-chancellor, or vice-rector; and deans of various divisions. Universities are generally divided into a number of academic departments, schools or [[faculty (division)|faculties]]. [[Public university]] systems are ruled over by government-run higher education boards{{citation needed|date=January 2019}}. They review financial requests and budget proposals and then allocate funds for each university in the system. They also approve new programs of instruction and cancel or make changes in existing programs. In addition, they plan for the further coordinated growth and development of the various institutions of higher education in the state or country. However, many public universities in the world have a considerable degree of financial, research and [[Pedagogy|pedagogical]] autonomy. [[private university|Private universities]] are privately funded and generally have broader independence from state policies. However, they may have less independence from business corporations depending on the source of their finances. ==Around the world== {{See also|List of universities and colleges by country}} The funding and organization of universities varies widely between different countries around the world. In some countries universities are predominantly funded by the state, while in others funding may come from donors or from fees which students attending the university must pay. In some countries the vast majority of students attend university in their local town, while in other countries universities attract students from all over the world, and may provide university accommodation for their students.<ref>{{Cite web|url=http://www.carnegiefoundation.org/classifications/index.asp?key=798|title=Basic Classification Technical Details|publisher=Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching|accessdate=20 March 2007|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070613225633/http://www.carnegiefoundation.org/classifications/index.asp?key=798|archivedate=13 June 2007}}</ref> {{Clear}} ==Classification== {{Further|Category:Higher education by country}} The definition of a university varies widely, even within some countries. Where there is clarification, it is usually set by a government agency. For example: In Australia, the [[Tertiary Education Quality and Standards Agency]] (TEQSA) is Australia's independent national regulator of the higher education sector. Students rights within university are also protected by the Education Services for Overseas Students Act (ESOS). In the United States there is no nationally standardized definition for the term ''university'', although the term has traditionally been used to designate [[research institution]]s and was once reserved for doctorate-granting research institutions. Some states, such as [[Massachusetts]], will only grant a school "university status" if it grants at least two [[doctoral degree]]s.<ref>{{Cite web|url=http://www.mass.edu/forinstitutions/academic/documents/610CMR.pdf |title=Massachusetts Board of Education: Degree-granting regulations for independent institutions of higher education |format=PDF |date= |accessdate=28 May 2010}}</ref> In the United Kingdom, the [[Privy Council of the United Kingdom|Privy Council]] is responsible for approving the use of the word ''university'' in the name of an institution, under the terms of the [[Further and Higher Education Act 1992]].<ref name="privy">{{Cite web|url=http://www.privy-council.org.uk/output/Page27.asp |title=Higher Education |accessdate=6 December 2007 |author= |date= |website= |publisher=[[Privy Council Office (United Kingdom)|Privy Council Office]] |archiveurl= https://web.archive.org/web/20090223084511/http://www.privy-council.org.uk/output/Page27.asp |archivedate= 23 February 2009}}</ref> In India, a new designation [[deemed university|deemed universities]] has been created for institutions of higher education that are not universities, but work at a very high standard in a specific area of study ("An Institution of Higher Education, other than universities, working at a very high standard in specific area of study, can be declared by the Central Government on the advice of the [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] as an Institution 'Deemed-to-be-university'"). Institutions that are 'deemed-to-be-university' enjoy the academic status and the privileges of a university.<ref>{{cite web|title=Deemed University|url=http://mhrd.gov.in/deemed-university|website=mhrd.gov.in|publisher=MHRD|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151207204836/http://mhrd.gov.in/deemed-university|archivedate=7 December 2015}}</ref> Through this provision many schools that are commercial in nature and have been established just to exploit the demand for higher education have sprung up.<ref>{{Cite web |author=— Peter Drucker |url=http://learnhub.com/news/1254- |title='Deemed' status distributed freely during Arjun Singh's tenure - LearnHub News |publisher=Learnhub.com |date= |accessdate=29 July 2010 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100707120057/http://learnhub.com/news/1254- |archivedate=7 July 2010 }}</ref> In Canada, ''college'' generally refers to a two-year, non-degree-granting institution, while ''university'' connotes a four-year, degree-granting institution. Universities may be sub-classified (as in the [[Rankings of universities in Canada|Macleans rankings]]) into large research universities with many PhD-granting programs and medical schools (for example, [[McGill University]]); "comprehensive" universities that have some PhDs but are not geared toward research (such as [[University of Waterloo|Waterloo]]); and smaller, primarily undergraduate universities (such as [[St. Francis Xavier University|St. Francis Xavier]]). In Germany, universities are institutions of higher education which have the power to confer bachelor, master and PhD degrees. They are explicitly recognised as such by law and cannot be founded without government approval. The term Universitaet (i.e. the German term for university) is protected by law and any use without official approval is a criminal offense. Most of them are public institutions, though a few private universities exist. Such universities are always research universities. Apart from these universities, Germany has other institutions of higher education (Hochschule, [[Fachhochschule]]). Fachhochschule means a higher education institution which is similar to the former [[Polytechnic (United Kingdom)|polytechnics]] in the British education system, the English term used for these German institutions is usually 'university of applied sciences'. They can confer master's degrees but no PhDs. They are similar to the model of [[teaching universities]] with less research and the research undertaken being highly practical. Hochschule can refer to various kinds of institutions, often specialised in a certain field (e.g. music, fine arts, business). They might or might not have the power to award PhD degrees, depending on the respective government legislation. If they award PhD degrees, their rank is considered equivalent to that of universities proper (Universitaet), if not, their rank is equivalent to universities of applied sciences. ==Colloquial usage== {{main|College}} Colloquially, the term ''university'' may be used to describe a phase in one's life: "When I was at university..." (in the United States and Ireland, ''college'' is often used instead: "When I was in college..."). In Ireland, Australia, New Zealand, Canada, the United Kingdom, Nigeria, the Netherlands, Italy, Spain and the [[German-speaking countries]], ''university'' is often contracted to ''uni''. In Ghana, New Zealand, Bangladesh and in South Africa it is sometimes called "varsity" (although this has become uncommon in New Zealand in recent years). "Varsity" was also common usage in the UK in the 19th century.{{citation needed|date=January 2011}} "Varsity" is still in common usage in Scotland. ==Cost== {{Main|Tuition payments}} In many countries, students are required to pay tuition fees. Many students look to get 'student grants' to cover the cost of university. In 2016, the average outstanding student loan balance per borrower in the United States was US$30,000.<ref>{{cite web |url=http://money.cnn.com/2016/10/18/pf/college/average-student-loan-debt/index.html |title=Archived copy |accessdate=21 September 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170921095420/http://money.cnn.com/2016/10/18/pf/college/average-student-loan-debt/index.html |archivedate=21 September 2017 }}</ref> In many U.S. states, costs are anticipated to rise for students as a result of decreased state funding given to public universities.<ref>{{cite news|title=Students at Public Universities, Colleges Will Bear the Burden of Reduced Funding for Higher Education|url=http://business.time.com/2012/01/25/students-bear-the-burden-of-state-higher-ed-cuts/|accessdate=14 January 2013|work=Time|date=25 January 2012|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130309192745/http://business.time.com/2012/01/25/students-bear-the-burden-of-state-higher-ed-cuts/|archivedate=9 March 2013}}</ref> There are several major exceptions on tuition fees. In many European countries, it is possible to study without tuition fees. Public universities in [[Nordic countries]] were entirely without tuition fees until around 2005. Denmark, Sweden and Finland then moved to put in place tuition fees for foreign students. Citizens of [[EU]] and EEA member states and citizens from Switzerland remain exempted from tuition fees, and the amounts of public grants granted to promising foreign students were increased to offset some of the impact.<ref>[http://www.government.se/content/1/c6/05/71/00/9316e296.pdf "Studieavgifter i högskolan"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515222157/http://www.government.se/content/1/c6/05/71/00/9316e296.pdf |date=15 May 2013 }} [[Statens offentliga utredningar|SOU]] 2006:7 {{in lang|sv}}</ref> The situation in Germany is similar; public universities usually do not charge tuition fees apart from a small administrative fee. For degrees of a postgraduate professional level sometimes tuition fees are levied. Private universities, however, almost always charge tuition fees. == See also == {{div col |colwidth = 25em }} * [[Alternative university]] * [[Alumni]] * [[Ancient higher-learning institutions]] * [[Catholic university]] * [[College and university rankings]] * [[Corporate university]] * [[International university]] * [[Land-grant university]] * [[Liberal arts college]] * [[List of academic disciplines]] * [[Lists of universities and colleges]] * [[Pontifical university]] * [[School and university in literature]] * [[Science tourism]] * [[UnCollege]] * [[University student retention]] * [[University system]] * [[Urban university]] {{div col end}} == References == {{Reflist}} ==Further reading== * {{cite book|last=Aronowitz|first=Stanley|title=The Knowledge Factory: Dismantling the Corporate University and Creating True Higher Learning|year=2000|publisher=Beacon Press|location=Boston|isbn=978-0-8070-3122-3|authorlink=Stanley Aronowitz}} * {{cite book|last=Barrow|first=Clyde W.|title=Universities and the Capitalist State: Corporate Liberalism and the Reconstruction of American Higher Education, 1894-1928|year=1990|publisher=University of Wisconsin Press|location=Madison, Wis|isbn=978-0-299-12400-7}} * {{cite book|last=Diamond|first=Sigmund|title=Compromised Campus: The Collaboration of Universities with the Intelligence Community, 1945-1955|year=1992|publisher=Oxford Univ. Press|location=New York, NY|isbn=978-0-19-505382-1}} * {{cite book|last=Pedersen|first=Olaf|title=The First Universities: Studium Generale and the Origins of University Education in Europe|year=1997|publisher=Cambridge Univ. Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-59431-8}} * {{cite book|title=A History of the University in Europe|year=1992|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-36105-7|editor1-first= Hilde de|editor1-last=Ridder-Symoens |others= Rüegg, Walter (general ed.) |volume=Volume 1: Universities in the Middle Ages|title-link=A History of the University in Europe}} * {{cite book|title=A History of the University in Europe|year=1996|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-36106-4|editor1-first= Hilde de|editor1-last=Ridder-Symoens |others= Rüegg, Walter (general ed.) |volume=Volume 2: Universities in Early Modern Europe (1500-1800)|title-link=A History of the University in Europe}} * {{cite book|title=A History of the University in Europe|year=2004|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-36107-1|editor1-first= Walter|editor1-last= Rüegg |volume=Volume 3: Universities in the Nineteenth and Early Twentieth Centuries (1800-1945)|title-link=A History of the University in Europe}} * {{cite book|last=Segre|first=Michael|title=Higher Education and the Growth of Knowledge: A Historical Outline of Aims and Tensions. |year=2015|publisher=Routledge|location=New York|isbn=978-0-415-73566-7}} ==External links== {{wikiversity}} {{Commons|Universities}} {{wikiquote|Universities}} * {{Cite EB1911|wstitle=Universities|short=x}} * {{curlie|Reference/Education/Colleges_and_Universities/}} {{Schools}} {{Education}} {{Authority control}} [[Category:Educational stages]] [[Category:Higher education]] [[Category:Types of university or college]] [[Category:Universities and colleges|*]] 1yhgbo7laiu6dfckyc0xbnmsfxipeno 0 3553 55200 53988 2026-06-01T02:06:37Z InternetArchiveBot 1698 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 55200 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name = Isha Foundation |logo = Logo of Isha Foundation.png |logo_size = 175px |type = [[Non-Profit Organization]] |founded_date = {{Start date and age|1992|df=y}} |founder = [[Sadhguru Jaggi Vasudev]] |location_city = |location_country = [[India]] |location = [[Coimbatore|Coimbatore, Tamil Nadu]] |area_served = [[India]], [[Lebanon]], [[United States]], [[United Kingdom]], [[Australia]], [[Malaysia]], [[Singapore]] |key_people = [[Sadhguru Jaggi Vasudev]] |focus = [[Yoga]], social upliftment, ecological conservation |method = Yoga programs, [[meditation]], tree planting, Rural upliftment |num_volunteers = |homepage = {{URL|https://isha.sadhguru.org/}} |dissolved = |footnotes = }} '''ဣရှ ဖံင်ဒေရှေန် (Isha Foundation)''' ဂှ် ဒှ်ဂကောံစေတနာ၊ ဂကောံဓရ် မဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၂ ဗဒါဲ ကောအိမ်ဗတောရ် (Coimbatore) အိန္ဒိယ၊ နကဵု သာဒ်ဂုရု [[ဇဂ္ဂိ ဝသုဒေဝ်|ဇဂ္ဂိ ဝသုဒေဝ်။]]<ref>{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/the-most-powerful-indians-in-2009-8084/432810/|title=The most powerful Indians in 2009: 80–84|date=9 March 2009|publisher=[[Indian Express]]}}</ref> ဂကောံဏအ်ဂှ် မင်မဲ ဗဒိုပ်ယောဂဳဣရှ (Isha Yoga Centre) မဒှ်ဒၞာဲ မပံက်လဝ် ဒၞာဲဂဇအ်ဓရ်ယောဂဳ နကဵုယၟု ဣရှယောဂဳ။ ဖံင်ဒေရှေန်ဂှ် ဂေတ်ဒၟံင် နကဵု မၞိဟ်တၠစေတနာဟေင်တုဲ မၞိဟ်စေတနာ မလုပ်ဗိုင်ကၠောန်ဒၟံင် ၉ မဳလဳယာန်ပြင်င်။<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2007/09/12/stories/2007091250720200.htm|title='Special Consultative Status' for Isha Foundation|date=12 September 2007|accessdate=18 January 2021|archivedate=8 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108180106/http://www.hindu.com/2007/09/12/stories/2007091250720200.htm}}</ref>  ဣရှ ဂှ် ဂွံအဓိပ္ပါယ် "တၠဣဓိသက္ကုထ္ၜောမ်ကလင် (the formless divine)"<ref>{{Cite web|url=http://www.lifepositive.com/Spirit/Jaggi_Vasudev/Exploring_the_unlimited122004.asp|title=Jaggi Vasudev – Exploring the unlimited|publisher=Life Positive|accessdate=2021-01-18|archivedate=2011-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110505071255/http://www.lifepositive.com/Spirit/Jaggi_Vasudev/Exploring_the_unlimited122004.asp}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup><ref name="goutham">{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report_in-pursuit-of-peace-of-mind_1496488|title=In pursuit of peace of mind}}</ref> == ဣရှ ယောဂဳ == [[ဝှာင်:Bse_class.jpg|right|thumb|250x250px|သာဒ်ဂုရု ထ္ၜးဒၟံင် တန်ဗတောန် ဗဂေတ်စက် ဗွဲအပ္ဍဲ (Inner Engineering class) ပ္ဍဲ BSE Mumbai.]] ဗဒိုပ်ယောဂဳဂှ် စဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲကဵု ဣရှဖံင်ဒေရှေန် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၄၊<ref name="gobalakrishnan-38">{{Harvard citation no brackets|Gobalakrishnan|2019}}</ref> မဖျေဟ်ထ္ၜး အစဳအဇန်ယောဂဳ (ဂဇအ်ဓရ်) နကဵုယၟု ဣရှယောဂဳ။ အစဳအဇန်ဂဇအ်ဓရ်ဂှ်<ref name="goutham"/> နွံကဵု ပရေင်ဖ္ဍောတ်ဂါထာ၊ စၟတ်ဓရ် မကော်ဂး ပြာဏာယာမ(''prāṇāyāma''), ကေုာံ ပၟဝ်ဝိဿနာ။<ref name="waghorne-285">{{Harvard citation no brackets|Waghorne|2013}}</ref> ဣရှယောဂဳဂှ် ဟွံတုပ် ညံင်နဲယောဂဳတြေံတုဲ ဒှ်နဲကဲတၟေင် မဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵု သာဒ်ဂုရုဟေင်ရ။ တန်ဗတောန်ယောဂဳ သွက်ညးတၠကမၠောန် (ဝါ) သေဋ္ဌဳတအ်ဂှ် ညးဖျေဟ်ထ္ၜးနဲကဲ ညံင်ဂွံစွံစိုတ်ကရုဏာ ကေုာံ ဇၟာပ်ညးအဲဂွံပါလုပ်သီုဖအိုတ် (ညံင်ဟွံချပ် သွက်ဇကုဟေင်) တအ်ရ။<ref>{{Cite web|url=http://businesstoday.intoday.in/bt/story/3428/1/the-route-to-dharmacracy.html|title=The route to 'dharmacracy'|date=27 November 2008|publisher=[[Business Today (business magazine)|Business Today]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/sadhguru/inclusive-economics-enabl_b_577667.html|title=Inclusive Economics: Enabling the World'|date=17 May 2010|publisher=[[Huffington Post]]}}</ref> တန်ဗတောန်ယောဂဳ သွက်ဂကောံလဝေင်ဟံက်ကဳ ဍုင်အိန္ဒိယ ဂှ် ခၞံဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၆။<ref>{{Cite web|url=https://www.ishafoundation.org/component/option,com_newscomponent/Itemid,885/act,view/id,687/|title=Morale-Booster says Bhaskaran|date=26 November 1996|publisher=[[Indian Express]]}}</ref> နကဵု ဣရှဖံင်ဒေရှေန် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် အစဳအဇန်ယောဂဳ ပ္ဍဲရးနိဂီုပံင်ကောံအမေရိကာန် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၇<ref>{{Cite news|url=https://www.ishafoundation.org/news/newsclips/nashville1.pdf|title=Yoga guru touts peace, not religion|date=15 October 1997}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ishafoundation.org/component/option,com_newscomponent/Itemid,885/act,view/id,897/lang,ta/|title=It doesn't take a guru to know which way the stress flows|date=17 March 1998|publisher=[[Dayton Daily News]]}}</ref> တုဲ၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၈ ဂှ် သွက်ကောန်ထံင် ဇမၠိင်အာယုက် ပ္ဍဲကဵုထံင်တွဵုရးတမိလ်နဒူ၊ အိန္ဒိယ။<ref>{{Cite news|url=https://www.ishafoundation.org/component/option,com_newscomponent/Itemid,93/act,view/id,883/lang,en/|title=Yoga Brings 'Freedom' to Prisoners|date=16 February 1999}}</ref> == ပရေင်ချဳဓရာင် == နကဵုဖံင်ဒေရှေန်ဂှ် ကၠောန်သဘင်ပကောံမၞိဟ် (သဘင်ဓရ်) ပ္ဍဲကဵု တွဵုရးတမိလ်နဒူ ကေုာံ ကာနတက မွဲခဏ မွဲခဏ၊ သွက်ဂွံ ဂဇအ်ဓရ်၊ ဒုင်သၟာန်သွဟ် ကုညးမကၠုင်စိုပ်တအ်။<ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2010/12/14/stories/2010121450650300.htm|title=Isha's Green Salem goes on stream|date=14 December 2010|work=[[The Hindu]]}}</ref> တုဲပၠန် ဇၟာပ်ပ်သၞာံ နကဵု ဖံင်ဒေရှေန် စဳဇန် တိတ်တရဴ ဇရေင်ဒဵုကေလာသ (Mount Kailash) ကေုာံ ဒဵု ဟေမာဝန်။ တရဴဒဵုကေလာသဂှ် အလဵုဇကု သာဒ်ဂုရု ဒှ်ညးပၠတရဴတုဲ မၞိဟ်ဗက်လေဝ်ဂၠိုင်ဗွဲမလောန်ရ။ သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် မၞိဟ်ပါလုပ် ၅၁၄ တၠ။<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2009/jun/29/isha-shows-the-way-62983.html|title=Isha shows the way|date=29 June 2009|work=[[Indian Express]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report_mansarovar-is-beyond-words_1431882|title=Mansarovar is beyond words|date=1 September 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> နကဵုဖံင်ဒေရှေန်ဂှ် သီုကၠောန်သဘင် မဟာသဳဝရတြဳ မဒှ်သဘင်ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဘာသာဟိန္ဒု မဒှ်သဘင်မပူဇဴ သဳဝ။ သဘင်ဂှ် ညးကၠောန်ဇၟာပ်ပ်သၞာံ ပွိုင်ထပှ်ဗတံ ကၠိုဟ်ဗတံ နကဵု ကွိုင်ကွိုက်လှ်ေဒယှ်ေနာနာသာ်ရ။<ref name="Hudson 2017 2">{{Harvard citation no brackets|Hudson|Hudson|2017}}</ref> == ကမၠောန် ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ == === ပရဝ်ဂျေတ် တဲသၚေက် (Project GreenHands) === [[ဝှာင်:PGH_nurseries.jpg|right|thumb|250x250px|Saplings being readied for transportation at a PGH nursery.]] ပရဝ်ဂျေတ်တဲသၚေက် (PGH) ဂှ် စဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၄ နကဵုဂကောံလပါ် ပွဳပွူသဘာဝ။ ပရေင်ချဳဓရာင်ဏအ်ဂှ် ချဳဓရာင်ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု တွဵုရးတမိလ်နဒူဂၠိုင်ရ။ ပရေင်ကမၠောန်ဏအ် ကလိဂွံတဆိပ်ကြာ ဂါန္ဒဳပြယဝရာန်ပုရသကာရ် နူကဵု အလဵုအသဳအိန္ဒိယ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၀။ နကဵု ဂကောံဏအ်ဂှ် တၞံဆုမနွံဒၟံင်တအ်ဂှ် လွဳလွတ်ရံင်စံင်၊ တုဲပၠန် ဗက်တဵုတၞံဆု၊ ကဵုပညာ ပရေင်တၞံဆု အကြာဘာဗတောန်လိက်ဂမၠိုင်။<ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2018/feb/07/ishas-green-school-movement-kicks-off-in-kanchi-dist-1769618.html|title=Isha's Green School Movement kicks-off in Kanchi dist|work=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Tiruchirapalli/Green-Tiruchi-Movement-seeks-to-rectify-ailing-environment/article15768688.ece|title=Green Tiruchi Movement seeks to rectify ailing environment|work=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/Stalin-inaugurates-Green-Tirupur-Movement/article16539707.ece|title=Stalin inaugurates Green Tirupur Movement|work=The Hindu}}</ref> === ကမၠောန် ကလေင်ကတဵုဗဒှ် ဒေသရး Action for Rural Rejuvenation === ကမၠောန်ကလေင်ကတဵုဗဒှ်ဒေသရး (ARR) ဂှ် ဒှ်ကမၠောန်မဗိုင်ဖန်ဇန် ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ စန်ဒက်ညးဒေသရး ညံင်ဘဝ ညးမပဒတဴ ပ္ဍဲဒေသရးတအ် ဂွံတန်တဴ ကလိဂွံပရေင်ဇၞော်မောဝ် ညံင်ရဴ ညးမပဒတဴ ပ္ဍဲဍုင်ဇၞော်တအ်ကီုရ။ ကမၠောန်ဏအ်လေဝ် ညးတအ်ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲကဵု တွဵုရးတမိလ်နဒူဂၠိုင်ရ။ ကမၠောန်ဏအ်ဂှ် စကၠောန်ကၠုင် နူကဵုသၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ စိုပ်သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်ဂွံ ပ္ဍဲကဵု ၄၂၀၀ ကွာန်တုဲ မၞိဟ် ထပှ်မဳလဳယာန် ဂွံဒုင်စသိုင်။<ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2010/10/13/stories/2010101352050300.htm|title=Isha Foundation launches Centre-funded project|date=13 October 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-21/mysore/28055775_1_isha-foundation-programme-sadguru-jaggi-vasudev|title=Jaggi Vasudev in city on May 7|date=21 April 2010|accessdate=2021-01-18|archivedate=2012-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104003158/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-21/mysore/28055775_1_isha-foundation-programme-sadguru-jaggi-vasudev}}</ref> === ဣရှ ဝိဒျာ Isha Vidhya === ဣရှဝိဒျာ ဂှ် ဒှ်ကမၠောန်ပရေင်ပညာ သွက်ဂွံသၠုင်ပတိုန် ဍာ်ဒကေဝ် ပရေင်ပညာ ကေုာံ သွက်ညးဒေသရးတအ် ဂွံလေပ်လိက်အင်္ဂလိက်၊ ကေုာံ ရပ်စပ်ကောန်ပျူတာရ။ နကဵုဖံင်ဒေရှေန်ဂှ် သီုဖအိုတ် ပံက်လဝ် ဘာ နကဵုယၟု ဣရှဝိဒျာသကူလ် နွံထပှ်ဘာတုဲ ကွးဘာ နွံၜိုတ် ၃၀၀၀ ဒှ်ရ။<ref>{{Cite web|url=http://hindu.com/2010/04/07/stories/2010040751230200.htm|title=LIC gives grant to Isha|date=7 April 2010|work=[[The Hindu]]}}</ref> [[ဝှာင်:Isha_Home_School.jpg|right|thumb|300x300px|Isha Home School premises.]] === ကလေင်ဗဒှ်ကြုင်ဂမၠိုင် Rally for Rivers === ကမၠောန်ကလေင်ဗဒှ်ကြုင်ဂမၠိုင်ဂှ် နကဵု ဣရှဖံင်ဒေရှေန် စကၠောန်ကၠုင် နူကဵုသၞာံ ၂၀၁၇၊ သွက်ကြုင် ပ္ဍဲအိန္ဒိယ ဂွံဇွောဝ်ခိုဟ်၊ တုဲ ကဵုပညာညးဒေသတအ် ညံင်ဂွံစွံအာရီု လတူသဘာဝဍာ် ကေုာံ ကြုင်ဂမၠိုင်ရ။<ref>{{Cite news|url=https://addieu.com/events/rally-for-rivers-our-major-rivers-are-dying-help-save-our-rivers/255/|title=Rally for Rivers|accessdate=2021-01-18|archivedate=2017-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171005001858/https://addieu.com/events/rally-for-rivers-our-major-rivers-are-dying-help-save-our-rivers/255/}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> ==အရှာံ Ashram == ဒတန်ဗဟဵု ဣရှဖံင်ဒေရှေန်ဂှ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲအရှာံဘာကျာ်ဟိန္ဒူ (အရှာံ (ဝါ) အရှရာမ် ဂှ် ဒှ်ဘာကျာ်ဟိန္ဒူ) မနွံပ္ဍဲဇိုင်ဒဵု ဝေလဳယာန်ဂိရိ (Velliangiri Mountains) မကြပ်ညောန် ကုဥဒျာန်နိလဂိရိ (Nilgiri Biosphere Reserve)၊<ref name="Hudson 2017 2">{{Harvard citation no brackets|Hudson|Hudson|2017}}</ref> ဇမ္ၚောဲ ပန်စှ်ောကဳလဝ်မဳတာ နူကဵု ဍုင်ကဝ်အိမ်ဗိတောရ် ပ္ဍဲတွဵုရးတမိလ်နဒူ၊ အိန္ဒိယသၠုင်ကျာ။<ref name="berghella-69">{{Harvard citation no brackets|Berghella|2018}}</ref> ===ပဋိမာရုပ် အဒိယောဂဳသဳဝ Adiyogi Shiva statue === [[ဝှာင်:Adiyogi Shiva steel burst 2018.jpg|thumb|350x350px|ပဋိမာရုပ် အဒိယောဂဳသဳဝ၊ မနွံပ္ဍဲ အရှာံ ဣရှဖံင်ဒေရှေန် ဗဒါဲ Coimbatore, အိန္ဒိယ]] သာဒ်ဂုရု ကၠောန်ဒဳဇြာင်တုဲ ကၠောန်လဝ် ပဋိမာရုပ် အဒိယောဂဳသဳဝ မနွံ ၁၁၂ ပေ၊ ပ္ဍဲကဵု ဒတန်ဗဟဵုဣရှဖံင်ဒေရှေန်။ သဘင်ပံက်ရုပ် ပဋိမာရုပ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲကဵု ၂၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၁၇ တုဲ အလဵုဇကုသကိုပ်ဝန်ဇၞော်အိန္ဒိယ နရေနဒြမောဒဳ ပံက်လဝ်ရ။<ref>{{Cite news|title=PM Narendra Modi unveils first 112-foot tall Shiva statue in Coimbatore|url=http://www.financialexpress.com/india-news/pm-narendra-modi-to-unveil-first-112-foot-tall-shiva-statue-in-coimbatore-on-mahashivratri-5-interesting-facts-to-know/563295/|publisher=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]]|date=24 February 2017}}</ref> ပဋိမာရုပ်ဂှ် ဒှ်ရုပ် ကျာ်သဳဝ မဒှ်ယောဂဳကိုပ်ကၠာအိုတ် မကော်ဂး အဒိယောဂဳ၊ ကေုာံ ဂုရုကိုပ်ကၠာအိုတ် မကော်ဂး အဒိဂုရု၊ မဒှ် ညးမကဵု ပညာယောဂဳ ကုကောန်မၞိဟ် ကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ။ ပဋိမာရုပ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် နကဵုသြန် ဣရှဖံင်ဒေရှေန်၊ နကဵုပသဲခတှ်ေ ၂၀ ၀၀၀ ဂတှ်ေ၊ မထံက်ပင်ကဵု နူကဵု သၟိင်တၠမဆေင်ကဵုပသဲ ဍုင်အိန္ဒိယ (Steel Authority of India)<ref>{{Cite news|url=http://www.covaipost.com/coimbatore/gigantic-statue-of-first-yoga-guru-adiyogi-to-be-unveiled-by-pm/|title=Gigantic statue of first yoga guru Adiyogi to be unveiled by PM|date=8 February 2017|accessdate=18 January 2021|archivedate=17 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210117005122/https://www.covaipost.com/coimbatore/gigantic-statue-of-first-yoga-guru-adiyogi-to-be-unveiled-by-pm/}}</ref> တုဲ လျိုင် နွံ ၅၀၀ တာန် (490 long tons; 550 short tons)။ ပဋိမာရုပ် အဒိယောဂဳသဳဝ ဂှ် မဂွံစၟတ်သမ္တီ ရုပ်ပသဲဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲကဵုဂၠးတိဝွံရ။<ref>{{Cite web|title=Largest bust (sculpture)|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/458751-largest-bust-sculpture}}</ref> သဳဝလင်္ဂ ဂှ် စွံလဝ် ဂတ ရုပ်အဒိယောဂဳသဳဝ။<ref>{{Cite web|url=http://isha.sadhguru.org/blog/sadhguru/spot/yogeshwar-a-heartless-yogi/|title=Yogeshwar: A Heartless Yogi|publisher=Isha Foundation}}</ref> == ပြသၞာ ကေုာံ မဒုင်စောဲဒုဟ် == ညးလ္ၚဵု စောဲဒုဟ် ဒဒှ်ရ ဌာန်ဒတန်ဖံင်ဒေရှေန်ဂှ် ဒှ်ဌာန်ဒတုဲ မဟွံလုပ်ကဵုသၞောဝ်။<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ahead-isha-foundation-s-maha-shivaratri-event-tn-forest-dept-issues-precaution-list-97734?amp|title=Forest department issues notice to Isha foundation|work=thenewsminute.com}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/Politics/RY0zSYSF8H7qe2qrtr2QfM/Chorus-grows-louder-against-Modis-visit-to-Isha-Foundation.html|title=Chorus grows louder against Modi's visit to Isha Foundation event in Coimbatore|work=Livemint}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/120718/cag-slams-forest-dept-for-isha-foundation-encroachments.html|title=CAG slams forest dept for Isha Foundation 'encroachments'|work=Deccan Chronicle}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/news/isha-foundation-violation-forest-land|title=CAG Slams TN Govt On ISHA Foundations Unregulated Buildings|work=The Quint}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/150419/nation-current-affairs/article/row-over-land-given-isha-foundation|title=Row over land given to Isha foundation|work=Deccan Chronicle}}</ref> ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၆ မၞိဟ်လ္ၚဵုတအ် စောဲဒုဟ် ဒဒှ်ရ ဣရှဖံင်ဒေရှေန် ရပ်ကြိုင်လဝ်မၞိဟ်။ ဗြဴတြုဟ်မွဲဟီု ဒဒှ်ရ ကောန်ဝုတ်ညးၜါတၠဂှ် ဒးဒုင်ကြိုင်လဝ် ပ္ဍဲကဵုသေန်တာဂှ်။<ref>{{Cite news|title=Jaggi Vasudev's Isha Yoga Centre accused by retired professor of holding his daughter captive|work=Firstpost|url=https://www.firstpost.com/india/jaggi-vasudevs-isha-yoga-centre-accused-by-retired-professor-of-holding-his-daughter-captive-2929778.html}}</ref><ref name="Captive">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/coimbatore/My-son-is-being-held-captive-in-Isha-Yoga-Centre-woman-says/articleshow/53603325.cms|title=My son is being held captive in Isha Yoga Centre, woman says {{!}} Coimbatore News - Times of India|work=The Times of India}}</ref> ဆဂး နကဵုဖံင်ဒေရှေန် ဒစဵုဒစး လတူစုတ်စောဲဂှ်တုဲ ညးတအ်ဟီု ညးဗြဴၜါဂှ် ပဒတဴ မံင်ဒၟံင် ပ္ဍဲသေန်တာဂှ် နကဵုပၟိက်ဆန္ဒ ဍေဟ်တအ်ဟေင်။ မၞိဟ်လဵုဟွံဟီု ပ္ဍဲကဵုသေန်တာဂှ် လုပ်မံင် လုပ်ဗိုင်ကၠောန် ဂွံသီုဖအိုတ်။<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/india/isha-foundation-denies-allegations-that-yoga-center-is-holding-two-women-captive-2933280.html|title=Isha Foundation denies allegations that yoga centre is holding two women captive|work=Firstpost}}</ref> တင်စုတ်စောဲဂှ် နကဵုရုင်ဗစာ တးပါဲထောအ်။<ref>{{Cite web|title=Isha Foundation gets reprieve as Madras HC dismisses plea centre is holding two women captive|work=Firstpost|url=https://www.firstpost.com/india/isha-foundation-gets-reprieve-as-madras-hc-dismisses-plea-centre-is-holding-two-women-captive-2952656.html}}</ref> ညးဗြဴမွဲတၠပၠန် ညးတေအ်ဟီု ကောန်ဗၠာဲညးမွဲဂှ် သေန်တာဂှ် ရပ်ကြိုင်လဝ်၊ လီစကာဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု သေန်တာဂှ်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/jaggi-vasudevs-isha-yoga-centre-has-brainwashed-my-son/17509171|title='Jaggi Vasudev's Isha Yoga centre has brainwashed my son'|work=mid-day}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/isha-foundation-holding-my-32-year-old-son-hostage-claims-another-parent-47842|title=Isha Foundation is holding my 32-year-old son hostage, claims another parent|work=The News Minute}}</ref> == နိဿဲ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂကောံ]] [[ကဏ္ဍ:BEHM]] 9g52jjirslmexuzq44w39bctcwblffh 0 4835 55198 47595 2026-06-01T00:57:21Z InternetArchiveBot 1698 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 55198 wikitext text/x-wiki '''ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် သၞာံ ၂၀၂၀တအ်''' ({{Lang-en|Mon political situation year 2020s}}) ဂှ် ဒှ်ပရူပရာ မဆေင်ကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကောန်ဂကူမန် မကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲဗွိုင်ကာလ အကြာ သၞာံခရေတ် ၂၀၂၀ ကဵု ၂၀၃၀။ သဘင်မာဲ စၠတ်ထဝ်နာနာ မကၠောန်ပလဝ် ပ္ဍဲကဵု သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် နကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မဒှ် ဗော်ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳဂှ် ၜိုတ်မဆိင်လဝ် ဟွံက က္လိဂွံဇမၞး ဂၠိုင်နူကဵု သဘင်မာဲမတုဲကၠုင်ဏီဂှ်ရ။ ကိုပ်ကၠာ သဘင်မာဲဂှ် ညးလ္ၚတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ် လ္ၚတ်တော်လဝ် နကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ က္လိဂွံဇမၞး ဗီုတြေံ ဟွံမာန် နကဵုဟိုတ် မတွဟ်ဂး ဗော်ကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင် မပြးဒၟံင် ၜါပိဗော်ဂှ် ညးတအ် ပ္ကောံဒှ်မွဲဗော်တုဲ ပ္ဍဲကဵု တွဵုရးဂမၠိုင်ဂှ် ဗော်ကောန်ဍုင်အရင်တအ် ဇၞးဂၠိုင်မာန်၊ တုဲပၠန် အခိင်အလဵုအသဳ အေန်အေဝ်ဒဳ မဂွံလဝ် အဝဵုဍုင်မသုန်သၞာံဂှ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ လပါ်ခိုဟ်မွဲမွဲ ထ္ၜးရုပ်ရဴကမၠောန်ဟွံမာန်တုဲ ပါဲနူ ဒၞာဲဒြဟတ် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဟွံဇၞော်ကွေဟ်ကွေဟ်ဂှ် ဗော်တၞဟ်တအ် ဂွံဇၞးဂၠိုင်တုဲ နကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မွဲဓဝ် စဵုကဵု မဒက်အလဵုအသဳမာန်ဂှ် က္လိဂွံမာဲ ဟွံမာန်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ သ္ဒးပံင်တောဲ ကုဗော််ကောန်ဍုင်အရင်တအ်တုဲဟေင် ဒက်အလဵုအသဳမာန်ရ။ နကဵု ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်လေဝ် နူမဒှ်ဒၟံင် ၜါဗော်ဂှ် ဒက်ပ္တန် ဗော်ညဳသၟဟ်မန် တုဲ ဒှ်ကၠုင်မွဲဗော်။ တုဲပၠန် ဒက်မဟာမိတ် ကုဗော်ကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင် နူတွဵုရးတၞဟ်တၞဟ်တုဲ ချဳဓရာင်ကၠုင် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မွဲစွံ။ ရံင်ကဵု အကာဲအရာ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ တင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲအခိင်ဂှ်တုဲ နကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ဟီုတွဟ် သွက်ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု အလဵုအသဳပံင်ကောံတုဲ လုပ်ပြိုင်မာဲရ။ ဆဂး နကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ညးတအ်ဟီု ညးတအ် လုပ်ပြိုင်မာဲ သွက်နကဵုဗော်ညးတအ် မွဲဓဝ်ဟေင် ညံင်ဂွံဆက်ဒက် အလဵုအသဳမာန်ပၠန်ရ။ ကြဴနူ အေန်အေဝ်ဒဳ မဂွံဒှ် အလဵုအသဳတုဲ ဂၠံင်တရဴပရေင်ဍုင်ကွာန် စပ််ကဵု အခေါင်ကောန်ဍုင်အရင်လေဝ် နူကဵု ကောန်ဍုင်အရင်တအ် မဒးနွံကဵု အခေါင်အရာဂကူဂှ် ပြံင်လှာဲကၠုင် အခေါင်အရာကောန်ဍုင်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ တဝှ်သဘင်မာဲဂှ် ဒဒှ်ရ ပရေင်ဟွံဓဝ်ယာ၊ ပရေင်ဝဵုစၞာဲတအ် နွံဒၟံင်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုပရိုင်ဂမၠိုင်၊ ပရေင်ပါ်ပါဲဂမၠိုင် ဟီုဂး ချူဒၟံင်အိုတ်ရ။ သဘင်မာဲတုဲ နကဵု ဗော်ဒစဵုဒစးတအ် ဟွံပေင်စိုတ် လတူသွဟ်မာဲဂှ်ရ။ နကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်မန် လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ပသောင်ပရိုင် ဒဒှ်ရ ပရေင်မလီဠာန်၊ မမာဲစၞာဲ သွက်ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ နွံဒၟံင် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဟီုဂးလဝ်ရ။ နကဵု ဒပ်ပၞာန်လေဝ် အာတ်မိက်ကၠုင် ကမ္မရှေန်မာဲ သွက်ဂွံ က္လေင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပ္သောင်ကဵု ကိစ္စမာဲဂှ် ဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။ နကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ဟီု "ပွမလီမာဲဂှ် ဒှ်အရာမပၠံင်သီကေတ် အဝဵုဍုင် ဗွဲအနိက်အထက်မွဲတုဲ ဒှ်အရာ မဒစဵုဒစး ကုသၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳမွဲရ။ နကဵု ဒပ်ပၞာန် သွက်ဒဳမဝ်ကရေသဳ ဂွံက္လေင်စိုပ် ဂၠံင်မဍာံ ဂၠံင်ဒွးတုဲ ညးတအ် ဒးထိင်ကေတ် အဝဵုဍုင် ပ္ဍဲတ္ၚဲမပံက်ပါလဳမာန်တၟိ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၊ ၂၀၂၁ ဂှ်ရ။ ပၞာန်ထိင်အဝဵုဍုင်တုဲ ဒက်ပ္တန် ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင်၊ နကဵု ကံင်သဳဂှ် အာတ်မိက်ကၠုင် ဗော်ကောန်ဍုင်အရင်တအ် သွက်ဂွံပလံင်မၞိဟ်စၞးဇကု ပ္ဍဲကံင်သဳဂှ်ရ။ ဗော်ကောန်ဍုင်အရင်လ္ၚဵု ဟွံပလံင်နဗော်၊ စၞးဂှ် ပလံင်နကဵု ပူဂိုလ်၊ ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် နကဵုမာဲဂကောံကေင်ကာ လပါ်ဂၠိုင် တုပ်စိုတ် ပလံင်မၞိဟ်စၞး နကဵုဗော်တုဲ ပလံင်ဏာ ဒံက်တာဗညာအံင်မဵု ရ။ ကိစ္စဏအ် သွက်ကောန်ဗော် ဟွံဒးဂၞပ်တအ် နုက်တိတ် နူကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်မန် က္တဵုဒှ်ကၠုင်ရ။ မွဲလပါ်ဂှ် ညးဍုင်ကွာန် ဗွဲတၟေင် ကောန်ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတအ် ထ္ၜးဆန္ဒ၊ နူကဵု မထ္ၜးဆန္ဒ ဗွဲမၜိုဟ်သြိုဟ်ဂှ် ဒှ်ကၠုင် ပရေင်ပလီုပလာ်၊ မွဲလပါ်ဂှ်လေဝ် နကဵု သၟိင်တၠတအ် (ဗၠာဲသၟိင် / သၞာဲဒဴ) လၞိန်ဗပိန် နကဵုဒြဟတ်တုဲ ကၞောတ်တဲ ညးဍုင်ကွာန်တအ် တိတ်ဂြိပ် ဇရေင်တိပၠန်ဂတး တုဲ ဒက်ပ္တန် ဒပ်ပၞာန်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် မကော်ဂး ဒပ်ပဳဒဳအေပ် (PDF) သၟာပရေင်ဍုင်ကကွာန် ရဲဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ညးမတိတ်ကၠုင် မ္ၚးတအ်ဂှ် ဒက်ပ္တန် ကမ္မတဳမပစၞးစၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင် (Committe Representing Pyidaungsu Hluttaw – CRPH) နူဂှ်မွဲကဆံင် ဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ မကော်ဂး အေန်ယူဂျဳ (National Unity Government) ရ။ နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် ဆက်ထိင်အာ ပရေင်ဒေါအ်ပန်ပှ်ော ကုဒပ်ပၞာန်ဗၟာရ။ ညးဍုင်ကွာန် မဒဴတိတ်ကၠုင် သွက်ဂွံဆက်လုပ် ပေါဲဗတိုက် နကဵုလွဟ်ဂှ် ပံင်ကဵု ဒပ်ကရေင်ကေအေန်ယူ၊ ဒပ်ကချေင် ကေအေန်အဝ်၊ ဒပ်ပလံင်တအ်ရ။ ကောန်ဂကူမန်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ညာတ်ကေတ် နကဵုမန်လေဝ် ဒပ်ပၞာန် မပန်ကဵု ဒပ်ပၞာန် သ္ဒးနွံကီုရောင်တုဲ ဒက်ပ္တန်ပတိုန် ဒပ်တၟိ ဒပ်စဵုဒၞာဍုင်မန်၊ ပါဲနူဏအ်လေဝ် ဒပ်တၞဟ် မံက်တိတ်ကၠုင် နွံဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ။ ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ် ဗွဲကြဴ ဂွံကၠုင်ဒြဟတ် လေပ်ကၠုင် ကွတ်ပၞာန်တုဲ ဗက်ဗတိုက် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ၊ တုဲပၠန် မၞိဟ်မဆက်စပ် ကုအလဵုအသဳ မကော်ဂး နကဵုဘာသာဗၟာ (ဒလံ) တုဲ ဗက်ဂစိုတ်ထောအ် မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ အကြာဂှ် ပေါင်မသၟိင် ဗီုကဵု အစာဘာ၊ ညးအုပ်ဓုပ်ကွာန်၊ ကောန်ဗော်ကျဖေတ် တအ်လေဝ် ဒှ်ပွန်တုဲ ဒးဒုင်ဂစိုတ် တၟာဂလိုင်ကီုရ။ သွက်ဂွံလၞိန်ဗပိန် ဒပ်ကရေင် ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ်ဂှ်တုဲ နကဵုဒပ်ပၞာန်ဗၟာ နကဵုပၞာန်တိုက် ပၞာန်ကျာဂှ် စကာကၠုင်ရ။ ပ္ဍဲဒေသအကြာကွာန်မန်ဂှ် ဟွံဒးဘဲပၞာန်တပ်တပ်ရ။ ဆဂး ဗွဲကြဴ နကဵု ဒပ်ကရေင်ဟီု "ပိုယ်ဗဒှ်ပၞာန် ပ္ဍဲကွာန်ပိုယ်မ္ဂး ကောန်ဍုင်ကွာန်ပိုယ်ပၠန်ရ လေင်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ စၞးဂှ် ပိုယ်ဒးဗဒှ် ပေါဲဗတိုက် ပ္ဍဲကွာန်ဂကူတၞဟ်"။ အတိုင်လဟီုဂှ်ရ ဒပ်ကရေင် ကေုာံ ပဳဒဳအေပ်တအ်ဂှ် စၞးမလုပ်ဗတိုက် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ၊ ရုင်သၟိင်တၠ၊ ရုင်ဗၠာဲသၟိင် ပ္ဍဲဒေသညးတအ်ဂှ် လုပ်အာ ကွာန်မန် ဗီုကဵု ကွာန်ကအ်ဗိုတ် ပွိုင်ဍုင်ကအ်ကြိက်၊ ကွာန်သၞေဟ်ခြေင် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်တုဲ ဗဒှ်ပေါဲပၞာန် အပ္ဍဲကွာန်မန်ရ။ နကဵု ဒပ်ကရေင် ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ်ဂှ် လုပ်ကၠုင် ကွာန်မန်တုဲ ညးဍုင်ကွာန်မန်တအ် ဖေက်ဘဲပၞာန် ဒြေပ်တိတ် နူကွာန်၊ ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ် စံင် သ္ၚိညးဇၞော်ကွာန်မန်တုဲ ဟွံကဵု အခေါင် ကုညးဍုင်ကွာန်ပလိုတ်ပၟတ်၊ ပၟတ်ဂှ် ကၠောအ်ကၞာန်တုဲ ကွာန်ကအ်ဗိုတ်တူအာ။ ဟိုတ်နူ ဒပ်ကရေင် ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ် နွံပ္ဍဲကွာန်တုဲ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ လုပ်ပန် နကဵု အမၠံက်၊ နကဵုက္ၜင်ကျာတုဲ သ္ၚိသရိုဟ်လီု၊ မၞိဟ်ဒးချိုတ်တအ် ဒှ်ကၠုင်ကီုရ။ နကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ်ဂှ် ချူလိက် အာတ်လှုဲ ကုညးဍုင်ကွာန်မန်၊ တံင်မၞိဟ်တုဲ မိက်လှုဲတအ်လေဝ် နွံကီုရ။ == ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် အပ္ဍဲဍုင်== ပ္ဍဲသဘင်မာဲ ၂၀၁၅ တေအ်ဂှ် ဟိုတ်နူဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ကလိဂွံမာဲဗွဲမဂၠိုင်တုဲ ဓလီုလဝ် ပ္ဍဲစၠတ်ထဝ်ၜါကဆံင်ကီု သီုကဵု စၠတ်ထဝ်ရးဂမၠိုင်တုဲ သီုကဵုအလဵုအသဳကၟိန်ဍုင် ကေုာံ ရးဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲမွဲဒမြိပ် အာယုက်အလဵုအသဳအေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုင် ပရေင်ဟွံသၟဟ်န် ကယျာန်ဓဝါတ် က္တဵုဒှ်လဝ် နွံရ။ ဗီုကဵု ယၟု[[ဒဒန်တကအ်ခၟိုင်]] ရုပ်ဗရိုတ် [[အံင်သာန်၊ ဂဥုပ်ဗိုလ်|ဂဥုပ်ဗိုလ်အံင်သာန်]] တုဲပၠန် အလဵုအသဳအေန်အေဝ်ဒဳ ကဵု ဂကူကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင်လေဝ် လညာတ်တၞဟ်ခြာတၞဟ်တအ် က္တဵုဒှ်လဝ် နွံကီုရ။ နကဵုကောန်ဍုင်အရင်တအ် စၞးမကဵုဒြဟတ် ကုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် အပ္ဍဲဂကူ ဇကုကဵုဇကု ကေုာံ အကြာကောန်ဍုင်အရင်တအ်ဂှ် ပံင်ကောံရေင်သကအ်တုဲ ညံင်ဂွံဇၞးမာဲဂှ် ဂ္စာန်ကၠုင်ရ။<ref name=Ein/> နကဵုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳလေဝ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မဆေင်ကဵု အခေါင်အရာကောန်ဍုင်အရင်တအ်ဂှ် နူသဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ကဵု သွက်သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ပြံင်လှာဲအာရ။ အတိုင်လိက်လလောင်တြး ပရေင်ဍုင်ကွာန် သွက်အခေါင်ကောန်ဍုင်အရင်တအ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၅ ဂှ် ပ္ဍဲအခန် ၁ ပိုဒ်ဇၞော် ၃ ဂှ် "မဒုင်သဇိုင် ကုမူဝါဒ အခေါင်ဗၠးၜး၊ ကဆံင်တုပ် ကေုာံ အခေါင်ပတန်သၞောဝ်အလဵုဇကုတုဲ ဒက်ပတန်အာ ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံဖက်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ" (''လွတ်လပ်ခွင့်၊ တန်းတူရေး နှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် စသည့် မူဝါဒများကို အခြေခံ၍ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုကြီး ကို တည်ထောင်ရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်'')။ သွက်သၞာံ ၂၀၂၀ဂှ် စၞးဒၞာဲဂှ် ဒှ်အာ "အခေါင်ကောန်ဍုင်ဂမၠိုင် မတုပ်သၟဟ် ကေုာံ ညံင်ဂွံဒက်ပတန်အာ ကၟိန်ဍုင်ဒဳမဝ်ကရေသဳဖက်ဒရေဝ် မနွံကဵု အခေါင်ပတန်သၞောဝ်အလဵုဇကု (‘''တန်းတူညီမျှသောနိုင်ငံသားအခွင့်အရေးများနှင့်ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ရရှိပြီး ဒီမိုကရေစီ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး''’)။ ပ္ဍဲကဵု ဂၠံင်တရဴပရေင်ဍုင်ကွာန် အေန်အေဝ်ဒဳ မပြံင်လှာဲဏအ်ဂှ် ဂွံအဓိပ္ပါယ် ညးမကလိဂွံမာဲဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ပကင်ရင်တုဲ သၞောတ်ဖက်ဒရေဝ်ဂှ် ဒှ်လစှ်ေဂမၠိုင် သၟဝ်ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံတုဲ ကလေင်ပံင်ကောံတုဲ ပကင်ရင်ရ။<ref>{{cite news |last1=Lynn |first1=Kyaw |last2= |first2= |date=07-10-2020 |title=အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီသည် ဒီမိုကရေစီအတွက်လား၊ ဖက်ဒရယ်အတွက်လား |trans-title= |url=https://www.tni.org/en/node/25183|url-status= |language=Burmese |work=The Transnational Institute (TNI) |location=Burma |archive-url= |archive-date= |access-date=28-08-2022 |via= |quote=အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ ကြေညာစာတမ်း၏ ‘တိုင်းရင်းသားများအရေးနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးခေါင်းစဉ်’ (အခန်း-၁)၊ ပုဒ်မ (၃) တွင် ‘လွတ်လပ်ခွင့်၊ တန်းတူရေး နှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် စသည့် မူဝါဒများကို အခြေခံ၍ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုကြီး ကို တည်ထောင်ရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်’ ဟု ဖော်ပြထားသည်။သို့သော် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲကြေညာစာတမ်း၏ ‘တိုင်းရင်းသားများ အရေးနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးခေါင်းစဉ်’ (အခန်း-၁)၊ ပုဒ်မ(၁) တွင်တော့ ‘တန်းတူညီမျှသောနိုင်ငံသားအခွင့်အရေးများနှင့်ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ရရှိပြီး ဒီမိုကရေစီ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး’ ဟုသာ ဖော်ပြထားပေသည်။ ထိုကဲ့သို့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ရွေးကောက်ပွဲကြေညာချက်တွင် အသုံးအနှုန်းပြောင်းလဲ ခဲ့ခြင်းသည် စကားလုံးဆိုင်ရာရွေးချယ်မှု အပြောင်းအလဲမျှမဟုတ်၊ ပါတီ၏ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒီမိုကရေစီပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများဆီသို့ ဦးတည်ချက်ကိုပါ ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေ သည်။ ဒီမိုကရေစီစနစ်၏ အရိုးရှင်းဆုံးအဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုမှုမှာ မဲအများစု၊ လူအများစုမှ အုပ်ချုပ်ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဖက်ဒရယ်စနစ်ဟူသည် ပြည်ထောင်စု၏ အစိတ်အပိုင်းအသီးသီးမှ တစ်ခုချင်း နှင့်ပူးပေါင်းအုပ်ချုပ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအားဖြင့် ဆိုလျှင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ၏ ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ် ဟူသော အသုံအနူန်းအား ရွေးချယ်မှုသည် ဖက်ဒရယ်စနစ်အား အများစု၏သဘောထားအတိုင်းသာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲ သွားမည်ဟူသော ညွှန်းဆိုချက်ပင်ဖြစ်ပေသည်။ တခြားတဖက်တွင် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ဟူသည် ပြည်ထောင်စု၏ဒေသနှင့် လူမျိုးအသီးသီးမှ တန်းတူစွာပါဝင်ကြခြင်းဖြင့် ဒီမိုကရေစီပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများအား ပြုလုပ်ခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။အဆိုပါ မူဝါဒများအား တရားဝင်လူသိရှင်ကြားပြောကြားကြသည်များတော့ ယခုအချိန်အထိ မရှိသေးပေ။ သို့သော်အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီအနေဖြင့် နိုင်ငံတွင်း လူများစုဖြစ်သာ ဗမာ လူမျိုးစု၏ ဆန္ဒသဘောထားကိုသာ အခြေပြုသော ဖက်ဒရယ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို လုပ်ဆောင်သွားရန် တဖက်သတ် ရွေးချယ်ခဲ့ပုံရသည်။ ထိုကဲ့သို့ ရွေးချယ်မှုသည်ပင် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီအား လိုလားကြသော တခြားသော ဒီမိုကရက်တစ်နှင့် လူမျိုးစု နိုင်ငံရေးအင်အားစုများ၏ ဦးစားပေးမှုနှင့် သိသာစွာ ကွဲလွဲနေပေသည်။ }}</ref> === သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ === နကဵုဗော် ပရေင်ဍုင်မန် မဒှ်ဒၟံင်ၜါဂှ် ပံင်ကောံဒှ်မွဲတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် ပ္ဍဲသဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ဗါ ၈ ဂှ် နကဵု ဗော်ညဳသၟဟ် လုပ်ဒုင်ရုဲ သီုဖအိုတ် ၆၂ ဒၞာဲ၊ ပ္ဍဲကဵု တွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် ပါဲနူ ပွိုင်ဍုင်သဓီု ကဵု ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်တုဲ သၟေဟ် ၈ ပွိုင်ဍုင်ဂှ် ဒၞာဲဆန္ဒမာဲ ၁၀ ဒၞာဲ၊ စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် ၈ ဒၞာဲ၊ စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ၁၀ ဒၞာဲ ကေုာံ ဒၞာဲဝန်ဇၞော်ကောန်ဂကူဗၟာမွဲဒၞာဲ။ သွက်စၠတ်ထဝ်တွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် ၁၇ ဒၞာဲ။ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်သၟးဂှ် သီုဖအိုတ် ၃၅ ဒၞာဲ၊ တွဵုရးကရေင် ပွိုင်ဍုင်ကအ်ကြိက်၊ ဖာအင်၊ ကဵု လှာဒကှ်ဂှ် သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ၄ ဒၞာဲ၊ သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန်ဂှ် ၂ ဒၞာဲ၊ တုဲပၠန် သွက်စၠတ်ထဝ်တွဵုရးဂှ် စၞးဝန်ဇၞော်ဂကူမန် မွဲဒၞာဲ၊ အမာတ်စၠတ်ထဝ် ၆ ဒၞာဲ၊ သီုဖအိုတ် ၁၂ ဒၞာဲ၊ ရးတၞင်သဳဂှ် ပွိုင်ဗိက်၊ ဍာ်ဗု ဂှ် သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ၂ ဒၞာဲ၊ စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် ၁ ဒၞာဲ၊ စၠတ်ထဝ်ရးဂှ် ၃ ဒၞာဲ သီုဖအိုတ် ၈ ဒၞာဲ။ ရးလ္ဂုင်ဂှ် ပွိုင်ဍုင် ဒဵုပုင်၊ စမ်းချောင်း၊ ဥက္ကလာသၠုင်ကျာ၊ ယှိုဲပျဳတာ ကေုာံ ထာန်တပေန်တအ်ဂှ် သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ၁ ဒၞာဲ၊ စၠတ်ထဝ်ရး ၆ ဒၞာဲ သီုဖအိုတ် ၇ ဒၞာဲ လုပ်ဒုင်ရုဲစှ်ရ။<ref>{{cite news |last1= |first1=|last2= |first2= |date=27-07-2020 |title=၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၆၂ ဦး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ MUP အတည်ပြု|trans-title= |url= https://www.bnionline.net/mm/news-74500?fbclid=IwAR0fKCKB8c_SXGFyU8Av7SYUoUt5Vhump2r0BiQ4S_sjhznoixswflhJ4P0|url-status= |language=Burmese |work=Mon News Agency |location=Burma |archive-url= |archive-date= |access-date=28-08-2022 |via= |quote=}}</ref> တော်ကဵု သဘင်မာဲမတုဲကၠုင်မ္ဂး ကလိဂွံဇမၞး ဒၞာဲဂၠိုင်ကၠုင်ရ။ သီုဖအိုတ် သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ကေုာံ စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန်ဂှ် ၅ ဒၞာဲ၊ သွက်စၠတ်ထဝ်တွဵုရးဂှ် ၆ ဒၞာဲ၊ နူကဵု တွဵုရးကရေင် သွက်ဒၞာဲဝန်ဇၞော်ကောန်ဍုင်အရင်မန်ဂှ် မွဲတၠ။ ကြဴနူ သွဟ်မာဲဂမၠိုင်မတိတ်တုဲ ညးအုပ်ကာနာနာ ဗော်ညဳသၟဟ်မန် နာဲလျးတၟး ဟီု " ပ္ဍဲကဵုပွိုင်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဂတဏအ်မ္ဂး အတိုင်ဂၠံင်တရဴ ပရေင်ဍုင်ကွာန် မဖျေဟ်လဝ်ဂှ် အပ္ဍဲဗွိုင်စၠတ်ထဝ်ကီု သီုကဵု မ္ၚးစၠတ်ထဝ်ဂှ် သၠုင်အသိင်တုဲ ဆက်ချဳဓရာင်အာရောင်။ ပ္ဍဲဗွိုင်စၠတ်ထဝ်မ္ဂး သၞောဝ်သဇိုင် ၂၀၀၈ ဂှ် ညံင်ဂွံဒှ်ပလေဝ်ဂှ် ပံင်တောဲ ကုဂကောံကောန်ဍုင်အရင် ကေုာံ ဂကောံဒဳမဝ်ကရေသဳတအ်တုဲ ကၠောန်အာရောင်။ ပ္ဍဲဗွိုင်မ္ၚးစၠတ်ထဝ်ဂှ်မ္ဂး ညံင်ရဴ သဘင်သဳကၠဳပင်လံင် ၂၁ ဗွဝ်ကၠံ ညံင်ဂကောံပရေင်ဍုင်ကွာန် သီုဖအိုတ် ဂွံပါလုပ်တုဲ ညံင်ကလိဂွံတင်လတုပ်စိုတ် သၞောတ်ဖက်ဒရေဝ်ဂှ် ဂစာန်ကၠောန်အာရောင်။" နကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် ရန်တၟအ်လဝ် သွက်ဂွံပါလုပ် အပ္ဍဲအလဵုအသဳပံင်ကောံတုဲ အခေါင်အရာဂကူမန် ကေုာံ ဖိုလ်ဂုဏ်တွဵုရးဍုင်မန် ညံင်ဂွံမံက်ကၠုင် ဂၠိုင်င်ဂှ် ဂစာန်အာရောင် ဟီုလဝ်ရ။<ref name=Ein>{{cite news |last1=အိန် |first1=နိုင်ကွန်း |last2= |first2= |date=10-11-2020 |title=မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ လွှတ််တော်နေရာတွေ ပိုရလာ |trans-title= |url= https://burmese.voanews.com/a/mon-unity-party/5655152.html|url-status= |language=Burmese |work=VOA |location=Burma |archive-url= |archive-date= |access-date=28-08-2022 |via= |quote=မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ အတွင်းရေးမှူး (၁) နိုင်လယီတမကပြောပါတယ်။ “ဒီလာမယ့် နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်းမှာ မူလက ပါတီရဲ့ရပ်တည်ချက်ပါ လွှတ်တော်နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းနဲ့ လွှတ်တော် ပြင်ပနိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကို နှစ်လမ်းစလုံးသွားဖို့ ရှိတယ်။ လွှတ်တော်အတွင်းမှာဆိုလို့ရှိရင် အဓိက ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေးအတွက်ကို တိုင်းရင်းသားအင်အားစုတွေနဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုတွေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး တော့ အဲဒီအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်နိုင်ရေး ကျနော်တို့ လွှတ်တော်အတွင်းမှာ ကြိုးပမ်းမယ်။ လွှတ်တော်ပြင်ပမှာ ၂၁ ရာစု ပင်လုံညီလာခံ ကဲသို့သော အားလုံးပါဝင်တဲ့ နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲမှာ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရဲ့ အခြေခံမူကို တည်ဆောက်နိုင်ဖို့အတွက် ကျနော်တို့ ရည်မှန်းထားတယ်။” မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီဟာ ရွေးကောက်ပွဲအလွန်မှာ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက်တွေရှိနေတယ်လို့လည်း နိုင်လယီတမက ပြောပါတယ်။ “ညွန့်ပေါင်းအစိုးရဆိုတာက ကျနော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးလိုအပ်ချက်တခုလို့ အနိုင်ရတဲ့ပါတီက အဲဒီလိုရပ်တည်ချက် ရှိခဲ့မယ်ဆိုရင်တော့ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရတော့ဖြစ်ကောင်းဖြစ်လာနိုင်မယ်။ သို့သော် အနိုင်ရပါတီက ဒီရပ်တည်ချက် ဒီခံယူချက် မရှိဘူးဆိုလို့ရှိရင်တော့ ညွန့်ပေါင်းဖွဲ့စည်းနိုင်ရေး အလားအလာက နည်းပါးသွားပါလိမ့်မယ်။”}}</ref> ပ္ဍဲကဵု တွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ကလိဂွံ ၃၁ ဒၞာဲ၊ ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ကလိဂွံ ၁၁ ဒၞာဲ၊ သီုဖအိုတ် ဗော်ၜါဝွံဟေင် ဂွံဒုင်ရုဲစှ်ရ။ <ref>{{cite web |url=https://www.nei-myanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-nld-%E1%81%83%E1%81%81-%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%AC/ |title=မွန်ပြည်နယ်တွင် NLD (၃၁) နေရာနှင့် MUP (၁၁) နေရာ အနိုင်ရရှိ |last= |first= |date= |website=NEI's Election Infor Desk |publisher=Open |access-date=28-08-2022 |quote=(၂၀၂၀) ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် မွန်ပြည်နယ်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (NLD) မှ (၃၁) ဦး နှင့် မွန်ညီညွှတ်ရေးပါတီမှ (၁၁) ဦးအနိုင်ရရှိခဲ့ပါသည်။ မွန်ပြည်နယ်၏ ကိုယ်စားလှယ်များတွင် ကျား၊မ ပါဝင်မှုမှာ ကျား – ၃၁ ဦး (၇၃.၈၁%) မ – ၁၁ ဦး (၂၇.၁၉%) ဖြစ်ပါသည်။ (တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ်များမပါဝင်သေးပါ) |accessdate=2022-08-28 |archivedate=2022-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220828124955/https://www.nei-myanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-nld-%E1%81%83%E1%81%81-%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%AC/ }}</ref> ရံင်နကဵု အလုံမွဲကၟိန်ဍုင်မ္ဂး သွက်ခုင်ပါလဳမာန် သီုဖအိုတ် ၄၇၆ ခုင်ဂှ် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မဒှ်ဗော်သၟဝ်ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ ကလိဂွံ ၃၉၆ ခုင်၊ ဗော်မထံက်ဂလာန် ဒပ်ပၞာန် ဗော်ကျဖောတ် ကလိဂွံ ဆ ၃၃ ခုင်၊ ဗော်ဂကူသေံဇၞော် ကလိဂွံ ၁၅ ခုင်၊ ဗော်ယခေင် ၈ ခုင်၊ နကဵုဗော်ညဳသၟဟ်မန် ကလိဂွံ ၅ ခုင်တုဲ သၟေဟ်ဂှ် ဗော်ကောန်ဍုင်အရင်တၞဟ်တအ် ကလိဂွံညိညရ။<ref name=":0">{{cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331}}</ref>သဘင်မာဲဂှ် ဟွံစှ်ေကဵုဗဗွဲဓဝ်၊ နကဵုဗော်ကျဖောတ်၊ ဒပ်ပၞာန်ကီု သီုကဵု ဗော်ကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်ဂကူမန်လေဝ် ပတိုန်ထ္ၜးကဵုလဝ် ကမ္မရှေန်သဘင်မာဲ UEC၊ ကေုာံ သမ္မတဍုင်ရ။ တုဲပၠန် နကဵုဗော်တအ်ဏအ် နွံပၟိက် မိက်ဂွံလ္ၚတ်စရင်မာဲဂမၠိုင်တုဲ အာတ်မိက် စရင်မာဲဂမၠိုင်ကီုလေဝ် နကဵု ကမ္မရှေန်မာဲဂှ် ထ္ၜးဟိုတ်ကဵု အခေါင်အရာပူဂိုလ်ဂမၠိုင်တုဲ ဟွံကဵုအခေါင်ဗဵုစရင်တအ်ရ။<ref>{{cite news|last=စံ|first=စိုင်းထွန်း|date=14 December 2020|title= သံဖြူဇရပ် မဲရလဒ်စာရွက်စာတမ်းများ UEC ထုတ်မပေးသဖြင့် MUP ကိုယ်စားလှယ်များက နိုင်ငံတော်သမ္မတထံ တင်ပြသွားမည် |work=BNI Multimedia Group|url=https://www.bnionline.net/mm/news-77442|access-date=02 February 2021|issn=|quote=“အချက်အလက် အချို့ရှိတယ် အဲတာတွေကို ခိုင်မာအောင်လုပ်ဖို့အတွက် စာရွက်စာတမ်းတောင်းတယ်။ သူတို့က မခိုင်မာရင်မတောင်းနဲ့ ဆိုတော့ ခိုင်မာနေမှတော့ ဘာလို့တောင်းတော့မှာလဲ။ ဟိုဘက်က တပ်ဘက်က တောင်းတာတော ဘာတွေ မသိဘူး။ ဒီတစ်ကြိမ်စဉ်စားထားတာ တိုင်ပင်ပြောဆိုထားကြတာက ရှိတဲ့အချက်တွေကြောင့် သံသယဖြစ်တယ်။ ဘယ်လိုဆက်လက်အရေးယူမလဲဆိုတာ သမ္မတရုံးကို စာတင်တာမျိုး ထုတ်ပြန်စာ ထုတ်တာမျိုး လုပ်သွားမယ်” ဟု MUP ပါတီမှ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်(၁) ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူ ဦးထွန်းမြင့်ကျော်က ဆိုသည်။}}</ref> ညးပါ်ပါဲတအ် တော်ကေတ်မ္ဂး နကဵုကမ္မရှေန်မာဲဂှ် ဖန်လီလာန်လဝ်မာဲ ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဒၞာဲရောင်။ လ္ၚတ်ရံင် မမာဲ ကေုာံ လၟိဟ်မၞိဟ်ဂမၠိုင်မ္ဂး ဒဒှ်ရ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မွဲမွဲကၠတ်ကေတ်လဝ်မာဲ မွဲမွဲပွိုင်ဆန္ဒမာဲမ္ဂး ထပ်စုတ်လဝ် မမာဲအလီနွံဒၟံင် အကြာ ၁၀၀၀၀ စဵုကဵု ၂၀၀၀၀ နွံရောင်ဂှ် နာဲဗဳထဝ်မန်ဇြာ ဒုင်သဇိုင် ကုတင်ဂၞင်လၟိဟ်မာဲဂမၠိုင်တုဲ ဟီုလဝ်ရ။ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲကဵု ပွိုင်ဍုင်ပံင်ဂှ် ဟိုတ်နူ မိကောန်ဆာန် ဒှ်မၞိဟ် မပၠုပ်ဂလာန် စပ်ကဵု ယၟုဒဒန်တကအ်ခၟိုင်ဂှ် လၟိဟ်မာဲအလီ ၜါလက်ပြင်ပြင် လီလဝ်ရောင်ဂှ် ညးဟီုပါ်ပါဲလဝ်ရ။<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=od462PnLepk|title=Analysis of Burmese election 2020|last= |first= |date= |website=Bee Htaw Monzel's YouTube |publisher=Open |access-date=28-08-2022 |quote=}}</ref> [[ဝှာင်:Burmese-Election result Pong State.jpg|thumb|350px|လၟိဟ်မာဲ သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် နူကဵုပွိုင်ဍုင်ပံင် နူကဵု သဘင်မာဲသၞာံ ၂၀၁၅ ကဵု ၂၀၂၀။ သၞာံ ၂၀၁၅ ဟိုတ်နူ ဗော်မန် ဒှ်ဒၟံင်ၜါဗော်တုဲ ဗော်မန်ၜါဂှ် ကလိဂွံမာဲ သီုဖအိုတ် ၁၁,၄၄၀၊ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဂှ် ကလိဂွံ ၃၂,၈၃၁၊ ဗော်ကျဖောတ် ကလိဂွံ ၂၂.၇၄၈။ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ဟိုတ်နူ ဗော်မန်ၜါ ဒှ်အာမွဲတုဲ ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ကလိဂွံမာဲ ၂၇,၇၂၉၊ ဗော်ကျဖေတ်ဂှ် ကလိဂွံ ၂၁,၅၅၂ (ဟိုတ်နူကဵု ဗော်ညးတအ် ပါ်တိတ်အာ ပြည်ထောင်စုကောင်းကျိုးဆောင်ပါတီ တုဲ မာဲညးတအ်ပြး ဒှ်မာန်)၊ နကဵု အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ကလိဂွံမာဲ သီုဖအိုတ် ၆၄,၈၆၃၊ ဂၠိုင်တိုန် နူအလန်မတုဲကၠုင် ၜါဆပြင်င်။ ဟိုတ်နူကဵု ဗော်မန်ဒှ်ၜါ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၅တုဲ ကောန်မန် ဗွဲမဂၠိုင် စုတ်မာဲကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ၊ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ဗော်မန် ဒှ်မွဲ ကောန်မန်တအ် စုတ်မာဲကဵု ဗော်မန် ဂၠိုင်တိုန်ၜါဆမ္ဂး မၞိဟ်မစုတ်မာဲကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ဒးအောန်စှ်ေ နူသၞာံ ၂၀၁၅။ ဆဂး ဟွံဒှ်ဗီုဂှ် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ကလိဂွံမာဲ ဂၠိုင်တိုန်ၜါဆပၠန်ဂှ်ရ လၟိဟ်မာဲ မဒှ်သံသယျ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မပၠုပ်စုတ်လဝ် မမာဲအလီ ပ္ဍဲပွိုင်ဆန္ဒမာဲဏအ် အောန်အိုတ် ၜါလက်ပြင်င်ဂှ် မဟီုမာန်။ ညံင်ရဴဏအ်ကီုဂှ် ပွိုင်ဍုင်တၞဟ်တအ်လေဝ် ဂွံဆဵုဒၟံင်ကီု။ (လၟိဟ်မမာဲတအ်ဂှ် ကေတ်နူ စရင် UEC)<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fbee.monzel%2Fvideos%2F10158898498880040%2F&show_text=true&width=560"|title=Analysis of Burmese 2020 Election based on data from Union Electoral Commission (UEC).|editor=Bee Htaw Monzel|date=5 January 2021|website=Bee Htaw Monzel's Facebook]]}}</ref>]] မိသုမန် (မိစုမန်) ညးမရေင်တၠုင် ညံင်ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ် သ္ဂောအ်ဇၞးမာဲဂှ် ပ္ဍဲ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၃ ပံက်အမှု စောဲဒုဟ် ကု ''ဒေါ်ခင်မျိုးမြင့်'' ညးမဒှ်အလံင်အမာတ် နူဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတုဲ ညးမဇၞးလဝ်မာဲ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ် သွက်စၠတ်ထဝ်တွဵုရးပွိုင်ဆန္ဒမာဲ စၟတ် (၁) နကဵုဒုဟ် ဒဒှ်ရ ဒေါ်ခင်မျိုးမြင့် ဂှ် ကုမၞိဟ်ဟွံမဲ ပ္ဍဲစရင်မာဲဂှ် ကဵုစုတ်မာဲအတေင်၊ စကာအဝဵုသြဇာ ကဆံင်အမာတ်စၠတ်ထဝ်တွဵုရးတုဲ ဘပဠညးဍုင်ကွာန် ညံင်ဂွံကဵုစုတ်မာဲ ဗော်ဇကု၊ တုဲပၠန် ပ္ဍဲအရာမဓရတ် ဟီုဘပဠဂှ် ကၠောန်ပလဝ် အပ္ဍဲအရှာံမာဲ ၂၀၊ ၃၀ ပေ။ တင်မဟီုလဝ်တအ်ဂှ် ဗၠေတ်ဒၟံင် ကုသၞောဝ်သဘင်မာဲတွဵုရးပိုဒ်ဇၞော် ၆၁ ကဵု ၆၂။<ref>{{cite news |last1=လင်း |first1=ခိုင်စိုး |last2= |first2= |date=27-11-2020 |title=NLD အနိုင်ရအမတ်ကို မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ အမှုဖွင့် |trans-title= |url=https://www.rfa.org/burmese/news/mup-lawsuit-nld-khinmyomyint-11262020235703.html|url-status= |language=Burmese |work=RFA လွတ်လပ်တဲ့အာရှအသံ |location=Burma |archive-url= |archive-date= |access-date=28-08-2022 |via= |quote=အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် NLD ကိုယ်စားပြု မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ် ပြည်နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) မှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဒေါ်ခင်မျိုးမြင့်ကို မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ MUP ရဲ့ ဗဟိုကော်မတီဝင်တစ်ဦးက ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ ချောင်းနှစ်ခွနယ်မြေရဲစခန်းမှာ တိုင်တန်းပြီး အမှုဖွင့်ထားပါတယ်။ မဲရုံတွေမှာ မဲစာရင်းမပါသူတွေကို ရွေးကောက်ပွဲနေ့မှာ မဲထည့်ဖို့ ဖိအားပေးတယ်ဆိုပြီး သက်သေတွေရှိနေတယ် လို့ မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် မိစုမွန်က စွပ်စွဲပြီး နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က အမှုဖွင့်တိုင်ကြားထား တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ “မဲစာရင်းမပါတဲ့သူတွေကို မဲလာထည့်ခိုင်းတယ်။ အတင်းထည့်ခိုင်းတယ် ဒါကတစ်ချက်။ နောက်တစ်ချက်က ကိုယ့်ရဲ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ပါဝါအာဏာကို သုံးပြီးတော့ ပြည်သူကို ခြိမ်းခြောက်တယ်။ နောက်တစ် ချက်က မဲရုံရဲ့ပရဝုဏ်အတွင်းမှာ ပေ ၂၀၊ ၃၀ လောက်အကွာကနေပြီးတော့ ခြိမ်းခြောက်တယ်၊ သောင်းကျန်း တယ်။ ဒါတွေကို ပြောနေတာပေါ့နော် အဲဒီအချက်တွေကြောင့် ကျွန်မတို့က အမှုဖွင့်ရခြင်းဖြစ်တယ်” ဒေါ်ခင်မျိုးမြင့်ဟာ NLD ကနေ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ကျိုက်မရောမြို့နယ် ပြည်နယ်အမှတ်(၁) ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးလည်းဖြစ်၊ အခု ရွေးကောက်ပွဲမှာလည်း ဒီမဲဆန္ဒနယ်မြေကနေ ထပ်မံအနိုင်ရရှိထားပါတယ်။ ဒေါ်ခင်မျိုးမြင့် က တိုင်းဒေသကြီး (သို့မဟုတ်) ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၁ နဲ့ ၆၂ ပြဌာန်းချက်ကို ဖောက် ဖျက်ကျူးလွန်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပတဲ့နေ့ မဲရုံပရဝုဏ်အတွင်း ဆူညံမှုတွေဖြစ်ပေါ်နေတာကို မျက်မြင်တွေ့ရှိခဲ့သူ အတ္ထရံကျေးရွာအုပ်စု၊ ပေါလောကျေးရွာ ဦးညာဏ်ထွန်းကတော့ အခုလို ရှင်းပြပါတယ်။ “မနက်ပိုင်းကတော့ အတ္ထရံအုပ်စုနဲ့ ကျွန်တော်နဲ့အတူတူပဲ မဲလာထည့်တယ်။ တန်းစီနေကြတာပဲ။ သူတို့ နောက်ပိုင်းမှာ မဲထည့်လို့မရဘူး။ သူ့နာမည်မပါလို့ စာရင်းမပါလို့ ပြန်သွားကြတာ တစ်ဖွဲ့တော့ တွေ့တယ်။ ၁၁ နာရီကျော်ကျော်လောက်ကျတော့ ဒေါ်ခင်မျိုးမြင့်ကားဝင်လာတော့ ကျွန်တော်တွေ့ လိုက်တယ်။ ကားအဖြူ ရောင်လေးနဲ့။ အနောက်ကတစ်စီးတော့ သူ့အဖွဲ့ကားလား။ ဘယ်သူ့ကားလဲဆိုတာ ကျွန်တော်မသိဘူး။ ပြန် သွားတဲ့တစ်ဖွဲ့က နောက်ထပ်ကားတစ်စီးနဲ့ ပြန်ဝင်လာတာတွေ့တယ်။ အဲဒီမှာ မဲထည့်ဖို့ပြောနေကြတာပေါ့။ အဲဒီမှာ ထည့်လို့မရဘူးဆိုပြီးတော့ ဒေါ်ခင်မျိုးမြင့်က သူကတော့ အသံအကျယ် ကြီးပြောနေတာပေါ့။ ဆူညံ နေတာပေါ့။ အဲဒါနဲ့ ကျွန်တော်လည်း နားထောင်နေတာပေါ့”}}</ref> === ဗော်မန် ကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဟွံဒှ်ဆဵု === ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ က္လိဂွံဇမၞးမာဲဂၠိုင်အိုတ်တုဲ သွက်ဂွံ ဆဵုဂဗ ကုဗော်ကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင်ဂှ် နကဵုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ကဵုတာလျိုင် ကု သကိုပ်ဝန်ဇၞော်ရးမကွေ ဒေါက်တာအောင်မိုးညို၊ သကိုပ်ဝန်ဇၞော်တွဵုရးကရေင် ဒေါ်နန်းခင်ထွေးမြင့် ကဵု ညးစၞးစၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ နူတွဵုရးကချေင် ဦးအင်ထုံခါးနော်ဆမ် တအ် ညးပိ၊ ကြဴနူ မအာဆဵု ကုဗော်ဂကူကချေင်၊ ဂကူလဳသူ၊ တုဲကၠုင်စိုပ် ဍုင်မတ်မလီု သွက်ဂွံဆဵုဂဗ ကုဗော်မန် ဂှ် ဆိင်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုဇာန်နဝါရဳ ၅၊ ၂၀၂၁ ဂှ်ရ။ နကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်ဂကူမန်ဂှ် အာတ်မိက်လဝ် ပရေင်ဆဵုဂဗဂှ် တၞဟ်နမရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ ရေင်သကအ်တုဲ သ္ဒးဒှ် ပ္ဍဲဒၞာဲဗၠးၜးမွဲဒၞာဲရ။ ဆဂး နကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် နူကဵု ဗဟဵုညးတအ် ဖျေဟ်လဝ် ဒးဆဵုဂဗ ပ္ဍဲရုင်ဗော်ညးတအ်ဟေင်တုဲ ဟိုတ်နူဟွံကလိဂွံ တင်လတုပ်စိုတ် ဒၞာဲသွက်ဂွံဆဵုတုဲ ပရေင်ဆဵုဂဗဂှ် လီုအာရ။<ref>{{cite news |last1=မြင့် |first1=ဘိုဘို |last2= |first2= |date=04-01-2021 |title=အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီနှင့် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ တွေ့ဆုံမည့်နေရာ ညှိနှိုင်းမရသည့်အတွက် တွေ့ဆုံပွဲ ပျက်ပြယ်|trans-title= |url=https://news-eleven.com/article/201365|url-status= |language=Burmese |work=Eleven Media Group Co., Ltd.|location=Burma |archive-url= |archive-date= |access-date=28-08-2022 |via= |quote=NLD ပါတီအနေဖြင့် ပြည်နယ်များသို့ သွားရောက်ပြီး တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် တွေ့ဆုံသည့်အခါတွင် ပြည်နယ်တွေမှာရှိသည့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ ပြည်နယ်ရုံးများတွင်သာ တွေ့ဆုံရန် ညွန်ကြားချက်ရှိကြောင်း လက်ရှိ အာဏာရပါတီဖြစ်သည့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် နှင့် တိုင်းရင်းသားပါတီများနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာအောင်မိုးညို က ပြောကြားသည်။ ၎င်းကဆက်လက်ပြီး "ကျွန်တော်တို့ မြစ်ကြီးနားတုန်းလည်း တိုင်းရင်းသားပါတီ သုံးပါတီဖြစ်တဲ့ ကချင်ပြည်နယ် ပြည်သူ့ပါတီ၊ လီဆူးအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ၊ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီသစ် (ကချင်) တွေနဲ့ တွေ့တုန်းကလည်း ပြည်နယ်ရုံးတွေမှာဘဲ တွေ့တာပါဘဲ။ ပြောရရင် ကျွန်တော်တို့ကလည်း ကိုယ်ပြည်နယ်ရုံးမှာ လာတွေ့ပေမယ့် အထက်စီးက အနိုင်ကျင့်တာမျိုးလည်း မရှိပါဘူး။ လေးလေးစားစားနဲ့ ခင်ခင်မင်မင် ရင်းရင်းနှီးနှီးပါဘဲ။ သူတို့ တင်ပြတာတွေကို ကျွန်တော်တို့က ဘာမှ ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်မှ မရှိဘူး။ ဘာပေးမယ်၊ ညာပေးမယ် ပြောတာတွေ မရှိဘူး။ သူတို့တင်ပြတဲ့ အထဲမှာလည်း ကျွန်တော်တို့ လုပ်ပေးနိုင်တာတွေ မပါဘူး။ တချို့ကိစ္စတွေမှာ ဖယ်ဒရယ်ကိစ္စတို့ ၊ ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စတို့၊ လက်နက်ကိုင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတို့ အဲ့ဒါတွေပေါ့လေ။ အဲ့ဒီကိစ္စတွေက ပြည်ထောင်စုက ရှင်းရမယ့် ကိစ္စတွေဘဲလေ။ ဒါကို ကျွန်တော်တို့ ဘာမှလုပ်ပေးမယ်။ မလုပ်ပေးဘူး မပြောခဲ့ပါဘူး။ အစ်ကိုကြီးတို့ ညီလေးတို့ တင်ပြချင်တာ တင်ပြ၊ ပါတီဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကို တင်ပြပေးမယ်လို့ဘဲ ပြောခဲ့တာပါ" ဟု ပြောကြားသည်။ (...) "နောက်တစ်ချက်က ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် မနက် ၉ နာရီမှာတွေ့ဖို့ သဘောတူကြောင်းကို ကျွန်တော်က အကြောင်းပြန်ခဲ့ပါတယ်။ နောက်တစ်ချက်က တွေ့ဆုံမယ့်နေရာကိုတော့ နှစ်ဖက်စလုံးက အဆင်ပြေနိုင်အောင်၊ အကယ်၍ NLD ဘက်က ကျွန်တော်တို့ရုံးကိုလာပြီးတော့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးလိုတဲ့ ဆန္ဒရှိမယ်ဆိုရင်လည်း ကျွန်တော်တို့က ကြိုဆိုတွေ့ဆုံပေးမယ်၊ အကယ်၍ ကျွန်တော်တို့ရုံးကို လာဖို့အခက်အခဲ ဖြစ်မယ်ဆိုရင်လည်း ကြားတစ်နေရာ၊ တတိယနေရာ တစ်နေရာမှာ တွေ့ဆုံနိုင်အောင် စီစဉ်ပေးပါလို့ ကျွန်တော်က အကြောင်းပြန်ခဲ့ပါတယ်။ တတိယနေရာမှာ တွေ့ဆုံမယ်ဆိုတဲ့အကြောင်းကို ဇန်နဝါရီ ၂ ရက် ညနေ ၄ နာရီကျော်အထိကို သုံးကြိမ်ဆက်သွယ်ပြီးတော့ မေတ္တာရပ်ခံခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီမေတ္တာရပ်ခံချက်အပေါ်မှာ မွန်ပြည်နယ် NLD ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်ဆောင်ကနေ တတိယနေရာမှာ လက်ခံတွေ့ဆုံမလား။ မတွေ့ဆုံဘူး ဆိုတာကို အခုလက်ရှိအချိန်အထိ တရားဝင် အကြောင်းပြန်လာခြင်း မရှိသေးပါဘူး" ဟု နိုင်လယိတမ က ပြောကြားသည်။ }}</ref><ref>{{cite news |last1=အိန် |first1=နိုင်ကွန်း |last2= |first2= |date=04-01-2021 |title=NLD နဲ့ မွန်ပါတီဆွေးနွေးပွဲပျက်|trans-title= |url=https://burmese.voanews.com/a/nld-mon-mup/5723692.html|url-status= |language=Burmese |work=VOA News|location=Burma |archive-url= |archive-date= |access-date=28-08-2022 |via= |quote=မွန်ပြည်နယ် မော်လမြိုင်မြို့ကို ရောက်နေတဲ့ ဒေါက်တာအောင်မိုးညို ဦးဆောင်တဲ့ NLD ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ MUP ပါတီကိုယ်စားလှယ်တွေနဲ့ ဒီကနေ့တွေ့ဆုံဖို့ စီစဉ်ထားပေမဲ့ တွေ့မယ့်နေမယ့်နေရာ ရွေးချယ်ရာမှာ သဘောတူညီမှု မရခဲ့တာကြောင့် ပျက်ပြားသွားပါတယ်။ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ NLD ပါတီ အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် ဒီမိုကရေစီ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်းရေး လက်တွဲဆောင်ရွက်ဖို့ တိုင်းရင်းသားပါတီတွေကို ကမ်းလှမ်းခဲ့ပြီးနောက် ဒီနှစ်ဆန်းကစလို့ တိုင်းရင်းသား ပါတီတွေနဲ့ တွေ့ဆုံနေတာပါ။ ဒါပေမဲ့လည်း မွန်တိုင်းရင်းသား ပါတီ MUP နဲ့ တွေ့ဆုံမယ့် အစီအစဉ်ကတော့ အထမမြောက်ခဲ့ဘူးလို့ MUP မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီတွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး နိုင်လယီတမကပြောပါတယ်။ “သူတို့ဘက်က NLD ပြည်နယ်ရုံးမှာတွေ့ဖို့ ကျနော်တို့ကိုကမ်းလှမ်းတယ်။ ကျနော်တို့ဘက်က ပါတီချင်းအပြန်လှန်လေးစားမှု အပြန်အလှန် တန်းတူထားရှိမှုအပေါ်အခြေခံပြီး ကျနော်တို့က တတိယနေရာတခုခုမှာ တွေ့ဆုံနိုင်ဖို့အတွက် ကျနောတို့ NLD ပါတီကို ၃ ကြိမ်တိတိမေတ္တာရပ်ခံခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ ၃ ကြိမ်တိတိမေတ္တာရပ်ခံတဲ့အပေါ်မှာ တတိယနေရာမှာ တွေ့မလား၊ မတွေ့ဘူးလားဆိုတာ ဒီအချိန်ထိက NLD ဘက်က တရားဝင် ကျနော်တို့ကို အကြောင်းပြန်တာမျိုး မရှိသေးပါဘူး။ အခုဆွေးနွေးပွဲက NLD ဘက်က ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီးလား ကျနော်တို့ဘက်ကို တရားဝင် အကြောင်းပြန်တာမျိုး မရှိသေးဘူး။ သူတို့ NLD ပြည်နယ် ပါတီရုံးက လွဲရင် တခြားနေရာမှာ ဘယ်နေရာမှမတွေ့ဘူး အခြေအနေမှာ အဆင်မပြေမှုတွေ ရှိခဲ့ကြပါတယ်။” NLD ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကအနေနဲ့ ပါတီဗဟိုက ချမှတ်ထားတဲ့အတိုင်း ပါတီပြည်နယ်ရုံးမှာပဲ တွေဆုံဖို့ စောင့်ဆိုင်းနေပြီး မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ ကိုယ်စားလှယ်တွေ မလာတာကြောင့် တွေ့ဆုံမယ့် အစီအစဉ် ပျက်ရတာလို့လည်း ဒေါက်တာအောင်မိုးညိုက သတင်းထောက်တွေကို ပြောခဲ့ပါတယ်။}}</ref> သွက်ဂွံဆဵုဂဗ ဗီုဏအ်ဂှ် နကဵု အေန်အေဝ်ဒဳ ပလံင်ဗစိုပ်လဝ် လိက်ကု ဗော်ဍုင်ကောန်အရင် သီုဖအိုတ် ၃၉ ဗော်။<ref>{{cite news |last1=|first1= |last2= |first2= |date=04-01-2021 |title=အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီနှင့် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ တွေ့ဆုံမည့်နေရာ ညှိနှိုင်းမရသည့်အတွက် တွေ့ဆုံပွဲ ပျက်ပြယ်|trans-title= |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fmm7news%2Fposts%2Fpfbid02NvD8HNdFCLkRUuqEHzfAAgQdpBNCGYsZTyBqojonJyUDxY5USz94qdL7ddmhgT7Ml&show_text=true&width=500|url-status= |language=Burmese |work=Mm7news|location=Burma |archive-url= |archive-date= |access-date=28-08-2022 |via= |quote=အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချူပ်မှ "နောင်အနာဂတ်မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ရှေးရှုရမည့် ပြည်ထောင်စုအရေးကိစ္စ" နှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ဖော်ပြပါ တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးပါတီများသို့ ပေးပို့လိုက်သည့် စာ... ၁။ လားဟူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ၂။ ကယန်းအမျိုးသားပါတီ ၃။ ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ ၄။ တအာင်း(ပလောင်) အမျိုးသားပါတီ ၅။ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ၆။ ဖလုံ - စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ၇။ ကမန်အမျိုးသား တိုးတက်ရေးပါတီ ၈။ ခမီအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးပါတီ ၉။ မြိုတိုင်းရင်းသားပါတီ ၁၀။ တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ) အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေ ပါတီ ၁၁။ အရှိုချင်းအမျိုးသားပါတီ ၁၂။ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ၁၃။ ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ ၁၄။ ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ၁၅။ ရှမ်းပြည်ကိုးကန့်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ၁၆။ ကချင်အမျိုးသားကွန်ဂရက်ပါတီ ၁၇။ ထားဝယ်တိုင်းရင်းသားများပါတီ ၁၈။ ပြည်ထောင်စုပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (ပ.အ.မ.ဖ)ပါတီ ၁၉။ ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ ၂၀။ ခူမီး(ခမီး)အမျိုးသားပါတီ ၂၁။ ကရင်အမျိုးသား ပါတီ ၂၂။ မြိုအမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီ ၂၃။ ဓနုအမျိုးသားများအဖွဲ့ချုပ် ပါတီ ၂၄။ ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ [Shan-ni Solidarity Party(SSP)] ၂၅။ လော်ဝေါ်အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေး ပါတီ ၂၆။ အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးပါတီ ၂၇။ ဇိုတိုင်းရင်းသားဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ၂၈။ အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်) ၂၉။ ဒိုင်းနက်လူမျိုးများ တိုးတက်ရေးပါတီ ၃၀။ ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီ ၃၁။ ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ [Arakan Front Party(AFP)] ၃၂။ ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ [Kachin State People`s Party(KSPP)] ၃၃။ ချင်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီ(Chin National League For Democracy Party) ၃၄။ မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ (Mon Unity Party) ၃၅။ ချင်းတိုင်းရင်းသားများပါတီ [Chin National Party (CNP)] ၃၆။ ဒီမိုကရေစီပါတီသစ်(ကချင်) [New Democracy Party (Kachin)] [N.D.P (Kachin)] ၃၇။ နာဂအမျိုးသားပါတီ [Naga National Party (NNP)] ၃၈။ အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (Inn National League Party) ၃၉။ ကချင်အမျိုးသားပါတီ (Kachin National Party) }}</ref> === ဒပ်ပၞာန်အာတ်မိက် အေန်အေဝ်ဒဳ ညံင်ဂွံပသောင် ကိစ္စသဘင်မာဲ=== နကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် သွက်ဂွံ ဆက်ပံက် ပါလဳမာန်ဂှ် ဆက်ကၠောန်အာ အတိုင်လၟေင်ကမၠောန် မွဲလပါ်ဂှ် နကဵုရဲဒပ်ပၞာန် ကေုာံ ဗော်ကျဖေတ်တအ်ဂှ် ဆက်ပ္တိတ်ဒၟံင် လိက်လလောင်တြး၊ ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ပသောင်ပရိုင် ကိစ္စသွဟ်မာဲ ကေုာံ မာဲဟွံဗဗွဲဓဝ်ဂှ်ရ။ နူကဵု ဒဳဇြေန်ပါ ၂၃၊ ၂၀၂၀ စဵုကဵု ဇာန်နဝါရဳ ၁၆ ဂှ် နကဵုဒပ်ပၞာန် ကၠောန်သဘင်ပသောင်ပရိုင် ဂွံအာ သီုဖအိုတ် ၂၀ အလန်။ သဘင်ပသောင်ပရိုင် အလန်လက္ကရဴအိုတ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲကဵု ဇာန်နဝါရဳ ၂၆ ပ္ဍဲကဵု တိုက်ထ္ၜးပျးပၞာန်၊ နေပျဳတဝ်။ ပ္ဍဲဂှ် နကဵုဒပ်ပၞာန် အလုံမွဲကၟိန်ဍုင် ပွိုင်ဍုင်နွံ ၃၁၄ ပွိုင်ဍုင်ဂှ် စၟဳစၟတ်ရံင် စရင်မာဲ ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်တုဲ ဂွံဆဵုကေတ် စရင်မာဲထပ်ဒၟံင်၊ စရင်မာဲမဖန်ကၠောန်ဗဒှ်လီဠာန်လဝ်တအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် သီုဖအိုတ် နွံ ၇,၆၂၃,၇၂၅ တၠ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ မၞိဟ်မွဲ မနွံကဵုစရင်မာဲ ၜါပိပွိုင်ဍုင်ဂှ်လေဝ် နွံဒၟံင်ပၠန်တုဲ သီုဖအိုတ် လၟိဟ်မာဲဟွံဗဗွဲဓဝ် နွံဒၟံင် ၈ ပြကောဋိကိုဋ်ပြင်င်ဂှ် ညးတအ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=26 January 2021|title=တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့က မီဒီယာများအားတွေ့ဆုံ၍ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲပြုလုပ်|work=Tatmadaw Information Team|url=http://dsinfo.org/node/911?fbclid=IwAR2hQgC1fgwVSHihUu6DbWg6NQSLCMVMWYWTJzOw-ZPU_v4MvvvU6DG3Ryw|access-date=02 February 2021|issn=|quote=ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြီးနောက် ပြန်လည်ဆန်းစစ်ရာတွင် တရားမျှတမှုမရှိသည့်အခြေအနေများ၊ မရိုးသားမှုများကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ဝေဖန်ထောက်ပြမှုများကို လုပ်ဆောင်နေရခြင်းဖြစ် ကြောင်း၊ ဥပဒေကို မိမိလိုရာဆွဲ၍ လုပ်ဆောင်ခြင်းများတွင် မသင့်လျှော်ကြောင်း၊ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့် အမှားအယွင်းများကို ထောက်ပြရခြင်းမှာ မိမိတို့နိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို များစွာထိခိုက်စေနိုင်မည်ဖြစ်သည့်အတွက် ဝေဖန်ထောက်ပြနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း” ဖြင့် ပြောကြားခဲ့ကြောင်း၊ တပ်မတော်အနေဖြင့် နိုင်ငံအတွင်းရှိ မြို့နယ် ၃၁၄ မြို့နယ်အား စာရင်းဇယားအရ စနစ်တကျစိစစ်ပြီး ထပ်နေသည့်မဲစာရင်းများ၊ မသမာမှုပြုနိုင်သည့် မဲစာရင်းများကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်အထိ အကြိမ် ၂၀ ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြောင်း၊ မြို့နယ်တစ်ခုချင်းအတွင်း မဲမသမာမှု ဖြစ်နိုင်သည့်စာရင်းများ ဖြစ်ပြီး မဲမသမာမှုပြုနိုင်သည့်စာရင်း စုစုပေါင်း ၇၆၂၃၇၂၅ ဦးရှိသည်ကို တွေ့ရှိရပါကြောင်း၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုချင်း အတွင်းရှိသည့် မြို့နယ်တစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား ထပ်နေသည့်မဲစာရင်းများကိုလည်း ၂၅ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ၁၀၇၀၁၀၀ ဦးဖြစ်ကာ မဲသမာမှု ပြုနိုင်သည့်စာရင်း ၈ သန်း ကျော်ဖြစ်ပါကြောင်း။}}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> အစာပရိုင်မွဲသၟာန်တုဲ ညးမပသောင်ပရိုင် ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇော်မင်းထွန်းဟီု "နကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် ဟိုတ်နူဏအ်တုဲ ဟွံသီအဝဵုဂှ် ဟီုဟွံမာန်။"။<ref>[https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 အာဏာမသိမ်းဘူးလို့ ‘မပြောနိုင်’ ဟု တပ်မတော် ခြိမ်းခြောက်]</ref> စပ်ကဵု တင်မပတိုန်ထ္ၜး ဒဒှ်ရ သဘင်မာဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဟွံစှ်ေကဵုဗဗွဲဓဝ်ဂှ် ဇာန်နဝါရဳ ၂၈ဂှ် နကဵုကမ္မရှေန်သဘင်မာဲ (UEC) ကလေင်ခၠေဝ်ဟီု "သဘင်မာဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် စရင်မာဲဗၠေတ်ယောင်ယာညိညနွံကီုလေဝ် ညံင်ရဴဒပ်ပၞာန်စုတ်စောဲ ဒဒှ်ရ ပရေင်မဟွံဂွံစှ်ေကဵုသၞောဝ်ဂှ် ဟွံမဲ"။ အတိုင်ဒပ်ပၞာန် မအာတ်မိက်လဝ် နကဵုကမ္မရှေန်မာဲ ပ္ညဳကုအလဵုအသဳတုဲ ညံင်ဂွံဂၠာဲသွဟ်ဂှ် နကဵုကမ္မရှေန်သဘင်မာဲဟီု "အတိုင်သဇိုင်ဥပဒေမ္ဂး ကမ္မရှေန်သဘင်မာဲဂှ် ကလိဂွံလဝ် အဝဵုကၞောတ်အထောတ်ရတုဲ နကဵုကမ္မရှေန် သွက်ဂွံပ္ညဳ ကုအလဵုအသဳ ပ္ဍဲသၞောဝ် ဟွံဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်"။<ref>{{cite news|last=ခွား|first=စောဖိုး|date=28 January 2021|title=တပ်မတော်စွပ်စွဲသလို ရွေးကောက်ပွဲ မဲမသမာမှု မရှိခဲ့ကြောင်း ကော်မရှင် တုံ့ပြန်|work=RFA News|url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-election-update-uec-response-army-01282021054530.html|access-date=02 February 2021|issn=|quote=ရွေးကောက်ပွဲ အငြင်းပွားမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တပ်မတော်က တောင်းဆိုထားသလို ကော်မရှင်နဲ့ အစိုးရတို့ အမြန်ညှိနှိုင်း အဖြေရှာကြဖို့ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေအရ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာ ပေးအပ်ခံထားရတဲ့အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာကိစ္စရပ်တွေကို လက်ရှိအာဏာရ အစိုးရနဲ့ ညှိနှိုင်းရမယ်လို့ ဥပဒေမှာပြဌာန်းထားတာ မရှိဘူးလို့လည်း ကော်မရှင်က ပြောပါတယ်။}}</ref> ဇာန်နဝါရဳ ၂၈ နကဵု ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇမၞော် မင်းအောင်လှိုင် ကဵုဗစိုပ်လိက် ဇရေင်ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ နကဵုတၞးလိက် မချူလဝ် နကဵုတဲ ဘာသာဗၟာဂှ် ကလေင်ကၠာဲလဝ် နကဵုဘာသာမန် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။ {{quote|တင်မနွံပၟိက်ဒပ်ပၞာန် စၟတ်တ္ၚဲ ၂၈၊ ၁၊ ၂၀၂၁ ၁။ သဘင်မာဲ မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ပါ (၈) ဂှ် ပ္ဍဲစရင်မာဲတမ်မူလဂမၠိုင်ဂှ် အဆံင်ပွိုင်ဍုင်၊ ရး ကေုာံ တွဵုရးဂမၠိုင် နကဵုအလုံမွဲကမိန်ဍုင်ဂှ် ကလေင်စၟဳစၟတ်ရံင်မ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် စရင်ယၟုထပ်ဒၟံင်၊ ဂၞန်စၟတ်သမ္တီကောန်ဍုင် တုပ်ဒၟံင်၊ မၞိဟ်အာယုက် လတူ (၁၀၀) နွံဗွဲမဂၠိုင်။ ၜိုတ်မဂွံဆဵုကေတ်မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ် (၁၀,၄၈၂,၁၁၆) ဂှ် စရင်ထပ်ဒၟံင်တုဲ မဒးဒှ်သံသယျမာန် ဂွံဆဵုကေတ်လဝ်ဂှ်ရ သ္ဒးပံက်ဂကောံစၟဳစၟတ်တုဲ ကလေင်စၟဳစၟတ်ကဵုညိ။ ၂။ ပ္ဍဲအရာမကလေင်စၟဳစၟတ်စရင်မာဲတအ်ဂှ် နကဵု "UEC" ၜိုန်ရ သ္ဒးကၠောန် နဒဒှ် အဓိကကီုလေဝ်၊ လတူ "UEC" ဂှ် ဓဝ်ပတှ်ေ ဟွံမဲတုဲ၊ ညံင်ဂွံဒက်ကဵု "UEC" တၟိ၊ ကာလဒက်ပၠန်ရ မၞိဟ်ပူဂိုလ် မနွံကဵုဓဝ်ယာ နူကဵုဒပ်ပၞာန်လေဝ် ညံင်ဂွံပါလုပ်။ ၃။ နကဵု "UEC" တၟိ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ မကလေင်စၟဳစၟတ်ဒၟံင် လၟိဟ်မမာဲ မဒးဒှ်သံသယ ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ဂှ် နကဵုအမိင်အသံ သမ္မတ ညံင်ဂွံပဆုဲထောအ် ကမၠောန်မကော်စၠတ်ထဝ် အလန်တတိယ တုဲပၠန် အရာမနွံပၟိက် မဒးကၠောန်တအ်ဂှ် စနူတ္ၚဲဏအ် (၂၈၊ ၀၁၊ ၂၀၂၁) တုဲ ဆက်ကၠောန်အာညိ။ ၄။ စရင်အင် အတိုင် ဒပ်ပၞာန်မဂၠာဲဆဵုလဝ််တအ်ဂှ်လေဝ် ကရောမ်လိက်ဏအ်ဂှ် တောဲဗစိုပ်လဝ်ကီုရ။ ၅။ အတိုင် တင်မနွံပၟိက် ဒပ်ပၞာန်ဏအ် ယဝ်ရ ဟွံကၠောန်ဖန်ကဵုမ္ဂး နကဵုဒပ်ပၞာန် ဆက်ရေင်တၠုင်ကၠောန်အာ အတိုင်သဇိုင်သၞောဝ်ဥပဒေလဒက်ပတန် ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံသမ္မတဗၟာ သၞာံ ၂၀၀၈။ ဂဥုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ပရေင်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန် (စၞး)}}<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ထံသို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ပေးပို့ခဲ့တဲ့စာ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-letter-to-dassk-02012021012235.html|access-date=2021-02-01|website=RFA-Burmese|language=Burmese|quote= တပ်မတော်၏လိုလားချက် ရက်စွဲ ၂၈.၁.၂၀၂၁ ၁။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်္ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြလုပ်ခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ မူလမဲစာရင်းများအား မြို့နယ်အဆင့်၊ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်အဆင့်နှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအရ မဲစာရင်းများအား ပြန်လည်စိစစ်ခဲ့ရာ ယနေ့အထိ အမည်စာရင်း ထပ်နေခြင်း၊ မှတ်ပုံတင်အမှတ်တူညီနေခြင်း၊ အသက် (၁၀၀) နှစ် ကျော်နေသူများစွာ ပါဝင်နေခြင်း စသဖြင့် အချက်အလက်တူများ ဖော်ထုတ် စိစစ်တွေ့ရှိရပါသည်။ တွေ့ရှိချက်အရ စာရင်းထပ်နေမှုသည် (၁၀,၄၈၂,၁၁၆) ဦးခန့် ထပ်နေသဖြင့် အဆိုပါ မသင်္ကာဖွယ်တွေ့ရှိမှုအပေါ် ပြန်လည်၍ အဖွဲ့စုံဖြင့် စစ်ဆေးပေးရန်။ ၂။ ထိုသို့ မဲစာရင်း ထပ်နေမှုအား စစ်ဆေးရာတွင် "UEC" မှ အဓိက ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သော်လည်း "UEC" အား ယုံကြည်ရသည့်အဆင့် မရှိသဖြင့် "UEC" အသစ်အား အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပေးရန်နှင့် ဖွဲ့စည်းရာတွင် တပ်မတော်၏ အကြံပြုသည့် သမာသမတ်ရှိသည့် လူပုဂ္ဂိုလ်များကိုလည်း ထဲ့သွင်း ဖွဲ့စည်းပေးရန်။ ၃။ မဲစာရင်းများ မသင်္ကာဖွယ် အမြောက်အများ ကိန်းဂဏန်းမှားယွင်းမှုအပေါ် "UEC" ကော်မရှင်အဖွဲ့ အသစ်ဖြင့် စစ်ဆေးစဉ်ကာလအတွင်း တတိယအကြိမ်လွှတ်တော် ခေါ်ယူကျင်းပမှုအား နိုင်ငံတော် သမ္မတ၏ အခွင့်အာဏာအရ ဆိုင်းငံ့ပေးပါရန်နှင့် လိုလားချက်များအား ယနေ့ (၂၈.၁.၂၀၂၁) ရက်နေ့မှ စတင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ပါရန်။ ၄။ တပ်မတော်၏ စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက် ဦးစီးဇယားတစ်စုံကိုလည်း ဤစာနှင့်အတူ ပူးတွဲပေးပို့ပါသည်။ ၅။ တပ်မတော်၏ လိုလားချက်အပေါ် တုန့်ပြန်အရေးယူ ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုပါက ၂၀၀၈ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ တပ်မတော်မှ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သွားမည် ဖြစ်ပါသည်။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကိုယ်စား)}}</ref> ၂၉ ဇာန်နဝါရဳ ဂှ် နူကဵု ဂကောံလ္ၚတ်သဘင်မာဲ ၁၂ ဂကောံ အပ္ဍဲဍုင် လလောင်တြး၊ နကဵုဒပ်ပၞာန်ကီု ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ်ကီု ဒုင်တဲ လတူသွဟ်မာဲတုဲ ပ္ဍဲအခိင်မစၠောအ်တဲ အဝဵုဍုင်ဂှ် ညံင်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဂွံၜိုဟ်သြိုဟ် ဗိုင်ရီုဗင်ကဵုညိ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=29 January 2021|title=ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် လက်ခံကြဖို့ စောင့်ကြည့်လေ့လာသူတွေ တိုက်တွန်း|work=RFA News|url=https://www.rfa.org/burmese/news/election-observers-urge-political-stability-01292021065642.html|access-date=02 February 2021|issn=|quote=၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအကြိုကာလ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကစလို့ ရွေးကောက်ပွဲအလွန်ကာလ အထိ စောင့်ကြည့်လေ့လာခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ PACE၊ လွတ်လပ်မျှတသော ရွေးကောက်ပွဲများဆိုင်ရာပံ့ပိုးရေးကွန်ရက်အဖွဲ့ (MYNFREL)၊ နယူးမြန်မာဖောင်ဒေးရှင်း၊ ဖန်တီးအိမ် စတဲ့ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့ ၁၂ ဖွဲ့က ကြေညာချက်ထုတ်လိုက်တာပါ။}}</ref> ပါဲနူဂှ်တုဲ နကဵု သံဃမဟာနာယကကီု သီုကဵု ရုင်ကလုတ်ဍုင်နာနာ ဖတိုက်ဖအောဝ် ညံင်ဂွံပသောင်ပြသၞာ ဗွဲမၜိုဟ်သြိုဟ်။<ref>{{cite news|last=|first=|date=29 January 2021|title=တပ်မတော်ကို သံဃမဟာနာယကနဲ့ နိုင်ငံတကာသံရုံးတွေ ဝေဖန်တိုက်တွန်း|work=RFA News|url=https://www.rfa.org/burmese/news/statements-and-views-over-military-stages-a-coup-01292021172115.html|access-date=02 February 2021|issn=|quote=}}</ref> ဇာန်နဝါရဳ ၃၁ ဂှ် နကဵုဒပ်ပၞာန် လလောင်တြး ဒဒှ်ရ ဂကောံဍုင်နာနာတအ် ညံင်ဟွံဂွံထံက်ဂလာန် လတူသွဟ်မာဲ မကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲနဝ်ဝေမ်ဗါ (၈)။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲလိက်လလောင်တြးဂှ် ဆက်ချူလဝ် နကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် အတိုင်သဇိုင်သၞောဝ် ၂၀၀၈ ဗွဲမကိတ်ညဳ ကုဍာ်ဒကေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳဂှ် ဆက်ကၠောန်အာ စပ်ကဵုသဘင်မာဲဂှ်ရောင်။<ref>{{cite news|last=|first=|date=31 January 2021|title= ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို မထောက်ခံဖို့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကို တပ်မတော် တိုက်တွန်း|work=RFA News|url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-urges-diplomats-not-support-election-result-01312021104723.html|access-date=02 February 2021|issn=|quote=တပ်မတော်အနေနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့အညီ ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းတွေနဲ့အညီဖြစ်ဖို့ လုပ်ဆောင်သွားမယ်လို့ တပ်မတော်ရဲ့ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပြောထားပေမယ့် ဘာဆက်လုပ်မယ်ဆိုတာကို သေသေချာချာပြောမထားပါဘူး}}</ref> === ပၞာန်သီအဝဵု ၂၀၂၁=== ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၊ ၂၀၂၁ ဂှ် နကဵု ဒုတိယသမ္မတ(၁) ဦးမြင့်ဆွေ ညးမဒှ်သမ္မတ မဂွံဒုင်ခပ္တိုန်လဝ် နူကဵုသွာင်ပၞာန် နူသၞာံ ၂၀၁၆ မာတ် ၁၅ ဂှ် မဂွံဒုင်ရုဲစှ်ပ္တိုန် နဒဒှ်သမ္မတ (ယာယဳ)တုဲ ပ္တိတ်လိက်အသံ စၟတ် (၁/၂၀၂၁)၊ ပ္ဍဲလိက်အသံဂှ် ချူလဝ် ဒဒှ်ရ သဘင်မာဲမကၠောန်လဝ်ဂှ် ဟိုတ်နူ ဒစဵုဒစး ကုသၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ၊ ဗၠေတ်ယောင်ယာဒၟံင် ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ ဒစဵုဒစးဒၟံင် ကုတၠုင်လအာ ဒဳမဝ်ကရေသဳ မတွဟ်ဂး အဝဵုကၞောတ်အထောတ်ဍုင် သ္ဒးစှ်ေကၠုင် နူညးဍုင်ကွာန်ရ။ သွက်ဂွံပသောင်ပြသၞာစရင်မာဲဂှ် နကဵု ကမ္မရှေန်မာဲကီု သီုကဵု ညးမဂွံလဝ်အဝဵုဂှ် တးပါဲဒၟံင်ရ။ ကောံဓရီုစၠတ်ထဝ်ဂှ် ညံင်ဂွံပဆုဲကဵု မအာတ်မိက်လဝ်ဂှ်လေဝ် ဟွံပဆုဲကဵု။ အတိုင်သဇိုင်ဥပဒေ (၂၀၀၈) ပိုဒ်ဇမၞော် ၄၁၇ မ္ဂး အရာဝွံ ဒှ်အရာ မကေမ်ဇြာပ်ကေတ် အဝဵုဍုင် နကဵုနဲအဓမ္မတုဲ အရာဝွံ မပကဵု ညံင်ပရေင်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူဂမၠိုင် ဂွံလီု၊ တုဲပၠန် ပရေင်ရုသံင်လေဝ် ကတဵုဒှ်ဒၟံင်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံဆက်အာ တရဴဒဳမဝ်ကရေသဳဂှ် ဝါတ်ဂါတ်၊ ဟွံလောဲသွာကၠုင်ရ။ တၞဟ်နဂွံ စၟဳစၟတ်စရင်မာဲ၊ ကေတ်အရေဝ် လတူ ညးမကလိလောန်လဝ်ဒုဟ်တအ်ဂှ်တုဲ အတိုင်သဇိုင်ဥပဒေ (၂၀၀၈) ပိုဒ်ဇမၞော် ၄၁၈ ပိုဒ်လပါ် (က)ဂှ် အဝဵုပတန်သၞောဝ်၊ အဝဵုပကင်ရင်၊ အဝဵုသ္ဂုတ်သွာတ်သၞောဝ်တအ်ဂှ် [[ပၞာန်သီအဝဵု ဍုင်ဗၟာ ၂၀၂၁|ပအပ်ကဵု ဂဥုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ်ပရေင်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန်]]ရ။ အကာဲအရာကာတၟေင်ဂှ် ဆက်စပ် အလုံမွဲပယျဵုကမိန်ဍုင်တုဲ အတိုင်သဇိုင်ဥပဒေ ပိုဒ်ဇမၞော် ၄၁၇ စနူတ္ၚဲဝွံတုဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ။<ref>{{cite news|date=1 February 2021|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် အမိန့်အမှတ်(၁/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၅ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်)|work=Tatmadaw Information Team|url=http://dsinfo.org/node/930?fbclid=IwAR22utqRYb8Wr92iO6albm24KSRYvO9sIpdRSUJu3X2cPcKr8c9Eo6JkePI|access-date=2 February 2021|accessdate=29 August 2022|archivedate=9 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230409172349/https://dsinfo.org/node/930?fbclid=IwAR22utqRYb8Wr92iO6albm24KSRYvO9sIpdRSUJu3X2cPcKr8c9Eo6JkePI}}</ref><ref>{{cite news|date=1 February 2021|title=The Republic of the Union of Myanmar The Office of the President Order Number (1/2021) February 1, 2021The Republic of the Union of Myanmar The Office of the President Order Number (1/2021) February 1, 2021|work=Tatmadaw Information Team|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/posts/239462831130686|access-date=2 February 2021}}</ref><ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar military stages coup, declares state of emergency for a year|url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html|access-date=1 February 2021|website=[[Deccan Herald]]|language=en}}</ref> ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁ အခိင်ဂယး ကိုပ်ကၠာ တ္ၚဲဟွံတၟးဂှ် ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ၊ သမ္မတဝေန်မျေအ်၊ ကေုာံ မၞိဟ်ဇၞော် နူကဵုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဗွဲမဂၠိုင် နကဵုပၞာန် ကၠုင်ကော်ဏာရ။<ref name=":1">{{cite web|last=Foundation|first=Thomson Reuters|title=Aung San Suu Kyi and other leaders arrested, party spokesman says|url=https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|access-date=1 February 2021|website=news.trust.org|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|url-status=live|accessdate=29 August 2022|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f}}</ref>တုဲ နူကဵု ဌာနတဳဝဳ မြဝတဳ လလောင်တြး ဒဒှ်ရ နကဵုဍုင် လလောင်တြးလဝ် အကာဲအရာကာတၟေင်၊ ပွိုင်မွဲသၞာံရ။<ref>{{Cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar military says it is taking control of the country|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1|access-date=1 February 2021|work=[[Associated Press]]}}</ref> ပ္ဍဲတ္ၚဲပၞာန်သီအဝဵုဂှ် ကောန်ဍုင်ဗၟာၜိုတ် ၂၀၀ ကောံရေင်သကအ်တုဲ အာထၜးဆန္ဒ ဂတမုက်ရုင်ကလုတ်ဗၟာ ပ္ဍဲဍုင်က္ၜင်ကံက်၊ ရးနိဂီုသေံ။<ref name="Thaiprotest">{{cite web|date=1 February 2021|title=ด่วน! ชาว 'เมียนมา' ชู 3 นิ้วบุกประท้วงหน้าสถานทูต ต้านรัฐประหารในประเทศ|url=https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306|access-date=1 February 2021|website=Bangkok Biz News|language=th|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201182031/https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306|url-status=live}}</ref> ထၜးဆန္ဒဂှ် နကဵုဗၠာဲသၟိင်သေံ လုပ်ပသောင်တုဲ တုဲဒှ်အာ၊ ညးထၜးဆန္ဒၜါတၠ ဒးအာဝပ်တုဲ ဒးတိုန်ရုင်ဂဥုဲ၊ မၞိဟ်ၜါတၠ ဒးဒုင်ရပ်။<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live|title=Myanmar’s military stages coup d’etat: Live news|first1=Virginia|last1=Pietromarchi|first2=Mersiha|last2=Gadzo|website=[[Al Jazeera]]|accessdate=1 February 2021|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201182055/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live|url-status=live}}</ref>ညံင်ရဴဂှ်ကီု ကောန်ဍုင်ဗၟာ မနွံပ္ဍဲတဝ်ကျဝ်၊ ရးနိဂီုဂျပါန်တအ် ကောံအာ ဂတမုက် တက္ကသိုလ်ကုလသမဂ္ဂတုဲ ထ္ၜးဆန္ဒ ဒစဵုဒစး ပၞာန်သီအဝဵု။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar workers in Japan protest against Tatmadaw’s actions|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html|access-date=1 February 2021|website=[[The Myanmar Times]]|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201182053/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html|url-status=live|accessdate=29 August 2022|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182053/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html}}</ref> နကဵုအပ္ဍဲဍုင်ဂှ် ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂ ဗတံ ၈ နာဍဳ မၞိဟ်ညိည ရပ်လဝ် ဗီုရုပ် ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳတုဲ တိတ်ထ္ၜးဆန္ဒ ၜိုတ် ၁၅ မိနေတ်။<ref>{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my}}</ref> တ္ၚဲယး ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၄ ဂတမုက်တက္ကသိုလ်ဂဥုဲမာန္တလေ မၞိဟ်ၜိုတ် ၃၀ တၠ တိတ်ထ္ၜးဆန္ဒတုဲ ဒးဒုင်ရပ်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html|access-date=2021-02-04|website=The Myanmar Times|accessdate=2022-08-29|archivedate=2021-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Four arrested in Mandalay after street protest against military coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> စနူဂှ်တုဲ လၟိဟ်မၞိဟ် မတိတ်ထ္ၜးဆန္ဒဂှ် ဂၠိုင်တိုန် ရိုဟ်ဒဒှ်တ္ၚဲ ကၠောအ်ကြပ်မွဲ အလုံဍုင်တုဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၈ ဂှ် အလဵုအသဳပ္တိတ် အမိင်တိတ်ဗတံဟွံဂွံ တုဲပၠန် မၞိဟ်ဂၠိုင်နူမသုန် ကောံဟွံဂွံ နကဵုပိုဒ်ဇၞော် ၁၄၄။ ဆဂး ပရေင်ထၜးဆန္ဒဂှ် ဟွံဍိုန်စှ်ေ ဆက်ဂၠိုင်တိုန်။ ပ္ဍဲ ၂ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၁ ဂှ် သၟာကမၠောန်ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ ပေါင်မသၟိင်ဂမၠိုင် ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုင် အလုံမွဲဍုင် သီုကဵု ဍုင်ဇၞော်နေပျဳတဝ်၊ ဖန်ဗဒှ် ကာမ်ပုင်ဟွံကလင်အမိင် (a national civil disobedience campaign) နကဵုမဒစဵုဒစး လတူပၞာန်သီအဝဵု။<ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Nay Pyi Taw, Mandalay healthcare staff to join 'Civil Disobedience Campaign'|url=https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131330/https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html|url-status=live|accessdate=29 August 2022|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131330/https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar Medics Prepare Civil Disobedience Against Military Rule|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html|access-date=2 February 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131324/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html|url-status=live}}</ref>"ပရေင်ချဳဓရာင် ဒဒှ်မဟွံကလင်အမိင် ညးဍုင်ကွာန် - Civil Disobedience Movement" ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် မုက်လိက်ဝှုက်ၜောက်မွဲဂှ် ပွိုင်ၜါတ္ၚဲ မၞိဟ်ဗွက်ကြဴ ဒှ်အာ ၁၀၀,၀၀၀ ပြင်င်။<ref name=":9">{{Cite web|title=Thailand's Amata halts $1bn Myanmar property project after coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203020504/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup|url-status=live|accessdate=2022-08-29|archivedate=2021-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203020504/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup}}</ref>သၟာကမၠောန်ပရေင်ထတ်ယုက် နူကဵု ရုင်ဂဥုဲဍုင် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠင် စုတ်လဝ်တဆိပ်ပ္ဍဲသြိုဟ်တုဲ ထ္ၜးဆန္ဒ ဒဒှ် မဟွံမဲပၟိက် လတူပၞာန်သီအဝဵုရ။<ref name=":8">{{Cite web|date=2021-02-02|title=After coup, medical workers spearhead civil disobedience campaign|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131438/https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |author1=Matthew Tostevin |author2=Grant McCool |author3=Stephen Coates |title=Myanmar doctors stop work to protest coup as UN considers response |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |date=3 February 2021|archive-date=3 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131358/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z |url-status=live }}</ref> ကောန်ဍုင်လ္ဂုင်တအ် ထ္ၜးဆန္ဒတက်စေဝ် ပ္ဍဲအခိင်သဝ်တ္ၚဲ နဒဒှ် မဒစဵုဒစး လတူပၞာန်သီအဝဵု။<ref>{{cite web |author1=Reuters Staff |title=Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S |website=Reuters |access-date=3 February 2021 |date=2 February 2021 |archive-date=3 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131442/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|url-status=live|accessdate=2022-08-29|archivedate=2021-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement}}</ref> ပ္ဍဲဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၊ အခိင်သဝ်တ္ၚဲ ၈ နာဍဳဂှ် လတူဍုင်လ္ဂုင် မၞိဟ်ညိည တိတ်ထ္ၜးဆန္ဒ ကရေဲဗလးကဵုဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ ပွိုင်ၜိုတ် ၁၅ မိနေတ်။<ref>{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131338/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|url-status=live}}</ref> === ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင် === နကဵုဒပ်ပၞာန်ဗၟာလေဝ် [[ပၞာန်သီအဝဵု ဍုင်ဗၟာ ၂၀၂၁|သီကေတ်အဝဵုဍုင်]]တုဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင်]] ဗွဲကိုပ်ကၠာ နကဵု မၞိဟ်စၞး ၁၁ တၠ (မၞိဟ်စၞး နူပၞာန် ၈ တၠ၊ ညးဍုင်ကွာန် ၃ တၠ)ရ။<ref name=":0"/><ref name="mmtimes">{{Cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar military announces new State Administration Council|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=29 August 2022|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html}}</ref> ပ္ဍဲ ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၁ မၞိဟ်စၞး နူကဵု ညးဍုင်ကွာန် မသုန်တၠ ထပ်စုတ်လဝ် ပ္ဍဲကဵု ကံင်သဳဂှ်တုဲ ဒှ်အာ နူကဵု ဒပ်ပၞာန် ၈ တၠ၊ နူညးဍုင်ကွာန် ၈တၠတုဲ သီုဖအိုတ် ဒှ်အာ ၁၆ တၠ။<ref name=":5">{{cite web|title=SNLD, DPNS reject offer to participate in new government|url=https://elevenmyanmar.com/news/snld-dpns-reject-offer-to-participate-in-new-government|access-date=2021-02-06|newspaper=Eleven Media Group Co., Ltd}}</ref><ref name=":14">{{cite web|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၁၄ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၇ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်|url=http://www.dsinfo.org/node/973|access-date=4 February 2021|publisher=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=29 August 2022|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307110636/http://www.dsinfo.org/node/973}}</ref> ပ္ဍဲကဵု ကံင်သဳဂှ် မၞိဟ်မပါလုပ် နူကဵု ညးဍုင်ကွာန် (၈)တၠဂှ် ဒှ် စိုင်းလုံးဆိုင် ညးမဒှ် ဥက္ကဋ္ဌစၠတ်ထဝ်တွဵုရးသေံဇၞော် နူကဵု ဗော်ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (ကျဖောတ်)၊ ဦးသိန်းညွန့် နူကဵု ဗော်အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီ(သစ်)၊ ဦးခင်မောင်ဆွေ နူကဵု ဗော် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအင်အားစု၊ ဖဒိုမန်းငြိမ်းမောင် နူကဵုဗော်ညးဍုင်ကွာန်ကရေင် (ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ)၊ ဒေါ်အေးနုစိန်၊ နူကဵု ဗော်ကောန်ဂကူယခေင် (ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ)၊ စောဒန်နီယယ် နူကဵု ဗော်ဒဳမဝ်ကရေတ်တွဵုရးဍုင်ကရေင်ဍာဲ (ကယားပြည်နယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ) (နုက်တိတ် နူဗော်)။<ref name=":3">{{cite web|title=မန်းငြိမ်းမောင်၊ ဦးသိန်းညွန့်နဲ့ ဦးခင်မောင်ဆွေတို့ကို တပ်မတော်နေရာပေး|url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-coup-myanmar-new-government-02022021114403.html|access-date=2 February 2021|publisher=Radio Free Asia|language=my}}</ref> ဦးခင်မောင်ဆွေ ကဵု ဦးသိန်းညွန့်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မဒက်ပ္တန် ဗော် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအင်အားစု တုဲ ဗော်ဂှ် ဒှ်ဗော်မပါ်တိတ်ကၠုင် နူကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳမွဲရ။ ဖဒိုမန်းငြိမ်းမောင်ဂှ် ဒှ်က္ဍိုပ်သကိုပ် ဗော်ကောန်ဂကူကရေင် (ကေအေန်ယူ) တြေံမွဲတၠရ။<ref name=":3" /> သွက်ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ကံင်သဳဏအ်ဂှ် အလဵုအသဳပၞာန် အာတ်မိက် ဗော်တၞဟ်တအ်ကီုရ။ ဗော်လ္ၚဵုဒုင်တဲတုဲ ဗော်လ္ၚဵု တးပါဲအိုတ်ရ။<ref name="reject">{{Cite news |url=https://elevenmyanmar.com/news/snld-dpns-reject-offer-to-participate-in-new-government |title=SNLD, DPNS reject offer to participate in new government|last= |first= |date= 6 February 2021|work=Elevenmyanmar news}}</ref> ဗော်မဒုင်တဲတအ်ဂှ် ဒှ် ဗော်ကြံ့ခိုင်ရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၊ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အင်အားစုပါတီ၊ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီသစ်၊ ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ၊ ရခိုင်အမျိုးသားပါတီကေုာံ ဗော်ညဳသၟဟ်ဂကူမန်။<ref>{{Cite news |url=https://www.rfa.org/burmese/news/mup-accept-coup-council-02062021134515.html/ampRFA |title=အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီမှာ ပါဝင်ဖို့ စစ်အစိုးရကမ်းလှမ်းချက် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ လက်ခံ|last= |first= |date=၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |work=RFA}}</ref> ဗော်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵု ကံင်သဳဂှ် ၜိုန်ရ ဟွံပါလုပ်ကီုလေဝ် လုပ်ကေတ်တာလျိုင် ပ္ဍဲဒၞာဲ မပ္တံကဵု ဝန်ဇၞော် ကၟိန်ဍုင်၊ တွဵုရး၊ ရးဇမၞော်ဂမၠိုင်လေဝ် နွံကီုရ။ မဂွံအာတ်မိက်ဖိုဟ် နကဵုဗော် ဟွံဒုင်တဲဂှ် ဒှ် ဗော် အရှိုချင်းအမျိုးသားပါတီ<ref name="aye">{{Cite news |url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2021/02/05/237708.html |title=အာဏာသိမ်း အစိုးရ၏ ကမ်းလှမ်းမှုကို ငြင်းဆန်လိုက်သည့် အရှိုချင်းအမျိုးသားပါတီ|last= |first= |date=၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |work=ဧရာဝတီသတင်းဌာန}}</ref>ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (SNLD) ကေုာံ [[လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] တအ်ရ။<ref name="reject"/> ပ္ဍဲအခိင် အလဵုအသဳပၞာန် မအာတ်မိက်နင် ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ညံင်ဂွံဗလးကဵု မၞိဟ်စၞးမွဲဂှ် နကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ကော်ကောံဓရီုကေင်ကာဗဟဵု ကောံဓရီုရေင်သကအ် ပ္ဍဲရုင်ပိုင်ခေတ်၊ ဍုင်မတ်မလီု ပ္ဍဲဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၆၊ ၂၀၂၁ ဂှ်တုဲ နကဵုမာဲလပါ်ဂၠိုင်ဂှ် ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် တုပ်စိုတ် သွက်ဂွံပလံင်မၞိဟ်စၞးရ။ မၞိဟ်စၞး သွက်ဂွံပလံင်ဂှ် တုပ်လဝ်စိုတ် နာဲဒံက်တာဗညာအံင်မောဝ်၊ ညးမဂွံဒုင်ရုဲစှ်မာဲ နူကဵု ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် သွက်စၠတ်ထဝ် ညးဍုင်ကွာန်ရ။ မုဟိုတ်သ္ဂောအ်ရုဲစှ် ပလံင်မၞိဟ်စၞးရောဂှ် နကဵု နာဲလျးတၟး ညးမဒှ် ညးအုပ်ကာနာနာဗော် ပသောင်ကလးကဵု "နကဵု ပရေင်ဆဵုဂဗဝင်အတိက်မ္ဂး အဝဵုဍုင် စိုပ်အာ တဲပၞာန်တုဲ ယဝ်ရဗတိုက်စဵုဒစးမ္ဂး ပရေင်ဆီပါ်ဍာ်ဇွောဝ် ကတဵုဒှ်မာန်ရ။ ညးဍုင်ကွာန် ဒှ်ဒဒိုက်။ စၞးဂှ် နကဵုဗော်ပိုယ် ရုဲစှ်ကေတ် နဲကဲမဟီုချပ်ဂၞန် ပသောင်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲခုင်။ တုဲပၠန် အတိုင်ဂၠံင်တရဴ ပရေင်ဍုင်ကွာန်ပိုယ် မရန်တၟအ်လဝ် သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် သၞောဝ်ဖေဝ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳဂှ်လေဝ် ပိုယ်တအ် ဆက်ပညဳပညပ်အာကီုရ။"<ref>{{cite web|date=6 February 2021|title=အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီမှာ ပါဝင်ဖို့ စစ်အစိုးရကမ်းလှမ်းချက် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ လက်ခံ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/mup-accept-coup-council-02062021134515.html|access-date=16 February 2021|website=RFA|language=Burmese|quote="ကျွန်တော်တို့ သမိုင်းအတွေ့အကြုံအရ ကျွန်တော်တို့ ပြီးခဲ့တဲ့ သမိုင်းမှာ အပြန်အလှန် ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းမှာ သွေးမြေကျခဲ့တယ်။ ပြည်သူတွေ ဒုက္ခရောက်ခဲ့တယ်။ အဲဒီတော့ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းက ကျွန်တော်တို့က အဲဒီနည်းနဲ့ နိုင်ငံရေးပြသနာကို အဖြေရှာလို့ မရဘူး။ အဲ့ဒီလိုထိပ်တိုက် အဖြေရှာလို့ မရတဲ့အတွက် နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းနဲ့ ဖြေရှင်းဖို့လိုတယ်လို့ အဲဒီလို သုံးသပ် စဉ်းစားတယ်" "နောက်တစ်ခု ကျွန်တော်တို့ ရည်မှန်းထားတဲ့ ပါတီရဲ့ နိုင်ငံရေးမူဝါဒ၊ မျှော်မှန်းထားတဲ့ ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုကို နိုင်ငံရေးစားပွဲဝိုင်းမှာ နိုင်ငံရေးနည်းနဲ့ ဆွေး‌နွေးအဖြေရှာဖို့လိုအပ်တယ်။ နောက်ပြီး ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအောက်မှာ ပေးထားချက်တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို ခံစားနိုင်ဖို့က ထိပ်တိုက်သွေးယိုတဲ့ လမ်းကြောင်းကို မသွားဘဲနဲ့ ဆွေ‌နွေးညှိနှိုင်းတဲ့ အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းပြီး အဖြေရှာတဲ့ လမ်းကြောင်းကို ရှာတဲ့အတွက် အဲဒီ နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး‌ ကောင်စီကို ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စေလွှတ်ဖို့ ပါတီရဲ့ ဗဟိုကော်မတီဝင်တွေ အားလုံးက သဘောတူခဲ့တယ်" … လို့ နိုင်လယိတမက ပြောပါတယ်။}}</ref> ===ဂရံက်ဂရာ် အပ္ဍဲဗော်ညဳသၟဟ်မန် === စပ်ကဵု နကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်မန် မပလံင်မၞိဟ်စၞးဇကု ပ္ဍဲ ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင်ဂှ် နကဵု ကောန်ဗော်တအ် ဗွဲမဂၠိုင် ဟွံဒးဂၞပ်တုဲ နကဵု ညးဂကောံကမ္မတဳဗဟဵု ၁၂ တၠ ထ္ပက်စၟတ်တဲတုဲ အာတ်မိက် ညံင်ဂွံကော် ကောံဓရီုကမ္မတဳဗဟဵုရ။<ref>{{cite web|date=9 February 2021|title=မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ ဗဟိုကော်မတီ အရေးပေါ်အစည်းအဝေး ပြုလုပ်မည်၊ အာဏာသိမ်း စစ်အစိုးရ၏ ကောင်စီဝင် ကမ်းလှမ်းချက် လက်ခံ မခံ ပြန်လည်ဆွေးနွေးမည်ဟု ဆို|url=https://www.bnionline.net/mm/news-78623|access-date=16 February 2021|website=BNI Multimedia Group|language=Burmese|quote=}}</ref> ရန်တၟအ်လဝ် သွက်ဂွံကော် ကောံဓရီု ဂကောံဗဟဵုကမ္မတဳ ပ္ဍဲကဵု ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၂ ဂှ်ကီုလေဝ်၊ ထ္ၜးဟိုတ် ကုယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉ ကေုာံ သၞောဝ်ဍုင်ပိုဒ် ၁၄၄ မဒှ်သၞောဝ် မၞိဟ်ဂၠိုင်နူ မသုန်တၠ ကောံဟွံဂွံတုဲ ကောံဓရီုဂှ် ပဆုဲထောအ်တ္ၚဲရ။<ref>{{cite web|date=13 February 2021|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီမှာ ပါဝင်/မဝင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမည့် မွန်ပါတီ အစည်းအဝေး ရက်ရွှေ့|url=https://thanlwintimes.com/2021/02/13/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-2/?fbclid=IwAR1eA6wpTzB27_kAL3Qp5ptf91zzEjE_Sx7LrBOb6v2He1AweZnPl3cvEUc|access-date=16 February 2021|website=Thanlwin Times|language=Burmese|quote=|accessdate=29 August 2022|archivedate=23 March 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230323211633/https://thanlwintimes.com/2021/02/13/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-2/?fbclid=IwAR1eA6wpTzB27_kAL3Qp5ptf91zzEjE_Sx7LrBOb6v2He1AweZnPl3cvEUc}}</ref> ပ္ဍဲကောံဓရီုကေင်ကာဗဟဵု မဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် ပလံင်မၞိဟ်စၞးဂှ် ကေင်ကာ ၂၆ တၠတုပ်စိုတ်၊ ၁၀ တၠ ဒစဵုဒစးတုဲ ၂ တၠ မံင်လဒေါဝ်။ ကေင်ကာဗဟဵု ညးဟွံတုပ်စိုတ် (၁၃) တၠ ဟွံဒုင်တဲရ။<ref>{{cite web|date=15 February 2021|title=စစ်အစိုးရကမ်းလှမ်းချက် မွန်ပါတီလက်ခံမှု ပါတီတွင်း ကန့်ကွက်ခဲ့သူ CEC ၁၀ ဦး ရှိခဲ့ဟု ဆို၊ ကန့်ကွက်သူ မရှိဆိုသည်မှာ မမှန်ကြောင်း ပြော|url=https://www.hintharmedia.com/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA/|access-date=16 February 2021|website=Hinthar Media|language=Burmese|quote=ဒေါက်တာမင်းစိုးလင်း – အစည်းအဝေးတက်ရောက်သူ ၃၈ ယောက်မှာ ကန့်ကွက်သူ ၁၀ ယောက်၊ ထောက်ခံသူ ၂၆ ယောက်၊ ကြားနေ ၂ ယောက် ရှိခဲ့ပါတယ်။ ကန့်ကွက်သူ မရှိဆိုတာကိုတော့ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ လက်မခံပါဘူး။|accessdate=29 August 2022|archivedate=22 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210222024728/https://www.hintharmedia.com/%e1%80%85%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%a1%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%80%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%9c%e1%80%be%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%80%e1%80%ba/}}</ref> ပ္ဍဲဂှ် လညာတ်ဒှ်ဒၟံင် ပိသာ်၊ မွဲသာ်ဂှ် ပလံင်ထေက်၊ မွဲဂှ် ပလံင်ဟွံထေက်၊ သၟေဟ်မွဲဂှ် ပလံင် နကဵုပူဂိုလ်၊ လ္ပပလံင် နကဵု ဗော်။ သွက်ညးမဟွံထံက်ဂလာန်တအ်ဂှ် ညးဟီု အရာဏအ်ဂှ် ဒစဵုဒစးဒၟံင် ကုသၞောဝ်ဗော် ဒဒှ်ရ နကဵုဗော်ဒးဗတိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုရောင်။ လၟုဟ်ဂှ် အာပံင်ကဵု တၠအဝဵု။ ဟိုတ်နူဏအ်တုဲ ညးဍုင်ကွာန် ဗွဲတၟေင် ဂကူဗၟာ ကေုာံ ဂကူမန် ညးမထံက်ဂလာန် လတူဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတအ် ဟီုဗျိၜေဟ်လက်ဒၟံင် ဗော်ညဳသၟဟ်မန်တုဲ ဥပဓိရုပ် ဗော်စှ်ေ မြဴသာ်ဝွံ ညးတအ် ညာတ်ကေတ်ရ။<ref>{{cite web|date=15 February 2021|title=မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ အတွင်းရေးမှူး (၃) နိုင်စိုးမြင့်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း|url=https://www.hintharmedia.com/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%8A%E1%80%AE%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|access-date=16 February 2021|website=Hinthar Media|language=Burmese|quote=|accessdate=29 August 2022|archivedate=7 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407102118/https://www.hintharmedia.com/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%8A%E1%80%AE%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/}}</ref> ကောံဓရီုဗဟဵုကမ္မတဳဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲကဵု ဂိတုမာတ် ၁၅ ပ္ဍဲဍုင်ဇြပ်ဗု။ ဂကောံကမ္မတဳဗဟဵု သီုဖအိုတ် နွံ ၉၀ တၠ၊ ညးမတိုန်စိုပ်ဟွံမာန် ၄ တၠ၊ မၞိဟ်ဟွံဒုင်တဲ နကဵုဗော် ပလံင်မၞိဟ်စၞးဇကု ပ္ဍဲကမ္မတဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင်ဂှ် နွံ ၂၆ တၠ၊ မၞိဟ်မထံက်ဂလာန် နကဵုဗော် ပလံင်မၞိဟ်စၞးဇကု ပ္ဍဲကမ္မတဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင် နွံ ၆၀ တၠ။<ref>{{cite web|date=16 March 2021|title=နစကကောင်စီတွင်ဆက်လက်ပါဝင်သွားရန် MUP ဗဟိုကော်မတီဝင် ၃ ပုံ ၂ ပုံကျော် ထောက်ခံအတည်ပြု|url=http://burmese.monnews.org/2021/03/16/နစကကောင်စီတွင်ဆက်လက်ပါ/?fbclid=IwAR28CYL7aM51voIyGJHYxRkV5z5lJAJI5LDs1ZD5JtqT8GX4tkBpeeMM6T8|access-date=16 March 2021|website=Mon News Agency - MNA|language=Burmese|quote=အစည်းအဝေးတက်ရောက်သူ ဗဟိုကော်မတီဝင် ၉၀ ဦးအနက် ပျက်ကွက်သူ ၄ ဦး၊ ကန့်ကွက်မဲ ၂၆ မဲနှင့် ထောက်ခံမဲ ၆၀ တို့ဖြင့် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်၏ ယခင်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဆက်လက်အတည်ပြုခဲ့သည်။}}</ref> ဟိုတ်နူ မၞိဟ်လပါ်ပလံင်မၞိဟ်စၞး နကဵုဗော် ကလိဂွံမာဲလပါ်ဂၠိုင်တုဲ ဂတဂှ် မွဲၜါတ္ၚဲ ဂကောံကေင်ကာ ကေုာံ ဗဟဵုကမ္မတဳလ္ၚဵုတအ် သီုဖအိုတ် ၃၄ တၠ ပ္တိုန်လိက် နုက်တိတ် နူကဵု [[ဗော်ညဳသၟဟ်မန်]]ရ။ === ဗော်ညဳသၟဟ်မန် စၟတ်သမ္တီ နကဵု ဗော်တွဵုရး === ပ္ဍဲဇာန္နဝါရဳ ၂၆၊ ၂၀၂၃ ဂှ် [[ကမ္မရှေန်မာဲ ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ၂၀၂၁|ကမ္မရှေန်မာဲ ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ]] ချူပ္တိတ် သၞောဝ်စၟတ်သမ္တီဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ မပါ်လဝ် ဂကူ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ၜါဂကူ၊ ဗော်ပရေင်ကွာန် မစန်ဒက် အလုံမွဲကၟိန်ဍုင်၊ ကဵု ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မစန်ဒက် ပ္ဍဲတွဵုရး ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲရးဇၞော်မွဲမွဲ။ သွက်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မစန်ဒက် အလုံကၟိန်ဍုင်မ္ဂး နူကဵု မကလိဂွံ စၟတ်သမ္တီတုဲ အပ္ဍဲပွိုင် ၉၀ တ္ၚဲဂှ် အောန်အိုတ် ကောန်ဗော် ဒးပေင် မွဲကိုဋ်၊ သြန်ဂအုံဗော် ဒးနွံ မွဲလ္ၚီကိုဋ်၊ တုဲပၠန် ရုင်ဗော် ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဂှ် ကဝက် ဒးပံက်မာန်။ တုဲပၠန် ကာလစိုပ်အခိင် သဘင်မာဲမ္ဂး နကဵုဗော်ဂှ် ကဝက်ဒၞာဲပြင်ပြင် ဒးဒုင် လုပ်ပြိုင်။ သွက်ဗော်မစန်ဒက် အပ္ဍဲတွဵုရး/ရးဇၞော်မွဲမ္ဂး နူစ မကလိဂွံ အခေါင်တုဲ အပ္ဍဲ ၉၀ တ္ၚဲဂှ် ကောန်ဗော် အောန်အိုတ် မွဲလ္ၚီ၊ သြန်ဗော် ၁၀၀ကိုဋ်၊ ရုင် ၅ ပွိုင်ဍုင် ဒးနွံ၊ အခိင်သဘင်မာဲမ္ဂး အောန်အိုတ် မွဲဒၞာဲ ဒးဒုင်ရုဲ။ နူစ စၟတ်တ္ၚဲ သၞောဝ်ဂှ် မပဒတန်တုဲ အပ္ဍဲ ၆၀ တ္ၚဲဂှ် ဗော်ဂှ် ဒးပ္တိုန်စၟတ်သမ္တီ။<ref name=party>{{Cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=Party_law_27-1-2023_.pdf&type=page_multiple_photo&code=15&sno=1531&token=30dc743e69cfb5c2740edd71dc1d1ccabf0c1e066ca9ffc9fdf1b9a06a4f490a64ea2f43e51ac661fae3d655b580681c8a963bb3b570ef98453f741e08a7ae9b|title=နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေ|date=26 January 2023|work=Union Election Commission|accessdate=26 January 2023|archivedate=27 January 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230127181559/https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=Party_law_27-1-2023_.pdf&type=page_multiple_photo&code=15&sno=1531&token=30dc743e69cfb5c2740edd71dc1d1ccabf0c1e066ca9ffc9fdf1b9a06a4f490a64ea2f43e51ac661fae3d655b580681c8a963bb3b570ef98453f741e08a7ae9b}}</ref> နကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ပ္ဍဲဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၁၊ ၂၀၂၃ ဂှ် ကောံဓရီု ကမ္မတဳဗဟဵု ပ္ဍဲရုင်ဌာန်ဂအုပ်ဗော် ဍုင်မတ်မလီုတုဲ နကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ဒက်ပ္တန်အာ ဗော်ကဆံင်တွဵုရး (မန်) တုဲ ပ္တိုန်စၟတ်သမ္တီဗော်ရ။ သွက် တွဵုရးဍုင်ကရေင်ဂှ် ညးတာလျိုင် တွဵုရးဍုင်ကရေင်တအ် ချပ်ဂၞန်ရေင်သကအ်တုဲ ဆက်ရေင်တၠုင်အာရ။<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fguidingstarjournal%2Fvideos%2F1231861227760563%2F&show_text=false&width=560&t=0"|title=သၟာန်ဇာန်လဝ် ဗော်ညဳသၟဟ်မန် နာဲတာန်ယှိုဲ|last=မာန် |first=ဝဏ္ဏ |date=18 February 2023 |website=Sanong Time – သၞံင်တိုင် |publisher=Open |access-date=18 February 2023 |quote=}}</ref> နကဵု ဒေသ တွဵုရးကရေင် ကဵု ရးတၞင်သဳဂှ် ၜိုန်ရ မိက်ဂွံ ဆက်ပ္တိုန်စရင် နကဵု ယၟု ဗော်ညဳသၟဟ်မန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)၊ ဗော်ညဳသၟဟ်မန် (ရးတၞင်သဳ) ကီုလေဝ်၊ ကာလ ညးတွဵုရးဍုင်ကရေင်တအ် ပ္တိုန်စၟတ်သမ္တီ ဗော်ဂှ် နကဵု ကမ္မရှေန်မာဲ ဟွံကဵုအခေါင်တုဲ သွက်တွဵုရးဍုင်ကရေင်ဂှ် ဒးသၠာဲထောအ် နကဵု ယၟု [[ဗော်တောတက်မန်]]။ နကဵု ဂၠံင်တရဴ မူဝါဒ ပရေင်ဒတူလိုင်တအ်ဂှ် အတိုင် ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ရ<ref>{{cite interview |last= |first= |subject-link= |interviewer=ဌာန်ပရိုင်ဗၠးၜးမန် |title=သမာန်သွဟ် နာဲထောန်လောန် |work=Independent Mon News Agency |date=7 September 2023 |publisher=Independent Mon News Agency |location=Burma |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fimnaburmese%2Fposts%2Fpfbid02HYJJ37j4YDAb7JssEjNb9WXDJLo8YkbAAkMKtDQqrypUxuc9ZTM3k8FqUwRvv9mql&show_text=true&width=500"|access-date=7 September|quote=သွဟ် - အခိၚ်တေံဂှ်တှ်ေ ဗော်ညဳသၟဟ်မန် (MUP) မွဲရနွံ၊ နကဵုခမဳသၚ်ကီု တၠပညာတအ်ကီု သီုဖအိုတ်ဂှ် ပကောံ တုဲတှ်ေ ဒှ်အာဗော်ညဳသၟဟ်မန်၊ လက္ကရဴဏံ အကာဲအရာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် (ကံင် သဳပၞာန်) တအ် (သီ) ထိၚ်ထောံအဝဵုတုဲ သွဟ်ပေါဲရုဲမာဲဂှ်လေဝ် ဟွံသ္ပသမ္တီရလေဝ်၊ ဟွံသ္ပသမ္တီ တုဲတှ်ေ ညးစၞးလုပ်လဝ် ပေါဲရုဲမာဲ နူကဵု (ဗော်) MUP ဂှ်လေဝ် ဟွံလုပ်အဝေါင်ရ အဓိပ္ပါယ် ဍေံဒှ်အာဗီုဂှ်ရ။ မွဲ ပၠန်ဂှ်တှ်ေ လက်ထက် (ကံင်သဳပၞာန်) နစကလၟုဟ်ဂှ်တှ်ေ နူကဵု ကဝ်မယှေန်ပေါဲရုဲမာဲ UEC တေံ ညးတအ်ပတိတ်ကၠုင်လဝ်သၞောဝ်တၟိရ၊ အတိုၚ်သၞောဝ်တၟိ ညးတအ် ပတိတ်လဝ်ဂှ်တှ်ေ ဗော် MUP ပိုယ်တအ်ဂှ် အလုံကၟိန်ဍုၚ်အာဟွံဂွံဂှ်ရ နကဵုဗော် MUP ဂှ် ညးတအ်ဒးက္လေင်ပ္တိုန်လဝ်စရင် စၞးတွဵု ရးဍုၚ်မန်ရဂွံ၊ ပါဲနူဂှ်မ္ဂး ရးတၞင်သဳကီု ဗဂေါကီု ဒေသကရေၚ်ကီု ဂွံပတန်ဗော်ဂှ် ယၟုတုပ် ဟွံဂွံ ပုဟ်လေဝ်။ ဇေတ်တ်တေံ မိက်ဂွံတၚ်ယၟုတၞဟ်ခြာဟွံသေၚ်၊ ယၟုဂှ် ဗော် MUP ရ၊ MUP တွဵုရး ကရေၚ်၊ ဆဂး နူကဵုညးတအ် (UEC) ဟွံကဵုအခေါၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒးပြံင်သၠာဲထောံယၟု ဗော်မန်တော တက်ရောင်။ မူဝါဒကီု ပရေၚ်ဒတူလိုၚ် ကီုဂှ် တုပ်ပ်ရ။}}</ref> === ဗော်ညးဗြဴ(မန်)=== [[ဗော်ညးဗြဴ(မန်)]] မဒက်ပ္တန်လဝ် နူသၞာံ ၂၀၁၄ တေအ်ဂှ် သၞာံ ၂၀၂၃ ကမ္မရှေန်မာဲ ကၠောန်ခၞံ သၞောဝ်ဥပဒေ မဆေင်ကုဗော်ဍုင်ကွာန်တၟိတုဲ နကဵု [[ဗော်ညးဗြဴ(မန်)]] ပ္တိုန်ပၠုပ်လဝ်စရင် နဒဒှ် ဗော်မစန်ဒက် အလုံမွဲကၟိန်ဍုင်ရ။<ref>{{cite web |url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=wlulzBggvZWg9WIhHVDc4ljVA8G95ouCZZ5S1e9%2FAaE%3D |title=နိုင်ငံရေးပါတီများတည်ထောင်ခွင့်၊ မှတ်ပုံတင်ခွင့်လျှောက်ထားခြင်းနှင့် ပါတီဖျက်သိမ်းခြင်းတို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကြေညာခြင်း |last= |first= |date=29 March 2023 |website=UEC |publisher=Open |access-date=March 31, 2023 |quote= |accessdate=31 March 2023 |archivedate=31 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230331185927/https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=wlulzBggvZWg9WIhHVDc4ljVA8G95ouCZZ5S1e9/AaE%3D }}</ref> ==ဗော်လွပ်လွဟ်ဂမၠိုင်== ကြဴနူပၞာန်သီအဝဵုဍုင်တုဲ ဂကောံမၞိဟ်ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတအ် ဒက်ပ္တန် [[အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ]]၊ တုဲပၠန် ညးစိုတ်မထတ် သွာင်ပၞာန်တအ်ဂှ် ဒက်ပ္တန် ဒပ်ပၞာန် မကော်ဂး [[ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ဗၟာ)|ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန်]] (People's Defence Force – PDF) ရ။<ref>{{Cite news|title=Can Myanmar's New 'People's Defense Force' Succeed?|url=https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/|date=6 May 2021}}</ref> ဒပ်ဝွံ ပ္ဍဲ ဂိတုမေ ၈၊ ၂၀၂၁ဂှ် နကဵုအလဵုအသဳပၞာန် စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် ဂကောံပကီုပရာပ်မွဲရ။<ref>{{Cite news|title=Myanmar junta designates shadow government as 'terrorist' group|url=https://www.dw.com/en/myanmar-junta-designates-shadow-government-as-terrorist-group/a-57473057|date=8 May 2021}}</ref> ပ္ဍဲကဵု အကြာဂကူမန်လေဝ် ကုမၞိဟ်မဒစဵုဒစး ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတုဲ မဒးဒြေပ်ဒဴတိတ် နူဍုင်ကွာန်ဇကုတအ်ဂှ် လုပ်ပံင်တောဲ ကုဗော်ဍုင်မန်တၟိဟာ၊ သာ်ဂှ်ဟွံသေင် ဒက်ပ္တန် ဒပ်တၟိဟာဂှ် ဒှ်ကၠုင်တုဲ ဟိုတ်နူကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဟွံပလီု တင်လတုပ်စိုတ် ဒေါအ်ပန်ပှ်ောတုဲ စၞးမလုပ်ပံင် ပ္ဍဲဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် ဒက်ပ္တန် [[ဒပ်စဵုဒၞာဍုင်မန် - သ္ကုတ်သၠုင်ကျာ|ဒပ်စဵုဒၞာဍုင်မန် သ္ကုတ်သၠုင်ကျာ]] ပ္ဍဲဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၇၊ ၂၀၂၁ ဂှ်ရ။<ref name=mizzima>{{cite news |last=Win |first=Tun Tun |date= 19 May 2022 |title= စစ်မှုထမ်းရန် ဖိတ်ခေါ်နေသည့် မွန်ပြည်နယ်ကာကွယ်ရေးတပ်၊ မြောက်ပိုင်းဒေသ တာဝန်ခံ နိုင်ကိုသူအား ဆက်သွယ် မေးမြန်းခြင်း|url=https://www.mizzimaburmese.com/article/107401 |url-status= |work=Mizzima Daily|location=Burma |archive-url= |archive-date= |access-date=30 July 2022}}</ref> တင်ပတိုန်ဂလာန် နူကဵု ညးမဒက်ဒပ်ဝွံမ္ဂး ယဝ်ရ မန်ဇကု ဟွံဒက်လဝ် ဒပ်ဗီုဏအ်မ္ဂး ညးတၞဟ်ကၠုင် ဒက်ဒပ်ပ္ဍဲဒေသမန်ဇကုမ္ဂး ဇကုဖန်ဝါတ်ရ။ ဇကုဒက်လဝ် ဒပ်မ္ဂး ညးတၞဟ်တအ် လုပ်ပံင်တောဲ ကုဇကုတုဲ ဒှ်ဒြဟတ်ဇကုရောင်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒက်စဵုဒၞာဍုင်မန်ဂှ် ဟီုလဝ် ဒပ်စဵုဒၞာဍုင်မန်ဂှ် ဒက်ပတန်လဝ် နကဵုဂကူမန် ကေုာံ ဂကူ၊ ဘာသာ မပဒတဴ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်လဵုဟွံဟီု ကေုာံ မၞိဟ်မနွံစိုတ် တွဵုရးဍုင် ဂွံခိုဟ်စတအ် သီုဖအိုတ် လုပ်မာန်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲကဵုနတဲဂှ် ကောန်ဒပ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒှ်ဂကူမန် သီုဖအိုတ်ရ။<ref>{{cite news |last=အောင် |first=ရဲမာန် |date= 4 September 2022 |title=နွေဦးတော်လှန်ရေးဟာ နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲလို့ ယူဆတဲ့အတွက် မွန်ပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်ကို တည်ထောင်တာပါ|url=https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2F107815298463322%2Fvideos%2F639690970816317%2F&show_text=false&width=560&t=0 |url-status= |work=ငွေမောင်းသံ မီဒီယာ|location=Burma |archive-url= |archive-date= |access-date=7 September 2022}}</ref> ကောန်တွဵုရးဍုင်မန် ညးမဟီုအရေဝ်ဗၟာ (ဝါ) ဂကူဗၟာ မနွံပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်တအ်ဂှ် ဍေဟ်တအ် ဟွံလုပ် ဒပ်စဵုဒၞာဍုင်မန် ဝွံတုဲ စၞးဂှ် ဍေဟ်တအ် ဒက်ပ္တန် ဒပ်ဍေဟ်ကဵုဍေဟ် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ရေဝ်သၟးဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ မဗတိုက်ကဵုအလဵုအသဳ သီုဖအိုတ် နွံပန်ဂကောံ၊ [[ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ယေဗလူ)|ယေဗလူ (ရေးဘီလူး)]]၊ YSTF, MSRO (Mon State Revolutionary Union), YGF (Ye Guerrilla Force, ရေးပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့)။ စတမ်နူ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၂၊ ၂၀၂၂ ဂှ် ဂကောံဗၟာတအ်ဏအ်ဂှ် ဍေဟ်တအ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နဒဒှ် ဂကောံမဟာမိတ် ရေင်သကအ်ရ။<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid0rw9qiuuHunyVUEX9HqwGBKeAGqR9F5wgcgA8Y5e5RRmtaQB22Yj8YoUcJcvioSNil%26id%3D100079334066131&show_text=true&width=500|title=ဒက်မိတ် ကုဂကောံပၠန်ဂတးဒေသတွဵုရးဍုင်မန် |last= |first= |date=28 June 2022 |website=ရေး ဘီလူး |publisher=Open |access-date=05 September 2022 |quote=၀၂၂ခုနှစ် ဇွန်လ၂၈ရက်နေ့ နေ့လည်တစ်နာရီအချိန် မွန်ပြည်နယ်ရဲ့ အထူးတပ်ဖွဲ့ ရေးဘီလူးအဖွဲ့နှင့် မွန်ပြည်နယ်အခြေပြုတော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း MSROတို့သည် မဟာမိတ်အဖြစ် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း စစ်ဆင်ရေးအချို့တွေကိုလည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သလို အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ပြတ်သည့်မဟာမိတ်များ အတူတကွလက်တွဲ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်းပြည်သူသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာ တင်ပြအပ်ပါသည်။}}</ref> ===ဗော်ဍုင်မန်တၟိ=== {{Main|ဗော်ဍုင်မန်တၟိ}} နကဵု ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင် မကော်ဂး အလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာဂှ် ဒက်လဝ် ကမ္မတဳပညဳပညပ် ပရေင်ညဳသၟဟ်ဍုင် ကေုာံ ခၞံဗဒှ်ဓဝ်ၜိုဟ်လလံ (အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ) မွဲရ။ ဥက္ကဋ္ဌကမ္မတဳဏအ်ဂှ် ဒှ် ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော်မေန်အံင်လှာင် (မင်းအောင်လှိုင်) တုဲ ကမၠောန်ကမ္မတဳဏအ်ဂှ် သွက်ဂွံဆဵုဂဗ ကုဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂမၠိုင် မနွံအပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ သွက်ဂွံ သဳကၠဳ ပရေင်ၜိုဟ်လလံ ကုဗော်လွပ်လွဟ် ဗွဲတၟေင် ဗော်လွပ်လွဟ်ကောန်ဍုင်အရင်တအ်ရ။ နကဵု မေန်အံင်လှာင်ဂှ် လလောင်တြးလဝ် သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် နဒဒှ် သၞာံပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ်တုဲ ပဋိပက္ခလွဟ် မကတဵုဒှ်ဒၟံင် အပ္ဍဲဍုင် အလုံအိုတ်သီု သ္ဒးညိင်ၜိုဟ်အာရောင်ဂှ် လလောင်တြးလဝ်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=07 May 2022|title=ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကို PPST အဖွဲ့ဝင် တချို့နှင့် NDAA တက်မည်|work=CNI News|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/6019-ppst-ndaa|access-date=30 August 2022|issn=}}</ref> နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဂွံဒုင်ကော်ဘိက်ကီုတုဲ ပ္ဍဲဂိတုမေ ၂၃ ဂှ် အာဆဵုဂဗ ကုမေန်အံင်လှာင်ရ။ နူကဵု လပါ်ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကာလမအာဆဵုဂဗဂှ် အာတ်မိက် ပ္ဍဲသၞောဝ်သဇိုင်လဒက်ပ္တန်ဍုင်ဖက်ဒရေဝ်ဂှ် ညံင်တွဵုရးဂမၠိုင် မနွံကဵု သဇိုင်သၞောဝ်ဥပဒေလဒက်ပ္တန် တွဵုရး၊ တုဲပၠန် နကဵုဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ညံင်ဂွံကဵု ဂတိပါင် သွက်ဂွံဒက်ပတန်အာ သၞောတ်ကၟိန်ဍုင်ဖက်ဒရေဝ်ဂှ် နကဵု မေန်အံင်လှာင် ဟီုဒဒှ်ရ ဟိုတ်နူသဘင်မာဲ ၂၀၂၀ဂှ် ဟွံဒှ်ဗဗွဲဓဝ်တုဲ ညးတအ် ဒးထိင်ထောအ်အဝဵုဍုင်၊ စိုပ်သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုအဝ်ဂေတ်တေအ်မ္ဂး သွက်ဂွံကၠောန်အာ သဘင်မာဲနွံရ။ တုဲမ္ဂး ညးတအ် ပအပ်အဝဵု ကုအလဵုအသဳ မဇၞးမာဲဂှ်ရောင်။<ref>{{cite news|last=|first=|date=23 May 2022|title=စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ နဲ့ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ တွေ့ဆုံ|work=RFA News|url=https://www.rfa.org/burmese/news/minaunghlaing-meets-nmsp-05232022073437.html|access-date=30 August 2022|issn=|quote=စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (NMSP) တို့ မေလ ၂၃ ရက် ဒီနေ့ နေပြည်တော်မှာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရာမှာ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (NMSP) အနေနဲ့ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေရေးဆွဲခွင့်ရဖို့နဲ့ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက် စစ်တပ်ဘက်က အာမခံချက်ပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နိုင်အောင်မငေးက RFA ကို ပြောပါတယ်။ ဒီတောင်းဆိုမှုနဲ့ ပတ်သက်လို့ စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲခွင့်ပေးခဲ့သလို ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက်လည်း ကတိပြုခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။}}</ref> နူကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌဇၞော် နာဲအံင်မေန်၊ ညးအုပ်ကာနာနာ နာဲဝေန်လှ၊ ကေင်ကာ နာဲဗညာလဴ တအ် အာဆဵု ကုမေန်အံင်လှာင် ပ္ဍဲနေပျဳဒဝ် ပ္ဍဲ ဘုရင့်နောင်ဧည့်ရိပ်သာ ဧည့်ခန်းမရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=23 May 2022|title=နစကဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ နေပြည်တော်တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=Eleven Media Group Co., Ltd.|url=https://news-eleven.com/article/231173|access-date=05 September 2022|issn=|quote=}}</ref> ညံင်ရဴဗော်ဍုင်မန်တၟိကီု ဂကောံလွပ်လွဟ်တၞဟ်တအ် မပ္တံ ကုဗော်ညဳသၟဟ်ဍုင်ဝ (UWSP)၊ ဗော်ဇၞော်မၟောဝ်ဍုင်သေံ (SSPP)၊ ဒပ်မဟာမိတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳကောန်ဂကူ (NDAA) မကော်ဂး ဂကောံမာင်လာ၊ ဗော်ဗၠးၜးဍုင်ယခေင် (ALP)၊ ကံင်သဳကလေင်ဒက်ပတန်ဍုင်သေံ (RCSS)၊ ကံင်သဳၜိုဟ်လလမ်ကောန်ဂကူကရေင် (KNLA-PC)၊ ဂကောံပၠတရဴကောန်ဂကူဗၠးၜးပအိုအ် (PNLO)၊ ဒပ်ကရေင်မရေင်တၠုင်ဖိုလ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (DKBA) တအ်ဂှ် အာဆဵုဂ္ဗ ကုမေန်အံင်လှာင်တုဲ ဒပ်ဟွံဒုင်တဲဆဵုဂှ် ဂကောံဗၠးၜးဍုင်ကချေင် (KIO)၊ ဗော်သွးကောန်ဂကူကရေင် (KNU)၊ ဗော်ဇၞော်မၟောဝ်ကောန်ဂကူကရေင်ဍာဲ (KNPP)၊ ဗော်ပၠတရဴကောန်ဂကူချေင် (CNF)တအ်ဂှ် ဟိုတ်နူ အလဵုအသဳပၞာန် ဟွံဘိက်ကော် ဂကောံလွပ်လွဟ် [[ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ဗၟာ)|ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန်]] (PDF) ကေုာံ[[အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ|အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ]] ဟွံပါလုပ်တုဲ ဇကုတအ်လေဝ် ဟွံကၠုင်ကီုရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=09 May 2022|title=အင်အားကြီး EAO အများစု ငြိမ်းချမ်းရေးကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်မခံ|work=RFA Burmese|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/most-powerful-eaos-not-accept-military-peace-offer-05092022065405.html|access-date=28 September 2022|issn=|quote=ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကို တက်မယ်ဆိုရင် ဒီကနေ့ မေလ ၉ ရက်မှာ နောက်ဆုံးထားပြီး စာရင်းပေးဖို့ စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌကပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီ ၂၂ ရက်နေ့မှာ ဖိတ်ခေါ်ခဲ့တာပါ။ (...)KIO, KNU, KNPP စတဲ့အဖွဲ့တွေက စစ်ကောင်စီရဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်ကို ငြင်းပယ်ထားပေမဲ့ NCA လက်မှတ်မထိုးရသေးတဲ့ ၀ပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ (UWSP)၊ ရှမ်းပြည်တိုး တက်ရေးပါတီ (SSPP) နဲ့ မိုင်းလားအဖွဲ့ (NDAA) တို့က စစ်ကောင်စီဖိတ်ခေါ်တဲ့ ငြိမ်းချမ်း ရေးဆွေးနွေးပွဲတွေကို တက်ရောက်ဖို့ ရှိနေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ (ALP)၊ ရှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကောင်စီ(RCSS)၊ ကရင်အမျိုးသားငြိမ်း ချမ်းရေးကောင်စီ(KNLA-PC)၊ ဒီမိုကရေစီ အကျိုးပြု ကရင့်တပ်မတော် ( DKBA) ၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (MNSP) နဲ့ ပအိုဝ်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ် (PNLO) တို့လည်း တက်ရောက်မှာပါ။ ဒီအဖွဲ့တွေဟာ NCA လက်မှတ်ထိုးအဖွဲ့တွေရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဦးဆောင် အဖွဲ့ (PPST) အဖွဲ့ဝင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ }}</ref> ပ္ဍဲကာလ မဆဵုဂဗ အလန်ဒုတိယဂှ် သေမ်တေပ်ဗါ ၂၆ ဂှ် ဂကောံလွပ်လွဟ်ဒေသသၟဝ်ကျာ ပိဂကောံ၊ ဗော်ဇၞော်မၟောဝ်ဍုင်သေံ (SSPP)၊ ဗော်ညဳသၟဟ်ဍုင်ဝ (UWSP)၊ ဒပ်မဟာမိတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳကောန်ဂကူ (NDAA) တအ် ပံင်ကောံတုဲ ဆဵုဂဗရ။ ပ္ဍဲဂှ် နကဵု SSPP အာတ်မိက် တၞဟ်နကောန်ဂကူဂမၠိုင် ပရေင်ညဳသၟဟ်ဂွံဒှ်တုဲ တွဵုရးသွက်ဗၟာမွဲဂှ် ဒးဒက်ပ္တန်ပ္တိုန်ထေက်၊ နကဵုဗော်ညဳသၟဟ်ဍုင်ဝ ဂှ် အာတ်မိက် ညံင်ဂွံဗၟံက်ပ္တိုန်ကဵု တွဵုရးဍုင်ဝ အပ္ဍဲသၞောဝ်ရ။ သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် တွဵုရးဍုင်ဝဂှ် နကဵု မေန်အံင်လှာင် တုပ်လဝ်စိုတ်တုဲ၊ သွက်ဂွံဒက်ပ္တိုန် တွဵုရးဂကူဗၟာဂှ် နကဵု မေန်အံင်လှာင် မုဟွံကလေင်ဟီုလဝ်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=27 September 2022|title=ဗမာပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းဖို့ SSPP က စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌကို တိုက်တွန်း|work=RFA Burmese|url=https://www.rfa.org/burmese/news/min-aung-hlaing-sspp-09272022071544.html|access-date=28 September 2022|issn=|quote=စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နဲ့ SSPP ခေါင်းဆောင်တွေ စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက် မနေ့က နေပြည်တော် မှာ တွေ့ဆုံချိန် အခုလိုတိုက်တွန်းခဲ့တာလို့ ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုင်းဆုက ပြောပါတယ်။ “ပြည်နယ်ဘယ်နှခု ရှိရမယ်ဆိုတာမျိုး အကန့်အသတ်နဲ့ပြောတာမျိုးတော့ မဟုတ်ဘူးဗျ။ အရေးကြီးတာက ကျနော်တို့ နိုင်ငံရေးအရတန်းတူတယ်လို့ပြောရင် ဗမာလူမျိုးကကော။ အခုက တိုင်းတစ်တိုင်းနဲ့ ပြည်နယ်တစ်ခုကို တန်းတူတယ်ဆိုပြီး ပြောတဲ့အခါ ဖက်ဒရယ် စနစ်နဲ့ မကိုက်ညီဘူး ဖြစ်နေတယ်။ ဘယ်နှပြည်နယ်ဖြစ်ဖြစ် တစ်ပြည်နယ်နဲ့ တစ်ပြည်နယ်က တန်းတူရမယ်” SSPP ရဲ့ ဆွေးနွေးမှုကို စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက တစ်စုံတစ်ရာ တုံ့ပြန်တာ မရှိဘူးလို့ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးစိုင်းဆုက ပြောပါတယ်။}}</ref> ဂိတုအံက်တဝ်ဗါ ၁၁၊ ၂၀၂၂ ဂှ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကဵု ဂဥုပ်သကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော် မေန်အံင်လှာင် ဆဵုဂဗရေင်သကအ် အလန်ဒုတိယ ပ္ဍဲကဵု ဗဒမ်ကၟုဲဇၞူဖရင်နံင် (ဘုရင့်နောင်ရိပ်သာဧည့်ခန်းမဆောင်)ရ။ ညးတာလျိုင် လပါ်ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ နာဲအံင်မေန်၊ ဂကောံကေင်ကာဗဟဵု နာဲဗညာလဴ၊ ဂကောံကမ္မတဳဗဟဵု နာဲအေမ်သိုက်ဆာန် ညးလပါ် ပၞာန်ဗၟာဂှ် ဥက္ကဋ္ဌ ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင်၊ ဂဥုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ပရေင်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန် ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော်မေန်အံင်လှာင်၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင်၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌဂဥုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ပရေင်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန်၊ ဂဥုပ်သကိုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ်ပၞာန်တိုက် ဒုတိယဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော် စိုးဝင်း၊ ဂကောံကံင်သဳစၟိန်ပြမာန် ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော် မြထွန်းဦး၊ ဒုတိယ ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော် မိုးမြင့်ထွန်း၊ ဒုတိယဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော် ရာပြည့် တအ် ဒှ်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=11 October 2022|title=နစက ဥက္ကဋ္ဌနှင့် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦး​ဆောင်သည့် ငြိမ်းချမ်း​ရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တို့ ​ဒုတိယအကြိမ် တွေ့ဆုံ​ဆွေး​နွေး|work=Eleven Media Group Co., Ltd.|url=https://news-eleven.com/article/238711|access-date=12 October 2022|issn=|quote=ထို့​နောက် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ(NMSP) ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များက ဒုတိယအကြိမ် ငြိမ်းချမ်း​ရေး ​တွေ့ဆုံ​ဆွေး​နွေးခွင့်ရပြီး မည်သည့်ကန့်သတ်ချက်မျှမထားရှိဘဲ ​ဆွေး​နွေးခွင့်ရရှိသည့်အတွက် အားရ​ကျေးဇူးတင်ရှိသည့် အ​ခြေအ​နေများ၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီအ​နေဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးငြိမ်းချမ်း​ရေးရရှိ​ရေးကို ရည်မှန်းချက်ထားပြီး ငြိမ်းချမ်း​ရေး လမ်း​ကြောင်း​ပေါ်တွင် အစဉ်တစိုက်ပါဝင်​လျှောက်လှမ်း​နေသည့် အ​ခြေအ​နေများ၊ နိုင်ငံ​​ရေးအရ ဖြစ်​ပေါ်လာသည့် သ​ဘောထားကွဲလွဲမှုများကို နိုင်ငံ​​ရေးအရသာ ​ဆွေး​​ဆွေး​ဖြေရှင်း​ရေးကိုလည်း ရပ်တည်လျက်ရှိသည့် အ​ခြေအ​နေများနှင့်ပတ်သက်၍ သ​ဘောထားအမြင်များကို တင်ပြ​ဆွေး​နွေးခဲ့​ကြောင်း သိရသည်။ ​ဆွေး​နွေးတင်ပြမှုများနှင့်ပတ်သက်၍ နစက ဥက္ကဋ္ဌက ဒီမိုက​ရေစီစနစ်တွင် လွှတ်​တော်သည် နိုင်ငံ​​ရေးအရ အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး တိုင်းရင်းသားများအ​နေဖြင့်လည်း မိမိတို့​ဒေသ၏ အခွင့်အ​ရေးများကို တရားဥပ​ဒေနှင့်အညီ ​တောင်းဆိုနိုင်​ရေးအတွက် နိုင်ငံ​ရေးစင်မြင့် လွှတ်​တော်တွင် ပိုမိုပါဝင်လာရမည်ဖြစ်သည့် အ​ခြေအ​နေများ၊ ပါတီများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ပါက နိုင်ငံ​​ရေးကို အ​ခြေခံသည့်ပါတီ၊ ​ဒေသကို ကိုယ်စားပြုသည့်ပါတီ၊ တိုင်းရင်းသားကို ကိုယ်စားပြုသည့်ပါတီ ဟူ၍ရှိပြီး မိမိတို့ တစ်ဖွဲ့တည်း၊ တစ်ပါတီတည်း ကြည့်၍မရဘဲ ပြည်​ထောင်စုစိတ်ဖြင့် ပြည်​ထောင်စုအကျိုးကို ​ရှေးရှု​ဆောင်ရွက်ကြရန် လိုသည့် အ​ခြေအ​နေများနှင့်ပတ်သက်၍ ပြန်လည်​ဆွေး​နွေး​ပြောကြားပြီး ငြိမ်းချမ်း​ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ ​ဒေသဖွံ့ဖြိုး​ရေးဆိုင်ရာကိစ္စများနှင့်ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်အမြင်များကို အပြန်အလှန် ​​ဆွေး​နွေးခဲ့ကြ​ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ(NMSP) ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦး​ဆောင်သည့် ငြိမ်းချမ်း​ရေး ​ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် နိုင်ငံ​တော်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီမှ ဖွဲ့စည်း​ပေးထားသည့် ​ကောင်စီဝင်များ ပါဝင်သည့် ငြိမ်းချမ်း​ရေး​ဆွေး​နွေး​ရေးအဖွဲ့၊ အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွှတ်​ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်း​​ရေး​ဆွေး​နွေးမှု ညှိနှိုင်း​ရေး​ကော်မတီတို့နှင့် ငြိမ်းချမ်း​ရေး ​ဆွေး​နွေးမှုများကို ဆက်လက်ပြုလုပ်သွားမည်ဖြစ်​ကြောင်း သိရသည်။}}</ref> အံက်တဝ်ဗါ ၁၅ ဂှ် နကဵုဗော်ဍုင်မန်တၟိ ပ္တိတ်လိက်လလောင်တြး ဒဒှ်ရ သွက်ဂွံဆက်ချပ်ဂၞန် ပ္တိုန်လညာတ် ကုကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင် မဆေင် ကုသၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ၂၀၀၈ ပ္ဍဲကိစ္စ ဇရာ ၁၊ ကဵု ဇရာ ၂၊ အခေါင်လဵု မထေက်ကဵု ဆက်စွံ ပ္ဍဲဇရာ ၁ (အခေါင်အလဵုအသဳကၟိန်ဍုင်)၊ အခေါင်လဵု မထေက်ကဵု ဒးစွံ ပ္ဍဲဇရာ၂ (အခေါင်အလဵုအသဳတွဵုရး)ဂှ်တုဲ တုပ်လဝ်စိုတ် သွက်ဂွံကလေင်ဆဵုညးသကအ်ပၠန် နွံရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=27 September 2022|title=ဗမာပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းဖို့ SSPP က စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌကို တိုက်တွန်း|work=RFA Burmese|url=https://www.rfa.org/burmese/news/min-aung-hlaing-sspp-09272022071544.html|access-date=28 September 2022|issn=|quote=စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နဲ့ SSPP ခေါင်းဆောင်တွေ စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက် မနေ့က နေပြည်တော် မှာ တွေ့ဆုံချိန် အခုလိုတိုက်တွန်းခဲ့တာလို့ ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုင်းဆုက ပြောပါတယ်။ “ပြည်နယ်ဘယ်နှခု ရှိရမယ်ဆိုတာမျိုး အကန့်အသတ်နဲ့ပြောတာမျိုးတော့ မဟုတ်ဘူးဗျ။ အရေးကြီးတာက ကျနော်တို့ နိုင်ငံရေးအရတန်းတူတယ်လို့ပြောရင် ဗမာလူမျိုးကကော။ အခုက တိုင်းတစ်တိုင်းနဲ့ ပြည်နယ်တစ်ခုကို တန်းတူတယ်ဆိုပြီး ပြောတဲ့အခါ ဖက်ဒရယ် စနစ်နဲ့ မကိုက်ညီဘူး ဖြစ်နေတယ်။ ဘယ်နှပြည်နယ်ဖြစ်ဖြစ် တစ်ပြည်နယ်နဲ့ တစ်ပြည်နယ်က တန်းတူရမယ်” SSPP ရဲ့ ဆွေးနွေးမှုကို စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက တစ်စုံတစ်ရာ တုံ့ပြန်တာ မရှိဘူးလို့ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးစိုင်းဆုက ပြောပါတယ်။}}</ref> ဂိတုအံက်တဝ်ဗါ ၁၁၊ ၂၀၂၂ ဂှ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကဵု ဂဥုပ်သကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော် မေန်အံင်လှာင် ဆဵုဂဗရေင်သကအ် အလန်ဒုတိယ ပ္ဍဲကဵု ဗဒမ်ကၟုဲဇၞူဖရင်နံင် (ဘုရင့်နောင်ရိပ်သာဧည့်ခန်းမဆောင်)ရ။ ညးတာလျိုင် လပါ်ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ နာဲအံင်မေန်၊ ဂကောံကေင်ကာဗဟဵု နာဲဗညာလဴ၊ ဂကောံကမ္မတဳဗဟဵု နာဲအေမ်သိုက်ဆာန် ညးလပါ် ပၞာန်ဗၟာဂှ် ဥက္ကဋ္ဌ ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင်၊ ဂဥုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ပရေင်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန် ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော်မေန်အံင်လှာင်၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင်၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌဂဥုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ပရေင်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန်၊ ဂဥုပ်သကိုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ်ပၞာန်တိုက် ဒုတိယဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော် စိုးဝင်း၊ ဂကောံကံင်သဳစၟိန်ပြမာန် ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော် မြထွန်းဦး၊ ဒုတိယ ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော် မိုးမြင့်ထွန်း၊ ဒုတိယဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော် ရာပြည့် တအ် ဒှ်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=15 October 2022|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့တို့နှင့် မွန်ပြည်သစ်ပါတီတို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|work=Men3|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fmen3.tv%2Fposts%2Fpfbid0LWtM93RRkzRp1A7yMoHDWAbVAoY1Nb7dBZQrsowyJKngpKuiFDUXUAXXppiZkn7Kl&show_text=true&width=500"|access-date=15 October 2022|issn=|quote=၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁၂) ရက်နေ့မှ (၁၄)ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံတော်ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့နှင့် (၃) ရက်တာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရာတွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးအဖွဲ့မှ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) ဇယား (၁) ပြည်ထောင်စုဥပဒေပြုစာရင်း၊ ဇယား(၂) တိုင်းဒေသကြီး (သို့) ပြည်နယ်ဥပဒေပြုစာရင်း (၉) ကြိမ်မြောက် JICM ဆုံးဖြတ်ချက်ပါ ဆက်လက်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရမည့် ၂၀၂၀ အလွန် အဆင့်လိုက် လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် အဆင့်လိုက် အကောင်းအထည်ဖော်မှုများ (ဇယား-၂)၊ ပြည်ထောင်စုသဘောတူစာချုပ် အစိတ်အပိုင်း (၁၊ ၂၊ ၃)တို့ပါ သဘောတူညီမှုများအား ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)၊ တည်ဆဲဥပဒေများနှင့် ကိုက်ညီမှုမှရှိ မရှိတို့ကို ရှင်းလင်းဆွေးနွေးခဲ့ပါသည်။ အထက်နံပါတ် (၃)ပါ အချက်များအား မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှ မရှင်းလင်းသည်တို့ကို ပြန်လည်မေးမြန်းဆွေးနွေးပြီး မိမိတို့ပါတီအတွင်း အသေးစိတ်ဆွေးနွေးပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်နေပါသဖြင့် နောက်ဆက်လက် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသွားရန် သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပါကြောင်း ထုတ်ပြန်အပ်ပါသည်။}}</ref> ပ္ဍဲကဵု ဂကောံမဒေါအ်လဝ်ပန်ပှ်ော ကုအလဵုအသဳဗၟာ သီုဖအိုတ် နွံ ၁၀ ဂကောံဂှ်၊ ၇ ဂကောံဂှ် ပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဂကောံပၠတရဴချပ်ဂၞန်သဳကၠဳ ကိစ္စၜိုဟ်လလံဍုင် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန်ၜိုဟ်လလံ (နိုင်ငံတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့ နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဦးဆောင်အဖွဲ့) (PPST) ရ။ ပ္ဍဲဂကောံဂှ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိလေဝ် ပါလုပ်ဒၟံင်ကီုရ။ ကိစ္စဓရီုသဳကၠဳ ပရေင်ၜိုဟ်လလံဂှ် ဗွဲကိုပ်ကၠာ နကဵု ဂကောံညးကဵုညး ဆဵုဂဗ ရေင်သကအ် ကုအလဵုအသဳဗၟာတုဲ ဗွဲကြဴ သွက်ဂွံဆဵု နကဵုဂကောံရ။ နကဵု ဂကောံဏအ် သွက်ဂွံအာသဳကၠဳ ပရေင်ကမၠောန်ၜိုဟ်လလံ ပ္ဍဲနေပျဳဒဝ်ဂှ် နူကဵု အလဵုအသဳဗၟာ ကော်ဘိက်တုဲ ဆဵုဂဗ ပွိုင်ပန်တ္ၚဲ နူဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၇ စဵုကဵု ၃၀၊၊ ၂၀၂၂။ နူကဵုဂကောံ ၇ ဂကောံဂှ်<ref name=peace22/> * ခွန်ဥက္ကာ ညးမဒှ် နာယက ဗော်ဗၠးၜးကောန်ဂကူပအိုဝ် (ပအိုဝ်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်)(PNLO) * စောမြရာဇာလင်း ညးမဒှ် ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဗော်ဗၠးၜးဍုင်ယခေင် (ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ) (ALP) * စောစတီး ညးမဒှ် ဂဥုပ်သကိုပ်ဗိုလ် ဒပ်ပၞာန်ကရေင် သွက်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်) (DKBA) * ဒေါက်တာနော်ကပေါ်ထူး ညးမဒှ် ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဗော်သွးဂကူကရေင် (KNU/KNLA) * ကျာဖူး ညးမဒှ် ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဗော်သွးဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ်လာဟူ (LDU)<ref name=peace22>{{cite news|last=|first=|date=28 December 2022|title=နိုင်ငံတော်၏ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဦးဆောင်အဖွဲ့ (PPST) အဖွဲ့ဝင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၅ ဖွဲ့၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တို့ ဒုတိယနေ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=Myanmar National Portal|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2594%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2584%25E1%2580%25B6%25E1%2580%2590%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%25BA%25E1%2581%258F%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BC%25E1%2580%25AD%25E1%2580%2599%25E1-35|access-date=29 December 2022|issn=|quote=}}</ref> မၞိဟ်စၞး လပါ်အလဵုအသဳဗၟာဂှ် # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးမြင့်ထွန်း # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းနောင် # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းနိုင် # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဗိုလ်ရှိန် # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အေးဝင် # ဗိုလ်မှူးကြီး ဝဏ္ဏအောင်<ref name=peace22/> ကောံဓရီုဂှ် မၞိဟ်စၞး နူကဵု ကံင်သဳကလေင်ဒက်ပ္တန်ဍုင်သေံ (သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စဳ) (RCSS) ကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဟွံတိုန်စိုပ်ရ။ နကဵု ဂကောံ (၇)ဗော်ဏအ် အာတ်မိက်လဝ် အလဵုအသဳဗၟာ ညံင်ဂွံဒှ်ဆဵု ပ္ဍဲဇင်မာဲကၠာကီုလေဝ် နကဵုအလဵုအသဳဗၟာ ဟွံဒုင်တဲရ။ <ref>{{cite news|last=|first=|date=29 December 2022|title=စစ်ကောင်စီနဲ့ အပစ်ရပ်အဖွဲ့တွေ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ လေးရက်ကြာကျင်းပ|work=BBC Burmese|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3g4e5jv0zlo|access-date=29 December 2022|issn=|quote=RCSS နဲ့ NMSP တို့မတက် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဦးဆောင်တဲ့ စစ်ကောင်စီ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့နဲ့ အပစ်ရပ် လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၅ ဖွဲ့ တို့ နေပြည်တော်မှာ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်က စလို့နေပြည်တော်မှာတွေ့ဆုံနေပြီး ဒီဆွေးနွေးပွဲကိုဒီဇင်ဘာ၃၀ ရက်နေ့အထိ လေးရက်ကြာပြုလုပ်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ရေးအတွက် ဖိတ်ခေါ်ထားတဲ့ ဒီဆွေးနွေးပွဲမှာ PPST ထဲက စစ်ကောင်စီနဲ့ အရင်တွေ့ဆုံပွဲတွေမှာ ပါဝင်တဲ့ နှစ်ဖွဲ့ကတော့ နှစ်ဖွဲ့ကတော့ ဒီဆွေးနွေးပွဲကို တက်ရောက်လာတာမရှိပါဘူး။ “မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးပြဿနာကို အင်အားသုံးမဖြေရှင်းဘဲနဲ့ စားပွဲခုံပေါ်မှာဖြေရှင်းရေးဆိုတဲ့ NCA ကနေ ဆင်းသက်လာတဲ့အစဥ်အလာအရပဲ ဒီကိစ္စတွေအပေါ်မှာ ကျွန်မတို့ဆွေးနွေး နေခြင်းဖြစ်ပါတယ်” လို့ ဆွေးနွေးပွဲကိုတက်ရောက်နေတဲ့ ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက် ရေး ပါတီ(ALP) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်စောမြရာဇာလင်းကပြောပါတယ်။ ပထမနေ့က နှစ်ဘက်ညှိနှိုင်းသဘောတူ ထားတဲ့ အစီအစဉ် ၈ ရပ်ကို ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့မှာ စတင်ဆွေးနွေးနေကြတာပါ။ (...) ပြီးခဲ့တဲ့နိုဝင်ဘာလတုန်းက ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဦးဆောင်အဖွဲ့(PPST)ဟာ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင်မြို့မှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ အလွတ်သဘောဆွေးနွေးဖို့ စတင် အဆိုပြု ကမ်းလှမ်းခဲ့ပေမယ့် စစ်ကောင်စီဘက်က အဲဒီအချိန်တုန်းက လက်မခံခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီနောက် စစ်ကောင်စီဘက်ကဦးစီးကျင်းပတဲ့ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက် အခုကျင်းပနေတဲ့ နေပြည်တော်ဆွေးနွေး ပွဲအတွက် PPSTအဖွဲ့ဝင် ၇ဖွဲ့ကို ပြန်ဖိတ်ကြားခဲ့ပေမဲ့ သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ RCSS နဲ့ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ(NMSP) တို့က ဆွေးနွေးပွဲ မတက်ရောက်တော့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။}}</ref> ဂကောံမတိုန်စိုပ် ၅ ဂကောံပံင်ကောံတုဲ ပ္ဍဲ ၂၉ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္တိတ်လိက်လလောင်တြးမွဲ။ ပ္ဍဲတ္ၚဲဒုတိယဂှ် ဂွံအာ တင်စၟတ်သမ္တီ (၅) တင် ကဵု တင်လတုပ်စိုတ် (၄) တင်။ တင်လတုပ်စိုတ် (၄) တင်ဂှ် # သွက်ဂွံဒုင်တဲ သၞောတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဗော်ဇဳ (Political system) # သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်အာဍုင် နကဵု သၞောတ်ဒဳမဝ်ရေသဳ ကေုာံ ဖေက်ဒရေဝ် (Form of state) # သွက်ဂွံဒက်ပတန် ပရေင်ၜိုဟ်လလံ ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (Peace and Development) # သၞောဝ်ဥပဒေ ညံင်ဂွံအုပ်ဓလီု၊ ပရေင်တန်ကြန်၊ သၞောတ်ရုဲမာဲဗော်ဇဳဗဗွဲဓဝ် (Rule of Laws, Stability and Multi Party general election convening with free, fair, direct, secret and general)တအ်ဂှ် ပါလုပ်ရ တင်သွက်ဂွံဒးပလေဝ် သဇိုင်သၞောဝ် ၂၀၀၈ သီုဖအိုတ် (၁၀) တင်ဂှ် နဒဒှ် တင်ပတိုန်ထ္ၜး (မူအပြောမ်) ဂှ် ပါလုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု (၄) တင် ဗွဲလတူဂှ်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=29 December 2022|title=ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဦးဆောင်အဖွဲ့ (PPST) အဖွဲ့ဝင်၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ EAOs (၅)ဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်|work=တိုင်းရင်းသားများအဖွဲ့|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fphoto.php%3Ffbid%3D10160197581023959%26set%3Da.10151198410568959%26type%3D3&show_text=true&width=500"|access-date=29 December 2022|issn=|quote=ယင်းသဘောတူညီချက် (၄) ချက်တွင် ယေဘူယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များပါဝင်ပါသည်။ # ပါတီစုံဒီမိုကရေစဳနိုင်ငံရေးစနစ်ကို လက်ခံခြင်း # ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်တို့ကို အခြေခံသော ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ခြင်း # ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး # တရာဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ ဒေသတည််ငြိမ်ရေး၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပနိုင်ရေး၊ နှင့် လွတ်လပ်ခြင်း၊ တရားမျှတခြင်း၊ တိုက်ရိုက်စနစ်-လျို့ဝှက်မဲပေးစနစ်ဖြစ်ခြင်း၊ တစ်နိုင်ငံလုံး၌ တစ်ပြိုင်နက်တည်းဖြစ်ခြင်း ဟူသော ရွေးကောက်ပွဲစံချိန်စံညွန်းများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေး။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက် (၄) ချက်အနက် (၂၀၀၈)ဖွဲ့စည််းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန် (၁၀)ချက်ပါဝင်ပြီး၊ ၄င်း (၁၀)ချက်ပါ ပြင်ဆက်မည့်စာတမ်းကို "အဆိုပြုချက် (မူကြမ်း) များအဖြစ် ထားရှိရန် နှစ်ဦနှစ်ဖက် သဘောတူခဲ့ကြပါသည်။}}</ref> ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၃-၁၅၊ ၂၀၂၃ ဂှ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ နကဵုမၞိဟ်စၞး ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ နာဲအံင်မေန်၊ ဖက်ဆောညးအုပ်ကာ နာဲဝေန်လှ၊ ကေင်ကာဗဟဵု နာဲဗညာလဴ ကေုာံ နာဲအံင်မ္ၚဵု ဆဵုဂဗ ကုဂကောံသဳကၠဳပရေင်ၜိုဟ်လလံကၟိန်ဍုင် (နိုင်ငံတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့) နကဵုမၞိဟ်စၞး လပါ်အလဵုအသဳဗၟာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးမြင့်ထွန်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းနိုင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဗိုလ်ရှိန် ပ္ဍဲနေပျဳဒဝ်တုဲ သဳကၠဳပ္တိုန်ထ္ၜး ရေင်သကအ် လ္တူတင်မဒးပလေဝ်ထေက် ပ္ဍဲသၞောဝ်သဇိုင် ၂၀၀၈ ပ္ဍဲအရာမဒက်ပ္တန် သၞောဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ ကေုာံ ဖေက်ဒရေဝ်ဂှ်ရ။<ref>{{Cite web|date=13 February 2023|title=ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသော ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအ ခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)ခုနှစ်မှ အခြေခံကျသောပုဒ်မများကိုပြင်ဆင်နိုင်ရန် NSPNC နှင့် NMSP တို့ဆွေးနွေး|url=https://www.popularmyanmar.com/?p=103322|access-date=13 February 2023|website=Popular News Journal|language=my|quote=ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အ ခြေခံသော ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)ခုနှစ်မှ အခြေခံကျသောပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်နိုင်ရေးနှင့်နှစ်ဖက်ဆွေးနွေးလိုသည့် အဆိုပြုချက်များကို တက်ရောက်လာကြသူများက မိမိတို့၏သဘောထားများ၊လိုလားချက်များကို ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခဲ့ကြသည်။}}</ref> တုဲပၠန် ကိစ္စဇၞော်မမောဝ်ဒေသ၊ ကိစ္စဗတောန်လိက်မန် ကေုာံ ကိစ္စနာနာတအ်ဂှ် ပ္ညဳပ္ညပ်ရေင်သကအ်တုဲ ပ္ဍဲတင်လတုပ်စိုတ်ဂမၠိုင်ဂှ် ထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲနွံရ။<ref>{{Cite web|date=15 February 2023|title=နိုင်ငံတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့နှင့် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (NMSP) ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးဆောင်သော ငြိမ်းချမ်းရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တတိယနေ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|url=https://www.mougo.gov.mm/nmsp-3rd-day-peace-talk/?fbclid=IwAR2n1LzGcY2M4Hi6mUvzVQr9wVe6obMygLY6ePHLnx10Jr1CoYJsb7vtRsw|access-date=25 February 2023|website=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန|language=my|quote=တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲတွင် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကိစ္စများ၊ မွန်စာပေသင်ကြားရေးကိစ္စများနှင့် အထွေထွေကိစ္စရပ်များ ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ၃ ရက်တာ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းချက်များအရ နှစ်ဖက်သဘောတူညီချက်များ ရယူနိုင်ရန် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းကြပြီး အပြီးသတ်ရရှိလာသည့် သဘော တူညီချက်များကို အတည်ပြုလက်မှတ်ရေးထိုးကာ အပြန်အလှန် လဲလှယ်ကြသည်။|accessdate=25 February 2023|archivedate=25 February 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230225095921/https://www.mougo.gov.mm/nmsp-3rd-day-peace-talk/?fbclid=IwAR2n1LzGcY2M4Hi6mUvzVQr9wVe6obMygLY6ePHLnx10Jr1CoYJsb7vtRsw}}</ref> ဂျောန် ၂၆-၂၈၊ ၂၀၂၃ ဂှ် နကဵု ဂကောံလွပ်လွဟ်မဒေါအ်ပန်ပှ်ောဂမၠိုင် (၅) ဂကောံ - * ခွန်ဥက္ကာ ညးမဒှ် နာယက ဗော်ဗၠးၜးကောန်ဂကူပအိုဝ် (ပအိုဝ်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်)(PNLO) * စောမြရာဇာလင်း ညးမဒှ် ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဗော်ဗၠးၜးဍုင်ယခေင် (ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ) (ALP) * စောစတီး ညးမဒှ် ဂဥုပ်သကိုပ်ဗိုလ် ဒပ်ပၞာန်ကရေင် သွက်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်) (DKBA) * ဒေါက်တာနော်ကပေါ်ထူး ညးမဒှ် ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဗော်သွးဂကူကရေင် (KNU/KNLA) * ကျာဖူး ညးမဒှ် ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဗော်သွးဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ်လာဟူ (LDU) တအ် ဆဵုဂဗ ကုညးစၞး ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင်ဗၟာ သွက်ဂွံ ချပ်ဂၞန် ကိစ္စကမၠောန်နတဲ ပ္ဍဲအရာမပလေဝ်သၞောဝ်သဇိုင် ၂၀၀၈ အတိုင်မဂွံလဝ် တင်လတုပ်စိုတ် မတုဲကၠုင်တေအ်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲပရေင်ဆဵုဂဗဏအ်လေဝ် ညံင်ရဴ အလန်ကိုပ်ကၠာတေအ်ပၠန် နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကေုာံ ကံင်သဳကလေင်ဒက်ပ္တန်ဍုင်သေံ (RCSS) တအ် ၜိုန်ရ ဒှ်ဗော်မဒေါအ်လဝ်ပန်ပှ်ောကီုလေဝ် ဟွံတိုန်စိုပ်လဝ်ရ။<ref>{{Cite web|date=27 June 2023|title=ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ရေးနှင့် ညီလာခံကျင်းပရေး NSPNC နှင့် NCA-S EAO (၅) ဖွဲ့ ဆွေးနွေး|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid0vDZbPXhX5vQyYXCfAkjA3y9vahXzNHG4j6TDF42ayjsH5kBUmbjGTFNKMnzthqhGl%26id%3D100092466086837&show_text=true&width=500"|website=Kaowao News Group|language=my|quote=၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှ ပြင်ဆင်လိုသောအချက်များ၊ ယခင် ဆွေးနွေးပွဲများမှ သဘောတူထားသည့် အချက်များအား အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးကိစ္စ၊ ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံကျင်းပရေးကိစ္စ၊ ဒေသတည်ငြိမ်ရေးကိစ္စနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးတိုက်ဖျက်ရေးကိစ္စတို့ကို အပြန် အလှန် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။}}</ref> နကဵုဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဟီုလဝ် ကုအလဵုအသဳပၞာန်ဂှ် ဂၠံင်တရဴ သွက်ဂွံပသောင်ကလး ပရေင်ဍုင်ကွာန်ကီု၊ ဗီုဂွံ ဒက်ပ္တန် သၞောဝ်ဖေက်ဒရေဝ်ဍုင်ကီုတုဲ ဒှ်ဒၟံင်အိုတ်ရတုဲ ကိစ္စသွက်ဂွံ ဆက်သဳကၠဳအာပၠန်ဂှ် ဟိုတ်နူ ဟွံမဲရတုဲ နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဟွံဆက်ဆဵုဂဗ ကိစ္စပရေင်သဳကၠဳ ပရေင်ဍုင်ကွာန်ရ။ ဆဂး နူကဵု အလဵုအသဳပၞာန် အာတ်မိက်နင် သွက်ဂွံဆဵု ကုညးတာလျိုင် ကဆံင်ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ မွဲဝါပၠန်တုဲ ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာင် ၅-၆၊ ၂၀၂၃ ဂှ် ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ နာဲအံင်မေန် ကေုာံ ညးတာလျိုင်တၞဟ်တအ် အာဆဵုဂဗ ကုညးစၞးအလဵုအသဳပၞာန် ပ္ဍဲနေပျဳဒဝ်ပၠန်ရ။ ပ္ဍဲကဵု နကဵု အလဵုအသဳပၞာန် ဟီု ညးတအ် သွက်ဂွံ ကၠောန်သဘင်သဳကၠဳပရေင်ၜိုဟ်လလံ နွံဒၟံင်ရ။ နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဗီုလဵု စှ်ေစိုတ်။ နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ က္လေင်ဟီု နကဵုအကာဲအရာ ပရေင်ဍုင်ကွာန် လၟုဟ်မ္ဂး ဂကောံအဓိကဂမၠိုင် သီုကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ညံင်ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဂှ်၊ တုဲပၠန် ဒပ်လွပ်လွဟ်အဓိကတအ် သီုဖအိုတ် တိုန်စိုပ် သဳကၠဳမာန်ဟေင် ပရေင်သဳကၠဳပရေင်ၜိုဟ်လလံဂှ် အံင်ဇၞးမာန်ရ။ သာ်ဂှ်ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ၜိုဟ်လလံ ဂွံက္တဵုဒှ်မာန် ဟွံလောဲသွာ။ တုဲပၠန် နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် ဆက်ဒုင်လဝ်တဲ ပရေင်ၜိုဟ်လလံ အကြာအလဵုအသဳ ကေုာံ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ မနွံဒၟံင်လၟုဟ်၊ တုဲပၠန် ပတှ်ေဒုင်ကေတ်လဝ် သွဟ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂှ် သှ်ပလး နကဵု နဲကဲ ဆဵုဂဗသဳကၠဳ ရေင်သကအ်ဟေင် က္လိဂွံသွဟ်မာန်ရ။<ref>{{Cite web|date=10 july 2023|title=မွန်ပြည်သစ်ပါတီ၏ နေပြည်တော်ခရီးစဉ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တွေ့ဆုံ မေးမြန်းချက်|url=https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FNMSP.Info%2Fvideos%2F1325437954717315%2F&show_text=false&width=560&t=0"|website=ပရိုင်ဍုင်မန်တၟိ|language=မန်|quote=}</ref> စတမ်နူ ဂိတုဂျူလာင် ဒုတိယသတ္တာဟဂှ် နကဵု ဒပ်ပၞာန် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ နကဵု ကယျိုင် ကေုာံ လွဟ်ပေင်ပေင်ဂှ် ဂေတ်လန် ပ္ဍဲကဵု ကွာန်မန်ဂမၠိုင် မနွံ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ရ။ နူသၞာံ ၁၉၉၅ ပ္ဍဲတင်လတုပ်စိုတ် ဒေါအ်ပန်ပှ်ော ကုအလဵုအသဳနဝတတေအ်ဂှ် နကဵုဗော်ဍုင်မန်တၟိ နူတိဍာ် မနွံပလိုတ်ဂၠံင်ကွဳစက် မတ်မလီု-ဇြပ်ဗု-ရေဝ်-ထဝါဲဂှ် ဒးနုက်တိတ်လဝ်ရ။ ပ္ဍဲ ဂျူလာင် ၅-၆ ဂှ် နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဆဵုဂဗလဝ် ကုအလဵုအသဳပၞာန်ဂှ် ဂွံလဝ် တင်တုပ်စိုတ် ဒဒှ်ရ နကဵု ကရောင်ပၞာန် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ အခေါင်ကဵုဂီုကၠီု ကွာန်မန် မနွံပလိုတ်ဂၠံင်ကွဳစက်ဂှ် ဒှ်မာန်ရ။ ဟိုတ်နူ ဒပ်ပၞာန်ကရေင် ကေုာံ ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ် လုပ်ပထုဲ လုပ်ဗဒှ်ပၞာန် အကြာကွာန်မန်ဂမၠိုင်တုဲ ညးဍုင်ကွာန်မန်ဂမၠိုင် ဂွိင်ဖေက်ဒၟံင်ဂှ် ညာတ်ကေတ် ကောန်ပၞာန်ဇကု လုပ်ကၠုင် ကဵုဂီုကၠီု ပ္ဍဲကွာန်မန်ဇကုဂှ် မိပ်ဇြိပ် ဒုင်တၠုင်တဴအိုတ်ရ။<ref>{{Cite web|date=10 july 2023|title=မြေပြင်လှုပ်ရှားမှုများ တွေ့လာရသည့် မွန်ပြည်သစ်တပ်များ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/07/27/371945.html?fbclid=IwAR0XusDPxn4nw31lLHlz6yMMnjnHKThD25zwL12d8CXTlhgu_UFnrV4n7AA|website=ဧရာဝတီ|language=ဗၟာ|quote=NMSP ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည့် မကြာသေးသည့် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နှင့် ၆ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ စစ်ကောင်စီကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး မွန်ရွာများအတွင်း NMSP တပ်များဝင်ရောက်ခွင့်ရရေး သဘောတူညီချက် တစုံတရာ ရခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဒေါက်တာပညာ့မွန်က ဆိုသည်။ ၎င်းက “အရင်ကလည်း မွန်ပြည်သူတွေက မွန်ပြည်သစ်ပါတီကို လုံခြုံရေးပေးဖို့ တောင်းဆိုထားတယ်။ အဲဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး SAC က ခွင့်မပြုဘူး။ မွန်ပြည်သစ်ပါတီဟာ သူတို့ထိန်းချုပ်နယ်မြေကလွဲရင် သွားလာလို့မရဘူး။ အခုကျတော့ သူတို့ ဒီတခေါက် နေပြည်တော်ကို သွားပြီးတော့ SAC နဲ့ တွေ့ပြီး စစ်ရေး ၊ လုံခြုံရေး ပေးရေးဆိုတဲ့ အခွင့်အရေးတွေ တောင်းဆိုလာတယ်လို့ သုံးသပ်မိပါတယ်” ဟုဆိုသည်။}</ref> နကဵု အလဵုအသဳပၞာန် ကၠောန်သဘင် စၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲလိက်ကသုက်အေန်သဳအေ ပေင် ၈ သၞာံ။ နကဵု အလဵုအသဳပၞာန် ဘိက်လဝ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ မၞိဟ်ဒစာံတၠဂှ် နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဗလးဏာ မၞိဟ်ပိတၠ၊ ကေင်ကာဗဟဵု မွဲတၠ၊ ကမ္မတဳဗဟဵု ၂ တၠ။ အခိင်ကာလ မဂွံဆဵုကု ဥက္ကဋ္ဌအလဵုအသဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင် ဂအုပ်ဗိုလ်ဇၞော် မေန်အံင်လှာင်ဂှ် နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ပ္တိုန်ဂလာန် ညံင်ဂွံ ကော်ဆဵုဂဗ ကုဂကောံလွပ်လွဟ် မကတဵုဒှ်ကၠုင်တၟိတၟိ ဗီုကဵု ပဳဒဳအေပ်တအ်ကီုဂှ် နကဵု မေန်အံင်လှာင်ဟီု နကဵုညး ပဳဒဳအေပ်ဂှ် ညးတအ် စွံကဆံင်တုပ် ကုဗော်ကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင် ဟွံမာန်၊ ယဝ်ရ ဆဵုဗဂ သဳကၠဳ ပရေင်ဍုင်ကွာန်မ္ဂး ဒှ်အာ အကေင်တုဲ ဗွဲကြဴလေဝ် ဆက်ကတဵုဒှ်ကၠုင်ပၠန်မာန်။ အသိင်ဍေဟ်အိုတ်မ္ဂး ဍေဟ်ဒေါအ်အာ ကေတ်တ်။ နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဟီု နကဵု ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော်မေန်အံင်လှာင်ဟီုဒၟံင် ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံအနာဂတ်ဂှ် ဒက်ပတန်အာ နကဵု ဒေသ၊ ဟွံဒက်ပ္တန် နကဵု ဂကူဂှ် ကောန်ဂကူ မကလိဂွံ တွဵုရးတုဲတုဲတအ်ကီု သီုကဵု ကောန်ဂကူ မဂစာန်ဒၟံင် ညံင်ဂွံဂွံ တွဵုရးတအ် ဒှ်ဒၟံင် ဂဝိင်။ လတူလဟီုဂှ် နကဵု မေန်အံင်လှာင် က္လေင်ဟီု၊ အရာဏအ်ဂှ် ဒှ်အရာ မပလေဝ်လောဲသွာမွဲ ဟွံသေင်၊ ပ္ဍဲကဵု သၞောဝ်လဒက်ပ္တန်ဍုင် ၂၀၀၈ ဏအ်ဂှ်လေဝ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဂကူနွံ နကဵုဒေသနွံဒၟံင်တုဲတုဲရ။ မွဲတင်ပၠန် နကဵု ညးစၞး ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကလေင်ဟီုဂှ် ဟိုတ်နူ ဂကောံလွပ်လွဟ်တအ် မကြပ်ညောန်စိုပ်ကၠုင် ဇရေင်ကွာန်မန်တအ်တုဲ နကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ အာပန်ကဵု က္ၜင်ကျာတုဲ ဒးသ္ၚိဌာန် ညးဍုင်ကွာန်၊ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒှ်ဒဒိုက်။ ကိစ္စတအ်ဏအ် မိက်ဂွံကဵု သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ညိ။ နကဵု မေန်အံင်လှာင် ဟီုကဵု ညးတာလျိုင် လွာဲဂှ် ညံင်ဂွံစၟဳစၟတ် ဟီုကဵု ဂဥုပ်ပၞာန်ဒိုဟ်အဂၞဲရ။<ref>{{cite interview |last=လဴ |first=ဗညာ |subject-link= |interviewer=မိဒေဝဳဆာန် |title= |work= |date=20-10-2023 |publisher=ပရိုင်ဍုင်မန်တၟိ |location= |url=https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FNMSP.Info%2Fvideos%2F3686162091704621%2F&show_text=false&width=560&t=0"|access-date=20-10-2023}}</ref> === ဗော်ဍုင်မန်တၟိ (ဗ္တိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုပၞာန်) === သၞာံ ၂၀၂၄ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၄ ဂှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ဗဟဵု နာဲဇဲယ၊ ဒုညးဂအုပ်က္ဍိုက်ပ်ဒပ်ပၞာန် ဒုသကိုပ်ပၞာန် စၠန်ထဝ် ကေုာံ က္ဍိုပ်သကိုပ်ဗော်၊ ကောန်ဗော် ဗွဲမဂၠိုင် လလောင်တြး သွက်ဂွံ ဗတိုက်ကဵု အလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာရ။<ref>{{cite news |last= |first= |date=February 14, 2024 |title=မွန်ပြည်သစ်ပါတီ(စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး)၏ ထုတ်ပြန်ကြေငြာချက် |url=https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=122098359914217933&id=61556537998062 |work=New Mon State Party - AD |location= |access-date=}}</ref> တုဲဂှ် နူကဵု ဗော််ဍုင်မန်တၟိ ပ္တိတ် လိက်မကဵုသမ္တီ ကုညးဍုင်ကွာန် မွဲတၞးကီုရ။ ပ္ဍဲလိက်မကဵုသမ္တီဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ ဂကောံမပါ်တိတ်ဏအ်ဂှ် အာစန်ဒက်ကေတ် ခရိုင်မတ်မလီုတုဲ ပါ်တိတ်အာ နူကဵု ဗော်ရ။ နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဆဝ်မ္ၚုဟ်လဝ် ညးဍုင်ကွာန် သွက်ဂွံ ဗိုင်စန်ဒက် ညးမပါ်တိတ်တအ် ညံင်ဂွံ က္လေင်လုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲကဵု ဗော်ပၠန်ရ။<ref>{{cite news |last= |first= |date=February 14, 2024 |title=မွန်ပြည်သူထံသို့ အသိပေးအကြောင်းကြားခြင်း |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FNMSP.Info%2Fposts%2Fpfbid0yP4VBDFbV3XwzuWj5T8AztnoHMMHKA2RKMGCwfwu3w4nvdQkZZYMB8EZW2LMcMggl&show_text=true&width=500" width="500"|work=New Mon State Party |location= |access-date=}}</ref> ဆဂး ညးဍုင်ကွာန်မန်တအ် ဗွဲမဂၠိုင် ဟွံညာတ်ကေတ် ဂကောံနာဲဇဲယတအ်ဂှ် ပါ်တိတ် နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ ညာတ်ကေတ် နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဖန်နဲပြယာဲပၞာန်၊ ဝေင်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တုဲ မဖန်လဝ်ရောင်။<ref>{{cite news |last=Ramanya |first=Ravika |date=February 14, 2024 |title=ပရေင်ဟီုတွဟ် ကျာ်ဇၞော်အစာ ရာဝိက |url=https://www.facebook.com/100035186630358/videos/375161008592708/|work=|location= |access-date=}}</ref> ===ဒပ်စဵုဒၞာၜိုဟ်လလမ်ဂကူမန်=== {{Main|ဒပ်စဵုဒၞာၜိုဟ်လလမ်ဂကူမန်}} ဂိတုအံက်တဝ်ဗါ ၁၀၊ ၂၀၂၂ ဂှ် ဒပ်စဵုဒၞာၜိုဟ်လလမ်ဂကူမန် ဂဥုပ်ဗိုလ် နာဲရှံင် (နိုင်ရှောင်) အာယုက်ဇၞော်တုဲ တာလျိုင်ဂဥုပ်ဗိုလ်ဂှ် ပ္အပ်ကဵု ကောန်စဴဇကု နာဲအံင်ထောန်။ တုဲပၠန် နကဵု ဒပ်စဵုဒၞာၜိုဟ်လလမ်ဂှ် ဟီု၊ နကဵု ဒပ်ဇကုဂှ် ပ္အပ်လဝ်လွဟ် ကုအလဵုအသဳဗၟာ ပေင်အာ ၁၂ သၞာံတုဲရလေဝ် ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် ဟိုတ်နူကဵု ရဲပၠန်ဂတး ဗွဲတၟေင် [[ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ယေဗလူ)|ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန်]] မကော်ဂး ပဳဒဳအေပ်တအ် ဂစိုတ်ဒၟံင် ညးဍုင်ကွာန်၊ ညးဓလေင်ကာဍုင်၊ ဥက္ကဋ္ဌကွာန်တအ်တုဲ နကဵု ဒပ်စဵုဒၞာၜိုဟ်လလမ်ဂကူမန် ဒုင်အသံ အမိင် ပၞာန်အလဵုအသဳဗၟာတုဲ နဒဒှ် ဒပ်ညးဍုင်ကွာန်ဒေသ (ဌာနေပြည်သူ့စစ်) ဂှ် က္လေင်ရပ်လွဟ်ပၠန်ရောင် မြဴသာ်ဝွံ လလောင်တြးလဝ်ရ။ ဒပ်စဵုဒၞာၜိုဟ်လလမ်ဂကူမန်ဝွံ ဒှ်ဒပ် မပါ်တိတ် နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ နကဵု က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ဂဥုပ်ဗိုလ်အံင်နာင် နူသၞာံ ၂၀၀၈ တေအ်ရ။ သၞာံ ၂၀၀၉ ဂဥုပ်ဗိုလ် နာဲယှံင် ညးမဒေါအ် ဇူနူဗော်ဍုင်မန်တၟိ လုပ်ပံင် ကုဂဥုပ်ဗိုလ်အံင်နာင်ရ။သၞာံ ၂၀၁၀ အံက်တဝ်ဗာ ၁၀ ဂှ် နကဵု ဒြဟတ်ကောန်ဒပ် ၂၆၈၊ လွဟ်ဇၞော် လွဟ်ဍောတ် ၇၂ ဇကိုအ်ဂှ် လုပ်ဖျေဟ်လွဟ် ကု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ဂဥုပ်ဌာနပၞာန်ရးအဂၞဲရ။ သၞာံ ၂၀၁၂ နာဲအံင်နာင် စုတိအာတုဲ စၞးဂှ် နာဲရှံင် (ရှောင်) ဒှ်ဂဥုပ်ဗိုလ် နဒဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ ဒပ်ဝွံရ။ လၟုဟ် နာဲရှံင် အာယုက်ဇၞော်တုဲ ပ္အပ်ကဵု ကောန်စဴဇကု နာဲအံင်ထောန်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=10 October 2022|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်|work=Than Lwin Times|url=https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Ftltmonedition%2Fvideos%2F1861982294194210%2F&show_text=false&width=560&t=0"|access-date=12 October 2022|issn=|quote=မွန်ပြည်သစ်ပါတီကနေ ခွဲထွက်ထားတဲ့ မွန်ငြိမ်းချမ်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဟာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ လက်တွဲပြီး ဌာနေ ပြည်သူ့စစ်အဖြစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ အောက်တိုဘာလ (၁၀) ရက်နေ့မှာ ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်ပါတယ်။ မွန်ငြိမ်းချမ်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ကတော့ မွန်ပြည်နယ်အတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ အကြမ်းဖက်မှုအန္တရာယ်တွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် ပြည်သူ့စစ်အဖြစ် ပြောင်းလဲ ဆောင်ရွက်ရတာလို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်မှန်သမျှကို ပြတ်သားစွာကန့်ကွက် ရှုတ်ချပြီး ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ် လူမှုဘဝအေးချမ်း တည်ငြိမ်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ }}</ref> ===ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုင်မန် / ဒပ်စဵုဒၞာဍုင်မန် === [[ကံင်ဇြဳဖေဝ်ဒရေဝ်ဍုင်မန်]] ({{lang-en|Mon State Federal Council (MSFC)}}, {{lang-my|မွန်ပြည်ဖက်ဒရယ်ကောင်စဳ}}) ဂှ် ဒှ် ဂကောံကံင်ဇြဳ မဒက်ပ္တန်လဝ် နကု သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်လ္ၚဵု သွက်ဂွံ ဗမံက် ရုပ်ရဴကမၠောန် ပဋိညာဥ်ဖေဝ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစဳပဋိညာဥ်) မဒှ် ပဋိညာဥ် [[အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ]] (အေန်ယူဂျဳ) သွက်တွဵုရးမန် ရ။<ref>{{cite web |url=https://msfc-mon.org/burmese/2023/06/27/about-msfc/ |title=မွန်ပြည်ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (MSFC) အကြောင်း |last= |first= |date=November 15, 2023 |website=Mon State Federal Council |publisher=Open |access-date=September 16, 2024 |quote=နွေဦးတော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် မွန်ပြည်ကြားကာလ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကော်မီတီ (Mon State Interim Coordinating Committee-MSICC) အနေဖြင့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီတွင်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားညီညွတ် ရေးအစိုးရတွင်လည်းကောင်း တက်တက်ကြွကြွပါဝင်ခဲ့ပေသည်။ ပထမအကြိမ်ပြည်သူ့ညီလာခံတွင် ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီပဋိညာဉ် အစိတ်အပိုင်း(၁) နှင့် အစိတ်အပိုင်း (၂) တို့အား အတည်ပြုလိုက်ပြီဖြစ်သည့်အတွက် MSICC အနေဖြင့် ပဋိညာဉ်ပါ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်အခွင့်အရေးနှင့် မိမိပြည်နယ် အတွင်း အာဏာ (၃)ရပ် တည်တန့်ရေးအတွက် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရမည့်တာဝန် အများအပြားရှိနေသည့် အတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကော်မီတီအဆင့်မှ ပြည်နယ်ဖက်ရယ်ကောင်စီအဆင့်သို့ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းကာ ပဋိညာဉ် (၂) ရပ်စလုံးအား အကောင်အထည်ဖော်သွားမည်ဖြစ်သည်။ |accessdate=September 17, 2024 |archivedate=September 16, 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240916201749/https://msfc-mon.org/burmese/2023/06/27/about-msfc/ }}</ref> နကု ကံင်ဇြဳဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဌာနနာနာသာ် သီုကဵု ဌာနပရေင်စဵုဒၞာ နကုယၟု [[ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုင်မန်]] ရ။ === ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜးဍုင်မည်=== {{Main|ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜးဍုင်မည်}} [[ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜးဍုင်မည်]] ဂှ် ကောန်ဂကူမန် ညးမိက်ဂွံ သၠုင်ပ္တိုန် ပရေင်ဒပ်ပၞာန်မန်တုဲ အာတိုန်လဝ် ဘာပၞာန် ပ္ဍဲ ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜးဂကူတအင် (TNLA)၊ ဒက်မိတ် ဗွဲတၟေင် ကုဂကူတၞောဝ်ဗဳဇမတုပ် ကုမန် ဂကူဝ၊ ဂကူပလံံင် တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ်။ === ဒပ်ကရေင် ကေအေန်ယူ === ကြဴနူ ဒပ်ကရေင် ကေအေန်ယူ မကလိဂွံ ဒြဟတ်မၞိဟ် ဒြဟတ်လွဟ် နူကဵု [[ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ဗၟာ)|ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန်]] မကော်ဂး ပဳဒဳအေပ်တအ်တုဲ ဒၞာဲတိဍာ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ သြဇာတဴ ဒေသကၞောတ်ၜဳရေဝ်ဂှ် သွက်ဂွံ ပံက်ဗဒှ် ဒပ်မဟာ (၈) ဂှ် ဖန်ဇန်လဝ်ရ။ နကဵု ဒုသကိုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ်ပၞာန်ကေအေန်ယူ ''ဘောကျော်ဟဲ '' ကော်သဘင်သဳကၠဳ သကိုပ်ဒပ်ကရေင်ဂမၠိုင်တုဲ နူကဵု သဘင်သဳကၠဳဂှ် ညးတအ် တုပ်စိုတ် သွက်ဂွံ ပံက်ဒပ်မဟာ(၈) ပ္ဍဲကဵု ဒေသကၞောတ်ၜဳရေဝ် မဒှ်ဒၞာဲ တိဍာ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ သြဇာတဴရ။ ဒပ်မဟာ (၈) ဂှ် ပါ်ပ္တိတ် ဒြဟတ် နူကဵု ဒပ်မဟာ (၆) တမ်ဒပ် (၂၇)၊ တမ်ဒပ် (၂၈) ကဵု တမ်ဒပ် (၂၉) တုဲပၠန် ကရောင်ပၞာန်ကၠဗတာင် (ကျားဖြူစစ်ကြောင်း)၊ ကရောင်ပၞာန်ဒဵုဒၞး (ဒေါနစစ်ကြောင်း)၊ ကရောင်ပၞာန်နာ်ဍာဲ (နဂါးနီစစ်ကြောင်း)၊ ကရောင်ပၞာန်ဒဵုဗျု (တောင်ညိုစစ်ကြောင်း)တအ်ဂှ် နဒဒှ် ဒပ်မဟာ(၈) မြဴသာ်ဝွံ ပံက်လဝ်ရ။ သကိုပ်ဒပ်မဟာဂှ် ခပ္တိုန်လဝ် သကိုပ်တမ်ဒပ် (၂၇) သကိုပ်ဒပ် ယာန်နာင် (ရန်နိုင်) မကော်ဂး နယ်ဒါထူး မြဴသာ်ဝွံ နူကဵု Rehmonnya Institute for Civic Engagement - RICE ဂွံတီကေတ်ရ။<ref>{{cite report |author=Rehmonnya Institute for Civic Engagement - RICE |author-link=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid0ieoAp9xN5UwGdfdy3aQHnysBxytNsmCHVN5cfDsDJgE1zAEWBxxvZUyGnVu9sSTml%26id%3D100067334892829&show_text=true&width=500"|authors= |date=July 1, 2023 |title=ခေတ်သစ် ကရင်နီပြည် အစိုးရ နှင့် မွန်နိုင်ငံရေးရေချိန် |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid0ieoAp9xN5UwGdfdy3aQHnysBxytNsmCHVN5cfDsDJgE1zAEWBxxvZUyGnVu9sSTml%26id%3D100067334892829&show_text=true&width=500"|publisher=Open |page=4 |docket= |access-date=July 2, 2023 |quote=ပေါက်ကြားလာသော သတင်းအရင်းအမြစ်တစ်ခုအရ (KNU) ဒုစစ်ဉီးစီးချုပ် ဘောကျော်ဟဲ ဦးဆောင်၍ တပ်မှူးများညီလာခံတစ်ရပ်ကို ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့ပြီး ထိုညီလာခံမှ တပ်မဟာ(၈)ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြောင်း RICE သုတေသီတစ်ဦးက စုံစမ်းသိရှိထားသည်။ KNU/KNLA ၏ တပ်မဟာ(၆) လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း (၂၇)၊ တပ်ရင်း (၂၈) နှင့် တပ်ရင် (၂၉) တို့ ကို လည်းကောင်း၊ ယင်အပြင် အင်အား ၅၀၀ နီးပါခန့်ရှိသော ကျားဖြူစစ်ကြောင်း၊ ဒေါနစစ်ကြောင်း၊ နဂါးနီစစ်ကြောင်းနှင့် တောင်ညိုစစ်ကြောင်းတို့ကိုလည်းကောင်း တပ်မဟာ(၈) လက်အောက်ခံအဖြစ် ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်း သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ တပ်မဟာ(၈)၏ ယာယီတပ်မဟာမှူးအဖြစ် တပ်ရင်း(၂၇) ၏ တပ်ရင်းမှူး ရန်နိုင် (ခ) နယ်ဒါထူးက တာဝန်ယူသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်။}}</ref> စပ်ကဵု ကိစ္စဝွံ နကဵု ကရေင်ကေအေန်ယူ မုဟွံလလောင်တြး ဗဗွဲဏီကီုလေဝ် ပရေင်ကမၠောန် မဗၟံက်ရုပ်ရဴပၞာန် ပ္ဍဲဒေသတိဍာ်မန်တအ်ဂှ် စဗၟံက်ကၠုင် နူကဵု ၜိုတ်ဂိတုဂျောန်၊ ၂၀၂၃ ဂှ်ရ။ === ဒပ်လွပ်လွဟ် ကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင် === ကြဴနူ ပၞာန်ထိင်အဝဵုဍုင် ပ္ဍဲဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၊ ၂၀၂၁ တုဲ ဗွဲတၟေင် ကောန်ဗော် ကေုာံ မၞိဟ်မထံက်ဂလာန် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတအ် ဒြေပ်ဒဴတိတ် ပ္ဍဲကဵု တိပၠန်ဂတး ဒၞာဲကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင် ဗွဲတၟေင် ဒေသချေင်၊ ဒေသကချေင်၊ ဒေသကရေင်ဍာဲ ကေုာံ ဒေသကရင်ရ။ ဟိုတ်နူ မၞိဟ်မထံက်ဂလာန် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင် ဒြေပ်စိုပ်ကၠုင် ဒၞာဲဇကု၊ အာတ်မိက် ညံင်ဂွံဗတောန် ကဵုကွတ်ပၞာန်၊ အရီုအဗင်လွဟ်တအ်တုဲ ဒပ်ကောန်ဍုင်အရင်တအ်ဏအ် ပါဲဟွံဂွံ ဒေါအ်ဟွံဂွံ ဒးဗ္တောန် ကဵုကွတ်ပၞာန် ကေုာံ အရီုအဗင်လွဟ်ရ။ ညးမထံက်ဂလာန် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတအ်ဂှ် လေပ်ကွတ်ပၞာန်တုဲ ဒက်ပ္တန်ပတိုန် ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် ရ။ ဗွဲကိုပ်ကၠာ ရန်တၟအ်လဝ် ဗ္တောန်ကဵု ကွတ်ပၞာန်တုဲ ညံင်မၞိဟ်တအ်ဂှ် ဂွံက္လေင်စဴ ဒေသညးတအ်တုဲ ကဵုညးတအ် ဆက်လုပ်အာ ပေါဲဗတိုက် ပ္ဍဲဒေသညးတအ်ရ။ ညံင်ရဴ မၞိဟ်မလေပ် ကွတ်ပၞာန်တုဲ က္လေင်လုပ်ပၠန်ဂတး ပ္ဍဲဒေသဇကု နွံကီု၊ ဟိုတ်နူပရေင်ဂီုကၠီု မၞိဟ်မက္လေင်စဴတအ်ဂှ် ဒးဒုင်ရပ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ်ကၠုင်တုဲ ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ်ဂှ် သှ်ေတန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဒေသ ကောန်ဍုင်အရင်တအ်ဂှ်ရ။ ဟိုတ်နူဏအ်တုဲ ပေါဲဗတိုက် အကြာ ဒပ်ကောန်ဍုင်အရင်တအ်ဂှ် ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ က္တဵုဒှ် ဗွဲမသကာတ်မြဟ်ကီုရ။ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုအံက်တဝ်ဗာ ၂၇ ဂှ် ဒပ်မဟာမိတ်ကောဒေအ်ပိ မတွဟ်ဂး ဒပ်ပၞာန်ယခေင် (Arakan Army - AA) (ဒပ်ယခေင်)၊ ဒပ်ပၞာန်ဒဳမဝ်ကရေတ္တေစ်ကောန်ဂကူမျာန်မာ (Myanmar National Democratic Alliance Army - MNDAA (ဒပ်ကဝ်က)၊ ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူတအင် (Ta'ang National Liberation Army -TNLA) (ဒပ်တအင်) တအ် လလောင်တြး ပရေင်ပၞာန် ၁၀၂၇။ ပရေင်ပၞာန်ဏအ် နကုရဲပၠန်ဂတးတအ် ပ္ဍဲဒေသသေံသၟဝ်ကျာဂှ် သိမ်ဂွံအာ ဒပ်မဟာပၞာန်တိုက် စၟတ်(၁၆) မနွံ ပ္ဍဲဍုင်သိန္နဳ၊ ဂဥုပ်အုပ်ဓုပ်ဒေသလံက်ကိုင်၊ တမ်ဒပ်ဗွဲမဂၠိုင် ကောံကု ၁၈ ဍုင် သီဂွံအာရ။ နကုကြုက် ပ္ညဳတုဲ ဆဵုဂဗ ပ္ဍဲ တွဵုရးယူနာန်၊ ဍုင်ကူမေန်၊ ဟဝ်တေတ်ဟာင်ဂေန်တုဲ က္လိဂွံ တင်လတုပ်စိုတ် ရေင်သကအ် ဒေါအ်ပန်ပှ်ော ရေင်သကအ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄ ဂိတုဇာန္နဝါရဳ ၁၁ ဗတံ ၉ နာဍဳရ။ ပၞာန်ပ္ဍဲဒေသယခေင်ဂှ် ဟွံဆက်စပ် ကုပရေင်တုပ်စိုတ်ဟာင်ဂေန်။<ref name=mynow>{{cite web |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58072/?fbclid=IwY2xjawFxGkVleHRuA2FlbQIxMAABHbZ8KNONCEvPUBoNQVOcWai3YzkdzGBVXNwN2bKjef2yIphBcH0swkpphg_aem_tO4VVgt38ZVe2gvtjERF9w |title=KNDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ပြောပြတဲ့ ရှမ်းမြောက်စစ်ပွဲအတွေ့အကြုံ |last=ရယ် |first=စော |date=October 2, 2024 |website=Myanmar Now |publisher=Open |access-date=October 7, 2024 |quote=}}</ref> ဟိုတ်နူ နူကဵု ပၞာန်ဗၟာ အာဗတိုက် ဒပ်တအင် မနွံ ပ္ဍဲဍုင် ကျံက်မေဝ် ကီု၊ သီုကဵု ပန်ဍုင်သိန္နဳ၊ ကွတ်ခါင်၊ နံင်ချိုဝ်၊ မဝ်မိတ်၊ မဝ်ကုတ်တုဲ သၞာံ ၂၀၂၄ ဂိတုဂျောန် ၉ ဂှ် နကုဒပ်တအင် လလောင်တြး ဒဒှ်ရ ပၞာန်ဗၟာ ပလီု တင်လတုပ်စိုတ်တုဲ ပရေင်ပၞာန်၁၀၂၇ ဂှ် ဆက်ပြေင်အာပၠန်ရောင်ရ။<ref name=mynow/> ==ညးဍုင်ကွာန်မန်== ကြဴနူ ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု ပရေင်ပၞာန် နကဵုဂကောံလွပ်လွဟ်ကရေင် ကေုာံ ဂကောံဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် မကော်ဂး ပဳဒဳအေပ်တအ် သၠုင်ပတိုန်အသိင် ပေါဲဗတိုက် ကေုာံ ပရေင်ပကီုပရာပ်၊ ပရေင်ပလီုပလာ်နာနာတုဲ ညးဍုင်ကွာန်မန် ဗွဲတၟေင် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ဂှ် ဒးဒုင်ဘဲပၞာန် ဂၠိုင်အိုတ်ရ။ ပါဲနူ ဘဲပၞာန် မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲကွာန်ဇကုတုဲ နူကဵု ရဲဂကောံလွပ်လွဟ် ပဳဒဳအေပ်တအ်ဂှ် သွက်ဂွံရာန်လွဟ် ကေုာံ ခရိတ်စသုင် ကောန်ဒပ်ညးတအ်တုဲ ဓရတ်သြန် နူကဵု ညးဍုင်ကွာန်မန် ဗွဲတၟေင် ညးတၠပိုန်ဒြပ်၊ ကေုာံ နူညးအုပ်ဓုပ်ကွာန်မန်တအ်ရ။ နူကဵု ညးအုပ်ဓုပ်ကွာန်မန် ဗီုကဵု ကွာန်ကွာန်ပါင်မ္ၚဵုဂှ် မွဲမွဲအလန် ဒးဒုင်ဓရတ်သြန် ၄၀၀ ကိုဋ်။ ညးဇၞော်ကွာန်တအ် ဒးဒုင်ဓရတ် ဗီုဏအ်မ္ဂး သွက်ဂွံဂွံသြန်တအ်ဂှ် ဒးဂၠာဲဗက် အကြာကောန်ကွာန်။ ယဝ်ရ ဟွံကဵုမ္ဂး ညးဇၞော်ကွာန်တအ်ဂှ် နကဵုဒုဟ် မၞိဟ်မကဵုပရိုင်သၞ (ဒလံ) ဂးတုဲ ကၠုင်ပန်ဂစိုတ်ထောအ်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=3 June 2023|title=ဂကောံရပ်လွဟ်မွဲဂကောံ အာတ်မိက်လဝ်သြန်ကွာန်၊ ညးဒးညးဒုင်ရဟာ ညးဇၞော်ကွာန်ဟီု|work=Kaowao News Group|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid02pRk4QWpyxNHDkW2sTieFGjRPfx5kpXGBfmJkFACLnKhDnEwGZTb1JvPBngd2sdKdl%26id%3D100092466086837&show_text=true&width=500"|access-date=2 July 2023|issn=|quote=“ပရူဏံ ဗော်ဍုင်မန်တၟိကီု လပါ်အလဵုအသဳကီု ပိုဲလဴစလဝ်တုဲ ညးတံတီမံင်ရ၊ ညးဒးညးဒုင်ကေတ်တ်ရဟာ ဟွံမင်မွဲရံင်စံင်ညးသ္ကံရဟာ ပ္ဍဲကဵုပွိုင်ဍုင်ရေဝ်သၠုင်ကျာကီု ရေဝ်သၟဝ်ကျာကီု ဂကောံပၠန်ဂတးမွဲက္ဍိုပ် ရေးပြောက်ကျား YGS ဂှ် ဇၟာပ်ဥက္ကဌကွာန် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကွာန်ဂှ်တှ်ေ ဍေံအာတ်ဓရင်လဝ်သြန်” ညးဇၞော်ကွာန်မွဲဟီုရ။ ဆဂး လ္တူပရေင်ဏံဒဒှ်နွံဗီုလဵု နူဌာန်ပရိုင်ကဴဝဴ သ္ပဒတန်ဟွံဂွံဏီ။ အကြာဏံ ဂကောံရပ်လွဟ်လဵုဟွံတီ အာတ်မိက်လဝ်သြန်ကု ညးဇၞော်ကွာန်ပါင်မ္ၚဵု(ပါင်မဟေဝ်) ၄၀၀ ကိုဋ်နွံမံင်တုဲ ဂွံဗၠးဘဲလမျီုဂှ် ဥက္ကဌကွာန်ဒးဂြိပ်ပါဲအာမွဲဒၞာဲရဂှ် ရဲကွာန်မွဲတၠ ဟီုရ။ ပြည်သူ့စစ်တြေံ နာဲပါန်ယှိုဲ ရဲကွာန်သၞေဟ်ကာ (ဍုင်ရေဝ်သြင်မွဲလပါ်တေံ) ဂျောန် ၂ နူတနေံဗတမ် ၇ နာဍဳ အဃောကလေင်စဴသ္ၚိ တိတ်ကၠုင်နူခုင်ဝေင်ဘိလိယက်ဂှ် ဒးဒုင်ပန် ၄ လစုတ်တုဲ ချိုတ်လဝ်ဒၞာဲဂှ် ဂွံပရိုင်ရ}}</ref> === ဘဲပၞာန် ပွဳပွူ ကွာန်ကအ်ဗိုတ် (ကာန္နဳ) === ဒပ်ကရေင် နကဵုသကိုပ်ဒပ် ဗိုလ်စောအယ်စေးဝါး ကေုာံ ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ဗၟာ) မကော်ဂး ပဳဒဳအေပ်တအ် ပံင်တောဲတုဲ ပၠဒပ် Lion Battalion Commando တုဲ ဇာန္နဝါရဳ ၁၊ ၂၀၂၃ ဂှ် စိုပ်ကၠုင် ဇရေင် အကြာကွာန်ကအ်ပံက်ရ။ ဇာန္နဝါရဳ ၂၁ ဂှ် ဒပ်တအ်ဏအ် လုပ်မံင်ဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ကအ်ကျာ် ဗဒါဲကွာန်ကအ်ဗိုတ် (ကာန္နဳ)ရ။ နကဵုဒပ်အလဵုအသဳဗၟာ ဒပ်ခမရ ၅၄၅ ဂွံတီကေတ်တုဲ လုပ်ကၠုင် ကွာန်ကအ်ဗိုတ်။ ဒပ်ခမရ ၅၄၅ မံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် အခိင် နူဂယး ၜိုတ် ၁ နာဍဳ ပ္ဍဲဇာန္နဝါရဳ ၂၂ ဂှ် ဒပ်ခမရ ၅၄၅ ဂှ် တိတ်အာ နူကွာန်ကအ်ဗိုတ်တုဲ အာမံင်ဒၟံင် ကွာန်ဗဒါဲဂှ် ကွာန်ကအ်ကာ ရ။ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ တိတ်အာ နူကွာန်ကအ်ဗိုတ် ဗက်ဟွံဂတာပ် ဒပ်ကရေင် ဗိုလ်စောအယ်စေးဝါး ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ်ဂှ် လုပ်ကၠုင် ကွာန်ကအ်ဗိုတ်ရ။ နကဵု ဒပ်ဗၟာခမရ ၅၄၅ ဂှ် ခဍိုန်ပန်နင် အမၠံက် လပါ်ကွာန်ကအ်ဗိုတ် ကေုာံ ကွာန်က္ဍိုပ်ဒဒန်တအ်ရ။ ဇာန္နဝါရဳ ၂၃ ဂှ် နကဵု ဒပ်ဗၟာခမရ ၅၄၅ ဂှ် လုပ်ကြပ်ကၠုင် ကဵုကွာန်ကအ်ဗိုတ်တုဲ ဒှ်ပေါဲဗတိုက် ကုဒပ်ကရေင်ဗိုလ်စောအယ်စေးဝါး ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ် မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲဂှ်ရ ဒပ်ကရေင် ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ် စံင်ထောအ် ရုင်အုပ်ဓုပ်ကွာန်ရ။<ref name=nmsp>{{cite news|last=|first=|date=29 January 2023|title=ကမ်းနီ နှင့် အနီးတဝိုက်ရှိ ကျေးရွာများ မီးရှိူ့ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|work=ခရိုင်အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီ သထုံခရိုင် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FNMSPnews%2Fposts%2Fpfbid0E8wb7Kw5ysHoABJZJ376uKNqf1GAQ2eH8aHzhFAZkjEDD9wtQqYQA3tiimJG7ZXrl&show_text=true&width=500" |access-date=29 January 2023|issn=|quote=}}</ref> ဟိုတ်နူ ကောန်ပၞာန်ကရေင် ကေုာံ ကောန်ပၞာန်ပဳဒဳအေပ်တအ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠင် မံင်ဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ်တုဲ ရဲကွာန်တအ် ဖေက် ဒှ်ပေါဲဗတိုက် ကုပၞာန်အလဵုအသဳဗၟာတုဲ စဒြေပ်ဒဴတိတ် နူကွာန်ဂှ်ရ။ အတိုင်ညးဍုင်ကွာန်တအ် မဒှ်ဂဝိင်ဂှ်ရပေါဲဗတိုက် အကြာ ဒပ်ပၞာန်အလဵုအသဳဗၟာ ကဵု ဒပ်ကရေင် ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ် က္တဵုဒှ် အပ္ဍဲကွာန်၊ နကဵု ပၞာန်အလဵုအသဳ သီုစကာ နကဵု က္ၜင်ကျာရ။ ဟိုတ်နူဏအ်တုဲ ကောန်ကွာန် မနွံဗဒါဲကွာန်ကအ်ဗိုတ် (ကာန္နဳ) ကွာန်ဂြိုပ်ကြုက်၊ ကွာန်ကဍိုပ်ဒဒန်၊ ကွာန်ကအ်ကျာ်၊ ကွာန်သာယာဝတဳ၊ (ကွာန်ကအ်ကာ၊ ကအ်ခိုက်) သီုဖအိုတ် ၉ ကွာန် ဒးဒြေပ်ပါဲ ဘဲပၞာန်ဂှ်ရ။<ref name=imna2/> ဇာန္နဝါရဳ ၂၄၊ ၂၀၂၃ဂှ် နကဵု ဒပ်ကရေင် ကဵု [[ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ဗၟာ)]] မကော်ဂး ပဳဒဳအေပ်တအ်ဂှ် စံင်သ္ၚိ ညးဍုင်ကွာန် နကဵုဒပ်ကရေင် ကေုာံ ပဳဒဳအေပ်တအ် မစုတ်စောဲလဝ်ဒုဟ် မၞိဟ်ဒစုက်ဒလုက် (ဒလံ) ကေုာံ သ္ၚိကောန်ပၞာန်ညးဍုင်ကွာန်တအ်ရ။<ref name=nmsp/><ref name=imna2/> ကောန်ကွာန်တအ် ဂွိင်ဖေက် ပၟတ်ကၠောအ် ကုသ္ၚိတၞဟ်တုဲ ၜိုန်ရ ဗက်ပလိုတ်ပၟတ်ကီုလေဝ် နကဵုကောန်ပၞာန်ကရေင် ကဵု ကောန်ပၞာန်ဗၟာပဳဒဳအေပ်တအ် ဟွံကဵုပလိုတ်တုဲ ပၟတ်ဂှ် ကၠောအ်ကၞာင် သ္ၚိပ္ဍဲကွာန်ကအ်ဗိုတ် (ကာန္နဳ)၊ ပွိုင်ဍုင်ကြုင်ဒဵု၊ ဒေသရးမန် တူအာ သီုဖအိုတ် ၂၀ မ၊ ဟိုတ်နူ ဒးမကမ်ဇၞော်တုဲ ဒးအာသ္ၚိ ၂ မရ။<ref name=imna2>{{cite news|last=|first=|date=26 January 2023|title=တိုက်ပွဲ နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးမှုးအိမ်တို့ အား မီးတင်ရှို့ မှုကြောင့် ကမ်းနီအပါအဝင် မွန်ရွာ (၉) ရွာမှ ရွာလုံးကျွတ် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရ|work=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|url=https://burmese.monnews.org/2023/01/26/တိုက်ပွဲ-နှင့်-အုပ်ချုပ်/?fbclid=IwAR1AD1_bYdXhPuC0I0f8gsxHlvpv73hBJFWBq3ASz9lJXunvklfS_Tg_yRE|access-date=27 January 2023|issn=|quote=“အိမ်မီးလောင်ဖြစ်စဥ်က သူတို့ပြောတဲ့ ဒလန်ဆိုတဲ့အိမ်ကို ကရင်က မီးရှို့ရာကနေ ဒလန်မဟုတ်တဲ့အိမ်တွေကို မီးကကူးစက်သွားပြီး လောင်ကုန်တာ၊ အားလုံး အိမ် ၂၄ လုံးလောင်သွားတယ် ကမ်းနီမှာ ပြီးတော့ လက်နက်ကြီးကျပြီး လောင်သွားတာက ၂ လုံး၊ ဒီမနက်မှာက ညောင်ရိပ်သာမှာ နေအိမ်တွေ မီးလောင်တယ်” ဟု ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။}}</ref> ဇာန္နဝါရဳ ၂၆ ဂှ် ကောန်ပၞာန်ကရေင် ကဵု ကောန်ပၞာန်ပဳဒဳအေပ်တအ် ကၠုင်သ္ၚိၝောအ်မၞိဟ်ကွာန်တုဲ ကပေါတ်ပ္ဍဲသ္ၚိညးဂှ် ကၠတ်ဂၠံက်ကေတ်ဏာတုဲ သ္ၚိဂှ် စံင်ထောအ်ရ။ ကောန်ကွာန်သၟေဟ် မနွံ ပ္ဍဲကွာန်တအ် ၜိုန်ရ လုပ်ပြာ်ကီုလေဝ် ဍေဟ်တအ် ဟွံကဵု အခေါင်ပလိုတ်ပၟတ်။ ညံင်သ္ၚိကရပ်ဇိုင်တအ် ဟွံဂွံတူဟေင် ဍေဟ်တအ် ကဵုအခေါင်စကာပက်ဍာ်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=26 January 2023|title=ကရေင် ပဳဒဳအေပ် စံင်သ္ၚိၝောအ်မၞိဟ်ကွာန်|work=Talagoon Nāradahongsā|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FTalagoonNaradahongsa%2Fposts%2Fpfbid0ToUhpP8Fe5GNmaRpght23DJJG7twiiNqebon2x5EaxZjnEGWPSfWt46XQFqnJENul&show_text=true&width=500"|access-date=27 January 2023|issn=|quote=တ္ၚဲဏံ (၂၆-၀၁-၂၀၂၃) ဒပ်ကရေင်ကေုာံပဳဒဳအေတ်တအ် ထပ်လုပ်စံင်သ္ၚိၝောံမၞိဟ်ကွာန်တုဲ ကောန်ကွာန်သှ်ေသၟေဟ်တအ် နွံတဴဒၟံင်ပ္ဍဲကွာန်တေံ လုပ်ပြာ်ပလိုတ် ဍေံတအ်ဟွံကဵုအခေါင်ပလိုတ်ရ။ သ္ၚိကရပ် ဇိုင်သ္ၚိတူဂှ် ဍေံတအ် စကာပက်ဍာ်ရ ဂွိင်သ္ၚိတၞဟ်တူဗက်အာ ဂွံအခေါင်ဆၜိုတ်ဏံရ။}}</ref><ref>{{cite news|last=|first=|date=26 January 2023|title=ကရေင် ပဳဒဳအေပ် စံင်သ္ၚိၝောအ်မၞိဟ်ကွာန်|work=Ka Thi|url=https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=476&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fmin.minlay.372%2Fvideos%2F1358036238303136%2F&show_text=false&width=267&t=0"|access-date=27 January 2023|issn=|quote=ရပ်ကျေးအုပ်ချုပ်ရေးမှူးအိမ်မှပစ္စည်းတွေကိုကားနဲ့အပြည့်သယ်ပြီးအိမ်အားမီးရှို့လိုက်သည်ဟုရွာသားများမှပြောကြားနေခြင်း}}</ref> ကောန်ကွာန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒြေပ်ဒဴ ဇရေင် မၞိဟ်ညးတအ် မတီညာတ် ဗီုကဵု မနွံ ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု၊ ကြေဝ်ဏာ၊ ခအံင်ကြေဟ်တအ်တုဲ ဗွဲမဂၠိုင် စိုပ်အာ ဇရေင် ကွာန်သာံလှေဝ်ဂၠိုင်ရ။ နူကဵု ဘာလကျာ်မန်ဂမၠိုင်လေဝ် ကော်ဒုင်တၠုင် သွက်ဂွံပဒတဴ ပ္ဍဲကဵု ဘာညးတအ်ကီုရ။ ဇာန္နဝါရဳ ၂၅ ဂှ် ခမဳသင် ကေုာံ ခရှ် ပွိုင်ဍုင်ကအ်ကြိက်တအ် ကောံဓရီု ပ္ဍဲဘာကွာန်ကအ်ဂူတုဲ ဒက်ပ္တန် ဂကောံရီုဗင်ဘဲပၞာန်တုဲ နကဵု ဂကောံဏအ် ဒုင်တဲ မဒါန်ဂမၠိုင်ကီု မဒါန်တအ် ညံင်ဂွံ စိုပ် ညးဒၟုင်ဒါန် (ဝါ) ညးလဒဴပၞာန်တအ်ရ။ နကဵု ဂကောံဝွံဂှ် ဖန်ဇန် ရံင်စံင် ဗ္စဖျုင်လဝ် ညးလဒဴပၞာန်တအ်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=26 January 2023|title=ဂကောံရီုဗင်ဘဲပၞာန် ပွိုင်ဍုင်ကအ်ကြိက်|work=အအာ|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fwww.aar.mon%2Fposts%2Fpfbid02XHdDvJEvcvFHirBoFvWpbbthxLg7kUBAeLTrZ9MHs6PbeKiFiMVbPuRHzcQXvaTVl&show_text=true&width=500"|access-date=27 January 2023|issn=|quote=ခမဳသၚ် ကေုာံ ဒကာ ပွိုၚ်ဍုၚ်ကအ်ကြိက်တံ ကောံဓရီုပ္ဍဲဘာကွာန်ကအ်ဂူတုဲ (၂၅-၁-၂၉၂၃)ဂှ် ရန်တၟံကဵုဂွံဗိုၚ်ရီုဗၚ်ညးပါဲဒဴဘဲပၞာန်တံတုဲ ပံက်လဝ်ဂကောံဂကောံရီုဗၚ်ဘဲပၞာန်ရ }}</ref> ဇာန္နဝါရဳ ၂၇ ဂှ် ပၞာန်သီုၜါလပါ် ဆုတ်တိတ် နူကွာန်ကအ်ဗိုတ် (ကာန္နဳ) တုဲ ကောန်ကွာန် မၞိဟ်တြုဟ်တြုဟ်တအ်လေဝ် ကလေင်စဴအာ သ္ၚိဇကု သိုက်သိုက်ကီုရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=27 January 2023|title=ပၞာန်ၜါလပါ်တအ် ဆုတ်ပါဲတိတ် နူကဵုကွာန်ကအ်ဗိုတ်|work=ရာမညဌာနဳ|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FTaingpaKao20%2Fposts%2Fpfbid02WCijRZWjsvZY4mJirMBZpaDf646jGzV4fm4QzwDS6SBoqxjwSgcbubMLgrRxUcLSl&show_text=true&width=500"|access-date=27 January 2023|issn=|quote=ပၞာန်ၜါလ္ပာ်တအ် ဆုတ်ပဲါတိတ်နူကဵု ဒေသကွာန်ကအ်ဗိုတ်(ကာန်နဳ) ယျ မၞိဟ်တြုံတြုံတအ် ယောန်ကလေၚ်စဴကၠုၚ်ကွာန်ညးတအ် သိုက်သိုက်ယျ။ စိုတ်ဖေက်လုပ်မံၚ်တုဲ ကဵုမံၚ်ပရိုၚ်ညးကအ် ပရိုၚ်ဟွံဍာံတုဲ မွဲဏှမွဲဏှ ဒးဂြိပ်မံၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုအလန်ရ။ ပရိုၚ်ဒဒှ်ဍာံဂှ် ပိုဲတအ် ဘိုၚ်ပလံၚ်ကဵု ညးတအ်ညိ။}}</ref> ပ္ဍဲအခိင် အဃောမဒှ်ဒၟံင်ပၞာန်ဂှ်လေဝ် ရဲကွာန်ကအ်ဗိုတ်လ္ၚဵု တၞဟ်နဂွံမင်မဲအာကွာန်ဂးတုဲ ဆက်တန်တဴအာဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် နွံရ။ သ္ၚိဌာန် ညးတၠသ္ၚိ ဟွံမဲတအ်ဂှ် ဒြပ်ရတ်ညးတအ် ဒးဒုင်ကၠတ်ဂၠံက်ဏာလဝ်လေဝ် နွံကီုရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=27 January 2023|title=ဒြပ်ရတ် ဒးဒုင်ကၠတ်ဂၠံက်|work=Ka Thi|url=https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=476&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fmin.minlay.372%2Fvideos%2F659511325926746%2F&show_text=false&width=267&t=0"|access-date=27 January 2023|issn=|quote=}}</ref> ဟိုတ်နူပေါဲဗတိုက် အကြာ ဒပ်ကရေင် ဗိုလ်စောအယ်စေးဝါး ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ် ဒှ်ပေါဲဗတိုက် ပ္ဍဲအကြာကွာန်ဝွံတုဲ ပ္ဍဲကွာန်ကအ်ဗိုတ်ဂှ် သ္ၚိဒးတူအာပၟတ် ၂၁ မ၊ ကွာန်ညောင်ရိပ်ဂှ် သ္ၚိတူအာ ၁၈ မ၊ သ္ၚိဒးလီုအာ ပ္ဍဲကွာန်ကအ်ဗိုတ်ဂှ် ၃ မ၊ ကွာန်ညောင်ရိပ်ဂှ် ၁ မ၊ ကွာန်ဂြိုပ်ကြုက်ဂှ် ၇ မ။ ညးဍုင်ကွာန် ဒးအာဝပ် ၂ တၠ။<ref name=nmsp/> === ဘဲပၞာန် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ရေဝ် === ၂၀၂၃ ဂိတုဂျောန် ၁၆ အခိင်သဝ်တ္ၚဲ ၄း၃၀ ဂှ် နူကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ခလရ ၃၁ မဖျေဟ်လဝ်ဒပ် ပ္ဍဲဍုင်ခေါဇာဂှ် ဟိုတ်မပသဘင်တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်တုဲ ပန်ပၠုပ်နင် အမၠံက်မွဲမ ဒတုံစှ်ေ ပ္ဍဲအရာပ်ဝင်တၟအ်တုဲ ဒးအာ မိဌေကျဳ အာယုက် ၄၀ မဒှ်ကောန် နာဲအံင် မိလှ အဃောမဟုံဒၟံင်ဍာ်တုဲ ဒးချိုတ်အာ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်။<ref>{{cite news|last=|first=|date=June 16, 2023|title=ခေါဇာမြို့မြန်မာစစ်တပ်မှ လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုကြောင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဦးခေါင်းထိမှန်ပွဲချင်းပြီးသေဆုံး|work=Kaowao News Group|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid0HgZMPvwL6Ekb5rDKYyYMx4mNShXK2pGNXUaFVi9Ar27CGAzxD37cW1QdqHkW6xDEl%26id%3D100092466086837&show_text=true&width=500"|access-date=June 26, 2023|issn=|quote=ယနေ့ ဇွန် ၁၆ ရက် မွန်းလွဲ ၃ နာရီခွဲအချိန်ခန့်တွင် ခေါဇာမြို့အခြေစိုက် ခလရ(၃၁) မှ ပစ်ခတ်လာသော လက်နက်ကြီးတစ်လုံး မြို့၏အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ ဝင်းတမော့(ကျောက်အိုင်) ရွာနေ မိဌေးကြည် အသက် (၄၀) နှစ် နိုင်အောင်၊ မိလှတို့၏သမီး ဦးခေါင်းထိမှန်၍ ပွဲချင်းပြီးသေဆုံးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။}}</ref> ၂၀၂၃ ဂိတုဂျောန် ၂၂ အခိင်နူဂယး ၁၀ဂှ် နူကဵု [[ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ယေဗလူ)|ဒပ်ပဳဒဳအေပ် (ယေဗလူ)]] လုပ်ပန်ဂစိုတ်ထောအ် မိခင်စန်းကြွယ် မညးဒှ် ကောန်ကမၠောန် ရုင်စၟတ်သမ္တီစရင်မၞိဟ် ဍုင်လၟိုင်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=June 26, 2023|title=ရေးမြို့နယ်၊ ဒူးယားကျေးရွာ မြို့ဟောင်းသုဿာန်တွင် ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အမျိုးသားတစ်ဦး သေဆုံးပြီး၊ အမျိုးသမီးတစ်ဦး ကျည်ထိမှန် ဒဏ်ရာရရှိ|work=Kaowao News Group|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid02fYVCHgWb2gh14p3vt3XdX7Y3E4yd765PvmVRCTKaNf5WtyThKZftyVL91LYvddgBl%26id%3D100092466086837&show_text=true&width=500" |access-date=June 26, 2023|issn=|quote=ဇွန်လ (၂၂) ရက် နံနက် (၁၀) နာရီအချိန်ခန့်ကလည်း ရေးမြို့နယ် လမိုင်းမြို့နေ ဒေါ်ခင်စန်းကြွယ် ဆိုသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးကိုလည်း ရေးဘီလူးအဖွဲ့က လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သေးကြောင်း သိရသည်။}}</ref> ဟိုတ်နူဏအ်တုဲ စတမ်နူ ဂျောန် ၂၆၊ ၂၀၂၃ ဂှ် ရုင်သၟိင် မနွံ ပ္ဍဲဍုင်လၟိုင်သီုဖအိုတ် ပါဲနူ ရုင်ဌာနပရေင်ထတ်ယုက်မွဲတုဲ ပြံင်အာစွံလဝ် ပ္ဍဲဍုင်ရေဝ် ဖအိုတ်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=June 26, 2023|title=ဌာနရုင်အလဵုအသီ နွံမံင်လ္တူဍုင်လၟိုင်တံဂှ် သ္ဒးဆုဲပြံင်ထောံပ္ဍဲလ္တူဍုင်ရေဝ်|work=Kaowao News Group|url=https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2F100092466086837%2Fvideos%2F1015424596065008%2F&show_text=false&width=560&t=0" |access-date=June 26, 2023|issn=|quote="ဌာနပရေင်ထတ်ယုက်မွဲရ ပံက်လဝ်တုဲတှ်ေ ရုင်သှ်ေတံဂှ်ကၟာတ်လဝ်ဖအိုတ်ရ ဆေင်စပ်ကဵုပရေင်ကေမၠာန်တံဂှ် ပြံင်ကၠောန်မံင်ပ္ဍဲဍုင်ရေဝ်အိုတ်ယျ ရဲကမၠောန်အလဵုအသဳ(၀န်ထမ်း)တံစဂှ်လေဝ် ဒးဆုဲပြံင် ဒးအာတိုန်ကၠောန်မံင်ပ္ဍဲဍုင်ရေဝ်တေံဖအိုတ်ရ သာ်ဏံညးတံဟီုရ။ ရုၚ်တၞးကောန်ဍုင်(မှတ်ပုံတၚ်)လ္တူဍုင်လၟိုင် ကၟာတ်လဝ်တုဲ တုဲကၠုင် ဂိတုဂျောန် စၟတ်တ္ၚဲ (၂၂)တေံလေဝ် ဂကောံလကိုဟ်တံ ဟိုတ်နူပန်ထောံနကဵုလွဟ်တုဲ မၞိဟ်ဗြဴ ညးမရေင်တၠုင် ကၠောန်မံင်ကဵု တၞးကောန်ဍုၚ်(မှတ်ပုံတင်) မွဲတၠ အိုတ်အာလမျီုဒးချိုတ်အာ နွံမံင်ကီုရ " ရုင်ဌာနတံ ဟိုတ်နူဒးကၟာတ်လဝ်တုဲ ဒးအာကၠောန်မံင်ပ္ဍဲဍုင်ရေဝ်တေံဂှ် ဟွံပြေပြံင်ရ ဒးအာဒးကၠုင်မံင်တံဂှ်လေဝ် စိုပ်မံင်ကဆံင် ဟွံဂံင်ဖျေံစိုတ်တံ ဒှ်မံင်ရ" သာ်ဏံ ညးဒေသဍုင်လၟိုင်တံဟီုရ။}}</ref> ၂၀၂၃ ဂိတုဂျောန် ၂၄ ဂှ် [[ဗော်သွးကောန်ဂကူကရေင်|ဒပ်ပၞာန်ကရေင်ကေအေန်ယူ (KNU)]] ကဵု ဒပ်စဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် မကော်ဂး [[ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ဗၟာ)|ဒပ်ပဳဒဳအေပ် (PDF)]] တအ် ပံင်ကောံတုဲ လုပ်တံင်ဏာ မာန္နေဂျာ မွဲတၠ ကေုာံ ညးရပ်စရင် ၜါတၠ ကမ္မဏဳပၟတ်လလဳ Southern Myanmar Development – SMD နူကဵု ရုင်ကမၠောန် သၞေဟ်ပြင်ဗ္တဳ ကွာန်ဒဵုကြေင်တုဲ အာတ်မိက်လဝ် သြန်ဂၠိုင်ကဵုကၠံကိုဋ် (ဆဂး ဟွံတီ ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်) ရ။ ဟိုတ်နူဏအ်တုဲ နူကဵု ဒပ်အမၠံက်ဗၟာ အမတ ၃၁၇ မနွံ ပ္ဍဲကွာန်ဝါဘာဂှ် ခဍိုန်ပန်ပၠုပ်ဏာ အမၠံက် လပါ်ကွာန်ကရေင် မနွံဗမံက် ကွာန်သၞေဟ်ခြေင် မပ္တံကဵု ကွာန်ကၠအ်လဳမဴ၊ အံင်သာယာ၊ ၝောအ်လၟိုင်၊ ကၞေင်တၟအ်တအ်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=June 26, 2023|title=ညးတာလျိုင်တြးပၟတ်လလဳ SMD ဒဵုကြေင် ဂကောံ KNU/PDF ကော်ဏာအာတ်မိက်လဝ်သြန်အကံက်|work=Kaowao News Group|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid02CiF1tRu3vb6uwHxYAVQBuFaT5va8bgv2s4fuZCizdDjJvaUQ1fJowrdPX9vrnbDql%26id%3D100092466086837&show_text=true&width=500"|access-date=June 26, 2023|issn=|quote=သွက်ဂွံကေတ်သြန်အကံက် အထံက်ပင်ဂးတုဲ ဂကောံ KNU/PDF တံ ကော်ဏာအာတ်မိက်လဝ်သြန် ကုညးတာလျိုင် မာန်နေဂျာတြးပၟတ်ဓါတ်လလဳ Southern Myanmar Development-SMD မွဲတၠ ကေုာံ သီုရဲရပ်စရင်သြန် ၂ တၠတံ နူကဵုရုင်ကမၠောန် သၞေဟ်ပြင်ဗ္တဳ ကွာန်ဒဵုကြေင် ပ္ဍဲဂျောန် ၂၄ အခိင်သဝ်တ္ၚဲဂှ် ဟွံကလေင်ဗၠးစဴဏီ ဂွံပရိုင်ရ။}}</ref> ၂၀၂၃ ဂိတုဂျောန် ၂၅ဂှ် [[ဗော်သွးကောန်ဂကူကရေင်|ဒပ်ပၞာန်ကရေင်ကေအေန်ယူ (KNU)]] ကဵု ဒပ်စဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် မကော်ဂး [[ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ဗၟာ)|ဒပ်ပဳဒဳအေပ် (PDF)]] တအ် ပံင်ကောံတုဲ လုပ်ပန် ဗဒိုပ်ဗၠာဲသၟိင် ပ္ဍဲကွာန်သၞေဟ်ခြေင် ပ္ဍဲအခိင်လပါ်ဂယး ၁၁း၀၀တုဲ ဒှ်ပေါဲဗတိုက် ပွိုင်ၜိုတ် ၄ နာဍဳ။ ဒပ်အမၠံက် အမတ ၃၁၇ မနွံ ပ္ဍဲကွာန်ဝါဘာဂှ် ခဍိုန်ပန်နင် အမၠံက်တုဲ ဒးအာ သ္ၚိရဲကွာန်၊ မၞိဟ်မနွံ အပ္ဍဲသ္ၚိဂှ် ၄ တၠ ဒးအာဝပ်တုဲ ညးဗြဴမွဲ အာယုက် ၁၆ သၞာံဂှ် ဒးချိုတ်အာ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်ရ။ အခိင်ၜိုတ် ၄ နာဍဳသဝ်တ္ၚဲဂှ် က္ၜင်ကျာပၞာန် MI-35 နူဂအုပ်ပၞာန်ရးအဂၞဲ စိုပ်ကၠုင်တုဲ ဂေတ်ပဝ်ဒၟံင် လတူကွာန်၊ ဒၞာဲမဒှ်သံသယဂှ် ပန်ကဵု သေနာတ်စက်၊ ထောအ်ဖျေဟ်ဗုမ် နွံရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=June 25, 2023|title=မြန်မာစစ်တပ်အဖွဲ့စုံစစ်ကြောင်းနှင့် KNU/PDF တို့ နှစ်ကရင်ရဲစခန်းတွင် ၄ နာရီကြာခန့်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွား၊ စစ်ရဟတ်ယာဥ် လာရောက်ပစ်ကူပေး၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာသေဆုံးမှုများ အတည်မပြုနိုင်သေးဟုဆို|work=Kaowao News Group|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid02P9Nk1QtG23KZLLUdfzHuXKSyGEx5iu133NvHzyHmXhZ9crZC3SMtgn6GKdPCRUC7l%26id%3D100092466086837&show_text=true&width=500"|access-date=June 25, 2023|issn=|quote=ယနေ့နေ့လည်ပိုင်းက နှစ်ဖက်အပြန်အလှန်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေစဥ်အတွင်း အမတ ၃၁၇ ဝယ်ဖယ်အခြေစိုက် အမြောက်တပ်ရင်းမှ ပစ်ခတ်လာသော လက်နက်ကြီးတစ်လုံး နေအိမ်တစ်အိမ်ထိမှန်သဖြင့် အိမ်သား ၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိပြီး မိန်းခလေးတစ်ဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း လူနာယာဥ်ပို့ဆောင်နေသော နှစ်ကရင်ပရဟိတအသင်းဝင်တစ်ဦးက ပြောသည်။ ၄င်းက “လေယာဥ်မလာခင် အမြောက်တပ်က လက်နက်ကြီးကျလာတယ် အဲဒီအိမ်က အသက် ၁၆ နှစ်သမီး ပွဲချင်းပြီးသေတယ်၊ သားယောကျ်ား ဒဏ်ရာပြင်းထန်၊ အဖေက ဒူးခေါင်းရိုးကျိုး၊ အမေလည်းဒဏ်ရာရ၊ ကျန်တဲ့နေရာတွေ တိုက်ပွဲဖြစ်တဲ့နေရာ လေယာဥ်ဗုံးထိတဲ့နေရာ ပစ်ခတ်တဲ့နေရာမှာ လူတွေထိခိုက်သေဆုံးတာ အများကြီးရှိနိုင်သေးတယ် လောလောဆယ် သတင်းမရသေးဘူး” ဟု ပြောသည်။}}</ref> ၂၀၂၃ ဂိတုဂျောန် ၂၆ ဂှ် ပ္ဍဲကွာန်ဒူရာ၊ အဃောညးဍုင်ကွာန်တအ် မဖျေဟ်ဒၟံင်ကမ္မဋ္ဌာန် ပ္ဍဲသုဿာန်ဍုင်တြေံဂှ် [[ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (ယေဗလူ)|ဒပ်ပဳဒဳအေပ် (ယေဗလူ)]] တအ် လုပ်ပန်တုဲ မၞိဟ်တြုဟ်မွဲတၠ မနွံ အာယုက် ၆၄ နာဲသဵုအံင် (ဦးစိုးအောင်) ဒးချိုတ်အာ၊ မၞိဟ်ဗြဴမွဲတၠ မနွံယၟု မဇင်မာနွယ် ဇာတိကုန်ဓမင်၊ ကွာန်အစေန် ဒးအာ မကမ် ပ္ဍဲဒဳ လပါ်ပါဲရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=June 26, 2023|title=ရေးမြို့နယ်၊ ဒူးယားကျေးရွာ မြို့ဟောင်းသုဿာန်တွင် ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အမျိုးသားတစ်ဦး သေဆုံးပြီး၊ အမျိုးသမီးတစ်ဦး ကျည်ထိမှန် ဒဏ်ရာရရှိ|work=Kaowao News Group|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid02fYVCHgWb2gh14p3vt3XdX7Y3E4yd765PvmVRCTKaNf5WtyThKZftyVL91LYvddgBl%26id%3D100092466086837&show_text=true&width=500" |access-date=June 26, 2023|issn=|quote=ရေးမြို့နယ်၊ ဒူးယားကျေးရွာအုပ်စု၊ မြို့ဟောင်းသုဿာန်တွင် ယနေ့မွန်းလွဲပိုင်းအချိန်က နာရေးပို့ဆောင်စဉ် ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အမျိုးသားတစ်ဦး သေဆုံးပြီး၊ အမျိုးသမီးတစ်ဦး ကျည်ထိမှန် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများထံမှ သိရသည်။ ယနေ့ ဇွန်လ (၂၆) ရက် အဆိုပါ ပစ်ခတ်မှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည့် အမျိုးသားမှာ မြို့ဟောင်းကုန်းရပ်နေ အသက် (၆၄) နှစ်အရွယ် ဦးစိုးအောင် ဆိုသူဖြစ်ပြီး၊ သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံရသည့်အတွက် လည်ပင်းဝဲဘက်ကျည်ဖောက်ဝင်ဒဏ်ရာ (၁) ချက်၊ မေးစေ့ အောက်ကျည်ဖောက်ဝင်ဒဏ်ရာ (၁) ချက်၊ ဝဲ/ယာရင်အုံ ကျည်ဖောက်ထွက်ဒဏ်ရာ (၄) ချက်၊ ဝဲခါး ကျည်ဖောက်ဝင်ဒဏ်ရာ (၁) ချက်၊ ကျောကုန်းကျည်ဖောက်ဝင်ဒဏ်ရာ (၃) ချက်၊ ယာပေါင်ကျည်ဖောက် ဝင်ဒဏ်ရာ (၁) ချက်တို့ရရှိခဲ့ကာ အခင်းဖြစ်ရာ နေရာ၌ပင် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောကြားသည်။}}</ref> ၂၀၂၃ ဂိတုဂျောန် ၂၇ ဂှ် နကဵု ဒပ်ကရေင် ကေုာံ ပဳဒဳအေပ်တအ် ထ္ၜးဟိုတ် မဂွံဆဵုကေတ် ကယျိုင်ဗၠာဲသၟိင် ပ္ဍဲကွဳစက်ဂဒေါအ် (Passager Bus) တုဲ စံင်ထောအ် ကွဳစက်ဂဒေါအ်ဂှ် ပ္ဍဲဗဒါဲ ကွာန်ၝောအ်လၟိုင် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ရ။ နူကဵု ဂိတုဂျောန် ၁၀၊ ၂၀၂၃ ဂှ် နကဵု ဒပ်ပၞာန်ကရေင်ကေအေန်ယူ (KNLA) တမ်ဒပ် ၂၇ လလောင်တြးလဝ် ဒဒှ်ရ ကွဳစက် မဒြေပ်အာကၠုင် ပ္ဍဲကဵု ဂၠံင်ဇၞော်စၟတ် (၈) မဒှ်ဂၠံင်ဇၞော် ကမၠောအ်ဍုင် မတ်မလီု - မုဟ်ဍုင် - ဇြပ်ဗု - ရေဝ် - ထဝါဲ - ဗိက်ဂှ် နကဵု ဒပ်ညးတအ် စၟဳစၟတ်အာရောင်။ ကွဳစက်လဵုဟွံဟီု သီုကဵု ကွဳစက် သၟာပၠန်ဂတး ဂကူနာနာတအ်လေဝ် ညံင်ဂွံဒုင်စၟဳစၟတ် ကုညးတအ်ဂှ် လလောင်တြးလဝ်ရ။ ယဝ်ရ ဟွံဒုင်စၟဳစၟတ်မ္ဂး ဒးဒုင်ကဵု ဘဲပရိုက်မာန်ဒၟံင်ဂှ်လေဝ် ဟီုလဝ်ရ။ စတမ်နူ ဂိတုဂျောန် ၁၅ ဂှ်တုဲ နကဵု ဒပ်ကရေင် ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ် ပံင်တောဲတုဲ စၟဳစၟတ်ကၠုင် ကွဳစက်နာနာရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=June 27, 2023|title=သံဖြူဇရပ် - ရေး ကားလမ်းတွင် ခရီးသည်တင်မှန်လုံယာဉ်တစ်စီးပေါ်မှ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်ဆိုသည့် ရဲအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများအား KNU/KNLA/PDF ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ သိမ်းဆည်း မီးရှိူ့ခဲ့|work=Kaowao News Group|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid0342nP89JxYgzUS1QMQGvtBDnpTkMMn8vfR7QjpyAVbH6NeyQvMksitPrHH7v7xt9Ul%26id%3D100092466086837&show_text=true&width=500"|access-date=June 27, 2023|issn=|quote=KNU/KNLA/PDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့မှ ရေးမြို့နယ်၊ ဘေးလမိုင်းရွာအနီးရှိ သံဖြူဇရပ် - ရေး ကားလမ်းတွင် စစ်ဆေးနေစဥ် ရွှေစင်စင်္ကြာခရီးသည်တင်ကားဖြင့် တင်ဆောင်လာသည့် ရဲအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း၊ ထိုသို့ သိမ်းဆည်းရမိသည့် ရဲအသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။}}</ref> ၂၀၂၃ ဂိတုဂျောန် ၃၀ ဂှ် နူကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ခလရ ၃၁ ဗက်လလောင်တြး နကဵု စက်သမၠဲရမ္သာင် ပ္ဍဲဒေသ ပွဳပွူ ဍုင်ခေါဇာ၊ ဒဒှ်ရ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ညံင်ဟွံဂွံမံင် ပ္ဍဲကၠအ်တုဲ ညံင်ဂွံစဴမံင် ပ္ဍဲကွာန်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=July 1, 2023|title=ခေါဇာမြို့အနီးတဝိုက်ရှိ ဥယျာဉ်ခြံများအတွင်း နေထိုင်ခြင်းမပြုရန် စစ်ကောင်စီတပ်မှ လိုက်လံကြေငြာခဲ့|work=Kaowao News Group|url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid02gebgehrbu3XZUKCaZKoshqZrk7aGmHAY6Aik3i4soo1QvAZD2MB5PvbPLJoZXt1fl%26id%3D100092466086837&show_text=true&width=500"|access-date=July 6, 2023|issn=|quote=ရေးမြို့နယ် ခေါဇာမြို့အနီးတဝိုက်ရှိ ရော်ဘာ၊ ကွမ်းသီး၊ ဒူးရင်း၊ ကွမ်း အစရှိသော နှစ်ရှည် နှင့် ဥယျာဉ်ခြံများအတွင်း နေထိုင်ခြင်းမပြုရန် စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ခလရ - ၃၁ တပ်မှ ဇွန်လ (၃၀) ရက် မွန်းလွဲပိုင်းက အသံချဲ့စက်ဖြင့် လိုက်လံကြေငြာခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများ၏ ပြောကြားချက်များအရ သိရသည်။}}</ref> === ဘဲပၞာန် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ် === သၞာံ ၂၀၂၃ နူစ ဂိတုနဝ်ဝေမ္ဗာ ၁၀ ဂှ် ဒပ်ကရေင်ကေအေန်ယူ ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ် ပံင်တောဲတုဲ လုပ်ဗတိုက် ဗဒိုပ်ဗၠာဲသၟိင် ကေုာံ ဗဒိုပ်ပၞာန်ကင်ဒဒန် [[ဒဒန်ၜါသွာင် (ၜဳကဍတ်)]] ရ။ ရဲဂကောံလွပ်လွဟ်ကရေင် ကဵု ပဳဒဳအေပ်တအ် သီဂွံ ဒဒန်ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲ နဝ်ဝေမ္ဗာ ၁၇ ဂှ် ခတိုဟ်ပကဝ်ထောအ်ရ။ ဟိုတ်နူ အသိင် ပေါဲဗတိုက်ဂှ် သကာတ်မြဟ်ကၠုင်တုဲ ညးဒေသ ကွာန်ၜါသွာင်၊ ကွာန်ကုန်မြာင်၊ ကွာန်မတေဲ၊ ကွာန်ဘာဒဵု၊ ကွာန်လှာဂဇိုင်၊ ကွာန်တၟအ်ထကး၊ ကွာန်တၟအ်ဗြဴ၊ ကွာန်ကၞာလဵု၊ ကွာန်ကအ်ပှ်လှ်၊ ကွာန်ကအ်ချး ၜိုတ် ၁၀ ကွာန် ဒးဒြေပ်ပါဲဒဴတိတ် နူကဵု ကွာန်ဇကုအိုတ်ရ။<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fmen3.tv%2Fposts%2Fpfbid028wh2GzGYoNpNDw5yqJAK3oMrrkuYKAtwJriEbvKuRk2gJL7ZKQigQqdkQuP4MYFml&show_text=true&width=500" width="500"|title=ပရေင်ပန်ပှော် ပ္ဍဲဒေသပွဳပွူ ကွာန်ၜါသွာင် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ်ဂှ် ညးဒေသတအ် ဒးဒုင်ကၟာတ်လဝ်ဂၠံင်|last= |first= |date=November 13, 2022 |website=Men3 News|publisher=Open |access-date=November 27, 2023 |quote=}}</ref> အတိုင် ရဲကွာန်မတေဲ ညးမဆက်ပဒတဴ ပ္ဍဲကွာန်ဟီုမ္ဂး ကောန်ပၞာန်ကရေင် ကဵု ကောန်ပၞာန်ပဳဒဳအေပ်တအ်ဂှ် အာပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲဘာလကျာ် (ဘာသဳရိမင်္ဂလ) ဂှ်တုဲ နကဵု က္ၜင်ကျာပၞာန်ဗၟာ ကၠုင်ပန်ဒၟံင် ဘာဂှ်ရ။ ညးလသာသ္ၚိဌာန် ဟိုတ်နူ ဘဲပၞာန် လ္ၚဵုတအ်ဂှ် အာပဒတဴ ပ္ဍဲဘာကလျာဏမိတ္တ ကွာန်ဆုကၠ၊ ညးလ္ၚဵု အာပဒတဴ ပ္ဍဲ ဘာလွဳမာန်ရတ်မန်၊ ဍုင်ကၟာဝက်ရ။<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fmen3.tv%2Fvideos%2F1082765923072226%2F&show_text=false&width=560&t=0"|title=ဌာနဒုင်တဲ ညးပါဲဒဴဘဲပၞာန် ဘာလွဳမာန်ရတ်မန်|last= |first= |date=November 22, 2022 |website=Men3 News|publisher=Open |access-date=November 27, 2023 |quote=ပ္ဍဲဒၞဲါဌာနဒုင်တဲညးပါဲဒဴဘဲပၞါန် ဘာလွဳမာန်ရတ်မန် ဍုင်ကၟာဝက်ဂှ် မၞိဟ်လဵုဟွံရုဲ ကွာန်လဵုဟွံရုဲ ကၠုင်ဇူဒီုမာန်ကီု ၊ ဟိုတ်နူဒှ်မံင်အခိင်ဥတုၜိုဟ်ဂံက်တုဲ နွံပၟိက်မံင်ကဵု ယာတ်လ္တက်ကီု ၊ ပြဟ်ဟ်ဏံ ပ္ဍဲဌာနဒုင်တဲညးပါဲဒဴဘဲပၞါန် ပ္ဍဲဘာလွဳမာန်ရတ်မန် ဍုင်ကၟာဝက်ဂှ် ညးပါဲဒဴဘဲပၞါန် နွံဒၟံင် (၆၀) တၠပြင်င်ကီုရောင် ဂွံတီကေတ်ရ။}}</ref> ဒပ်ကရေင် ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ်ဂှ် ဆက်အာဗတိုက် ဗဒိုပ်ကင်ဒဒန် [[ထီုမၠဵု (ဒဒန်)|ဒဒန်ထီုမၠဵု]] ပ္ဍဲ နဝ်ဝေမ္ဗာ ၂၇ (ပ္ဍဲ တ္ၚဲကထိုန်ပေင်) တုဲ ဒှ်ပေါဲဗတိုက် ပွိုင်ၜိုတ် ၂၀ မိနေတ်၊ တုဲပၠန် ဒပ်ကရေင် ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ်ဂှ် အာပန် ရုင်စက်တိဗဳလာတ် MCL မနွံ ပ္ဍဲဒဵုတၟအ်သာဲဂှ်ရ။ နကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာလေဝ် ပန်ပလံင်ဏာ နကဵု လွဟ်ဇမၞော်၊ ကွာန် မနွံ ဇိုင်ဒဵုတၟအ်သာဲ ကွာန်ကအ်ဒုန် ကအ်ပၞဟ်တအ်ဂှ် ကောန်ကွာန်တအ် ဖေက်ဘဲပၞာန်တုဲ ဒးဒြေပ်ပါဲဒဴတိတ် နူကဵုကွာန်ဇကုကီုရ။<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fmen3.tv%2Fposts%2Fpfbid0mJktU8cJuZUjYRwHVVTYomdAWeMPUPdFmmoGUk8JEy9gaWSiEKVyMBpmASdohoFcl&show_text=true&width=500"|title=ကင်မင်ဒဒန်ၜဳအတ္ထရံ (ၜဳကဍတ်) ထီုပ္ကဴမၠဵု ဒဒုင်ဗတိုက်တုဲ ကတဵုဒှ်ပရေင်ပန်ပှော်|last= |first= |date=November 27, 2022 |website=Men3 News|publisher=Open |access-date=November 27, 2023 |quote=ပ္ဍဲဂိတုကထိုန် (၁၅) မံက် အခိင်လဒေါဝ်တ္ၚဲ ၜိုတ် (၁၂) နာဍဳဂှ် ကင်ပၞါန်ဗၟာ မင်ဒဒန်ၜဳအတ္ထရံ (ၜဳကဍတ်) ထီုပ္ကဴမၠဵု ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ် ဒဒုင်ဗတိုက်တုဲ ပရေင်ပန်ပှော်ကတဵုဒှ်လဝ်ရောင် ညးဒေသဂှ်ဟီုရ။ ပရေင်ပန်ပှော်ဏံဂှ် နူလပါ်ပၞါန်ကရေင်ကဵုဒပ်ပံင်ကောံတအ် လုပ်ဗတိုက် ကင်ပၞါန်ဗၟာ မင်ဒဒန်ၜဳအတ္ထရံ (ၜဳကဍတ်) ထီုပ္ကဴမၠဵုတုဲ ပရေင်ပန်ပှော်ကတဵုဒှ်အာ ၜိုတ်(၂၀)မိနေတ် ရောင် ဟီုရ။ ဟိုတ်နူပရေင်ပန်ပှော်ဏံဂှ် နူလပါ်ပၞါန်ဗၟာတအ် ကလေင်ထပ်ဗပေင်လဝ်ဒြဟတ်ပၞါန်တုဲ ထပ်ကလေင်ပန်ဘမံင်ကဵုလွဟ်နွံရောင် ဟီုရ။ အသိင်ပရေင်ပန်ပှော် လပါ်ကွာန်ၜါသွာင် ကွာန်မတေဲတေံဂှ် လပါ်ဒေသဒဵုသာဲဏံလေဝ် ပၞါန်ကရေင်ကဵုဒပ်ပံင်ကောံတအ် ချဳဒရာင်မံင် လပါ်ရုင်စက်တိဗဳလာတ် MCL ဂှ် နူပၞါန်ဗၟာတအ် ပန်ပလံင်နင်မံင်လွဟ်ဇၞော်တုဲ ညးဒေသကွာန်ကအ်ဒုန်ကအ်ပၞဟ်တအ် ဒးပဲါဓလေတ်မံင်ဘဲပၞါန်နွံရောင် ဟီုရ။}}</ref> ဒပ်ကရေင် ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ် အခိင်မနွံ ပ္ဍဲကွာန်မန်ဂမၠိုင် ဗီုကဵု ကွာန်မတေဲဂှ် ကပေါတ်ဒြပ်ရတ် ညးဍုင်ကွာန် ပါဲနူ ကပေါတ်စသုင်တုဲ ကပေါတ်မကေတ်ဏာ လောဲလောဲတအ်ဂှ် ကၠတ်ဂၠံက်ကေတ်ဏာတုဲ ပ္ဍဲၜိုတ် ဒဳဇြေမ္ဗာ ၂၈ ဂှ် နကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ လုပ်ဗတိုက် ဒပ်ကရေင် ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ် မနွံ ပ္ဍဲ ကွာန်မတေဲဂှ်တုဲ သ္ၚိဌာန်လီုလာ်အာ ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင်ရ။ ကရေင် ကဵု ဗၟာပဳဒဳအေပ်တအ် ဆုတ်တိတ် နူကဵုကွာန်ဂှ်တုဲ ကပေါတ်ဒြပ်ရတ် ညးဍုင်ကွာန် အရာမကေတ်ဏာဂွံ သီုဖအိုတ် သီုကဵု ကပေါတ်မကေတ်ဏာဝါတ်ဝါတ် ဗီုကဵု ကပေါတ်ပရိဘောဂ မပ္တံ ကုခုင်ဂဇအ်၊ ခုင်သတဳ၊ ဒူကမုဟ် (ကဠာဂံက်ဂံက်)၊ ကပေါတ်သ္ၚိ မပ္တံ ကုထၟာဲ၊ ပ္ၚာန်၊ ဇန်၊ ကပေါတ်ဗွိုက်လတက် ဂၠိက် ယာတ် ပလောအ်၊ ဖုန်၊ ဂၞဳ၊ ကွဳလိုန်ဓါတ်တအ်ဂှ် ကောန်ပၞာန်ဗၟာတအ် သီဖ္ၜောဝ်ဖ္ဍိုက်ကေတ်ဏာ နကဵုကွဳစက်ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲဂတမုက် ညးဍုင်ကွာန်တအ်ရ။<ref>{{cite news |last= |first= |date=29 December 2023 |title=ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ဇက်ကေတ်ဏာ ကပေါတ် သုင်စောဲသ္ၚိ ညးဒေသကျာ်မြဟ်တအ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠင်နွံ |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fimnaburmese%2Fposts%2Fpfbid02bzd4E6aNYCouqJPxHgAp5Tv2Qnkf4yVdNBZZdv8d6PEV2LFoDqsZESqx1DsuS2yHl&show_text=true&width=500"|work=Independent Mon News Agency |location= |access-date=1 January 2024|quote=ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် ကေတ်ဏာကပေါတ် ဒြပ်ရတ်ကောန်ညးဍုၚ်ကွာန် ပ္ဍဲကွာန်မတေဲဂှ် ဒဒှ်ဍာံဍာံရဟာ သၟာန် ကေတ်အဆက် ကောန်ကွာန်မတေဲ မွဲတၠဂှ် ဂလာန်တၠဂုဏ်အ္စာ ဂုဏ်အဇ္ဇ ဟီုဏာဂှ် ဒှ်ဂလာန်ဍာံဍာံရရောၚ် ညးဒေသ မွဲတၠ ဟီုကၠုင်သာ်ဝွံရ။ “ဂလာန်ဂုဏ်အ္စာ အဇ္ဇ ဟီုဏာဂှ် ဍာံမံၚ်ရ၊ ဂကောံရပ်လွဟ်လ္ပာ်တေံ ကၠုၚ်လေဝ် ၜိုတ်ဍေံကေတ်ဂှ် ကေတ်ဏာ ဆဂး လ္ပာ်တေံဂှ် ကဵုကာဟွံသေၚ်ဍေံကေတ်ဏာ ဆညိညရ၊ ဒပ်ပၞာန်ကၠုၚ်ကဵုကာဂွံ နွံသီုကာဂှ် ဇက်ကေတ်ဏာကပေါတ် ဒြပ်ညးဍုၚ်ကွာန်တအ် သက်ဟီုဟွံမွဲရ။ ကပေါတ်ဒြပ်ရတ်ညးဍုၚ်ကွာန်တအ် လေၚ်ဒိုက်အာအိုတ်ရ” သာ်ဏအ် ညးဒေသမွဲတၠ ဟီုထ္ၜးရ။ ကပေါတ်ဒြပ်ရတ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် ကေတ်ဏာဂှ် မပ္တံကဵု ကဠာဍာ်ဂံက်ဂံက်၊ ခုၚ်ဂဇအ်၊ ခုၚ်သတဳ၊ ကွဳလိုန်ဓါတ် ကပေါတ်သုၚ်စောဲပ္ဍဲသ္ၚိနာနာဂှ် နူကဵုဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် ဖ္ဍိုက်ကေတ်ဏာအဓမ္မတုဲ ကွာန်တၟံဗြဴဂှ် မွဲအရာပ်၊ ကွာန်မတေဲဂှ် ဒးလဝ် သီုအလုံမွဲကွာန်ရောၚ် ညးဒေသဂှ် သ္ဂးရ။ စပ်ကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တအ် ဒးဒုၚ်မံၚ်ဘဲပေါဲပၞာန် က္တဵုဒှ်မံၚ်ဒဒိုက်တ္ၚဲဏံဂှ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိကီု၊ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဂကူမန် မှာဇန် ခမဳသၚ် သွာၚ်နာနာ တာလျိုၚ်နွံမံၚ်ရောၚ်ဂှ်လေဝ် ညးဒေသတအ်ကီု ညးရီုဗင်ဒၟံင်ကုညးဒဴပၞာန်တအ်ကီု ဟီုဂးမံင်အိုတ်ရ။ ဒေသၜါသွာင်ဝွံ စတမ်နူတနေံတေံ ဒဳဇြေမ်ဗာ ၂၈ ဂှ်တုဲ ပေါဲဗ္တိုက်အကြာဒပ်ပၞာန်ကရေင် ပံၚ်တောဲတအ်ကဵု ဒပ်ပၞာန် ဗၟာတအ် က္တဵုဒှ်ပၠန်တုဲ မကမ်လွဟ်အမၠံက်ဒတုံစှ်ေလဝ် အကြာစမြိုၚ်သ္ၚိ၊ စမြိုၚ်ဘာနွံဂှ်ရ သ္ၚိဒၟံင်ညးဍုင်ကွာန်ဒေသတအ် လီုသရိုဟ်လီုလာ်အာလဝ်နွံရောၚ် အတိုင်ညးဒေသတအ် လဴနင်လဝ်ဂှ် ဂွံတီကေတ်ရ။ ဒေသကွာန်တၟံဗြဴ ကွာန်မတေဲ ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ကျာ်မြဟ် ကွာန်မွဲဒမြိပ်ကွာန်ဆက်စပ်ဗၞတ် (၇)ကွာန်ဝွံ တုဲကၠုၚ်ဂိတုနဝ်ဝေမ် ဗာ ၁၀ တုဲကၠုၚ်တေံ ဒပ်ပၞာန်ကောန်ဂကူကရေင် ပံၚ်တောဲတအ် လုပ်ပန်ပှော် ဗဒိုပ်ကံၚ်သဳပၞာန် ဒၞာဲဒဒန်ၜါသွာၚ်ဂှ်တုဲ နူအခိၚ်တေံ စဵုကဵုလၟုဟ် ညးဍုၚ်ကွာန်မၞုံပ္ဍဲဒေသကွာန်မွဲဒမြိပ်ဂှ် ဒးဂြိပ်ဒဴမံၚ်ဘဲပၞာန်ဖိုဟ်ရ။ }}</ref> === ဘဲပၞာန် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု === === ဘဲပၞာန် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် === ၂၀၂၃ ဂျောန် ၂၂ ဂှ် အခိင်ၜိုတ် ၃ နာဍဳသဝ်တ္ၚဲဂှ် ရုပ်ကင် သွက်ဂွံမင်မဲ ကွးဘာ ဘာတန်သမၠုင် ဍုင်ကၟာဝက်ဂှ် ဗုမ်ခတိုဟ်တုဲ ပၟင်ကင် (ဂကောံဒပ်မင်ကွာန်) နာဲမျဵုလွေန်ဂှ် ချိုတ်အာ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် နာဲတေန်လှာင်ဂှ် ဒးအာဝပ် ပ္ဍဲတဲတုဲ ဒးပ္တိုန်ဏာ ရုင်ဂဥုဲမုဟ်ဍုင်ရ။ <ref>{{cite news|last=|first=|date=June 23, 2023|title=ကရပ်ဘာစှ်တန် ပ္ဍဲဍုၚ်ကၟာ၀က် ဟိုတ်နူမခတိုဟ် ခတိုဟ်တုဲ ဂကောံဒပ်မၚ်ကွာန်(ပြည်သူစစ်)မွဲတၠချိုတ်အာတုဲ မွဲတၠဂှ်ဒးအာ၀ပ်|work=Kaowao News Group|url=https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2F100092466086837%2Fvideos%2F815268826807940%2F&show_text=false&width=560&t=0"|access-date=June 26, 2023|issn=|quote=ဂိတုဂျောန် စၟတ်တ္ၚဲ ၂၂ အခိၚ်ၑိုတ်(၃)နာဍီကလေၚ်ပြၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်ကၟာ၀က် ကရပ်ဘာစှ်တန်ပ္ဍဲတာဲကၚ်ဂီုကၠီုဂှ် ဟိုတ်နူမခတိုဟ် ခတိုဟ်အာတုဲ ဒပ်မၚ်ကွာန်(ပြည်သူစစ်) ချိုတ်အာမွဲတၠ ဒးအာ၀ပ်မွဲတၠနွံဂှ် ညးတေံသမွဲတၠဟီုလ၀်ကဵုဋ္ဌာန်ပရိုၚ်ကဴ၀ဴနွံ ဂွံတီကေတ်ရ၊}}</ref> === ဘဲပၞာန် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်သဓီု ကဵု ၜဳကလေင် === ၂၀၂၃ ဂျောန် ၂၉၊ အခိင်နူဂယး ၄ နာဍဳဂှ် ဒပ်ကရေင်ကေအေန်ယူ တမ်ဒပ် ၂၊ နူကဵု ဒပ်မဟာ (၁) ပံင်တောဲ ကုဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ်တုဲ ခတိုဟ်ပလီုထောအ် ဒဒန်ကြုင်အိက် မဒှ်ဒဒန်စၟတ် ၁၃၂/၃ မနွံအကြာ တိုင် ၁၃၁/၆ ကဵု ၁၃၁/၇ မဆက်စၠောအ်လဝ် ဂၠံင်ဇၞော် လ္ဂုင်-မတ်မလီု မနွံ ပွိုင်ဍုင်သဓီုကဵု ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်တုဲ ဒဒန်မွဲကရေက်ဂှ် ကဝ်လီုအာရ။ အခိင်ဗုမ်ခတိုဟ်ဂှ် ကွဳစက်မနွံလတူဒဒန်ဂှ် ၃ ဖ္ဍိုက်ဂှ် ၂ ဖ္ဍိုက်ဂှ် ဒတုံကရောမ်ဒဒန်ဂှ်တုဲ မွဲချိုတ်အာမွဲ၊ သၟေဟ်မွဲတၠဂှ် ဒးဝပ် ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။ အခိင်ဂယး ၜိုတ် ၈း၀၀ နာဍဳ ဂကောံသၟိင်တၠ ကေုာံ ကောန်ပၞာန်ဗၟာတအ် ကၠုင်ရံင်ဒဒန်ဂှ် ဒးဒုင်ထောအ် ဗုမ်နကဵုဒရုမ် ၅ မတုဲ ကောန်ပၞာန်ဗၟာ ၁၂ တၠ၊ ဗၠာဲသၟိင် ၉ တၠ၊ ညးအုပ်ဓုပ်ဍုင် ၂ တၠ၊ ဂကောံဗလိုတ်ပၟတ် ၃ တၠ ဒးအာဝပ်ရ။ ပါဲနူ ကောန်ပၞာန်မွဲတၠ မဒးဝပ် သကာတ်မြဟ်ဂၠိုင်ညိတုဲ သၟေဟ်ဂှ် ဟွံဒးဂွိင်ရ။<ref>{{cite news|last=|first=|date=June 29, 2023|title=မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခံရသည့် ကျုံအိတ်တံတားအား စစ်ဆေးရန် သွားရောက်ခဲ့သည့် ဌာနဆိုင်ရာ ၃၀ ဦးနီးပါး ပစ်ခတ်ခံရပြီး ထိခိုက်သေဆုံးမှုများရှိခဲ့|work=Kaowao News Group|url=https://www.kaowao.asia/2023/06/29/%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%96%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7/?fbclid=IwAR39weiPDeo9bc4akgu5QdK0AvJBzdgWzXfZCXHO0w6incl59iZ_EXk3Vvc|access-date=July 6, 2023|issn=|quote=ယနေ့ နံနက် (၄) နာရီခွဲအချိန်ခန့်က ရန်ကုန် - မော်လမြိုင်ကားလမ်း သထုံမြို့နယ် နှင့် ဘီးလင်းမြို့နယ်ကြားရှိ မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည့် ကျုံအိတ်တံတား အား စစ်ဆေးရန် သွားရောက်ခဲ့သည့် ဌာနဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူများအားလက်နက်ကိုင်များမှ ပစ်ခတ်ခဲ့သည့်အတွက် ဝန်ထမ်း ၃၀ ဦးနီးပါး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိကာ သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း လူမှုကူညီကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့များ ထံမှ သိရသည်။ KNU/PDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က ယနေ့နံနက် ၈ နာရီမထိုးခင်မိနစ်ပိုင်းအလိုတွင် Drop Bone (၅)လုံး လာရောက်ကြဲချ တိုက်ခိုက်သဖြင့် မြန်မာစစ်တပ်မှ ၁၂ ဦးထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရာရှိငယ်တစ်ဦးမှလွဲ၍ ကျန် မစိုးရိမ်ရဒဏ်ရာ၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၉ ဦး မစိုးရိမ်ရဒဏ်ရာ၊ ထွေ/အုပ် ( ၂) ဦး အားလုံး မစိုးရိမ်ရ ဒဏ်ရာ မီးသတ် ၃ ဦး မစိုးရိမ်ရ ဒဏ်ရာ၊ ရွှေသံလွင် ဝန်ထမ်း (၂) ဦး ဒဏ်ရာမစိုးရိမ်ရ စုစုပေါင်း ၂၈-ဦး အသီးသီး ဒဏ်ရာရရှိပြီး သထုံခရိုင်ပြည်သူ့ ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်ထားရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။|accessdate=July 6, 2023|archivedate=July 7, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230707162708/https://www.kaowao.asia/2023/06/29/%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%96%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7/?fbclid=IwAR39weiPDeo9bc4akgu5QdK0AvJBzdgWzXfZCXHO0w6incl59iZ_EXk3Vvc}}</ref> ဟိုတ်နူဒဒန် သှ်ေမွဲကရေက်ဓဝ် ကွဳစက် အာဂွံမွဲမဓဝ်တုဲ ညးဍုင်ကွာန်တအ်၊ သၟာဗၞိက်တအ် ဒှ်တင်ဝါတ်ဂါတ် အိုတ်အခိင်တၟာဂလိုင်ရ။ ==နိဿဲ== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:BEHM]] 2sx6z33alu0vmofyjn27b3v10wol9g8 0 6513 55201 55107 2026-06-01T08:59:06Z Htawmonzel 25 55201 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဘဒ္ဒန္တဝိလာသ | image = ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ ဓမ္မကထိုက်.png | alt = ဘဒ္ဒန္တဝိလာသ | caption = ဗီုရုပ် ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ နူသၞာံ ၂၀၁၄ | birth_name = မာံယှိုဲခါင် | birth_date = {{Birth date|1933|03|14}} | birth_place = ကွာန်ကအ်ခပုင်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် | death_date = {{Death date and age|2026|05|26|1933|03|14}}<!-- (enter DEATH date then BIRTH date (e.g., ...|1908|31|8|1967|28|2}} use both this parameter and |birth_date to display the person's date of birth, date of death, and age at death) --> | death_place = ဘာထံင်ကှ်ေ | death_cause = အာယုက်ဇၞော် | body_discovered = | resting_place = | education = တန်ဒေါဝ် | alma_mater = ဘာကၠအ်ပၞဟ်၊ မုဟ်ဍုင် | nationality = {{Flag|Mon}}မန် | citizenship = {{Flag|Myanmar}}ကောန်ဍုင်ဗၟာ | other_names = | parents = နာဲတုင်မံင် မိဨတေန် | occupation = | years_active = | known_for = ဓမ္မကထိုက် | notable_works = | spouse = | children = }} [[ဝှာင်:Ven.Vilasa.png|thumb]] '''ဘဒ္ဒန္တဝိလာသ''' ဝွံ ဒှ် မနွံပိုန် ဘာလွဳမာန်ရတ် (၁၉၃၃ မာတ် ၁၅ - ၂၀၂၆ မေ ၂၆) ကွာန်ကအ်ခပုင် ကေုာံ ဘာထံင်ကှ်ေ (နူသၞာံ ၁၃၄၅) ကွာန်ထံင်ကှ်ေ၊ ဍုင်ကၟာဝက် ရးဇြာတုဲ ဒှ် အစာဓမ္မကထိုက် (အစာဓရ်) ယၟုပြာကတ်မွဲဇကုရ။ ကျာ်ဇၞော်အစာဝိလာသဝွံ ပ္ဍဲ အခိင် ဘဝသင်သၟတ်တေအ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၃၃၆ ပ္ဍဲ ဂကောံသင်ဓမံက်ပတိုန်လိက်ပတ်မည်ဂှ် ချဳဓရာင်ကၠုင်လဝ် ဗွဲမကတိုင်ကၟဟ် မွဲစွံ ကုကျာ်ဇၞော်အစာသိင်္ဃ ကေုာံ ကျာ်ဇၞော်ပါလိတ၊ နကုဂကောံဏအ်ဂှ် တက်ပ္တိတ် လိက်ဂတာပ်ခေတ် ရ။ နကုယၟုကၞေဟ် ကြဝိတ်မည်ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ချူဇန်ကၠုင်လဝ် လိက်ပရေင်၊ ကဗျနာနာသာ် နွံရ။ နူ သၞာံ ၁၃၄၅ ဂှ် ဂွံဒှ် နွံပိုန် ဘာထံင်ကှ်ေ ကွာန်ကၟာဝက်တုဲ ဇၞော်မောဝ်လဝ် ဒတန်သာသနာဂှ်ရ။ နူဂှ် အာပဒတဴ ပ္ဍဲ ဘာလွဳမာန်ရတ် ပ္ဍဲ ကွာန်ကအ်ခပုင် ရ။ ဗွဲကြဴ ကာလအာယုက်ဇၞော်ဂှ် ကၠုင်ပဒတဴ ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေပၠန် စဵု လအိတ်ဘဝရ။ ဓမ္မကထိုက် ဘဒ္ဒန္တဝိလာသဝွံ က္တဵုဒှ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၃၃ မာတ် ၁၅ (သက္ကရာဇ် ၁၂၉၄ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၅ စွေက်) တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ အခိင်ဂယး ၁၀ နာဍဳ မဒှ်ကောန် နာဲတုင်မံင်၊ မိဨခေန် ပ္ဍဲ ကွာန်ကအ်ခပုင်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ရ။ ပၞောဝ် ကောဒေအ် သီုဖအိုတ် ၆ တၠဂှ် ကျာ်ဇၞော် ဒှ် ကောန်ထဍဲ မရနုက် ကုပန်၊ နူ ဍောတ်ဍောတ် ညး ခုတ်ခဴကဵုလဝ် ယၟု မာံယှိုဲခါင် (ရွှေခိုင်း)။ ၝဲ ကု ကော ကျာ်ဇၞော်ပိတၠဂှ် မိလျးသန် (မိယှိုဲတာန်)၊ မာံလျးထဝ် (မာံယှိုဲထေ)၊ မာံလျးရတ် (မာံယှိုဲယဳ)၊ ဒေအ်ကျာ်ဇၞော်ၜါဂှ် မိညာဏ်မၞိက် (မိညောအ်မြ)၊ မာံအံင်ကျာင်။ အခိင် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၁၃ သၞာံ၊ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၄၅ ဂိတုဨပြဳ ၁၂ (သက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ဂိတုပသာ် ၁၂ မၟံက်) တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ပ ထပိုယ်သာမဏဳ ဇရေင် ကျာ်ဇၞော်အစာသဳလာစာရ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ကွာန်ကအ်ခပုင်။ ကျာ်ဇၞော် ဒှ် ထပိုယ် ဂွံ ပန်ဝှ်၊ ရာံတိတ် နူ ထပိုယ်တုဲ လုပ်ကၠောန်ဗ္ၚ ကရောမ်မိမၜါရ။ အခိင်ကာလ မကလိဂွံအာယုက် ၂၂ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၄ ဂိတုဂျောန် ၁၁ (သက္ကရာဇ် ၁၃၁၆ ဂိတုဒဂိုန် ၁၁ မၟံက်) တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ပ ခမဳ ပ္ဍဲ သိမ် ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ကွာန်ကအ်ခပုင်၊ ကျာ်ဇၞော်အစာကေတုမာလာ ဘာအင်ဝ ဒှ် အစာဥပ္ပဇ္ဇျာယ်ရ။ ပ္ဍဲ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞးဂှ် လုပ် ဒဂိုန်ဝှ် ၁ ဝှ်တုဲ အာကတ် လိက် ဇရေင် ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒက (ကျာ်ဇၞော်ဖျူ) ဘာမဟာဝိဟာရ၊ ကွာန်ဝါဍောတ် တကအ်ခၟိုင်၊ နူဂှ် အာကတ် လိက် ဇရေင်ဘဒ္ဒန္တကေတုသာရ ဘာကၠအ်ပၞဟ် ဍုင်မုဟ်ဍုင် မသုန်သၞာံ၊ နူ ဘာကၠအ်ပၞဟ် ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၇ ဂှ် ဂွံအံင်ကေတ် တန်ဍောတ် နူ အလဵုအသဳ၊ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၈ ဂှ် ဂွံအံင်ကေတ် တန်ဒေါဝ် နူ အလဵုအသဳရ။ နူဂှ် အာပဒတဴ ဇရေင် ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝိသုဒ္ဓ ဘာဇၞော် ကွာန်တၟအ်ကၞေင် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် ၁ သၞာံ၊ နူဂှ်ပၠန် အာပဒတဴ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တကေတုမတဳ ဘာခရိုက်သာံ ဍုင်ရေဝ် ၇ သၞာံ၊ ဘာကမန် မနွံ ပါင်ဂၠံင်ဝါခရူ မံင်လဝ် မွဲလစုတ်၊ တုဲ အာပဒတဴ ဇရေင် ဘဒ္ဒန္တကေတုမာလာ ဘာဇၞော် ကွာန်သၞေဟ်ခရေင် ၂ သၞာံရ။ ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝိလာသဝွံ နူ ဘဝခမဳသၟတ် ဂှ် ဒှ် ဓမ္မကထိုက် (အစာဓရ်) ယၟု မပြာကတ်မွဲဇကုရ။ ပ္ဍဲ ဂကောံသင်မန် မဟာသံဃသာမဂ္ဂဳ မဒှ် ဂကောံ မအာဂတ ပၠတရဴတုဲ မဒက်ပ္တန်လဝ် ကျာ်လဒေါဝ်သာသနာ ၂၅၀၀ လတူဒဵု ဍုင်မတ်မလီုဂှ် ကျာ်ဇၞော် ဒှ် ခမဳမယိုက်ဂၠေင် ချဳဓရာင် အဓိကမွဲဇကုရ။ ဟိုတ်မဒှ် ဓမ္မကထိုက်မွဲဇကုတုဲ ညးရ ဒှ် မၞိဟ်မတွဟ်ဓရ် ပ္ဍဲ ဂကောံဂှ်။ ဟိုတ်နူဂှ်တုဲ ညးဂမၠိုင် ကော်စ ညး တၠဂုဏ်အစာသာသနာ၂၅၀၀။ ပ္ဍဲ အခိင် သင်သၟတ်မန်တအ် ဂကောံသင်ဓမံက်ပတိုန် လိက်ပတ်မည် ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၃၆ဂှ် ချဳဓရာင်ကၠုင်လဝ် နဒဒှ် မၞိဟ်အဓိက မွဲစွံ ကုကျာ်ဇၞော် အစာသိင်္ဃ (ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ကျာ်ဇၞော်ပါလိတ (ညးအုပ်ကာ)၊ ကျာ်ဇၞော်ပုပ္ဖ (ဘာဝေလုဝန်) (သကိုပ်ဘဏ္ဍာ) အိန္ဒက (ကၟာဝက် လွဳမာန်ထဝ်)၊ အိန္ဒက (ဍုင်ပံင်)။ နကု ဂကောံဏအ်ဂှ် တက်ပ္တိတ် လိက်ဂတာပ်ခေတ်။ ကျာ်ဇၞော်လေဝ် နယၟုကၞေဟ် ကြဝိတ်မည်ဂှ် ချူဇန်ကၠုင်လဝ် လိက်ပရေင်၊ ကဗျနာနာသာ်နွံရ။ ပၞောဝ်ကဗျ ညးမချူလဝ်ဂမၠိုင်ဂှ် ကဗျ အနန္တမေတ္တာ “အိုတ်သီု စက္ကဝါ အဵု တန်တဴလေဝ် သတ်တအ်ကၠာ၊ တသိုက်စိုတ်ကာယျ ၜါပြကာ လၟိုင်ကာလ ကဵုဂွံတန်တဴအာ။ ဍောင်သွာမ္ၚဵု ယဵုဍာ်လံင်ဇြဲ ရိုဟ်တ္ၚဲပတ္ထဏာ ပိုယ်ဖျေဟ်မေတ္တာ မ္ၚဵုမပြဲ ရိုဟ်ဟ်တ္ၚဲ ကဵုဂွံတန်တဴအာ ပိုယ်ဖျေဟ်မေတ္တာ” ဂှ် ဗညာကွိင် ဖျေဟ် အခိုက်ဒွက်တုဲ ဒယှ်လဝ်ရ။ ဒွက်ဏအ် မွဲအခိင်တေအ် ဂွံမိင်ကေတ်ဒၟံင် ပ္ဍဲ ရေဒဳယော မွဲခဏ မွဲခဏရ။ လိက်ဂတာပ်ခေတ် တက်ပ္တိတ်ဂွံ ပိကၞပ်တုဲ၊ နကုဂကောံဏအ် ချူပ္တိုန် လိက် စပ်ကုအခေါင်ဂကူမန် သီုပလံင်ဗစိုပ် ရုင်ကလုတ်ဂမၠိုင် မနွံ ပ္ဍဲ ရးနိဂီုဗၟာရ။ ဟိုတ်နူ လိက်ဏအ်တုဲ မၞိဟ်အဓိက ပ္ဍဲ ဂကောံဏအ် ဥက္ကဋ္ဌ ကျာ်ဇၞော်သိင်္ဃ၊ ညးအုပ်ကာ ကျာ်ဇၞော်ပါလိတ ဒးဒုင်ရပ်။ နကုဂကောံဂှ် သီုပ္တိတ်ဒၟံင် လိက်ဂတာပ်ခေတ် ကီုတုဲ လိက်ဂတာပ်ခေတ်ဂှ်လေဝ် ဒးဒုင် စၟဳစၟတ်ကီုရ။ ဆဂး လိက်ဂတာပ်ခေတ် ဂှ် ပ္တိတ်လဝ် အပ္ဍဲအခေါင်တုဲ ပ္တိုန်ဒုဟ် ဟွံဂွံ၊ နကု ဒုဟ်မပလံင်ဗစိုပ်လိက် ရုင်ကလုတ်ဍုင်သအာင်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်သိင်္ဃ ကု ကျာ်ဇၞော်ပါလိတ ဒးအာ ထံင်။ တုဲပၠန် လိက် ဂတာပ်ခေတ်ဂှ်လေဝ် ဟွံဂံင်ဆက်ပ္တိတ်ရ။ သွက် သဟဓရ်ဇကုၜါ မနွံ ပ္ဍဲ ထံင် ဂွံစသုင် နကုကျာ်ဇၞော် ကောံကုသကအ်ရဲဂမၠိုင် ပလံင်ဏာ ကခၞာ၊ ဖရံက်ခၞာတအ်ရ။ ပ္ဍဲ အခိင်ဂှ် နကုခမဳသင်မန် ညးမဆာန်ဂကူတအ် ညာတ်ကေတ် ကောန်မန် နူ ကွာန်တအ် ဒှ်ကၠုင် ဒြပ်ရတ် ပြံင်တိုန်မံင် ဍုင်မတ်မလီုမ္ဂး ကောန်ဇာတ် ညးတအ် ဟွံလေပ်မန်၊ ဒှ်အာ ဗၟာ။ ကောန်ဍုင်မတ်မလီု ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒှ် ဂကူမန်ကီုလေဝ် ဗွဲကြဴဏအ် မၞိဟ်မဟီုအရေဝ်မန်လေပ် အိုတ်အာတုဲ ဒှ်အာ ဗၟာအိုတ်ရ။ ဘာလကျာ်ဂမၠိုင်လေဝ် ဘာလ္ၚဵု ကျာ်ဇၞော် ၜိုန်ရ ဟီု အရေဝ်မန် လေပ်ဒၟံင်ဏီဖိုဟ်လေဝ် ကမၠောန်ဇၞော်မောဝ်၊ မင်မဲ သာသနာ မန်ဂှ် အရီုစိုတ် ဟွံမဲရ။ သွက်ဂွံ မင်မဲ ဂကူမန် လတူ ဍုင်မတ်မလီုတုဲ ခမဳမန်တအ် စိုတ်ထတ်ဒၟံင် သွက်ဂွံပ္တန် ဘာမန် လတူ ဍုင်မတ်မလီုရ။ မဂွံပ္တန် ဘာမန်ဂွံဂှ် နွံ ၜါနဲ၊ ရာန် တိကၠအ်တုဲ ဗဒှ်ပ္တိုန် ဘာတၟိ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဘာလကျာ် မဒှ်အာ ဘာဗၟာတအ်ဂှ် ရာန်ကေတ်တုဲ ဗဒှ်ပ္တိုန် ဘာမန်။ ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ အခိင်မပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲဘာကုန်တက္ခဳ (စာရေကြီးကုန်) ဂှ် ဘာဇောတိကရာမ (စျေးကြို) ဂှ် ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ဒှ် ဂကူမန်၊ ဆဂး စိုတ်မန် ဟွံမဲ ညံင်ရဴ ကျာ်ဇၞော် လတူ ဍုင်မတ်မလီု ဗွဲမဂၠိုင်တအ်ကီုရ။ ကျာ်ဇၞော် ဘာဇောတိကရာမဂှ် ဘာညးဂှ် ညး သွံကဵု၊ ဆဂး ညးလေဝ် ဗျု၊ ဂွံအာမံင် ဘာတၞဟ်လေဝ် ဒှ်ဟွံမာန်။ ညး ထ္ပက်ကဵု စၟတ်တဲ၊ အခိင်ညး ဟွံမဲမ္ဂး ဘာဂှ် ညး ကဵု ဇကု ပ ကျာ်ဇၞော်။ င္ၚုဟ်ဘာဂှ် ၇၀၀၀ ဒကေဝ်။ ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ ညာတ်ကေတ်၊ ပ္ဍဲ ဘာဂှ် ကောန်မေန်ညးလေဝ် နွံဒၟံင်၊ တုဲပၠန် အကြာဂှ် စိုတ် ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ဂတးအာမ္ဂး ဗီုလဵုဂွံပရော။ ဗွဲကြဴ ဒှ် အမှုအရာ မာန်တုဲ ဟွံရာန်ရ။ ဗွဲကြဴ ဘာဂှ် တၠဂုဏ်အစာစန္ဒိမာ၊ ဘာဝင်က ရာန်ကဵုတုဲ ပအပ်ကဵု တၠဂုဏ်ကြောအ် ပဒတဴ ပ္ဍဲ ဘာဂှ်ရ။ ဗွဲကြဴညိ သ္ၚိဂကူကရေင် မနွံ ပ္ဍဲ အရာပ်က္ၜင်ထဝ်ဂှ်လေဝ် သွံကဵုကီု။ ဆဂး င္ၚုဟ်ဍင်လောန်အာ၊ ကျာ်ဇၞော် ဟွံဒး စိုတ်ကွေဟ်ကွေဟ်တုဲ ဟွံဒှ်ရာန်ပၠန်။ နူဂှ် ကျာ်ဇၞော် အာပဒတဴ ပ္ဍဲ ဘာဇၞော် ကွာန်သၞေဟ်ခရေင်။ သက္ကရာဇ် ၜိုတ် ၁၃၄၂ ဂှ် နူ ဘာဇၞော် ကွာန်သၞေဟ်ခရေင်ဂှ် က္ညကၠုင် ပဒတဴ ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေ ကွာန်ကၟာဝက်ရ။ ပ္ဍဲ အခိင်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်ပုပ္ဖ (တၠဂုဏ်ခေအ်) ဒှ်ဒၟံင် ကျာ်ဇၞော် ဘာထံင်ကှ်ေဂှ်ရ။ သက္ကရာဇ် ၁၃၄၅ ကျာ်ဇၞော်ပုပ္ဖ စဴအာသွဝ်တုဲ မဂွံဒုင်ခပတိုန် နဒဒှ် ညးမနွံပိုန် ဘာထံင်ကှ်ေဂှ်ရ။ ပ္ဍဲ အခိင်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ က္လိဂွံ အာယုက် ၅၁၊ ၂၉ ဝှ်။ ကြဴနူ ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ မဂွံဒှ် ကျာ်ဇၞော်တုဲ ခမဳသင် နူ ကွာန်ဒူရာ၊ နူ ကွာန်ကအ်ဒုန်မြင်တအ် ကၠုင်ပဒတဴ ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် တုဲ ခမဳသင် ဂၠိုင်တိုန်တုဲ ဒတန်သာသနာ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် နူ မကေင်နွံလဝ် ကျာ်ဇၞော်မွဲ ကု ကပ္ပိယမွဲဂှ် ဒှ်ကၠုင် ခမဳသင် အကြာ ၂၀ - ၃၀ ဇကုရ။ နူစ သက္ကရာဇ် ၁၃၄၇ ကေတ်လျိုင် နဒဒှ် ဂကောံသံဃနာယက ကွာန်ထံင်ကှ်ေ ကောံ ကုသဇိုင်ဝန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ဂှ် လုပ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် ကီုရ။ သက္ကရာဇ် ၁၃၅၂ ဂှ် ဘာနိဗ္ဗိန္ဒာရာမ မဒှ် ဘာလကျာ် မနွံဗဒါယ် ကၟာဘင်ဍင်၊ ကွာန်ကအ်ခပုင် မဒှ်ဒၟံင် ဘာလကျာ်ဗၟာဂှ် ဟိုတ်နူ ကျာ်ဇၞော်ဗၟာ ဘာဂှ် က္လိလောန် ဒုဟ်သာသနာတုဲ ဒးတိတ်အာ နူ ဘာဂှ်ရ။ တၞဟ်နမဂွံ ဆက်မင်မဲအာ ဒတန်သာသနာဂှ်တုဲ နူ ကျာ်ဇၞော်အစာတၠဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ကောံ ကု ဂကောံသံဃနာယက ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် ပ္အပ်ကဵု ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ ရ။ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ကျာ်ဇၞော် ပ္အပ်ကဵု ကောန်ကွးဇကု တၠဂုဏ်အစာ ဝဳရိယ (တၠဂုဏ်အုန်းသီး) မညး ဒှ် ဇာတိ ကွာန်ကအ်ဒုန်မြင်တုဲ ညး အာပဒတဴ ပ္ဍဲ ဘာတေအ်ရ။ ညး စိုပ် ဘာဂှ်တုဲ ယၟုဘာဂှ် ညး သၠာဲစုတ် ဘာလွဳမာန်ရတ် ရ။ == လညာတ်ဒဿန ပရေင်ဂကူ== လညာတ်ဒဿန ကျာ်ဇၞော်အစာဝိလာသ မစပ်် ကု ပရေင်ဂကူမန်မ္ဂး ဗွဲမဂၠိုင် ပိုယ် ဂွံဆဵုကေတ် နူ လိက်ပရေင်၊ လိက်ပေါမ် မညး ချူလဝ် ပ္ဍဲ လိက်ဂတာပ်ခေတ် ဂၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲ လိက်ဂတာပ်ခေတ် ကၞပ်မွဲဂှ် ကျာ်ဇၞော် ချူလဝ် "ပေါမ်ကောန်ဗော် မင်ပြေင်" မွဲရ။ ပ္ဍဲ ပေါမ်ဂှ် နွံ ညးတၠဒြပ် တြုဟ် ကု ဗြဴ ညးၜါ က္လိဂွံလဝ် ကောန်မွဲ ကဵုလဝ် ယၟု ကောန်ဗော်။ ဟိုတ်နူ မပတှ်ေ ပိုန်ဒြပ်တုဲ ဟွံကဵု ဗ္တောန်ပညာ၊ ဗွဲကြဴ ပိုန်ဒြပ် ယာဲတတအ် လေင်အိုတ်တုဲ သှ်ေ ဒြပ်ညိည ရာန် ပြေင်မသုန်တုဲ ကဵု ကောန်ဗော် မင်စပြေင်။ မွဲကရောမ် ကုဂမာပြေင်ပန်ဂှ် ကောန်ဗော် အာမင် ပြေင်ဇကု မသုန်ဂှ်ရ။ ပြေင် ညးတၞဟ် နွံ ကုကၠံ၊ ပြေင်ကောန်ဗော် နွံဆ မသုန်ဓဝ်ရ။ ဆဂး ဇၟာပ်ပြေင် မလုပ် ကၠအ်ညးတၞဟ်၊ မလုပ် အရှာမ်ဘာမ္ဂး ဒှ်ဒၟံင် ပြေင် ကောန်ဗော်တွဵု တုဲ ညးတၞဟ်တအ် မံင်ၜိုဟ်ၜိုဟ်၊ ကောန်ဗော် မွဲဓဝ် ဒးဒြေပ် ထဍေင်ဒၟံင် ပြေင် ကၠိုဟ်တ္ၚဲတုဲ ညးတေအ် ဟီု ကုအပါညးတေအ် ဒဒှ်ရ ပြေင် ညးတေအ် ဂၠာန်၊ လုပ် ကၠအ်ညးတၞဟ်။ ညးတေအ် မိက်ဂွံကဵု သွံထောအ်ရ။ အပါ ကောန်ဗော် စှ်ေစိုတ် ကောန်ဗော် ဟွံတီ ပြေင်ဇကု ဒှ်မာန်ရောင်တုဲ ပ္ဍဲ ဂြင်ပြေင် ကောန်ဗော်မသုန်ဂှ် အပါညးတေအ် စုတ်လဝ် ကုလကံက်ထာင်သတ်ဗြဴ၊ သွက် ကောန်ဗော် ဂွံသမ္တီ ပြေင်ဇကုဒးရ။ ကောန်ဗော် လဴဟီု ကုညးတၞဟ်တုဲ ညးတၞဟ်တအ်လေဝ် စုတ်ဗက် လကံင် ထာင်သတ်ဗြဴ ပ္ဍဲ ဂြင်ပြေင် ညးတၞဟ်ကီုရ။ ပြေင် လုပ် ကၠအ်ညးတၞဟ်ဟီု ပြေင်ကောန်ဗော် ဂးတုဲ ကောန်ဗော် ဟီု {{Cquote|"ဟး ပြေင်အဲဏအ် ဂၠာန်ကွေဟ်ဟ် သွံ၊ ကောန်ဗော် ဒးအာထဍေင် ပြေင်ပၠန်ရ။ ခြာဟွံလအ် ပြေင် လုပ် အရှာမ်ဘာလကျာ်လေဝ် ပ္ဍဲ ဂြင်ပြေင်ဂှ် ဟရတ်သၠထာင်တာ နွံဒၟံင်ပၠန်၊ ကောန်ဗော် ထေင်ဂး ပြေင်ဇကုတုဲ ကောန်ဗော်ပၠန်ရ ဒးအာထဍေင်ဒၟံင် ပြေင်ဂှ်။ ဒဒှ် ကောန်ဗော် ဟွံတီပြေင်ဇကု အမှုယှုက်ထုဲ ဒှ် ဂၠုဲညးရောင်"}}<ref>{{cite book |last= |first= |author-link= |date= |title=လိက်ဂတာပ်ခေတ် ကၞပ် ၁|url= |location= |publisher= |page=၉၉-၁၀၄ |isbn=}}</ref> မြဴသာ်ဝွံ ကျာ်ဇၞော်အုပ်လဝ် နိဂီု ပေါမ်ညးရ။ ကောန်ဗော်ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ပတုပ်လဝ် နဒဒှ် ဥပမာ ဂကူမန် ဒှ်မာန်ရ။ ဂကူမန်ဂှ် ဒှ် ဂကူ မနွံ ကုဝင်သၠုင်ပြဲ၊ တ္ၚဲဏအ် ဒှ်ဒၟံင် ဆမၞိဟ်ကၟင်ပြေင်။ ဟိုတ်နူ ပညာ ဟွံမဲတုဲ ဣလဵု ဒှ် ကမၠောန်ဇကု၊ ဣလဵု ဟွံဒှ် ကမၠောန်ဇကုဂှ် ပါ်ပါယ်ဟွံဒးတုဲ ဗက်ကၠောန်ဒၟံင် ဖအိုတ်၊ ဒးဒုင်စကာ ကုညးတၞဟ်။ ယဝ်ရ ကမၠောန်ဇကု ဇကုကၠောန်မ္ဂး၊ ယဝ်ရ ပြေင်ဇကုရ ဇကုမင်မ္ဂး ဇကု ဟွံဒးဍောင်၊ ကမၠောန်လေဝ် စိုပ်တရဴပြဟ် စိုပ်တရဴဂၠိုင်ရ။ လညာတ် ဒဿန ကျာ်ဇၞော်ဏအ် စဵုတ္ၚဲဏအ် ကိတ်ညဳဒၟံင်ဖိုဟ်ရ။ လကျာ်ဂကူတၞဟ် သြိုင်ဘာလေဝ် ဇကု ဒးကဵု၊ လကျာ်မန်ဇကု သြိုင်ဘာလေဝ် ဇကု ဒးကဵု၊ ဂကူတၞဟ် ကၠုင်လေဝ် ဇကု ဒးဗ္စ၊ ကပေါတ် ဂကူတၞဟ်လေဝ် ဇကု ဒးရာန် ဒးလိင်၊ က္ဍိုပ်သကိုပ်ဂကူတၞဟ် ကၠောန် သွက်အဝဵုဍေဟ်လေဝ် ဇကု ဒးဗိုင်ကၠောန် ဗိုင်ချိုတ်မ္ဂး၊ ဇကု ဟွံဍောင် ညးဂှ် ဂွံဍောင်ရော။ တုဲပၠန် ဇကု ဗျိဒၟံင် ပြေင်ဇကု ဂၠာန်၊ မၞိဟ်ဇကု ဂကူဇကု ဟီုဟွံမာန်။ အတိုင် လညာတ်ဏအ်ပၠန် ကျာ်ဇၞော် ချူလဝ် လိက်ပရေင် "ဗရုမံင် မဟောသဓ" ပ္ဍဲ လိက်ဂတာပ်ခေတ် ကၞပ်ပိ၊ ကျာ်ဇၞော် အုပ်လဝ် နိဂီုလိက်ညး {{Cquote|ဗရုမံင် မဟောသဓ၊ သဒ္ဒဇြုင်ဂွု၊ ဗြုလလောင်တိုန် ဟိုဲဂကူမည်တအ် ကမၠောန်ညး ညးကၠောန် မည် ဇၞော်မောဝ် ဍာံ"}}<ref>{{cite book |last= |first= |author-link= |date= |title=လိက်ဂတာပ်ခေတ် ကၞပ် ၃|url= |location= |publisher= |page=၁၆၆ |isbn=}}</ref> ပ္ဍဲ သဘင်မာဲ သၞာံ ၁၉၉၀ တေအ်ဂှ် ပ္ဍဲ ကၟာဝက် ဗော်ကိစ္စဇၞော် အိုတ် ဂကောံဒဳမဝ်ကရေသဳကောန်ဂကူမန် ကု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ဒြဟတ်ဇၞော်ဒၟံင်ရ။ ပ္ဍဲ အခိင်ဂှ် ဒှ်လဝ် ပရေင်ကလိုက်ကမဵု ဒစာံပန်မ ဟွံလအ် ကွေဟ်ကွေဟ်တုဲ ရဲကၟာဝက် လ္ၚဵုတအ်ဟီု ကွးဘာ မတိတ်အာဂြိုပ်တအ် ဍေဟ် ဂွံစဴကၠုင် ဗွဲမပြဟ်မာန်တုဲ သ္ဒးစုတ်ကဵု မာဲ ကုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ (ဗော်ခမံက်)ရောင်။ ဗော်မန်ဂှ် ဂွံလဝ် တဆိပ်ပ္ကဴသၟိင်တ္ၚဲတုဲ အရေဝ် အကြာကွာန် ဟီုဒၟံင် "ဂလဝ် ခမံက်တုဲမှ ၜှ်ကဴဂွံ" အဓိပ္ပါယ်ဍေဟ်ဂှ် ဗော်အေဝ်အေဝ်ဒဳ ဇၞးတုဲဟေင် အခေါင်အရာ မန် မံက်ဂတဝ်မာန်ရ။ ဟီုပရူ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ပ္ဍဲ ကၟာဝက်မ္ဂး အရာပိုယ် ဝိုတ်စ ဟွံဂွံ နွံမွဲ၊ အရာဂှ် ဒှ် အရာမဒးကေတ် ခန်လ္ၚတ်ခိုဟ်လေဝ် ဟီုဂွံရ။ ပ္ဍဲ ကၟာဝက်ဂှ် ဂကောံၜိုပ်ဗၠာဲ ဟီုဂှ် ဒှ် ဂကောံတွိင်တွိုက်မန် ဒြဟတ်ဇၞော်ဒၟံင် ၜိုတ်ဒးရးရ။ ကောန်ဂကောံ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒှ် ကွးဘာ တက္ကသိုလ်တြေံဂၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲ မွဲတ္ၚဲ ကၠာဟွံစပေါယ်ဏီ အဃော ညးတအ် မပလေဝ်ပလေတ် ပ္ကိတ်ဒၟံင် တွိင်တွိုက်ဂှ် ညးတအ် ဟွံဂွံ ဗိုက်လတက် ကယျိုင်မန်ဏီရ။ ညးဂှ်မွဲ အာဟီု ကုကျာ်ဇၞော်ပါလိတ၊ ဒဒှ်ရ ရဲ ဂကောံၜိုပ်ဗၠာဲတအ်ဂှ် ဟွံဗိုက် ကယျိုင်မန်တုဲ ကျာ်ဇၞော်ပါလိတလေဝ် စိုတ်ဓါတ်ဂကူ ထတ် ၜက်လောန်ကာဲ ချူလိက် ဟီုၜေဟ်ၜါယ်ဏာ ဍေဟ်တအ် ဗွဲမသကာတ် မြဟ်ရ။ ကောန်ဂကောံ ၜိုပ်ဗၠာဲတအ်လေဝ် ဒှ် ဒေါသ၊ ထေဲ ကုကျာ်ဇၞော်တုဲ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် ညးတအ် ဟွံဗိုက်လတက် ကယျိုင်မန်ရ။ ကျာ်ဇၞော်လေဝ် ထေဲ လတူထေဲပၠန် တုဲ နူဂှ်တုဲ ဟိုတ်နူထေဲ ကုကျာ်ဇၞော်ပါလိတတုဲ နူ ဂကောံၜိုပ်ဗၠာဲ ဗွဲမဂၠိုင် ဟွံဆက်ကၠောန် ကမၠောန်မန်ရ။ ယၟုဝိုင်ဂဳတဂှ်လေဝ် နူ ဂကောံၜိုပ်ဗၠာဲဂှ် ဒှ်အာ “ဟင်္သာပျို”။ ဗွဲကြဴညိ အခိင် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ က္တဵုဒှ်ကၠုင်ဂှ် မၞိဟ် နူ ဂကောံဂှ် ကြပ်သီုဖအိုတ် ဒှ်အာ ကောန်ဗော် အေန်အေဝ်ဒဳ အိုတ်ရ။ စနူဂှ်တုဲ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဒြဟတ်ဇၞော်အာ ပ္ဍဲ ကွာန်ကၟာဝက် ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲအရာပ်လဒေါဝ်ကွာန်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲ အခိင်တဝဟ်မာဲဂှ် ဒှ် အခိင် ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ပံက်လဝ် ဘာမန်ဥတုကညင်တုဲ နကုအဲ၊ ဗ္တောန်ဒၟံင်လိက် ကုကွးဘာတအ်ရ။ ကျာ်ဇၞော် မိင် နူတၞဟ်တုဲ လဴကဵု ပိုယ် အရေဝ်မွဲပိုတ် "ဒိုင်ဗျုဇိုင်ကဝ် ဂလဝ်ခမံက် လ္ပလုပ်ခံက်ပိုယ်" အခိင်ဂှ် ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ ဒးဒၟံင် ထံင်သ္ၚိတုဲ ညးဟီုစ ဒိုင်ဗျုဇိုင်ကဝ်။ တုဲပၠန် အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ဂွံလဝ် တဆိပ်ခမံက်တုဲ မိင်ဒး အရေဝ်ဂှ်ဗက် ကၠိုဟ်အာ အဓိပ္ပါယ်ရ။ နကုအဲ ဗ္တောန်ကဵု ကွးဘာဥတုကညင်တအ်တုဲ ဇၟာပ် ဍေဟ်တအ် မဆဵု ရဲဗော်အေန်အေဝ်ဒဳမ္ဂး ဍေဟ်တအ် ပခေအ်လဝ် ဇိုင်မွဲဒိုဟ်တုဲ ကရေဲ "ဒိုင်ဗျုဇိုင်ကဝ် ဂလဝ်ခမံက် လ္ပလုပ်ခံက်ပိုယ် ဒေင် ဒေင်" ရ။ သွက်ဂွံ ပ္ဒေါအ် ကောန်င္ၚာ်တအ်ဂှ်တုဲ ရဲဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတအ် ကၠုင်ဟီု ကုကျာ်ဇၞော်ရ။ မုညးတအ် မဟီုဂးဒၟံင်ဂှ် နကုအဲ ဟွံဂွံမိင်။ နကုအဲလေဝ် အခိင်ဂှ် အာယုက်ဍောတ် အဃောကြဴတုဲ မၞိဟ်စဂှ် စှ်ေ နူဘာ အဲဗလးကဵု ကောန်င္ၚာ်တအ် ကရေဲဗက် လက်ကြဴ "ဒိုင်ဗျုဇိုင်ကဝ် ဂလဝ်ခမံက် လ္ပလုပ်ခံက်ပိုယ် ဒေင် ဒေင်" ရ။ ကျာ်ဇၞော် ၜိုန်ရတီဒၟံင်ကီုလေဝ် မုဟွံဟီုကဵုအဲ ကၠတ်အီဒၟံင် သ္ၚိတ်သ္ၚိတ် ဒှ်မာန်ရ။ တ္ၚဲစုတ်မာဲဂှ် ဂိတုမေ ၂၇ (ဇှ်ေ ၄ မမံက်) ဂိတုမေ ၂၃ (တ္ၚဲသဳ ဂိတုပသာ်အိုတ်) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကဵုတက် ခၞုက် ဟွံကဵုဇူ တက်ဒၟံင် ဟွံဒေါအ်တုဲ၊ ဒါယကာတအ် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဘာ မုဒှ်ရော ကေတ်ဟွံဒး ဂၠောဲတိုန်ကၠုင်ဘာ သီုဖအိုတ်ရ။ ဗွဲမဂၠိုင် ပွမတက် ခၞုက်ဗီုဂှ်မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် ဒှ် မွဲမွဲသာ်ရ။ ဒါယကာ ပေင်ဒၟံင် ဘာရ။ ကျာ်ဇၞော် တိုန်ပၞင်တုဲ ဟီု "အဲဂွံမိင်ဒၟံင် အကြာအရာပ် အကြာကွာန်၊ ညးလ္ၚဵုဟီု "ဂလဝ်ခမံက်တုဲမှ ၜှ်ကဴဂွံ"၊ ဒါယကာပိုယ် ဒှ်ဒၟံင် သံသယ၊ ပိတ္ၚဲပၠန် ဂွံအာစုတ် မာဲ ကုညးဂှ် ဟွံတီ။ ကမၠောန်ညး ညးကၠောန် မန်ဇၞော်မောဝ်ဍာံ၊ ဇကုမန် ကမၠောန်မန်ဇကု ဇကုဟွံကၠောန်တှ်ေ ညးဂှ် ဂွံကၠုင်ကၠောန်ကဵု ဇကုရော။ ယဝ်ရ ဗော်မန် ဇကုဟွံမဲမ္ဂး ဂွံစုတ် မာဲ ကုဗော်လဵု ဇကု ဒးရုဲ။ လၟုဟ် ဗော်မန်ဇကု နွံနွံဒၟံင်ဖိုဟ် ဇကု ဂွံစုတ်မာဲ ကုဗော်လဵု ကေတ်ဟွံဒးဟီုဂှ် ဒှ်ဟွံဂွံ။ ဒါယကာတအ် စုတ်မာဲ ကုဗော်မန်ဇကု၊ တဆိပ်ပကဴသၟိင်တ္ၚဲ ဂှ်ညိ။" ဂးရ။ ပ္ဍဲ ကွာန်ထံင်ကှ်ေဂှ် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဂွံဏာ မာဲညိညဓဝ်ရ။ ဒါယကာဘာထံင်ကှ်ေ ကြပ်သီုဖအိုတ်ဂှ် စုတ်မာဲ ကုဗော်မန် ဖအိုတ်ရ။ စဵုကဵုတ္ၚဲဏအ် အရာပ်ထံင်ကှ်ေဂှ် လၟိဟ်မမာဲ သွက် ဗော်မန် ဒြဟတ်ဇၞော်ဒၟံင်ဖိုဟ်ရ။ == ပရေင်ပကင်ရင် ကောံ ကုစရိုတ်== သွက်ကောန်သင်တအ် ကျာ်ဇၞော် ဖန်ဇန်လဝ် အခိင်နာနာသာ်၊ အခိင် ဗ္တောန်လိက်၊ အခိင်ပတုဲဝတ် မပ္တံ သ္အးဇ္ၚးဘာ၊ အခိင်ဝေင်။ အခိင်ဝေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ သလာတ် သၟဝ်တၞံတဵုဇၞော်မွဲတၞံ (ဒၞာဲ ဇြပ်သဘင်ဓရ် လၟုဟ်) ဂှ် အလဵုဇကု ကျာ်ဇၞော် ဗိုင်ထိင်၊ ဗိုင်ပ ဒေင် ကရောမ် ကောန်ထပိုယ် ကွးဘာ ညးမဝေင်ဒၟံင်တအ်ရ။ ဝေင်တေတ်မဖာန် ဒှ်တမ်၊ မၞိဟ်ကျ ဒးဒုင်ဗာကအ်၊ ဝေင်နာနာသာ်ရ။ အလဵုဇကုကျာ်ဇၞော် ဂြိုင်အီဒၟံင် အကြာ ကောန်ထပိုယ်၊ ကွးဘာတအ်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲ ဘာလကျာ်ဏအ်ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ မပကောံလဝ် ကောန်ဇာတ် မကၠုင်နူ ပွဳပွူနာနာတုဲ ပရေင်ပမာန် (မၞိဟ်ဇၞော် ပမာန် ကုမၞိဟ်ဍောတ်) (bullying) နွံစဒှ်ရ။ ပရေင်ပမာန် ရေင်သကအ်ဂှ် နကုကျာ်ဇၞော် ရပ်လဝ် သၞောဝ်တေင်တေင် (Zero Tolerance Policy) ကီုလေဝ် အိုတ်အာ ဟွံမာန်၊ နွံစဒၟံင် ညိညဖိုဟ်ရ။ ကလေင်ချပ်ရံင်မ္ဂး နဲကဲ ကျာ်ဇၞော်မဖန်လဝ် ပရေင်ပမာန်ဂွံအောန်ဂှ် ကဵုဝေင်မွဲစွံ၊ တုဲပၠန် အကြာ ညးမွဲကုမွဲ ဒးနွံ ပရေင်ဓဝ်ယာရ။ ညး ဖျေဟ်လဝ် သၞောဝ်၊ သတ်ဆု သတ်ဒုန် မနွံပ္ဍဲဘာဂှ် သီုဖအိုတ် အတိုင်ပၟိက်စိုတ်ဇကု ၜှ်စ ဟွံဂွံ။ တုဲပၠန် နကုဘာလေဝ် ပါယ်နူ သတ်ဗြဴတုဲ သွံစမ္ၚး ဟွံဂွံ၊ ဒးကဵု ကောန်ထပိုယ်၊ ကွးဘာတအ် စ သီုဖအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲ ဘာဂှ် တၞံသတ်ဆု ဂၠိုင်ကွေဟ်ကွေဟ်ရ။ ပြဟ်စှ်ေကၠုင် ဇကု ဆဵုလေဝ် ဇကု စဟွံဂွံ၊ ဒးကၠုင်စွံလဝ် ဒၞာဲ ဘာကုဋ်ဂှ် ဖအိုတ်ရ။ ဇၟာပ်တ္ၚဲ အတိုင်လၟိဟ်မၞိဟ် မနွံ ဍောတ်ဇၞော် ဟွံရုဲ ညး ကဵု ဂအုမ်စွံလဝ် သတ်ဆုတအ်ဂှ်တုဲ မၞိဟ်မွဲ ကရဴလဝ် စး၊ မၞိဟ်မွဲ စၞောန် ဂအုမ်သတ်ဆု တအ်တုဲ မၞိဟ်မကရဴစးဂှ် ကော်ယၟု မၞိဟ်ဂှ်မ္ဂး မၞိဟ်ဂှ် ဂွံ ဂအုမ်ဂှ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ဒှ် မၞိဟ် မဒးစိုတ် တၞံဆု တၞံကဴတုဲ ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ညး တဵုလဝ် တၞံပ္ကဴနာနာ၊ တုဲပၠန် ဒၞာဲ မဒှ်ဒၟံင် အုမ်ရာပ်တအ်ဂှ်လေဝ် ညး ကဵုပသောင်ဖအး လဝ်ရ။ အခိင်တေအ် အရှာမ်ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ဟိုတ်နူ အုပ်ခြုမ်ဂၠိုင်၊ တၞံဆုဇၞော်ဇၞော် အာယုက် မနွံအာယုက် ပိပန်ကၠံလေဝ် ဂၠိုင်၊ တုဲပၠန် နွံ ကြပ်ဒၟံင် ကုၜဳပၠန်တုဲ ဇြုံလေဝ် ဂၠိုင် ဗွဲမလောန်ရ။ ရဲကွာန်တအ်လေဝ် ဟီုစ ဒၞာဲကလော်မကြမ်မွဲ ကီုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကမၠောန်သအးဇ္ၚး ပသောင် အရှာမ်ဘာ၊ ဗဝ်သၠုင်ပ္တိုန်တိဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကၠောန်ကၠုင်လဝ် သၞာံ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ အခိင်နူဂယး စဴ ပိဏ္ဍပါတ်၊ ကဵု ပိုန်ဂယးတုဲမ္ဂး အခိင်သတ်ဆုမ္ဂး ပရအ်စ သတ်ဆု၊ တုဲမ္ဂး ဗှ်လိက်၊ ကဵု ပိုန်တငဲ၊ ကဵု ပိုန်တငဲတုဲ ဒးတိက် သီု ညးဖအိုတ်။ မွဲနာဍဳ ကလေင် ဗတောန်လိက်၊ သဝ်တ္ၚဲ အခိင်ဝေင်၊ အခိင်ကညင်မ္ဂး ဒးဖဍာ် တၞံကဴတအ်ရ။ ညးၜါ မွဲနုင်ထုင် ဂၠေင်ဍာ်တုဲ ဖဍာ် တၞံပ္ကဴတအ်ရ။ ကျာ်ဇၞော် ပ အဓိက ကုလိက်မန်၊ လိက်ဗၟာ၊ ဂၞန် ပိဘာသာဏအ် ညံင်ဗှ် ချူ၊ တော်ဒးတုဲ လိက်ပရိယတ် မပ္တံ သုတ်စဉ်၊ ဒ္ဂေတ်ဝတ်သာမဏဳတအ်ရ။ ==မွဲဘာ မွဲဂိုဏ်== ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ဒှ် ဂကောံဂိုဏ် ဘာလွဳမာန်ထဝ်။ ဘာလွဳမာန်ထဝ် ကု ဘာထံင်ကှ်ေ အာကၠုင် ကၠောအ်ဍ ရေင်သကအ် ကွေဟ်ကွေဟ်ရ။ ကြဴနူ ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ ဒှ် ကျာ်ဇၞော်တုဲ မုဟွံလအ် ပဋိပက္ခ ဇၞော်ဇၞော် က္တဵုဒှ်ကၠုင် ရ။ ဟိုတ်ဍေဟ်ဂှ် ဒါယကာလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ကၠုင်ဘာမ္ဂး အရာလဵု ကောန်ထပိုယ်တအ် ပဂွံ၊ အရာလဵု ကောန်ထပိုယ်တအ် ပဟွံဂွံ။ ဥပမာ ကောန်ထပိုယ်မ္ဂး ဒးမံင် သိပ်သိပ်ဂၠိပ်ဂၠိပ် ဝေင်ဒၟံင် ဗီု ကောန်င္ၚာ်မ္ၚး ဟွံဂွံ။ ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ကောန်ထပိုယ်တအ်ဂှ် အခိင်ဝေင်မ္ဂး ဝေင်၊ အခိင် ဗတောန်လိက်မ္ဂး ဗတောန်လိက်၊ အခိင်လ္ၚောဝ်ကျာ်မ္ဂး လ္ၚောဝ်ကျာ်။ အခိင်ဇကု မကၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး ညံင်စိုတ် ဂွံလုပ်စ ပ္ဍဲကမၠောန်ဇကု မကၠောန်ဒၟံင်ဂှ် ကိစ္စဇၞော်ရ။ တုဲပၠန် ကျာ်ဇၞော် ဖျေဟ်လဝ် ဒၞာဲလဵုမ္ဂး ဝေင်ဂွံ၊ ဒၞာဲလဵုမ္ဂး ဝေင်ဟွံဂွံ။ ဗွဲတၟေင် လပါ်ဂၠံင် ပါင်မုက်ဘာ (ပါင်တြင်ဇၞော်) ကောံ ကုဗဒါယ် ကျာ်စေတဳတေအ်မ္ဂး ဟွံကဵုဝေင်၊ ဟွံကဵုညာန်။ နူ အခိုက်တြေံ ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ကိစ္စ ပ္ဍဲ ဘာသီုဖအိုတ်ဂှ် ဒါယကာတအ်ရ ဖန်တုဲ၊ ကျာ်ဇၞော် ဖန်ဟွံတုဲ။ ပဟိုတ် ကုအရာဏအ်တုဲ ကျာ်ဇၞော် ကေင်ဟီု “ကျာ်ဇၞော် နွံ ပ္ဍဲကွာန်၊ တာရဝါန် နွံ ပ္ဍဲဘာ” မဂွံ အဓိပ္ပါယ် ဒါယကာဂှ် ဒှ်ဒၟံင် ကျာ်ဇၞော် မၞိဟ် မဟီုတုဲ၊ ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ဒှ်ဒၟံင် ဆကၟင်ဘာ ဟေင်ရ။ ဒါယကာ ညးဟွံဂွံ ပၟိက်စိုတ်ဇကုတအ်ဂှ် အာဟီု ကုအစာတၠ ဘာလွဳမာန်ထဝ်၊ သွက်ဂွံ ထဍေင်ပ္တိတ် ကျာ်ဇၞော် နူ ဘာရ။ မွဲလပါ်ဂှ်ပၠန် ပၞောဝ် ကုကျာ်ဇၞော် ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဂိုဏ်ပဝါရဏာဂှ် စှ်ေ နူ အစာတၠတုဲ ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသဂှ် ဒှ် မၞိဟ် ဝှ်ဇၞော်အိုတ်ရ။ အရာဏအ်လေဝ် ကျာ်ဇၞော်လ္ၚဵု ဟွံဒးဂၞပ်ကီုရ။ သွက်ဂွံ ထဍေင်ပ္တိတ် ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ နူ ဘာဂွံဂှ် ဒါယကာ ကောံ ကုအစာတၠဂိုဏ် စောဲလဝ် ဒုဟ်အမှု နွံ နာနာသာ်ရ။ အမှုဂှ် နကုဂကောံဂိုဏ် လေဝ် ပသောင် ဟွံဂွံ၊ နကု ဂကောံသံဃနာယက ပွိုင်ဍုင်လေဝ် ပသောင်ဟွံဂွံ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂကောံသံဃနာယက ကၟိန်ဍုင် ကျာ်ဇၞော် ဘာဆု ကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ် ဒးပသောင်ရ။ ဗီုဒှ်ဂှ် ပၞောဝ် ကုဒါယကာဂမၠိုင် မပါ်တိတ်အာဂှ် ဒါယကာမွဲတၠဂှ် ညာတ်ကေတ် ဒှ်ဟွံမာန်၊ ဒှ်ဟွံထေက်တုဲ တင်ဂၞင် မပ္တိုန်လဝ် ဒုဟ်၊ တုဲပၠန် ဂလာန်မပ္တိုန်လဝ် ဒုဟ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ကၠုင်ကၠတ်လဴဗ္စ ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ ရ။ အခိင်ကာလ မစၟဳစၟတ်ဂှ် ဇၟာပ် ဂကောံသင်သံဃနာယက ကၟိန်ဍုင် မသၟာန်နင် ကျာ်ဇၞော် သှ်ကဵု သောင်သောင်ကၠးကၠးမာန်ဖအိုတ်တုဲ ကျာ်ဇၞော် ဝိလာသ ဂွံဇၞးကေတ် အမှုဂှ်ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် နူ ဂကောံကျာ်ဇၞော်ဘာတၞဟ်တအ်ဂှ် ဘပဠကၠုင် ညးတအ် ပ္ကောံ မၞိဟ်တုဲ ထဍေင်ပ္တိတ် ညး နူ ကွာန်ကၟာဝက်ဂှ်ရောင် ဂးလဝ်ရ။ ပ္ဍဲ အခိင်ဂှ် ပ္ဍဲပါင်မုက်ဘာဂှ် ကၟာတ်လဝ် ကသေအ် နကု ဇုက်ဇရိဟ်ဇၞော်ဇၞော်၊ တုဲပၠန် ချူလဝ် လိက် ဘာသာမန်၊ ဘာသာဗၟာ "မၞိဟ်ဟွံမဲ အခေါင် လ္ပလုပ် ဘာ။" တုဲပၠန် ဒါယကာ ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင် သီုတငဲ သီုဗတံ ကောံတိက်မင်ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဘာရ။ ဆဂး ကိစ္စဂှ် ညိင်သ္ၚိတ်ဇြ တုဲအာ အတိုင်ဂှ်ရ။ ဘာထံင်ကှ်ေ ဂှ်လေဝ် နကု မွဲဘာ မွဲဂိုဏ် ညးမွဲဓဝ် တန်တဴအာ ဗွဲတၞဟ်ခြာ ရ။ ပ္ဍဲ အခိင်ဂှ် ကမၠောန်ပရေင်သာသနာ ပ္ဍဲ ကၟာဝက် သီုဖအိုတ် ဗီုကဵု လံင်ဗဗေင်ဇၞော် မဒှ် သဘင်လံင်ဗဗေင်သ္ၚု လကျာ်လၟိဟ်ဗဒါယ်လ္ၚီ၊ နိမန်နင် ခမဳသင်ပလုင် ဘာဍုင်ကွာန်တၞဟ်တၞဟ် ခမဳသင်မန်ကီု သီုကဵု ခမဳသင်ဗၟာ၊ ခမဳသင်ကရေင်ဂှ်လေဝ် ဟွံနိမန် ဘာထံင်ကှ်ေရ။ နကု ဒါယကာ ဘာထံင်ကှ်ေ ကၠောန် သဘင်လံင်ဗဗေင်ဇၞော် ပ္ဍဲ အရှာမ်ဘာဇကု ကေင်ဒှ်လဝ် နွံကီုရ။ တုဲပၠန် သဘင်ဖ္ဍောတ်ပဌာန်၊ သဘင်သွဟ်လိက်၊ ကမၠောန်ဇၞော်မောဝ်ကျာ်တၟအ် ကျာ်ဇြာတအ်ဂှ် ဟွံဂွံပါလုပ်ကၠောန်ရ။ ပါယ်နူဂှ်တုဲ ကမၠောန်ဂကူ ဗီုကဵု ဗတောန် လိက်မန် ဥတုကညင်တအ်လေဝ် ဟွံဂွံပါလုပ်တုဲ နကုနဲကဲဇကု ဗီုပြင်ဇကု လိက်ဗွဟ်ဇကု မွဲဟေင် ဗ္တောန်ကၠုင် လိက်မန်ဥတုကညင် ပ္ဍဲ ဘာဇကု ကုဇကုရ။ စပ်ကု ပရေင်မဒးဒုင်ပါယ်လဝ်ဏအ်တုဲ နကဵု ပရေင်ပူဂိုလ်အဲ အရာ မဝိုတ်ဟွံမာန် နွံမွဲရ။ ပိုယ်ဂှ် ဒှ် မၞိဟ် အရာပ်ကြုင်ထၜိုန်တုဲ အခိင် ပိုယ် ဍောတ်ဍောတ်တေအ်မ္ဂး ပိုယ် ပလံင် ပ္ကဴဝတ် ပ္ဍဲ ဘာလွဳမာန်ထဝ် ရ။ ဗွဲကြဴ ပိုယ်တအ် ပြံင်အာမံင် ကွာန်ထံင်ကှ်ေတုဲ ရဲသ္ၚိိပိုယ် ညးတိုန် ဘာထံင်ကှ်ေ။ အဲ ဒှ်ဂွံ ထပိုယ်မွဲၜါဝှ်တုဲ ကာလဘာထံင်ကှ်ေ မဒးဒုင် တးပါယ် နူ ဂကောံကွာန်ကၟာဝက်ဂှ် မိနော်ပိုယ် မိကောန်တဝ် ဂှ် အာယုက်ဇၞော် အာဘာ ဟွံမာန်တုဲ နကုအဲ ရိုဟ်တ္ၚဲသဳလ် စှ်ေကဵု သဳလ် ကုမိနော် ပ္ဍဲသ္ၚိညး အရာပ်ကြုင်ထၜိုန်တေအ်ရ။ ဗွဲကြဴညိ မိနော် စုတိအာရ။ မိနော်ဂှ် ဒှ် ဒါယကာ ဘာလွဳမာန်ထဝ်၊ အဲ မညး ဒှ် ကောန်စဴ ကောန်ထပိုယ်မွဲဍောတ်ဂှ် ၜိုန်ရ အပါပိုယ် မိက်ဂွံကဵုအာ ဖျေဟ်ကမ္မဋ္ဌာန် ကီုလေဝ် အခေါင်အာ ဟွံမဲ။ တုဲပၠန် တ္ၚဲမကၠောန်စ ပကုသဵုလေဝ် အခေါင်အာ ဟွံမဲကီုရ။ နူ ဘာလွဳမာန်ထဝ် ဟွံကဵုကၠုင်ဟာ၊ နကု ကျာ်ဇၞော် ဟွံကဵု အာဟာဂှ် အပါပိုယ် ဟွံလဴထ္ၜးတုဲ အဲ ဟွံတီကေတ် ဒဵုတ္ၚဲဏအ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသဝွံ ပ္ဍဲ ကွာန်ကၟာဝက်ဂှ် ၜိုန်ရ ဟွံဂွံဒုင်နိမန်ကီုလေဝ် ညး ဒှ် အစာဓရ် ဒယှ်မွဲဇကုတုဲ ယဝ်ရ ညးဒုင်တဲမ္ဂး ဇၟာပ်တ္ၚဲသဳလ် ညး ဒး နိမန် သွက်ဂွံအာတွဟ်ဓရ် ပ္ဍဲ ကွာန်တၞဟ်ရ။ ဆဂး တ္ၚဲသဳလ်ဇၞော်ဇၞော်တအ်မ္ဂး ညး မံင် ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေ သွက်ဂွံ ပ္တုဲ ကေင်ကာသာသၞာ ပ္ဍဲ ဘာဇကုရ။ အရာတၟေင် မနွံ ပ္ဍဲ ကျာ်ဇၞော်မွဲပၠန်ဂှ် ကဝါ်မွဲမွဲတုဲ ဒုင်ဒါန်သြန် ပ္ဍဲ အကြာကွာန်ဂှ် ညး ဟွံဒုင်တဲ ညး ဟွံကဵုကၠောန်ရ။ ပ္ဍဲ ကွာန်ကၟာဝက်ပိုယ် အခိင်ကၠာတေအ် ကဝါ်သ္ၚာလလးကထိုန် ဟီုဂှ် အခိုက် ဟွံမဲဏီရ။ နကု ကျာ်ဇၞော် မိက်ဂွံကၠောန် ကဝါ်သ္ၚာလလးကထိုန် ပ္ဍဲ ကွာန်ထံင်ကှ်ေဂှ်ရ။ ဒါယကာမွဲဂှ် ကၠုင်ဟီု ညးတၞဟ်ဟီုစ မိက်ဂွံဂွံ လှုဲတုဲ ကၠောန်ဗဒှ်ပ္တိုန် အခိုက်တၟိ။ ကျာ်ဇၞော်ဟီု ဒၞာဲမၞိဟ်တအ် မဂွံစုတ်လှုဲဒါန် ဗီုကဵု ဗဗေင်တအ်ဂှ် ညး ဟွံကဵုစုတ် ပ္ဍဲ ကဝါ်ဂှ်ရ။ == လညာတ်လပါ်ဓရ် ကောံ ကုပရေင်ဘဝ == ကာလပိုယ်ဍောတ်ဍောတ် အခိင်မဒှ် ထပိုယ်တၟိတၟိတေအ်မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် ညး လဴထ္ၜး ညး ပၟဝ်ဒၟံင် ဂုဏ်ကျာ်ဒစိတ် နကု အဓိဋ္ဌာန် နွံနွံရ။ သီု ညး ကေင် ဗ္တောန်ကဵု ပိုယ် နဲကဲဂွံပၟဝ် ဂုဏ်ကျာ်ဒစိတ်ကီုရ။ ပါယ်နူဂှ်တုဲ ညး သီုပတှ်ေဒၟံင် ဗီုကဵု မဗဒါတအ်တုဲ ညး ကု တၠဂုဏ်အစာမွဲဇကု၊ ညး ကော်စ တၠဂုဏ်ဂှ် ဂုဏ်တၟိ (နူခၟိုင်) တံင်ဒၟံင် သီုဓမုင်ဏီရ။ ညး ကြာတ်ဒၟံင် မဗဒါ သၟဝ်ဘာ ပိုယ်တအ် ကၠတ်ကျောဝ် နူ လတူဘာ။ မၞိဟ်ဇၞော်ဇၞော်တအ် မုကၠောန် မုပ ကောန်င္ၚာ်တအ် စိုတ်လုပ်စ မိက်ဂွံတီဂှ် ဒှ် သဘာဝမွဲရ။ ထပိုယ်ဂေါသိတ ဇာတိကအ်ဒုန်မြင် (ဒေအ် တၠဂုဏ်အုန်းသီး) ဂှ် ဒှ် ညးမဗိုင်ကၠောန် ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ။ ကမၠောန်ဗဒါဂှ် ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ ကု ဂုဏ်တၟိ ညးၜါဂှ်ရ ကၠောန်၊ တုဲမ္ဂး ထပိုယ်ဂေါသိတဂှ် ဗိုင်စုတ် ပၟတ်၊ ဗိုင် ကၠောန်။ အဲ ထေင်ကေတ်မ္ဂး ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ဒှ် အစာဓရ်ဒယှ်တုဲ စပ်ကုင္ၚုဟ်ခရိတ်မအိုတ်ဂှ် ညး ဖ္အိုတ်၊ စပ် ကုနဲကဲ မကၠောန်ဂှ် ဂုဏ်တၟိဂှ် ဒှ် မၞိဟ်မကၠောန်။ ပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲ သဟဓရ်ၜါ ဟီုဂးဒၟံင် ရေင်သကအ် ဒဒှ်ရ မဗဒါ ညးတအ် မဇက်ဒၟံင်ဂှ် အကာဲအရာ ခိုဟ်ဒၟံင်၊ ကြပ်အံင်ဒၟံင် ကွေဟ်ကွေဟ်ရ။ အရေဝ်ဂှ် ထပိုယ်မွဲ မဒှ် ကောန်ရဲတမ္ၚာ နူ ထံင်ကှ်ေဂှ် ဂွံမိင်ကေတ်တုဲ အခိင်ဗလးမတ် မွဲလစုတ် အာကၠတ်ကေတ် ထောအ် မဗဒါဂှ်ရ။ ဟိုတ်နူ မဗဒါဂှ် ကၠေအ်အာတုဲ ကျာ်ဇၞော် ကု ဂုဏ်တၟိ ညးမဒှ် သဟဓရ်ၜါဇကုဂှ် ခယျဗၠေတ် ရေင်သကအ်တုဲ စဵုကဵု ရံင်မုက် ရေင်သကအ် ဟွံဂွံရ။ ဗွဲကြဴညိ ဂုဏ်တၟိဂှ် ပြံင်တိတ် နူ ဘာထံင်ကှ်ေတုဲ ဂွံဒှ် ကျာ်ဇၞော် ဘာတၟိ ကွာန်ကၟာၜါ။ ပရူမဗဒါ မဒးဒုင်ကၠတ်ဂှ် ညးတအ် သီုညးၜါ ဟွံဂွံ တီကေတ်လဝ် စဵုတ္ၚဲဏအ်ရ။ နကုအဲဂှ် ဗွဲကြဴဏအ်ဟေင် ဂွံတီကေတ်ရ။ ဓမ္မကထိုက် ဘဒ္ဒန္တဝိလာသဝွံ ဒှ် ညး မတ္ၚအ်ဗှ်လိက်မွဲတုဲ ရိုဟ်ရိုဟ်တ္ၚဲ ဇၟာပ် မဂွံအခိင်ဂှ် ညး ဗှ်ဒၟံင် လိက် လၟိုန်ကာလရ။ ဗွဲတၟေင် လိက်မဆေင် ကုဒဿနဘဝတအ်ဂှ် ညးမလေပ် ဗှ်ဂၠိုင်ရ။ ရန်တၟအ် ကုကောန်ကွးတအ် စိုတ်ဂွံလုပ်စ ပရေင်ဗှ်လိက်တုဲ ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် လိက်ကောန်င္ၚာ်ကီု သီုကဵု လိက်ညးဇၞော် ဗီုကု လိက်ကာတောန် လိက် ရွှေသွေး၊ မိုးသောက်ပန်း၊ လိက်ဂျာနေဝ် ဂကူနာနာ၊ လိက်ပရိုင်တအ်ဂှ် ဒုင်ကေတ်လဝ် လၟေင်လၟေင်ရ။ အခိင် ကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် မကၠုင်သွံ လိက်မဂ္ဂဇြေန် ပ္ဍဲ ဘာပၠန်လေဝ် ကောန်ထပိုယ် ကောန်နာဲတအ် သီုဖအိုတ် ညးမွဲ မွဲကၞပ် ညး ကဵုရာန်ဗှ် ဖအိုတ်ရ။ ဟိုတ်နူ အသိင် ဗှ်လိက် အသိင်ဗ္စာရဏာ ညး ခိုဟ် ဒှ်မာန်ရောင် ဗွဲကြဴဏအ် လညာတ်ဒဿန လပါ်ဓရ်ကီု သီုကဵု ဒဿန ပရေင်ဘဝဂှ် ပြံင်လှာဲ တၞဟ်ခြာအာ ဗွဲမဂၠိုင်လောန်ရ။ စပ်ကုဒဿနဘဝမ္ဂး ညး ကေင်ဟီုလဝ် သီုစၞောန်ထ္ၜးကဵု ပိုဒ်လိက် နူပါဠိ "ယဝ်ရ ကမ်အတိက် နွံမ္ဂး၊ ကမ်အတိက်ဂှ် အသိင်ကဵုဖဵု ပ္ဍဲ အခိင်ကာလ ပ္တန် ပဋိသန္ဓိ မွဲဆန်ခဏဂှ် ဟေင်ရ။ သၟေဟ်နူဂှ်မ္ဂး ကမ် နူဘဝဏအ် ကောံ ကုပွဳပွူပ္ဍဲဘဝဏအ်ဟေင်ရ။ ယဝ်ရ ကမ်အတိက် ကဵုဖဵု လပါ်ပရေအ်မ္ဂး မၞိဟ်ဂှ် ဍိုန်နူဂဝ်၊ ဠဴနူဂဝ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး က္ဍဟ်ဟွံပေင် နူဂဝ် က္တဵုဒှ်ရ။ သွက်မၞိဟ် ဟွံဍိုန်နူဂဝ် ဟွံဠဴနူဂဝ် ဟွံကြအ် နူဂဝ်တအ်မ္ဂး ကမ်အတိက် ကဵုလဝ်ဖိုလ် ခိုဟ်ခိုဟ် တုဲတုဲ ဖအိုတ်ရ။" လညာတ်ဒဿနဏအ်ဂှ် ပကဵု ညး ဒၞာဲလ္ၚဵု လညာတ် ဂွံတၞဟ်ခြာ၊ ချပ် တၞဟ်ခြာ၊ နူ မၞိဟ်မပတှ်ေကမ် အတိက်တအ်ရ။ လညာတ်ညးမ္ဂး မၞိဟ်မပတှ်ေကမ်အတိက် ဇၟာပ်ဇၟာပ် ဒၞာဲဂှ် ဒှ် အရာ သွက်ဂွံပရေစိုတ်မွဲဟေင်တုဲ ဒှ် အရာ ဓဝ်ဍာံ ဟွံသေင်ရ။ ကျာ်ဇၞော် ကေင်ဟီုဒၟံင် ကုပိုယ် ဂၠိုင်ကုအလန်ဂှ် သွက်မၞိိဟ်တအ် ဂွံဒ္ဂေတ် ဂွံမံင်ခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ အစာဘာသာတအ် "ဘ ကုနရက် လှေအ် ကုဍုင်သွဝ်"။ အရာဟွံခိုဟ်ဂှ် အစာဘာသာတအ် စကာ အရာမဘ မလှေအ်ဏအ်တုဲ ဖန် သွက် ဂုဏ်ဖိုလ်ဇကု ဗွဲမလောန်ကာဲရ။ စပ်ကုဒဿန မဆေင်ကုကျာ်ပၠန် လညာတ်ကျာ်ဇၞော်မ္ဂး ဂုဏ်ကျာ် ဒစိတ် ညးမဟီုလဝ်ဂှ် ညးမိက်ဂွံကဵု ကၠိုဟ် လက္သန်ကျာ်ဒစိတ်၊ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် မၞိဟ်လဵုမွဲဟွံဟီု ယဝ်ရ ဍိုက်ပေင်တဴ ကုလက္သန်ဒစိတ် သာ် မညး ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်ဂှ်မ္ဂး ပူဂိုလ်ဂှ် အရာဂှ် "ကျာ်" ပိုယ် ကော်စဂွံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂုဏ်ကျာ်ဒစိတ်ဂှ် စၞးမကဵု ဗှ်ဖ္ဍောတ်ပၟဝ်ဒၟံင်ဂှ် ညံင်ဂွံကၠိုဟ် အဓိိပ္ပါယ်ဂှ် လ္ၚတ်တုဲ နဒဒှ် ပၞောန်ဗ္ၜတ်မွဲ စကာတုဲ ဣလဵုဒှ် ကျာ်၊ ဣလဵု ဟွံဒှ်ကျာ်ဂှ် ညး မိက်ဂွံကဵုလ္ၚတ်ရ။ ပၞောဝ်ကု ဂုဏ်ကျာ်ဒစိတ်ဂှ် "အနုတ္တရော ပုရိသ ဒမ္မသာရထိ" မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဒဒှ် မနွံ ကုလက္သန် မဟီုတွဟ် ဒၠောအ်ဗ္တောန် ကုညးဂမၠိုင်မာန်ဂှ် ကျာ်ဇၞော် မလေပ် ထံက်ထ္ၜး ဟီုဂးဂၠိုင်ရ။ မုဟိုတ် ရောမ္ဂး မၞိဟ်တအ်ဂှ် ပ္တိတ်ဒြဟတ် ပ္တန်ဒၟံင် ရုပ်ကျာ်ဇၞော်ဇၞော် ဍောတ်ဍောတ် ဂှ် ၜိုန်ရ ပိုယ်တအ် ကော် ကျာ် ကီုလေဝ်၊ ရုပ်တအ်ဂှ် ဟိုတ်နူ မဟီုဒၠောအ် ဗ္တောန် ကောန်မၞိဟ်တအ် ဟွံမာန်တုဲ ကျာ်ဂှ် ညး ဟွံမိက် စၟတ်သမ္တီ ပေင်ပေင်ရ။ ပဋိမာရုပ်တအ်ဂှ် ဒှ် ဆအယာံမာတ် ပညပ် မပကဵု နဒဒှ် သင်္ကေတ မၞိဟ်တအ် ညာတ်ဒးမ္ဂး ညံင်ဂွံချပ်ဂွံ ဂၠံင်ဓရ် မညး တွဟ်လေဝ်ဂှ် ဟေင်ရ။ ဂၠိုင်နူဂှ် နကု ကျာ်ဇၞော် ဟွံညာတ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပွမဒက်ပ္တန်လဝ် ကျာ် မပေင်ဒၟံင်ဒဵု မပေင်ဒၟံင် ဂၠံင်တအ်ဂှ် ဒှ် အမှိက်အမှောန် ဘာသာ ကျာ်ဇၞော် ကေင်ဟီုလဝ် ကုပိုယ် ဂၠိုင်ကုအလန်ရ။ ဟိုတ်နူ ဒဿနညး မနွံသာ်ဏအ်တုဲ ပွမပူဇဴပၟတ်ပၞာင်သ္ဍဴ၊ ပုင်သၟုတ်တအ်ဂှ် ဒှ် အရာအခိုက် ကၞာ အခိုက်အလိုက် မွဲဟေင် ကၠောန်ထေက်တုဲ ဒးစွံ အရီု ဒးပ္တိတ် ဒြဟတ် ဗွဲမဇၞော်ကုဒြဟတ်ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ဟွံကေင် ဗတိုက်ဖအောဝ် လဝ် ပိုယ်ရ။ စပ်ကုဒဿန မဆေင် ကုဓရ်မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် မလေပ်ဖ္ဍောတ်ထ္ၜးကဵု ကဗျလင်္ကာ မညး ဇန်လဝ် ယၟုကဗျ "ဓဝ်မ္ဂးဂှ်" ရ။ လင်္ကာဂှ် သ္ဘဴဍေဟ်ကဵုဍေဟ် ပ္ကင်ရင်ကွေဟ် ကော်ဂး ဓဝ်ရနာဲ၊<br> ခိုဟ်ပရေအ်ၜါဆာဲ ဗ္ဒာဲကဵုဟိုတ် က္တဵုဒှ်အိုတ်ရနာဲ၊<br> ခိုဟ်ဂှ်ကုသိုလ် ဖဵုဍေဟ်ပြဲ ပ္ဍဲခန္ဓနာဲရောင်၊<br> ပရေအ်အကုသဵု ဖဵုဍေဟ်ယုတ် ထ္ၜုတ်ခန္ဓနာဲရောင်၊<br> ဟိုတ်ဖဵုၜါဂှ် က္တဵုဒှ်ပြဲ ပ္ဍဲခန္ဓနာဲရောင်၊<br> မိက်ဂွံတီသောင် ဍောင်ဓဝ်သ္တိ စွံလဝ် ပ္ဍဲသ္ၚိညိ။<br> အဓိပ္ပါယ် ညးမိက်ဂွံဟီုဂှ် ဓဝ်ဟီုမ္ဂးဂှ် နွံဒၟံင် သဘဴဍေဟ်ကုဍေဟ်၊ ခိုဟ်ကီု ပရေအ်ကီု ပဟိုတ်နူ ကုဟိုတ်မွဲမွဲတုဲ ဍေဟ်က္တဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲ ခန္ဓဇကုရ။ အရာမပကဵု ညံင်မၞး ဂွံၜိုဟ်သြိုဟ် က္တဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲ ခန္ဓမၞးမ္ဂး မၞးဒှ် ကုသိုလ်၊ အရာမပကဵု ညံင်မၞး ဂွံဒုင်စသိုင်ပရေအ်မ္ဂး မၞး ဒှ် အကုသိုလ်ရ။ မၞး ဒှ် ကုသိုလ်ကီု၊ မၞး ဒှ် အကုသိုလ်ကီု တန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲ ခန္ဓမၞး ဟေင်ရ။ ညံင်ဂွံတီ အရာမကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲ ခန္ဓဇကုဂှ် မၞး ဒးမံင် နကုသတိ။ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ဓဝ်သတိမွဲဂှ် စွံလဝ် ပ္ဍဲဇကုဇကု လၟိုန် ကာလညိ။ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် လညာတ်ကျာ်ဇၞော်မ္ဂး ပိုယ် ဂွံဒှ် ကုသိုလ်ကီု ပိုယ် ဂွံဒှ် အကုသိုလ်ကီု အရာတအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲ ပိုယ်ဟေင်ရ။ စပ်ကု ဓဝ်တုဲ အရာညး မလေပ်ဟီုဒၠောအ်ဗ္တောန် ကုပိုယ် ဂၠိုင်ကုအလန် နွံမွဲပၠန်ဂှ် သမ္မပ္ပဋ္ဌာန် ၄ သာ်ဂှ်ရ။ သမ္မပ္ပဋ္ဌာန် ၄ ဂှ် ညးဇန်လဝ် ကဗျ ဓဝ်အကုသိုလ် က္တဵုဒှ်တုဲ သ္ၚဳလလံပါယ်ကၠာ သ္ပလွဳပြာ<br> အကုသဵုဂှ် ဟွံက္တဵုဒှ် ညံင်ဟွံက္တဵုဒှ် ပြဟ်လွဳပြာ<br> ကုသဵုမွဲဂှ် ဟွံက္တဵုဒှ် တၞဟ်နက္တဵုဒှ် ပြဟ်လွဳပြာ<br> က္တဵုဒှ်တုဲဂှ် သှ်ပ္တဴကၠာ ညံင်ဇၞော်မောဝ်အာ သ္ပလွဳပြာ<br> ဟီုဂၠေအ်ဂၠေအ်မ္ဂး စိုတ်ဟွံခိုဟ် က္တဵုဒှ်တုဲ ဗွဲကြဴ ညံင်ဟွံဂွံက္တဵုဒှ်ပၠန် ဝေင်ပါယ်၊ စိုတ်ခိုဟ် က္တဵုဒှ်တုဲ ဗွဲကြဴ ညံင်ဂွံက္တဵုဒှ်ပၠန် ဆက်လွဳပရာ။ ဟီုကၠးကၠးမ္ဂး မံင်တန်တဴ ညံင်ဂွံကိတ်ညဳ ကုပရေင်ထတ်ယုက်စိုတ် (mental health) ရ။ ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မနွံကဵု ဒဿနဘဝ ကမ် (ဝါ) ကမၠောန်၊ တုဲပၠန် ဒှ် မၞိဟ် မဒုင်ကေတ်လဝ် အနတ္တဝါဒ (ဝါဒ မဒှ်လီု)တုဲ စိုတ်ကုသိုလ်ကီု စိုတ်အကုသိုလ်ကီု မကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ ပိုယ်တအ်ဂှ် သှ်ေတန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲ ပိုယ် ဗွဲမလအ်ဂှ် ညး ဟွံဒုင်တဲရ။ ဟိုတ်နူသညာ (ဝါ) ဟိုတ်နူ ပိုယ်သမ္တီလဝ်တုဲ က္လေင်ဗှ်ဗၞုဟ် ပရူတအ်တုဲ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ဂှ် က္လေင်က္တဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲ ပိုယ်မာန်ရ။ ညး ပ္တုပ် နဥပမာ စိုတ် ပိုယ်မၞိဟ်တအ်ဂှ် တုပ်တဴ ညံင်ရဴပၟတ်ပၞာင်၊ ပၟတ်မဂဵုလဝ် နူ ကိုပ်ကၠာဂှ် ယဝ်ရ သှ်ေၜက်ဒၟံင်မ္ဂး ပၟတ်တအ် ဇၞော်တိုန် ဇၞော်တိုန် ပၟတ်တအ်ဂှ် မွဲလစုတ်ဓဝ် ဒှ်အာ တၟာဒဵုမာန်ရ။ ပၟတ်တြေံ ဂဵုအိုတ်အာ ပၟတ်တၟိ က္တဵုဒှ်ကၠုင်ပၠန်၊ စဵု ဖျုန်ပၞာင်အိုတ်ရ။ ဖျုန်ပၞာင် ဟွံအိုတ်မွဲသာ် ဟိုတ်နူ ဒြဟတ်ဒမြိုဟ် မ္ၚးမွဲမွဲတုဲ ပၟတ်ပၞာင် ဒးပၠိုတ်အာလေဝ် နွံရ။ ပၟတ်တြေံဂှ် ဟွံအိုတ်အာ၊ သှ်ေဒၟံင် (ဝါ) စိုတ်ကုသိုလ် စိုတ်အကုသိုလ် မကတဵုဒှ်လဝ်တုဲတအ် ဟွံအိုတ်အာ သှ်ေဒၟံင်မ္ဂး ဟွံဒှ် အနတ္တဝါဒ၊ ဒှ် အတ္တဝါဒ။ ဗီုဏအ် ကျာ်ဇၞော် ညာတ်ကေတ်ရ။ အရာတၞဟ်ခြာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကု ဟိန္ဒူဂှ် ပ္ဍဲ အရာဏအ်ရ။ ဟိန္ဒူဂှ် အတ္တဝါဒ၊ အရာမွဲမွဲ အိုတ်အာဟွံမဲ သှ်ေတန်တဴဒၟံင်။ ကျာ်တြဲပိုယ်ဂှ် လညာတ်တၞဟ်ခြာနူဂှ် ဒှ် အနတ္တဝါဒဳ အရာအိုတ်သီုဂှ် ဒှ်လီုဒၟံင်၊ တန်တဴဒၟံင် အတိုင်ဗီုတြေံ ဟွံမဲရ။ ဒုင်သဇိုင် ကုလညာတ်ဒဿန လတူကျာ် ကောံ ကုဓဝ် (ကုသိုလ် အကုသိုလ်) ပြဲ၊ ပရေအ် ဗွဲလတူဝွံတုဲ နကုလညာတ်ကျာ်ဇၞော်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရာလဵု၊ ပ္ဍဲ ပူဂိုလ်လဵုလေဝ် ပြဲဒၟံင် တွဵု၊ ယုတ်ပရေအ်ဒၟံင် တွဵု ဟွံမဲ၊ တန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲ ဆန်ခဏ စိုတ်ပူဂိုလ်ဂှ် မကတဵုဒှ်ဒၟံင်ရ။ ယဝ်ရ မၞိဟ်မွဲ စိုတ်ကုသိုလ် (စိုတ်ခိုဟ် က္တဵုဒှ်ဒၟံင်မ္ဂး) ပ္ဍဲ ဆန်ခဏဂှ် ဒှ် မၞိဟ်ပရဲ၊ ဒှ် ပူဂိုလ်ပရဲ၊ ဒှ် ပူဂိုလ်ကုသိုလ်ရ။ ပ္ဍဲ ဆန်ခဏ စိုတ်အကုသိုလ် (စိုတ်ဟွံခိုဟ်၊ စိုတ်ပရေအ်ပရေအ်) က္တဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲ ပူဂိုလ်ဂှ်မ္ဂး ညးလဵု ဟွံဟီု၊ မၞိဟ်ဂှ် ကယျိုင်လဵု လတက်လတက်၊ ဒၞာဲလဵု တန်တဴတန်တဴ၊ ဟွံဒှ် မၞိဟ်ခိုဟ်ခိုဟ် မၞိဟ်ပြဲပြဲရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နကု အလဵုဇကု ကျာ်ဇၞော်လေဝ် ပြဲနူညးတၞဟ် ဇၟာပ်အခိင် ဇၟာပ်အခါဂှ် ညး ဟွံဒုင်ကေတ်လဝ်ရ။ အရာလတူတအ်ဂှ် ညးသရောပ်တုဲ ညးဇန်လဝ် ကဗျ မွဲပိုဒ် ညး ကဵုလဝ် ယၟုကဗျဂှ် ကျာ်ပညပ်၊ ကျာ်ပရမတ်၊ မတ်ဖျုန် မတ်ညာဏ်) ကျာ်မ္ဂးကျာ် ပသာ်ဂွံဆဵု ဒးဗဵုလ္ၚောဝ် နညာဏ်<br> ဓဝ်မ္ဂးဓဝ် ဓဝ်ဍာံဂှ် ဒးရုဲစှ် နညာဏ်<br> သင်မ္ဂးသင် ဂွံကၠိုဟ်ခၠင် ဒးစင်ခြင် နညာဏ်<br> ဂလာန်မ္ဂးဂလာန် ဂလာန်ဍာံဂှ် ဒးရုဲစှ် နညာဏ်<br> မၞိဟ်မ္ဂးမၞိဟ် မၞိဟ်ဍိုက်ပေင် နွံဂ္ၚေင်သုတညာဏ်<br> မၞိဟ်ဍိုက်ပေင်ကွေဟ် ရုဲစှ်ဒး ဗၠးဒဒိုက် ဂွံတသိုက်မာန်။<br> သရောပ်တုဲ အဓိပ္ပါယ်ကဗျညးဂှ် ယဝ်ရသ္ဒးဟီု ဗီုအဲမကၠိုဟ်မ္ဂး မၞိဟ်မွဲ ဂွံဟီု မၞိဟ်ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင်ဂှ် သ္ဒးဒှ် မၞိဟ်မနွံကဵု အစောန်စရာဲ မသ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ပါ်ပါယ် နကုညာဏ်ရောင်။ ပိုယ် နွံ ကုညာဏ်ဟေင် ပိုယ် ဆဵုကျာ်ပရမတ် မာန်၊ ဆဵု ဓဝ်ပရမတ် မာန်၊ ဆဵု သင်ပရမတ် မာန်။ တုဲပၠန် ပိုယ် ဂွံဗၠး နူ ဒဒိုက်တုဲ ပိုယ်ဂွံ တသိုက် မာန်ရ။ ယဝ်ရ ပိုယ် ဟွံမဲ ကုအစောန်စရာဲ မသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပါ်ပါယ် နကုညာဏ်မ္ဂး ပိုယ်ဂှ် ဒးဒုင်ဗ္ဂေတ်စ ညးတၞဟ်၊ အတိုင် ညးတၞဟ်မဟီု ပိုယ် ဒးကလင်ဗက်ဒၟံင်။ ညးတၞဟ် ဟီု ကျာ်၊ ပိုယ် ပ ကျာ်၊ ညးတၞဟ် ဟီု ဓဝ်၊ ပိုယ် ပ ဓဝ်၊ ပိုယ် စၟဳဒၟံင် ကုသိုလ် ကၠုင်ကဵု ပိုယ် နူ ဌာန်ညးတၞဟ် မွဲမွဲဒၞာဲရ။ ယဝ်ရ ပိုယ် ဒှ်ဒၟံင် ဗီုဏအ်မ္ဂး ပိုယ်ဂှ် မၞိဟ်မွဲ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ဂွံကော်စ ဟွံဂွံတုဲ ဆ ကျာ်ပညပ်၊ ဓရ်ပညပ်၊ သင်ပညပ်ရ ပိုယ် ဆဵုကေတ်မာန်။ သက္ကရာဇ် ၁၃၅၂ ဂှ် ဘာလကျာ် မနွံ ဗွဲဒိုဟ်ဗာယပ် ကၟာဘင်ဍင်၊ ကွာန်ကအ်ခပုင်ဂှ် လကျာ်ဗၟာ မပဒတဴ ပ္ဍဲဘာဂှ် က္လိလောန်ဒုဟ် ကိစ္စ သာသနာမွဲမွဲတုဲ ဒးတိတ်အာ နူဘာဂှ်ရ။ သွက်ဂွံ ဆက်မင်မဲအာ ဒတန်သာသနာဂှ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အစာတၠ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ကွာန်ကအ်ခပုင် ကောံ ကုသံဃနာယက ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် ပ္အပ်ကဵု ညးတုဲ ကျာ်ဇၞော် အာပဒတဴ ပ္ဍဲ ဘာဂှ်ရ။ ယၟုဘာတြေံ နိဗ္ဗိန္ဒာရာမဂှ် ကျာ်ဇၞော် ခုတ်သၠာဲ နကဵုယၟုတၟိ ဘာလွဳမာန်ရတ် ရ။ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ညးပ္အပ်ကဵု ကောန်ကွးညး တၠဂုဏ်အစာဝဳရိယ။ မုဟိုတ် ညးဂွံကဵု ယၟု လွဳမာန်ရတ် ရော ညး ကေင် ပသောင်ထ္ၜးလဝ် ကုပိုယ်ဂှ် လွဳမာန် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဒတန် ဘုံပြာသာဒ် ဗီုဏအ် ဟွံသေင်၊ အဓိပ္ပါယ် ဗီုမန် ခေတ်တၟိ သောင်သောင် ကၠးကၠး၊ ယဝ်ရ ပ္တိတ်လွဳမာန်မ္ဂး ဒှ် ရတ်။ ကလေင်ချပ်အာမ္ဂး ယၟုဘာဏအ်လေဝ် ကိတ်ညဳ ကုလညာတ်ဒဿန ကျာ်ဇၞော်ကွေဟ်ရ။ ကျာ်ဇၞော် ကေင်ဟီုလဝ် ကုအဲ ယဝ်ရ ဗှ်ေပံက် ဘာဗတောန်လိက် ပညာပရေင်မၞိဟ် ပညာဂတာပ်ခေတ် ဗီု လိက်အေင်္ကလိက်မ္ဂး တိအရှာမ်ဏအ်ဂှ် ညး ပ္အပ်ကဵု လွာဲဂှ်ရ။ ကျာ်ဇၞော် ဟီု အခိင် ဍောတ်ဍောတ်တေအ် ဟိုတ်နူ ဟွံဂွံဗတောန် လိက်အေင်္ကလိက်တုဲ ညး ဂိုဟ်ကဟောမ်ဒၟံင်ရ။ ညး မိက်ဂွံလေပ် အေင်္ကလိက် ကွေဟ်ကွေဟ် ရောင်။ ညးဆဵု ဘာဓာတုမာလာ ဍုင်မတ်မလီု ဗ္တောန်ဒၟံင် အေင်္ကလိက်ဂှ် ညး မိက်ဂွံအာဗ္တောန်ကီု၊ ဆဂး ဒှ်ဟွံမာန် အာယုက်ဇၞော် လ္ဇုဲအာရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ညး မိက်ဂွံဗှ် လိက် လညာတ်ဂၠးတိ မချူလဝ် န ဘာသာ အေင်္ကလိက်တအ်ရ။ ညး ဒးစိုတ် လိက် မကၠာဲလဝ် နူဘာသာသအာင် ဂၠိုင်ရ။ လိက် Richard Bach မချူလဝ် Jonathan Livingston Seagull၊ ဘသန်း(ဓမ္မိက) ကၠာဲလဝ် ဗီုဗၟာ န ယၟုလိက် "ယောနသံစင်ရော်" ဂှ် ညး ဒးစိုတ် ဗွဲမလောန်ရ။ ဟိုတ်ကျာ်ဇၞော် မဂွံဒးစိုတ် လိက်ဏအ်ဂှ် လညာတ် မဟီုထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲ လိက်ဏအ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် တုပ်ဒၟံင် ကုသဘဴဓရ် လညာတ်ကျာ်ဇၞော် နွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဟီုမာန်ရ။ ယဝ်ဒးထ္ၜး နကု ဥပမာမ္ဂး ပ္ဍဲ လိက်ဂှ် အစာလိက် Richard Bach ချူလဝ် {{Cquote| "you've got to understand that a seagull is an unlimited idea of freedom, an image of the Great Gull, and your whole body, from wingtip to wingtip, is nothing more than your thought itself." (မၞးတအ် သ္ဒးတီကၠိုဟ်လဝ်ဂှ် ဂစေမ်အဘဴတအ်ဂှ် ဒှ် ကသပ်ညာဏ်ဗၠးၜး မဟွံမဲ ကုအပိုင်အခြာ ကၞောတ်အထောတ်ရ၊ တုဲပၠန် ရုပ်နိမိတ္တ မဟာအဘဴမွဲလေဝ် ဒှ်ရ။ တုဲပၠန် ခန္ဓကာယမၞးတအ် သီုဖအိုတ် နူတၞုင်သၞေင်လပါ်ဏအ် စဵု တၞုင်သၞေင်လပါ်တေအ်ဂှ် ပါဲနူ စိုတ်ကသပ် မၞးတအ်တုဲ မုလေဝ် ဟွံမဲရ။" }} လညာတ်ဏအ်ဂှ် တုပ်ဒၟံင် ကုလညာတ်ဓဝ်ဗုဒ္ဓဘာသာ အနတ္တဝါဒ အတိုင် ကျာ်ဇၞော် မကၠိုဟ်ကေတ်လဝ်၊ ကုသိုလ်ကီု အကုသိုလ်ကီု နွံဒၟံင် အပ္ဍဲ ခန္ဓကာယပိုယ်တအ်ဂှ်ရ။ ဘာလွဳမာန်ရတ်ဂှ် အရှာမ်ဇၞော်လှဲ ခိုဟ်ကွေဟ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ဒှ် မၞိဟ်ဇာတိ ကွာန်ကအ်ခပုင်တုဲ ဘာလကျာ် ပ္ဍဲ ကွာန်ကအ်ခပုင် လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဂွိင်ဖေက် ဒါယကာညးတအ် ပြံင်တိုန်ဘာညးရ။ ပ္ဍဲ သဘင်ဓရ် ကျာ်ဘင်ဍင်ဂှ် ကျာ်ဇၞော် တွဟ်ဓရ်တုဲ အကြာဂှ် ကျာ်ဇၞော် ဟီု ဘာလွဳမာန်ရတ်ဂှ် ညး ဟွံဒုင်တဲ ဒါယကာ။ ဘာဂှ် သ္ဒးဒှ် ဘာမဟွံမဲ ကုဒါယကာမွဲရောင်။ ဆဂး ယဝ်ရ ဇကုသဒ္ဓါ နွံ မိက်ဂွံ ပလံင် ပိဏ္ဍပါတ် ကုခမဳသင်တအ်မ္ဂး ကၠုင်ပလံင် ဂွံ၊ သာ်ဂှ်ဟွံသေင် မိက်ဂွံသဳကၠဳ ပရေင်ဓရ်၊ မိက်ဂွံဓရီုကျာ ပရေင်ဓရ်မ္ဂး ညးလဵုမွဲ ဟွံဟီု၊ ပြာပ်အာ သဳကၠဳဂွံ အခိင်ဟွံရုဲရ။ မၞိဟ် ဟွံကၠိုဟ် အဓိပ္ပါယ် အရေဝ် မညး ဟီုဂှ်မ္ဂး မလေပ်ဟီုဂး မုလကျာ်ရော ဟွံဒုင်တဲ ဒါယကာ။ မုဘာရော ဘာဟွံမဲ ကုဒါယကာ။ ဟီုဂးစလဝ် နွံကီုရ။ အရာပိုယ်မတီလဝ် လညာတ်ကျာ်ဇၞော် နွံမွဲဂှ် ဘဝလကျာ် ဒးဗ္ဒဒၟံင် ကုဒါယကာဂှ် ညး ဟွံဒးဂၞပ် ကွေဟ်ကွေဟ်ရ။ ညး မိက်ဂွံမံင် တန်တဴ ကေတ်ကေတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဘာလွဳမာန်ရတ်ဂှ် ညးကဵု ဒေအ်ညး ဣစဳမျ ကု တြုဟ်တၠသ္ၚိဣစဳမျ တဵုခၞေဝ်။ အကြာဂှ် ကောန်နာဲတအ်လေဝ် ဗိုင်တဵုခၞေဝ်တုဲ ခၞေဝ် မတိတ်ကၠုင် နူ ဘာဂှ် ညးကဵု ဣစဳမျ သွံ။ ညး မိက်ဂွံတန်တဴ နကုနဲကဲဂှ်ရ။ နကုလကျာ်မွဲ ဟွံမဲ ကုကောန်ဇာတ်၊ ဟွံမဲ ကုဂကောံသ္ၚိကၟိန် ဂွံတန်တဴ ဍာ်ဇမၠိင် နကုနဲကဲဂှ် ဟွံလောဲရ။ ကောန်နာဲတအ်လေဝ် အာယုက်စိုပ် ဗီုညးကုညး လ္ၚဵု အာကတ်လိက်၊ လ္ၚဵု ရာံတိတ်၊ တုဲပၠန် ဣစဳမျ ကု တၠသ္ၚိညးလေဝ် အာယုက်ဇၞော်ကၠုင် ကၠောန် ဟွံမာန်။ ဟိုတ်နူ ညး ဗ္တောန်လိက် ကုကောန်သင်တအ် ဟွံမာန်တုဲ ကောန်နာဲတၟိတၟိလေဝ် ဟွံစိုပ်ကၠုင်။ ကသပ်ညး နကုလကျာ် မံင်တန်တဴ ဗွဲမဗၠးၜးဂှ် ဟွံလောဲသွာရ။ ပ္ဍဲ အရှာမ်ဘာဂှ် ဗွဲကြဴ စၞး ခၞေဝ်ဂှ် တဵုလဝ် တၞံခၜိုတ်တုဲ ၜိုန်ရ ကောန်သင်တအ် ဟွံမဲကီုလေဝ် လှုဲနူခၜိုတ်ဂှ် ညး ဆက်တန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲ ဘာလွဳမာန်ရတ်ဂှ် သၞာံတၟာလအ်မာန်ဏီရ။ နကုအဲလေဝ် ဇၟာပ်မကလေင်စိုပ် စဴဝေင် ဍုင်မိတိမမန်ဇကုမ္ဂး ညံင်ဂွံစိုပ် ဇရေင် ကျာ်ဇၞော်ဂှ် အာဒဵုစိုပ်ရ။ ကာလအဲ စိုပ်အာ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ပ္ဍဲ ဘာဂှ် ကျာ်ဇၞော်မွဲဇကု ကု ကောန်ထပိုယ်ဍောတ်မွဲ၊ တုဲပၠန် တြုဟ်တၠသ္ၚိဣစဳမျ ရ နွံ ပ္ဍဲဘာဂှ်။ ပ္ဍဲ အရှာမ်ဘာဂှ် ဗီုကိုပ်ကၠာတေအ် မနွံ ကုကၠအ်ခၞေဝ် တၞံပကဴနာနာ သာယာဒၟံင်ဂှ် ဒှ်အာ ဗီု ကၠအ်ခၜိုတ်၊ မၞိဟ်ခွာတ်ခၜိုတ် နွံမွဲသ္ၚိရ။ ကောန်ထပိုယ် ဍောတ်ဂှ်လေဝ် ညးကဵုလဝ်ယၟု ကောန်စေက် ဗီုညး ကော်လဝ်အဲ ကိုပ်ကၠာတေအ်ကီုရ။ ဟီုဍာံဍာံ ၜိုတ်အဲမတီမ္ဂး ကောန်ထပိုယ် မဂွံယၟု ကောန်စေက် ပါယ်နူအဲတုဲ ဗွဲကြဴဏအ် နွံ တၟာဂလိုင်ရ။ ကျာ်ဇၞော် တန်တဴဒၟံင် နကဵုလှုဲ နူ တၞံခၜိုတ်တအ်ဂှ်ရ။ ဟိန်မဟီုဂး လဴပူဒၟံင် ပရူနာနာ ကုကျာ်ဇၞော်ဂှ် အရေဝ်စိုပ်တုဲ ကျာ်ဇၞော် လဴကဵု အဲမွဲရ။ ကောန်ကွးညး ကျာ်ဇၞော်ဝဳရိယ မနွံပိုန် ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ညာတ် ကျာ်ဇၞော်တၞဟ်တၞဟ်တအ် ကလိဂွံ တဆိပ်တြာ နူ သၟိင်အလဵုအသဳ နာနာသာ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်ဝဳရိယလေဝ် မိက်ဂွံကဵု အစာဇကု ဂွံ တဆိပ်တြာ မဟာဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ ကီုတုဲ ပ္ကောံချူ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ကောံ ကုလိက်ပတိုန်ဂလာန်ကီုရ။ ကျာ်ဇၞော်ဝဳရိယ ပ္ကောံချူတုဲအိုတ် တဆိပ် ထံက်ဂလာန် နူ ဂကောံသံဃနာယကလေဝ် ဍဵုလဝ်ကဵုတုဲအိုတ်။ ဆဂး ကျာ်ဇၞော် ဟွံကဵု အခေါင်ပတိုန်၊ ညး ဟွံမဲပၟိက် တဆိပ်တြာ နူ အလဵုအသဳ ရ။ ညး ဟီု ညး လကျာ်ခမဳ ဓမ္မတာမွဲရ။ အခိင်ဂှ် အဲ ချပ်စိုပ်အာ လကျာ်ဇၞော် ဟွံမဲပၟိက် တဆိပ်တြာ နူ သၟိင်တၠဟီုဂှ် အဲကေင်မိင် ကေင်ဆဵု ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသဏအ်မွဲရ။ ၜိုတ်အဲ မကေင်မိင်လဝ်မ္ဂး ဂွံဂွံ တဆိပ်တြာ နူ သၟိင်အလဵုအသဳဂှ် ဒးထ္ပက်လှုဲ ဒးလိင် လကျာ်ဗၟာ ကဵုချူ လိက်ပတိုန်ဂလာန် အိုတ် လှုဲသြန် ကုစှ်ောကိုဋ်မွဲတဲဂးရ။ သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် အဲက္လေင်စိုပ် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်မွဲဝါ။ အခိင်အဲ ကလေင်စိုပ် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံဆ ကျာ်ဇၞော်မွဲဇကု ကု တြုဟ်တၠသ္ၚိ ဣစဳမျ မၞိဟ်မဗိုင်ကၠောန်ဒၟံင် ညးဟေင်ရ။ နကုစိုတ်ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ၜိုန်ရထတ်ယုက်ဒၟံင်၊ ယဲဘဲဇၞော်ဇၞော် ဟွံမဲကီုလေဝ် ဇိုင်ညး ကွာ်စ ဟွံခံင်လးလးရ။ အဲ ကဵုဒါန် ဝတ္ထုဒါန် သြန်ဂှ် ရံင်ကေတ်မ္ဂး ညး ဟွံမိက်ဒုင်တဲရ။ အဲ စွံဖျေဟ် ဗဒါယ် ညးအတေင်တုဲ ကာလအဲစဴတုဲ ညး ဒးကေတ်ရ။ ဟီုဍာံဍာံ အဲ ထေင်ကေတ် နကုကျာ်ဇၞော် စဵုတ္ၚဲဏအ် စွံလဝ်စိုတ်လတူပိုယ် နဒဒှ် ကောန်ကွးဇကုမွဲတုဲ စၞးမကေတ် နူ ကောန်ကွးဇကုဂှ် မိက်ဂွံဒုင်ကဵု ပိုယ်ရ။ သာ်ဂှ်ဟွံသေင် ညး မိင်ဒၟံင် ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဝါတ်ဂါတ်ဒၟံင်တုဲ ညး ဟွံမိက်ဒုင်တဲ ကေတ်သြန် နူ အဲလေဝ် ဒှ်မာန်ကီုရ။ ပိုယ်တီလဝ် ကျာ်ဇၞော်မွဲပၠန်ဂှ် ညး နွံစိုတ်ဆာန်ဍူ လတူ မၞိဟ်ဝါတ်ဝါတ် တအ်ရ။ ညး ဟွံမိက်ဒုင်ဒါန် နူ မၞိဟ်ဝါတ်တ်တအ်ရ။ ပိုယ် ကလေင် ရံင်အာ ပရေင်ကမၠောန်ညးမ္ဂး နူ အခိင် ညးဍောတ်ဍောတ်တေအ်ရ။ ဇၟာပ်မၞိဟ် ညံင်ဂွံကၠောန်မာန် ပမာန် တုပ်တုပ် ဖအိုတ်တုဲ ညံင်ဂွံအိုတ်သြန် အောန်အောန်ဂှ် ညးဖန်ရ။ ဥပမာ အခိင်ကဵုဒါန် သ္ၚာသၞုက်ဗြဲမ္ဂး ယဝ်ရ ရာန်နင်သ္ၚာ နူဖျာမ္ဂး သ္ၚာခိုဟ်ခိုဟ်ဂှ် င္ၚုဟ်ဍင်တုဲ ဇၟာပ်ဒါယကာ ပဟွံမာန်။ ဇၟာပ်ဒါယကာ ဂွံဗ္ဂိန် ဗီုညးတၞဟ်မာန်၊ နကု အလဵုဇကုညးဂှ် ဖန်ဇန်၊ ရာန်ယာတ်ကေတ်တ်တုဲ ကဵု ဒါယကာတအ် ဇိင်ကေတ်ကေတ်ရ။ ဇၟာပ်အဲ မကလေင်စိုပ် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်မ္ဂး စပ််ကုဒဿနဘဝ လညာတ် လတူကျာ်၊ ဓရ် ဗီုညးမဒုင်ကေတ်လဝ်ဂှ် ညး ဟွံထေင် ပိုယ်တအ် ကၠိုဟ်ကေတ်လဝ် တုဲတုဲရတုဲ ညး ဂ္စာန်လဴဒၟံင် အတိုင်ဂှ် ဖိုဟ်ဏီရ။ ညး ဂွံလဴထ္ၜး သဳကၠဳပရူဓရ်မ္ဂး ညး မိပ်မြဟ်ရ။ ဟိုတ်နူ ကတောဝ်ဇြိုင်တုဲ ကာလပိုယ် ကလေင်ဟီု ကလေင်သဳကၠဳဂှ် ညး ဟွံမိင်တုဲ ညး ထေင်ဒၟံင် ပိုယ် ဟွံကၠိုဟ်တုဲ ညး ဆက်ပသောင်ပၠန်ရ။ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၈၀ ဂှ် ဂွံဒှ် ဂအုပ်ဂိုဏ်ပဝါရဏာ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး။ ကျာ်ဇၞော်ဇဝန နွံပိုန် ဘာထံင်ကှ်ေ အာတ်မိက်ညး သွက် ကလေင်မံင် ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေ ဂၠိုင်ကုအလန်ကီုလေဝ် ညး ဟွံမိက်မံင်။ ညး ဆက်တန်အာဒၟံင် ပ္ဍဲ ဘာလွဳမာန်ရတ်ဂှ်ရ။ ဟီုဍာံဍာံ ပၟိက်အင္ၚာပ်စိုတ်ညး လကျာ် သီုဟွံဒးဗဒဗဒါယ် ဒါယကာ၊ မၞိဟ်မွဲ သီုဟွံဒး ဗ္ဒဗ္ဒါယ် ညးတၞဟ်မွဲသာ် တန်တဴ ညံင်ဂွံဂွံဂှ် အခိင်ပိုယ် မထတ်ယုက်ဒၟံင်ဂှ် ၜိုန်ရ ဒှ်မာန်ကီုလေဝ်၊ အခိင်ပိုယ် အာယုက်ဇၞော် နွံပၟိက်ကၠုင် အရီုအဗင် နူ ညးတၞဟ်ရ။ ကာလဂှ် ဂွံတန်တဴ ကေတ်ကေတ် ဟွံလောဲသွာရ။ ၜိုန်ရ စိုတ်ထတ် မိက်ဂွံမံင်ကီုလေဝ်၊ ကၞောတ်တဲ ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၈၄ ဂှ် ဟိုတ်နူ ဗျုထဴလောန် တန်တဴကေတ်ကေတ် ဟွံဂွံ အာယုက် ကြပ်ပေင် ၉၀ ဂှ် ဂွံမိင်ကတ် နူ ကျာ်ဇၞော်ဇဝန ဒဒှ်ရ ညး ကလေင် ပဒတဴ ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေ မဒှ် ဘာမနွံပိုန်ညးတြေံ ကရောမ် ကွးဇကုပၠန်ရ။ ပိုယ်ကောန်ကွးတအ်လေဝ် ဂွံတီကေတ် ပရူဏအ်တုဲ ဂဝိင်ၜိုဟ်အာ လတူ ကျာ်ဇၞော် တၟာဂလိုင်ကီုရ။ ပ္ဍဲ လိက် Jonathan Livingston Seagull တေအ် ဒၞာဲနိဂီုလိက်ဂှ် အစာလိက် Richard Bach ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဗီု ဂစေမ်အဘဴယောနတာန် ဗ္ကန်လဝ် ကုကွးညး ဖလေတ်ချ် ဗီုဏအ်ရ။ "Don't let them spread silly rumors about me, or make me a god. O.K., Fletch? I'm a seagull. I like to fly, maybe..."<br> "JONATHAN!"<br> "Poor Fletch. Don't believe what your eyes are telling you. All they show is limitation. Look with your understanding, find out what you already know, and you'll see the way to fly."<br> "လ္ပကဵု မၞိဟ်တအ် ပရး ကောလဟာလ ပရူအဲညိဏး၊ အဲဂှ် ညံင်ဂွံဒှ် ကျာ်တၠဣဓိမွဲဇကုဂှ်လေဝ် လ္ပကဵု ဍေဟ် ပညိဏး၊ မိင်ဟာ ဖလေတ်ချ်? အဲဂှ် ဒှ်ဆ ဂစေမ်အဘဴမွဲရ။ ဒှ် ဂစေမ်မွဲ မဒးစိုတ် ပဝ်၊ ဆဂး . . . ။" "အစာယောနတာန်" ဖလေတ်ချ် ဟီုကော်တိုန် တုဲ<br> "ဖလေတ်ချ်၊ အရာမတ်ဖျုန်မၞး မလဴထ္ၜးဒၟံင် သီုဖအိုတ်ဂှ် လ္ပပတှ်ေညိ။ မတ်ဖျုန်မၞးဂှ် ဆၜိုတ် အပိုင်အခြာ မွဲမွဲဟေင်ရ လဴထ္ၜးကဵု မၞးမာန်။ ရံင် နကုမတ်ပညာ၊ မတ်ပါရမတ်ညိ။ ညံင်ဂွံကၠိုဟ်ဂှ် ဂ္စာန်ဂၠာဲ သွဟ် ပ္ဍဲ အရာ ၜိုတ်ဗှ်ေ မတီလဝ်တုဲဂှ်ညိ၊ တုဲမ္ဂး ဂၠံင်တရဴ ဗီုလဵုမဂွံပဝ်ဂှ် ဗှ်ေ သဂွံဆဵုကေတ်မာန်ရောင်။"<br> ဍာံဒၟံင်ရ။ ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ကျာ်မွဲဇကုလေဝ် ဟွံသေင်၊ ပစ္စေကဗုဒ်လေဝ် ဟွံသေင်၊ တၠအရှန်လေဝ် ဟွံသေင်၊ က္ဍိုပ်သကိုပ်မွဲလေဝ် ဟွံသေင်၊ ဗီုညးလ္ၚဵု မဟီု မၞိဟ်ဂၠဟ်ဂၠဟ်၊ မၞိဟ်ဟွံကေတ်ဂၠံင် ဗီုဂှ်လေဝ် ဟွံသေင် ကီုရ။ ဟိုတ်နူ အကာဲအရာဘဝတုဲ ရုဲစှ်လဝ် ဘဝခမဳ၊ တုဲ ပဒတဴ အတိုင်ဒ္ဂေတ်လၟေတ်ခမဳ။ တုဲပၠန် မိပ်မြဟ် သၠောင် ကုပရေင်ဗစာရဏာ ဂၠာဲ သွဟ် ဒဿနဘဝ၊ စွံ င္ၚုဟ်မး ကုပရေင်ဗၠးၜး၊ စွံ ကရုဏာ လတူ မၞိဟ်တအ်။ ဆဂး ကျာ်ဇၞော်ဂှ် . . . . ။ ==လအိတ်ဘဝ == ကျာ်ဇၞော်အစာဝိလာသဝွံ အဃောမကလိဂွံအာယုက် ၉၄ သၞာံ၊ သိက္ခာ ၇၂ ဝှ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၆ ဂိတုမေ ၂၆ (သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၈၈ ဂိတုဇှ်ေ ၁၁ မၟံက်၊ တ္ၚဲအင္ၚာ အခိင်ဂယး ၉း၂၂ ဂှ် က္ညစဴအာသွရ် ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေ ဍုင်ကၟာဝက်ရးဇြာ၊ တုဲ ဒုင်ပူဇဴ ကုဝေနေယျဇန်တအ် လုကဴ ပွိုင် ၇ တ္ၚဲ ပ္ဍဲ ဂိတုဇှ်ေ ၂ စွေက် တ္ၚဲစန် အခိင်လဒေါဝ်တ္ၚဲ မွဲနာဍဳကလေင်ဂှ် စံင်ဇွဂြဇုတ် ပ္ဍဲ သုသာန်ဍုင်ကၟာဝက်ရ။ == နိဿဲ == [[ကဏ္ဍ:BEHM]] [[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ]] becwav6dusxvltqhmig4uy94nff3j8v 0 6682 55199 45473 2026-06-01T00:57:47Z InternetArchiveBot 1698 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 55199 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Operation 1027 | partof = the [[Myanmar civil war (2021–present)|Myanmar civil war]] | image = Operation 1027.svg | caption = Map as of 16 November 2023 {{leftlegend|#cae7c4|Gains made by anti-junta forces}} | date = 27 October 2023 – present<br/>({{Age in years, months, weeks and days|2023|10|27}}) | place = [[Shan State]]<br>[[Mandalay Region]]<br>[[Sagaing Region]]<br>[[China–Myanmar border]]<br>[[India–Myanmar border]] | territory = Anti-junta forces capture 9 towns{{efn|name=settlements|[[Chinshwehaw]], [[Pang Hseng]], [[Hsenwi]], [[Rikhawdar]],<ref>{{cite web | url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nine-towns-occupied-by-myanmar-military-for-decades-lost-to-resistance-in-days.html | title=Nine Towns Occupied by Myanmar Military for Decades Lost to Resistance in Days | date=15 November 2023 }}</ref> [[Namhkam, Shan State|Namhkam]],<ref name=namhkammn/> [[Kawlin]], [[Kunlong]], [[Mong Ko]], [[Khampat]] and [[Pauktaw]].}} | status = Ongoing | combatant1 = {{flagdeco|Myanmar}} [[State Administration Council]] *{{flagicon image|Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Border Guard Forces.svg|border=}} [[Kokang SAZ|Kokang]] [[Border Guard Forces|BGF]] | combatant2 = [[Three Brotherhood Alliance]] and other rebels | commander1 = {{plainlist| * {{flagdeco|Myanmar|military}} [[Min Aung Hlaing]] * {{flagicon image|Flag of Kokang Self-Administered Zone.svg}} [[Tun Tun Myint]]<ref name=sazmyanmarnow/> }} | commander2 = {{plainlist| * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[Twan Mrat Naing]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[Peng Daxun]] * {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[Tar Bone Kyaw]] }} | units1 = {{armed forces|Myanmar}} * {{army|Myanmar}} ** {{flagicon image|Mm-north-eastern-rmc.svg}} [[Myanmar Army#Regional Military Commands (RMC)|Northeastern Command]] * {{air force|Myanmar}} * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[Myanmar Police Force]] ** {{flagicon image|Myanmar Police Emblem.png}} [[Border Guard Police]] | units2 = '''Three Brotherhood Alliance:''' * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[Arakan Army]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[Myanmar National Democratic Alliance Army]] * {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[Ta'ang National Liberation Army]] '''Other anti-junta forces:''' * {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[Kachin Independence Army]] * {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[Bamar People's Liberation Army]]<ref name="AlJazeera-NorthernOffensive">{{cite news |last1=Fishbein |first1=Emily |last2=Hkawng |first2=Jaw Tu |last3=Awng |first3=Zau Myet |title=Northern offensive brings 'new energy' to Myanmar's anti-coup resistance |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/3/northern-offensive-brings-new-energy-to-myanmars-anti-coup-resistance |date=3 November 2023 |work=Al Jazeera |language=en |archive-date=2023-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105001619/https://www.aljazeera.com/news/2023/11/3/northern-offensive-brings-new-energy-to-myanmars-anti-coup-resistance |url-status=live }}</ref> * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[People's Defence Force (Myanmar)|Mandalay-People's Defence Force]] * {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[Communist Party of Burma#2021 reemergence|People's Liberation Army]] * {{flagicon image|KNDF Flag.jpg}} [[Karenni Nationalities Defence Force]]<ref>{{cite news |title=မြေပြင်စစ်ကူဝင်နိုင်သည့် လမ်းကြောင်းများကို မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ် ထိန်းချုပ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/03/376045.html |access-date=3 November 2023 |work=The Irrawaddy|archiveurl=https://archive.today/20231104221117/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/03/376045.html|archive-date=4 November 2023}}</ref> * {{flagicon image|Flag of the Karenni Army.png}} [[Karenni Army]] '''Supported by:''' * {{flagicon image|Flag of Myanmar.svg}} [[National Unity Government of Myanmar|National Unity Government]] * {{CHN}}{{efn|name=Chn|China supports the rebels in their sweeping crackdown on [[Internet fraud|online scams]]<ref>{{cite web|url=https://www.voachinese.com/a/does-china-s-anti-fraud-fight-lead-to-the-conflict-in-myanmar-20231120/7362132.html|title=反电诈传捷报？缅北势力多受中共扶植，多民族矛盾下民主难产|work=VOAChinese|date=2023-11-20|language=zh-cn|access-date=20 November 2023|archive-date=20 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231120114958/https://www.voachinese.com/a/does-china-s-anti-fraud-fight-lead-to-the-conflict-in-myanmar-20231120/7362132.html|url-status=live}}</ref> and took a hands-off approach to the offensives launched by the Three Brotherhood Alliance.<ref name=diplomattacit/>}}{{Dubious|Chinese Support|date=November 2023}} | strength1 = Unknown | strength2 = 20,000<ref name="sevenpoints">{{Cite web |date=2023-11-02 |title=Seven Key Points About Myanmar Ethnic Alliance's 'Operation 1027' |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/seven-key-points-about-myanmar-ethnic-alliances-operation-1027.html |access-date=2023-11-02 |work=The Irrawaddy |language=en-US|archiveurl=https://archive.today/20231104221125/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/seven-key-points-about-myanmar-ethnic-alliances-operation-1027.html|archive-date=4 November 2023}}</ref> | casualties1 = 298 killed<ref name="irrawaddy1">{{Cite web |title=At Least 170 Myanmar Junta Troops Killed in Five Days of Resistance Attacks |date=30 October 2023 |website=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/at-least-170-myanmar-junta-troops-killed-in-five-days-of-resistance-attacks.html|archiveurl=https://archive.today/20231104221132/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/at-least-170-myanmar-junta-troops-killed-in-five-days-of-resistance-attacks.html|archive-date=4 November 2023}}</ref><ref name="englishdvb">{{Cite web |url=https://english.dvb.no/more-people-flee-in-sagaing-un-alarmed-about-fights-in-northern-shan-state/ |title=More people flee in Sagaing; UN alarmed about fights in northern Shan State |date=8 November 2023 |access-date=2023-11-09 |archive-date=2023-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109043136/https://english.dvb.no/more-people-flee-in-sagaing-un-alarmed-about-fights-in-northern-shan-state/ |url-status=live }}</ref><br/>300+ captured | casualties2 = Unknown | casualties3 = 150 civilians killed<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/conflicts-in-numbers/myanmar-junta-killed-at-least-150-civilians-since-operation-1027-launch.html|title=Myanmar Junta killed at least 150 civilians since Operation 1027|date=17 November 2023|access-date=2023-11-17|archive-date=20 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231120160102/https://www.irrawaddy.com/news/conflicts-in-numbers/myanmar-junta-killed-at-least-150-civilians-since-operation-1027-launch.html|url-status=live}}</ref>, 94 injured (as of November 20)<br />200,000 displaced<ref>{{Cite web |url=https://www.france24.com/en/live-news/20231115-un-says-more-than-200-000-people-displaced-in-recent-myanmar-fighting |title=UN says more than 200,000 people displaced in recent Myanmar fighting |date=15 November 2023 |access-date=2023-11-15}}</ref> | notes = | campaignbox = }} '''ပရေင်ပၞာန် ၁၀၂၇''' ({{lang-en| Operation 1027}}, {{lang-my|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး}}) ဂှ် ဒှ် ပရေင်ပၞာန် မကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲရးနိဂီုဗၟာ မစဗတိုက် နကဵု ဂကောံမဟာမိတ်ကောဒေအ်ပိ (Three Brotherhood Alliance) မကော်ဂး ဒပ်ပၞာန်ယခေင် (Arakan Army - AA) (ဒပ်ယခေင်)၊ ဒပ်ပၞာန်ဒဳမဝ်ကရေတ္တေစ် ကောန်ဂကူမျာန်မာ (Myanmar National Democratic Alliance Army - MNDAA) (ဒပ်ကဝ်က) ကေုာံ ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူတအင် (Ta'ang National Liberation Army - TNLA) (ဒပ်တအင်) တအ်ရ။<ref>{{Cite web|url=https://www.rfa.org/english/commentaries/myanmar-operation-1027-11102023122533.html|title=Operation 1027 poses rare challenge to Myanmar junta|date=10 November 2023|access-date=2023-11-10|archive-date=17 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117024701/https://www.rfa.org/english/commentaries/myanmar-operation-1027-11102023122533.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/report/myanmar/new-escalation-armed-conflict-myanmar|title=A New Escalation of Armed Conflict in Myanmar|date=17 November 2023|access-date=2023-11-17|archive-date=18 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118215814/https://reliefweb.int/report/myanmar/new-escalation-armed-conflict-myanmar|url-status=live}}</ref> ဒပ်မဟာမိတ်ဂှ် ပ္ဍဲမွဲအခိင်ဓဝ် လုပ်ဗတိုက် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ၊ ရုပ်ဗၠာဲသၟိင်ဗၟာ ကေုာံ ရုင်အလဵုအသဳဗၟာ မနွံ ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာ တွဵုရးသေံဇၞော် ပွိုင်ဍုင် ကောတ်ခါင် (Kutkai)၊ ကျောက်မေဝ် (Kyaukme)၊ မူသေဝ် (Muse)၊ ဏာမ်ခါမ် (Namhkam)၊ နောင်ချဝ် (Nawnghkio)၊ လာရှဝ် (Lashio) ကေုာံ ချေန်ယှိုယ်ဟဝ် (Chinshwehaw) တအ်ရ။<ref>{{cite news |title=Ethnic rebels launch attacks across northern Myanmar |url=https://www.newindianexpress.com/world/2023/oct/27/ethnic-rebels-launch-attacks-across-northern-myanmar-2627527.html |access-date=27 October 2023 |agency=AFP News |publisher=The New Indian Express|archiveurl=https://archive.today/20231104221142/https://www.newindianexpress.com/world/2023/oct/27/ethnic-rebels-launch-attacks-across-northern-myanmar-2627527.html|archivedate=4 November 2023}}</ref><ref name="alj">{{cite news |title=Ethnic rebel alliance attacks military positions across northern Myanmar. |language=en |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/27/ethnic-rebel-alliance-attacks-military-positions-across-northern-myanmar |date=27 October 2023 |work=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]] |access-date=2023-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231027204447/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/27/ethnic-rebel-alliance-attacks-military-positions-across-northern-myanmar |archivedate=27 October 2023 |url-status=bot: unknown }}</ref> ကြဴနူဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတးတအ်ဂှ် ဆက်သၠဲပ္တိတ် ထဍိုက်ပၞာန် မ္ၚး တွဵုရးသေံဇၞော် ဇရေင် ရးဇၞော်သကာင် (Sagaing Region)၊ တွဵုရးသေံသၠုင်ကျာ ဍုင်မဝ်ဂုက် (Mogok)၊ ရးဇၞော် မာန္တလေ ပွိုင်ဍုင်ထဳချာင် (Htigyaing)တုဲ သီဂွံအာ ဍုင်ကဝ်လေန် (Kawlin)ရ။<ref name=":1">{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-10-31 |title=Myanmar Ethnic Alliance Says 'Operation 1027' Has Spread to Sagaing |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-ethnic-alliance-says-operation-1027-has-spread-to-sagaing.html |access-date=2023-10-31 |website=The Irrawaddy |language=en-US|archiveurl=https://archive.today/20231104221523/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-ethnic-alliance-says-operation-1027-has-spread-to-sagaing.html|archive-date=4 November 2023}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Naing |first=Aung |date=2023-10-31 |title=Operation 1027 expands into Sagaing Region as PDF launches attacks in central Myanmar |url=https://myanmar-now.org/en/news/operation-1027-expands-into-sagaing-region-as-pdf-launches-attacks-in-central-myanmar/ |access-date=2023-10-31 |website=Myanmar Now |language=en-US|archiveurl=https://archive.today/20231104221546/https://myanmar-now.org/en/news/operation-1027-expands-into-sagaing-region-as-pdf-launches-attacks-in-central-myanmar/|archive-date=4 November 2023}}</ref><ref name="AP"/> နူ စဗတိုက် စဵုကဵု စိုပ် ဂိတုနဝ်ဝေမ္ဗာ ၁၁ ၂၀၂၃ ဂှ် ဒပ်မဟာမိတ်ဂှ် သီဂွံ ဗဒိုပ် ကေုာံ ရုင်ပၞာန်ဗၟာ ၁၆၈ ဒၞာဲရ။<ref>{{Cite web |last=Zan |first=Hein Htoo |date=2023-11-11 |title=More Myanmar Junta Bases Fall in Shan Fighting: MNDAA |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/more-myanmar-junta-bases-fall-in-shan-fighting-mndaa.html |access-date=2023-11-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114022726/https://www.irrawaddy.com/news/burma/more-myanmar-junta-bases-fall-in-shan-fighting-mndaa.html |url-status=live }}</ref> ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ပၞာန်ဏအ်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဒစဵုဒစး အလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာ ဗီုကဵု ဒပ်ဒစဵုဒနာညးဍုင်ကွာန် ပဳဒဳအေပ် တအ်လေဝ် ပါလုပ် ပံင်တောဲလဝ် နွံကီုရ။ နူစ နဝ်ဝေမ္ဗာ ၇ ဂှ် ဂကောံလွပ်လွဟ်ဂမၠိုင် မနွံ ပ္ဍဲတွဵုရးကရေင်ဍာဲ တအ်လေဝ် နကဵု မထံက်ဂလာန် ပါလုပ် ပ္ဍဲပရေင်ပၞာန်ဏအ်တုဲ လလောင်တြး ပရေင်ပၞာန် ၁၁၀၇ ကီုရ။<ref>{{cite news |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o |access-date=10 November 2023 |work=BBC News မြန်မာ |date=9 November 2023 |language=my |archive-date=10 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110124854/https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o |url-status=live }}</ref> == တင်ရန်တၟအ် == ဒပ်မဟာမိတ်ကောဒေအ်ပိဂှ် ပ္တိတ် လိက်လလောင်တရးအပံင်တွောဲ နဒဒှ် လလောင်တြး သွက်ဂွံစ ပရေင်ပၞာန် ၁၀၂၇ ပ္ဍဲ ဂိတုအံက်တဝ်ဗာ ၂၇၊ ၂၀၂၃ ရ။ ဒပ်မဟာမိတ်ဂှ် နွံဒြဟတ် ကောန်ပၞာန် ၜိုတ် ၁၅,၀၀၀။<ref>{{cite news |title=Ethnic rebel groups launch Operation 1027 to seize areas on the Chinese border |url=https://www.asianews.it/news-en/Ethnic-rebel-groups-launch-Operation-1027-to-seize-areas-on-the-Chinese-border-59450.html |date=28 October 2023 |work=PIME AsiaNews |language=en|archiveurl=https://archive.today/20231104221617/https://www.asianews.it/news-en/Ethnic-rebel-groups-launch-Operation-1027-to-seize-areas-on-the-Chinese-border-59450.html|archive-date=4 November 2023}}</ref> ပ္ဍဲ လိက်လလောင်တရးဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် တင်ရန်တၟအ် အဓိက ပရေင်ပၞာန်ဂှ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။ * တၞဟ်န မဂွံစဵုဒၞာ လမျီု၊ သ္ၚိဌာန် ကေုာံ ပိုန်ဒြပ် ညးဍုင်ကွာန် မာန် (''ပြည်သူလူထု၏ အသက်၊ အိုးအိမ်၊ စည်းစိမ်များကို ကာကွယ်နိုင်ရေး'')။ * တၞဟ်န မဂွံစဵုဒၞာဇကုဇကု မာန် (''မိမိကိုယ်မိမိ ခုခံကာကွယ်နိုင်ရေး'')။ * တၞဟ်န မဂွံဆက်ထိင်ဒဝ် တိဍာ်ဇကု ဂၠိုင်နူ လၟုဟ် မာန် (''မိမိတို့ ဒေသကို မိမိတို့ ယခုထက် ပိုမိုထိန်းချုပ်နိုင်ရေး'')။ * တၞဟ်န မဂွံစဵုဒၞာ လတူ ကံင်သဳပၞာန် အခိင်ဟွံရုဲ မကၠုင်ပန်ဒၟံင် နကဵုက္ၜင်ကျာ၊ လွဟ်ဇၞော် ပ္ဍဲဒေသဇကု မာန် (''မိမိတို့အဖွဲ့အစည်းများအပေါ် စစ်ကောင်စီမှ လေကြောင်း၊ လက်နက်ကြီးများဖြင့် နေ့၊ ည အချိန်မရွေး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်နေမှုများအပေါ် ဟန့်တားမှု ရရှိနိုင်ရေး'')။ * တၞဟ်န မဂွံပဠက်ဗပိုတ်ရိုဟ်ကၞက် သၞောတ်တၠအဝဵု မဒှ်ကမၠောန် ကောန်ဍုင်ဗၟာတအ် သီုဖအိုတ် မနွံပၟိက် (မြန်မာပြည်သူတစ်ရပ်လုံး၏ လိုလားချက်ဖြစ်သော စစ်အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ပြတ်ရေး)။ * တၞဟ်န မဂွံဖအိုတ်ကၠေအ် ကမၠောန်ဝေင်ဇျင်အန်လာင်အလီ မကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲမွဲဒမြိပ် ပယျဵုအကြာ ရးနိဂီုဗၟာ-ကြုက် ကေုာံ ဗတိုက်သရိုဟ် ကမၠောန်ဝေင်ဂါမ်အန်လာင် (ကျဖျင်) မကၠောန်ဒၟံင် နကဵု ကံင်သဳပၞာန် ကေုာံ ဂကောံပျဳသူသေတ်ဗၟာ တအ်ရ။<ref name=":0">{{Cite web |last=ULA / |first=AA |date=2023-10-27 |title=Statement |url=https://www.arakanarmy.net/post/statement-3 |access-date=2023-10-28 |website=ARAKAN ARMY |language=en |ref=aa statement|archiveurl=https://archive.today/20231104221652/https://www.arakanarmy.net/post/statement-3|archive-date=4 November 2023}}</ref><ref name="abc">{{Cite web |title=Alliance of 3 ethnic rebel groups carries out coordinated attacks in northeastern Myanmar |website=[[ABC News]] |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614|archiveurl=https://archive.today/20231104221713/https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614|archive-date=4 November 2023}}</ref> နကဵု လညာတ် မာတ္တေဝ် အာနောလ်ဒ် (Matthew Arnold) ညးမသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဗၟာ မ္ဂး ပရေင်ပၞာန်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ဗျူဟာ ဂကောံလွပ်လွဟ်ကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင် မကော်ဂး EAOs တအ်တုဲ သွက်ဂွံဝေင်ပၞာန် ကုအလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာ။ ရံင်ကဵု တၠအဝဵုပၞာန်ဗၟာ မဒးဆောမ်လေင် ဒၞာဲ ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာ တွဵုရးသေံဇၞော် ကေုာံ ဒေသတအ်ဂှ် ဒှ်အရာ မထ္ၜးဒၟံင် ဒဒှ်ရ ဒြဟတ်ပၞာန်် ဂကူဒြဟတ်ဇၞော်အိုတ် ဗၟာ ကဵု ကောန်ဍုင်အရင်တအ်တုဲ ဒြဟတ်ပၞာန်ဗၟာ ဍိုန်စှ်ေဒၟံင်ရ။ <ref>{{cite web |title=Revolution and the Escalating Collapse of Myanmar's junta |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/guest-column/revolution-and-the-escalating-collapse-of-myanmars-junta.html |date=13 November 2023 |last=Arnold |first=Matthew |date=13 November 2023 |website=The Irrawaddy |language=en}}</ref> == လၟေင်အခိင် == === အံက်တဝ်ဗာ === ==== ၂၇ အံက်တဝ်ဗာ ==== အခိင် နူဂယး ၄း၀၀ ဒပ်ကဝ်က လုပ်ဗတိုက် ဗဒိုပ်ပၞာန်ဗၟာ မနွံ ပ္ဍဲ ကဝ်က (Kokang) တုဲ ပ္တိုန်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ ကောန်ပၞာန်ဗၟာလ္ၚဵု ချိုတ်၊ ကောန်ပၞာန်ဗၟာ ကေုာံ လွဟ်ဗွဲမဂၠိုင် သီဂွံ<ref>{{cite news |last1=Watch |first1=Dawei |title=၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် ရှမ်းမြောက်ပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်ရေးပစ်မှတ်များကိုဝင်တိုက် |url=http://www.daweiwatch.com/2023/10/27/news/66293/ |access-date=27 October 2023 |date=27 October 2023|language=my|archiveurl=https://archive.today/20231104222045/http://www.daweiwatch.com/2023/10/27/news/66293/|archive-date=4 November 2023}}</ref> ပရိုင်တိတ်ကၠုင် ဒဒှ်ရ ဒပ်တအင် သီကေတ် ဗဒိုပ်ပၞာန်ဗၟာ ၁၃ မာင် (13 Mile Camp) ကဵု ဗဒိုပ်မိက္ကြောဝေပ် (Microweave Camp) မနွံ ပ္ဍဲကဵု ဂၠံင်ဇၞော်ဏာမ်ခါမ်-ဏာမ်ဖါတ် ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ဏာမ်ခါမ်။<ref name="bbc">{{cite news |title=အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ – စစ်ဆင်ရေး ၁၀၂၇ စတင်၊ ချင်းရွှေဟော်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် သိမ်းပိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3grd2y7nd0o |work=BBC News မြန်မာ |date=27 October 2023 |language=my|archiveurl=https://archive.today/20231104222052/https://www.bbc.com/burmese/articles/c3grd2y7nd0o|archive-date=4 November 2023}}</ref> ဒပ်ကဝ်က လလောင်တြး ဒဒှ်ရ ဒပ်ညးတအ် သီဂွံ ဍုင်ချေန်ယှိုယ်ဟဝ် တုဲ ဂၠံင်ဇၞော် လာရှဝ်-မူသေဝ်ဂှ် ကၟာတ်ထောအ်လဝ်ရ။<ref name="irrawaddy2">{{cite news |title=Ethnic Alliance Attacks Myanmar Junta Targets Across Northern Shan |agency=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-alliance-attacks-myanmar-junta-targets-across-northern-shan.html |access-date=October 27, 2023|archiveurl=https://archive.today/20231029065724/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-alliance-attacks-myanmar-junta-targets-across-northern-shan.html|archive-date=29 October 2023}}</ref> နကဵု ဒပ်အလဵုအသဳ ကလေင်ပၠန် နကဵု မအာဗတိုက် နကဵု က္ၜင်ကျာ ကေုာံ အမၠံက်ဇၞော်။<ref>{{Cite web |date=2023-10-28 |title=Ethnic Rebel Groups Attack Military Targets in Myanmar |url=https://www.voanews.com/a/trio-of-ethnic-rebel-groups-attack-military-targets-in-myanmar-/7330775.html |access-date=2023-10-28 |website=Voice of America |language=en|archiveurl=https://archive.today/20231104222113/https://www.voanews.com/a/trio-of-ethnic-rebel-groups-attack-military-targets-in-myanmar-/7330775.html|archive-date=4 November 2023}}</ref> ညးမနွံအခေါင်ဟီု ကံင်သဳပၞာန် ဂဥုပ်ဗိုလ် ဇြဝ်မေန်ထောန် ပဒတန် ပ္ဍဲကဵု လံက်ကာင်၊ ချေန်ယှိုယ်ဟဝ်၊ လာရှဝ် ကဵု သန္နဳ တအ်ဂှ် ပေါဲဗတိုက် က္တဵုဒှ်တုဲ ဒပ်ဂီုကၠီုဗၠာဲသၟိင် ကဵု ဗဒိုပ်ပၞာန်ညးဍုင်ကွာန်တအ် လီုလာ်အာ။<ref>{{cite news |title=ရှမ်းမြောက်ဒေသတိုက်ပွဲ စစ်ကောင်စီတုံ့ပြန် |url=https://burmese.voanews.com/a/7329292.html |access-date=27 October 2023 |work=ဗွီအိုအေ |date=27 October 2023 |language=my|archiveurl=https://archive.today/20231104222153/https://burmese.voanews.com/a/7329292.html|archive-date=4 November 2023}}</ref> တုဲပၠန် ညးသီုဟီု ဒဒှ်ရ ကောန်သ္ဂံင်လ္ၚဵုတအ် ပြဟ်လလုဲအာနွံ၊ ဆဂး လၟိဟ်ဂလိုင်လဵု ဟွံဟီုပ္တိတ်လဝ်။ အတိုင်ပရိုင် Al Jazeera ကေုာံ ပရိုင်ဂျာမနဳ Deutsch Press-Agentur မ္ဂး ပ္ဍဲကဵု ချေန်ယှိုဲဟဝ်ဂှ် ကောန်ပၞာန်ဗၟာ ချိုတ်အာ ၜိုတ် ၂၀ ရ။<ref name=alj/> အတိုင် ဗၠာဲသၟိင်မွဲတၠ နူကဵု ရုင်ဗၠာဲသၟိင် လံက်ကာင် မလဴထ္ၜးမ္ဂး ဗၠာဲသၟိင် ချိုတ်အာ ၁၇ တၠ ပ္ဍဲအခိင် ဒပ်ကဝ်က မလုပ်ဗတိုက် ဗဒိုပ်ကင်ဂမၠိုင်ရ။<ref name="abc"/> ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ပၞာန် ဒပ်မဟာမိတ်ပိဏအ်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူဗၟာ (Bamar People's Liberation Army - BPLA) လေပ် ပါလုပ်ကီုရ။<ref name="irawaddy1">{{Cite web |last= |first= |date=2023-10-28 |title=Ethnic Alliance Report Rapid Gains From Myanmar Junta Along Chinese Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/ethnic-alliance-report-rapid-gains-from-myanmar-junta-along-chinese-border.html |access-date=2023-10-29 |website=The Irrawaddy |language=en-US|archiveurl=https://archive.today/20231029065119/https://www.irrawaddy.com/news/burma/ethnic-alliance-report-rapid-gains-from-myanmar-junta-along-chinese-border.html|archive-date=29 October 2023}}</ref> ဒပ်ယခေင် လုပ်ဗတိုက် ဒပ်ကင်ပၞာန်ဗၟာ မနွံ ပ္ဍဲ ဂၠံင်တောင်တာ-မျေန်ချာန် ပွိုင်ဍုင်တောင်တာ မဒှ်ပွိုင်ဍုင်ပယျဵု အကြာတွဵုရးသေံ ကဵု ရးသကာင်ရ။ ဒပ်ယခေင် ဟီု ဒပ်ညးတအ် ဒှ် ပေါဲဗတိုက် ကုဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ပ္ဍဲကဵု ဒဵုမဝ်ဂေါန်ဂှ် ကောန်ပၞာန် ချိုတ် ဗွဲမဂၠိုင်။<ref name=htigyaing>{{Cite news |date=2023-10-30 |title=၁၀၂၇စစ်ဆင်ရေး စစ်ကိုင်းအထက်ပိုင်းဝင်ရောက်လာ |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375895.html |access-date=2023-10-30|archiveurl=https://archive.today/20231104221558/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375895.html|archive-date=4 November 2023}}</ref><ref name=":1" /> ဂကောံလွပ်လွဟ် ဒစိတ် ပံင်ကောံတုဲ လုပ်ဗတိုက် ဒပ်ကင်ပၞာန်ဗၟာ မနွံ ပ္ဍဲ ဂၠံင်တောင်သာ-မျေန်ချာန် ပွိုင်ဍုင်တောင်တာဂှ် နကဵု ဂကောံလွပ်လွဟ်တအ် စကာဒြောန်တုဲ ထောအ်ဖျေဟ်ဗုမ်ဂှ် ကောန်ပၞာန်ဗၟာ ချိုတ်အာ ၜိုတ် ၂၀ ရ။<ref name="irrawaddy1"/><ref name=":2" /> က္ၜင်ကျာပၞာန်ဗၟာ ကၠုင်ပန် ပ္ဍဲကွာန်ဏာမ်ပခ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ကောတ်ခါင်ဂှ် ကောန်င္ၚာ်မွဲ ကဵု ညးဗြဴမွဲ ချိုတ်အာတုဲ အောန်အိုတ် မၞိဟ်မသုန်တၠ ဒးအာဝပ်ရ။<ref name="bbc" /> ==== ၂၈ အံက်တဝ်ဗာ ==== အတိုင် တင်ဂၞင် နူကဵု ဒပ်ကဝ်ကမ္ဂး နကဵု ဒပ်ညးတအ် ကြတ်ဗတိုက် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ မတိတ် နူဟဝ်ပုမ်၊ တုဲပၠန် ဗဒိုပ်ပၞာန်ဗၟာပိ (ၜါဂှ် နွံ ဗဒါဲပယျဵု ကြုက်-ဗၟာ) မနွံ ဗဒါဲ ဍုင်မုန်ကဝ်ဂှ်လေဝ် သီဂွံအာကီုရ။ တုဲပၠန် ညးတအ်ဟီု ဒပ်ပၞာန် မပလံင်နင် နကဵုက္ၜင်ကျာ ဗဒါဲ ဍုင်ချေန်ယှိုဲဟဝ်ဂှ်လေဝ် ဗတိုက်မာန်အာကီုတုဲ လွဟ်ဗွဲမဂၠိုင်လေဝ် သီဂွံအာကီုရ။<ref name="irrawaddy1"/> ဒပ်တအင် ဟီု ညးတအ် သီဂွံအာ ဗဒိုပ်ပၞာန်ဗၟာပိ ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ဏာမ်ခါမ် ကေုာံ ဗဒိုပ်ဗၟာၜါ ပ္ဍဲ ဒေသလာရှဝ်။ ကိစ္စ မဒးသီဏာလဝ်ဏအ်ဂှ် နူကဵု ညးမနွံအခေါင်ဟီု အလဵုအသဳပၞာန်လေဝ် ပဒတန်တုဲ ဟီုပ္တိတ်လဝ်တုဲ ဒဒှ်ရ ညးနွံပၟိက် ပရေင်ဂီုကၠီုဒေသရ။<ref name="thehindu29oct">{{cite news |title=Myanmar clashes stretch into second day |date=29 October 2023 |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/news/international/myanmar-clashes-stretch-into-second-day/article67470642.ece |language=en|archiveurl=https://archive.today/20231104222217/https://www.thehindu.com/news/international/myanmar-clashes-stretch-into-second-day/article67470642.ece|archive-date=4 November 2023}}</ref> ပ္ဍဲ တ္ၚဲအံက်တဝ်ဗာ ၂၇ ကဵု ၂၈ ဂှ် ဟိုတ်နူပေါဲဗတိုက်တအ်တုဲ ကောန်ဍုင်ကွာန် နူဒေသ လာရှိ ၜိုတ် ၆၀၀ ဂှ် ဒးဒြေပ်ဒဴ နူသ္ၚိဌာန်ဇကုတုဲ ဒှ်ညးလဒဴပၞာန်အိုတ်ရ။<ref>{{cite news |title=About 600 IDPs arrive in Lashio as clashes occur around Lashio and nearby some villages |url=https://elevenmyanmar.com/news/about-600-idps-arrive-in-lashio-as-clashes-occur-around-lashio-and-nearby-some-villages |work=[[Eleven Media Group]] |date=28 October 2023 |language=en|archiveurl=https://archive.today/20231104222247/https://elevenmyanmar.com/news/about-600-idps-arrive-in-lashio-as-clashes-occur-around-lashio-and-nearby-some-villages|archive-date=4 November 2023}}</ref> လတူဂၠံင် မာန္တလေ-လာရှဝ်ဂှ် နူတ္ၚဲ ၂၇ ဂှ် ၜိုန်ရ ဒှ်လဝ် ပေါဲဗတိုက်ကီုလေဝ် ၂၈ ဂှ် ကလေင်စိုပ်အာ ဗီုဓမ္မတာပၠန်ရ။ ပ္ဍဲ ကျောက်မေဝ်၊ သိန္နဳ ကဵု ကောတ်ခါင်ဂှ် ပေါဲဗတိုက် ဆက်က္တဵုဒှ်ဒၟံင်ရ။<ref>{{cite news |title=Traffic returns to normal on Mandalay-Lashio Union Highway and in Lashio town |url=https://elevenmyanmar.com/news/traffic-returns-to-normal-on-mandalay-lashio-union-highway-and-in-lashio-town |work=[[Eleven Media Group]] |date=28 October 2023 |language=en|archiveurl=https://archive.today/20231104222302/https://elevenmyanmar.com/news/traffic-returns-to-normal-on-mandalay-lashio-union-highway-and-in-lashio-town|archive-date=4 November 2023}}</ref> ==== ၂၉ အံက်တဝ်ဗာ ==== ပေါဲဗတိုက် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ထဳချာင်ဂှ် ဆက်ကတဵုဒှ်ဒၟံင်တုဲ နကဵု အလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာ ဗလးဏာ က္ၜင်ကျာပၞာန်။<ref name=htigyaing/> ဒပ်တအင် ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ် (မာန္တလေ) လုပ်ဗတိုက် ဗဒိုပ်ပၞာန်ဗၟာ မနွံ ပ္ဍဲ ကွာန်ကျောက်ကျာန်၊ မဒှ် ကွာန်ခြာကဵု ဍုင်နောင်ချဝ် ပိတိုင်ရ။ ကောန်ပၞာန် နူကဵု ဗဒိုပ်ဂှ် ဆုတ်တိတ်တုဲ ပြံင်အာ ဗဒိုပ်အမၠံက် မနွံ ပ္ဍဲဂၠံင် နောင်ချဝ်-ယျာတ်သောက်။ ပ္ဍဲကဵု အခိင်တုပ်တုပ်ဂှ် ပေါဲဗတိုက် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲဗဒါဲ ဒဒန်ဂုတ်ထိတ် မနွံ လတူ ဂၠံင်နောင်ချဝ်-ကျောက်မေဝ်တုဲ ဂၠံင်ဇၞော်မာန္တလေ-မူသေဝ် ဒးကၟာတ်ထောအ်ရ။<ref>{{Cite news |date=2023-10-30 |title=နောင်ချိုမြို့နဲ့ ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်တွေ စီးနင်းထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html |access-date=2023-10-30|archiveurl=https://archive.today/20231104222309/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html|archive-date=4 November 2023}}</ref> ဒပ်တအင်တၞဟ် ကဵု ပဳဒဳအေပ်တအ် ပံင်တောဲတုဲ လုပ်ဗတိုက် ဗဒိုပ်ပၞာန်ဗၟာ မနွံ ဗဒါဲ ကွာန်ညောင်ကုန်လတူ ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်မဝ်ကုတ် ရ။<ref name="irrawaddy1"/> ==== 30 October ==== Five clashes continued through northern Shan State within an outpost in Hsenwi Township and the Alliance destroyed the Hsenwi [[General Administration Department]] office. The Brotherhood alliance further claimed to have captured the junta forces in Mongli village, Hsenwi Township, and to have surrounded Nawnghkio Township. By the end of 30 October, the Brotherhood Alliance claimed to have captured a total of 67 army outposts and taken 34 junta personnel as prisoners.<ref name=htigyaing/> The rebel forces were also able to capture Ukrainian-made armored vehicles from the Junta. <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-10-30 |title=ယူကရိန်းလုပ် သံချပ်ကာယာဉ်များ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ ဖမ်းမိ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375864.html |access-date=2023-11-24 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> TNLA and MDY-PDF were also able to capture the areas around the town of [[Nawnghkio]] and goute htate bridge. <ref>{{Cite web |last=မိုင်းခြိူဝ်းဇာရ် |date=2023-10-30 |title=နောင်ချိုမြို့နဲ့ ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်တွေ စီးနင်းထိန်းချုပ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html |access-date=2023-11-24 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> A spokesperson for the [[Kachin Independence Army]] (KIA) stated that the group was collaborating with the Brotherhood Alliance as part of the operation, and reaffirmed their shared goal of toppling the military junta.<ref name=":1" /> The Alliance also announced that they were cooperating with the KIA in the battles in Sagaing.<ref name=":2" /> ==== 31 October ==== At around 5 am, joint KIA and AA forces attacked Maliyan camp near the {{ill|Kantawyang|my|ကန်တော်ယန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်}} junta base on the [[Myitkyina]]-[[Bhamo]] road in [[Waingmaw Township]]. The battle involved airstrikes from the [[Myanmar Air Force]] which reportedly destroyed six houses after attacks aimed towards Aungja. By 8 am, the junta had lost control of the camp and the joint forces moved in on Kantawyang base- capturing the base from a retreating Junta force. Heavy weapon firing and aerial attacks continued in the area- including strikes targeted towards [[Laiza]], the headquarters of the KIA.<ref>{{Cite news |date=2023-10-31 |title=ကန်တော်ယန်အထိုင်စခန်းကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီလို့ KIAပြော |language=Burmese |work=Kachin Waves |url=https://burmese.kachinnews.com/2023/10/31/zm1-127 |access-date=2023-10-31|archiveurl=https://archive.today/20231105002736/https://burmese.kachinnews.com/2023/10/31/zm1-127/|archive-date=5 November 2023}}</ref> During the attack, the commander of the junta's 387th battalion was killed.<ref>{{cite web |title=AA collaborates with northern allies to attack junta military sites in northern Myanmar |url=https://www.narinjara.com/news/detail/6542698fc006ac9d132f6f92 |website=Narinjara|archiveurl=https://archive.today/20231104222328/https://www.narinjara.com/news/detail/6542698fc006ac9d132f6f92|archive-date=4 November 2023 }}</ref> The 71st Infantry Battalion under the junta's command arrested around 20 refugees to use them as human shields and reportly mutilated 7 of them brutally in [[Tabayin]]. <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-10-31 |title=ဒီပဲယင်းတွင် စစ်ကြောင်းက အရပ်သား ၇ ဦးကို ဦးခေါင်းဖြတ် သတ်သွား |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/31/375937.html |access-date=2023-11-24 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> === November === ==== 1 November ==== On the 1st of November, the Junta arrested around 200 foreign workers to use them as human shields at the front line of [[Laukkai]]. <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-11-01 |title=လောက်ကိုင်ရှေ့တန်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသား ၂၀၀ နီးပါး စစ်တပ်က လူသားဒိုင်းလုပ်ထား |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/01/375978.html |access-date=2023-11-24 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>[[File:SAC convoy near Pyin Oo Lwin on 30 Oct 2023.ogg|thumb|A SAC convoy advances on Nawnghkio (30 October 2023)]] ==== 2 November ==== By 2 November, 92 junta bases and four towns had been captured by the Brotherhood Alliance and allies.<ref name=":3">{{Cite web |date=2023-11-02 |title=Three More Myanmar Junta Bases Fall in Northern Shan: MNDAA |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/three-more-myanmar-junta-bases-fall-in-northern-shan-mndaa.html |access-date=2023-11-02 |work=The Irrawaddy |language=en-US|archiveurl=https://archive.today/20231104222339/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/three-more-myanmar-junta-bases-fall-in-northern-shan-mndaa.html|archive-date=4 November 2023}}</ref> It was also reported that 14 civilians had been killed by junta shelling and airstrikes since the start of the operation.<ref name=":3" /> The Alliance claimed to be in "complete control" of both Chinshwehaw and Hsenwi.<ref name=":4">{{Cite web |last=Pan |first=Myat |date=2023-11-02 |title=More than 25,000 displaced by fighting in northern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/more-than-25000-displaced-by-fighting-in-northern-shan-state/ |access-date=2023-11-02 |website=Myanmar Now |language=en-US|archiveurl=https://archive.today/20231104222343/https://myanmar-now.org/en/news/more-than-25000-displaced-by-fighting-in-northern-shan-state/|archive-date=4 November 2023}}</ref> The Three Brotherhood Alliance also imposed a siege on Nawngkhio, blocking junta troops from all of northern Shan.<ref name="sevenpoints"/> [[Pang Hseng|Peng Hseng]], a border town east of [[Muse, Myanmar|Muse]], also came under alliance control.<ref>{{Cite web |last=AFP |date=2023-11-02 |title=Myanmar Military Says Lost Control of Strategic Border Town |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-says-lost-control-of-strategic-border-town.html |access-date=2023-11-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US|archiveurl=https://archive.today/20231104222359/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-says-lost-control-of-strategic-border-town.html|archive-date=4 November 2023}}</ref> ==== 3 November ==== Rebel forces occupied Kawlin's police station on 3 November after simultaneous attacks on at least 10 junta positions in eight townships across Sagaing and Magwe regions as part of the operation. The [[National Unity Government of Myanmar|NUG]] Ministry of Defense said that at least six junta camps and police stations had been seized by rebel forces in northern Sagaing in Kawlin, Kantbalu, Kyunhla, Wuntho, Kalewa, Kale, Homalin and Tamu townships.<ref name=saair/> ==== 4 November ==== By 4 November, 106 junta bases and four towns has been captured by the anti-junta alliance in the states of Shan and Kachin.<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-troops-lost-will-to-fight-brotherhood-alliance.html Myanmar Junta Troops Lost Will to Fight: Brotherhood Alliance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231105214333/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-troops-lost-will-to-fight-brotherhood-alliance.html |date=2023-11-05 }} ([https://archive.today/20231107030942/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-troops-lost-will-to-fight-brotherhood-alliance.html#selection-1045.0-1045.63 Archive])</ref> Myanmar's junta launched several airstrikes in [[Kawlin]], Sagaing Region, as rebel forces attacked regime strongholds, according to residents.<ref name="saair">[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-uses-airstrikes-as-sagaing-resistance-attacks.html Myanmar Junta Uses Airstrikes as Sagaing Resistance Attacks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231105214332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-uses-airstrikes-as-sagaing-resistance-attacks.html |date=2023-11-05 }} ([https://archive.today/20231107030629/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-uses-airstrikes-as-sagaing-resistance-attacks.html?fbclid=IwAR3bIVqvhFBfar7wqRrcdzRWils-Ci8-enCX_91YOnbA2-bHzrCBzZp_KtA#selection-1045.0-1045.59 Archive])</ref> The [[Kachin Independence Army|KIA]], [[Arakan Army|AA]] and [[All Burma Students' Democratic Front|ABSDF]] are fighting alongside [[People's Defence Force (Myanmar)|PDF]] and LPDF forces in the Sagaing-Magway front as part of the operation.<ref>{{Cite news |date=2023-11-03 |title=စစ်ကိုင်းနှင့် မကွေးရှိ မြို့နယ်(၇)ခုထက်မနည်းတွင် တိုက်ပွဲများ တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်နေ |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44516/ |access-date=2023-11-03|archiveurl=https://archive.today/20231107031733/https://myanmar-now.org/mm/news/44516/|archive-date=7 November 2023}}</ref> During the conflict, a shell landed on the Chinese border, causing the death of one Chinese citizen and multiple injuries.<ref>{{Cite web|title=緬北衝突升級據報有炮彈落入中國邊界釀死傷 北京強烈不滿|url=https://news.tvb.com/tc/world/654a2dfcc2017685fabebeba/%E5%9C%8B%E9%9A%9B-%E7%B7%AC%E5%8C%97%E8%A1%9D%E7%AA%81%E5%8D%87%E7%B4%9A%E6%93%9A%E5%A0%B1%E6%9C%89%E7%82%AE%E5%BD%88%E8%90%BD%E5%85%A5%E4%B8%AD%E5%9C%8B%E9%82%8A%E7%95%8C%E9%87%80%E6%AD%BB%E5%82%B7-%E5%8C%97%E4%BA%AC%E5%BC%B7%E7%83%88%E4%B8%8D%E6%BB%BF|access-date=2023-11-13|work=TVB News|language=zh-HK|archive-date=2023-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20231113115547/https://news.tvb.com/tc/world/654a2dfcc2017685fabebeba/%E5%9C%8B%E9%9A%9B-%E7%B7%AC%E5%8C%97%E8%A1%9D%E7%AA%81%E5%8D%87%E7%B4%9A%E6%93%9A%E5%A0%B1%E6%9C%89%E7%82%AE%E5%BD%88%E8%90%BD%E5%85%A5%E4%B8%AD%E5%9C%8B%E9%82%8A%E7%95%8C%E9%87%80%E6%AD%BB%E5%82%B7-%E5%8C%97%E4%BA%AC%E5%BC%B7%E7%83%88%E4%B8%8D%E6%BB%BF|accessdate=2023-11-25|archivedate=2023-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231113115547/https://news.tvb.com/tc/world/654a2dfcc2017685fabebeba/%E5%9C%8B%E9%9A%9B-%E7%B7%AC%E5%8C%97%E8%A1%9D%E7%AA%81%E5%8D%87%E7%B4%9A%E6%93%9A%E5%A0%B1%E6%9C%89%E7%82%AE%E5%BD%88%E8%90%BD%E5%85%A5%E4%B8%AD%E5%9C%8B%E9%82%8A%E7%95%8C%E9%87%80%E6%AD%BB%E5%82%B7-%E5%8C%97%E4%BA%AC%E5%BC%B7%E7%83%88%E4%B8%8D%E6%BB%BF}}</ref> ==== 6 November ==== After assaulting [[Kawlin]] for three days, [[Kachin Independence Army|KIA]], [[Arakan Army|AA]] and [[People's Defence Force (Myanmar)|PDF]] combined forces were finally able to capture the town.<ref name=AP>{{Cite news |title=Myanmar resistance claims first capture of a district capital from the military government |url=https://apnews.com/article/military-resistance-pdf-sagaing-kawlin-8168134789c1c26ec945afc82898e235 |work=AP News |access-date=12 November 2023 |archive-date=15 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115041349/https://apnews.com/article/military-resistance-pdf-sagaing-kawlin-8168134789c1c26ec945afc82898e235 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-06 |title=Myanmar Resistance Seizes First District Level Town in Sagaing as Offensive Expands |language=English |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html|archiveurl=https://archive.today/20231107031740/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html|archive-date=7 November 2023}}</ref> [[Namhkam]] was also taken by the [[Ta'ang National Liberation Army|TNLA]]. Only one junta base remains on a hill about two miles from the town.<ref name=namhkammn>{{Cite news |date=2023-11-06 |title=နမ့်ခမ်းတစ်မြို့လုံးနီးပါး TNLAထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44666/|archiveurl=https://archive.today/20231107031753/https://myanmar-now.org/mm/news/44666/|archive-date=7 November 2023}}</ref> [[Arakan Army|AA]] and [[Myanmar National Democratic Alliance Army|MNDAA]] forces were also able to seize Panlong base in [[Kunlong|Kunlong Township]]. Colonel Aung Kyaw Lwin, commander of the 99th Infantry Division, was killed in the battle.<ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=မုံးကိုးတိုက်ပွဲတွင် တပ်မ(၉၉)ဗျူဟာမှူးအပါအဝင် အရာရှိစစ်သည် ၃၀ကျော် သေဆုံး |language=Burmese |work=DVB |url=https://burmese.dvb.no/post/623785 |access-date=2023-11-07 |archive-date=2023-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108131804/https://burmese.dvb.no/post/623785 |url-status=live }}</ref> It's also reported that the Junta launched daily artillery strikes and air strikes on the city of [[Laiza]] as retaliation for its massive losses. <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-11-06 |title=စစ်တပ်က လိုင်ဇာကို လက်နက်ကြီးဖြင့် ဆက်တိုက်ပစ်နေ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/06/376120.html |access-date=2023-11-24 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> It was reported that more than 20 civilians, including 3 children, had been killed by junta airstrikes and shelling since the beginning of the operation.<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-06 |title=Six Shan Civilians Killed in Myanmar Junta Airstrikes: MNDAA |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-shan-civilians-killed-in-myanmar-junta-airstrikes-mndaa.html |access-date=2023-11-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US|archiveurl=https://archive.today/20231107031802/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-shan-civilians-killed-in-myanmar-junta-airstrikes-mndaa.html|archive-date=7 November 2023}}</ref> ==== 7 November ==== The town of [[Khampat]] in [[Sagaing Region]] was taken by the [[People's Defence Force (Myanmar)|PDF]]. The battle for the town started on 4 November. In three days, all the police stations and military camps were captured by the rebel forces. The town came under the complete control of the PDF forces on the morning of 7 November. [[Kachin Independence Army|KIA]] and [[Chin National Defence Force|Chin National Defense Force]] (CNDF) forces also participated in the assault.<ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=ကလေး- တမူးလမ်းပေါ်ရှိ ခါမ်းပါတ်မြို့ကို PDF သိမ်း |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html |access-date=2023-11-07|archive-date=7 November 2023|archiveurl=https://archive.today/20231107165647/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html}}</ref> The city of [[Mong Ko]] along the [[China-Myanmar border]] was captured by the MNDAA.<ref>{{Citation |title=(၇) နှစ်တိုင်တိုင်ကျော်ဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် မုံးကိုးနယ်စပ်ဂိတ်မှာ MNDAA ၏ အလံကိုနောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံထူထောင်နိုင်ခဲ့ {{!}} By The Kokang {{!}} Facebook |url=https://www.facebook.com/Kokang311/videos/%E1%81%87-%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%82%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC-mndaa-%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%B6%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%85%E1%80%BA/1048332043148167/ |access-date=2023-11-07 |language=en |archive-date=2023-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107152334/https://www.facebook.com/Kokang311/videos/%E1%81%87-%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%82%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC-mndaa-%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%B6%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%85%E1%80%BA/1048332043148167/ |url-status=live }}</ref> Mongko base, one of the most important bases in Northern [[Shan State]], was also captured by the MNDAA. They captured ammunition and other military equipment, including an armored car.<ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=စစ်တပ်အတွက် အရေးပါသည့် မုံးကိုးမြို့ရှိ ဗျူဟာကုန်းကို MNDAAသိမ်းပိုက် |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44720/?fbclid=IwAR2OyGd0SZbsp-747hbw8y8PeFtpJQxPHEZ4WOQ4nxcdvbCuvTNxYOCIxro |access-date=2023-11-07|archiveurl=https://archive.today/20231107165706/https://myanmar-now.org/mm/news/44720/?fbclid=IwAR2OyGd0SZbsp-747hbw8y8PeFtpJQxPHEZ4WOQ4nxcdvbCuvTNxYOCIxro|archive-date=7 November 2023}}</ref> Three junta bases in Maesae Township, [[Kayah State]] were also captured by [[Karenni Nationalities Defence Force|KNDF]] as a part of the [[Operation 1107]].<ref>{{cite news |last1=CJ014 |first1=MPA |title=ကရင်နီပြည်နယ်တွင် ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေးစတင်၊စစ်တပ်စ |url=https://mpapress.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/33554/ |access-date=8 November 2023 |work=MPA |date=7 November 2023 |language=my-MM |archive-date=8 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108131807/https://mpapress.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/33554/ |url-status=live |accessdate=25 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131807/https://mpapress.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/33554/ }}</ref> It was the first skirmish to happen in the region since the start of the operation. ==== 8 November ==== Junta chief [[Min Aung Hlaing]] reportedly called up all military reservists to prepare for military operations after the high losses experienced in the fighting.<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-11-09 |title=စစ်ကောင်စီ လက်ရုံးတပ်များ အားလုံး ရှေ့တန်းထွက်ရန် ဆင့်ခေါ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/09/376206.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109142848/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/09/376206.html |archive-date=2023-11-09 |access-date=2023-11-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> Military doctors still studying for degrees have also been called to front-line combat.<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-08 |title=Myanmar Junta Calls Up All Reservists as Resistance Offensive Spreads |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-up-all-reservists-as-resistance-offensive-spreads.html |access-date=2023-11-08 |website=The Irrawaddy |language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108181807/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-up-all-reservists-as-resistance-offensive-spreads.html|archive-date=November 8, 2023}}</ref> The TNLA gained control of the last remaining Tatmadaw base in [[Namhkam, Shan State|Namhkam]], killing 13 junta soldiers while capturing 3 others as well as 30 pieces of ammunition.<ref>{{Cite web |url=https://myanmar-now.org/en/news/tnla-seizes-last-junta-base-in-northern-shan-state-town-of-namkham/ |title=TNLA seizes last junta base in northern Shan State town of Namkham |date=8 November 2023 |access-date=2023-11-09 |archive-date=2023-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109072704/https://myanmar-now.org/en/news/tnla-seizes-last-junta-base-in-northern-shan-state-town-of-namkham/ |url-status=live }}</ref> ==== 9 November ==== The junta lost control of the city of [[Kunlong]].<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-11-07 |title=ကွမ်းလုံနှင့် နမ့်ခမ်းမြို့ကို ညီနောင်မဟာမိတ်တပ် ထိန်းချုပ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html |access-date=2023-11-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US |archive-date=2023-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108135526/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html |url-status=live }}</ref> Junta forces attacked a camp manned by TNLA and [[People's Defence Force (Myanmar)|MDY-PDF]] forces near Ommkha village near [[Nawnghkio]] with three armored cars. One of the armored cars was destroyed and captured by TNLA/MDY-PDF forces and the two remaining armored cars retreated. The KIA also captured three military bases in [[Hpakant|Hpakant Township]]. In [[Kalewa]], the PDF engaged the junta in a battle in which 10 Tatmadaw soldiers were killed, and 50 weapons were seized by the rebels.<ref>{{Cite web |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44952/ |title=ကလေးဝတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်၊ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦး ထက်မနည်း သေဆုံး |date=10 November 2023 |access-date=2023-11-10 |archive-date=2023-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110223642/https://myanmar-now.org/mm/news/44952/ |url-status=live }}</ref> The same day, the Junta summoned all its reserves into action. <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-11-09 |title=စစ်ကောင်စီ လက်ရုံးတပ်များ အားလုံး ရှေ့တန်းထွက်ရန် ဆင့်ခေါ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/09/376206.html |access-date=2023-11-24 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ==== 10 November ==== A junta group consisting of about 200 combatants were attacked on their way to [[Kawlin]] by local [[People's Defence Force (Myanmar)|PDF]] forces. The battle lasted for about three hours. The PDF claimed that they had seized about 50 firearms.<ref>{{Cite news |date=2023-11-10 |title=ကောလင်းသို့သွားသည့် ပျူစောထီးများ ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခံရ |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44971/?fbclid=IwAR0GYSpylxIj0QNSg138Q8oExzV7kuWPFyP3lERPP7bYOKdZu3jzfzqwPvg |access-date=2023-11-10 |archive-date=2023-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111001434/https://myanmar-now.org/mm/news/44971/?fbclid=IwAR0GYSpylxIj0QNSg138Q8oExzV7kuWPFyP3lERPP7bYOKdZu3jzfzqwPvg |url-status=live}}</ref> The MNDAA skirmished with junta forces in [[Kunlong]]. A combined force of the PDF, [[Kachin Independence Army|KIA]], [[Arakan Army|AA]], and [[All Burma Students' Democratic Front|ABSDF]] continued to assault [[Htigyaing]]. The junta forces received support from aircraft bombing the town.<ref>{{Cite news |date=2023-11-10 |title=ထီးချိုင့်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဆက်လက်ပြင်းထန်၊ စစ်တပ်ကမြို့ပေါ်ဗုံးကြဲ |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44958/?fbclid=IwAR181ZEw66L7ZU21bE7mPbEh_vvoaG0kgDx3esTKKHI8EHrG0OsJT8UAZCo |access-date=2023-11-10 |archive-date=2023-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111094711/https://myanmar-now.org/mm/news/44958/ |url-status=live }}</ref> ==== 11 November ==== The MNDAA bombarded the headquarters of North Eastern Command and the central police station in [[Lashio]] with artillery. It was reported that more than 300 junta soldiers and allied junta-aligned militia members had surrendered to rebel forces since the beginning of the operation.<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-11 |title=Conflict in Numbers {{!}} Operation 1027 in Visualizations |url=https://www.irrawaddy.com/news/conflicts-in-numbers/operation-1027-in-visualizations.html |access-date=2023-11-11 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=11 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111172652/https://www.irrawaddy.com/news/conflicts-in-numbers/operation-1027-in-visualizations.html |url-status=live }}</ref> ==== 12 November ==== The [[Ta'ang National Liberation Army|TNLA]] attacked a Kyinti military base on a bridge near [[Hsipaw]] in the morning and had completely captured it by 5:30 AM.<ref>{{Cite news |date=2023-11-12 |title=သီပေါ ကျင်တီတံတားတပ်စခန်းကို TNLAသိမ်းပိုက် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |access-date=2023-11-12 |archive-date=12 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112050203/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |url-status=live }}</ref> Military bases on the western bank of the [[Salween River]] in [[Kunlong]] were taken by the [[Myanmar National Democratic Alliance Army|MNDAA]] and both sides of the town came under its control. Equipment seized by the group included two D-30 howitzers, one 122mm MAM-01 MRLS, one 240mm MAM-02 MRLS, one BTR-3U armoured vehicle, one EE-9 armoured vehicle, one MT-LB armoured vehicle and several mortars.<ref>{{Cite news |date=2023-11-12 |title=၁၂ရက်အကြာတွင် ကွမ်းလုံကို အပြီးတိုင်သိမ်းနိုင်ပြီဟု MNDAAထုတ်ပြန် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376318.html |access-date=2023-11-12 |archive-date=12 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112152715/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376318.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=果敢资讯网 |title=捷报：光复历史辖区——同盟军全面夺回滚弄地区 |url=http://mp.weixin.qq.com/s?__biz=MzAxMzMxNjI4NQ==&mid=2650482119&idx=1&sn=09fe1675d14f068ee3349e19b6b866ca&chksm=83abfc15b4dc75033e00b81ad4ad88dbf958c1403dbf4c9e4552f3f0c0752351d8df7f1fcfbb#rd |access-date=2023-11-13 |website=Weixin Official Accounts Platform |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113115025/https://mp.weixin.qq.com/s?__biz=MzAxMzMxNjI4NQ==&mid=2650482119&idx=1&sn=09fe1675d14f068ee3349e19b6b866ca&chksm=83abfc15b4dc75033e00b81ad4ad88dbf958c1403dbf4c9e4552f3f0c0752351d8df7f1fcfbb#rd |url-status=live }}</ref> The military regime imposed martial law in Kunlong, Kutkai, Muse, Namhkan, Hsenwi, Lashio,<ref>{{cite news |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အမိန့်အမှတ်၊ ၁၀ / ၂၀၂၃ |url=https://www.mdn.gov.mm/my/ccaupkhupre-martial-law-aminamtt-10-2023 |agency=Myanmar Digital News |access-date=13 November 2023 |archive-date=15 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115041912/https://www.mdn.gov.mm/my/ccaupkhupre-martial-law-aminamtt-10-2023 |url-status=live |accessdate=25 November 2023 |archivedate=15 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231115041912/https://www.mdn.gov.mm/my/ccaupkhupre-martial-law-aminamtt-10-2023 }}</ref> Laukkai and Konkyan.<ref>{{cite news |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး(Martial Law) အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁ / ၂၀၂၃ |url=https://www.mdn.gov.mm/my/ccaupkhupremartial-law-aminamtt-11-2023 |agency=Myanmar Digital News |access-date=13 November 2023 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113015222/https://www.mdn.gov.mm/my/ccaupkhupremartial-law-aminamtt-11-2023 |url-status=live |accessdate=25 November 2023 |archivedate=13 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231113015222/https://www.mdn.gov.mm/my/ccaupkhupremartial-law-aminamtt-11-2023 }}</ref> ==== 13 November ==== China issued arrest warrants for junta-aligned Ming Xuechang and three other Ming family members for their involvement in [[Fraud factory|online scamming operations]].<ref>{{cite news |last1=Zuo |first1=Mandy |title=Chinese police order arrest of alleged Myanmar crime family over telecoms fraud |url=https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3241258/chinese-police-order-arrest-alleged-myanmar-crime-family-over-vast-telecoms-fraud-operation |access-date=14 November 2023 |work=South China Morning Post |agency=South China Morning Post |date=12 November 2023 |language=en |archive-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114010455/https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3241258/chinese-police-order-arrest-alleged-myanmar-crime-family-over-vast-telecoms-fraud-operation |url-status=live }}</ref> According to ''[[The Diplomat]]'', this move signals China's "tacit support for the removal of the [[Kokang Self-Administered Zone|Kokang SAZ]]'s leadership".<ref name=diplomattacit>{{Cite web |title=Chinese Authorities Issue Arrest Warrants for Criminal Kingpins in Myanmar's Kokang Region |url=https://thediplomat.com/2023/11/chinese-authorities-issue-arrest-warrants-for-criminal-kingpins-in-myanmars-kokang-region/ |date=2023-11-13 |access-date=2023-11-13 |website=The Diplomat |language=en-US |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113104145/https://thediplomat.com/2023/11/chinese-authorities-issue-arrest-warrants-for-criminal-kingpins-in-myanmars-kokang-region/ |url-status=live }}</ref> The MNDAA again, was able to capture more Ukaranian-made armored vehicles. <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-11-13 |title=ယူကရိန်းလုပ် သံချပ်ကာယာဉ်များကို MNDAA ထပ်မံသိမ်းဆည်းရမိ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/13/376361.html |access-date=2023-11-24 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> The mansion of the Ming family located in Shiyuanzi Village, Kokang SAZ, was bombed out. The MNDAA have denied responsibility.<ref>{{cite web|url=https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-16/3117805.html|title=明国平、明珍珍等3人被抓，已移交中国公安！现场视频曝光！缅北当地消息：明学昌豪宅也被炸毁|work=National Business Daily|date=2023-11-16|language=zh-ch|access-date=17 November 2023|archive-date=17 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117124948/https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-16/3117805.html|url-status=live}}</ref> The first fighting in Rakhine since the operation began took place in [[Rathedaung]] and [[Minbya]] townships. The AA reported that it had seized outposts and arrested some officers.<ref>{{cite news |title=Myanmar junta under attack on new front as opposition intensifies |url=https://www.thejakartapost.com/world/2023/11/13/myanmar-junta-under-attack-on-new-front-as-opposition-intensifies.html |access-date=November 13, 2023 |agency=Reuters |publisher=The Jakarta Post |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113125057/https://www.thejakartapost.com/world/2023/11/13/myanmar-junta-under-attack-on-new-front-as-opposition-intensifies.html |url-status=live }}</ref> ==== 14 November ==== 43 Myanmar Army soldiers attempted to flee across [[India-Myanmar border|the border]] into the Indian state of [[Mizoram]]. Most of them were disarmed by the [[Assam Rifles]] and sent back to Myanmar.<ref name="thehindu29oct" /><ref name="reuters15nov">{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-rebels-says-dozens-junta-forces-surrender-captured-2023-11-15/|title=Myanmar rebels says dozens of junta forces surrender, captured|journal=Reuters|date=2023-11-15}}</ref> According to reports from the MNDAA, the MNDAA began to attack the Myanmar army positions stationed in [[Mawhtike]], capturing two posts and killing 20 Myanmar soldiers.<ref>{{Cite web |last=果敢资讯网 |title=11月14日联军战况：同盟军再收复果敢北部据点，敏昂莱武装在崇岗遭重创 |url=http://mp.weixin.qq.com/s?__biz=MzAxMzMxNjI4NQ==&mid=2650482341&idx=2&sn=37f1cc4c70966103084060bd36969bab&chksm=83abff77b4dc7661980acf834df21fcb83b4d2770ad3f296503413aa227f2c2220b1d1df0f13#rd |access-date=2023-11-16 |website=Weixin Official Accounts Platform}}</ref> ==== 15 November ==== Rebel forces reported that an entire battalion of army forces surrendered to them in [[Shan State]]. The surrender of more than 200 soldiers and family members would mark the largest such surrender since the conflict escalated after the 2021 coup.<ref>{{Cite web |date=2023-11-15 |title=An ethnic resistance group in northern Myanmar says an entire army battalion surrendered to it |url=https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 |access-date=2023-11-16 |website=NBC News |language=en |archive-date=16 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116125104/https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 |url-status=live }}</ref> The Junta used air-strikes against the refugees in Loikaw.<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-11-15 |title=လွိုင်ကော်စစ်ရှောင်များ လေကြောင်းမှ အပစ်ခံရ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/15/376458.html |access-date=2023-11-24 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> The [[State Administration Council]] further announced that junta-alligned Kokang SAZ chairman Myint Swe would be temporarily replaced by Brigadier General [[Tun Tun Myint]]. Tun Tun Myint was previously the commander in charge of northern Shan State operations. The move is understood to be in anticipation of Operation 1027 moving towards Laukkai.<ref name=sazmyanmarnow>{{cite news |title=Struggling to maintain order, junta replaces Kokang leader with brigadier general |url=https://myanmar-now.org/en/news/struggling-to-maintain-order-junta-replaces-kokang-leader-with-brigadier-general/ |date=17 November 2023 |language=en |work=Myanmar Now |access-date=18 November 2023 |archive-date=18 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118230310/https://myanmar-now.org/en/news/struggling-to-maintain-order-junta-replaces-kokang-leader-with-brigadier-general/ |url-status=live }}</ref> The 6th light infantry battalion and 425th light infantry battalion of the Junta's 66th light infantry division fighting in [[Loikaw University]] were completely annihalitated with the battalion commander and the second in command killed in both battalions despite the use of excessive air support and artillery support. The remaining 38 soldiers under the command of captain Kaung Myat Ko who happened to be the only officer left, surrendered to the KNDF .<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-11-15 |title=လွိုင်ကော်တွင် တပ်မ ၆၆ လက်အောက်ခံ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၂ ဦး လက်နက်ချ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/15/376436.html |access-date=2023-11-24 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ==== 16 November ==== Cybercrime ringleader Ming Xuechang and his family were arrested by Myanmar junta authorities and handed over to China. Ming Xuechang died in police custody, and the [[List of diplomatic missions of Myanmar|Consulate General of the Republic of the Union of Myanmar in Kunming]] claims that Ming Guochang died of suicide.<ref>{{cite web|url=https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html|title=最新消息！缅北电诈头目明学昌，已自杀身亡|work=National Business Daily|date=2023-11-17|language=zh-cn|access-date=17 November 2023|archive-date=17 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117142759/https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html|url-status=live|accessdate=2023-11-25|archivedate=2023-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231204173627/https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=Former lawmaker dies in police custody after arrest for Myanmar scams |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html |access-date=2023-11-17 |website=Radio Free Asia |language=en |archive-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117024551/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html |url-status=live }}</ref> Ming Julan was later found by rebel forces and was handed over as well.<ref>{{Cite web|url=https://m.gmw.cn/2023-11/17/content_1303573447.htm|title=被公开通缉的"明家"3人落网！首犯畏罪自杀|website=光明网|language=zh|date=2023-11-17|access-date=2023-11-17|archive-date=17 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117024558/https://m.gmw.cn/2023-11/17/content_1303573447.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-17 |title=China says ringleader in Myanmar telecom fraud committed suicide |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/china-says-ringleader-myanmar-telecom-fraud-committed-suicide-2023-11-17/ |access-date=2023-11-17 |archive-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117193036/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/china-says-ringleader-myanmar-telecom-fraud-committed-suicide-2023-11-17/ |url-status=live }}</ref>{{additional citation needed|reason=Chinese internet says that Ming Julan was found by the resistance, but I have yet to find reliable sources confirming it.|date=November 2023}} The AA seized [[Pauktaw]] in Rakhine State, prompting Myanmar's military to launch air strikes and naval attacks on the town.<ref>{{Cite web |author=Hein Htoo Zan |date=2023-11-16 |title=AA Captures Town in Rakhine, Prompting Bombardment by Myanmar Military |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html |access-date=2023-11-16 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117203523/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html |url-status=live }}</ref> ==== 17 November ==== [[Bai Xuoqian]], former deputy commander of the MNDAA and former head of the Kokang SAZ, was stopped by the [[Myanmar Army]] when he tried to leave Kokang.<ref>{{cite web|url=https://news.ycwb.com/2023-11/17/content_52331990.htm|title=缅北"四大家族"之首头目白所成出逃时被拦|work=Yangcheng Evening News|date=2023-11-17|trans-title=Head of Northern Myanmar's "Four Big Families," Bai Suocheng, Blocked from Leaving the Country|language=zh-cn|access-date=18 November 2023|archive-date=18 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118084017/https://news.ycwb.com/2023-11/17/content_52331990.htm|url-status=live}}</ref> ==== 18 November ==== The military launched a successful offensive to retake their Sakhan Thit Kone base in [[Namkham Township]], which had been captured by the TNLA the previous day. The TNLA accused the junta of using prohibited chemical weapons during their offensive by dropping bombs which caused "dizziness, breathlessness, nausea, extreme agitation, fatigue, and low blood oxygen" among its troops.<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-bases-scores-of-troops-in-four-days-of-resistance-attacks.html|title=Myanmar Junta Loses Bases, Scores of Troops in Four Days of Resistance Attacks|date=2023-11-20|website=The Irrawaddy|access-date=20 November 2023|archive-date=20 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231120072342/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-bases-scores-of-troops-in-four-days-of-resistance-attacks.html|url-status=live}}</ref> ==== 20 November ==== Supporters of the junta staged a protest in [[Yangon]] outside [[Yangon City Hall|City Hall]] and the Chinese embassy, accusing China of aiding the Brotherhood Alliance and the PDF in their fight against the military regime.<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-20 |title=Myanmar Regime-Backed Rallies Denounce China, Accusing It of Backing Anti-Junta Alliance |url=https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/myanmar-regime-backed-rallies-denounce-china-accusing-it-of-backing-anti-junta-alliance.html |access-date=2023-11-23 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=21 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121024410/https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/myanmar-regime-backed-rallies-denounce-china-accusing-it-of-backing-anti-junta-alliance.html |url-status=live }}</ref> China was also accused by the pro-regime protestors, who are members of the Patriotic Monks Union and the Myanmar Nationalist Organization, of purchasing rare earth elements from the KIA for cheap prices. ==== 24 November ==== TNLA retakes their Mine Kyat base in [[Lashio Township]] after a 28-day battle and seized heavy equipment like [[howitzers]] from the junta after capturing the base. They had previously abandoned it after junta airstrikes.<ref>{{cite news |title=TNLA hails seizure of major Myanmar junta base |url=https://www.irrawaddy.com/news/ethnic-issues/tnla-hails-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html |date=24 November 2023 |work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> == နိဿဲ == {{Reflist}} jt7foz96yuuaajay2oc7yxbjgur5g2h