ခုင်ကဝါက်

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mnw">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝဳကဳပဳဒဳယာ</sitename>
    <dbname>mnwwiki</dbname>
    <base>https://mnw.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">တၟေင်</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ညးလွပ်</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ညးလွပ် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဝှာင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဝှာင် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထာမ်ပလိက်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ထာမ်ပလိက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ရီု</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ရီု ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ပါင်မုက်</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ပါင်မုက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မဝ်ဂျူ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မဝ်ဂျူ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ခုင်ကဝါက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>532</id>
    <revision>
      <id>57533</id>
      <parentid>47480</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T00:29:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>57533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9618" sha1="c602ue7tku47yx42b5etzxcdvl4wl36" xml:space="preserve">[[File:Gåstol.jpg|thumb|ဗီုရုပ် ခုင်ကဝါက်]]
'''ခုင်ကဝါက် '''({{Lang-en|baby walker}}, ဒိန်နေစ် gåstol) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် ခုင်ဂဇအ် ကောန်ၚာ်၊ ပ္ဍဲဇိုင်ခုင်ပန်ဂှ် နွံကဵုသၠာတုဲ နကဵုဇိုင်ကောန်ၚာ်ဂှ် ဍေဟ်ကွာ် ကဆေဟ်၊ ဓရိုဟ်နကဵုဗုင်တုဲ ဂေတ်အာကၠုင်ဂွံရ၊၊ ခုင်ကဝါက်ဂှ် ကၠာကောန်ၚာ် ကွာ်ဟွံဂွံဏီ ပကဵု ညံင်ဍေဟ်တအ် ဂွံချဳဓရာင် အာကၠုင်ဂွံရ၊၊ ခုင်ကဝါက်ဝွံ ကောန်ၚာ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒးဂၞပ်ကီုလေဝ် နူကဵု ဌာနပရေင်ထတ်ယုက် ဍုင်ဒိန်မက် ဆဝ်မ္ၚုဟ် ညံင်ဟွံဂွံသုင်စောဲရ၊၊ 

==ဂုဏ်ဖိုလ်==
ခုင်ကဝါက်ဂှ် သွက်ကောန်ၚာ် အဝဲဟွံဍိုက်ပေင် (ကောန်ၚာ်မကွာ်ဟွံဂွံ) တအ်မ္ဂး ဂွံအခေါင်မချဳဓရာင် အာကၠုင်ဂွံရ၊၊ ကောန်ၚာ်တအ်ဂှ် ကၠာဇကု ကွာ်ဟွံဂွံဏီ မချဳဒရာင် ညံင်မကွာ်ကေတ်တ်ဂွံတုဲ ဂွံဒြေပ်အာ ဒြေပ်ကၠုင်ဂွံဂှ်ရ ခုင်ကဝါက်ဂှ် ကောန်ၚာ်တအ် ဒးဂၞပ်ရ၊၊ တုဲပၠန် ညးမဒှ်မိမ ကောန်ၚာ်တအ်လေဝ် ကၠာကောန်ဇကု ကွာ်ဟွံဂွံဏီ ဂွံညာတ်ကေတ် ကောန်ဇကု မချဳဓရာင် အာကၠုင်ဂွံဂှ် မိပ်စိုတ်တုဲ ခုင်ကဝါက်ဂှ် ဒှ်အရာ ပရေင်လဟိင်စိုတ် မိမတအ် မွဲဂကူကီုရ၊၊ 

==အရာဟွံခိုဟ်==
ခုင်ကဝါက်ဂှ် ဒှ်အရာ မပကဵု ညံင်ကောန်ၚာ်တအ် ဂွံကွာ်ဂွံပြဟ် ဟွံသေင် အတိုင်သုတေသန မလ္ၚတ်ဆဵုလဝ်မ္ဂး ကောန်ၚာ် မသုင်စောဲ ခုင်ကဝါက်တအ်ဂှ် ဂ္ဇအ်၊ ဂမာ၊ ကွာ်ဂွံ လဇုဲနူ ကောန်ၚာ် ဟွံသုင်စောဲ ခုင်ကဝါက် ၜိုတ်မွဲဂိတုရ၊၊ ခုင်ကဝါက်ဂှ် ဟိုတ်မပကဵု ညံင်ကောန်ၚာ်ဂှ် မချဳဓရာင် အာကၠုင်ဂွံ ကၠာနူ ခန္ဓကာယဍေဟ် မကွာ်ဟွံဂွံဏီဂှ်တုဲ အရာဂှ် ပကဵု ညံင်ကောန်ၚာ်ဂှ် မချဳဓရာင် ဟွံစှ်ေကဵု ဗီုပြင်၊ တုဲပၠန် လဇုဲကဵု ပရေင်ထတ်ဒဝ်ကောန်ကၞိဍေဟ်တအ်ရ၊၊ နူကဵု ဌာနပရေင်ထတ်ယုက် ဍုင်ဒိန်မက်ဟီု ＂ကောန်ၚာ်မွဲ မဗတောန်ကွာ် မဂါပ်ဇိုင်တုဲ မဗဵုညာတ်ဒၟံင် ဇိုင်ဇကု မဂါမ်အာ မွဲဂါမ်တုဲ မွဲဂါမ် အတိုင် ဗွဲဓမ္မတာဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် သွက်ကောန်ၚာ်မွဲရ၊၊ ကောန်ၚာ် မဂ္ဇအ်ဒၟံင် ပ္ဍဲခုင်ကဝါက်၊ ပလာသတေတ် မစဵုဒၞာလဝ် ဂတဂှ်တုဲ ဍေဟ်ဟွံဂွံဆဵုကေတ် လဂါံဇိုင်ဍေဟ်ဂှ် ဒှ်အရာ ဍေဟ်တအ် မဒးဆောမ်လေင်အာ တင်ဂၞင်ပရူပရာကိစ္စဇၞော် သွက်ပရေင်ဇၞော်မောဝ် မဆေင်ကဵု ပရေင်ချဳဓရာင်ခန္ဓကာယရ၊၊ တုဲပၠန် စၞးဍေဟ်မဂမာအာဂှ် ဂ္ဇအ်ဒၟံင် လတူခုင်တုဲ ထေဝ်အာ ထေဝ်ကၠုင်ဂှ်လေဝ် ဒှ်အရာဟွံခိုဟ် ပ္ဍဲအရာမဆေင်ကဵု ပရေင်ကၠိုဟ်ခၠင် သဘာဝ သွက်ကောန်ၚာ်မွဲကီုရ၊၊ နကဵုဗီုဏအ်ဂှ် ခုင်ကဝါက်ဂှ် ကၟာတ်လဒဵု စဵုဒၞာထောအ် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် မဆေင်ကဵု ပရေင်မဒုင်စသိုင်အာရီု ကေုာံ ပရေင်ကၠိုဟ်ခၠင် အကာဲအရာသဘာဝတအ်ရ၊၊＂&lt;ref&gt;[https://altomboern.dk/brevkasse/undgaa-hoppegynger-og-gaa-stole Undgå hoppegynger og gå-stole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191106170611/https://altomboern.dk/brevkasse/undgaa-hoppegynger-og-gaa-stole/ |date=2019-11-06 }}, Alt om Børn altomboern.dk&lt;/ref&gt;

ခုင်ကဝါက် အရာဟွံခိုဟ် သွက်ကောန်ၚာ်မွဲပၠန်ဂှ် ကောန်ၚာ်ဂှ် ဟိုတ်နူဒးဍဂွးဒၟံင်တုဲ ကာလဍေဟ်ကွာ်ဂွံပၠန်လေဝ် အခိုက်ဂှ် ဟွံအိုတ်တုဲ စၞးမကွာ် နကဵုဂတာဇိုင် မလိုန်တိ ခိုင်င်ဂှ် ဍေဟ်တအ် ကွာ်နကဵုတၞုင်ဇိုင်၊ တုဲပၠန် ခုင်ကဝါက်ဂှ် ဂွံအာဂှ် ဍေဟ်ဓရိုဟ်ကဵုဗုင်ဍေဟ်၊ အရာဏအ်ဂှ် ဟွံစှ်ေကဵုဗီုပြင်မကွာ်ဓမ္မတာရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ခိုဟ်အိုတ် သွက်ကောန်ၚာ်ဂှ် ကဵုဍေဟ်ဂ္ဇအ်တုဲ ကဵုဂမာကေတ် ဗတောန်ကဵု နဲကွာ်ဓမ္မတာဂှ် ခိုဟ်အိုတ်ရ၊၊&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gåstol - 9 mdr. |url=https://www.netsundhedsplejerske.dk/brevkasse/index.php?option=laessvar&amp;kat=UDVIKLING&amp;id=18536 |access-date=2026-01-01 |website=www.netsundhedsplejerske.dk}}&lt;/ref&gt;

သွက်ကောန်ၚာ်တြုဟ်တအ် နွံမွဲပၠန်ဂှ် ယဝ်ရ ကဵုဂ္ဇအ်ခုင်ကဝါက်ဂှ်လအ်မ္ဂး နူအဝဲဍောတ်တ် မကြိုက်ဍေဟ် ဒးဒုင်ဍဵုပၠောပ်ဒၟံင်တုဲ မကြိုက်ဂှ် ယဝ်ရနွံကြပ်ကဵု ဇကုဂၠိုင်မ္ဂး ဓါတ်ဂမ္တဴဂၠိုင်အာတုဲ ကာလအဝဲစိုပ် စၟသုက် ဒြဟတ်အောန် ကတဵုဒှ်မာန်ကီုရ၊၊

ဟိုတ်ဂှ်ရ ခိုဟ်အိုတ်ဂှ် နူကဵု ဌာနပရေင်ထတ်ယုက် ဍုင်ဒိန်မက် ဆဝ်မ္ၚုဟ်လဝ် ညံင်ဂွံဝေင်ပါဲ ပွမကဵု ကောန်ၚာ် ကဵုဂ္ဇအ် ခုင်ကဝါက်ကီု သီုကဵု ခုင်ဓဝုဲရ၊၊ နကဵုပၟိက် တၠပညာ လပါ်ပရေင်ထတ်ယုက်မ္ဂး ညးတအ် မိက်ဂွံကဵု စဵုဒၞာ ကၟာတ်ထောအ် နကဵုသၞောဝ် ဒဒှ်ရ အခေါင်သွံရာန် ကၠောန်ဟွံမဲ ပ္ဍဲဍုင်ဒိန်မက် ကီုလေဝ်၊ ပတန်သၞောဝ်ဟွံဂွံတုဲ ပ္ဍဲကဵုကပေါတ်တအ်ဂှ် ဒးချူဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ပရူအရာဟွံခိုဟ် မကဵုအန္တရာယ် ကုကောန်ၚာ်မာန် ကေုာံ အခေါင်ကဵုကောန်ၚာ်ဂ္ဇအ် မွဲမွဲအလန်မ္ဂး လအ်အိုတ် အကြာ ၁၅-၂၀ မိနေတ်ဂှ် ဒးချူဗၟံက်လဝ် ပ္ဍဲခုင်ကဝါက်တအ်ဂှ်ရ၊၊&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=2013-04-15 |title=Gåstol til baby |url=https://babyklar.dk/babyudstyr/gastol-til-baby.html |access-date=2026-01-01 |website=babyklar.dk |language=da |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251017101539/https://www.babyklar.dk/babyudstyr/gastol-til-baby.html |archivedate=2025-10-17 |accessdate=2026-01-01}}&lt;/ref&gt;

==နိဿဲ==

{{DEFAULTSORT:ခုင်ကဝါက်}}

[[Category:ကဏ္ဍအဓိက!]]
[[Category:BEHM]]
[[Category:ပရေင်ထတ်ယုက်]]</text>
      <sha1>c602ue7tku47yx42b5etzxcdvl4wl36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပညာစိုတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1238</id>
    <revision>
      <id>57539</id>
      <parentid>48994</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T09:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andre Engels</username>
        <id>2795</id>
      </contributor>
      <comment>merge, removing non-existing image</comment>
      <origin>57539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5044" sha1="fb1f98279fyubyayib6ufjhap0v6oqi" xml:space="preserve">{{merge|စိတ္တဗေဒ}}
'''ပညာစိုတ်''' (အၚ်္ဂလိက်: '''Psychology''') ဝွံ ဒှ်ဘာသာရပ်သိပ္ပံမွဲ မလ္ၚတ်ပရူစိုတ် (Mind) ကေုာံ ဗဗေၚ် (Behavior) ရ။ ဣဝွံ ပါလုပ်ကဵု ပွမလ္ၚတ်အာရီု (Perception)၊ ပွမချပ် (Cognition)၊ အစောံစိုတ် (Emotion)၊ ပွမစၟတ်သမ္တီ (Memory) ကေုာံ ဗဗေၚ်မၞိဟ် ပ္ဍဲအကြာဂကောံမၞိဟ်ရ။&lt;ref&gt;Schacter, D. L., et al. (2026). &quot;Psychology&quot;. Worth Publishers.&lt;/ref&gt;

== တိုၚ်ပ္ကဴအဓိက (Goals of Psychology) ==

၁. '''ပွမဗၟံက်ထ္ၜး (Describe):''' ပွမဗၟံက်ထ္ၜးဗဗေၚ်မၞိဟ် ညံၚ်ဂွံတီကၠး ဒဒှ်ရမုဒှ်ဒၟံၚ်။

၂. '''ပွမသောၚ်ကလး (Explain):''' ပွမသောၚ်ကလး ဟိုတ်မုဒှ်ရ ဗဗေၚ်ဂှ် ဂွံကတဵုဒှ်ကၠုၚ်။

၃. '''ပွမဟီုဂးအတိက် (Predict):''' ပွမဟီုဂး ဗီုမၞိဟ်တအ် ဂွံဗၟံက်ထ္ၜးဗဗေၚ် ပ္ဍဲအနာဂတ်။

၄. '''ပွမထိၚ်ဒဝ် (Change/Control):''' ပွမပြံၚ်လှာဲ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ပွမထိၚ်ဒဝ်ဗဗေၚ် ညံၚ်ဂွံဒှ်ဖဵုခိုဟ် သွက်ဘဝ။

== ကဏ္ဍသုတေသနပညာစိုတ် (Branches of Psychology) ==

[Image showing different fields of psychology: Cognitive, Social, Clinical, and Developmental]

* '''ပညာစိုတ်သုတေသန (Cognitive Psychology):''' လ္ၚတ်ပရူပွမချပ်၊ ပွမစၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ပွမသောၚ်ကလးပြသၞာ။
* '''ပညာစိုတ်ဇၞော်မောဝ် (Developmental Psychology):''' လ္ၚတ်ပရူပွမပြံၚ်လှာဲစိုတ်ဓာတ် စနူဘဝကောန်ၚာ် စဵုကဵုဗျု။
* '''ပညာစိုတ်ဂကောံမၞိဟ် (Social Psychology):''' လ္ၚတ်ဗီုမၞိဟ်တအ် မဆက်စၠောအ် ကေုာံ မနွံအစောံစိုတ် ပ္ဍဲအကြာဂကောံမၞိဟ်။
* '''ပညာစိုတ်ကုသ (Clinical Psychology):''' လ္ၚတ် ကေုာံ လွဳယေန်သၞာၚ်ယဲစိုတ် ကေုာံ ပြသၞာစိုတ်ဓာတ်နာနာ။

== နဲကဲသုတေသန ပ္ဍဲပညာစိုတ် (Research Methods) ==
ပညာစိုတ်ဝွံ အသုံးပြုနဲကဲသိပ္ပံ (Scientific method) သွက်ဂွံဂၠာဲဗဟုသုတ။
* '''Observation:''' ပွမမၚ်မွဲဗဗေၚ်မၞိဟ် ဗွဲမစှ်ေကဵုသၞောတ်။
* '''Case Study:''' ပွမလ္ၚတ်ပရူမၞိဟ်မွဲမွဲ ဗွဲမဇြိုဟ်နက်။
* '''Experiment:''' ပွမစမ်ၜတ် ဟိုတ် ကေုာံ ဖဵု ပ္ဍဲဒၞာဲစမ်ၜတ် (Laboratory)။
* '''Survey:''' ပွမကေတ်တၚ်ဂၞၚ် နူမၞိဟ်ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ် နကဵုလိက်သၟာန်။

== အဆက်အစပ်ကဵု [[မန်ဗေဒ]] ကေုာံ [[ပညာလတူကဏ္ဍ]] ==
ပ္ဍဲသုတေသန [[ပါရဂူ]] (Multicultural Studies) မၞးမလ္ၚတ်ဒၟံၚ်ဂှ် ပညာစိုတ်ဝွံ ဒှ်သ္ဇိုၚ်ကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံတီကၠိုဟ် **&quot;Cross-cultural Psychology&quot;** (ပညာစိုတ်ယေန်သၞာၚ်နာနာ) ရ။ ဣဝွံ ရီုဗၚ်ကဵု ပွမတီကၠိုဟ် ဗီုယေန်သၞာၚ်မန် မဖန်ဗဒှ်ကဵု စိုတ်ဓာတ်၊ အစောံစိုတ်ဂကူ (Identity) ကေုာံ ဗဗေၚ်ဂကောံမၞိဟ်မန် ပ္ဍဲအခိၚ်ပစ္စုပ္ပန်ရ။

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[စိုတ်ဗေဒ]]
* [[စိတ္တဗေဒ]]
* [[စိတ္တဗေဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[မနုဿဗေဒ]]
* [[သုတေသန]]

== လေန်နူမ္ၚး ==
* [https://www.psychologytoday.com/ Psychology Today]
* [https://www.apa.org/ American Psychological Association]

== နိဿဲ ==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:ပညာစိုတ်}}
[[Category:ပညာစိုတ်]]
[[Category:ဗဟုသုတ]]
[[Category:မၞိဟ်ဗေဒ]]</text>
      <sha1>fb1f98279fyubyayib6ufjhap0v6oqi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>57540</id>
      <parentid>57539</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T09:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andre Engels</username>
        <id>2795</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>57540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5045" sha1="b18t5bkv81kw7czh1058f3uz3poyq34" xml:space="preserve">{{merge|စိတ္တဗေဒ}}

'''ပညာစိုတ်''' (အၚ်္ဂလိက်: '''Psychology''') ဝွံ ဒှ်ဘာသာရပ်သိပ္ပံမွဲ မလ္ၚတ်ပရူစိုတ် (Mind) ကေုာံ ဗဗေၚ် (Behavior) ရ။ ဣဝွံ ပါလုပ်ကဵု ပွမလ္ၚတ်အာရီု (Perception)၊ ပွမချပ် (Cognition)၊ အစောံစိုတ် (Emotion)၊ ပွမစၟတ်သမ္တီ (Memory) ကေုာံ ဗဗေၚ်မၞိဟ် ပ္ဍဲအကြာဂကောံမၞိဟ်ရ။&lt;ref&gt;Schacter, D. L., et al. (2026). &quot;Psychology&quot;. Worth Publishers.&lt;/ref&gt;

== တိုၚ်ပ္ကဴအဓိက (Goals of Psychology) ==

၁. '''ပွမဗၟံက်ထ္ၜး (Describe):''' ပွမဗၟံက်ထ္ၜးဗဗေၚ်မၞိဟ် ညံၚ်ဂွံတီကၠး ဒဒှ်ရမုဒှ်ဒၟံၚ်။

၂. '''ပွမသောၚ်ကလး (Explain):''' ပွမသောၚ်ကလး ဟိုတ်မုဒှ်ရ ဗဗေၚ်ဂှ် ဂွံကတဵုဒှ်ကၠုၚ်။

၃. '''ပွမဟီုဂးအတိက် (Predict):''' ပွမဟီုဂး ဗီုမၞိဟ်တအ် ဂွံဗၟံက်ထ္ၜးဗဗေၚ် ပ္ဍဲအနာဂတ်။

၄. '''ပွမထိၚ်ဒဝ် (Change/Control):''' ပွမပြံၚ်လှာဲ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ပွမထိၚ်ဒဝ်ဗဗေၚ် ညံၚ်ဂွံဒှ်ဖဵုခိုဟ် သွက်ဘဝ။

== ကဏ္ဍသုတေသနပညာစိုတ် (Branches of Psychology) ==

[Image showing different fields of psychology: Cognitive, Social, Clinical, and Developmental]

* '''ပညာစိုတ်သုတေသန (Cognitive Psychology):''' လ္ၚတ်ပရူပွမချပ်၊ ပွမစၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ပွမသောၚ်ကလးပြသၞာ။
* '''ပညာစိုတ်ဇၞော်မောဝ် (Developmental Psychology):''' လ္ၚတ်ပရူပွမပြံၚ်လှာဲစိုတ်ဓာတ် စနူဘဝကောန်ၚာ် စဵုကဵုဗျု။
* '''ပညာစိုတ်ဂကောံမၞိဟ် (Social Psychology):''' လ္ၚတ်ဗီုမၞိဟ်တအ် မဆက်စၠောအ် ကေုာံ မနွံအစောံစိုတ် ပ္ဍဲအကြာဂကောံမၞိဟ်။
* '''ပညာစိုတ်ကုသ (Clinical Psychology):''' လ္ၚတ် ကေုာံ လွဳယေန်သၞာၚ်ယဲစိုတ် ကေုာံ ပြသၞာစိုတ်ဓာတ်နာနာ။

== နဲကဲသုတေသန ပ္ဍဲပညာစိုတ် (Research Methods) ==
ပညာစိုတ်ဝွံ အသုံးပြုနဲကဲသိပ္ပံ (Scientific method) သွက်ဂွံဂၠာဲဗဟုသုတ။
* '''Observation:''' ပွမမၚ်မွဲဗဗေၚ်မၞိဟ် ဗွဲမစှ်ေကဵုသၞောတ်။
* '''Case Study:''' ပွမလ္ၚတ်ပရူမၞိဟ်မွဲမွဲ ဗွဲမဇြိုဟ်နက်။
* '''Experiment:''' ပွမစမ်ၜတ် ဟိုတ် ကေုာံ ဖဵု ပ္ဍဲဒၞာဲစမ်ၜတ် (Laboratory)။
* '''Survey:''' ပွမကေတ်တၚ်ဂၞၚ် နူမၞိဟ်ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ် နကဵုလိက်သၟာန်။

== အဆက်အစပ်ကဵု [[မန်ဗေဒ]] ကေုာံ [[ပညာလတူကဏ္ဍ]] ==
ပ္ဍဲသုတေသန [[ပါရဂူ]] (Multicultural Studies) မၞးမလ္ၚတ်ဒၟံၚ်ဂှ် ပညာစိုတ်ဝွံ ဒှ်သ္ဇိုၚ်ကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံတီကၠိုဟ် **&quot;Cross-cultural Psychology&quot;** (ပညာစိုတ်ယေန်သၞာၚ်နာနာ) ရ။ ဣဝွံ ရီုဗၚ်ကဵု ပွမတီကၠိုဟ် ဗီုယေန်သၞာၚ်မန် မဖန်ဗဒှ်ကဵု စိုတ်ဓာတ်၊ အစောံစိုတ်ဂကူ (Identity) ကေုာံ ဗဗေၚ်ဂကောံမၞိဟ်မန် ပ္ဍဲအခိၚ်ပစ္စုပ္ပန်ရ။

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[စိုတ်ဗေဒ]]
* [[စိတ္တဗေဒ]]
* [[စိတ္တဗေဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[မနုဿဗေဒ]]
* [[သုတေသန]]

== လေန်နူမ္ၚး ==
* [https://www.psychologytoday.com/ Psychology Today]
* [https://www.apa.org/ American Psychological Association]

== နိဿဲ ==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:ပညာစိုတ်}}
[[Category:ပညာစိုတ်]]
[[Category:ဗဟုသုတ]]
[[Category:မၞိဟ်ဗေဒ]]</text>
      <sha1>b18t5bkv81kw7czh1058f3uz3poyq34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သာဒ်ဂုရု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1983</id>
    <revision>
      <id>57537</id>
      <parentid>57501</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T02:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>57537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50290" sha1="fxwxytlfawxxb5w8ksmtzk6usuz8637" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;{{Infobox person|name=Jaggi Vasudev &lt;!--Same as article title--&gt;|image=Sadhguru - February 2019 - 2 (cropped).jpg|caption=|birth_date={{Birth date and age|1957|09|03|df=yes}}|birth_place=[[Mysore]], [[Karnataka]], India|death_date=|nationality=[[Indian people|Indian]]|spouse={{marriage|Vijaya Kumari (Vijji)|1984}}&lt;ref name=&quot;family&quot;&gt;{{cite blog|work=[[Isha Foundation]] |url=http://isha.sadhguru.org/man/family-matters/vijji/|title=Family Matters - Sadhguru Speaks About His Family|accessdate=14 February 2018}}&lt;/ref&gt;|children=1|honors=[[Padma Vibhushan]]&lt;br&gt;Indira Gandhi Paryavaran Puraskar|organization=[[Isha Foundation]]|notable_works={{ubl|Inner Engineering|Dhyanalinga|Rally for Rivers|Linga Bhairavi|Adiyogi: The Source of Yoga|Mystic's Musings|Kaveri Calling}}|website={{url|isha.sadhguru.org}}}}
'''ဇဂ္ဂိ ဝိသုဒေဝ် (Jaggi Vasudev)'''&lt;ref name=&quot;name&quot;&gt;{{Harvard citation no brackets|Waghorne|2013}}; Foreword by Pat MacEnulty in {{Harvard citation no brackets|Simone|Sadhguru|2008}}&lt;/ref&gt; (သၠးဂၠံဂဝ် ၃ သေပ်တေမ်ပါ ၁၉၅၇) ဗွဲမဂၠိုင် ကော်စညး '''သာဒ်ဂုရု'''  ('''Sadhguru)'''{{Efn|&quot;Sadhguru&quot;, also spelt &quot;[[Sadguru]]&quot;,&lt;ref name=&quot;Sanghvi2018&quot;&gt;{{citation|last=Sanghvi|first=Rajesh D|title=Going Beyond My Guru's for Human Welfare|url=https://books.google.com/books?id=Ded_DwAAQBAJ&amp;pg=PT30|year=2018|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64429-901-2|page=30}}&lt;/ref&gt; means real or true guru. In Hindu meaning, it is a superlative and does not have any exclusive connotations.&lt;ref&gt;{{citation |last=Cornille |first=Catherine |authorlink=Catherine Cornille |title=The Guru in Indian Catholicism: Ambiguity of Opportunity of Inculturation? |url=https://books.google.com/books?id=vpGr1OkD9xMC&amp;pg=PA103 |year=1992 |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing |isbn=978-0-8028-0566-9 |page=103}}&lt;/ref&gt;}} ဝွံ ဒှ်ယောဂဳ ဂကူအိန္ဒိယ ကေုာံ အစာချူလိက် ဒယှ်မွဲတၠရ။

ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၂ ဝသုဒေဝ် ခၞံဗဒှ် နိဓိဣရှ (ဣရှ ဖံင်ဒေရှေန် (Isha Foundation) တုဲ နကဵု ဖံင်ဒေရှေန်ဂှ် ချဳဓရာင် အရာဗွဲမဂၠိုင် ဗွဲတၟေင် မဆေင်ကဵု ပရေင်ဓရ်၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်သဘာဝဂမၠိုင်ရ။  ဂကောံဂှ် ဒးဒုင်စောဲဒုဟ် ကၠောန်ကမၠောန် ဟွံကိတ်ညဳသၞောဝ်အလဵုအသဳ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲအရာ မဆေင်ကဵု ကမၠောန်မင်မဲသဘာဝ ဂြိုပ်ဆုတအ်ရ။ လညာတ်ဒဿန ပရေင်ဍုင်ကွာန်မၞိဟ် ဝိသုဒေဝ်ဂှ် ကြပ်ညောန် ကုဝါဒနေရဝ်လဳဗလဴဟိန္ဒူတွာ မဒှ်လညာတ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဝါဒဗၠးၜး ကေုာံ သာသနာဟိန္ဒူရ။ လညာတ်ဝါဒဏအ်ဂှ် ဗော်ပရေင်ဍုင် ပ္ဍဲအိန္ဒိယ ဗော်ဘရတိယ ဇနတ (Bharatiya Janata Party) ဒ္ဂေတ်ဒၟံင်ရ။ 

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၇ ညးကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ ပဒၟ ဝိဘူသန နူကဵု အလဵုအသဳ အိန္ဒိယ ဟိုတ်နူညးမဂစာန်ကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲလပါ် ပရေင်မၞိဟ်ရ။ 

== အတ္ထုပ္ပတ္တိ ==

=== ပထမ အဝဲ ကေုာံ ပရေင်ပညာ ===
ၜံင် ပ္ဍဲ မာဲသဝ်ရေ (Mysore) ကာနတက (Karnataka) အိန္ဒိယ မိမမဟီုအရေဝ် တေလုဂု၊&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://isha.sadhguru.org/in/en/wisdom/sadhguru-spot/telugu-tamil-telugu|title=isha foundation - Sadhguru: My mother tongue is Telugu}}&lt;/ref&gt; ဇဂ္ဂိ ဝသုဒေဝ်ဝွံ ပၞောဝ်ကောန်ဇာတ်ပန်ဂှ် ဒှ်ကောန်ဍောတ်အိုတ် - ကောၜါ ၝောဲၜါ။ မိညးဂှ် ဒှ်သမ္ဘာသ္ၚိ (housewife) တုဲ အပါညးဂှ် ဒှ်အစာသဝ်မတ်ရ။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Inner Engineering A Yogi's guide to joy}}&lt;/ref&gt; ဟိုတ်နူ အပါဂှ် ဒးပြံင်ဒၟံင် ဒၞာဲကမၠောန်မွဲခဏ မွဲခဏတုဲ ညးတေအ်လေဝ် ဒးပြံင်မံင်လဝ် ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ။&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{Cite book|title=Jaggi Vasudev More Than A Life|url={{Google books|eRtMQQqlNY8C|page=|keywords=|text=more than a life|plainurl=yes}}}}&lt;/ref&gt;{{Rp|39}}

ကြဴနူ မအံင်ဇၞးကေတ် တန်ကိုပ်ကၠာတက္ကသိုလ် ကဵု ကဝ်လိက် ပ္ဍဲမာဲသဝ်ရေတုဲ ညးဆက်တိုန် တက္ကသိုလ်မာဲသဝ်ရာ ကလိဂွံ ဒဳဂရဳဗာတ်ချ်လာ ဘာသာအင်္ဂလိက် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၃ ရ။&lt;ref name=&quot;ieved&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/i-have-not-read-the-vedas-or-the-upanishads.-i-confess-i-havent-read-the-gita/282381/0|title='I have not read the Vedas or the Upanishads. I confess I haven't read the Gita'|accessdate=7 August 2012|publisher=[[Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; ဝသုဒေဝ် ဟွံဆက်တိုန်ဘာဂတဂှ်တုဲ စၞးဂှ် ညးလုပ်ကၠောန် ကမၠောန်ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။&lt;ref name=&quot;mid&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books/about/Midnights_with_the_Mystic.html?id=Q5yjIrrK8E4C|title=Midnights with the Mystic|last=Simone|first=Cheryl|publisher=[[Hampton Roads Publishing Company]]|year=2008|isbn=978-1-57174-561-3|location=|page=|pages=|authorlink=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

=== လညာတ်ပတှ်ေဘာသာ ===
ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ညးကလိဂွံအာယုက် ၂၅ ပ္ဍဲကဵု ၂၃ သေပ်တေမ်ပါ ၁၉၈၂ ဝသုဒေဝ် တိုန်အာ ဇရေင်ကုန်ဒဵုဆမုန္ဒဳ (Chamundi Hill) တုဲ ဂ္ဇအ်ဒၟံင် လတူတၟအ်ဇၞော်မွဲရ။ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ညးကလိဂွံ ဒုင်စသိုင် မဆေင်ကဵုဘာသာရ။&lt;ref name=&quot;mid&quot;/&gt; ဂတဂှ် တြဴ သတ္တဟ၊ ညးပအပ်ထောအ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ညး ကုရဲညးတုဲ ညးတိတ်တရဴ ဆက်ပၟဝ်ဓရ် သွက်ကလိဂွံ ပရေင်ဒုင်စသိုင် မဆေင် ကုဘာသာရ။ ကြဴနူ ညးဂဇအ်ဓရ် ကေုာံ တိတ်တရဴ ပွိုင်မွဲသၞာံတုဲ ညးဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် သွက်ဂွံ ဗတောန်ယောကဳ/ ဖျေဟ်ဓရ် သွက်ဂွံ ပါ်ပရအ် အရာညးမတီကၠိုဟ်လဝ်ဂှ်ရ။

ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၃ ညးစပံက် တန်ယောကဳ ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲကဵု ဍုင်မာဲသဝ်ရေဂှ် မၞိဟ်တိုန်စိုပ် လုပ်ဂဇအ်ဓဝ် ထပှ်တၠရ။ ညးဆက်ပံက်အာ ပ္ဍဲဒေသနာနာ ပ္ဍဲကဵုကာနတက ကေုာံ ဟာဲဒေရဗာတ်၊ ဒဳအာ နကဵုကွဳလိုန်ဓါတ်တုဲ သြန်မကလိဂွံ နူတန်ဗတောန်ယောကဳတအ်ဂှ် ဗက်ကဵုဒါန် ကုဂကောံ မရီုဗင် ညးဒိုက်ဂတ်တအ်ရ။&lt;ref name=&quot;mid&quot;/&gt;

=== သ္ၚိကၟိန် ===
[[ဝှာင်:Jaggi_Vasudev_-_World_Economic_Forum_Annual_Meeting_Davos_2007.jpg|thumb|ဇဂ္ဂဳ ဝသုဒေဝ် ပ္ဍဲဍုင် ဒဝေါသ်၊ သွိတ်သလာန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၇]]
ဇဂ္ဂဳ ဝသုဒေဝ် ကေင်ဖျေဟ်ဒၞာဲ ဒက်အိန်ထံင် ကုဝိဇယကုမာရဳ  (သီု မကော်စ ဝိဇ္ဇဳ)ရ။ ညးဂှ် ဒှ်တၠသ္ၚိ ဝိဇယကုမာရဳ မရနုက်ကဵု ဒုတိယရ။ ကိုပ်ကၠာ ဝိဇယကုမာရဳ ဟွံစှ်ေဒၞာဲ ကုဇဂ္ဂိ ဝသုဒေဝ်ဏီဂှ် ညးကၠောန်ဒၟံင်ကမၠောန် ပ္ဍဲကဵု ဘာန်မွဲရ။ ညးတအ် ကလိဂွံ ကောန်ဝုတ်မွဲ မနွံယၟု ရဓေ (Radhe)။ ဝိဇယကုမာရဳ စုတိအာ ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၁၉၉၇။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် အပါဝိဇယကုမာရဳ စုတ်စောဲဒုဟ် ကုဇဂ္ဂဳ ဒဒှ်ရ ညးတေအ် ဂစိုတ်ထောအ် ကောန်ဝုတ်ညးရ။ ဝသုဒေဝ် ဟီု အရာမစုတိဝွံ ဒှ်အရာ မဟာသမာဓိ တုဲ ညးဟီု ပရူဒဒှ်ဏအ်ဂှ် ဝိဇယ လဴလဝ် ကုညးတေအ် ကိုပ်ကၠာဟွံစုတိ ၜိုတ် တြဴဂိတုရ။ &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://hindi.theprint.in/opinion/how-much-education-is-required-to-speak-and-talk-on-every-subject-in-the-world/43872/|title=दुनिया के हर विषय पर फाइनल बात बोलने के लिए कितनी पढ़ाई की आवश्यकता है?|last=यादव|first=ज्योति|date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/india/2019/03/05/congress-it-cell-murder-charge-sadhguru.html|title=Congress IT cell chief rakes up old murder charge against Sadhguru; Isha Foundation dismisses it as 'baseless charge'}}&lt;/ref&gt; ၜိုန်ရ ညးတေအ်ဟီု သမ္ဘာညး လုပ်စ မဟာသမာဓိ ကီုလေဝ် နကဵု အခိုက်ဟိန္ဒူမ္ဂး ယဝ်ရ မၞိဟ်မွဲ လုပ်စသမာဓိတုဲ မစုတိမ္ဂး ဇွဂှ် သ္ဒးတိုပ်ဟေင်ရ။ ဆဂး စၞးမတိုပ်ဂှ်  ညးစံင်ဇွ သမ္ဘာညးရ။ ဟိုတ်နူ ဗၠာဲသၟိင်တအ် ဟွံကလိဂွံ သက်သဳသာဓကတုဲ ဂဗုတ်ခမ်သဳညး မစောဲလဝ် ဒဒှ်ရ ညးဂစိုတ်ဗြဴညးဂှ် ဒးကၟာတ်ထောအ် အတိုင်ဂှ်ရ။

ကောန်ဝုတ် ဝိသုဒေဝ် ရဓေ ဂှ် ဒှ်သၟာလှ်ေမွဲရ။ သၟတ်ဗြဴဂှ် စှ်ေဒၞာဲ ဒက်အိန်ထံင် ကုသၟာဒယှ်ေဒွက်ဒယှ် သာန်ဒိပ် နရယာန် (Sandeep Narayan) ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၄ ပ္ဍဲကဵု ဇြပ်သဘင်ဓရ် ဝသုဒေဝ် ပ္ဍဲဍုင်ကောမ်ဗတောရ်တုဲ ပ္ဍဲပေါဲမ္ၚဵုထပ်တဲဂှ် မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။

=== လိက် ကေုာံ တဝဟ်  ===
ဇဂ္ဂဳ ဝသုဒေဝ်ဂှ် ဒှ်အစာကဝိ လိက်ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ လိက်ညး ''Inner Engineering: A Yogi's Guide to Joy''(စက်ယာဉ်ခန္ဓ - ဂၠံင်တရဴယောဂဳ သွက်တသိုက်)&lt;ref name=&quot;bstand&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/don-t-vote-as-part-of-a-tribe-sadhguru-jaggi-vasudev-tells-americans-116101600189_1.html|title=Don't vote as part of a tribe, Jaggi Vasudev tells Americans|website=[[Business Standard]]|publisher=[[Indo-Asian News Service|IANS]]|accessdate=20 November 2016}}&lt;/ref&gt; ဂှ် ဒှ်လိက် လိက်ပရိုင် The New York Times မပၠုပ်စရင် လိက်မသွံခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲကဵုဂကူလိက်ကဏ္ဍနာနာရ။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2016/10/09/health/|title=Health|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2016/10/09/religion-spirituality-and-faith/|title=Religion, Spirituality and Faith|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2016/10/09/advice-how-to-and-miscellaneous|title=New York Times Bestsellers - Advice, How-To &lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt; Miscellaneous: New this week INNER ENGINEERING|last=|date=2016-10-09|work=[[New York Times]]|access-date=2018-05-09}}&lt;/ref&gt; တုဲပၠန် လိက်မၞိဟ်မတီဂၠိုင် လိက်''Mystic's Musings''&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/tantra-between-the-covers/article28584632.ece|title=Tantra between the covers|date=2005-07-15|work=The Hindu|access-date=2020-03-13|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ကေုာံ လိက် ''Death: An Inside Story''ဂှ်လေဝ် ဒှ်လိက် ညးမချူလဝ်ကီုရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/spiritual-leader-sadhgurus-new-book-to-demystify-death/1699568|title=Spiritual leader Sadhguru's new book to demystify death|website=Outlook (India)|access-date=2020-03-13|accessdate=2020-08-21|archivedate=2020-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200506165718/https://www.outlookindia.com/newsscroll/spiritual-leader-sadhgurus-new-book-to-demystify-death/1699568}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/india/maha-shivratri-2020-vp-venkaiah-naidu-joins-sadhguru-in-celebrations-at-isha-foundation|title=Maha Shivratri 2020: VP Venkaiah Naidu joins Sadhguru in celebrations at Isha Foundation|website=Free Press Journal|language=en|access-date=2020-03-13}}&lt;/ref&gt;

ဝသုဒေဝ်ဂှ် ဒှ်အစာဓရ်ဒယှ် မတွဟ်ဓရ် နကဵုဘာသာအင်္ဂလိက်မွဲတုဲ မဂွံဒုင်ဘိက် ဟီုတွဟ် ပ္ဍဲကဵုဝိုင်ဂၠးတိဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု ပ္ဍဲကဵု သဘင်ကောံဓရီုသၟိင်တၠဍုင်ဂမၠိုင် ကုလသမဂ္ဂ မဆေင်ကဵု ဓဝ်ၜိုဟ်လလံ (United Nation's Millennium World Peace Summit)၊ စၠတ်ထဝ်သၟိင်တၠ (House of Lords)၊ အေန်သတဳကျုတ် နဲပညာ မာသေချူသေတ် (Massachusetts Institute of Technology)၊ ကေုာံ အေန်သတဳကျုတ် ရးဍုင်နာနာ သွက် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် နဲကဲပကင်ရင် (International Institute for Management Development)တအ်ရ။&lt;ref&gt;{{harvnb|Hudson|Hudson|2017|p=2}}&lt;/ref&gt; ပ္ဍဲကဵု ဝှဝ်ရာံပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂၠးကဝ် (World Economic Forum) ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၇၊&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Chandrasekhar |first1=Anand |title=Indian gurus and their Swiss watches: a history |url=https://www.swissinfo.ch/eng/clockwork-orange_indian-gurus-and-their-swiss-watches--a-history/44868044 |accessdate=3 February 2020 |work=SWI swissinfo.ch |language=en}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၇ ကေုာံ ၂၀၂၀ ဂှ်လေဝ် ညးဂွံဘိက်တိုန် ဟီုတွဟ်ကီုရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/sadhguru-to-deliver-keynote-conduct-meditation-session-at-davos-summit-2465795.html|title=Sadhguru to Deliver Keynote, Conduct Meditation Session at Davos Summit|website=News18|access-date=2020-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/Golf-with-the-Guru/article15941259.ece|title=Golf with the Guru|date=2009-03-15|work=The Hindu|access-date=2020-01-27|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

=== အဲပရဲ ===
[[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Sadhguru Jagadish Vasudev, at the Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 13, 2017.jpg|thumb|[[Pranab Mukherjee]] presenting the [[Padma Vibhushan]] to Vasudev at the [[Rashtrapati Bhavan]] in New Delhi on April 13, 2017]]
ဝသုဒေဝ် ဂွံဒုင် ဇိုန်နှင် လာပ်ပဒၟ ဝိဘုရှာန် (Padma Vibhushan)၊ မဒှ်လာပ်မဇိုန်နှင် ကုကောန်မၞိဟ် သၠုင်အိုတ်-ဒုတိယ နူကဵုအလဵုအသဳ အိန္ဒိယ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၇ ဟိုတ်မပစၟတ်သမ္တီကမၠောန်ပတန်သာသနာညးရ။&lt;ref name=&quot;padma&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/Sadhguru-Jaggi-Vasudev-Mariyappan-among-Padma-award-winners/article17095664.ece|title=Jaggi Vasudev, Mariyappan among Padma award winners|date=26 Jan 2017|work=The Hindu|access-date=31 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240902145823/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/Jaggi-Vasudev-Mariyappan-among-Padma-award-winners/article17095664.ece|archivedate=2 September 2024|accessdate=21 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/260117/sharad-pawar-sadhguru-jaggi-vasudev-awarded-with-padma-vibhushan.html|title=Padma Vibhushan award for Sharad Pawar and Jaggi Vasudev|date=26 January 2017|website=Deccan Chronicle|language=en|accessdate=31 October 2018}}&lt;/ref&gt;ပ္ဍဲကဵု (The Indian Express) မကၠောန်ပ္တိတ် စရင်ဂကူအိန္ဒိယ မၞိဟ်အဝဵုသြဇာဇၞော်အိုတ် ၁၀၀ တၠဂှ် ညးနွံ ပ္ဍဲကဵု စရင်မရနုက်ကဵု ၉၂။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၂ စရင်ဂကူအိန္ဒိယ မၞိဟ်အဝဵုသြဇာဇၞော်အိုတ် ၅၀ တၠဂှ် ညးနွံ ပ္ဍဲ မရနုက်ကဵု ၄၀ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/the-most-powerful-indians-in-2012-no.-91100/916140/1|title=The most powerful Indians in 2012: No. 91-100 - Indian Express|website=archive.indianexpress.com|access-date=2020-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20190805-top-50-power-people-the-high-mighty-part-4-1573244-2019-07-26|title=Top 50 power people {{!}} The High &amp; Mighty Part-4|author1= MG Arun |author2=Shwweta Punj |author3=Suhani Singh |author4=Kaushik Deka |author5=Prachi Bhuchar |author6=Chinki Sinha |author7=Anshuman Tiwari |author8=Sandeep Unnithan |author9=Amarnath K. Menon |author10=Anilesh S. Mahajan |author11=Uday Mahurkar |date=July 26, 2019|website=India Today|language=en|access-date=2020-03-13}}&lt;/ref&gt;

== ဣရှ ဖံင်ဒေရှေန် (Isha Foundation) ==
ဇဂ္ဂဳ ဝသုဒေဝ် ဒက်ပ္တန် ဣရှ ဖံင်ဒေရှေန် နဒဒှ် ဂကောံစေတနာ ဗဒါဲကောမ်ဗတောရ် (Coimbatore) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၂။&lt;ref name=&quot;most-powerful-indians&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/the-most-powerful-indians-in-2009-8084/432810/|title=The most powerful Indians in 2009: 80–84|date=9 March 2009|accessdate=22 January 2020|publisher=[[Indian Express]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110128080021/http://www.indianexpress.com/news/the-most-powerful-indians-in-2009-8084/432810/|archivedate=28 January 2011}}&lt;/ref&gt; ကမၠောန်ဖံင်ဒေရှေန် မကၠောန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒးဒုင်စောဲ မဒှ်ကမၠောန် မဗၠေတ် ကုသၞောဝ်ဍုင် ဂၠိုင်ကဵုအလန်ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ahead-isha-foundation-s-maha-shivaratri-event-tn-forest-dept-issues-precaution-list-97734?amp|title=Forest department issues notice to Isha foundation|date=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2019-12-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.livemint.com/Politics/RY0zSYSF8H7qe2qrtr2QfM/Chorus-grows-louder-against-Modis-visit-to-Isha-Foundation.html|title=Chorus grows louder against Modi's visit to Isha Foundation event in Coimbatore|date=2017-02-23|accessdate=2019-12-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/120718/cag-slams-forest-dept-for-isha-foundation-encroachments.html|title=CAG slams forest dept for Isha Foundation 'encroachments'|date=2018-07-12|accessdate=2019-12-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thequint.com/news/isha-foundation-violation-forest-land|title=CAG Slams TN Govt On ISHA Foundations Unregulated Buildings|date=2018-07-11|accessdate=2019-12-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/150419/nation-current-affairs/article/row-over-land-given-isha-foundation|title=Row over land given to Isha foundation|date=2015-04-19|accessdate=2020-01-01}}&lt;/ref&gt;

=== ယောဂ ===

==== အစဳအဇန် ယောဂ ====
[[ဝှာင်:Bse_class.jpg|alt=|thumb|Jaggi Vasudev conducting the Inner Engineering Program at the Bombay Stock Exchange]]
ကြဴနူ မဒက်ပတန် ဇြပ်သဘင်ဓရ်တုဲ ဝသုဒေဝ် စပံက်ဓရ် အစဳအဇန်ယောဂ ပ္ဍဲကဵု ဇြပ်ယောဂဣရှ (Isha Yoga Center) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၄၊ သီုကဵု တန်ဗတောန် သွက် ဂကောံဝေင်ဓတ်ဟံက်ကဳ အိန္ဒိယ (Indian Hockey team) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၆ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ishafoundation.org/component/option,com_newscomponent/Itemid,885/act,view/id,687/|title=Morale-Booster says Bhaskaran|date=26 November 1996|publisher=[[Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Refreshed Team Begins Final Preparation|date=2 December 1996|url=https://www.ishafoundation.org/component/option,com_newscomponent/Itemid,885/act,view/id,688/|publisher=[[The Hindu]]}}&lt;/ref&gt; ပ္ဍဲ ၁၉၉၇ ညးစပံက်တန်ဗတောန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်&lt;ref&gt;{{Cite news|url=|title=Yoga guru touts peace, not religion|date=15 October 1997|publisher=[[The Tennessean]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=|title=It doesn't take a guru to know which way the stress flows|date=17 March 1998|publisher=[[Dayton Daily News]]}}&lt;/ref&gt; တုဲ စနူ ၁၉၉၈ စဵုကဵုလၟုဟ် ပံက်ကဵု တန်ဗတောန် သွက်ကောန်ထံင် မဒးဒုင်ဖျေဟ်ထံင် မွဲဇမၠိင်အာယုက် ပ္ဍဲကဵု ထံင်တမိလ်နဒူ ဂမၠိုင်ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=|title=Yoga Brings 'Freedom' to Prisoners|date=16 February 1998|publisher=[[The Hindu]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SingletonGoldberg2013&quot;&gt;{{Cite book|title=Gurus of Modern Yoga|url=https://books.google.com/books?id=walBCgAAQBAJ&amp;pg=PP1|date=6 November 2013|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-993871-1|pages=283 –295}}&lt;/ref&gt;

အစဳအဇန် မၞိဟ်မတီဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်အစဳအဇန် နကဵုက္ဍိုပ်လိက် 'Inner Engineering (ဗဂေတ်စက် အပ္ဍဲခန္ဓ)' မဒှ်အစဳအဇန် မတွဟ်ထ္ၜးကဵု မၞိဟ်တအ် ဗီုမဂွံဂဇအ်ဓရ်ယောဂ ကေုာံ သံဘဝိ မဟာမုဒြာ (''Shambhavi Mahamudra'')&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report_in-pursuit-of-peace-of-mind_1496488|title=In pursuit of peace of mind|date=20 January 2011|accessdate=25 January 2011|publisher=[[Daily News and Analysis]]}}&lt;/ref&gt; မဒှ် အစဳအဇန် မဟီုတွဟ် သၟာန်သွဟ် မဆေင်ကဵု ဓရ်ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://businesstoday.intoday.in/bt/story/3428/1/the-route-to-dharmacracy.html|title=The route to 'dharmacracy'|date=27 November 2008|publisher=[[Business Today (business magazine)|Business Today]]|accessdate=25 January 2011}}&lt;/ref&gt; It views depression as the result of a false widespread belief about an ability to change the world according to one’s desires, and offers to teach the technology of mental well-being, to help one acclimatize with unavoidable work rigors.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books/about/The_Politics_of_Time_and_Youth_in_Brand.html?id=wd2cAQAAQBAJ|title=The Politics of Time and Youth in Brand India: Bargaining with Capital|date=2013|publisher=Anthem Press}}&lt;/ref&gt; Vasudev has frequently cited a study by the University of California which supposedly found mahamudra to lead to highly elevated levels (221%) of neuronal regeneration in the brain; it has since been noted that the study appeared in a fringe journal published by a discredited alternative medicine advocate and his allies, and that it merely reports lower levels of subjective stress from a medium-sized uncontrolled group practicing yoga daily for six weeks.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://scroll.in/article/927625/opinion-the-disturbing-irrationalism-of-jaggi-vasudev|title=Opinion: The disturbing irrationalism of Jaggi Vasudev|date=20 June 2019|accessdate=2019-12-31}}&lt;/ref&gt;

==== ဓျာန လိင်္ဂ ====
The Dhyanalinga (composed of the terms '' dhyāna'' and ''linga'') is a consecrated sculptural stone structure standing 4.3 metres (13 feet 9 inches) tall.&lt;ref name=&quot;berghella-74&quot;&gt;{{Harvard citation no brackets|Berghella|2018}}&lt;/ref&gt; Its creation and consecration, according to  Vasudev, was his life's mission entrusted to him by his guru.&lt;ref name=&quot;mid&quot;/&gt; In 1998, the structure of the Dhyanalinga was ordered and arrived at the ashram, where the Dhyanalinga Yogic Temple was being built to hold it.&lt;ref name=&quot;berghella-70&quot;&gt;{{Harvard citation no brackets|Berghella|2018}}&lt;/ref&gt; After three years of work, the temple was completed on 23 June 1999&lt;ref&gt;{{Cite news|url=|title=Dhyanalingam installed|date=26 July 1999|accessdate=|publisher=[[Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; and opened to the public on 23 November.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=|title=A multi religious temple|date=19 November 1999|accessdate=|publisher=[[The Hindu]]}}&lt;/ref&gt; As a meditative space the Dhyanalinga Yogic Temple is not dedicated to any particular faith or belief system&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2003/07/25/stories/2003072501630600.htm|title=Transformation of the inner Self|date=25 July 2003|accessdate=4 June 2011|archivedate=9 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121109234053/http://www.hindu.com/fr/2003/07/25/stories/2003072501630600.htm}}&lt;/ref&gt; and is open to all visitors irrespective of their religion or nationality.&lt;ref name=&quot;berghella-72&quot;&gt;{{Harvard citation no brackets|Berghella|2018}}&lt;/ref&gt;  A stone pillar named the Sarva Dharma stambha, located at the temple's front entrance, has religious symbols of several religions carved on to it to denote universal brotherhood.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hinduonnet.com/2001/09/28/stories/13280795.htm|title=Haven for the spiritually inclined|date=28 September 2001|accessdate=4 June 2011|publisher=[[The Hindu]]|archivedate=27 January 2013|archiveurl=https://archive.is/20130127004810/http://www.hinduonnet.com/2001/09/28/stories/13280795.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Haven for the Spiritually Inclined - The Hindu - 28 September, 2001 - Isha Foundation|url=http://beta.ishafoundation.org/component/option,com_newscomponent/Itemid,288/act,view/id,670/lang,hi/|publisher=Isha Foundation|accessdate=17 January 2020|archivedate=3 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203023014/http://beta.ishafoundation.org/component/option,com_newscomponent/Itemid,288/act,view/id,670/lang,hi/}}&lt;/ref&gt;

==== ပဋိမာရုပ် အဒိယောဂဳ သဳဝ ====
[[ဝှာင်:Adiyogi Shiva steel burst 2018.jpg|alt=|thumb|Adiyogi Shiva statue]]
Designed by Vasudev, the foundation built a 112-feet-tall and {{Convert|500|t}} Shiva statue for inspiring and promoting yoga. It was inaugurated by the Prime Minister of India, Narendra Modi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.financialexpress.com/india-news/pm-narendra-modi-to-unveil-first-112-foot-tall-shiva-statue-in-coimbatore-on-mahashivratri-5-interesting-facts-to-know/563295/|title=PM Narendra Modi unveils first 112-foot tall Shiva statue in Coimbatore}}&lt;/ref&gt; and has been recognized as the &quot;Largest Bust Sculpture&quot; by Guinness World Records.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/458751-largest-bust-sculpture|title=Largest bust (sculpture)}}&lt;/ref&gt;

The Tamil Nadu government has since claimed the entire construction as illegal, for which no approval was granted;&lt;ref name=&quot;TNM_Illegal&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/ishas-shiva-statue-has-no-approval-buildings-illegal-tn-government-takes-stand-57938|title=Isha's Shiva statue has no approval, buildings illegal: TN government takes a stand|date=1 March 2017|work=[[The News Minute]]|accessdate=6 March 2017}}&lt;/ref&gt; Comptroller and Auditor General's report further states the construction to have flagrantly violated the rules of biodiversity zones.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/india/cag-pulls-up-tamil-nadu-forest-department-over-unapproved-construction-by-isha-foundation-in-protected-zone-4718781.html|title=CAG pulls up Tamil Nadu forest department over unapproved construction by Isha Foundation in protected zone|work=Firstpost|accessdate=2019-12-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/isha-foundation-flouted-norms-cag/article24393672.ece|title=Isha Foundation flouted norms: CAG|date=2018-07-12|work=The Hindu|accessdate=2019-12-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thewire.in/environment/isha-foundation-jaggi-illegal-yoga-centre|title=But Why Is the Cauvery Calling?|work=The Wire|accessdate=2020-01-02}}&lt;/ref&gt;

==== Other consecrations ====
Vasudev regularly conducts gatherings (''mahasathsangs'') in the Indian states of Tamil Nadu and Karnataka.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2010/12/14/stories/2010121450650300.htm|title=Isha's Green Salem goes on stream|date=14 December 2010|accessdate=25 January 2011|publisher=[[The Hindu]]}}&lt;/ref&gt; He also takes spiritual aspirants on annual pilgrimages (''yatras'') to Mount Kailash and the Himalayas.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://newindianexpress.com/nation/article113158.ece|title=Isha shows the way|date=29 June 2009|accessdate=25 January 2011|publisher=[[Indian Express]]|archivedate=21 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150621102707/http://www.newindianexpress.com/nation/article113158.ece}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report_mansarovar-is-beyond-words_1431882|title=Mansarovar is beyond words|date=1 September 2010|accessdate=25 January 2011|publisher=[[Daily News and Analysis]]}}&lt;/ref&gt;

Every year at the Isha Yoga Center, Vasudev celebrates an all-night Mahashivarathri, the annual Hindu festival in honour of Shiva. It is estimated that these celebrations were attended by as many as 800,000 people in 2013.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ishafoundation.org/news/newsclips/2013/Bazaar-15-June-2013.pdf|title=The Lure of Isha|date=June 2013|pages=106–108}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/fashion-label-to-yogi-donna-karan-on-an-indian-holiday/1087745/|title=Fashion label to 'yogi': Donna Karan on an Indian holiday|date=14 March 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;outlook&quot;&gt;{{Cite news|url=http://travel.outlookindia.com/article.aspx?284848|title=Holy Days|date=1 April 2013|accessdate=21 February 2020|archivedate=27 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927134803/http://travel.outlookindia.com/article.aspx?284848}}&lt;/ref&gt;

=== ဣရှ ဝိဓျာ Isha Vidhya ===
Isha Vidhya, an education initiative, aims to raise the level of education and literacy in rural India by providing quality English-language-based, computer-aided education. There are seven Isha Vidhya Schools in operation which educate around 3,000 students.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hindu.com/2010/04/07/stories/2010040751230200.htm|title=LIC gives grant to Isha|date=7 April 2010|publisher=[[The Hindu]]|accessdate=2 February 2010}}&lt;/ref&gt;

=== Environmental initiatives ===

==== Project GreenHands ====
[[ဝှာင်:PGH_nurseries.jpg|right|thumb|Saplings being readied for transportation at a PGH nursery.]]
Project GreenHands (PGH) was established in 2004 as an environmental organization. Its activity is largely focused on Tamil Nadu. The organization received the  Indira Gandhi Paryavaran Puraskar, the Government of India's environmental award in 2010. The organisation's activities include agroforestry, plant nurseries in schools,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2018/feb/07/ishas-green-school-movement-kicks-off-in-kanchi-dist-1769618.html|title=Isha's Green School Movement kicks-off in Kanchi dist}}&lt;/ref&gt; and tree-planting in urban centers such as Tiruchirappalli&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Tiruchirapalli/Green-Tiruchi-Movement-seeks-to-rectify-ailing-environment/article15768688.ece|title=Green Tiruchi Movement seeks to rectify ailing environment}}&lt;/ref&gt; and Tiruppur.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/Stalin-inaugurates-Green-Tirupur-Movement/article16539707.ece|title=Stalin inaugurates Green Tirupur Movement}}&lt;/ref&gt;

==== Rally for Rivers ====
The Rally for Rivers campaign, which ran from September to October 2017,&lt;ref name=&quot;thirumurthy-tree-planting&quot;&gt;{{Cite news|title=‘Why tree planting is not the answer’: Experts question Jaggi’s 'shallow' Rally for Rivers|date=2017-09-06|url=https://www.thenewsminute.com/article/why-tree-planting-not-answer-experts-question-jaggi-s-rally-rivers-68004}}&lt;/ref&gt; intended to rejuvenate India's depleting rivers by growing large forests along their banks. Promoted by Vasudev all over the country, the campaign received support from a broad range of celebrities and the urban populace.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/india/rally-for-rivers-isha-foundations-campaign-has-good-intentions-but-minimal-scientific-backing-4022799.html|title=Rally for Rivers: Isha Foundation's campaign has good intentions but minimal scientific backing}}&lt;/ref&gt; MOUs were signed with state governments.

However, the campaign has been widely criticized by environmentalists for lacking in scientific basis and shifting the spotlight away from real concerns. Acclaimed water conservationist Rajendra Singh alleges that the campaign is motivated by the goal of money and fame.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://scroll.in/latest/862029/jaggi-vasudevs-rivers-campaign-meant-for-fame-power-money-says-indias-waterman-rajendra-singh|title=Jaggi Vasudev's rivers campaign meant for fame, power, money, says India's 'Waterman' Rajendra Singh|last=Staff|first=Scroll|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==== Cauvery Calling ====
The project intends to support farmers in planting an estimated 2.4 billion trees through agroforestry and simultaneously cover one third of Cauvery basin with trees, as a means of conserving it.

The campaign got popular appreciation from politicians and film fraternity; however, environmentalists and public intellectuals rejected the claims, asserting that the program presented a simplistic view of river conservation, especially without accounting for social issues and had a potential to harm the tributaries and accompanying wild life habitats.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/cauvery-calling-ngos-urge-leonardo-dicaprio-to-withdraw-support/article29511545.ece|title=Cauvery Calling: NGOs urge Leonardo DiCaprio to withdraw support}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thewire.in/environment/leonardo-dicaprio-cauvery-calling-civil-society-groups|title=Civil Society Groups Ask Leonardo DiCaprio to Revoke Support for 'Cauvery Calling'}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/n-ram-questions-jaggi-vasudevs-cauvery-calling-asks-why-it-shifts-goal-posts-112838|title=N Ram questions Jaggi Vasudev's Cauvery Calling, asks why it shifts goal posts}}&lt;/ref&gt; A Public Interest litigation has been also filed in the Karnataka High Court questioning the huge amounts of fundraising for the movement and the usage of government owned land for a private purpose without any proper study.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.livelaw.in/news-updates/-karnataka-high-court-issues-notice-on-pil-challenging-fund-collection-for-cauvery-calling-project-148186|title=Karnataka High Court Issues Notice On PIL Challenging Fund Collection For 'Cauvery Calling' Project}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/140919/pil-filed-against-cauvery-calling-campaign.html|title=PIL filed against Cauvery Calling campaign}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2019/sep/18/pil-to-cap-cash-collection-for-cauvery-calling-project-2035326.html|title=PIL to cap cash collection for 'Cauvery Calling' project}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hc-notice-to-state-on-plea-to-examine-isha-foundations-cauvery-calling-project/article29443669.ece|title=HC notice to State on plea to examine Isha Foundation's 'Cauvery Calling' project}}&lt;/ref&gt;

== Books and public engagement ==
Jaggi Vasudev is the author of several books. His ''Inner Engineering: A Yogi's Guide to Joy''&lt;ref name=&quot;bstand&quot;/&gt; appeared in &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwASU&quot;&gt;The New York Times&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; Best Seller list in the &quot;Health&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2016/10/09/health/|title=Health}}&lt;/ref&gt; &quot;Religion, Spirituality and Faith&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2016/10/09/religion-spirituality-and-faith/|title=Religion, Spirituality and Faith}}&lt;/ref&gt; and &quot;Advice, How-To &amp; Miscellaneous&quot; categories.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2016/10/09/advice-how-to-and-miscellaneous|title=New York Times Bestsellers - Advice, How-To &lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt; Miscellaneous: New this week INNER ENGINEERING}}&lt;/ref&gt;

Vasudev has been invited as a speaker at the India Economic Summit of the annual World Economic Forum event in 2007&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Chandrasekhar|first=Anand|title=Indian gurus and their Swiss watches: a history|url=https://www.swissinfo.ch/eng/clockwork-orange_indian-gurus-and-their-swiss-watches--a-history/44868044|language=en}}&lt;/ref&gt;, 2017 and 2020.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/sadhguru-to-deliver-keynote-conduct-meditation-session-at-davos-summit-2465795.html|title=Sadhguru to Deliver Keynote, Conduct Meditation Session at Davos Summit}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/Golf-with-the-Guru/article15941259.ece|title=Golf with the Guru|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

== Politics, religion and pseudoscience ==
Critics note that Vasudev shares the sociopolitical ideology of Bharatiya Janata Party and Hindutva.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=https://thewire.in/politics/why-hindutva-nationalists-need-a-sadhguru|title=Why Hindutva Nationalists Need a Sadhguru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://scroll.in/article/948963/how-jaggi-vasudev-has-helped-strengthen-fears-about-muslims|title=How Jaggi Vasudev has helped strengthen fears about Muslims}}&lt;/ref&gt; He plays a vital role in Indian right-wing politics, using his suave and seemingly apolitical guru persona to spread an exclusionary brand of non-secular ethno-nationalism to an urban audience.

He advocates a total ban on cow slaughter and deems the Muslim Rule in India as centuries of &quot;oppressive occupation&quot;, which were far worse than the British Raj.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Vasudev has also spoken in favour of the 2019 Balakot airstrike, introduction of a comprehensive GST and Citizenship (Amendment) Act, 2019 whilst deeming the Thoothukudi protests as lynching of corporate industries.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/sadhguru-caa-video-misleading-on-nrc-protesters-gaslighting-attempt|title=Jaggi Vasudev's CAA Video: 22 Minutes of Half-Truths &amp; Gaslighting|date=2019-12-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://thewire.in/politics/an-unenlightened-sadhguru-in-king-modis-court|title=An (Un)Enlightened Sadhguru in King Modi's Court}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://scroll.in/video/948364/watch-jaggi-vasudev-wants-students-to-read-caa-before-protesting-but-hasnt-read-it-himself|title=Watch: Jaggi Vasudev wants students to read CAA before protesting, but hasn't read it himself}}&lt;/ref&gt; In an interview before Times Now, Vasudev had blamed the left liberal sections of the society for facilitating militancy in Kashmir and lamented about how Kanhaiya Kumar and Umar Khalid (of JNU sedition row fame) were hogging the public limelight instead of being behind the bars.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asianage.com/life/more-features/040319/fuelling-peace-with-hatred.html|title=Fuelling peace with hatred|date=2019-03-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt; His understanding of realpolitik and history, as displayed in delivering these stances has been widely criticized.

Vasudev has also been noted as a longstanding purveyor of pseudo-scientific information across a spectrum of topics, aligning to a politico-religious model.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nirmukta.com/2012/07/26/jaggi-vasudev-doesnt-understand-science-or-the-nature-of-the-universe/|title=Jaggi Vasudeva doesn't understand science|last=|first=|date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/sadhguru-indian-mystics-deliver-lectures-top-colleges-india|title=Should Sadhguru be Hosted by India's Top Colleges?|date=2018-09-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

In 2015, he propagated long-debunked superstitions in his blog, about food turning poisonous and human health being adversely affected during lunar eclipse; the post has been since been broadcast across multiple mainstream media, for years; over a public discourse, he used a rudraksha garland as an 'energy' measuring device to prove his claim.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thewire.in/science/yash-pal-pushpa-bhargava-eclipse-jaggi-panchgavya|title=This Is No Way to Remember P.M. Bhargava and Yash Pal}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newslaundry.com/2018/02/03/lunar-eclipse-super-blue-blood-moon-superstition-sadhguru-jaggi-vasudev|title=How to spread lunar eclipse superstition using science, Sadhguru explains}}&lt;/ref&gt; AltNews has documented Vasudev to have perpetuated numerous myths around clinical depression; he had also protested against a potential prohibition on the use of mercury for Indian traditional medicines, despite its extreme toxicity which can lead to death.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.altnews.in/scientific-research-ascertains-mercury-toxicity-sadhguru-continues-endorse-indian-traditional-medicines/|title=Scientific research ascertains mercury toxicity but Sadhguru continues to endorse it for Indian traditional medicines|accessdate=2020-02-21|archivedate=2021-07-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210729024407/https://www.altnews.in/scientific-research-ascertains-mercury-toxicity-sadhguru-continues-endorse-indian-traditional-medicines/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.altnews.in/depression-the-myths-falseness-of-sadhgurus-quotes/|title=Depression: The myths &amp; falseness of Sadhguru's quotes|accessdate=2020-02-21|archivedate=2021-05-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210527193916/https://www.altnews.in/depression-the-myths-falseness-of-sadhgurus-quotes/}}&lt;/ref&gt; His views on the Higgs boson and alleged benefits for the Vibhuti have been refuted by the rationalists and have been labelled as anti-scientific.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nirmukta.com/2008/11/25/vibhuti-rudraksha-mahatmayam-a-wellness-guide-from-times-of-india/|title=Vibhuti &amp; Rudraksha Mahatmayam: A Wellness Guide from Times of India!|accessdate=2020-02-21|archivedate=2021-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210619003014/http://nirmukta.com/2008/11/25/vibhuti-rudraksha-mahatmayam-a-wellness-guide-from-times-of-india/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.livemint.com/Politics/ESRnWFGSsiAL7muro7GGmK/Its-a-battle-for-the-survival-of-scientific-research.html|title='It's a battle for the survival of scientific research'}}&lt;/ref&gt; In a talk delivered at IIT Madras, he propounded debunked theories about water memory.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.arre.co.in/pov/science-spirituality-and-the-psychobabble-of-sadhguru/|title=Science, Spirituality, and the Psychobabble of Sadhguru}}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Shashi Tharoor has noted about how the ideology of Hindutva has encouraged gurus to blend religion and pseudo-spirituality into a lucrative business to promote irrationality.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/features/politics/science-is-not-your-enemy-science-hinduism-1.2653600|title=Science is not your enemy|accessdate=2020-02-21|archivedate=2021-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926172840/https://english.mathrubhumi.com/features/politics/science-is-not-your-enemy-science-hinduism-1.2653600}}&lt;/ref&gt; Another piece over Scroll.in, on similar veins, documented Vasudev's casting of religious politics into a meta-scientific narrative and popularization of a Hindutva-centered revisionist history featuring atavistic remembrances of a golden Hindu past; among others it consisted fundamental mis-interpretation of Darwin's work followed by appropriating it as something that has been long discovered in India, advocating for Hindu rituals after death since it spared a slow death (as allegedly justifiable from the continued growth of nail and hairs) and claiming of Hindu Tantric 'scientists' being capable of resurrecting the dead by citing the anecdote.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Babu Gogineni deemed of him as a spiritualist conman, who built a huge business empire by resorting to a mixture of pseudo-science with science, rather than old age magic tricks which were increasingly getting debunked.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/indias-own-carl-sagan-meet-babu-gogineni-science-populariser-hyderabad-70951|title=India's own Carl Sagan: Meet Babu Gogineni, the science populariser from Hyderabad}}&lt;/ref&gt;

== Honors ==
[[ဝှာင်:The_President,_Shri_Pranab_Mukherjee_presenting_the_Padma_Vibhushan_Award_to_Sadhguru_Jagadish_Vasudev,_at_the_Civil_Investiture_Ceremony,_at_Rashtrapati_Bhavan,_in_New_Delhi_on_April_13,_2017.jpg|thumb|Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan to Vasudev at the Rashtrapati Bhavan in New Delhi on April 13, 2017]]
Vasudev received the Padma Vibhushan, the second-highest civilian award from the Government of India in 2017 in recognition of his contribution to the field of spirituality.&lt;ref name=&quot;padma&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/260117/sharad-pawar-sadhguru-jaggi-vasudev-awarded-with-padma-vibhushan.html|title=Padma Vibhushan award for Sharad Pawar and Jaggi Vasudev|date=26 January 2017|accessdate=31 October 2018}}&lt;/ref&gt; Critics have opined it to be politically motivated in light of his support of political stances by Bharatiya Janata Party and overall ideological inclination towards Hindutva.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

He stood 92nd in The Indian Express' list of 100 most powerful Indians, in 2012.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/the-most-powerful-indians-in-2012-no.-91100/916140/1|title=The most powerful Indians in 2012: No. 91-100 - Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== Notes ==
{{Notelist}}

== References ==
{{Reflist}}

== Bibliography ==

* Berghella, Vincenzo (2018), Chennai and Coimbatore, India, ISBN 978-0-578-20085-9
* Simone, Cheryl; Vasudev, Sadhguru Jaggi (2008), Midnights with the Mystic: A Little Guide to Freedom and Bliss, Hampton Roads Publishing, ISBN 978-1-61283-113-8
* Waghorne, Joanne Punzo (2013), &quot;Engineering an Artful Practice: On Jaggi Vasudev's Isha Yoga and Sri Sri Ravi Shankar's Art of Living&quot;,  in Mark Singleton; Ellen Goldberg (eds.), Gurus of Modern Yoga, Oxford University Press, pp. 283–307, ISBN 978-0-19-993872-8

== External links ==

* [http://ishafoundation.org Isha Foundation's official website]

{{DEFAULTSORT:Vasudev, Sadhguru Jaggi}}

[[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]]</text>
      <sha1>fxwxytlfawxxb5w8ksmtzk6usuz8637</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ယဲကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် ၂၀၁၉</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2085</id>
    <revision>
      <id>57535</id>
      <parentid>56679</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T01:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>57535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65458" sha1="5ryg9ip8uia3gisfdmif6ffo31zboh8" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition| name = Coronavirus disease 2019 (COVID-19)| synonyms =* Coronavirus* Corona* COVID* 2019-nCoV acute respiratory disease* Novel coronavirus pneumonia&lt;ref name=&quot;chinamortality&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Han X, Cao Y, Jiang N, Chen Y, Alwalid O, Zhang X, Gu J, Dai M, Liu J, Zhu W, Zheng C, Shi H | display-authors = 6 | title = Novel Coronavirus Pneumonia (COVID-19) Progression Course in 17 Discharged Patients: Comparison of Clinical and Thin-Section CT Features During Recovery | journal = Clinical Infectious Diseases | date = March 2020 | pmid = 32227091 | pmc = 7184369 | doi = 10.1093/cid/ciaa271 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;* Severe pneumonia with novel pathogens&lt;ref&gt;{{cite web |title=Special Act for Prevention, Relief and Revitalization Measures for Severe Pneumonia with Novel Pathogens–Article Content–Laws &amp; Regulations Database of The Republic of China |url=https://law.moj.gov.tw/ENG/LawClass/LawAll.aspx?pcode=L0050039 |website=law.moj.gov.tw |access-date=10 May 2020}}&lt;/ref&gt;| pronounce = {{ubl|{{IPAc-en|k|ə|ˈ|r|oʊ|n|ə|ˌ|v|aɪ|r|ə|s|_|d|ɪ|ˈ|z|i:|z}}|{{IPAc-en|ˌ|k|oʊ|v|ɪ|d|n|aɪ|n|ˈ|t|iː|n|,_|ˌ|k|ɒ|v|ɪ|d|-}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://oed.com/view/Entry/88575495|title=Covid-19, n.|website=[[Oxford English Dictionary]]|access-date=15 April 2020}}&lt;/ref&gt;}}| image = Symptoms of coronavirus disease 2019 4.0.svg| caption = Symptoms of COVID-19| specialty = [[Infectious disease (medical specialty)|Infectious disease]]| symptoms = Fever, cough, fatigue, shortness of breath, loss of smell; sometimes no symptoms at all&lt;ref name=CDC2020Sym/&gt;&lt;ref name=&quot;WHO2020QA&quot; /&gt;| complications = [[Viral pneumonia|Pneumonia]], [[viral sepsis]], [[acute respiratory distress syndrome]], [[Acute kidney injury|kidney failure]], [[cytokine release syndrome]]| onset = 2–14 days (typically 5) from infection| duration =| types =| cause = [[Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2]] (SARS-CoV-2)| risks = Travel, viral exposure| diagnosis = [[Reverse transcription polymerase chain reaction|rRT-PCR testing]], [[CT scan]]| differential =| prevention = [[Hand washing]], face coverings, [[quarantine]], [[social distancing]]&lt;ref name=Quar2020&gt;{{cite journal | vauthors = Nussbaumer-Streit B, Mayr V, Dobrescu AI, Chapman A, Persad E, Klerings I, Wagner G, Siebert U, Christof C, Zachariah C, Gartlehner G | display-authors = 6 | title = Quarantine alone or in combination with other public health measures to control COVID-19: a rapid review | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 4 | pages = CD013574 | date = April 2020 | pmid = 32267544 | pmc = 7141753 | doi = 10.1002/14651858.CD013574 }}&lt;/ref&gt;| treatment = [[Symptomatic treatment|Symptomatic]] and [[supportive treatment|supportive]]| medication =| prognosis =| frequency = 6.511.668 (confirmed cases)| deaths = 386.073 (5,9% of confirmed cases)

}}

'''ယဲကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် (ကဝ်ဝိဒ်-၁၉) (Coronavirus disease 2019''' ('''COVID-19''')) ဝွံ ဒှ်ယဲကၞာန် ဟိုတ်နူကဵု (SARS-CoV-2).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it|title=Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it|publisher=[[World Health Organization]] (WHO)}}&lt;/ref&gt; ယဲဏအ်ဂှ် ဗွဲကိုပ်ကၠာ ဂွံတီကေတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ပ္ဍဲဝူဟာန်၊ ဍုင်ဇၞော် တွဵုရးဟူဗေ၊ ဍုင်ကြုက်တုဲ နူဂှ် ကၠောအ်ကၞာန်အာ အလုံလိုက်တုဲ ဒှ်အာ ၂၀၁၉-၂၀ ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် ကပ်ယဲ (2019–20 coronavirus pandemic)ရ။&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot;&gt;{{Cite journal|title=The continuing 2019-nCoV epidemic threat of novel coronaviruses to global health—The latest 2019 novel coronavirus outbreak in Wuhan, China}}&lt;/ref&gt; လက်သန်ယဲ ၜိုတ်မတီစၟတ်သမ္တီလဝ် လၟုဟ်မ္ဂး ဇကုကတဴ၊ ခဍက် ကေုာံ ယီုဂြက်။ ဂိဇကုဇကောဝ် (Muscle pain)၊ လှေဟ် တိတ် (sputum production)၊ ဂၞဴလီု ( diarrhea)၊ ကအ်ဂိ (sore throat) ကေုာံ ကအ်လီု (loss of taste) ကေုာံ/ဟွံသေင်မ္ဂး မုဟ်လီု (loss of smell) တအ်ဂှ်လေဝ် ဒှ်လက်သန်ယဲဏအ် နွံကီုရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/coronavirus-symptoms-respiratory-anosmia-smell-taste-loss-ent-asymptomatic-a9418151.html|title=CORONAVIRUS: WHY ARE LOSS OF SMELL AND TASTE REPORTEDLY SYMPTOMS OF COVID-19?|publisher=The Independent}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CDC2020Sym&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Symptoms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;whoqa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&amp;A on coronaviruses (COVID-19)|publisher=[[World Health Organization]] (WHO)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite journal|title=COVID-19: Gastrointestinal manifestations and potential fecal-oral transmission}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal|title=Panic of Buying Toilet Papers: A Historical Memory or a Horrible Truth? Systematic Review of Gastrointestinal Manifestations of COVID-19}}&lt;/ref&gt; မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင်တအ်ဂှ် လက်သန်ယဲ ဆညိညဟေင်ထ္ၜးတုဲ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/02/27/world/asia/coronavirus-treament-recovery.html|title=Most Coronavirus Cases Are Mild. That's Good and Bad News.}}&lt;/ref&gt; ညးလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ယဲကသအ် (ယီုဟွံဂွံ) (pneumonia) ကေုာံ ယဲအဝဲခန္ဓအပ္ဍဲ-နာနာ သရိုဟ်လီု  (multi-organ failure)။&lt;ref name=&quot;WHO-q-a&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&amp;A on coronaviruses}}&lt;/ref&gt; စဵုကဵု ၂၅ မာတ် ၂၀၂၀ လၟိဟ် ဂမ္စိုတ် ညးမဒှ်ယဲဏအ်ဂှ် ဒှ် ၄.၅ တၟအ်ကၠံ (ပ္ဍဲမၞိဟ် မဒှ်ယဲဏအ် ကၠံတၠဂှ် မၞိဟ် ပန်ကဝက်တၠ ဒးချိုတ်)၊ ဆဂး နူကဵု ၀.၂ တၟအ်ကၠံ စဵုကဵု ၁၅ တၟအ်ကၠံ ဒှ်မာန်ရ။ တန်တဴဒၟံင်ကဵု အာယုက် ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် ညးကမၠောအ်ယဲတအ်ရ။ အာယုက်ဍောတ်၊ ပရေင်ထတ်ယုက်ခိုဟ်မ္ဂး ဂွံဗၠးဂှ် အခေါင်နွံဂၠိုင်ရ။ &lt;ref name=&quot;worldometers.info&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/|title=Coronavirus (COVID-19) Mortality Rate}}&lt;/ref&gt;

ဝဳရုသ်ဏအ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ကၠောအ်ကၞာန် ဟိုတ်နူကဵု စုက်လုက်ကြပ်ပ် နူကဵု ထၞဟ်ပၞောက်ယဝီု (respiratory droplets) ကာလမၞိဟ်မနွံကဵုယဲ ထအဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကသိုဟ်။ ထၞဟ်တအ်ဂှ် ဍောတ်သောဲ ရံင်ကဵုမတ် ဆဵုကေတ် ဟွံမာန်ကီုလေဝ် ဝဳရုသ်ဗွဲမဂၠိုင် နွံမာန်ရ။ ထၞဟ်ပၞောက်ယဝီုဂှ် ကာလမယီုကျာလေဝ် တိတ်ဒၟံင်ကီုရ၊ ဆဂး ထၞဟ်(ဝဳရုသ်)တအ် ဍေဟ် ဟွံပြးတိတ်အာ အပ္ဍဲကဵုကျာရ။ နကဵု မရပ်ဒး မုက်ညးမနွံကဵုယဲတအ်တုဲ နကဵုတဲဂှ် ဇကုကလေင်ရပ် မုက်ဇကုမ္ဂးလေဝ် ယဲကၠောအ်မာန်ကီုရ။ အခိင်မၞိဟ်ယဲ မနွံကဵု လက်သန်ယဲဂှ် ကၠောအ်လောဲသွာကီုလေဝ်၊ အခိင်မနွံကဵု ဝဳရုသ် မဟွံထ္ၜး လက်သန်ယဲဏီဂှ်လေဝ် ကၠောအ်မာန်ကီုရ။ ဝဳရုသ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵု ဗလးမုက်မွဲမွဲ စဵုကဵု ပွိုင် ၇၂ နာဍဳ ဂျိုင်မာန်ရ။ အခိင်ကာလ နူစ မဒးဒုင်ကၠောအ် စဵုကဵု လက်သန်ယဲမံက်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် နွံ အကြာ ၜါတ္ၚဲ ကဵု ၁၄ တ္ၚဲ၊ ဗွဲသၟဟ်မ္ဂး နွံ ၅ တ္ၚဲရ။ နဲကဲ မစမ်ၜတ်ယဲ သွက်ဂွံတီကေတ် ယဲဏအ်မာန်ဂှ် စကာ နကဵု နဲကဲ reverse transcription polymerase chain reaction (rRT-PCR) နူကဵု ဍာ်မုဟ် ဍာ်ပါင်ရ။ နကဵု နဲကဲ မဗှ်သကေန် ပ္ဍဲကဵု ကသအ်မၞိဟ်ယဲလေဝ် ဂွံတီကေတ် ယဲဏအ်မာန်ကီုရ။

နဲကဲ မကဵုလဝ်သမ္တီ သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ညံင်ယဲဟွံကၠောအ်ဂှ် ကြာတ်တဲ၊ လ္ပမံင်ကြပ်ပ် ရေင်သကအ် (ဗွဲတၟေင် ကုမၞိဟ် မနွံကဵု ဝဳရုသ်တအ်ဂှ် ဒးဝေင်ပါဲ မံင်သ္ၚောဲသ္ၚောဲ၊ ကာလခ္ဍက်၊ ထအဟ်မ္ဂး ကၟာတ် နကဵု စက္ခောတိသ်ရှူ ဟွံသေင်မ္ဂး ယာတ်၊ တဲဟွံဂွံကြာတ်လဝ်ဏီဂှ် စွံသ္ၚောဲသ္ၚောဲ ကုမုက်။&lt;ref name=&quot;Advice for public&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-guidance-on-social-distancing-and-for-vulnerable-people/guidance-on-social-distancing-for-everyone-in-the-uk-and-protecting-older-people-and-vulnerable-adults|title=Guidance on social distancing for everyone in the UK}}&lt;/ref&gt; စကာ ဂရုပ်မုက် (ယာတ်ကၟာတ်ပါင်) ဂှ် ပ္ဍဲဌာနအဝဵုအသဳ ပရေင်ထတ်ယုက် ဍုင်လ္ၚဵုတအ် ကဵုစကာတုဲ ဍုင်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် သွက်ညးယဲ ကေုာံ ညးသံသယယဲ ကေုာံ ကောန်ကမၠောန် ပရေင်ထတ်ယုက်တအ်ဟေင် စကာရ။&lt;ref name=&quot;CDC2020IfSick&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|title=2019&amp;nbsp;Novel Coronavirus (2019-nCoV)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public}}&lt;/ref&gt; ဂဥုဲဝက်သေန် (ဂဥုဲစဵုဒၞာ) ကေုာံ ဂဥုဲဂစိုတ်ဝဳရုသ် သွက်ဂွံလွဳ ယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉ဂှ် ဟွံမဲဏီရ။ လွဳလွတ်ဒၟံင် နကဵုလက်သန်ယဲ ညံင်မၞိဟ်ယဲ ဂွံမံင်လောဲတုဲ နကဵုဒြဟတ်ဒုင်ဗတဝ် မၞိဟ်ယဲဂှ် ညံင်ဂွံဗၠးအာ ကေတ်တ်ဟေင်ရ။&lt;ref name=&quot;cdc21Jan20202&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)}}&lt;/ref&gt;

ဂကောံပရေင်ထတ်ယုက် ဂၠးကဝ် (WHO) လလောင်တြးလဝ် ဒဒှ်ရ ၂၀၁၉-၂၀ ယဲကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် ဂှ် ဒှ်ယဲမဒှ်ဓဝိင် ဍုင်နာနာ ပရေင်ထတ်ယုက် ညးဍုင်ကွာန်  Public Health Emergency of International Concern (PHEIC) ပ္ဍဲကဵု ၃၀ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၂၀ ဂှ်၊&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html|title=Hundreds of evacuees to be held on bases in California; Hong Kong and Taiwan restrict travel from mainland China}}&lt;/ref&gt; နူဂှ် နဒဒှ် ယဲကပ် ([[ကပ်|pandemic]]) ပ္ဍဲကဵု ၁၁ မာတ် ၂၀၂၀။ ယဲဝွံ ကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲကဵု တိုက် ၆ မဒှ် ဒေသ မပါ်လဝ် နကဵု ဂကောံပရေင်ထတ်ယုက်ဂၠးကဝ်ဂှ်ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=ho.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200325-sitrep-65-covid-19.pdf|title=WHO Situation Report #65}}&lt;/ref&gt;

== အကာဲအရာ ကေုာံ လက်သန်ယဲ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right; margin-left:1em; text-align:center&quot;
!လက်သန်ယဲ Symptom
!%
|-
|ဂမ္တဴ &lt;br&gt;(Fever)
|87.9
|-
|ခ္ဍက်ဇမ္ကဟ် &lt;br&gt;(Dry cough)
|67.7
|-
|ဒြဟတ်အိုတ်&lt;br&gt; (Fatigue)
|38.1
|-
|သလေဟ်တိတ် &lt;br&gt;(Sputum production)
|33.4
|-
|သၟူ ကေုာံ ရှ် လီု &lt;br&gt;(Loss of smell and taste)&lt;ref name=&quot;entuk-anosmia&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.entuk.org/loss-sense-smell-marker-covid-19-infection|title=Loss of sense of smell as marker of COVID-19 infection|last=|first=|date=|accessdate=2020-03-26|archivedate=2020-05-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200527203954/https://www.entuk.org/sites/default/files/files/Loss%20of%20sense%20of%20smell%20as%20marker%20of%20COVID.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;entnet-anosmia&quot;&gt;{{Cite web|title=Anosmia, Hyposmia, and Dysgeusia Symptoms of Coronavirus Disease|url=https://www.entnet.org/content/coronavirus-disease-2019-resources|date=22 March 2020|accessdate=26 March 2020|archivedate=24 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200324213530/https://www.entnet.org/content/coronavirus-disease-2019-resources}}&lt;/ref&gt;
|30 to 66
|-
|ယီုဝါတ် &lt;br&gt;(Shortness of breath)
|18.6
|-
|ဂိ ဇကုဇကောဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ၚပ်ဇိုင်တဲ &lt;br&gt;(Muscle or joint pain)
|14.8
|-
|ကအ်ဂိ &lt;br&gt;(Sore throat)
|13.9
|-
|က္ဍိုပ်ဂိ &lt;br&gt;(Headache)
|13.6
|-
|ဂံက် &lt;br&gt;(Chills)
|11.4
|-
|စံင်ပရံင် ပေင်သြိုဟ်&lt;br&gt; (Nausea or vomiting)
|5.0
|-
|ဍာ်မုဟ်ဓဇူ &lt;br&gt;(Nasal congestion)
|4.8
|-
|ဂၞဴအာ &lt;br&gt;(Diarrhea)
|3.7 to 31&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite book|last=Wei|first=Xiao-Shan|date=26 February 2020|title=Clinical Characteristics of SARS-CoV-2 Infected Pneumonia with Diarrhea}}&lt;/ref&gt;
|-
|ခ္ဍက်ဆီ &lt;br&gt;(Haemoptysis)
|0.9
|-
|မတ်ဍာဲ &lt;br&gt;(Conjunctival congestion)
|0.8
|}
ကုညးမဒးဒုင်ကၠောအ် ကုဝဳရုသ်ဏအ်မ္ဂး လက်သန်ယဲ ကတဵုဒှ် ညံင်ရဴ ညးမဒှ် ယဲချာမ်၊ ဗီုကဵု ဇကုကတဴ၊ ခ္ဍက်၊ ဒြဟတ်အိုတ် ကေုာံ ယီုဝါတ်ရ။&lt;ref name=&quot;CDC2020Sym&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal|title=Epidemiological and clinical characteristics of 99 cases of 2019 novel coronavirus pneumonia in Wuhan, China: a descriptive study|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hessen27Jan2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|title=Novel Coronavirus Information Center: Expert guidance and commentary|date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt;လက်သန်ယဲ မကတဵုဒှ် မွဲတဲဓဝ် မကော်ဂး (Emergency symptoms) မပ္တံကဵု ပွမယီုဝါတ်၊ သြိုဟ်ဂိ ဟွံဒေါအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒုင်စသိုင် ဖဍိုက်လဝ် ပ္ဍဲသြိုဟ်၊ ကွာ်ဝါတ်၊ ကေုာံ မုက် ကေုာံ သၟောန်ပါင်သ္ၚေက် (bluish face or lips) ယဝ်ရ လက်သန်ဗီုဏအ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်မ္ဂး ညံင်ဂွံဂွံလွဳဗွဲမပြဟ်ဂှ် ကဵုလဝ် ဓဝ်သတိရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)—Symptoms|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/symptoms-testing/symptoms.html|date=20 March 2020}}&lt;/ref&gt;ပါဲနူ လက်သန်ယဲ မဆေင်ကဵု ယဝီုတုဲ ဗီုကဵု ချာမ်၊ ခၟောဝ်ဓဇူ ဟွံသေင်မ္ဂး ကအ်ဂိတအ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ။ လက်သန်ယဲ မပ္တံကဵု စံင်ပရံင် ပေင်သြိုဟ် ကေုာံ ဂၞဴအာတအ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ် နကဵုတၟအ်ကၠံ ညိညကီုရ။&lt;ref name=&quot;:10&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Huang24Jan2020&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=1 March 2020|title=Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) and coronavirus disease-2019 (COVID-19): The epidemic and the challenges}}&lt;/ref&gt;မၞိဟ်ယဲလ္ၚဵု ပ္ဍဲဍုင်ကြုက် စဒှ် မပ္တံကဵု သြိုဟ်ဂြက် (chest tightness) ကေုာံ ခတဝ် ပ္ဍဲကဵုသြိုဟ်တအ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ။&lt;ref name=&quot;Zheng Ma Zhang Xie p.&quot;&gt;{{Cite journal|title=COVID-19 and the cardiovascular system|date=March 2020}}&lt;/ref&gt;မုဟ်လီု (ဟွံဂွံသၟူ) Anosmia (loss of the sense of smell) ကေုာံ ကအ်လီု (ဟွံဂွံရှ်) dysgeusia (distortion of the sense of taste) တအ်ဂှ်လေဝ် နွံကီုရ။ ဗွဲတၟေင် ကုညး မဟွံထ္ၜး လက်သန်ယဲတၞဟ်တအ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။&lt;ref name=&quot;entuk-anosmia&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;entnet-anosmia&quot;/&gt; ပ္ဍဲကဵု မၞိဟ်လ္ၚဵုဂှ် ယဲဂှ် ဒှ်အာယဲကသအ် (pneumonia)၊ ယဲအဝဲခန္ဓအပ္ဍဲ သရိုဟ်လီုတုဲ ချိုတ် (လဝုဲ)ဂှ်ရ။&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WHO-q-a&quot;/&gt;

== ယဲ ==
ယဲဏအ်ဂှ် ကတဵုဒှ် ဟိုတ်နူကဵု ဝဳရုသ်[[နဝ်ဝေလ် ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် (2019-nCoV)|မပကဵု ညံင်ဂွံဒှ်ယဲ ဂၠံင်ကျာယဝီု ဗွဲမသကာတ်မြဟ် ၂]] (SARS-CoV-2)၊ ဗွဲကိုပ်ကၠာဂှ် ကော်စ နဝ်ဝေလ် ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ်(2019-nCoV)။&lt;ref name=&quot;Gorbalenya-bioRxiv&quot;&gt;{{cite journal |last=Gorbalenya |first=Alexander E. | name-list-format = vanc |date=11 February 2020 |title=Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus—The species and its viruses, a statement of the Coronavirus Study Group |journal=[[bioRxiv]] |type=preprint |doi=10.1101/2020.02.07.937862 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; ဝဳရုသ်ဂှ် ကၠောအ် အကြာ မၞိဟ်ကဵုမၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် နူကဵု ထၞဟ်ယဝီု မတိတ်ကၠုင် နူကဵု ခဍက် ကေုာံ ထအဟ် ရ။&lt;ref name=&quot;CDC2020Spread&quot;&gt;{{cite web |title=2019&amp;nbsp;Novel Coronavirus (2019-nCoV) |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=18 February 2020 |date=11 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307081351/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html |archive-date=7 March 2020 |url-status=live |quote=The virus is thought to spread mainly from person-to-person ... through respiratory droplets produced when an infected person coughs or sneezes. }}&lt;/ref&gt; လလအ် ဂလိုင်လဵု ဝဳရုသ်ဂှ် ဂျိုင်တန်တဴမာန်ဂှ် လ္ၚတ်တုဲ ဂွံဆဵုကေတ် နာနာသာ်၊ တန်တဴကဵု ဒၞာဲဂမၠိုင်ရ။ ဝဳရုသ်ဂှ် လတူ ဗရိုတ် မ္ဂး ဂျိုင်မာန် စဵုကဵု ပွိုင် ၄ နာဍဳ၊ လတူစက္ခောတအ်ဂှ် ၂၄ နာဍဳ၊ လတူပသဲ မဟွံမဲကုနှိင်ဂှ် ၇၂ နာဍဳ၊ လတူပလာသတေတ်ဂှ် ၇၂ နာဍဳ။ ဆဂး အရာဝွံ စဵုကဵု ၁၀၀% ပဒတန် ဟွံဂွံ တန်တဴဒၟံင် ဗလးမုက် အရပ်အရာတအ်ဂှ်ရ။(limit of detection was 3.33×10&lt;sup&gt;0.5&lt;/sup&gt; [[Virus quantification|TCID&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;]] per liter of air for aerosols, 10&lt;sup&gt;0.5&lt;/sup&gt; TCID&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt; per milliliter of medium for plastic, steel, and cardboard, and 10&lt;sup&gt;1.5&lt;/sup&gt; TCID&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt; per milliliter of medium for copper). ဗွဲသၟဟ် လလအ် ဝဳရုသ်မဂျိုင်တန်တဴမာန် နကဵု Bayesian regression model မ္ဂး ဟီုလဝ် လတူဗရိုတ်မ္ဂး စဵုကဵု ၁၈ နာဍဳ၊ လတူစက္ခော ၅၅ နာဍဳ၊ လတူပသဲ ဟွံမဲကဵုနှိင်ဂှ် ၉၀ နာဍဳတုဲ ပ္ဍဲပလာသတေတ်ဂှ် စဵုကဵု ၁၀၀ နာဍဳပြင်င်ဂှ် ဝဳရုသ်တအ် ဂျိုင်တန်တဴမာန်ဒၟံင်ရ။ တုဲပၠန် ဝဳရုသ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုကျာ သွဝ်အာ သွဝ်ကၠုင် စဵုကဵု ပွိုင် ၃ နာဍဳ ဂျိုင်တန်တဴမာန်ဏီရ။&lt;ref name=&quot;van Doremalen Bushmaker Morris Holbrook p.&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = van Doremalen N, Bushmaker T, Morris DH, Holbrook MG, Gamble A, Williamson BN, Tamin A, Harcourt JL, Thornburg NJ, Gerber SI, Lloyd-Smith JO, de Wit E, Munster VJ | display-authors = 6 | title = Aerosol and Surface Stability of SARS-CoV-2 as Compared with SARS-CoV-1 | journal = The New England Journal of Medicine | date = March 2020 | pmid = 32182409 | doi = 10.1056/nejmc2004973 | publisher = Massachusetts Medical Society }}&lt;/ref&gt;ဝဳရုသ်ဂှ် သီုဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကဵု အသုဘ (အိက်) ကေုာံ မဒးဒုင်ကၠောအ် နူကဵု အိက်မွဲကဆံင်ဂှ်လေဝ် နွံကီုရ။ ဥပမာ မၞိဟ်မွဲ လုပ်သ္ၚိဍာ်တုဲ ကြာတ်တဲ ဟွံအး၊ နကဵုတဲကၠိကၠိဂှ် အာရပ်တဲတြင်၊ ညးတၞဟ်မွဲ လုပ်သ္ၚိဍာ် ရပ်တဲတြင်ဂှ်မ္ဂး ဝဳရုသ် ကၠောအ်စိုပ် မၞိဟ်ဂှ်ရ။&lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/php/water.html Water Transmission and COVID-19] (CDC, accessed 19 March 2020)&lt;/ref&gt;

အဝဲခန္ဓ ကသအ်ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ မဒးဒုင်ဒှ်ယဲ နကဵုယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉ ဂၠိုင်အိုတ်ရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ဝဳရုသ်ဂှ် လုပ်စိုပ် စောဲစပ် ပ္ဍဲကဵု ကလာပ်ရုပ် နကဵု အေန်ဇြောမ် (enzyme [[angiotensin-converting enzyme 2|ACE2]]) မဒှ်ကလာပ်ရုပ် ဂကူ (type II alveolar cells) မနွံဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲကဵု ကသအ်ရ။ ဝဳရုသ်ဂှ် ဍေဟ်စကာ ဂလူဂေါတ်ပရဝ်တေန် (glycoprotein) မကော်ဂး &quot;ဇလ spike&quot; သွက်ဂွံဆက်ကဵု ACE2 တုဲ ဂွံလုပ်စိုပ် ပ္ဍဲကဵု ကလာပ်ရုပ်ရ။&lt;ref name=&quot;Nature Microbiology&quot;&gt;{{cite journal | title=Functional assessment of cell entry and receptor usage for SARS-CoV-2 and other lineage B betacoronaviruses | journal=Nature Microbiology | doi=10.1038/s41564-020-0688-y | doi-access=free | pmid=32094589 | year=2020 | vauthors=Letko M, Marzi A, Munster V | pages=1–8 }}&lt;/ref&gt;ဝဳရုသ် လုပ်စိုပ် ပ္ဍဲကလာပ်ရုပ်တုဲ ဍေဟ်ကေတ် ရုပ်စန် ပ္ဍဲကလာပ်ရုပ်ဂှ်တုဲ ဍေဟ်ဂလိုင်ပတိုန်မဍေဟ်ရ။ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ဝဳရုသ်ဂှ် နကဵု အလဵုဇကုဍေဟ် ဍေဟ်ကၠောန်ပ္တိတ် ကောန်ဍေဟ် ဟွံဂွံရ။ ဍေဟ် ဒးပံင် ဒးကေတ် ရုပ်စန် နူကလာပ်ရုပ် သတ်မွဲမွဲတုဲဟေင် ဍေဟ် ဗဒှ်ပတိုန် ကောန်/ဝဳရုသ်တၟိဂွံမာန်ရ။ ရုပ်စန်ဂှ် ဍေဟ်ကေတ်ထောအ်တုဲ ကလာပ်ရုပ်ဂှ်လီုအာရ။ ဝဳရုသ်တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် မကတဵုဒှ်ကၠုင် နူကလာပ်ရုပ်ဂှ် လုပ်စိုပ် ကလာပ်ရုပ်တၞဟ်တအ်ပၠန်တုဲ ကၞောတ်တဲ အလုံမွဲ အဝဲခန္ဓဂှ် ဒးသရိုဟ်လီုအာတုဲ မၞိဟ်ဂှ်လေဝ် ဒးစုတိချိုတ် နကဵုဝဳရုသ်ဏအ်ရ။&lt;ref name=&quot;Xu Zhong Deng Peng p.&quot;/&gt;

ဝဳရုသ်ဂှ် သီုကဵု ပလီုအဝဲခန္ဓဂၞဴကီုရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ACE2 ဂှ် ပ္ဍဲကဵု ကလာပ်ရုပ် ကလေန်ထိုင်စၞ၊ ကြုတ် ကေုာံ ကြုတ်ဇၞော်လေဝ် နွံကောံဂၠိုင်ဒၟံင်ကီုရ။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hamming|first=I.|last2=Timens|first2=W.|last3=Bulthuis|first3=M. L. C.|last4=Lely|first4=A. T.|last5=Navis|first5=G. J.|last6=Goor|first6=H. van|date=2004|title=Tissue distribution of ACE2 protein, the functional receptor for SARS coronavirus. A first step in understanding SARS pathogenesis|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-pathology_2004-06_203_2/page/631|journal=The Journal of Pathology|language=en|volume=203|issue=2|pages=631–637|doi=10.1002/path.1570|pmid=15141377|issn=1096-9896}}&lt;/ref&gt;ပ္ဍဲကဵု အိက် မၞိဟ်မဒှ်ယဲဏအ် ၅၃%ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဝဳရုသ်ဏအ်၊&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt; နူကဵု ဍာ်မုဟ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဂၠိုင်နူကဵု ဍာ်ပါင်ရ။&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite journal|last=Zhang|first=Wei|last2=Du|first2=Rong-Hui|last3=Li|first3=Bei|last4=Zheng|first4=Xiao-Shuang|last5=Yang|first5=Xing-Lou|last6=Hu|first6=Ben|last7=Wang|first7=Yan-Yi|last8=Xiao|first8=Geng-Fu|last9=Yan|first9=Bing|last10=Shi|first10=Zheng-Li|last11=Zhou|first11=Peng|date=1 January 2020|title=Molecular and serological investigation of 2019-nCoV infected patients: implication of multiple shedding routes|journal=Emerging Microbes &amp; Infections|volume=9|issue=1|pages=386–389|doi=10.1080/22221751.2020.1729071|pmc=7048229|pmid=32065057}}&lt;/ref&gt; ဝဳရုသ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကဵု အိက် နူ ၁ စဵုကဵု ၁၂ တ္ၚဲ ကေုာံ မၞိဟ်ယဲ ၁၇%ဂှ် ၜိုန်ရ ပ္ဍဲကျာယဝီုဂှ် ခိုဟ်အာရကီုလေဝ် ပ္ဍဲကဵု ထိုင်စၞဂှ် ဆက်သှ်ေနွံဒၟံင်ဏီဖိုဟ်ရ။&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt; ပ္ဍဲအခိင်မစဒှ်မ္ဂး ဝဳရုသ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် နူကဵုဍာ်မုဟ်ဂၠိုင် နူကဵု ဍာ်ပါင်၊ ယဲလအ်ညိမ္ဂး ဝဳရုသ် ပ္ဍဲဍာ်ပါင်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဂၠိုင်နူ ပ္ဍဲမုဟ်ရ။&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;

ဝဳရုသ်ဏအ်ဂှ် ပတှ်ေကေတ် ဒှ်အရာသဘာဝ မကၠုင်နူတိရစ္ဆာန်၊&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zhou P, Yang XL, Wang XG, Hu B, Zhang L, Zhang W, etal |title=Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin |date=23 January 2020 |journal=[[bioRxiv]] |type=preprint |doi=10.1101/2020.01.22.914952 |doi-access=free | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NM-20200317&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Andersen KG, Rambaut A, Lipkin WI, Holmes EC, Garry RF |title=The proximal origin of SARS-CoV-2 |url=https://www.nature.com/articles/s41591-020-0820-9 |date=17 March 2020 |journal=[[Nature Medicine]] |pages=1–3 |doi=10.1038/s41591-020-0820-9 |access-date=18 March 2020 }}&lt;/ref&gt; ကၠုင်လုပ်စိုပ် မၞိဟ်ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nautil.us/issue/83/intelligence/the-man-who-saw-the-pandemic-coming|title=The Man Who Saw the Pandemic Coming|last=Berger|first=Kevin|name-list-format=vanc|date=12 March 2020|website=Nautilus|access-date=16 March 2020|accessdate=26 March 2020|archivedate=15 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200315180124/http://nautil.us/issue/83/intelligence/the-man-who-saw-the-pandemic-coming}}&lt;/ref&gt; တမ်မူလဍေဟ်ဂှ် ဟွံတီ၊ ၜိုတ် ဂိတုဒဳဇြေန်ပါ ၂၀၁၉ ဂှ် စကၠောအ် အကြာမၞိဟ်ကဵုမၞိဟ်ရ။&lt;ref name=&quot;Epidemiology2020Feb17&quot;&gt;{{cite journal|vauthors=Yanping Z, et al.|collaboration=The Novel Coronavirus Pneumonia Emergency Response Epidemiology Team|title=The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19)—China, 2020|url=http://weekly.chinacdc.cn/en/article/id/e53946e2-c6c4-41e9-9a9b-fea8db1a8f51|journal=China CDC Weekly|volume=2|issue=8|pages=113–122|date=17 February 2020|publisher=[[Chinese Center for Disease Control and Prevention]]|access-date=18 March 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219142101/http://weekly.chinacdc.cn/en/article/id/e53946e2-c6c4-41e9-9a9b-fea8db1a8f51 |date=19 February 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Heymann Shindo 2020 pp. 542–45&quot;&gt;{{cite journal | vauthors=Heymann DL, Shindo N | title=COVID-19: what is next for public health? | journal=Lancet | volume=395 | issue=10224 | date=February 2020 | pmid=32061313 | doi=10.1016/S0140-6736(20)30374-3 | doi-access=free | pages=542–45 }}&lt;/ref&gt; မစတီကၠာအိုတ်ဂှ် ပ္ဍဲနဝ်ဝေမ်ပါ ၁၇ ၂၀၁၉ ပ္ဍဲဝူဟာန်၊ ဍုင်ကြုက်။&lt;ref&gt;{{cite news |author=Davidson, Helen |date= 13 March 2020|title= First Covid-19 case happened in November, China government records show—report |url= https://www.theguardian.com/world/2020/mar/13/first-covid-19-case-happened-in-november-china-government-records-show-report |work=The Guardian|access-date=21 March 2020}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;160px&quot;&gt;
ဝှာင်:Novel Coronavirus SARS-CoV-2.jpg|ဗီုရုပ် ဝဳရုသ် SARS-CoV-2 မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲမာက္ကရဝ်သကောပ်။ ဇလ ဍောတ်တ် မတိတ်ဒၟံင်ဂှ် မတုပ်ညံင် ၝောအ်ကိုဋ်၊ ဒုင်သဇိုင် ကုအရာဏအ်တုဲ ဝဳရုသ်ဏအ် ညးကော်စ ကဝ်ရဝ်နာ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ၝောအ်ကိုဋ်။ 
ဝှာင်:Coronavirus virion structure.svg|ရုပ်ဓဇက် ဗီုလဒက်ပတန် ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် မထ္ၜးလဝ် အရာမနွံ ပ္ဍဲကဵု ဝဳရုသ်မွဲမ မပ္တံကဵု S, spike protein; M, membrane protein; E, envelope protein; N, nucleocapsid protein; structural proteins of coronavirus.
&lt;/gallery&gt;

== ဗမံက်ထ္ၜးယဲ ==
[[File:CDC 2019-nCoV Laboratory Test Kit.jpg|thumb|CDC rRT-PCR ကိရိယာစမ်ယဲ ကဝ်ဝိဒ်-၁၉&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/testing.html|title=CDC Tests for 2019-nCoV|last=CDC|date=5 February 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214023335/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/testing.html|archive-date=14 February 2020|access-date=12 February 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;]]

ဂကောံပရေင်ထတ်ယုက်ဂၠးကဝ် (WHO) ပ္တိတ်လဝ် နဲကဲ မဂွံစမ်ယဲဏအ် နွံဗွဲမဂၠိုင်ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/publications-detail/laboratory-testing-for-2019-novel-coronavirus-in-suspected-human-cases-20200117|title=Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases|website=[[World Health Organization]] (WHO)|access-date=13 March 2020}}&lt;/ref&gt;နဲကဲ မစမ်ၜတ် မစှ်ေကဵုဍာ်ဒကေဝ်ဂှ် ဒှ် နဲ  real-time reverse transcription polymerase chain reaction (rRT-PCR) ရ။&lt;ref name=&quot;20200130cdc&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/summary.html |title=2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Summary |date=30 January 2020 |website=[[Centers for Disease Control and Prevention]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126210549/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-nCoV/summary.html |archive-date=26 January 2020 |access-date=30 January 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; ဗီုမစမ်ဂှ် ကေတ် အရာမတိတ်ကၠုင် နူကဵု ခန္ဓကာယမၞိဟ် ညိည မပ္တံကဵု ဍာ်မုဟ်၊ ဍာ်ပါင်တုဲ စုတ်ပၠုပ် ပ္ဍဲစက်ရ။&lt;ref name=&quot;20200129cdc&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/lab/rt-pcr-detection-instructions.html |title=Real-Time RT-PCR Panel for Detection 2019-nCoV |date=29 January 2020 |website=[[Centers for Disease Control and Prevention]] |access-date=1 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130202031/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/lab/rt-pcr-detection-instructions.html |archive-date=30 January 2020 |url-status=live | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; သွဟ်ဍေဟ်ဂှ် ကလိဂွံမာန် အပ္ဍဲပွိုင် မွဲၜါနာဍဳကဵု စဵုကဵု ၜါတ္ၚဲရ။&lt;ref name=&quot;globenewswire1977226&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.globenewswire.com/news-release/2020/01/30/1977226/0/en/Curetis-Group-Company-Ares-Genetics-and-BGI-Group-Collaborate-to-Offer-Next-Generation-Sequencing-and-PCR-based-Coronavirus-2019-nCoV-Testing-in-Europe.html |title=Curetis Group Company Ares Genetics and BGI Group Collaborate to Offer Next-Generation Sequencing and PCR-based Coronavirus (2019-nCoV) Testing in Europe |date=30 January 2020 |website=GlobeNewswire News Room |access-date=1 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200131201626/https://www.globenewswire.com/news-release/2020/01/30/1977226/0/en/Curetis-Group-Company-Ares-Genetics-and-BGI-Group-Collaborate-to-Offer-Next-Generation-Sequencing-and-PCR-based-Coronavirus-2019-nCoV-Testing-in-Europe.html |archive-date=31 January 2020 |url-status=live | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;20200130businessinsider&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.businessinsider.com/how-to-know-if-you-have-the-coronavirus-pcr-test-2020-1 |title=There's only one way to know if you have the coronavirus, and it involves machines full of spit and mucus |last=Brueck |first=Hilary | name-list-format = vanc |date=30 January 2020 |website=Business Insider |access-date=1 February 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200201034232/https://www.businessinsider.com/how-to-know-if-you-have-the-coronavirus-pcr-test-2020-1 |archive-date=1 February 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;စမ်ဆီလေဝ် ဂွံကီုရ။ ဆဂး ယဝ်ရစမ်နကဵုဆီမ္ဂး သွဟ်ဂွံမံက်ဂှ် ဒးကေတ်အခိင်လအ် စဵုကဵု ပွိုင် ၜါသတ္တဟ၊ တုဲပၠန် သွဟ်လေဝ် ဟွံချိုတ်ပၠိုတ်ကွေဟ်ဟ်ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/publications-detail/laboratory-testing-for-2019-novel-coronavirus-in-suspected-human-cases-20200117 |title=Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases |access-date=26 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221192745/https://www.who.int/publications-detail/laboratory-testing-for-2019-novel-coronavirus-in-suspected-human-cases-20200117 |archive-date=21 February 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;တၠပညာသိပ္ပံကြုက်တအ် ဂိုင်ဒေပ်လဝ် ဗဳဇ ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ်တုဲ ပ္တိတ်တြးလဝ် ဗီုပြင်ဗဳဇ (genetic sequence)ဍေဟ်ဂှ်ရ ဌာနပါ်ဓါတ် အလုံဂၠးတိ ဗွဲမဗၠးၜး ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် ပဳသဳအာရ် polymerase chain reaction (PCR) မဒှ်နဲ ဗီုဂွံစမ်ဂၠာဲ ဝဳရုသ်ဂွံရ။&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Cohen17Jan20202&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Cohen J, Normile D | title = New SARS-like virus in China triggers alarm | journal = Science | volume = 367 | issue = 6475 | pages = 234–35 | date = January 2020 | pmid = 31949058 |doi=10.1126/science.367.6475.234 | bibcode = 2020Sci...367..234C | url = https://mcb.uconn.edu/wp-content/uploads/sites/2341/2020/01/WuhanScience24Jan2020.pdf | access-date = 11 February 2020 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20200211230310/https://mcb.uconn.edu/wp-content/uploads/sites/2341/2020/01/WuhanScience24Jan2020.pdf | archive-date = 11 February 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ncbiWuhanGenomes&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/labs/virus/vssi/#/virus?SeqType_s=Nucleotide&amp;VirusLineage_ss=Wuhan%20seafood%20market%20pneumonia%20virus,%20taxid:2697049 |title=Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 data hub |website=NCBI |url-status=live |access-date=4 March 2020 | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; စဵုကဵု ၁၉ မာတ် ၂၀၂၀၊&lt;ref name=&quot;Vogel2020&quot;&gt;{{cite journal |title=New blood tests for antibodies could show true scale of coronavirus pandemic |last1=Vogel| first1=Gretchen |journal=Science |year=2020 |issn=0036-8075 |doi=10.1126/science.abb8028}}&lt;/ref&gt;ဟွံဂွံစကာ နဲ antibody tests ဏီရ။&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Pang J, Wang MX, Ang IY, Tan SH, Lewis RF, Chen JI, Gutierrez RA, Gwee SX, Chua PE, Yang Q, Ng XY, Yap RK, Tan HY, Teo YY, Tan CC, Cook AR, Yap JC, Hsu LY | display-authors = 6 | title = Potential Rapid Diagnostics, Vaccine and Therapeutics for 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV): A Systematic Review | journal = Journal of Clinical Medicine | volume = 9 | issue = 3 | pages = 623 | date = February 2020 | pmid = 32110875 | doi = 10.3390/jcm9030623 }}&lt;/ref&gt; FDA ပဒတန် နဲကဲစမ် point-of-care test ပ္ဍဲ ၂၁ မာတ် ၂၀၂၀ သွက်ဂွံ ဆက်စကာအာ ပ္ဍဲကဵုဂိတုဂှ်အိုတ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Coronavirus (COVID-19) Update: FDA Issues first Emergency Use Authorization for Point of Care Diagnostic |date= 21 March 2020 |publisher= FDA |url= https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/coronavirus-covid-19-update-fda-issues-first-emergency-use-authorization-point-care-diagnostic |access-date= 22 March 2020}}&lt;/ref&gt;

နဲကဲစမ်ယဲ မပတိတ် နူကဵု ရုင်ဂဥုဲတက္ကသိုလ်ဝူဟာန် ဇဟံင်နာန် (Zhongnan Hospital of Wuhan University ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုလက်သန်ယဲ အောန်အိုတ် နွံၜါ ဇကုကတဴ၊ ယီုဝါတ်၊ ဒြဟတ်ဆီအောန်စှ်ေ မွဲတဲဓဝ်ရ။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite journal | vauthors=Jin YH, Cai L, Cheng ZS, Cheng H, Deng T, Fan YP, Fang C, Huang D, Huang LQ, Huang Q, Han Y, Hu B, Hu F, Li BH, Li YR, Liang K, Lin LK, Luo LS, Ma J, Ma LL, Peng ZY, Pan YB, Pan ZY, Ren XQ, Sun HM, Wang Y, Wang YY, Weng H, Wei CJ, Wu DF, Xia J, Xiong Y, Xu HB, Yao XM, Yuan YF, Ye TS, Zhang XC, Zhang YW, Zhang YG, Zhang HM, Zhao Y, Zhao MJ, Zi H, Zeng XT, Wang YY, Wang XH | display-authors=6 | title=A rapid advice guideline for the diagnosis and treatment of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) infected pneumonia (standard version) | journal=Military Medical Research | date=February 2020 | volume=7 | issue=1 | pages=4 | doi=10.1186/s40779-020-0233-6 | doi-access=free | pmid=32029004 | pmc=7003341 }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery widths=&quot;300px&quot; heights=&quot;110px&quot; &gt;
File:COVID19CT2.webp|Typical CT imaging findings
File:COVID19CT1.webp|CT imaging of rapid progression stage
&lt;/gallery&gt;

== စဵုဒၞာ ==
[[ဝှာင်:Covid-19-curves-graphic-social-v3.gif|thumb|ဗမံက်ထ္ၜး ဗီု ညံင်ယဲဟွံဂွံကၠောအ်ကၞာန် ဗွဲမပြဟ်မွဲတဲဓဝ်၊ ဖန်ညံင်ယဲ ဂွံကၠောအ်ကၞာန် သိုက်က် လအ်လအ် ကာလဂှ်မ္ဂး နူကဵု ဌာနပရေင်ထတ်ယုက် ဂွံရပ်စပ် လွဳလွတ်ဂွံဂတာပ်၊ ဂွံလွဳလွတ်မာန်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The three phases of Covid-19 – and how we can make it manageable|url=https://thespinoff.co.nz/society/09-03-2020/the-three-phases-of-covid-19-and-how-we-can-make-it-manageable/|date=9 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lancet2020Flatten&quot;&gt;{{Cite journal|title=How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic?|date=March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vox.com/2020/3/10/21171481/coronavirus-us-cases-quarantine-cancellation|title=How canceled events and self-quarantines save lives, in one chart|date=10 March 2020}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Covid-19-curves-graphic2-stopthespread-v3.gif|thumb|upright=1.4|Alternatives to flattening the curve&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Wiles |first1=Siouxsie |title=After 'Flatten the Curve', we must now 'Stop the Spread'. Here's what that means |url=https://thespinoff.co.nz/society/14-03-2020/after-flatten-the-curve-we-must-now-stop-the-spread-heres-what-that-means/ |website=The Spinoff |access-date=13 March 2020 |date=14 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Anderson RM, Heesterbeek H, Klinkenberg D, Hollingsworth TD | title = How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic? | journal = Lancet | date = March 2020 | volume = 395 | issue = 10228 | pages = 931–934 | pmid = 32164834 | doi = 10.1016/S0140-6736(20)30567-5 }}&lt;/ref&gt;]]

တၠပညာ မဆေင်ကဵု ပရေင်ထတ်ယုက်တအ် ဒုင်သဇိုင် ကုဗီုကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် မဂျိုင်တန်တဴမာန်၊ ဗီုမပြးတိတ် နူကဵု ခန္ဓမၞိဟ်မဒှ်ယဲတအ်တုဲ ဟီုလဝ် နဲကဲ သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ညံင်ယဲဟွံဂွံကၠောအ်ဂၠိုင်င်ရ။ ညးမဒှ်ဒၟံင်ယဲဏအ် (အလဵုဇကု ဟွံတီဏီလေဝ်နွံ) ဂှ် ဝဳရုသ် နူကဵု ခန္ဓညးဂှ် နူကဵု မုဟ်၊ ပါင်၊ ဝစ္စမက် မွဲကဆံင် တိတ်ကၠုင်မ္ၚးမာန်ရ။ နကဵုမၞိဟ်ယဲဂှ် အရာမရပ်မုဟ် ရပ်ပါင် ပတုဲကိစ္စ မဆေင်ကဵု ဝစ္စမက် (မပတံ ဗိုင်အိက်) တအ်ဂှ် ဒးကၠောန်ပ နကဵုတဲဖအိုတ်ရ။ နူကဵု တဲဂှ် အာရပ်ကပေါတ်အရပ်အရာတၞဟ်၊ ကပေါတ်ဂှ် ညးမွဲသအာင် အာရပ်ဒးကီု၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဆက်တဲ ကုညးမွဲသအာင်မ္ဂး ဝဳရုသ် နူကဵုတဲညးဂှ် စၠောအ်ပရးဏာ ပ္ဍဲတဲမၞိဟ်မွဲသအာင်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဝဳရုသ် မတိတ်နူ မၞိဟ်ယဲမွဲမွဲဂှ် အာဒတုံပြဟ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲလတူ ကပေါတ်အရပ်မွဲမွဲတုဲ မၞိဟ်တၞဟ်မွဲ ကၠုင်ရပ်ဒး ကပေါတ်ဂှ်မ္ဂးလေဝ် ဝဳရုသ်ဂှ် ကၠောအ်စိုပ် ပ္ဍဲမၞိဟ်မရပ်ကပေါတ်ဂှ်ရ။ တုဲပၠန် ဝဳရုသ်ဂှ် ဍေဟ်တအ် နွံကဵု ခၞောက်တုဲ ခၞောက်ဍေဟ်ဂှ် ဒးဍာ်သာပ်ပျာမ္ဂး ထကးလီုတုဲ ချိုတ်မာန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးကဵုပညာ နဲစဵုဒၞာဂှ် ဒှ်နဲကြာတ်တဲရ။ ကြာတ်တဲပၠန်ရ သာပ်ပျာဂွံကၠောအ် ဂွံလုပ်စိုပ် ပ္ဍဲစက်တဲတအ်မာန်ဂှ် ဒးပေါတ် အောန်အိုတ် လလအ် ၂၀ စက္ကရ။ တဲဇကုမရပ်လဝ် ကပေါတ်အရပ်အရာမွဲမွဲ၊ မရပ်လဝ် မၞိဟ်တၞဟ်သအာင်မွဲမွဲဂှ် ကိုပ်ကၠာဇကု ဟွံဂွံကြာတ်ဏီ လ္ပရပ်မုက်မတ်ဇကု မဒှ်ဒၞာဲ တြင်မလုပ်ကဵု ခန္ဓကာယဇကုညိဂှ် ကဵုလဝ်သတိရ။ တုဲပၠန် ဇၟာပ်မၞိဟ်ဂှ် ဇကုဒးဒုင်ကၠောအ်လဝ် ယဲရဟာ ဇကုဟွံဒးဏီဟာဂှ် လဝုဲဂှ် တီကေတ်ဟွံမာန်၊ အခိင်လဒပ် ဝဳရုသ် ပ္ဍဲခန္ဓကာယဇကုဂှ် နွံစဵုကဵု ၁၄ တ္ၚဲဂှ်ရ ကာလဇကုခဍက် ဟွံသေင်မ္ဂး ထအဟ်မ္ဂး တၞဟ်န ဝဳရုသ် နူဇကု ဟွံဂွံပြးတိတ်အာမ္ၚးဇကုတုဲ ဇကုဒးကၟာတ်ပါင် ကၟာတ်မုဟ်ဇကု နကဵု စက္ခောတိသ်ရှူ ရ။ ယဝ်ရ ဇကုခဍက်/ထအဟ်စုတ် ပ္ဍဲတဲဇကုမ္ဂး ဗွဲမပြဟ် ဇကုဒးအာကြာတ်ထောအ်တဲဇကုရ။&lt;ref name = &quot;CDC-Prevention &amp; Treatment&quot;/&gt; 

တင်စဵုဒၞာမွဲပၠန်ဂှ် ဒှ်တင်မပရးမၞိဟ်တုဲမံင်စံင်အာကၠုင်ရ။ မၞိဟ်မနွံကဵု ဝဳရုသ်မွဲမွဲ ကာလမၞိဟ်ဂှ် ထအဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ခဍက်မ္ဂး ဝဳရုသ်နူမၞိဟ်ဂှ် နကဵုအသိင်ကျာမုဟ် ကျာပါင်မၞိဟ်ဂှ် ပရးဗစိုပ်ဏာ ဝဳရုသ် မ္ၚးရ။ ယဝ်ရ မံင်ကြပ်ဒၟံင် ရေင်သကအ်မ္ဂး ဝဳရုသ်မစိုပ်ဒၟံင် ပ္ဍဲကျာဂှ် ညးတၞဟ်မွဲသအာင် ယီုပၠုပ် ဝဳရုသ်ဂှ်တုဲ ဝဳရုသ်လုပ်စိုပ်အာ ပ္ဍဲခန္ဓမၞိဟ်ဂှ်မာန်ရ။ ဝဳရုသ်ဂှ် ပ္ဍဲကျာ စဵုကဵု ပွိုင် ၄ နာဍဳ ဍေဟ်ဂျိုင်တန်တဴမာန်ဒၟံင်ရ။ တုဲပၠန် ဝဳရုသ်ဂှ် နူကဵု ကျာယဝီု မၞိဟ်မနွံကဵု ဝဳရုသ်ဂှ်လေဝ် ပြးပ္တိတ်မ္ၚးကီုရ။ ရံင်ကဵု တင်ဏအ်တုဲ ညးတအ် ကဵုလဝ် သမ္တီ ညးမွဲကုမွဲ ယဝ်ရ မံင်ခြာမွဲမဳတာကဵု ၜါမဳတာမ္ဂး ဝဳရုသ် မတိတ် နူကျာယဝီုဂှ် ကၠောအ်စိုပ် ဟွံမာန်ရ။&lt;ref name=&quot;JHUSocialDistancing&quot;&gt;{{cite web | first = Lisa Lockerd | last = Maragakis | name-list-format = vanc |title=Coronavirus, Social Distancing and Self Quarantine |url=https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/coronavirus/coronavirus-social-distancing-and-self-quarantine |website=www.hopkinsmedicine.org |publisher=Johns Hopkins University}}&lt;/ref&gt;ရံင်ကဵု တင်ဏအ်တုဲ ညးတအ် ကဵုလဝ် သမ္တီ ညးမွဲကုမွဲ ယဝ်ရ မံင်ခြာ ၜိုတ် ၆ ပေ (ၜိုတ် ၁.၈ မဳတာ)မ္ဂး ဝဳရုသ် မတိတ် နူကျာယဝီုဂှ် ကၠောအ်စိုပ် ဟွံမာန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒၞာဲမၞိဟ်ဂၠိုင်င် မကောံဒၟံင် ဗီုကဵု ဘာဗတောန်လိက်၊ ရုင်ကမၠောန်၊ ဇြပ်ဇၞူ၊ ဒၞာဲမကောံအာကၠုင်ဂၠိုင် မပ္တံကဵု ကၠအ်ပ္ကဴ၊ တိုက်ရံင်လိက်၊ ဘာကျာ်တအ်ဂှ် ဒးဝေင်ပါဲရ။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Parker-
Pope|first=Tara|url=https://www.nytimes.com/2020/03/19/well/live/coronavirus-quarantine-social-distancing.html|title=Deciding How Much Distance You Should Keep|date=19 March 2020|work=The New York Times|access-date=20 March 2020|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;ဂဥုဲစဵုဒၞာ ဝဳရုသ် SARS-CoV-2 ဏအ်ဂှ် ဆိင်ကေတ်မ္ဂး ပြဟ်အိုတ် သၞာံ ၂၀၂၁ တေအ်မ္ဂး ကလိဂွံမာန်ရောင်တုဲ&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.sciencealert.com/who-says-a-coronavirus-vaccine-is-18-months-away | title = Here's Why It's Taking So Long to Develop a Vaccine for the New Coronavirus | website = Science Alert | first1 = Rob | last1 = Grenfell | first2 = Trevor | last2 = Drew | name-list-format = vanc | date = 17 February 2020 | access-date = 26 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200228010631/https://www.sciencealert.com/who-says-a-coronavirus-vaccine-is-18-months-away | archive-date = 28 February 2020 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;ပရေင်စဵုဒၞာ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုနဲကဲ ညံင်ဂွံလဇုဲလဇဖျေဟ်အခိင်တုဲ ဖန်ဒၟံင်ရ။ စၞးမကဵုဒှ် ယဲဏအ် မွဲတဲဓဝ် လၟိဟ်မၞိဟ်ဂၠိုင်င် ရုင်ဂဥုဲရပ်စပ် လွဳဗက်ဟွံဂတာပ်ဂှ် ကဵုဒှ် သိုက်က် ညံင်ရုင်ဂဥုဲ ဂွံလွဳဗက်ဂတာပ်ရ။ တုဲပၠန် ဒၞာဲမဒှ်လဝ်တုဲတအ်ဂှ် ညံင်ဟွံကလေင် မံက်ကတဵုကၠုင် မွဲဝါပၠန်ဂှ်လေဝ် စဵုဒၞာဝေင်ပါဲရ။&lt;ref name=&quot;Lancet2020Flatten&quot; /&gt; ပွမလဇုဲလဇ ညံင်မၞိဟ်ဟွံဂွံဒှ် မွဲတဲဓဝ်ဂၠိုင်င်ဂှ် တၞဟ်နရုင်ဂဥုဲ ဂွံရပ်စပ်မာန်ကီု သီုကဵု မင်လဇုဲ စဵုကဵု ဂဥုဲစဵုဒၞာ ဂွံတိတ်ရ။&lt;ref name=&quot;Lancet2020Flatten&quot; /&gt;

နဲကဲစဵုဒၞာ ဝေင်ပါဲဂှ် နကဵု ဂကောံပရေင်ထတ်ယုက်ဂၠးကဝ (WHO) ဟီုလဝ် သွက်မၞိဟ်ခ္ဍက်၊ ထအဟ် ကေုာံ မၞိဟ်မလွဳလွတ်ယဲ ကုညးသံသယယဲ ဗီုကဵု အစာဂဥုဲတအ်မ္ဂး ဒးစုတ် ဂရုပ်ပါင် (ယာတ်ကၟာတ်ပါင်)ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/when-and-how-to-use-masks|title=When and how to use masks|website=[[World Health Organization]] (WHO)|access-date=8 March 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; ဍုင်လ္ၚဵု နူကဵု ဌာနပရေင်ထတ်ယုက် ဇၟာပ်မၞိဟ်တိတ်မ္ၚးမ္ဂး ဒးစုတ် ဂရုပ်ပါင်ရ။ ဗွဲတၟေင် ဍုင်ကြုက်&lt;ref name=&quot;nhc_masks&quot;&gt;{{cite web |url=http://en.nhc.gov.cn/2020-02/07/c_76337.htm |title=For different groups of people: how to choose masks |work=NHC.gov.cn |publisher=National Health Commission of the People's Republic of China |date=7 February 2020 |access-date=22 March 2020 |archive-url= |archive-date= |quote=&quot;Disposable medical masks: Recommended for: · People in crowded places · Indoor working environment with a relatively dense population · People going to medical institutions · Children in kindergarten and students at school gathering to study and do other activities&quot; }}&lt;/ref&gt; ဟံင်ကံင်&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.chp.gov.hk/files/pdf/prevention_of_covid_19_en.pdf |title=Prevention of Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) |website=[[Centre for Health Protection]] |access-date=22 March 2020 |quote=&quot;Wear a surgical mask when taking public transport or staying in crowded places.&quot; |accessdate=26 March 2020 |archivedate=21 March 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200321175110/https://www.chp.gov.hk/files/pdf/prevention_of_covid_19_en.pdf }}&lt;/ref&gt; ကေုာံ ဍုင်သေံ တအ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite news |title='Better than nothing': Thailand encourages cloth masks amid surgical mask shortage |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-thailand-masks/better-than-nothing-thailand-encourages-cloth-masks-amid-surgical-mask-shortage-idUSKBN20Z0UT |first=Jiraporn |last=Kuhakan |work=Reuters |date=12 March 2020 |quote=&quot;Thailand's health authorities are encouraging people to make cloth face masks at home to guard against the spread of the coronavirus amid a shortage of surgical masks. ... The droplet from coughing and sneezing is around five microns and we have tested already that cloth masks can protect against droplets bigger than one micron.&quot; }}&lt;/ref&gt; ဂရုပ်မုက် ဂွံရုမ်ဂပ်မာန်ဂှ် နကဵု ဂကောံပရေင်ထတ်ယုက်ဂၠးတိ ဟီု ရုင်ကမၠောန်မကၠောန်ပတိတ် ဂရုပ်မုက်တအ် ဒးကၠောန်ဂလိုင်ပတိုန် ၄၀% ရ။ ဟိုတ်နူယဲဏအ်တုဲ ၚုဟ်ဂရုပ်မုက်ဂှ် ဍင်တိုန် ၆ ဆ၊ တုဲပၠန် ကပေါတ်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဍာ်ဒကေဝ်ဟွံစိုပ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite press release |title= Shortage of personal protective equipment endangering health workers worldwide|date= 3 March 2020 |publisher= WHO |url= https://www.who.int/news-room/detail/03-03-2020-shortage-of-personal-protective-equipment-endangering-health-workers-worldwide |access-date= 24 March 2020}}&lt;/ref&gt;ၜိုန်ရ ဂရုပ်မုက်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ကၠောန်လဝ် ဍာ်ဒကေဝ်ဟွံစိုပ် ဝဳရုသ် လုပ်တတ်စိုပ်မာန်ဒၟံင်ကီုလေဝ် တၠပညာ ပရေင်ထတ်ယုက် လ္ၚဵုတအ် ဟီု စုတ်ဂရုပ်မုက်ဂှ် ဖန်ကဵု ညံင်မၞိဟ်တအ် ဟွံဂွံရပ်မုက်ညးတအ် တိုက်က်ရိုက်က်တုဲ ဒှ်ဂုဏ်ဖိုဟ် လပါ်ခိုဟ်မွဲရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bostonglobe.com/2020/03/19/opinion/guidance-against-wearing-masks-coronavirus-is-wrong-you-should-cover-your-face/|title=Guidance against wearing masks for the coronavirus is wrong – you should cover your face - The Boston Globe|website=BostonGlobe.com}}&lt;/ref&gt;

ကုညးမဒှ် ယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉ ဟွံသေင်မ္ဂး ကုညးမထေင်ကေတ် ဇကုဒးဒုင်ကၠောအ်လဝ် နကဵုဝဳရုသ်တအ်ဂှ် နူကဵု ဌာနပရေင်ထတ်ယုက် ဍုင်ဗွဲမဂၠိုင် ဟီုလဝ် လ္ပတိတ်မ္ၚး မံင်ပ္ဍဲသ္ၚိဇကု၊ ကိုပ်ကၠာ ဇကုဟွံအာ ရုင်ဂဥုဲမ္ဂး ဇကုဒးကဵုပရိုင်ဆက်ဖုန်ကၠာ၊ ကာလဇကုအာမ္ဂး စကာဂရုပ်ပါင်၊ ဍုင်လ္ၚဵုမ္ဂး ဒံက်တာကၠုင်လွဳ ပ္ဍဲသ္ၚိရ။ ကာလမၞိဟ်ဂှ် ယဲက္ဍင် ဒးစကာကိရိယာတၟေင်မ္ဂး ကဵုတိုန်မံင် ပ္ဍဲရုင်ဂဥုဲရ။ အရာဏအ် ဍုင်မွဲကုမွဲ ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention.html | title = Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)—Prevention &amp; Treatment| date = 10 March 2020 | work = Centers for Disease Control and Prevention | publisher = U.S. Department of Health &amp; Human Services }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url = https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html | title = What to do if you are sick with 2019&amp;nbsp;Novel Coronavirus (2019-nCoV) | last = [[Centers for Disease Control and Prevention]] | date = 11 February 2020 | language = en-us | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20200214153016/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html | archive-date = 14 February 2020 | access-date = 13 February 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; 

&lt;gallery widths=&quot;300px&quot; heights=&quot;200px&quot; &gt;
File:Covid-19-Transmission-graphic-01.gif|ဗီုမထ္ၜး ယဝ်ရ ဟွံစဵုဒၞာမ္ဂး ဗီုလဵု ပြးကၞာန်တုဲ ယဝ်ရ စဵုဒၞာမ္ဂး ဗီုလဵု ဂွံပဒေါအ် ဖအောန်ဖျေဟ် ပရေင်ကၠောအ်ကၞာန်။ 
File:COVID19 W ENG.ogv|ထ္ၜးနဲကြာတ်တဲ
&lt;/gallery&gt;

== Management ==
[[ဝှာင်:DonningCDC2020.jpg|thumb|Four steps to putting on personal protective equipment&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sequence for Putting On Personal Protective Equipment (PPE)|url=https://www.cdc.gov/hai/pdfs/ppe/PPE-Sequence.pdf}}&lt;/ref&gt;]]

== Prognosis ==
 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;10&quot; |Case fatality rates (%) by age and country
|-
!Age
!0–9
!10–19
!20–29
!30–39
!40–49
!50–59
!60–69
!70–79
!80+
|-
|China as of 11 February&lt;ref name=&quot;Epidemiology2020Feb17&quot;/&gt;
|0.0
|0.2
|0.2
|0.2
|0.4
|1.3
|3.6
|8.0
|14.8
|-
|Italy as of 19 March
|0.0
|0.0
|0.0
|0.4
|0.6
|1.2
|4.9
|15.3
|23.6
|-
|South Korea as of 23 March
|0.0
|0.0
|0.0
|0.1
|0.1
|0.4
|1.6
|6.3
|11.6
|-
|Spain as of 22 March
|0.0
|0.5
|0.3
|0.1
|0.3
|0.6
|2.2
|5.2
|17.9
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;8&quot; |Case fatality rates (%) by age in the United States
|-
|Age
|0-19
|20-44
|45-54
|55-64
|65-74
|75-84
|≥85
|-
|United States as of 16 March&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/69/wr/mm6912e2.htm|title=Severe Outcomes Among Patients with Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) — United States, February 12–March 16, 2020|date=16 March 2020|publisher=[[Centers for Disease Control]]}}&lt;/ref&gt;
|0.0
|0.1-0.2
|0.5-0.8
|1.4-2.6
|2.7-4.9
|4.3-10.5
|10.4-27.3
|-
| colspan=&quot;8&quot; |&lt;small&gt;Note: The lower bound includes all cases. The upper bound excludes cases that were missing data.&lt;/small&gt;
|}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;210&quot;&gt;
ဝှာင်:Total-cases-covid-19-who.png|Total confirmed cases over time
ဝှာင်:Total-deaths-covid-19-who (1).png|Total deaths over time
ဝှာင်:Total-confirmed-cases-of-covid-19-per-million-people.png|Total confirmed cases of COVID-19 per million people, 20 March 2020&lt;ref&gt;{{cite web |title=Total confirmed cases of COVID-19 per million people |url=https://ourworldindata.org/grapher/total-confirmed-cases-of-covid-19-per-million-people |website=Our World in Data |access-date=20 March 2020}}&lt;/ref&gt;
ဝှာင်:World map of total confirmed COVID-19 deaths per million people by country.svg|Total confirmed deaths due to COVID-19 per million people, 24 March 2020&lt;ref&gt;{{cite web |title=Total confirmed deaths due to COVID-19 per million people |url=https://ourworldindata.org/grapher/total-covid-deaths-per-million |website=Our World in Data |access-date=24 March 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Terminology ==

=== Passive antibody therapy ===

== နိဿဲ ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;Reut_NIH_Moderna_3months&quot;&gt;{{cite news | last1= Steenhuysen | first1= Julie | last2= Kelland | first2= Kate | name-list-format = vanc | title= With Wuhan virus genetic code in hand, scientists begin work on a vaccine | date= 24 January 2020 | agency= [[Reuters]] | url= https://www.reuters.com/article/us-china-health-vaccines-idUSKBN1ZN2J8 |access-date=25 January 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200125203723/https://www.reuters.com/article/us-china-health-vaccines-idUSKBN1ZN2J8 |archive-date= 25 January 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
}}

[[Category:BEHM]]
[[Category:ပရေင်ထတ်ယုက်]]
[[Category:ဇဳဝဗေဒ]]
[[Category:]]</text>
      <sha1>5ryg9ip8uia3gisfdmif6ffo31zboh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တ္ၚဲသာဲ ဂၠးကဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2216</id>
    <revision>
      <id>57534</id>
      <parentid>23565</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T00:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>57534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1869" sha1="edvlo1efi5j2uo9gqtqc8mza4x3kxnm" xml:space="preserve">[[ဝှာင်:World_Bee_Day_Celebration_in_Breznica,_Slovenia.jpg|thumb|သၞာံ ၂၀၁၈ တ္ၚဲသာဲဂၠးကဝ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲဗြေဇနဳကာ၊ (Breznica) ဍုင်သလဝ်ဗေနဳယျာ (Slovenia)]]
'''တ္ၚဲသာဲဂၠးကဝ် (World Bee Day)''' ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲသဘင် မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲဂိတုမေ ၂၀။ တ္ၚဲဝွံ ရုဲစှ်လဝ် နကဵုမၞိဟ်မလွဳသာဲ အေန်ထောန် ယာန်သာ (Anton Janša) မကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၃၄ ရ။

တင်ရန်တၟအ် မကၠောန်ဗဒှ်တ္ၚဲဏအ်ဂှ် သွက်ဂွံပစၟတ်သမ္တီ သာဲ ကေုာံ စၟမစၠောအ်ကသဝ်ပ္ကဴဂမၠိုင် မပတံကဵု ဟိုင်၊ ထောဝ်တအ်ဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်ဂေဟ (ecosystem) ရ။ 

ပ္ဍဲဂိတုဒဳဇြေန်ပါ သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် ဍုင်ကောန်ဂကောံ ကုလသမဂ္ဂဂမၠိုင် စၟတ်သမ္တီ တင်ပတိုန်ဂလာန် နူကဵုဍုင်သလဝ်ဗေနဳယျာ သွက်ဂွံစၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲသာဲဂၠးကဝ် ပ္ဍဲဂိတုမေ ၂၀ ဂှ်ရ။

== လေန်မ္ၚး ==

* [https://web.archive.org/web/20251213201927/http://worldbeeday.org/ Official webpage]

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;
[[ကဏ္ဍ:တ္ၚဲတၟေင် တ္ၚဲပရဲဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:BEHM]]</text>
      <sha1>edvlo1efi5j2uo9gqtqc8mza4x3kxnm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လောကသိဒ္ဓိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3865</id>
    <revision>
      <id>57532</id>
      <parentid>46107</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T14:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52654-05</username>
        <id>5689</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုန်ဗြိုဟ်သ္ၚိ */</comment>
      <origin>57532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="436520" sha1="m9osqyg362ceyaw3jtydba6t2f2l0xl" xml:space="preserve">[[ဝှာင်:လောကသိဒ္ဓိ.png|thumb|alt=လောကသိဒ္ဓိ]]
[[ဝှာင်:ပြကိုဟ်−လောကသိဒ္ဓိ.png|thumb|alt=တၞးၜါ]]

သွက်ကောန်ဂကူတံဂွံတီညာတ်ဂွံစဳကၠးဂုဏ်ဒုဟ်ပ္ဍဲလောတုဲ သွက်ဂွံဒှ်ဒတုဲမြမောဝ်တသိုက်ကုသတ္တံဂမၠိုၚ် အတိုၚ်ကျာ်ဇၞော်အစွောံမခၞံလဝ်

( ပြကိုဟ်−လောကသိဒ္ဓိ ) ကေုာံ ပြကိုဟ်သၞဲလ္ၚီ

အာစာတံခၞံလဝ်ကိုပ်ကၠာတေံဂှ် ကျာ်ဇၞော်အစာစာ သဳလဝန္တထေရ် (မာံရွှေၚိ) ညးမဂွံတဆိပ် (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) စဳရေၚ်ပြုပြေၚ်ပလေဝ်လဟဵုလဝ်ရောၚ်။

==ထ္ၜးပဏာမ ပြကိုဟ်==
နမောတဿတိ

က္ၜံၚ်ထံက်ကလဵု တဲပ္ဍဵုသိသံ၊  ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မံ သံဃံ ဒေဝါ၊  မိမအာစာ လ္ၚောဝ်ကၠာတုဲ၊  ဒ္ဂေတ်လိုက်ဗာ ပညာဒှ်တၟုဲ၊ ပညာနွံတုဲ ဒှ်ဒတုဲဇန်၊ ယာံပညာအောန် လုတ်လောန်ဒိုဟ်ဒး၊ ဉာဏ်ဟွံစဳကၠး ချပ်ဒးလုတ်အာ၊ ဟိုတ်အောန်ပညာ ဒးဒိုက်အာကီု၊  ဟိုတ်ဂှ်ဂၠာဲနၚ် တၚ်တဝှ်ဗီု၊  ညံၚ်ပၞၚ်တိုၚ်ထဝ် မပ္ဍေန်လဝ်ကီု၊  ဝေါဟာဂစာဲ နဲကဲဂၠာဲဟီု၊  နဲမဒှ်သိတ် လအိတ်ဂၠာဲဟီု၊ နဲမဒှ်ဗီု ပ္ကီုနၚ်ဒုဟ်တၚ်၊ ပိုဲဂၠာဲဟီုနၚ် မၞးပၚ်မှိၚ်ညိ၊ ဟီုလဝ်လိက်မွဲ ပ္ဍဲရးမန်ပိ၊ ယမုလိက်ရော လောကသိဒ္ဓိ၊ ဒတုဲလိုက်ပိ မဂ္ညိအံသဝ်၊ ပ္ဍေန်ဇမန်လဝ် ပအံသဝ်ရောၚ်။

==ထ္ၜးလၟေၚ်ယၟုတ္ၚဲထပှ်==
ပ္တန်သုစရိုတ် စိုတ်ပကဵုယောၚ်၊ စၟတ်သမ္တီရောၚ် အခေါၚ်ဝါကျ၊  တၞံတ္ၚဲထပှ် ဒဒှ်ဟီုပၠ၊ အဒိုတ်စန္ဒြာ အၚာဗုဒ္ဓ၊ ဗြဴဗတိရ သိုက်ကြသ္ၚိသဝ်၊ ဂွံတ္ၚဲထပှ် အာစာတွံလဝ်။

==ထ္ၜးလၟေၚ်ဂိတုစှ်ၜါ==
ဂိတုဆတ္တဝ် ဟီုလဝ်စှ်ၜါ၊  စဲပသာ်ဇှ်ေ သၟေဟ်အာသာတ်ကၠာ၊  သဝန်ဘဝ်ဝှ် ကထိုက်တွံအာ၊ မြေက္ကသဵုပုဟ်မာ် ကွာ်လုပ်မွဲသာ၊  ဖဝ်ရဂိုန်မှာ ပေၚ်စှ်ၜါရ။

==(က) ထ္ၜးရုပ်ဒွါစှ်ၜါ==
သီုလၟေၚ်ဒွါစှ်ၜါနာမ၊  မိဟ်ဗြိုဟ်မေထုန် ကြကတ်တုန်ရ၊  သိၚ်ကန်တူကၠာ ဗိစ္ဆာခုဇ္ဇ၊ ဓနုမကဝ် ကုံမိန်လဝ်ပၠ၊  ဝွံယၟုကၠာဒွါစှ်ၜါရ။


*'''အဓိပ္ပါယ်တုန်'''
(၁) ။ မိပ် − ကၞိ

(၂) ။ ဗြိုဟ် − ဂၠဴ

(၃) ။ မေထုန် − ကၠ

(၄) ။ ကြကတ် − ဗ္တာဲ

(၅) ။ သိၚ် − နာဲ

(၆) ။ ကန် − သဝ်ရဝကာဲ

(၇) ။ တူ − ဗ္စေံ

(၈) ။ ဗိစ္ဆာ − ချေံ

(၉) ။ ဓနု − ကၞုဲ

(၁၀) ။ မကဝ် − စာၚ်ဍာ်

(၁၁) ။ ကုံ − ကၠဵု

(၁၂) ။ မိန် − ကၠိက်


'''(က) ထ္ၜးရုပ်ဒွါ − ၁၂''' ။   ဗွဲယမုဂှ် ဟီုတွံဂတ၊ မိဟ်ဂှ်ကၞိအဴ ဗြိုဟ်ဂၠဴမူလ၊ မေထုန်ဂှ်ကၠ ကြကတ်ဗတာဲ၊ အာစာတွံဂၠာဲ ဒၞာဲဝွံသေၚ်ဟာ၊ သိၚ်နာ်ကန်ဖက် စက်ကဝက်မာ၊ တူဗ္ၜေံကၠာ ဗိစ္ဆာချေံလဝ်၊ ဓနုကၞုဲဓဝ် မကဝ်စာၚ်ဍာ်၊ ကုံကၠဵုလမာ် မိန်ကၠိက်ကွာ်ဗိုန်၊ ဝွံဒှ်လၟိုန် ပ္တိန်လဝ်စိုတ်ရ။  [ဂလာန်ဝွံ ထပ်စုတ်ရောၚ်]

==ထ္ၜးယၟုဒိုဟ်ဒစာံ, ဒိုဟ်စှ်==
ဒိုဟ်ဒစာံဂှ် ဒိုဟ်စှ်နာမ၊  ဗမံက်ပလိုတ် သၠုၚ်ကျာ်ဂိုတ်ပၠ၊ သၟတ်ကျာအဂၞဲ ဗွဲဒိုဟ်နေရတိ၊ ဗာယပ်ဨသာန် ဒစာံဋ္ဌာန်ဂျ၊ ဒိုဟ်အာကာသ သီုဒိုဟ်အသၟဝ်၊ သာ်ဝွံဆတ္တဝ် ဟီုလဝ်ဒိုဟ်စှ်။

==ထ္ၜးကိုန်ဒိုဟ်ဂွံလာပ်==
ဒိုဟ်မအာသွံ ဂွံလာပ်ဟီုတွံ၊  အဒိုတ်သၠုၚ်ကျာ စန်ဗာယပ်သၟဟ်၊ အၚာမွဲဂှ် တွံဒိုဟ်ဗမံက်၊ ဗုဒ္ဓဝါစိ နေရတိသြံက်၊ ဗြဴဗတိလံက် စံက်ဨသာန်အာ၊ သိုက်အဂၞဲလဝ် သ္ၚိသဝ်သၟဝ်ကျာ၊ ဒိုဟ်ဝွံဂွံမြာ လာဘ်သကာဟေၚ် ။

==ကိုန်ဂပ်ဝ်စှ်ေဝေၚ်==
ဒိုဟ်ကဵုစှ်ေဝေၚ် လၟေၚ်လက်သန်၊ အဒိုတ်သၟဝ်ကျာ အာဟွံဂွံပၠန်၊ စန်နေရတိ သတြုထိက္ၜန်၊ ဨသာန်အၚာ အာဒးဗွဲဒဏ်၊ ဗုဒ္ဓပုဗ္ဗ လပပြာပ်ညန်၊ ဗြဴဗတိပၠန် အဂၞဲခၠန်လဝ်၊ သိုက်သၠုၚ်ကျာ်သိုတ် ပလိုတ်သ္ၚိသဝ်၊ ယာံအာဒဲအိုတ် ဟိုတ်ဂှ်နူကဝ်၊ အာစာတွံလဝ် သိုက်သဍဝ်ရောၚ်။


(ခ) ကိုန်ဒိုဟ်အာဂွံဇၞး −−−  ဒိုဟ်ဇၞးဂှ် ဟီုတွံမွဲတောၚ်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ရောၚ် ဂၠောၚ်အဂၞဲကၠာ၊ တ္ၚဲစန်ဆတ္တဝ် လဝ်သမၠုၚ်ကျာ၊  အၚာပလိုတ် ၜိုတ်ပါၚ်အာစာ၊  ဗုဒ္ဓဝါဂှ် တွံဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ၊  တ္ၚဲဗြဴဗတိ နေရတိမှာ၊  သိုက်ဨသာန်ဟေၚ် လၟေၚ်ဒိုဟ်လအာ၊ သ္ၚိသဝ်မွဲမံက် ဗမံက်ယာကြာ၊ ဒိုဟ်ဇၞးကၠာ အာစာတွံရောၚ်။  [ ဂလာန်ဝွံ ထပ်စုတ်ရောၚ်]။

==ကိုန်တ္ၚဲကဵုနက်သတ် ဒဒှ်အာကၠုၚ်ဟွံဂွံ==
တ္ၚဲကဵုနက်သတ် ဟီုစၟတ်မွဲတောၚ်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ရောၚ် မွဲတောၚ်ဒှ်စိ၊  နက်သတ်ဒှ်သ္ဍာံ ဒှ်ဒစာံဂ္ညိ၊  ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ ယာံအာစုတိ၊ တ္ၚဲစန်ဟွံခိုဟ် ဒိုဟ်နေရတိ၊ နူမသုန်စိ ဒမၠိဒဵုစှ်၊ နက်သတ်ဝွံကၠာ ပအာဒိုဟ်ဂှ်၊ တ္ၚဲအၚာသၟဟ် ဒိုဟ်ဂှ်ဨသာန်၊ နူစှ်ဒစိတ် နက်သတ်တိတ်ပ္ကာန်၊ ဒဵုစၜါစှော်ပိ ဝေၚ်ညိကွေံကြာန်၊  တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ ၜါစှော်ပန်ပ္ကာန်၊ ဒိုဟ်ဗမံက်ကၠာ ပအာသာန်သာန်၊ ဗြဴဗတိဟာန် ဋ္ဌာန်အဂၞဲဂှ်၊ မွဲၜါပိတန် ၜါဣသုန်သၟဟ်၊ ၜါစှော်တြဴကၠာ ၜါစှော်ထပှ်၊ တ္ၚဲနက်သတ်သၟဟ် အဂၞဲဂှ်ဝေၚ်၊ တ္ၚဲသိုက်တုန်ပၠန် နက်သတ်ပန်ဟေၚ်၊ ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ ပဴအာသၟတ်ဝေၚ်၊ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်သိုတ် ဒိုဟ်ပလိုတ်ဟေၚ်၊ နက်သတ်စှ်မွဲ အာဒးဘဲတၟေၚ်၊ ရာဟုမွဲဟေၚ် ပြေၚ်ဒိုဟ်ဗာယပ်၊ နက်သတ်ပ္တံကၠာ နူစှ်ၜါဗဂပ်၊ ဒဵုစှ်ထပှ် ချပ်ဗစာရဏာ၊  တလပညာ ဝေၚ်ပအာညိ၊ ဒိုဟ်ကဵုတ္ၚဲခုတ် အာလုတ်ထိမြိ၊ ဒၞာဲအာတုန်စိ မြိထဍိရောၚ်။


အဓိပ္ပါယ် ကိုန်တ္ၚဲကဵုနက်သတ်ဂှ်တုန် −−−   တ္ၚဲဂှ်၊  နက်သတ်ဂှ် ၊  ဒိုဟ်ဂှ် အာဟွံဂွံမ္ဂးရ။


တ္ၚဲ။−−−−−−လၟိဟ်နက်သတ်။ −−−−−−−ဒိုဟ်အာဟွံဂွံ။

တ္ၚဲအဒိုတ် −−− ၁၈။ −−−  သၟဝ်ကျာ ။

တ္ၚဲစန် − −−   ၅၊ ၆၊ ၇၊ ၈၊ ၉၊ ၁၀။   −−−   နေရတိ ။

တ္ၚဲအၚာ   −−−   ၁၉၊ ၂၀၊ ၂၁၊၂ ၂၊ ၂၃။   −−−   ဨသာန် ။

တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ   −−−   ၂၄ ။   −−−   ဗမံက် ။

တ္ၚဲဗြဴဗတိ   −−−   ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၂၅၊ ၂၆၊ ၂၇။   −−−   အဂၞဲ ။

တ္ၚဲသိုက်   −−−   ၄။   −−−   သမၠုၚ်ကျာ ။

တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်   −−−   ၁၁။   −   ပလိုတ် ။

ရာဟု   −−−   ၁၂၊ ၁၃၊ ၁၄၊ ၁၅၊ ၁၆၊ ၁၇။   −−−   ဗာယပ် ။


ဗီုစၟတ်နက်သတ်ဂှ် ရံၚ်ကေတ်ပ္ဍဲကဵုကိုန်နက်သတ်(၂၇) တွံလဝ်ဂတဝွံရ။

တ္ၚဲဂှ် နက်သတ် အတိုၚ်ထ္ၜးလဝ်ဂှ် ယဝ်အာဒးမ္ဂး ဟွံသေၚ်ဒးချိုတ်၊ ဟွံသေၚ်ဒးလေၚ် ဒဒိုက်ထဍိမြိဒးရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ တၠပညာတံ သၟိက်မၚ်မွဲ ပိုန်အာယုက်တုဲ မှတ်ဝေၚ်ပါဲညိ။

==ကိုန်တ္ၚဲဖျေံထဏီ==
အဒိုတ်ကၟတ်စိ ပိခဝ်ထ္ၜတ်သောၚ်၊ ၜါသၟဝ်ကျာရောၚ် မွဲဂၠံၚ်ဗာယပ်၊ စန်ဖျုန်ၜါခဝ် လဝ်ဗမံက်အပ်၊ မွဲနေရတိ ဒမၠိမွဲတၟပ်၊ အၚာဒးဝပ် ကၟတ်ထပ်ပ္ကာန်၊ ၜါနေရတိ မွဲဂ္ညိဨသာန်၊ ဗုဒ္ဓမွဲဟာန် ဖျုန်မာတ္တာန်စဲ၊ သၟဝ်ကျာဏာၜါ ဗမံက်ဏာမွဲ၊ ဗြဴဗတိအဴ ပ္ကဴချောဲဓရဲ၊ ၜါသမၠုၚ်ကျာ မွဲဏာအဂၞဲ၊ သိုက်သတ်ဆုလိုတ် ပလိုတ်ၜါထဲ၊ သမၠုၚ်ကျာမွဲ ဖျေံစုတ်မွဲခဝ်၊ ထဏီကၠုၚ်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် ၜါဒိုဟ်အဂၞဲ မွဲပလိုတ်လဝ်၊ ဒှ်တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် ဖျေံလဝ်ဗၠးယဲ ။


အဓိပ္ပါယ်ကိုန်ဝွံ ။−−−။ယြဴညးမွဲ အာလုတ်တုဲ ထဏီအာမ္ဂး ဗီုဂွံဖျေံထဏီ

တ္ၚဲထဏီ −−−−−−−−− လၟိဟ်ခဝ် −−−−−−−−− စၞဒးစုတ် −−−−−−−− ဒိုဟ်ဖျေံထဏီ

၁ ။ တ္ၚဲအဒိုတ် −−−−−− ၃၀−ခဝ် −−−−−−−−− သၞေဝ်ကၟတ် −−−−−− သၠုကျာ ၂ ၊  ဗာယပ် ၁ ။

၂ ။ တ္ၚဲစန် −−−−−−−−− ၃−ခဝ် −−−−−− −−−− ဖျုန် −−−−−−−− −−− ဗမံက် ၂ ၊  နေရတိ ၂ ။

၃ ။ တ္ၚဲအၚာ −−−−−−−−၃−ခဝ် −−−−−− −−−−သၞေဝ်ကၟတ် −−− −−−နေရတိ ၂ ၊ ဨသာန် ၁ ။

၄ ။ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ −−−−−−−−၃−ခဝ် −−−−−−−−−−−ဖျုန်စုတ်ညိ −−−−−− သၟဝ်ကျာ ၂ ၊ ဗမံက် ၁ ။

၅ ။ တ္ၚဲဗြဴဗတိ −−−−−− ၃−ခဝ် −−−−−−−−−−−ပ္ကဴချောဲ −−−−−−−−−−−သမၠုၚ်ကျာ ၂၊  အဂၞဲ ၁ ။

၆ ။ တ္ၚဲသိုက် −−−−−−− ၃−ခဝ် ၊   −−−−−−−−− သတ်ဆု −−−−−−−−−ပလိုတ် ၂၊ သမၠုၚ်ကျာ ၁ ။

၇ ။ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် −−−−−− ၃−ခဝ် ၊  −−−−−−−−−− ကၠေၚ် −−−−−−−−−− အဂၞဲ ၂၊ ပလိုတ် ၁ ။

==ကိုန်ဗြိုဟ်သ္ၚိ==
ဂတဝွံစိ ဒမံၚ်သ္ၚိပြဲ၊ ပိုဲဟီုလဝ်ဒိုဟ် လမေၚ်ဗြိုဟ်နဲ၊ ဇမၠိၚ်ကၞဳပြဲ မွဲဇမၠိၚ်ဝိုန်၊ ဟတ်ပ္ကောံလဝ်ဗိုန် ကဵုပိပမဝ်၊ ဒစာံယိုက်စ ဆသၟေဟ်ဆတ္တဝ်၊ မွဲသ္ၚိဗနိက် ၜါပၟိက်ဂြောဝ်၊ ပိသ္ၚိသၟိၚ်ပၠန် ပန်လၟယံက်ယောဝ်၊ ဗြိုဟ်မသုန်ဓဝ် တၞောဝ်ဂဟပ္တိ၊ ဗြိုဟ်တရဴသၟတ် သ္ၚိကမၠတ်စိ၊ ထပှ်အမာတ် ပိုၚ်ကၞာတ်ယုတ္တိ၊ သုန်အာဒမၠိ သ္ၚိစရာဲဍုၚ် ။


အဓိပ္ပါယ်ဗြိုဟ်သ္ၚိတုန် −−− ယြဴပူဂဵုမွဲ  သၟိက်ဂွံဗြိုဟ်သ္ၚိမ္ဂး ဇမၠိုၚ်ကၞဳကဵုဇမၠိၚ်ဝိုန် ဒှ်သာ်ဂှ်ဟွံသေၚ် ဇမၠိၚ်အနာံသ္ၚိဂှ် ဟတ်တုဲပံၚ်လဝ် ပၟဝ်ကဵုပိ စကဵုဒစာံ သှ်ေမွဲဗြိုဟ်သ္ၚိဗၞိက်၊ သှ်ေၜါဗြိုဟ်သ္ၚိဂြောဝ်၊ သှ်ေပိဗြိုဟ်သ္ၚိသၟိၚ်၊ သှ်ေပန်ဗြိုဟ်သ္ၚိလၟ၊ သှ်ေမသုန်ဗြိုဟ်သ္ၚိသမ္ၚေဟ်၊ သှ်ေတြဴဗြိုဟ်သ္ၚိကမၠတ်၊ သှ်ေထပှ်ဗြိုဟ်သ္ၚိအမာတ်၊ သှ်ေဒစာံဗြိုဟ်သ္ၚိစရာဲဍုၚ် ။


*ဗီုဍေံတုန်
သှ်ေ −−−−−−−− ဗြိုဟ်သ္ၚိ

၁ −−−−−−−−−− သ္ၚိဗၞိက်

၂ −−−−−−−−−− သ္ၚိဂြောဝ်

၃ −−−−−−−−−− သ္ၚိသၟိၚ်

၄ −−−−−−−−−− သ္ၚိလၟ

၅ −−−−−−−−−− သ္ၚိသမ္ၚေဟ်

၆ −−−−−−−−−− သ္ၚိကမၠတ်

၇ −−−−−−−−−− သ္ၚိအမာတ်

၈ −−−−−−−−−− သ္ၚိစရာဲဍုၚ်− မဒှ်ရ ။

==ကိုန်ဗြိုဟ်ဒယိုၚ်သ္ၚိ==
ဂတဟီုပ္ညုၚ် ကိုန်ဗြိုဟ်ဒယိုၚ်၊ ဇမၠိၚ်ဟတ်ဂိုၚ် ကဵုပိပမဝ်၊ ထပှ်ယိုက်စ ဆသၟေဟ်ဆတ္တဝ်၊ မွဲဟွံခိုဟ်ရ ၜါလာဘသွဝ်၊ ဗြိုဟ်ပိဆတ္တဝ် ဗဝဝ်ဒုက္ခ၊  ပန်ပြဲလောန်တုန် မသုန်ချိုတ်ရ၊ တရဴသုခိ သုန်ဝိနာသ၊ ဗြိုဟ်ဒယိုၚ်ရ ဟီုပၠလဝ်ရောၚ်။


ကောန်ဂကူတံ သိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး ဇမၠိုၚ်ဒယိုၚ်သ္ၚိဂှ် ဟတ်တုဲ ပံၚ်ပၟတ်ကဵုပိ စကဵုထပှ် သှ်ေမွဲခိုဟ် သှ်ေၜါဂွံလာဘ် သှ်ေပိဒှ်ဒဒိုက် သှ်ေပန်ပြဲခိုဟ်၊ သှ်ေမသုန်ချိုတ်၊ သှ်ေတြဴဒှ်တသိုက် သှ်ေထပှ် သုန်ဂြာံအာရ။

==ကိုန်ဒယိုၚ်ဂၠေံ==
ဒယိုၚ်ဂၠေံဂှ် ဟီုတွံမွဲတောၚ်၊ ယဝ်ဂၠေံမွဲရောၚ် ယဲဂၠောၚ်ဥပါတ်၊ ဂၠေံၜါဒှ်ဝါတ် ဂၠေံပိညာတ်ဂုဏ်၊ ဂၠေံပန်ခိုဟ်တန် ဂၠေံမသုန်လေၚ်၊ သီုတရဴဂှ် တုပ်သၟဟ်ဍိုက်ပေၚ်၊ ဟွံဂွံဒိုက်လေၚ် ဍိုက်ပေၚ်တဴရောၚ်။

==ကိုန်ဗြိုဟ်ပဝ်ဍုန်==
ဗြိုဟ်ပဝ်ဍုန်ဂၠောၚ် မွဲတောၚ်သၟိက်ဂွံ၊  ဒကုတ်ဒမၚ်ပဒစာံစွံ၊  ပိသၞောဝ်ဍောတ်ထောံ မသုန်စွံကေတ်၊ ဂၠိုၚ်ပိုန်နာံသေက် ဒှ်ကွေတ်အာစာ။


ကောန်ဂကူတံ သိုၚ်သ္ၚိကေတ်ဗြိုဟ်ပဝ်ဍုန်မ္ဂး ဒကုတ်ဒမၚ်ရိုဟ်ပကၠေံဒစာံစွံတုဲ ပိစွံဂှ်ထောံမသုန်စွံဂှ် ကေတ်ပတဴတုဲ ဒှ်ပဝ်ဍုန် ကရိုဟ်ခိုဟ်ရ၊ ညးကြဴဝွံ ကၠတ်ဖျေံကၠေံဆရံၚ်ကျေဝ်လေဝ်နွံရ။

==ကိုန်ဗြိုဟ်တရၚ်==
ပိုဲဟီုလဝ်ဒိုဟ် ဗြိုဟ်တရၚ်ကၠာ၊ ပိစဍောန်ပြဲ ကဵုမွဲဂတာ၊  ဗြိုဟ်တရၚ် မက္ဍၚ်အညာ၊ ပမိက်အာစာ မဟာဂုရု၊  ရပ်ဂတေက်ဂါဲ ဂၠာဲသ္ၚေဝ်သတြု၊  ဗတံဒမၠု ရုရုပေက်အာ၊  ဗြိုဟ်တရၚ်သၟတ် ဒးသၞောတ်အာစာ၊ ညးမၞုံပညာ ပြာကတ်လဝ်ရောၚ်။


ဗြိုဟ်တရၚ်သ္ၚိတုန် ပိစဍောန်ကဵုမွဲဂတာကေတ်မ္ဂး ဒးပမိက်အာစာရ၊ တရၚ်ဝွံ ကေတ်ဍန်ဍန်ရောၚ် ဇၞော်လေဝ်စွံဂွံရ။

==ကိုန်ဒုဟ်ဂအာၚ်သ္ၚိ==
ဒုဟ်ဂအာၚ်သ္ၚိဂှ်ဟီုတွံမွဲတောၚ်၊ သၟဝ်ကျာဨသာန် ဗမံက်ဍာန်ထောၚ်၊ ဋ္ဌာန်ပိဝွံကၠာ သဝ်အာပြဲရောၚ်၊ သမၠုၚ်ကျာပလိုတ် ယဲချိုတ်ဟွံယောၚ်၊ ဗာယပ်အဂၞဲ ဒဒိုက်မွဲတောၚ်၊ နေရတိသၟတ် ကမၠတ်ဖဍောၚ်၊ သီုမသုန်ဒိုဟ် သဝ်ဟွံခိုဟ်ရောၚ်၊ ဂအာၚ်သ္ၚေဝ်ရံၚ် တးညံၚ်မုက်ဖံ၊ ဂၠိုၚ်ယဿပတ် ရတ်မွဲကဵုကၠံ၊ စးကၞုဟ်ခဍံ ရပ်တၞံဒှ်လေၚ်၊ ညံၚ်ဂိတုပေၚ် ဂွံပူဇဴသၟိၚ်၊ ဂအာၚ်ဇိုၚ်ပၞောဟ် လယှ်တိၚ်တိၚ်၊ ညးဟီုပိုဲမိၚ် ဂအာၚ်စးချေံ၊ ယာံဒးမံၚ်ဍေံ တူပၟတ်ကွေံရ၊ ဂအာၚ်သ္ၚေဝ်ရံၚ် ဇိက်ညံၚ်တိဗ္ၚ၊ တုက်ဗရဲဍာ် သာ်ဝွံမၞးပ၊  အိုတ်ဒုဟ်သဗ္ဗ ဗၠးရဇၟာန်တန် ။


'''အဓိပ္ပါယ်ဒုဟ်ဂအာၚ်သ္ၚိ'''

၁ ။  ဒိုဟ်သၟတ်ကျာ်

၂ ။  ဒိုဟ်ဨသာန်

၃ ။  ဒိုဟ်ဗမံက် ။  −−−−−  ဋ္ဌာန်ပိစွံဝွံ ခိုဟ်လ္အိတ်ရ။

၁ ။  ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ

၂ ။  ဒိုဟ်ပလိုတ် ။ −−−−−− ဋ္ဌာန်ၜါဝွံသဝ်မ္ဂး ယဲဒိုက်ချိုတ်ဒှ်ရ။

၁ ။  ဒိုဟ်ဗာယပ်

၂ ။  ဒိုဟ်အဂၞဲ ။ −−−−−−−−−−− ဋ္ဌာန်ၜါဝွံသဝ်မ္ဂး ဒးဒဒိုက်ရ။

၁ ။  ဒိုဟ်နေရတိသဝ်မ္ဂး ဒးကမၠတ်ဒှ်ရ။


(က) ဂအာသ္ၚိတးညံၚ်မုက်ဖံဂှ် ယဿပတ်ဂၠိုၚ်ရ။

(ခ) ဂအာၚ်သ္ၚိဂအုဟ်အဒေါဝ်ညံၚ်စကၞုဂှ် ဒှ်လလေၚ်ရ။

(ဂ) ဂအာၚ်သ္ၚိညံၚ်ဇဵုပၞောဟ်ဂှ် ဂအာၚ်စးချေံ ညးကော်မံၚ်ဂအာၚ်ဂှ် သ္ၚိတူလေဝ်ဒှ်ရ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ−  ဂအာၚ်သ္ၚိဇိက်ကၠေံၜံက်သတးကၠေံ ဗရဲဍာ်တုဲ ခမုက်သတးကၠေံမ္ဂး ဗၠးဒုဟ်အိုဿီုရ။

==ကိုန်ဂိတုသိုၚ်သ္ၚိ==
ဂိတုသိုၚ်သ္ၚိ ဟီုကဵုညိပၠန် ။ ပသာ်သဝန် ကထိုက်ညန်အာ ။ ဖဝ်ရဂိုန်ပုဟ် ဒုဟ်ညိဟွံပါ ။ ဂိတုမသုန် နွံဂုန်ပြာထာ ။ သ္ဂောံသိုၚ်သ္ၚိသွံ ။ ပိုန်ဟာန်သ္ဂောံမြာ ဂိတုသၟိဟ်ဂှ် ဒုဟ်ဟေၚ်တွံအာ ။  ။
ဂိတုသိုၚ်သ္ၚိတုန် ။ ဂိတုပသာ် ။ ဂိတုခ္ဍဲသဳ ။ ဂိတုကထိုန် ။ ဂိတုပုဟ် ။ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ။ ဂိတုမသုန်ဝွံ သိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး ဗၠးဒုဟ်တုဲကၠိဂွံပိုန်ဟာန်ရ ။ ဂိတုစဲ ။ ဂိတုဇှ်ေ ။ ဂိတုဒဂိုန် ။ ဂိတုဘတ် ။ ဂိတုဝှ် ။ ဂိတုမြေက္ကသဵု ။ ဂိတုမာ် ။ သိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး နွံကဵုဒုဟ် ဟွံခိုဟ်ရ ။

==ကိုန်နာ်ဂေတ်==
(က) က္ဍိုပ်နာ်ဂၞဴနာ် ကွာ်ဗ္စာရဏာ ။ ဖဝ်ရဂိုန်စဲ ပသာ်ပြဲဖာ ။ က္ဍိုပ်ပလိုတ်ရ ဗတပုဗ္ဗာ ။ ဂၞဴသၟဝ်ကျာသ္အး စးသမၠုၚ်ကျာထဲ ၊ နၚ်ဒယိုၚ်ရ နူဒိုဟ်အဂၞဲ ။

(ခ) ဇှ်ေအသာတ်ညန် သဝန်မွဲတဲ က္ဍိုပ်သၟဝ်ကျာရ ဗ္တသမၠုၚ်ကျာပြဲ ၊ စးပလိုတ်သ္ကဲ ဂၞဴဗွဲဗမံက် ၊ နၚ်ဒယိုၚ်သြံက် နူဒိုဟ်ဨသာန် ။

(ဂ) ဘတ်အသုတ်ကြိုက် ကထိုက်မံက်ပ္ကာန် ၊ က္ဍိုပ်ဗမံက်ဟာန်  ဗတဌာန်ပလိုတ် ၊ ဂၞဴသမၠုၚ်ကျာ စးသၟဝ်ကျာသိုတ် ၊ နၚ်ဒယိုၚ်အိုတ် နူဒိုဟ်ဗယပ် ။

(ဃ) မြေက္ကသဵု ပုဟ် မာ် ကွာ်လုပ်မွဲသာ က္ဍိုပ်သမၠုၚ်ကျာရ ဗ္တသၟဝ်ကျာ ၊ ဂၞဴပလိုတ်ဒး စးဗမံက်ဏာ ၊ နၚ်ဒယိုၚ်ကၠာ ဒိုဟ်နေရတိ  ။

'''သွက်ဂွံသမ္တီ လၟေၚ်နာ်ဂေတ်'''

(က) ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၊ ဂိတုစဲ ၊ ဂိတုပသာ် ၊ ပိဂိတုဝွံ က္ဍိုပ်နွံပလိုတ် ၊ ဗ္တဗမံက် ဂၞဴသၟဝ်ကျာ ၊ စးသမၠုၚ်ကျာ ၊ နၚ်ဒယိုၚ် နူဒိုဟ်အဂၞဲ ။

(ခ) ဂိတုဇှ်ေ ၊ ဂိတုဒဂိုန် ၊ ဂိတုခ္ဍဲသဳ ၊ ပိဂိတုဝွံ က္ဍိုပ်သၟဝ်ကျာ ၊ ဗ္တသမၠုၚ်ကျာ ၊ ဂၞဴဗမံက် စးပလိုတ် ၊ နၚ်ဒယိုၚ် နူဒိုဟ်ဨသာန် ။

(ဂ) ဂိတုဘတ် ၊ဂိတုဝှ် ၊ ဂိတုကထိုန် ၊ ပိဂိတုဝွံ က္ဍိုပ်နွံဗမံက် ၊ ဗ္တပလိုတ် ၊ ဂၞဴသမၠုၚ်ကျာ ၊ စးသၟဝ်ကျာ ၊ နၚ်ဒယိုၚ် နူဒိုဟ်ဗယပ် ။

(ဃ) မြေက္ကသဵု ၊ ပုဟ် ၊ မာ် ၊ ပိဂိတုဝွံ က္ဍိုပ်နွံသမၠုၚ်ကျာ ၊ ဗ္တသၟဝ်ကျာ ၊ ဂၞဴပလိုတ် ၊ စးဗမံက် ၊ နၚ်ဒယိုၚ် နူဒိုဟ်နေရတိ ။

==ထ္ၜးဗီုခါဲကတိုၚ်ဂစိုတ်နာ်==
ယဝ်ညးမွဲစိ ဒှ်တ္ၚဲအဒိုတ် ရပ်ကွဵုပဝိုတ် က္ဍိုပ်နာ်ပ္ဍဵုလဝ် ၊ ဗုဒ္ဓဆတ္တဝ် ပ္ဍဵုလဝ်ဗတ ၊ ဗြဴဗတိရ ခါဲပရိုဟ်ဂၞဴ ခါဲက္ဍိုပ်ဗတ အိုတ်သ္ကန်ရအဴ ၊ ခါဲဒးစးနာ် ဂၠိုၚ်သာ်ယဲတဴ ၊ ဟိုတ်ဂှ်သဘဴ ဂၞဴနာ်ကဵုခါဲ ၊ သ္ဂောံပိုန်စရာဲ ဂွံအာဲဗဴလ ၊ တိဂွးပ္တိုန်ရ ဗတနာ်လဝ် ၊ သာ်ဝွံပဒး
ဗၠးဒုဟ်ဆတ္တဝ် ၊ သၟိက်သိုက်သဍဝ် သမ္တီလဝ်ဍေံ ။

'''အဓိပ္ပါယ်ခါဲကတိုၚ်ဂစိုတ်နာ်တုန်'''–

ညးတ္ၚဲအဒိုတ် နာံသ္ပဝ်ရပ်ကွဵုတုဲ ကဵုပ္ဍဵုလဝ်က္ဍိုပ်နာ် ။

ညးတ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါဂှ် ရပ်ကွဵုတုဲ ကဵုပ္ဍဵုလဝ်ဗတနာ်ရ ။

ညးတ္ၚဲဗြဴဗဗတိဂှ် ရပ်ကွဵုဂတမုက် ဗွဲဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ ကဵုခါဲပရိုဟ်ကၠေံဂၞဴနာ်ရ ။

က္ဍိုပ်နာ် ဗတနာ်ခါဲတုဲ နာ်ချိုတ်ရ ၊ စးနာ်ဟဂပ်ဝ်ခါဲ ယဝ်ခါဲဒးစးနာ်မ္ဂး ဒှ်ယဲဒိုက်ဂၠိုၚ်ရ ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ ကဵုခါဲပရိုဟ်ဂၞဴနာ်ရောၚ် ၊ တိဂွးပ္တိုန်နူကတိုၚ်ဂှ် စွံလ္ပါ်ဗတနာ်တေံညိ ၊ ပဒးသာ်ဝွံတုဲ ဗၠးဒုဟ်အိုဿီု ဟၟဲကဵုအန္တရာဲတုဲ ဂွံမံၚ်နတသိုက် ဂွံဇၞော်ပၟဝ်လဝ် ပိုန်အိုတ်ရောၚ် ။

==ကိုန်ဖျေံဒယိုၚ်သ္ၚိတုန်==
ကာလဖျေံကတိုၚ် ဒယိုၚ်ဂှ်ကွေံ ၊ ဒယိုၚ်ဂှ်မာ ခါဒတုံစှ်ေ ၊ တလသ္ၚိချိုတ် ကောန်စဴချိုတ်ကွေံ ၊ ဟိုတ်ဂှ်ဒယိုၚ် ပဂိုၚ်ပတုံဖျေံ ၊ ဒယိုၚ်ဂှ်ကွေံ ကဵုစှ်ေသာသာ ၊ ဂွံဒှ်လၟေတ် ကွေတ်ညးတမၠာ ။

'''အဓိပ္ပါယ်ဗီုဖျေံဒယိုၚ်သ္ၚိတုန်'''

ဒယိုၚ်သ္ၚိ ကာလဖျေံကတိုၚ်ဂှ် ဒယိုၚ်ဂှ် ခါဒတုံစှ်ေကတိုၚ်မ္ဂး ဟွံခိုဟ် ၊ တၠသ္ၚိကဵုဒှ် ကောန်စဴကဵုဒှ် ဒးပကာဂစိုတ်ဒှ်ရ ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကာလဖျေံကတိုၚ်သ္ၚိဂှ် ဖျေံသာသာညိ ၊ ပွမပသာ်ဝွံ ဒှ်ကွေတ်ညးတမၠာရ ။

==ကိုန်ဗီုဂွံလွိၚ်ဏာဒယိုၚ်သ္ၚိ==

ဒိုဟ်လွိၚ်ဖျိုၚ် ဒယိုၚ်ဂှ်မာ ၊ ပိုဲဟီုကဵုစိ ပၚ်မှိၚ်ညိကၠာ ၊ ဒိုဟ်ဗမံက်သွံ ဂွံလွိၚ်ဏာ ၊ ပြဲလောန်က္ဍၚ်သွံ ပိုန်ဘိုက်ဂွံမြာ ၊ ဒိုဟ်အဂၞဲသၟတ် တူပၟတ်ကၠာ ၊ နေရတိသၟတ် ကမၠတ်ဂွံဏာ ၊ ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာဟေၚ် ဒိုက်လေၚ်သေၚ်ဟာ ၊ သမၠုၚ်ကျာပလိုတ် ခိုဟ်သ္တိုတ်ပြဲဖာ ၊ ဗယပ်ဨသာန် ပိုန်ဟာန်သ္ဂောံမြာ ၊ ဒိုဟ်လွိၚ်ဟေၚ် ဒယိုၚ်သေၚ်ဟာ ။

'''ကာလ ဖျေံဒယိုၚ်သ္ၚိတုန်'''

၁ ။ ဒိုဟ်ဗၟံက်ဂွံလဝိၚ်ဏာ ဒယိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး ခိုဟ်လ္အိတ်ရ ၊ ကလိဂွံပိုန်ဘိုက်ရ ။

၂ ။ ဒိုဟ်အဂၞဲ လဝိၚ်ဏာဒယိုၚ်မ္ဂး ဒးတူပၟတ်ဒှ်ရ ။

၃ ။ ဒိုဟ်နေရတိ လဝိၚ်ဏာဒယိုၚ်မ္ဂး ဒးကမၠတ်ဒှ်ရ ။

၄ ။ ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ လဝိၚ်ဏာဒယိုၚ်မ္ဂး ဒးဒဒိုက် လေၚ်ဒှ်ရ ။

၅ ။ ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ ဒိုဟ်ပလိုတ် လဝိၚ်ဏာဒယိုၚ်မ္ဂး ခိုဟ်လ္အိတ်ရ ။

၆ ။ ဒိုဟ်ဗာယပ် ဒိုဟ်ဨသာန် လဝိၚ်ဏာဒယိုၚ်မ္ဂး ကလိဂွံပိုန်ဟာန်ရ ။

==ကိုန်တ္ၚဲသိုၚ်သ္ၚိ ခိုဟ်−ဟွံခိုဟ်==
အဒိုတ်သိုၚ်သ္ၚိ သုခိလာဘ ၊ စန်ဒးဒိုက်ကၠာ လာဘ်မြာဗွဲကြဴ ၊ အၚာတူရ ဗုဒ္ဓဒိုက်တဴ ၊ ကၠာဒဒိုက်နှဴ ဂွံလာဘ်ကြဴပၠန် ၊ ဂုရုလာဘ ကြဴသုခညန် ၊ တ္ၚဲသိုက်ဒိုက်ကၠာ ကြဴသုခါတုန် ၊ သ္ၚိသဝ်သိုၚ်သ္ၚိ မြိဒးဘဲဒဏ် ၊ အာစာပကန် ဒုဟ်ပါဲခၠန်ညိ ။
တ္ၚဲအဒိုတ်သိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး ကလိဂွံတသိုက်ရ ၊ တ္ၚဲစန် ၊ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ ၊ တ္ၚဲဗြဴဗတိ ၊ တ္ၚဲသိုက် သိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး ဒးဒိုက်ကၠာတုဲ ကြဴဂွံလာဘ်ပၠန်ရ ၊ တ္ၚဲအၚာ သိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး သ္ၚိတူဒှ်ရ ၊ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် သိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး ဒးဘဲဒဏ်ရ ။

==ကိုန်နက်သတ်ပေၚ် − ၂၇==
တဝှ်နက်သတ် တိုၚ်ဗၞတ်ယုတ္တိ ၊ ဗွဲမစွေက်ဂှ် ပိုဲဟီုတွံညိ ၊ ပသာ်စှ်ပိ ဇှ်ေညိစှ်ဗျာံ ၊ နက်သတ်ပေၚ်ကၞာတ် အသာတ်ဒစာံ ၊ သာန်တရဴ ဘတ်ပိစဴသ္ဍာံ ၊ စှ်မွဲစွေက်ဗျာံ ပေၚ်သ္ဍာံနက်သတ် ။

'''ဂိတု        ဗွဲစွေက်    နက်သတ်ပေၚ်'''
*ပသာ် ------- ၁၃ ------ ၂၇
*ဇှ်ေ -------- ၁၀ ------ ၂၇
*ဒဂိုန် -------- ၈------- ၂၇-
*ခ္ဍဲသဳ -------- ၆ ------ ၂၇-
*ဘတ် -------- ၃ ------၂၇
*ဝှ် ---------  ၁ ------ ၂၇

ဗွဲမမံက်သၟတ် ပိုဲဟီုစၟတ်ပၠန် ၊ ကထိုက်စှ်ပန် လက်သန်ဗွဲမံက် ၊ မြေက္ကသဵုကၠာ စှ်ၜါဟီုလံက် ၊ ပုဟ်ဂှ်စှ်မံက် မာ်လံက်ဒစာံ ၊ ဖဝ်ရဂိုန်အဴ တရဴမံက်သ္ဍာံ ၊ စဲပိမံက်သ္ကဲ ပသာ်မွဲဗျာံ ၊ နက်သတ်ပေၚ်သ္ဍာံ ၜါစှော်ထပှ် ။

'''ဂိတု         ဗွဲမံက်      နက်သတ်ပေၚ်'''
*ကထိုန် ------- ၁၄ ------- ၂၇
*မြေက္ကသဵု -----  ၁၂ ------- ၂၇
*ပုဟ် --------- ၁၀ --------၂၇
*မာ် ----------- ၈ --------၂၇
*ဖဝ်ရဂိုန် -------- ၆ -------၂၇
*မာ် ----------- ၈---------၂၇
*စဲ -------------၃ ------- ၂၇
*ပသာ် ---------- ၁ -------၂၇

==ကိုန်နက်သတ် ကၟိတ်−ဒၟပ်−ကၟာတ်==

နက်သတ်ခပ်သဳ ဂွံတီတုဲသၟဟ် ၊ ကၟိတ်ကၟာတ်ဂှ် ပိုဲဟီုတွံပၠန် ၊ နတ်သတ်တ္ၚဲဂှ် ထပှ်စဗ္ဂန် ၊ သုန်မွဲၜါတိတ် နက်သတ်ကၟိတ်ပၠန် ၊ ပိပန်မသုန် ဒမပ်ပ္တန်ဆန် ၊ တရဴသှ်ေညာတ် ဒှ်ကၟာတ်ပၠန် ၊ တီတုဲလက်သန် ၊ တန်ဗ္စာရဏာ ၊ နက်သတ်ကၟိတ်ကွေံ စၞေဟ်ဇၞးကၠာ ၊ သ္ၚေဝ်ပၟိက်ပြဲ တဲညးဟွံတာ ၊ ဒြပ်ကဵုကုညး ဒးထပက်ကာ ၊ ယဝ်ဟွံကဵုညးသွံ ဒးထောံလသာ ၊ နက်သတ်ဝွံရ ပဏာဒြပ်ကၠာ ၊ နက်သတ်ဒၟပ်ဂှ် ပိုဲဟီုတွံအာ ၊ ဂၠုၚ်က္ၜၚ်ဆတ္တဝ် သဍဝ်နှဴဂါ ၊ ဂွံပကီုမ္ဂး ခိုဟ်ဂးသေၚ်ဟာ ၊ ပၠုပ်စိၚ်ပ္ဍဲရုၚ် ဒက်စလိုၚ်ကၠာ ၊ စၚ်ကတောဝ်ဟွံခြာ အာစာပကန် ။

နက်သတ်ကၟာတ် ယဝ်ညာတ်မွဲတန် ၊ ဂိုၚ်ဒေပ်ထဝ်သြန် တန်ပ္ဍဲဇကု ၊ စေတဳပ္တန်ဓါတ် ကၞာတ်နန်ဒက်မြု ၊ ဗိုၚ်စိၚ်ပၠုပ်တိုက် တသိုက်ဇကု ၊ ပတန်ဟွံလ္ၚု ဒဵုဗျုသေၚ်ဟာ ၊ တလပညာ ချပ်ပိုၚ်ခြာပ္ညဳ ။

==ကိုန်ရုပ်နက်သတ်ပ္ဍဲအာကာသ==

နက်သတ်မွဲသၟတ် အဿဝဏဳ ၊ ဂးရုပ်ချေံသ္ဍာံ သၞံၚ်ဒစာံညဳ ၊ တရဴလေဝ်ဂး ယးတဴဖျဳဖျဳ ၊ ဗမံက်ချေံညိ သၞံၚ်ပိတဝဳ ၊ ၝောံစၚ်စဳပျး ဂးဘိရဏဳ ၊ ဗမံက်ဂှ်ပ္ညဳ ကောန်စာၚ်သ္အဳသ္ဂါ ၊ သၞံၚ်တရဴညိ ဂးကြိတ္တိကာ ၊ နူကောန်စာၚ်ခိုဟ် ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ ၊ ရောဟိဏဳဇြုံ ထပှ်ဘုံဗ္ဂါ ၊ ပျးမတ်လိုက်ဗာ တူဍာန်ကျာကဝ် ၊ အဂၞဲကောန်စာၚ် ခၠၚ်သာၚ်ဂတဝ်၊ မိဂ္ဂသဳဟ သီုသၠယာထပ် ၊ က္ဍိုပ်ဒြာဲလေဝ်ဂး အာစာပျးလဝ်၊ စာၚ်ပယျဵုဂၠိ ပိဂးမွဲဝဝ်၊ သၞံၚ်ဒစိတ်ဓဝ် လျးသဝဝ်ဟာန်၊ နူကောန်စာၚ်ကွေံ ဒစှ်ေဨသာန်၊ ဘဒ္ဒြာကျာံအဴ ၜိၚ်တဴကွာန်ကွာန်၊ နူကျာံထဝ်ဟာန် သန်ဌာန်ပုဗ္ဗာ၊ ပုန္နပ္ပသု ယၟုလှဴဂါ၊ သၞံၚ်တရဴဂၠေါဲ တူအမှဲကျာ၊ ဗမံက်လှဴဂါ ဖုဿဂတာံ၊ သၞံၚ်မသုန်ဗျာၚ် ပြာၚ်ၚာၚ်ဓဝါံ၊ ဗမံက်ဂှ်အဵု နူကဵုဂတာံ၊ ရုခ်ဒမြၚာံ သၞံၚ်ပိလာံဂျ၊ ဒုၚ်ယၟုသၟတ် နက်သတ်မှေမှ၊ နူဒမြံကၠာ ဗွဲပးစိဏ၊ သၞံၚ်ကၞုဲပန်ကၠာ ယၟုမာဃ၊ ဗမံက်ကၞုဲရ ဂၠဴကၟက်ပလွဳ၊ ယၟုပုဗ္ဗ ပလ္လဂုန္နဳ၊ ဒှ်သၞံၚ်ၜါရောၚ် ညိဟွံယောၚ်ချဳ၊ ဗမံက်ဂၠဴကၟက် သက္ကသသဳ၊ ရုပ်ဂၠဴဗြဴၜါ သၞံၚ်ၜါတဝဳ၊ နက်သတ်ဥတြ ပလ္လဂုန္နဳ၊ နူဂၠဴဗြဴတွဳ တူဝိထဳဍာန်၊ ဂဵုဒစးတဴ ဒကဴဨသာန်၊ သၞံၚ်စိၚ်ဟတ္ထိ ဇက်ညိကာန်ကာန်၊ သၞံၚ်စှ်ပန်ဟာန် ကူဍာန်ကာသ၊ က္ဍိုၚ်ဗတာၚ်ကီု ညးဟီုတဴရ၊

အဂၞဲစှ်ၚ်ဂှ် စဴဒှ်ရုပ်ကၠ၊ ခုတ်ယၟုသၟတ် နက်သတ်စိတြ၊ သၞံၚ်အဇထဝ် တုပ်အခဝ်ၜ၊ သွောတ္ထိရုပ်ကၠန် သၞံၚ်ပန်ရေၚ်ဂျ၊ လျးဂဵုတၞဟ် ဒှ်ဗမံက်ကၠ၊ ဒကဴဨသာန် ဌာန်ကၠန်ဂှ်ရ၊ သၞံၚ်ပြေၚ်ရေၚ်ဗ္ဂါ ဂးဗေသာခ၊ သၞံၚ်ဒစိတ်ဂျ သီုတေဇကၠာ၊ အဂၞဲပြေၚ်ဂှ် သ္ၚောဲညိဒှ်အာ၊ ညးပိဂေါဝ်သာ် ကွာ်ဒက္ခိဏာ၊ အနူရာဓ မြာ်ရသေၚ်ဟာ၊ သၞံၚ်ထပှ်ဟေၚ် မံၚ်တရေပ်ဗ္ဂါ၊ ဗ္ၜေံဇေဌ ဒုၚ်နာမကၠာ၊ ညံၚ်အခဝ်ခ ပ္တုပ်စသၞံၚ်ၜါ၊ မူလဗ္ဂဲ ညိဟွံသ္ၚောဲခြာ၊ သၞံၚ်ဒစိတ်ဟေၚ် ရေၚ်ဆက်မွဲသာ၊ သီုညးပိဂှ် သၟဟ်ရုပ်နာဂါ၊ သိတ်ကၟက်သၞံၚ်ၜါ ပုဗ္ဗသလ္လ၊ ဨသာန်မြာ်ဂှ် မြဟ်ခၠၚ်ခဏ၊ ဗမံက်သိတ်ကၟက် ဗက်ကဵုဒေသ၊ ဥတြသာန်အဴ ဂးသိတ်ဗြဴရ၊ သၞံၚ်ၜါခဏ ပၠလျးဗစဳ၊ ဗမံက်သိတ်ဗြဴ ဂဵုတဴဖျဳဖျဳ၊ သြဝဏ္ဏကၠာ ရုပ်မှာယောဂဳ၊ သၞံၚ်ဗ္ဒတဝဳ ဖျဳဖျဳဂဵုတဴ၊ ဨသာန်ယောဂဳ ခၠၚ်လလဳသ္ဍဴ၊ တနေဌကွေံ ရုပ်သမ္ၚေဟ်ဗြဴ၊ ရေၚ်တရေၚ်သၟတ် ဒှ်သၞံၚ်တရဴ၊ ပန်ဇၞော်ၜါဍောတ် လၜေါတ်ဖျဴဖျဴ၊ အဂၞဲဒစှ်ေ ရုပ်သမ္ၚေဟ်ဗြဴ၊ သတ္တဗိဿ ရုပ်ယက္ခအဴ၊ သၞံၚ်ပိဒကဴ မွဲတဴဒေါဝ်ဂှ်၊ ဨသာန်ကလော် မွဲဗော်ဒဒှ်၊ ပုဗ္ဗာဘဒ္ဒြာ ဇာဒိသိုၚ်မြဟ်၊ သၞံၚ်ၜါခဏှ် သၟဟ်န်လက်လက်၊ ဒိုဟ်ဗမံက်ကၠာ ဇာဒိသိုၚ်ကၟက်၊ ဇာဒိသိုၚ်ဗြဴ ဂၠါဲတဴဖဝက်၊ ဥတြဘဒ္ဒြာ နာမတွံဆက်၊ သၞံၚ်ၜါမွဲရေၚ် မံၚ်တရေၚ်ဂၠက်၊ ဗမံက်အဆက် သဳဟကၟက်ဗြဴ၊ ဂးရေဝတဳ ကညာညဳနှဴ၊ သၞံၚ်ဂှ်ဂဵုတဴ ဖျဴဖျဴဖျဳဖျဳ၊ တူအကာသ ခဏဗစဳ၊ ၜါစှော်ထပှ် ဂဵုမြဟ်ညံၚ်နှဳ၊ ညံၚ်ဇုက်လလဳ ဗစဳခဏ၊ ရံၚ်မွဲသ္ၚေဝ်အာ တူဍာန်ကာသ၊ ဂွံညာတ်ကေတ်ကၠာ လၟေၚ်နာမ၊ သုစရိုတ်သ္ၚံ လဒံစိတ္တ၊ သမ္တီလဝ်ရ လပဝိုတ်ကၠာ။
(ကိုန်ဝွံထပ်စုတ်ကြဴရောၚ်)


'''နက်သတ်အဿဝဏဳရုပ်                  လၟိဟ်မ          ဒိုဟ်'''

၁။ အဿဝဏဳ                 ရုပ်ချေံ        ၈−၆

၂။ ဘိရဏဳ                     ၝောံစာၚ်         ၃           ဗၟံက်၊ အဿဝဏဳ

၃။ ကြိတ္တိကာ               ကောန်စာၚ်      ၆−၇          ဗၟံက်

၄။ ရောဟိဏဳ               ဇြုံ                   ၇         သၟဝ်ကျာ၊ ကြိတ္တိကာ

၅။ မိဂသဳ                      က္ဍိုပ်ဒြာဲ          ၇          အဂၞဲ၊ ကြိတ္တိကာ
                              စာပၚ်ယျဵု                     

၆။ ဘဒြ                         ကျာံ          ၉−၁         ဒစှ်ေဨသာန်
                              ကောန်စာၚ်

၇။ ပုန္နပ္ပ                        ဂၠုၚ်က္ၜၚ်         ၆           ဗၟံက်ကျာံ

၈။ ဖုဿ                        ဂတာံ          ၅           ဗၟံက်ဂၠုၚ်က္ၜၚ်

၉။ မှေမှ                         ဒမြအ်         ၃-၄         ဗၟံက်ဂတာံ

၁၀။ မာဃ                        ကၞုဲ           ၄           ဗၟံက်ဒမြအ်

၁၁။ ပုဗ္ဗပလ္လဂုနဳ                     ဂၠဴကၟက်        ၂           ဗၟံက်ကၞုဲ

၁၂။ ဥတြပလ္လဂုနဳ                    ဂၠဴဗြဴ          ၂           ဗၟံက်ဂၠဴကၟက်

၁၃။ ဟတ္ထိ                        စိၚ်           ၄          ဒကဴဨသာန်ဂၠဴဗြဴ
                                က္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ်

၁၄။ စိတြ                          ကၠ                     ဗီုအခဝ်ၜအဂၞဲစိၚ်

၁၅သွောတ္ထိ                         ကၠန်         ၄-၂         ဗၟံက်ကၠ

၁၆။ ဗေသာခ                       ပြေၚ်        ၉-၁၄         ဒကဴဨသာန်ကၠ

၁၇။ အနူရာဓ                       မြာ်          ၃-၁၅        အဂၞဲပြေၚ်

၁၈။ ဇေဌ                         ဗ္ၜေံ           ၇           သမၠုၚ်ကျာပြေၚ်

၁၉။ မူလ                          ဗ္ဂဲ           ၉-၅         သမၠုၚ်ကျာဗ္ၜေံ

၂၀။ ပုဗ္ဗာသာန်                      သိတ်ကၟက်      ၂           ဨသာန်မြာ်

၂၁။ ဥတ္တရာသာန်                    သိတ်ဗြဴ        ၂            ဗၟံက်သိတ်ကၟက်

၂၂။ ဩဝဏ္ဏ                       ဣသိ          ၃           ဗၟံက်သိတ်ဗြဴ

၂၃။ တနေဌ                       သမ္ၚေဟ်ဗြဴ       ၆           ဨသာန်ယောဂဳ

၂၄။ သတ္တဗိဿ                     ယက္ခ          ၄-၆         ဒစှ်ေအဂၞဲသမ္ၚေဟ်

၂၅။ ပုဗ္ဗာဘဒ္ဒြာ                     ဇာဒိသိုၚ်ကၟက်     ၂-၄         ဨသာန်ကဠော်

၂၆။ ဥတြာဘဒ္ဒြာ                    ဇာဒိသိုၚ်ဗြဴ       ၂           ဗၟံက်ဇာဒိသိုၚ်ကၟက်

၂၇။ ရေဝတဳ                       ရုပ်ကညာ                    ဗၟံက်ဇာဒိသိုၚ်ကၟက်

==ကိုန်နက်သတ်ပျးဍုၚ်==

ယၟုနက်သတ် ဟီုစၟတ်မွဲဝါ၊ ဟီုပျးဍုၚ်ကၠာ ၜါမွဲကရောံ၊ အဿဝဏဳ နက်သတ်ပ္ညဳကောံ၊ နက်သတ်ဝွံကၠာ အာပျးဍုၚ်ကြောံ၊ တိရဏဳဗျာံ ဗကာံစာၚ်ကောံ၊ ပိကောန်စာၚ်ဗျောံ စောံဍုၚ်တခိုၚ်၊ ပန်ဇြုံသိၚ်္ဃိုဝ် ပျးကဵုရိုၚ်ရိုၚ်၊ မသုန်က္ဍိုပ်ဒြာဲ နာဲဟံသာဂွိုၚ်၊ တရဴက္ၜၚ်ပ္ညုၚ် ဓဝါဲဂၠုၚ်အိုၚ်၊ ထပှ်ရုပ်ဂၠုၚ် ပျးလဂုၚ်ကျိုၚ်၊ ဒစာံဂတာံ လဗၚ်လာံဗိုၚ်၊ ဒစိတ်ဒမြံ သဓီုဒွံတိုၚ်၊ စှ်ရုပ်ကၞုဲဂွိုၚ် ပိုၚ်ဗာရဏသဳ၊ ဂၠဴကၟက်စှ်မွဲ မိတ္ထိုလ်သဲပ္ညဳ၊ ဂၠဴဗြဴစှ်ၜါ စမ္ပါနဂဵု၊ စှ်ပိစိၚ်ပၠန် ဓညဝတဳ၊ စှ်ပန်က္ဍိုပ်ကၠ ပၠဝေသာလဳ၊ စှ်သုန်ကၠန်ပ္ညဳ သ္ဇၚ်ထဲစဳခၠ၊ စှ်တရဴပြေၚ် တၟေၚ်ဇံၚ်ဗောဇ၊ စှ်ထပှ်မြာ် ဇေကုတ္တရ၊ စှ်ဒစာံဂျ နာမဗ္ၜေံ၊ ပျးကဵုညိဆေံ ကသဳကရး၊ စှ်ဒစိတ်ထဲ ရုပ်ဗ္ဂဲဒး၊ ပျးဍုၚ်မွဲရ ဂးစလရး၊ ၜါစှော်သိတ်ကၟက် မတၟဖက်ဒး၊ ၜါစှော်မွဲအဴ သိတ်ဗြဴစဳပျး၊ ဍုၚ်မွဲနာမ မာဂဓရး၊ ၜါစှော်ၜါဂ္ညိ ရုပ်ဣသိဒး၊ ဍုၚ်သေံအာပျး ပၠကဵုလျးပၠန်၊ ၜါစှော်ပိပ္ညဳ ရုပ်သေဌဳပ္တန်၊ ပျးကောသမ္ဗဳ ဗစဳသရန်၊ ရာဇာဂြိုဟ်ထၟိက် ကၠိက်ၜါစှော်ပန်၊ ၜါဣသုန်ပၠန် ဇာဒိသိုၚ်ကၟက်၊ အိန္ဒပတ္တာ နာဂဵုပျးဗက်၊ ၜါစှော်တရဴ သဳဟဗြဴဆက်၊ ကပ္ပဳလဝှ် ဣၚုဟ်ပျးဗက်၊ ၜါစှော်ထပှ် ကညာတွံဆက်၊ ခုဿနာရာံ ပျးသ္ဍာံသက်လက်၊ ဗီုမဒှ်ကြက် တဝှ်နက်သတ်၊ ယဝ်သၟိက်လေပ်ကွတ် လ္ၚတ်ပမှာ ။


'''နက်သတ်  ရုပ်  ပျးဍုၚ်
'''

၁ ။ အဿဝဏဳ--ရုပ်ချေံ--ဍုၚ်ကြောံ

၂ ။ ဘိရဏဳ--ၝောံစာၚ်--ဍုၚ်ဗကာံ

၃ ။ ကြိတ္တိကာ--ကောန်စာၚ်--ဍုၚ်တခိုၚ်

၄ ။ ရောဟိဏဳ--ဇြုံ--ဍုၚ်သိၚ်္ဃိုဝ်

၅ ။ မိဂသဳ--က္ဍိုပ်ဒြာဲ--ဍုၚ်ဟံသာဝတဳ 

၆ ။ ဘဒ္ဒြ--က္ၜၚ်ကျာံ--ဍုၚ်ဓဝါဲ

၇ ။ ပုန္နပ္ပသု--ဂၠုၚ်--ဍုၚ်လ္ဂုၚ်

၈ ။ ဖုဿ--ဂတာံ--ဍုၚ်လဗုန်

၉ ။ မှေမှ--ဒမြအ်--ဍုၚ်သဓီု

၁၀ ။ မာဃ--ကၞဲ--ဍုၚ်ဗာရဏသဳ

၁၁ ။ ပုဗ္ဗပလ္လဂုနဳ--ဂၠဴကၟက်--ဍုၚ်မိတ္ထိုလ်

၁၂ ။ ဥတြပလ္လဂုနဳ--ဂၠဴဗြဴ--ဍုၚ်စမ္ပါနာဂဵု

၁၃ ။ ဟတ္ထိ--စိၚ်--ဍုၚ်ဓညဝတဳ

၁၄ ။ စိတြ--ကၠ--ဍုၚ်ဝေသာလဳ

၁၅ ။ သွောတ္ထိ--ကၠန်--ဍုၚ်သ္ဇၚ်ထောဲ

၁၆ ။ ဗေသာခ--ပြေၚ်--ဍုၚ်ဇံၚ်ဗောဇ

၁၇ ။ အနုရာဓ--မြာ်--ဍုၚ်ဇေကုတ္တရး

၁၈ ။ ဇေဌ--ဗ္ၜေံ--ဍုၚ်ကသဳကရး

၁၉ ။ မူလ--ဗ္ဂဲ--ဍုၚ်စလရး

၂၀ ။ ပုဗ္ဗသာန်--သိတ်ကၟက်--ဍုၚ်မတ္တမ

၂၁ ။ ဥတ္တရာသာန်--သိတ်ဗြဴ--ဍုၚ်မဂဓရး

၂၂ ။ သြဝဏ္ဏ--ဣသိ--ဍုၚ်သေံ

၂၃ ။ တနေဌ--သေဌဳ--ဍုၚ်ကောသမ္ဗဳ

၂၄ ။ သတ္တဗိဿ--ကၠိက်--ဍုၚ်ရာဇာဂြိုဟ်

၂၅ ။ ပုဗ္ဗာဘဒ္ဒြာ--ဇာဒိသိုၚ်ကၟက်--ဍုၚ်ဣန္ဒပတ္တနာဂဵု

၂၆ ။ ဥတ္တရာဘဒ္ဒြာ--ဇာဒိသိုၚ်ဗြဴ--ဍုၚ်ကပ္ပဳလဝှ်

၂၇ ။ ရေဝတဳ--ကညာ--ဍုၚ်ခုဿနာရာံ
'''

==ကိုန်ဟုဲနက်သတ်ကဵုတ္ၚဲ==

ယၟုနက်သတ် ဟီုစၟတ်တုဲကၠာ၊ နက်သတ်ကဵုတ္ၚဲ ဟီုသ္ကဲမွဲဝါ၊ အဒိုတ်တရဴ စန်နှဴစုတ်ၜါ၊ မသုန်အၚာ ဗုဒ္ဓဝါမွဲ၊ ပန်ဗြဴဗတိ သိုက်သန်ဂ္ညိထဲ၊ သ္ၚိသဝ်ပိသၟတ် သၞဴနက်သတ်တ္ၚဲ၊ စကုထပှ် သၟေဟ်ဟွံမွဲတုဲ၊ ယဝ်ရသှ်ေမွဲ  သ္ကဲဒှ်ဥပါဒ် ၜါကၞောတ်စိ ပိမြိုတ်တူဝါတ်၊ ပန်မြိုတ်ဓဇိုက် မသုန်သိုက်ကၞာတ်၊ တရဴလာဘ်ညာတ် သုန်ကၞာတ်မ္ၚဵု၊ ဂုဏ်ဒုဟ်နက်သတ် ပိုဲစၟတ်ဟီုကဵု။

အဓိပ္ပါယ်ကိုန်နက်သတ်ကဵုတ္ၚဲ

၁ ။ တ္ၚဲအဒိုတ် -----ဟုဲ-၆။

၂ ။ တ္ၚဲစန် --------ဟုဲ-၂။

၃ ။ တ္ၚဲအၚာ ------ဟုဲ-၅။

၄ ။ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ ------ဟုဲ-၁။

၅ ။ တ္ၚဲဗြဴဗတိ -----ဟုဲ-၄။

၆ ။ တ္ၚဲသိုက် ------ဟုဲ-၀။

၇ ။ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် -----ဟုဲ-၃။

'''ဟုဲတုဲ စကု - ၇ ၊ သၟေဟ်ဂှ်တွံကဵုရ ။

'''သှ်ေ    ဟိုတ်ဖဵု''''''

၁ ။ ဒှ်ယဲဥပါဒ် ၊

၂ ။ တၞောဝ် ၊

၃ ။ ဒှ်မြိုတ်တူဝါတ်ဂါတ် ၊

၄ ။ မြိုတ်ဓဇိုက်ခိုဟ် ၊

၅ ။ သိုက် ၊

၆ ။ ပကာဂွံလာဘ် ၊

ရ ။ ဒှ်မ္ၚဵုခိုဟ် ၊

==ကိုန်လၟေၚ်ဒိတ္ထဳ သွက်ဂွံပ္တုဲကာ==

ဒိတ္ထဳတုန်အဵု ဒ္ၚဳတွံကဵုကၠာ၊ ဒိတ္ထဳတန်လဝ် ပၟဝ်ကဵုၜါ၊ မံက်ပိုက်ကၠေံမွဲ စွေက်လံၚ်မွဲကၠာ၊ စကုထပှ် သၟိက်ဟွံသေၚ်ဟာ၊ သၟေဟ်မွဲပါပ ဗာလာဝၜါ၊ ပိကောလုဝ ပန်တေဇကၠာ၊ မသုန်ဂးမာ ပကာရဏ၊ တရဴလအိတ် ဂးဝါဏိဇ္ဇ၊ သုန်ယုတ်မာပၠ ကရိုန်ဒိတ္ထဳ၊ နဲသာ်ဝွံမာ သမ္တီကၠာပ္ညဳ။

ကိုန်ပါပပၠန် ကးသော်ကၠောန်ကွဳ၊ ဗာလာဝပ္ညဳ တိုန်သ္ၚိလုပ်ဍုၚ်၊ ဒုၚ်မ္ၚဵုခိုဟ် ဗၠိုပ်ဟုံခိုဟ်ပ္ညုၚ်၊ ကောလုဝတၟုဲ ဂဥုဲကျောန်သုၚ်၊ ကၟောန်ဂဥုဲပ္ညုၚ် ခိုဟ်ကၠုၚ်ဇၟာပ်ရာ၊ တေဇတန်အဴ တၚေတ်လ္ၚဴကၠာ၊ တၚေတ်က္ၜဴ လ္ၚဴခိုဟ်တဴသေၚ်ဟာ၊ သၠတရၚ်ခိုဟ် ပြကိုဟ်လှဴဂါ၊ ဝွံခဏံဟေၚ် ခိုဟ်သန်သေၚ်ဟာ၊ ကရုဏာအဵု တဵုလွဳခိုဟ်ကၠာ၊ သိုၚ်သ္ၚိနန်ကၠတ် ဒးဗၞတ်ကၠောန်ကာ၊ ဝါဏိဇ္ဇသွံ ပဗၞိက်ဂွံမြာ၊ ပသေက်သၟိၚ်ပြဲ သၞက်ကရောဲကၠာ၊ ဒိတ္ထဳတုန်ဟေၚ် ကရိုန်သေၚ်ဟာ၊ ဇၟာပ်ကာပကၠောန် ယာံကၠောန်လေၚ်အာ၊ ကောန်သမ္ဘာချိုတ် ဒြပ်အိုတ်ဖြာဖြာ၊ ဝေၚ်သ္အးဗၠးအာ မြာပိုန်တွဵု။

'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်ဝွံတုန်'''

ဒိတ္ထဳဗွဲမံက်မ္ဂး နုက်ကၠေံမွဲ ယဝ်ဒှ်ဗွဲစွေက်မ္ဂး လံၚ်စုတ်မွဲ ဒိတ္ထဳတုန်လေဝ် ပၟဝ်ကဵုၜါ စကဵုထပှ် ဆသၟေဟ်ဂှ် အတိုၚ်စုတ်လဝ်ဗွဲသၟတေံရံၚ်ကေတ်ရ။


သှ်ေ ။ ယၟုကရိုန် ။  သွက်ကၠောန်ကာ ။


၁ ။ --ပါပ --------ကးသော်ကၠောန်ကွဳခိုဟ်။

၂ ။ --ဗလဝ -------တိုန်သ္ၚိလုပ်ဍုၚ် ဒုၚ်မ္ၚဵုခိုဟ် ဗလိုပ်ခိုဟ်။

၃ ။ --ကောလုဝ ----ကၠောန်ဂဥုဲခိုဟ်။

၄ ။ --တေဇ -------တၚေတ်လ္ၚဴ တၚေတ်က္ၜဴ ခၞံသၠတရၚ် ခၞံပြကိုဟ် တှ်ေဂၠုၚ်က္ၜၚ်ခိုဟ်။

၅ ။ --ပကာရဏ ----တဵုလွဳ သိုၚ်သ္ၚိ သိုၚ်နန်ခိုဟ်။

၆ ။ --ဝါဏိဇ္ဇ -------ပဗၞိက် ပသေက်သၟိၚ် သၞက်ကရောဲခိုဟ်။

၇ ။ --ကရိုန်ဒိတ္ထဳ -----ဇၟာပ်ကာ ကၠောန်ဟွံခိုဟ် ကၠောန်မ္ဂး ကောန်သမ္ဘာချိုတ် ဒြပ်အိုတ်ဒှ်ရ။

==ကိုန်တဝါ်စန်==

တဝါ်စန်ကီု ဂတဟီုကဵု၊ မိပ်သိပ်ဓနု ဒွါပိဝွံအဵု၊ အာစာတွံကဵု တွဵုစန်သတိက်၊ မကိုဝ်ဗြိုဟ်ကန် စန်တွာဲထမိက်၊ တူကုံလမိက် မေထုန်သၟိက်မြာ၊ စန်ဍုန်ဟေၚ်ရ ဒှ်ဗလဝကၠာ၊ ဝွံဌာန်စန်ဟေၚ် ပန်စွံသေၚ်ဟာ၊ ကြကတ်ဗိစ္ဆာ မိန်ကၠာတုန်ရောၚ်၊ စန်လောလိန်ဂှ် တဝှ်အာစာ၊ မိဟ်သိၚ်ရပ္တန် ယိုက်ဒြၚ်နန်ထာ၊ ကြကတ်ဗိစ္ဆာ ခါဲကမာရ၊ တူကုံကတ်ကွတ် ဍိုက်ယာန်သၟတ်ပ၊ မကဝ်ဗြိုဟ်ပ္ညဳ ပ္တန်စေတဳပၠ၊ တဝှ်အာစာ မဟာဂုဏ၊ စန်တိတ်လဝ်ဒိုဟ် ဒေပ်ဒြပ်ခိုဟ်ရ၊ ဇြပ်စေတဳပၠ ကၠောန်ဒြပ်ပမှာ၊ စန်တွာ်ခိုဟ်သ္အး ဂွံဇၞးယာကြာ၊ ပြေၚ်ဂအာၚ်သ္ၚိ ဝိဝါဟကၠာ၊ ဇၟာပ်ကာစဳရေၚ် ခိုဟ်သန်သေၚ်ဟာ၊ စန်လဝ်လိန်ဓဝ် ဗဝ်မဇိက်ကၠာ၊ ပဂမဳဂၠိ ကာတိဇၟာပ်ကာ၊ စန်ဍုန်ဗာလ ပဗၞိက်ဂွံမြာ၊ ဇၟာပ်ကာခိုဟ်ဇၟံ အိုတ်တၟံကာ၊ မိဟ်မေထုန်တုန် ဓနုစန္ဒြာ၊ ဒွါပန်စွံကၞာတ် ယဝ်ညာတ်စန်ကၠာ၊ တၞုၚ်ဓါတ်သၟတ် နက်သတ်သ္ဂုတ်အာ၊ ပ္တုဲကာလဟေၚ် သၟတ်ဝေၚ်ဇၟာပ်ကာ၊ ယာံဒးပ္တုဲဟေၚ် လေၚ်ဇၞော်သေၚ်ဟာ၊ တဝှ်အာစာ ပပြာကတ်ရောၚ်။

==ကိုန်သွက်ဂွံဂၠာဲပၟၚ်တိ==

ပၟၚ်တိသွံ သၟိက်ဂွံမွဲတောၚ်၊ ဗွဲမမံက်ရောၚ် တန်ဂၠေါၚ်စှ်သုန်၊ ဗွဲစွေက်ဂှ် တန်ၜါစှော်ပ္ဍုန်၊ ဇိုတ်ဒိတ္ထဳသၟတ် သၟေဟ်ဇိုတ်စှ်တုန်၊ သၟေဟ်ပၟၚ်တိ ဒမၠိဟီုပ္ဍုန်၊ အဒိုတ်မၚ်တိ သိုၚ်သ္ၚိလေၚ်သန်၊ စန်မၚ်နွံဂုဏ် အၚာသုန်အာ၊ ဗုဒ္ဓဂုရု ပြဂုပြဲဖာ၊ သ္ၚိသဝ်ရာဟု မြိုတ်ကျုဒိဿာ၊ ပၟၚ်တိဟေၚ် ဟွံခိုဟ်သေၚ်ဟာ၊ ကိုတ်မၚ်ပြဲသန် စန်စွေက်ပါဲကၠာ၊ တ္ၚဲသိုက်ခိုဟ်ဂၠိ သိုၚ်သ္ၚိဘုတ်ဘာ၊ ပၟၚ်တိကၠာ အာစာတွံရောၚ်။

ကောန်ဂကူတံ သိုၚ်သ္ၚိဘုတ်ဘာမ္ဂး ပၟၚ်တိဂပ်ဝ်ဒးရုဲရောၚ်၊ နဲဂၠါဲပၟၚ်တိတုန် ဗွဲမမံက်ယဝ်သဒှ်မ္ဂး တန်လဝ် - ၁၅။ ဗွဲစွေက်ယဝ်ဒှ်မ္ဂး တန် - ၂၀။ ရိုဟ်ဒိတ္ထဳမံက်စွေက်တုဲ ဂွံလၟိဟ်မံက်ကဵုဒှ် ဂွံလၟိဟ်စွေက်ကဵုဒှ် ယဝ်ဒှ်လ္ပါ်မံက် နုက်ကၠေံနူ ၁၅ - ဂှ်ရ ယဝ်ဒှ်လ္ပါ်စွေက်မ္ဂး နုက်ကၠေံနူ ၂၀ - ဂှ်ရ သၟေဟ်ဂၠိုၚ်နူစှ်မ္ဂး နုက်ကၠေံစှ်ပၠန်။ သှ်ေမွဲ အဒိုတ်မၚ်တိ ၊ သှ်ေၜါ စန်မၚ်တိ၊ သှ်ေပိ အၚာမၚ်တိ၊ သှ်ေပန် ဗုဒ္ဓဝါမၚ်တိ၊ သှ်ေမသုန် ဗြဴဗတိမၚ်တိ၊ သှ်ေတြဴ သိုက်မၚ်တိ၊ သှ်ေထပှ် သ္ၚိသဝ်မၚ်တိ၊ သှ်ေဒစာံ ရာဟုမၚ်တိ၊ သှ်ေဒစိတ် ကိုတ်မၚ်တိ၊ သှ်ေစှ် မြိုတ်ကျုဟွံခိုဟ် ဗွဲစွေက်ဂှ် စန်ပါဲကၠေံညိ။

ဗီုဍေံ

သှ်ေ---ပၟၚ်တိ---ခိုဟ်-ဟွံခိုဟ်'''

၁။ အဒိုတ်မၚ်တိ လေၚ်သန်။

၂။ စန်မၚ်တိ ခိုဟ်။

၃။ အၚာမၚ်တိ သုန်ဂြာံ။

၄။ ဗုဒ္ဓဝါမၚ်တိ ခိုဟ်။

၅။ ဗြဴဗတိမၚ်တိ ခိုဟ်။

၆။ သိုက်မၚ်တိ ခိုဟ်။

၇။ သ္ၚိသဝ်မၚ်တိ ဟွံခိုဟ်။

၈။ ရာဟုမၚ်တိ ဟွံခိုဟ်။

၉။ ကိုတ်မၚ်တိ ခိုဟ်။

၁၀။ မြိုတ်ကျုမၚ်တိ ဟွံခိုဟ်။

==ကိုန်ရေက်==

ရေက်သုန်ကာအဵု တွံကဵုမွဲတောၚ်၊ ဗွဲမမံက်ရောၚ် စှ်တ္ၚဲဂၠေါၚ်အာ၊ ပိသၞောတ်ရေၚ်သ္ကဲ ပိစှော်တ္ၚဲကၠာ၊ ဗက်ဒိတ္ထဳမွဲ ပန်ထပ်သ္ကဲအာ၊ ပၟဝ်ပိသၟတ် ထပှ်စကၠာ၊ သၟေဟ်လက်သုန်ဓဝ် ပိပၟဝ်အာ၊ ထပှ်စဟာန် သၟေဟ်ရေက်ကာန်ကၠာ၊ ပၟဝ်ပိသၟဟ် ထပှ်စအာ၊ ဒှ်ရေက်ပုပ်ဂ္ညိ ပၟဝ်ပိကၠာ၊ ထပှ်စအာ ရေက်ဆိပ်ဏာပ္တုံ၊ ရေက်သုန်က္ဍဝ်ဒ္ဂူ ရေက်ကာန်နူသ္တုံ၊ ရေက်ပုပ်ဂၠိၚ်လုံ ရေက်ဆိပ်သ္တုံဇွိ၊ ဂွံရေက်ပန်စိ ဒမၠိပမှာ၊ ဒးရေက်သုန်ဟာန် ဒးရေက်ကာန်ကၠာ၊ လ္ၚုသန်ပြဟ် သေက်ဇဵုဒှ်အာ၊ ဒးရေက်ပုပ်ရ တူပၟတ်ကၠာ၊ ဒးရေက်ဆိပ်ပၠန် ဘဲဒဏ်နာနာ၊ ဝွံရေက်ပန်ကၠာ အာစာတွံရောၚ်။

ကောန်ဂကူတံ ပကာဝါမ္ၚဵုမ္ဂး ရေက်ပန်သာ် ဂပ်ဝ်ဝေၚ်ပါဲညိ။

'''ညးမ္ဂးရေက်ပန်သာ်ဂှ်ရေ'''

(၁) ရေက်သုန်  ပကာလ္ၚုသန်ရ။

(၂) ရေက်ကာန်  ပကာလ္ၚုသန်ရ။

(၃) ရေက်ပုပ်  ပကာတူပၟတ်ရ။

(၄) ရေက်ဆိပ်  ပကာဒးဘဲဒဏ်ရ။

ဣဝွံ ရေက်ပန်သာ်ရ။

'''လက်သန်ဍေံတုန်'''

၁။ ရေက်သုန်က္ဍဝ်ဒ္ဂူမ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲဂၞန်စွံလဝ်ပိသၞောဝ်ဂှ် ဂၞန်လ္တူကဵုသၟဝ် က္ဍဝ်ဖျေံတပ်ပ်ဂှ် ရေက်သုန်မ္ဂးရ။

'''လက်သန်ဍေံတုန်'''

၂။ ရေက်ကာန်နူသတုံမ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲဂၞန်လ္တူသၟဝ်ဂှ် နူတဲပုၚ်ကဵုပါဲ က္ဍဝ်ကဵုဒစှ်ေပိပိသ္ၚိ ဒှ်ရေက်ကာန်မ္ဂးရ။

'''လက်သန်ဍေံတုန်'''

၃။ ရေက်ဂၠိၚ်လောန်မ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲဂၞန်ပိထပ်မစွံလဝ်ဂှ် တန်လ္တူတေံကီု တန်ဂၞန်လ္ဒေါဝ်ဂှ်ကီု တန်ဂၞန်သၟဝ်ဂှ်ကီု ဂၞန်ဂတကဵုကြဴ ပန်န်သ္ၚိက္ဍဝ်ဂၠိၚ်ဂှ် ရေက်ပုပ်မ္ဂးရ။

'''လက်သန်ဍေံတုန်'''

၄။ ရေက်ဆိပ် သတုံဇွိမ္ဂးဂှ် ဂၞန်လ္တူကဵုသၟဝ် ၜေဲလာ်နူတဲပုၚ်ကဵုပါဲ ပိပိသ္ၚိဂှ် ရေက်ဆိပ်မ္ဂးရ။

သၟိက်တီရေက်ပန်မ္ဂးဂှ် နူမွဲမံက် ဒဵုပေၚ်စှ်တ္ၚဲ စွံလတူမွဲထပ်၊ နူဂှ် အဒေါဝ်စှ်တ္ၚဲပမွဲထပ်၊ နူသၟဝ်တ္ၚဲ ပမွဲထပ်၊ စွံဂၞန်ပိထပ်ရ။

မွဲမံက်ဒှ်တ္ၚဲအဒိုတ်မ္ဂး၊ အဒိုတ်-၁။ စန်-၂။ အၚာ-၃။ ဗုဒ္ဓဝါ-၄။ ဗြဴဗတိ-၅။ သိုက်-၆။ သ္ၚိသဝ်-၀။ ကလေၚ်အဒိုတ် ဒဵုပေၚ်စှ်ရ။ သၞောဝ်အဒေါဝ်ကီု၊ သၞောဝ်သၟဝ်ဂှ်ကီု၊ နဲဝွံရ။

၁။ ၂။ ၃။ ၄။ ၅။ ၆။ ၇။ ၈။ ၉။ ၁၀။
----------------------------
၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄၊ ၅၊ ၆၊ ၀၊ ၁၊ ၂၊ ၃၊

၄၊ ၅၊ ၆၊ ၀၊ ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄၊ ၅၊ ၆၊

၀၊ ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄၊ ၅၊ ၆၊ ၀၊ ၁၊ ၂၊

ဣဝွံ ဗီုမွဲမံက်တ္ၚဲအဒိုတ်ရ။

မပ္တံနူတ္ၚဲစန်တံဂှ်တုန် ၂-စွံတံ၊ ၃-စွံတံ၊ နနဲဝွံ စှ်သၞောဝ်ပိထပ်စွံမ္ဂးရ။ ဗက်ဒိတ္ထဳမွဲ ပန်ထပ်သကဲအာမ္ဂးဂှ် မွဲမံက်တ္ၚဲအဒိုတ် ယဝ်သဒှ်မ္ဂး -

၁။ အဒိုတ် ပၟဝ်ကဵု-၃ ဒှ်-၃ စကဵု-၇ ဂွံ ၃။

၂။ စန် ပၟဝ်ကဵု-၃ ဒှ်-၆  စကဵု-၇ ဂွံ ၆။

၃။ အၚာ ပၟဝ်ကဵု-၃ ဒှ်-၉ စကဵု-၇ သှ်ေ ၂။

၄။ ဗုဒ္ဓဝါ ပၟဝ်ကဵု-၃ ဒှ်-၁၂ စကဵု-၇ သှ်ေ ၅။

မွဲမံက်တ္ၚဲစန်မ္ဂး စန်၊ အၚာ၊ ဗုဒ္ဓဝါ၊ ဗြဴဗတိ၊ နဲလတူတေံ ပြေၚ်ကေတ်ရ၊ မပ္တံတ္ၚဲအၚာတံဂှ် နဲဝွံရ။

သွက်ဂွံတီတုဲ လၚ်္ကာသၟဝ်တေံသမ္တီရ
အဒိုတ်ပိပၠန် စန်တရဴကၠာ၊ အၚာၜါဂ္ညိ ဗုဒ္ဓဝါစိ၊ ဂ္ညိမသုန်အဴ ဗြဴဗတိမွဲ၊ သိုက်ပန်ဆတ္တဝ် သ္ၚိသဝ်ဒၞါဲဂှ်၊ တိုၚ်တဝှ်နဲ အာစာတွံပြဲ၊ နဲလဗၚ်ဒိုၚ် ဂိုၚ်သမ္တီညိ။

အဓိပ္ပါယ်

တ္ၚဲ။--ပၟဝ်။--ဂွံ။--စ။--ဂွံ။--သှ်ေ။
-------------------------------------
၁။----၃။----၃။--၇။---၃။

၂။----၃။----၆။--၇။---၆။

၃။----၃။---၉။---၇။---၂။

၄။----၃။--၁၂။---၇။---၅။

၅။----၃။--၁၅။---၇။---၁။

၆။----၃။--၁၈။---၇။---၄။

၀။----၃။--၂၁။---၇။---၀။


'''ဗီုကာလဖျေံရေက်ဂှ်'''

ပပ္တံနူတ္ၚဲမွဲမံက်ဂှ် စွံပ္တန်တုဲ ပၟဝ်ကဵု-၃၊ စကဵု-၇၊ ဂွံဆသှ်ေဂှ် ဒှ်ရေက်သုန်ရ။ ရေက်သုန်ဂှ် ပၟဝ်ကဵု-၃၊ စကဵု-၇၊ ဒှ်ရေက်ကာန်ရ။ ရေက်ကာန်ဂှ် ပၟဝ်ကဵု-၃၊ စကဵု-၇၊ ဒှ်ရေက်ပုပ်ရ။ ရေက်ပုပ်ဂှ် ပၟဝ်ကဵု-၃၊ စကဵု-၇၊ ဒှ်ရေက်ဆိပ်ရ။

'''ဗီုတ္ၚဲအဒိုတ် မွဲမံက် ပၟဝ်တုဲ စတုဲ'''

ရေက်သုန်။ ရေက်ကာန်။ ရေက်ပုပ်။ ရေက်ဆိပ်။

၃၊ ------ ၂၊ ------ ၆၊ ----- ၄၊

၆၊ -----  ၄၊ ------ ၅၊ ----- ၁၊

၂၊ ------- ၆၊ ----- ၄၊ ----- ၅၊

၅၊ ------ ၁၊ ------ ၃၊ ----- ၂၊

ရေက်သုန်။ ရေက်ကာန်။ ရေက်ပုပ်။ ရေက်ဆိပ်။

၃၆။ -----၂၄။ -------၃၄၅၆။ --၄၁။

၆၂။ -----၄၆။ -------------- ၁၅။

၂၅။ -----၆၁။ -------------- ၅၂။

ဗီုက္ဍဝ်ဍေံဂှ် ရံၚ်ကေတ်သၟဝ်တေံရ။

ဗီုဍေံ

==ကိုန်လဗေၚ်ဒိုၚ်==

လဗၚ်ဒိုၚ်အဵု တွံကဵုမွဲတောၚ်၊ စန်ဗြဴဗတိ ဗုဒ္ဓဂ္ညိသောၚ်၊ သ္ၚိသဝ်အဒိုတ် စန်သ္တိုတ်သိုက်ရောၚ်၊ ဂုရုသောရဳ သိုက်ပ္ညဳမွဲတောၚ်၊ လဗေၚ်ဒိုၚ်ရောၚ် ဝွံမွဲတောၚ်ကၠာ၊ ပါပဝေၚ်သ္ကဲ သာမျပြဲဖာ၊ လဗေၚ်ဒိုၚ်ကၠာ အာစာတွံရောၚ်။


ဂၞန်။ ----လၟေၚ်တ္ၚဲ။ --------အဓိပ္ပါယ်။

၁။ -----အဒိုတ် ---------အတိုၚ်ဂၞန်ထ္ၜးလဝ်ဂှ်

၂။ -----စန် -----------ဂှ် ဒှ်လၟေၚ်တ္ၚဲရ ။ ။

၃။------အၚာ ---------ကိုန်ရေက်ဖျေံလဝ်

၄။ -----ဗုဒ္ဓဝါ ----------ဗီုတေံဂှ်စွံလ္တူတုဲ

၅။ -----ဗြဴဗတိ ---------ဗွဲသၟဝ်အတိုၚ်ထ္ၜးလဝ်

၆။ -----သိိုက် ----------ဝေၚ်ပါပသာမယဂှ်ကေတ်ရ

၇။ -----သ္ၚိသဝ် ---------(၂၊ ၅၊ ၄၊ ၇၊ ၁၊ ၂၊ ၆၊ ၅၊ ၇၊ ၆)

==ကိုန်ဂိတုတိုပ်သုက်==

ကောန်ၚာ်ဒှ်မၞိဟ် ဖဝ်ရဂိုန်၊ စဲ၊ ပသာ် ပ္ဍဲပိဂိတုဝွံ တိုပ်သုက်သၟဝ်ကျာ ကလိဂွံပိုန်အာယုက်ရ။

ကောန်ၚာ်ဒှ်မၞိဟ် ဂိတုဇှ်ေ၊ ဒဂိုန်၊ ခ္ဍဲသဳဂှ် တိုပ်သုက်ပလိုတ် ကလိဂွံပိုန်အာယုက်ရ။

ကောန်ၚာ်ဒှ်မၞိဟ် ဂိတုဘတ်၊ ဝှ်၊ ကထိုန်မ္ဂး တိုပ်သုက်သမၠုၚ်ကျာ ကလိဂွံပိုန်အာယုက်ရ။

ကောန်ၚာ်ဒှ်မၞိဟ် ဂိတုမြေက္ကသဵု၊ ပုဟ်၊ မာ်၊ ပိဂိတုဝွံ တိုပ်သုက်ဗၟံက် ကလိဂွံပိုန်အာယုက်ရ။

'''*ဗီုဖျေံဍေံ'''

'''ဂိတု။----------ဒိုဟ်။----------ကလိဂွံဖဵု'''

ဖဝ်ရဂိုန်]

စဲ) -- ၃-ဂိတု ----သၟဝ်ကျာ ---- ဂွံပိုန်အာယုက်

ပသာ်]

ဇှ်ေ]

ဒဂိုန်) -- ၃-ဂိတု ----ပလိုတ် ---- ဂွံပိုန်အာယုက်

ခ္ဍဲသဳ]

ဘတ်]

ဝှ်) -- ၃-ဂိတု ----သမၠုၚ်ကျာ ---- ဂွံပိုန်အာယုက်

ကထိုန်]

မြေက္ကသဵု]

ပုဟ်) -- ၃-ဂိတု ----ဗမံက် ---- ဂွံပိုန်အာယုက်

မာ်]

==ကိုန်တွံတ္ၚဲထပှ်==

'''တွံတ္ၚဲအဒိုတ်'''။  ။ ယြဴညးမွဲ ဒှ်တ္ၚဲအဒိုတ်၊ နာံသ္ပဝ်ကၞာတ် ဓါတ်တၟံပြဲသ္တိုတ်၊ ညဳသာညးအိုတ် စရိုတ်သာဓါ၊ လေပ်အဲပရဲ ရတ်ပိပြဲဖာ၊ ပဂုဏ်ကဵုညး ဒှ်သမးကၠာ၊ တုက်ဍာ်ကြဴအှော် ဒှ်တဴပမာ၊ ပ္တေံပါၚ်ညးပြဟ် ဒှ်သၚောံကၠာ၊ ပရံပရာ မြာတသိုက်ကြဴ၊ ဒါန်ကုသဵုဂှ် ဟိုတ်ဂွံသှ်ပ္တဴ၊ အာယုက်စိုပ်ကၠာ ၜါစှော်မွဲအဴ၊ စိုတ်ဟွံတန်ကၠာ စံၚ်နှာဒှ်တဴ၊ ၜါဣသုန်စိ အမှုမြိတဴ၊ ၜါစှော်ထပှ် ပန်စှော်တရဴ၊ မၚ်မွဲပါၚ်စိုတ် ပဝိုတ်သှ်ပ္တဴ၊ လောန်နူဂှ်အဴ လာဘစဴမြာ၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ရ သမ္တီပမှာ၊ ဗာယပ်မွဲဟာန် ဌာန်မူလကၠာ၊ စေတဳလမာ် လဝ်ကျာ်ဘုတ်ဘာ၊ ဗမံက်ဍာ်ဒါန် ဌာန်ကမၠိုၚ်ကၠာ၊ အဂၞဲလဝ််ဟေၚ် ဇရာံသေၚ်ဟာ၊ ပြေၚ်ဂၠဴဗော်သွး လဝ်ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ၊ နေရတိဟေၚ် လဝ်လွဟ်သေၚ်ဟာ၊ ပလိုတ်ဖဴကာန် လဝ်သုသာန်ကၠာ၊ တ္ၚဲအဒိုတ်မာ ပပြာကတ်ရောၚ်။

'''တွံတ္ၚဲစန်'''။ ။ ညးဒှ်တ္ၚဲစန် ဟီုပၠန်မွဲတောၚ်၊ နာံကၠဟွံယောၚ် မွဲတောၚ်ဓါတ်ဆု၊ မာန်စံၚ်ထေဲပြဟ် ဟဲပြဟ်မေခု၊ ဟိုတ်ဂုဏ်ပါၚ်ရ ညးပသတြု၊ ဂုဏ်ပါၚ်ဟွံခိုဟ် ဇၟာပ်ဒိုဟ်မေခု၊ စှ်သုန်သၞာံအဴ စိုတ်က္တဴနရု၊ သမၠီုမေခု ဟုဲဒးဂၠုအာ၊ ဂွံဒြပ်ဟွံပိုတ် ဒြပ်အိုတ်ဖြာဖြာ၊ ၜါစှော်ပိကၠာ ထံၚ်ထာလမိုန်၊ ပိစှော်လောန်ရ မှတ််ပဗိုန်ဗိုန်၊ မသုန်စှော်ကွိိုန် လိုန်လုပ်ထံၚ်ထာ၊ မၞိဟ်တ္ၚဲစန်ဟေၚ် ဟီုလဝ်သေၚ်ဟာ၊ ကျာ်ဘုတ်ဘာလဝ် ဗမံက်သၟဝ်ကျာ၊ ဒိုဟ်ဨသာန်အဴ လဝ်ကၠံပ္ကဴကၠာ၊ အဂၞဲကမၠိုၚ် ဍာ်ဒါန်ပိုၚ်ခြာ၊ သမၠုၚ်ကျာဟေၚ် ဇရာံသေၚ်ဟာ၊ နေရတိကၠာ ဏာလဝ်ပြေၚ်ဂၠဴ၊ ဗော်သွးတုန်သွံ လဝ်ဂွံသဘဴ၊ ဒိုဟ်ပလိုတ်ဂှ် ဒေပ်လဝ်လွဟ်အဴ၊ ဗာယပ်လဝ်ဖဴ သွဴသုသာန်ကၠာ၊ ပြုပြေၚ်ဒးသွံ ပိုန်ဟာန်ဂွံမြာ၊ မၞိဟ်တ္ၚဲစန်ဟေၚ် တွံလဝ်သေၚ်ဟာ။

'''တွံတ္ၚဲအၚာ'''။ ။ မၞိဟ်တ္ၚဲအၚာ တွံအာမွဲတောၚ်၊ နာံသဳဟရောၚ် ဂၠေါၚ်ဓါတ်ပသဲ၊ စှ်သုန်သၞာံထဲ ယဲကလော်ကၠာ၊ ၜါဣသုန်သ္ကဲ ဒှ်ယဲမွဲဝါ၊ ပိစှော်လောန်ဂှ် ဂမ္တဴဒှ်အာ၊ ပဏေတ်က္ဍိုပ််ကၞေၚ် နွဴတဴသေၚ်ဟာ၊ ဂံၚ်ဩာဲသဘဴ နွံတဴသဒ္ဓါ၊ ဒမံၚ််ဂၠိုၚ်ဒၞါဲ သဟာဲဂၠိုၚ်ရာ၊ ဒြပ်ဟွံတုန်သွံ ဂွံညိအိုတ်အာ၊ ပဂုဏ်ကဵုညး ဒးထပက်ကာ၊ ကလောဒ္ညာတ်ကောံ ၜိုန်နွံဒြပ်ကၠာ၊ ညိဟွံစုတ်တဲ မွဲဟွံဍံၚ်သွာ၊ ခိုဟ်စမေခု ဗက်ဇကုကၠာ၊ အကြီုဒယှ် တွံတ္ၚဲအၚာ၊ အဂၞဲဨသာန် ပကာန်ကျာ််ဘုတ်ဘာ၊ ဒိုဟ်ဗမံက်အဴ လဝ်ကၠံပ္ကဴကၠာ၊ နေရတိဟေၚ် ဇရာံသေၚ်ဟာ၊ ဗော်သွးပြေၚ်ဂၠဴ ပလိုတ်ဖျဴဏာ၊ စွံလဝ်လွဟ်ဟေၚ် ဗာယပ်သေၚ်ဟာ၊ သၟဝ််ကျာဖဴပ္ကာန် လဝ်သုသာန်ကၠာ၊ မၞိဟ်တ္ၚဲအၚာ အာစာဟီုတွံ။

'''တွံတ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ'''။ ။ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ ဒှ်မၞိဟ်ခါဂှ်၊ နာံကၠဵုဓါတ်ပတေၚ် ပေၚ်စှ်ထပှ်၊ ယဲဒိုက်တုန်အဵု အမှုကတဵုဒှ်၊ ဂၠါဲဒြပ်ဂွံပြဟ် ဣၚုဟ်အိုတ်အာ၊ လေပ်ချူကှ်ေပ္ညဳ နွံလွဳပရာ၊ ထောံဌာန်ဒဒှ် ဌာနတၞဟ်အာ၊ ပဂုဏ်ကဵုညး ဒှ်သၟးကၠာ၊ လဟီုပါၚ်ဂံၚ် ဟွံချပ်ထံၚ်ထာ၊ ဇၞော်ဂွံပိုန်ဘိုက် ဂွံတသိုက်မြာ၊ မသုန်စှော်ဒ္စာံ ဂါံလုပ်ယဲကၠာ၊ ညးမဒှ်ခုတ် တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ၊ စေတဳဘာပ္ညုၚ် ဗၟံက်သမၠုၚ်ကျာ၊ အဂၞဲကျာ်ဩဳ တဵုလွဳပ္ကဴကၠာ၊ နေရတိဟေၚ် ကမၠိုၚ်သေၚ်ဟာ၊ ဒိုဟ်ပလိုတ်ဗျာံ လဝ်ဇရာံကၠာ၊ ဗော်သွးပြေၚ်ဂၠဴ ဗာယပ်ဖျဴဏာ၊ လဝ်လွဟ်ဆတ္တဝ် ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ၊ ဨသာန်ဖဴဟေၚ် သုသာန်သေၚ်ဟာ၊ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ အာစာဟီုတွံ။

'''တွံတ္ၚဲဗြဴဗတိ'''။ ။ တ္ၚဲဗြဴဗတိ နာံကၞိဓါတ်ဍာ်၊ ဒေါသညံၚ်နာ် ရုပ်သာ်ပညာ၊ ပ္ဍေန်ပ္ဍဟ်ဂၠိုၚ်ရော တီညာတ်ဝေါဟာ၊ ၜါစှော်သၞာံဆံၚ် စိုတ်ဂၠိုၚ်စံၚ်နှာ၊ ပဂုဏ်ကဵုညး ဒှ်သမးကၠာ၊ ဂမဳသၟိၚ်ဟေၚ် သီုဗြဴသေၚ်ဟာ၊ သ္ဂောံပဒိပ်ဒါဲ ရာၚ်ဆာဲမြိုတ်ဖာ၊ ညးဒှ်တ္ၚဲစိ ဗြဴဗတိကၠာ၊ စေတဳဘာပ္ညုၚ် ပလိုတ်သၠုၚ်ကျာ၊ နေရတိအဴ ကၠံပ္ကဴသာဓါ၊ ဗာယပ်ဍာ်ဒါန် ဌာန်ကမၠိုၚ်ကၠာ၊ ဇရာံလဝ်ခိုဟ် ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ၊ ဗော်သွးပြေၚ်ဂၠဴ ဨသာန်ဖျဴဏာ၊ ဒိုဟ်ဗမံက်ဂှ် လဝ်လွဟ်သေၚ်ဟာ၊ အဂၞဲလဝ်ဖဴ သွဴသုသာန်ကၠာ၊ တ္ၚဲဗြဴဗတိ ဒမၠိတွံအာ။

'''တွံတ္ၚဲသိုက်'''။ ။ တ္ၚဲသိုက်သက်သၟိဟ် နာံမၞိဟ်ဓါတ်ကျာ၊ စိုပ်ၜါစှော်မွဲ ယဲဒိုက်နာနာ၊ စိုတ်စောန်ပြံက်ပ္ကာန် ဂလာန်ဟွံညှာ၊ ထေဲပြဟ်ပါၚ်ဂံၚ် ဟီုဟွံထံၚ်ထာ၊ ကၠောန်နၚ်ဒြပ်သ္တိုတ် ဂွံညိအိုတ်အာ၊ ၜါဣသုန်သွံ ဂွံမိတ်ပြဝါ၊ ဒၟါနူညးအဴ ဒှ်ဂမ္တဴကၠာ၊ နူပန်စှော်အဴ တရဴစှော်မာ၊ သ္ဂေဟ်သွဟ်ပိုန်ဘိုက် မသက္ကုခြာ၊ မၞိဟ်တ္ၚဲသိုက်ဟေၚ် တွံလဝ်သေၚ်ဟာ၊ စေတဳဇြပ်လဝ် ပလိုတ်သၟဝ်ကျာ၊ ဒိုဟ်ဗာယပ်အဴ တဵုကၠံပ္ကဴကၠာ၊ ကမၠိုၚ်ဍာ်ဒါန် ဨသာန်ပြဲဖာ၊ ဒိုဟ်ဗမံက်သ္ဍာံ လဝ်ဇရာံကၠာ၊ ဗော်သွးပြေၚ်ဂၠဴ အဂၞဲဖျဴဏာ၊ သမၠုၚ်ကျာဂှ် လဝ်လွဟ်သေၚ်ဟာ၊ နေရတိဖဴ သွဴသုသာန်ကၠာ၊ တ္ၚဲသိုက်ဓါတ်ကျာ အာစာတွံသၟတ်။

'''တွံတ္ၚဲသ္ၚိသဝ်'''။ ။ နာံနာ်သ္ၚိသဝ် က္ဍဝ်ဓါတ်ကမတ်၊ ဒေါသလောန်ဗၞတ် ညံၚ်ပမတ်ကၠာ၊ ပၞေါဝ်မိမသ္ကဲ ညးမွဲစာ်ခြာ၊ သာဓါလအိတ် ဂၠိုၚ်မိတ်ပြဝါ၊ စိုတ်ဝါတ်ဂါတ်သန် နွံပၠန်သဒ္ဓါ၊ ကၠဵုကိတ်လမာ် တဏီဍာ်ကၠာ၊ နက်သတ်သ္တုံဇွိ ညိနွံသေၚ်ဟာ၊ ဒေပ်ဒြပ်ပိုန်ဇၟံ ဟွံသပံသာ၊ တြုံဒှ်ဂမဳ အနဳဟွံခြာ၊ ဒှ်ဗြဴသ္ဍိုက်စိ တလသ္ၚိကၠာ၊ ၜါဣသုန်သွံ ဂွံမိတ်ပြဝါ၊ ပိစှော်စိုပ်စိ အမှုမြိပါ၊ စိုပ်ပန်စှော်ပၠန် ပြဲသန်ထံၚ်ထာ၊ မၞိဟ်တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်် တွံလဝ်သေၚ်ဟာ၊ နေရတိသ္ကဲ အဂၞဲကျာ်ဘာ၊ သီုဌာန်ၜါဒိုဟ် လဝ်ခိုဟ်သေၚ်ဟာ၊ လဝ်ကၠံပ္ကဴပ္ညုၚ် ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ၊ ပလိုတ်ဍာ်ဒါန်် ဌာန်ကမၠိုၚ်ကၠာ၊ ဗာယပ်လဝ်ဟေၚ် ဇရာံသေၚ်ဟာ၊ ဗော်သွးပြေၚ်ဂၠဴ ဖျဴလဝ်သၟဝ်ကျာ၊ ဒိုဟ်ဨသာန်ဟေၚ် ဟီုလဝ်သေၚ်ဟာ။

==ကိုန်တွံနက်သတ် −၂၇==

၁။ နက်သတ်သက်သၟိဟ် ညးဒှ်မၞိဟ်ဂှ်၊ နက်သတ်မွဲကွေံ ရုပ်ချေံဟီုတွံ၊ ဒလိဒ္ဒသၟတ် ပြာကတ်ဒယှ်၊ ပူဂဵုမွဲသၟဟ် ဒှ်နက်သတ်ဂှ်၊ လေပ်ကွတ်နွံညာဏ် လေပ်ဆာန်ညးပြဟ်၊ လေပ်ဗနိက်ပၠန် စၞအောန်သဒှ်၊ မာန်စံၚ်လောန်ဗၞတ် နူသွတ်ဒဵုသၟတ််၊ ဇၞော်ခိုဟ်ပ္ဍဲသၟိၚ် အာယုက်ဂၠိၚ်သၟဟ်၊ ဒစာံစှော်ကီု အာယုက်ဟီုတွံ၊ နက်သတ်မွဲဂှ် ဒဒှ်လက်သန်။ 


၂။ ဘိရဏဳကၠာ နက််သတ်ၜါပၠန်၊ နက်သတ်သေဌဳ ဣန်ရဳဇၟံကၟန်၊ စိုတ်ပြဲလောန်ရ ဖေက််ဂွလောန်သန်၊ လေပ်အရေဝ်ဓဝ် ဂၠိုၚ်ကဵုထဝ်သန်၊ က္ဍိုပ်က္ၜၚ်မွဲတဲ နွံကဵုယဲပၠန်၊ စိုပ်ပန်စှော်သ္တိုတ်် သၟိက်ချိုတ်မွဲတန်၊ တရဴစှော််ရောၚ် ချိုတ်ဟွံယောၚ်ခၠန်၊ ဝွံတဝှ်ကၠာ နက််သတ်ၜါပၠန်။ 


၃။ ကြိတ္တိကာဂ္ညိ နက်သတ်ပိပၠန်၊ စောရနက်သတ် တွံလဝ်သၟတ်ဇန်၊ နက်သတ်ဂှ်ပၠန် မၞိဟ်မွဲတန်ဒှ်၊ စိုတ်ဂၠိုက်လုလောန် ဟွံတန်ကြန်သၟတ်၊ ထပှ်စှော်သတိုတ် ဒးချိုတ်လ္ၚတ်၊ နက်သတ်ပိကၠာ ဟီုတုဲခါဂှ်။ 


၄။ ရောဟိဏဳပၠန် နက်သတ်ပန်သၟတ်၊ ဘူမိပါလ တၠတိတွံ၊ မၚ်မွဲစိုတ်ဒှ် သ္ဂေဟ်သွဟ်ထဝ်ဩန်၊ တီဒဒိုက်ကၠာ သမ္ဘာဂၠိိုၚ်သန်၊ ထပှ်စှော်သ္တိုတ် အာယုက်အိုတ်သ္ကန်။


၅။ မိဂ္ဂသဳတုန် ဒှ်မသုန်ပၠန်၊ သန္ဓရဳကာဲ နက်သတ်ဆာဲသန်၊ နက်သတ်ဂှ်သ္ကဲ ဒှ်မၞိဟ်မွဲတန်၊ စိိုတ်လဂူကီု လဟီုဇၟံကၟန်၊ နွံတဴဣန်ရဳ နွံကျာ်ဩဳပၠန််၊ ဒစာံစှော်သ္တိုတ် အာယုက်အိုတ်သ္ကန်၊ ဝွံနက်သတ်တုန် မသုန်တွံတန်။


၆။ ဘဒ္ဒြကျာံအဴ ဒှ်တရဴပၠန်၊ မဟာဒေဝဳ နက်သတ်ပ္ညဳပ္တန်၊ မၞိဟ်ဂံၚ်ဩာဲပၠန် ဂလာန်အောန်တဴ၊ နွံကဵုပိုန်ဟာန် မၠေံဆာန်ညးအဴ၊ အာယုက်သဘဴ တရဴစှော်သၟတ်၊ သ္ကန်အိုတ်ဒဲပၠိုတ် ဒးချိုတ်လ္ၚတ်။


၇။ ပုန္နပ္ပသု ယမုထပှ်၊ ပ္ဍဲနက်သတ်ဂှ် ယဝ်ဒှ်မၞိဟ်ရ၊ နက်သတ်ဂှ်ကၞာတ် ဗာဇ္ဇခါတ်ပၠ၊ စိုတ်မၚိုဟ်ကြံၚ် လဟုတ်ညံၚ်ကၠ၊ လေပ်ကွတ်ဒမၠိ ကာဘိကၠောန်စ၊ လေပ်ဗနိက်ကၠာ မြာဇၟာပ်သဗ္ဗ၊ စိုပ်ပန်စှော်ချိုတ် ယဝ်ဟွံချိုတ်ရ၊ ဒစိတ်စှော်ပၠ ချိုတ်ရအဆတ်။


၈။ ဖုဿဂတာံ ဒစာံနက်သတ်၊ နက်သတ်ဝွံမာ ရာဇာအဆတ်၊ နွံတဴဒြပ်ရတ် ယဲထတ်တဴဂး၊ ၜါစှော်လောန်အဵု ဒှ်သွေက်ကဵုညး၊ ပန်ဣသုန်ထဲ ဒှ်ယဲဇၞော်ကၠး၊ ယဲပါၚ်မဂး မဒးချိုတ်ရ။


၉။ မှေမှဒစိတ် နက်သသတ်တိတ်ပၠ၊ တြုံဒှ်ဂမဳ ဗြဴနွံသဳလ၊ နက်သတ်ဝွံသၟတ် ဝွံဓဝ်သစ္စ၊ လေပ်ဆာန်ရေၚ်သ္ကံ ဖျီုဖအံမိမ၊ ထပှ်စှော်ပၠ မာရဏကၠာ။


၁၀။ မာဃကၞုဲဟေၚ် စှ်ရောၚ်သေၚ်ဟာ၊ ဒလိဒ္ဒသၟတ် နက်သတ်ဝွံမာ၊ ပ္ဍဲနက်သတ်ဂှ် ယဝ်ဒှ်မၞိဟ်ကၠာ၊ လေပ်ကေၚ်ကာပၠန် သ္ဍိုက်ကောန်သမ္ဘာ၊ ကောန်တြုံနွံၜါ ဟွံခြာလ္ၚတ်၊ စိုပ်ပိစှော်ပၠန် ညန်မသုန်စှော်၊ သဒးချိုတ်လ္ၚတ် အာစာတွံဆတ်။


၁၁။ ပုဗ္ဗပလ္လ ဂုန္နဂၠဴကၟက်၊ နက်သတ်စှ်မွဲ ဟီုသ္ကဲထတ်မြက်၊ နက်သတ်သေဌဳ ဂၠါဲဟီုပ္ညဳဆက်၊ မၞိဟ်မဒှ်ဆက် နက်သတ်ဂှ်အဴ၊ ဒေပ်စိုတ်ဇၟံဇၟန် ဂလာန်အောန်တဴ၊ အာယုက်အထက် ဗက်မွဲသဘဴ၊ ထပှ်စှော်ရ မာရဏဇဴ။


၁၂။ ဥတြာပုလ္လ ဂုန္နဂၠဴဗြဴ၊ နက်သတ်စောရ ဟီုပၠသဘဴ၊ လေပ်ဆာန်ညးပၠန် ဟွံစောန်ဒမြဴ၊ ခိုဟ်သန်စရိုတ် စိုတ်ဍိုန်ဍောတ်တဴ၊ ဒစာံစှော်အဴ ယီုဖျဴအနိၚ်။


၁၃။ နက်သတ်စှ်ပိ ဟတ္တိရုပ်စိၚ်၊ ဘူမိပါလ တၠတိသၟိၚ်၊ ညးဒှ်မၞိဟ်သၟတ် ပ္ဍဲနက်သတ်စိၚ်၊ က္ဍိုပ်ဇၞော်တဴကီု ညးဟီုပိုဲမိၚ်၊ လုဟ်ကဵုဂြိုပ်ဂၞိၚ် ကၞိၚ်ဒှ်အိက်ရုဲ၊ ထပှ်စှော်ကီု သၟိၚ်ယီုဒက်ဂၠုဲ။


၁၄။ စိတြစှ်ပန် ရုပ်ကၠတ္ၜန်ထုဲ၊ သုန္ဓရဳအဴ နက်သတ်ဗြဴလွုဲ၊ လုဟ်ဂြိုပ်ဂၞိၚ်တုဲ ဝေၚ်တၟုဲဟွံဒှ်၊ ဆာန်ကၟိန်ညးအောန် စိုတ်ပၠမဇ္ၛဟ်၊ ဇိုၚ်လွိၚ်ဖဍဟ် မသုန်စှော်ယဲ၊ ဒစာံစှော်သ္တိုတ် ဒးပၠိုတ်သ္ကန်ဒဲ၊ အာစာညာဏ်သၠဲ တိတ်ဟီုသ္ကဲပျး။


၁၅။ သွောတ္တိရုပ်ကၠန် စှ်သုန်ရောၚ်ယး၊ ဒေဝဳနက်သတ် ပြာကတ်ကဵုညး၊ ပ္ဍဲနက်သတ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မ္ဂး၊ ပညာဇၞော်လှဲ ဂုဏ်ဇၞော်ပြဲသ္အး၊ ဍိုန်ဍောတ်ဒးရး စိုတ်ညးဂြၚ်တီ၊ ဇကုဇြာဲတြဳ ဣန်ရဳသိရိ၊ ဝေါဟာကၠံလ္ၚီ ဂြၚ်တီလအိတ်၊ ညးဇၞော်တေဇ ရောၚ်မပမိတ်၊ စှ်သုန်သၞာံတိတ် ဘဲလအိတ်ဟေၚ်၊ တရဴစှော်ပြဲ အိုတ်ဒဲသေၚ်လေၚ်။


၁၆။ ဗေသာခအဴ စှ်တရဴပြေၚ်၊ နက်သတ်ဝွံကၞာတ် ဗာဇ္ဇခါတ်ဟေၚ်၊ ပ္ဍဲနက်သတ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်သေၚ်ဟာ၊ ဂြိုဟ်စာလောန်ဟေၚ် ဒျိုၚ်တုပ်ပြေၚ်ကီု၊ ပဏတ်ကဵုညး မုဟ်ဒွးဟွံဟီု၊ သမ္ဘာဂၠိုၚ်သန် စိုတ်ဟွံတန်ကီု၊ ပိစှော်စိုန်သ္ကီု လီုဇဳဝိသၟတ်။


၁၇။ အနုရာဓ ပၠစှ်ထပှ်၊ နက်သတ်ကၟီအဵု ယဝ်မၞိဟ်က္တဵုဒှ်၊ နက်သတ်ရာဇာ အာစာဟီုတွံ၊ လုဟ်ဂြိုပ်ဂၞိၚ်ပ္ညုၚ် ဆုသၠုၚ်ဒဵုဇြဟ်၊ ဍာတ်ဖျိုတ်ဖျးဂှ် စဒှ်လောန်တုဲ၊ ဇကုဍေံထတ် ပဏေတ်ဟွံမွဲ၊ စိုပ်ပိစှော်ဟေၚ် ဟွံသေၚ်ဒှ်ယဲ၊ ထပှ်စှော်သ္ကဲ မွဲတဲချိုတ်ကွေံ။


၁၈။ စှ်ဒစာံဂျ နာမဗ္ၜေံ၊ နက်သတ်ဂမဳ ဣန်ရဳသမေံ၊ ရမျာၚ်စေံဏေံ ညေံစောန်ဒမြဴ၊ သာ်ဇကုဒျိုၚ် လုလောန်ကြိုၚ်တဴ၊ ထပှ်စှော်သ္ကဲ ဒှ်ယဲသဘဴ၊ ဒစာံစှော်အဴ ဇဴပၠိုတ်အိုတ်ဒဲ။


၁၉။ စှ်ဒစိတ်ရ မူလဗဂဲ၊ ဒလိဒ္ဒသၟတ်် နက်သတ်ဟီုသ္ကဲ၊ နက်သတ်ဂှ်ပြဲ မၞိဟ်မွဲမ္ဂး၊ ဂၠုဆၚ်စှ်ေတိ လန်အာသ္ၚိညး၊ သာ်ဇကုအဴ ဗကေတ်တဴဂး၊ ဌာန်သၠုၚ်မ္ဂး ဍေံဒးဂနပ်စိုတ်၊ စိုပ်ပိစှော်သ္ကဲ ယဲအိုတ်ကသပ်၊ မသုန်စှော်အဴ တရဴစှော်ထပ်၊ ချိုတ်အိုတ်ကသပ် ကၟပ်ဂှ်သက်လက်။


၂၀။ ပုဗ္ဗသလ္လာ ဟီုပၠသိတ်ကၟက်၊ နက်သတ်သေဌဳ ဂၠါဲဟီုပ္ညဳဆက်၊ နက်သတ်ၜါစှော် ဒှ်မၞိဟ်ထတ်မြက်၊ ဖေက်ညးဟွံကောံ ထတ်စောံသက်လက်၊ လုပ်ကဵုဂြိုပ်ဂၞိၚ် အာယုက်ဂၠိၚ်ဆက်၊ ဒစိတ်စှော်ဗက် သက်ချိုတ်အာတဴ။


၂၁။ ဥတ္တရာသလ္လာ ပၠရုပ်သိတ်ဗြဴ၊ ၜါစှော်မွဲအဴ နက်သတ်စဴတန်၊ စောရနက်သတ် ဟီုလဝ်သၟတ်ဇန်၊ ပ္ဍဲနက်သတ်ဂှ် ယဝ်ဒှ်မၞိဟ်ပၠန်၊ စၞအိုတ်ကတၚ် လုဟ်စာဍၚ်တန်၊ ပိစှော်ယဲကၞာတ် ဂွံကောန်ဇာတ်အောန်၊ ထပှ်စှော်သ္ကဲ လီုဒဲအိုတ်သ္ကန်။


၂၂။ ဩဝဏ္ဏကၠာ ၜါစှော်ၜါပန်၊ ကလော်ဗြဴသ္အး ဂးရသိပၠန်၊ ဘူမိပါလာ အာစာဟီုပ္တန်၊ နက်သတ်ဂှ်သ္ကဲ ဒှ်မၞိဟ်မွဲတန်၊ ဣဿာလောန်သန် ဗိုန်က္ညန်ခပ်ပြာတ်၊ စိုတ်စောန်ဒှ်ရော ဆာန်ကလောဒ္ညာတ်၊ မာၚ်စံၚ်ထေဲသ္ကာတ် ကၞာတ်မသုန်စှော်၊ သ္ကန်အိုတ်ဒဲပၠိုတ် ဟွံချိုတ်ပ္ဍဲဂှ်၊ ဒစာံစှော်သၟတ် ဒှ်ချိုတ်ကွေံရ။


၂၃။ ဓနိဌဂ္ညိ ၜါစှော်ပိပၠ၊ ရုပ်သေဌဳခိုဟ် ရုပ်လကိုတ်ဂျ၊ ယဝ်မၞိဟ်မွဲဒှ် နက်သတ်ဂှ်ရ၊ စိုတ်ဍေံဟွံခိုဟ် ဂြိုဟ်စာကြံကြ၊ ဂၠိုၚ်ကဵုဝါရ ဂၠါဲပလေၚ်ညး၊ တရဴစှော်အိုတ် ယဲဟွံချိုတ်ဂး၊ ဒစာံစှော်သ္အး သဒးချိုတ်ဟွံခၠန်။


၂၄။ သတ္တဗိဿ ရုပ်ကၠိက်ပၠဗ္ဂန်၊ နက်သတ်ဂှ်မာ ဒှ်ၜါစှော်ပန်၊ နက်သတ်ဒေဝဳ ဟီုပ္ညဳလက်သန်၊ နက်သတ်ဂှ်သ္ကဲ ဒှ်မၞိဟ်မွဲတန်၊ မာန်စံၚ်လောန်ဗၞတ် တူပမတ်ပၠန်၊ ထပှ်စှော်ညန် ယဲအိုတ်သ္ကန်ဗက်။


၂၅။ ပုဗ္ဗဘဒ္ဒြာ ဇာဒိသိုၚ်ကၟက်၊ ၜါဣသုန်သၟတ် နက်သတ်တွံဆက်၊ နက်သတ်ဝွံကၞာတ် ဗာဇ္ဇခါတ်ဗက်၊ ဂံၚ်သ္ကာတ်လက်သက် ထတ်စောံမြက်စာ၊ လုဟ်ဖျုန်သွကိုပ် လုဟ်ကဵုဂြိုပ်ဝါ၊ ထပှ်စှော်ကၠာ မာရဏဇဴ။


၂၆။ ဥတ္တရဘဒ္ဒြာ ဇာဒိသိုၚ်ဗြဴ၊ နက်သတ်ဝွံကၠာ ၜါစှော်တရဴ၊ နက်သတ်ရာဇာ အာစာခုတ်ခဴ၊ ရုပ်သာ်ဂေါဝ်လောန် ကောန်ဇာတ်အောန်တဴ၊ မသုန်စှော်ချိုတ် ဟွံချိုတ်ဗွဲကြဴ၊ တရဴစှော်အဴ ချိုတ်တဴခါဂှ်။


၂၇။ ရေဝတဳကၠာ ရုပ်ကညာသၟတ်၊ နက်သတ်ဝွံကၠာ ၜါစှော်ထပှ်၊ နက်သတ်ဂမဳ အရဳဟီုတွံ၊ ရုပ်သာ်ဍိုန်ဒ္ၚဳ ဂမဳဂွံဒှ်၊ သဒ္ဓါဇၞော်အဴ နွဴတဴကြဳဇှ်၊ ဗၞတ်ပိဝါအိုတ် သၟိက်ချိုတ်ခါဂှ်၊ ဒစာံစှော်သ္တိုတ် အာယုက်အိုတ်သၟဟ်၊ ဝွံနက်သတ်ကၠာ ၜါစှော်ထပှ်၊ ဗီုနက်သတ်ဂှ် ပိုဲဟီုတွံရောၚ်။

==ကိုန်တ္ၚဲထဏီ==

တ္ၚဲထဏီအဵု တွံကဵုမွဲတောၚ်၊ အဒိုတ်ပသာ် စန်ကွာ်ဇှ်ေရောၚ်၊ အၚာမွဲတောၚ် ဂၠေါၚ်အသာတ်စိ၊ ဗုဒ္ဓသဝန် ဘတ်ပၠန်ဂုရု၊ သိုက်ဂှ်မေခု ဝွံထဏီအာ၊ သ္ၚိသဝ်ကထိုန် ထဏီဗိုကၠာ၊ တ္ၚဲအဒိုတ်အဵု မြေက္ကသဵုမာ၊ စန်ပ္ဍဲပုဟ်ကၠာ အၚာပ္ဍဲမာ်၊ ဗုဒ္ဓဝါဗိုန် ဖဝ်ရဂိုန်ဖျာ်၊ ဂုရုလမာ် စဲပါ်ပြီုအာ၊ ဝွံတ္ၚဲထဏီ သမ္တီပမှာ။


'''ဗီုတ္ၚဲထဏီ'''

'''ဂိတု။   တ္ၚဲထဏီ။'''

စဲ ------- ၅

ပသာ် ---- ၁

ဇှ်ေ -------၂

ဒဂိုန် ----- ၃

ခ္ဍဲသဳ ----- ၄

ဘတ် ---- ၅

ဝှ် ------- ၆

ကထိုန် --- ၇

မြေက္ကသဵု -- ၁

ပုဟ် ----- ၂

မာ် ------ ၃

ဖဝ်ရဂိုန် -- ၄

==ကိုန်တဝှ်တ္ၚဲထဏီ==

တ္ၚဲထဏီဖျာ် ပကွာ်တရဴ၊ ကၠးဍိက်ရာန်ပြေၚ် ပြဟ်ဍေံဝေၚ်ဒဴ၊ ဂိုၚ်ဒေပ်ထဝ်ဩန် ဟွံတန်ကြန်တဴ၊ ကိုန်တ္ၚဲထဏီ သမ္တီလဝ်အဴ။

==ကိုန်တ္ၚဲဂတဝ်==

တ္ၚဲဂတဝ်ကၠာ ဟီုအာဂတ၊ တ္ၚဲအဒိုတ်သၟတ် စဲဘတ်ဟီုပၠ၊ အသုက်စန္ဒြ ကထိုန်အၚာ၊ ပသာ်မြေက္ကသဵုရ ပၠဗုဒ္ဓဝါ၊ ဇှ်ေကဵုပုဟ်ဂ္ညိ ဗြဴဗတိကၠာ၊ အသာတ်မာ်သွဝ် သိုက်ဂတဝ်အာ၊ သ္ၚိသဝ်သဝန် ဖလ္လဂုန္နာ၊ ဣဝွံတ္ၚဲကၠာ ဂတဝ်အာရ။

'''*ဗိုဍေံ'''

'''ဂိတု။   တ္ၚဲဂတဝ်။'''

----စဲ]

--ဘတ်] ---- ၁

-----ဝှ်] ----၂

------ကထိုန််] --- ၃

------ပသာ်]

မြေက္ကသဵု] --- ၄

-----ဇှ်ေ]

---ပုဟ်] --- ၅

----ဒဂိုန်]

---မာ်] ----၆

----ခ္ဍဲသဳ]

--ဖဝ်ရဂိုန်] --- ၀

==ကိုန်ဒလုၚ်တတ်==

အဒိုတ်ဗုဒ္ဓ ဟီုပၠၜါတ္ၚဲ၊ ဒလုၚ်တတ်ခိုဟ် စန်တတ်ခိုဟ်ကၠာ၊ ဂုရုရေက်ကောံ သိုက်ဇိၚ်သၠောံအာ၊ ဗၠးဝေဒနာ လာဘ်မြာဆတ္တဝ်။

==ကိုန်ကၠေံဆီပ္တိုဟ်စၟ==

တ္ၚဲစန်ဗုဒ္ဓ သိုက်ကြသ္ၚိသဝ်၊ ပတိုဟ်စၟ မာရဏသ္ဂဝ်၊ ကၠေံတီဆတ္တဝ် ယဲဇၞော်မောဝ်အာ၊ အဒိုတ်စန်ဂှ် တ္ၚဲဒဒှ်ကၠာ၊ ကၠေံတီယဲဂၠိုၚ် ဇွက်ဂၞဴသ္ဇိိုၚ်အာ၊ ဟိုတ်ဂှ်ဝေၚ် တ္ၚဲဂှ်သေၚ်ဟာ။

==ကိုန်ရေက်သော်==

ယဝ်ရေက်သော်ပၠန် ဂကန်အာစာ၊ စန်ဗုဒ္ဓသ္ကဲ ပါဲကၠေံတ္ၚဲၜါ၊ တ္ၚဲအဒိုတ်သ္ကဲ သီုတ္ၚဲအၚာ၊ ဗြဴဗတိရ သိုက်ကြသောရော၊ သီုတ္ၚဲမသုန် ဇၞော်ဂုဏ်ပြာထာ၊ ယာံရေက်သော်သွံ ပိုန်ဟာန်ဂွံမြာ၊ တလပညာ သမ္တီကၠာညိ။

==ကိုန်ရေက်သၞေံတဲ==

ရေက်သၞေံတဲ ဂးမွဲလၚ်္ကာ၊ သ္ၚိသဝ်ဝေၚ်သ္တိုတ် အဒိုတ်အၚာ၊ ရေက်သၞေံတဲကီု ကျာ်ဩဳလီုအာ၊ စန်ဗုဒ္ဓဂၠိ ဗြဴဗတိကၠာ၊ သိုက်ပြဲသန် တ္ၚဲပန်ဝွံမာ၊ ရေက်သၞေံတဲကၠာ ကျာ်ဩဳပြဲဖာ၊ တလပညာ သမ္တီလဝ်ကၠာညိ။

==ကိုန်ဒယိကၠေၚ်==

ဒယိကၠေၚ်အဵု ပိုဲတွံကဵုကၠာ၊ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်သိုတ် အဒိုတ်အၚာ၊ တ္ၚဲပိဝွံဟေၚ် မၞးမှတ်ဝေၚ်အာ၊ စန်ဗုဒ္ဓဂၠိုက် ဂုရုသိုက်ကၠာ၊ ဒယိကၠေၚ်ပၠန် တ္ၚဲပန်ဝွံမာ၊ မြိုတ်ဓဇိုက်ပ္ညဳ ကျာ်ဩဳဂေါဝ်ဂါ၊ ဒယိကၠေၚ်ကၠာ အာစာတွံရောၚ်။

==ကိုန်ကတ်ဗ္တောန်==

ကတ်ဗတောန်ဂှ် ဟီုတွံဂတ၊ အဒိုတ်သိုက်ကတ် ဆမဇ္ၛီုပၠ၊ ဗြဴဗတိမွဲ ကတ်ပြဲညာဏ၊ စန်အၚာလဝ် သ္ၚိသဝ်ဗုဒ္ဓ၊ ကတ်ဒှ်ဒိုက်ယဲ ခိုဟ်မွဲခဏ၊ ဒစာံမံက်စွေက် ဒုဟ်ဍေက်ဟီုပၠ၊ ယဝ်ကတ်ဂၞန်ကၠာ ဒးဒိုက်အာရ၊ မံက်စွေက်စှ်ပန် ကွးဒးဒဏ်ပၠ၊ စှ်မံက်စွေက်ရ ကတ်စမွဲတန်၊ အာစာသီုကွး မဒးဘဲဒဏ်၊ ကဵုဝေၚ်ဇၟာပ်တန် ဒုဟ်ကတ်ဂၞန်ရောၚ်။

==ကိုန်တ္ၚဲဇိက်ဗ္ၚ==

တ္ၚဲဇိက်ဗ္ၚဂှ် ဟီုတွံမွဲတောၚ်၊ အဒိုတ်ဇိက်ဗ္ၚ သိုက်တုံမရောၚ်၊ စန်ဒြာတ်မွဲတောၚ် ဗုဒ္ဓဂၠေါၚ်ရတ်၊ တ္ၚဲအၚာဗိုန် မှတ်ပၠန်အဆတ်၊ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်ပ္ညဳ သီုဖရဳသၟတ်၊ ဗြဴဗတိနေၚ် ပၠေါပ်ဟၚ်ပေၚ်က္ဍတ်၊ ရံၚ်တ္ၚဲဒးဗၞတ် တဵုလွဳသၟတ်ပ။

'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်တ္ၚဲဇိက်ဗ္ၚ'''

'''တ္ၚဲ    ကလောန်'''

၁။ အဒိုတ် -- ဇိက်ဗ္ၚ

၂။ စန် ---- ဒြာတ်မ

၃။ အၚာ --- ပၠိုန်ဩောံ

၄။ ဗုဒ္ဓဝါ -- ရတ်ဩောံ

၅။ ဗြဴဗတိ -- ပၠောပ်ဟၚ်

၆။ သိုက် --- တုံမ

၇။ သ္ၚိသဝ် -- ဖရဳဩောံ

==ကိုန်တ္ၚဲဟဂပ်ဝ်ပတိတ်ဒြပ်==

တ္ၚဲအဒိုတ်ရ ဩောံပတိတ်ပၠောပ်၊ စန်ယိုက်ဂိုၚ်ပၠောပ် ပစောပ်ကဵုညး၊ ပသဲအၚာ ပဏာသမ္တီ၊ ဗြဴဗတိအဵု မတ်ကဵုညး၊ သိုက်ပတိတ်ပၠန် ထပ်သန်ၜဲမး၊ သ္ၚိသဝ်ရာန်ပြေၚ် ဝေၚ်ပကဵုညး၊ သာ်ဝွံမဂး မၞးဝေၚ်တူရူ၊ တ္ၚဲအဒိုတ်သွံ ပၠိုန်ဩောံသ္ၚိတူ၊ စန်ဗိုက်ယာတ်အဵု ဒုဟ်ဂၠိုၚ်ပူဆာ၊ အၚာဒါတ်လွဟ် ဒှ်လေၚ်ဖြာဖြာ၊ ဝေၚ်ညိမၞးတံ ပသပံသာ၊ သဂွံဝေၚ်မဂး ဂတခိုဟ်အာ၊ သူာ်ဝွံတုန်ကၠာ ဟီုတွံအာရောၚ်။

'''အဓိပ္ပါယ်ဟဂပ်ဝ်ပ္တိတ်ဒြပ်'''

တ္ၚဲ။     ဝတ္ထုဟဂပ်ဝ်ပ္တိတ်ဒြပ်။

၁။ အဒိုတ်် --- ဩောံ

၂။ စန် ------ ယာတ်

၃။ အၚာ ----- ပသဲ

၄။ ဗြဴဗတိ ---- မတ်

၅။ သိုက် ---- ထဝ်၊ ဩန်၊ ၜဲ၊ မး၊

၆။ သ္ၚိသဝ် ---- ပြေၚ်၊ ဂၠဴ၊

-----

'''တ္ၚဲ။       ဟဂပ်ဝ်ပ။'''

၁။ အဒိုတ် --- ပပၠိုန်ဩောံ

၂။ စန် ----- ပဗိုက်ယာတ်တၟိ

၃။ အၚာ ---- ပဒါတ်လွဟ်

( အဓိပ္ပါယ်ဝွံ တ္ၚဲကၠာအိုတ်ဂှ် မဟီုရောၚ်် )

==ကိုန်တ္ၚဲဂပ်ဝ်ရာန်ဒြပ်==

အဒိုတ်ဩောံရာန် စန်ရာန်ယာတ်ကၠာ၊ ရာန််တိအၚာ ဗုဒ္ဓဝါကၠးဍိက်၊ ဗြဴဗတိသၟတ် ရာန်မတ်မနိက်၊ သိုက်သၟတ်ရာန်ထဝ် ဟီုလဝ်ပမိက်၊ သ္ၚိသဝ်ရာန်ဂၠဴ ရာန်ဖျဴညံၚ်ပိက်၊ တ္ၚဲခိုဟ်ထမိက် သၟိက်ဟီုပ္ကာန်ရောၚ်။

'''အဓိပ္ပါယ်တုန်'''

'''တ္ၚဲ။     ဝတ္ထုဟဂပ်ဝ်ရာန်။'''

-----

၁။ အဒိုတ် --- ရာန်ဩောံ။

၂။ စန် ----- ရာန်ယာတ်။

၃။ အၚာ ---- ရာန်တိ။

၄။ ဗုဒ္ဓဝါ --- ကလးဍိက်။

၅။ ဗြဴဗတိ --- ရာန်မတ်မနိက်။

၆။ သိုက် ---- ရာန်ထဝ်။

၇။ သ္ၚိသဝ် --- ရာန်ဂၠဴ။

==ကိုန်မြိုတ်ကျု==

တ္ၚဲမြိုတ်ကျုတ်ဂှ် ဟီုတွံမွဲတောၚ်၊ တ္ၚဲဒိတ္ထဳရောၚ် မွဲတောၚ်ဟီုအာ၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ဒိတ္ထဳစှ်ၜါ၊ စန်စှ်မွဲညာတ် စှ်ကၞာတ်အၚာ၊ ဒစိတ်ဗုဒ္ဓ အဌာဂုရု တ္ၚဲသိုက်တုန်ဂှ် ထပှ်မေခု၊ သ္ၚိသဝ်တရဴ စဴဒှ်မြိုတ်ကျု၊ ကွာ်တိုက်က္ဍိုက်ဂၠုၚ် ၜက်လ္ဂုၚ်သတြု၊ ပြေၚ်ကောန်ဒးဩာဲ ကၟာဲမွဲဇကု၊ ဒိတ္ထဳမြိုတ်ကျု ဇကုသ္ကန်မှာ။

'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်မြိုတ်ကျု'''

'''တ္ၚဲမြိုတ်ကျု။    ဒိတ္ထဳမံက်စွေက်'''

----

၁။ အဒိုတ် ---- ၁၂။

၂။ စန် ------ ၁၁။

၃။ အၚာ ----- ၁၀။

၄။ ဗုဒ္ဓဝါ ------ ၉။

၅။ ဗြဴဗတိ ----- ၈။

၆။ သိုက် ------ ၇။

၇။ သ္ၚိသဝ် ----- ၆။

( တ္ၚဲမြိုတ်ကျုဂှ် ကွာ်တြဴတိုက်၊ က္ဍိုက်ဂၠုၚ်က္ၜၚ် ကၠောံၜဳဒးဘဲသတြုရောၚ်။ ပြေၚ်ဝိဝါဟ ဒးကၟာဲဒှ်ရောၚ်။ ပမ္ၚဵုသ္အာၚ်လေဝ် ဝေၚ်ပါဲညိ။ )

==ကိုန်ဗဳလာ==

ဂတဝွံပ္ညဳ ဒိတ္ထဳဗဳလာ၊ အဒိုတ်တရဴ စန်သွဴပန်ကၠာ၊ ဒိတ္ထဳသ္ဍာံ ဝေၚ်သ္ဍာံအၚာ၊ ဗုဒ္ဓထပှ် ဂုရုဂှ်ၜါ၊ သိုက်ဒစိတ်ဓဝ် သ္ၚိသဝ်စှ်ကၠာ၊ တ္ၚဲဒိတ္ထဳကၠာ ဗဳလာဝေၚ်ညိ၊ ယာံဒးဗဳလာ အာစာဟဟီုဗျိ၊ သိုၚ်သ္ၚိယဲတဴ ကွာ်တရဴမြိ၊ လ္ပကၠောန်ညိ ဝေၚ်ညိဇၟာပ်ကာ။

'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်ဗဳလာ'''

'''တ္ၚဲဗဳလာ။     ဒိတ္ထဳမံက်စွေက်။'''

----

၁။ အဒိုတ် ---- ၆။

၂။ စန် ------ ၄။

၃။ အၚာ ----- ၈။

၄။ ဗုဒ္ဓဝါ ----- ၇။

၅။ ဗြဴဗတိ ---- ၂။

၆။ သိုက် ----- ၉။

၇။ သ္ၚိသဝ် ---- ၁၀။

( ဒးတ္ၚဲဗဳလာမ္ဂး ပကာဝါမ္ၚဵု သိုၚ်သ္ၚိဌာန် ဒှ်ယဲ ကွာ်တရဴ ဒးမြိထဍိရောၚ် ဇၟာပ်ကာဝေၚ်ကၠေံညိ )

==ကိုန်တ္ၚဲကာကာပ်==

ဂတဝွံကီုကာကပ်ဟီုအာ၊ ဖဝ်ရဂိုန်စဲ မသုန်ထဲဏာ၊ ပသာ်ဇှ်ေအဴ တရဴသေၚ်ဟာ၊ အသာတ်သဝန် မွဲတန်ဝေၚ်ကၠာ၊ ဘတ်အသုက်ပ္ညဳ ဝေၚ်ဒိတ္ထဳၜါ၊ မြေက္ကသဵုဗိုန် ကထိုန်ပိကၠာ၊ ပုဟ်ကဵုမာ်ပၠန် ဒိတ္ထဳပန်မြာ၊ ကာကာပ်ဒွံဒး လေၚ်သ္အးဖြာဖြာ၊ တဵုက္ၜဴဟွံဍာတ် တဵုဗြာတ်ဩာဲအာ၊ ဇိက်ဗ္ၚဩောံဩာဲ ပြေၚ််ကောန်ကၟာဲခြာ၊ လုပ်ဂြိုပ်သ္ကန်နှဳ ကၠောံၜဳဗြံအာ၊ ဟိုတ်ဂှ်ကဵုဝေၚ် ကာကာပ်သေၚ်ဟာ။

'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်ကာကာပ်'''

----

'''ဂိတု။       ဒိတ္ထဳမံက်စွေက်။'''

စဲ၊ ဖဝ်ရဂိုန်။ ----- ၅။

ပသာ်၊ ဇှ်ေ။ ------ ၆။

ဒဂိုန်၊ ခ္ဍဲသဳ။ ------ ၁။

ဘတ်၊ ဝှ်။ ------- ၂။

ကထိုန်၊ မြေက္ကသဵု။ - ၃။

ပုဟ်၊ မာ်။ ------- ၄။

( ဒးတ္ၚဲကာကာပ်မ္ဂး ဇၟာပ်ကာကၠောန်ဒှ်လေၚ်၊ တဵုက္ၜဴဟွံဍာတ် တဵုဗြာတ်လေၚ်ဩာဲ၊ ဇိက်ဗ္ၚ ဩောံဩာဲ ပြေၚ်ကောန်ကၟာဲ လုပ်ဂြိုပ်ဆဵုဘဲသတြု ကၠောံၜဳဂၠုၚ်ဗြံရောၚ် )

==ကိုန်ဒဿကြိုတ်==

ဒဿကြိုတ်ဂှ် ဂတဝွံအာ၊ အဒိုတ်မွဲကၠာ စန်ပန်ဌာန၊ အၚာစှ်ပ္တိတ် ဒစိတ်ဗုဒ္ဓ၊ ဂုရုတရဴ သိုက်ပိစဴပၠ၊ သ္ၚိသဝ်ထပှ် ဒိတ္ထဳဂှ်ရ၊ ဒဿကြိုတ်ဟေၚ် ဇၟာပ်ကာဝေၚ်ပၠ၊ ပ္တုဲကာလေၚ်ရ ဝေၚ်ညိပခၠန်။

'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်ဒဿကြိုတ်'''

တ္ၚဲဒဿကြိုတ်။   ဒိတ္ထဳမံက်စွေက်။

-----

၁။ အဒိုတ် ----- ၁။

၂။ စန်် -------- ၄။

၃။ အၚာ ------ ၁၀။

၄။ ဗုဒ္ဓဝါ ------- ၉။

၅။ ဗြဴဗတိ ------ ၆။

၆။ သိုက် ------- ၃။

၇။ သ္ၚိသဝ် ------ ၇။

( ဒးဒဿကြိုတ်မ္ဂး ဇၟာပ်ကာလ္ပပညိ၊ ယဝ်ပမ္ဂး ဒှ်လလေၚ်ရ )

==ကိုန်ဂၞဲရိုတ်==

ဒးဂၞဲရိုတ်ရ ဂတဟီုပၠန်၊ ဗွဲမမံက်ကၠာ စှ်ၜါစှ်ပန်၊ ၜါပန်ဒစာံ ဂါံလုပ်တန်တန်၊ ဗွဲစွေက်ဂှ် ပိထပှ်ပၠန်၊ ဒစိတ်စှ်ပိ ဂၞဲရိုတ်ဂ္ညိပ္တန်၊ ဒိတ္ထဳဂၞဲရိုတ် ပြေၚ်ကောန်အိုတ်သ္ကန်၊ သိုၚ်သ္ၚိတူအာ ဇၟာပ်ကာဝေၚ်ခၠန်၊ အာစာဂကန် ဒုဟ်ဇၞော်သန်ရောၚ်။

'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်ဂၞဲရိုတ်'''

ဒိတ္ထဳမံက်။  ဒိတ္ထဳစွေက်။

----

၁၂။ ----- ၃။

၁၄။ ----- ၇။

၂။ ------ ၉။

၄။ ------ ၁၃။

၈။ ------  ။

( ဒးဂၞဲရိုတ်မ္ဂး ပြေၚ်ကောန်ဒးချိုတ် သိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး သ္ၚိတူဇၟာပ်ကာ ပကၠောန်ညိ )

==ကိုန်တဒ္ဓိုတ်==

ဒိတ္ထဳတဒ္ဓိုတ် ၜိုတ်ဟီုဂတ၊ စဲသဝန်အဵု မြေက္ကသဵုပၠ၊ ဒိတ္ထဳထပှ် သၟတ်ဝေၚ်ပြဟ်ရ၊ ပသာ်ဇှ်ေဗျာံ မာ်ဒစာံဂျ၊ အသာတ်ဘတ်ပုဟ် ဒစိတ်ဒုဟ်ဟီုပၠ၊ အသုတ််ကထိုန် ဖဝ်ရဂိိုန်ဂျ၊ ဒတ္ထဳစှ်သိုတ် ဒးတဒ္ဓိုတ််ပၠ၊ ပကာအိုတ်ဒဲ ရၠိုၚ်ကဵုဘဲလ္ၚ၊ ဘဲဂတးဗျာံ ဘဲကျာံဘဲကၠ၊ ယဝ််ဟွံဝေၚ်ရ ဒုဟ်ဘဲပလေၚ်၊ စှ်ၜါစှ်ပန် တ္ၚဲစန်ဗပေၚ်၊  သိုၚ်သ္ၚိညးပၠေၚ် သိုၚ်ဇြပ်လေၚ်အာ၊ ဇိက်ဗ္ၚဩောံဩာဲ ပြေၚ်ကောန်ကၟာဲအာ၊ လုပ်ဂြိုပ်သ္ကန်နှဳ ကၠောံၜဳဗြံအာ၊ တ္ၚဲစန်ဗပေၚ် ကၠောန်ကာလေၚ်အာ၊ ဇၟာပ်တဝှ်ကာ ဝေၚ်အာတွဵု။

'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်တဒ္ဓိုတ်
'''

ဂိတု --------- ဒတ္တဳမံက်၊စွေက်

-----

ဝှ်၊ ခ္ဍဲသဳ၊ မြေက္ကသဵု။ ---- ၇။

ပသာ်၊ ဇှ်ေ၊ မာ်။ ------ ၈။

ဒဂိုန်၊ ဘတ်၊ ပုဟ်။ -----၉။

ဝှ်၊ ကထိုန်၊ ဖဝ်ရဂိုန်။ --- ၁၀။

( ဒးကာတဒ္ဓိုတ် ပကာဝါမ္ၚဵု လေၚ် ဒိုက် ချိုတ်ဒှ် ဒးဘဲဒဏ် ယဲဒိုက်ဂၠိုၚ်ရ )

တ္ၚဲ။ ------------ ဒတ္တဳမံက်၊စွေက်

-----

၂။ စန်။ -------- ၁၂၊ ၁၄၊ ဗပေၚ်။

( တ္ၚဲဝွံသိုၚ်သ္ၚိ ဒှ်လေၚ်၊ သိုၚ်ဇြပ်လေၚ် ဇိက်ဗ္ၚဩောံဩာဲ  ပြေၚ်ကောန်ဒးကၟာဲ၊ လုပ်ဂြိုပ်ဆဵုဘဲ ကၠောံၜဳဒးဗြံ ဇၟာပ်ကာဝေၚ််ကၠေံညိ။)

==ကိုန်ပြာပ်ဗ္ဒာ==

ဗြာပ်ဗဒါရ ဂတဟီုကဵု၊ စဲသဝန်ကီု သီုမြေက္ကသဵု၊ ဗြဴဗတိယး သ္ၚိသဝ်ဂးကဵု၊ ဒးဗြာပ်ဗဒါ တ္ၚဲၜါဂွံအဵု၊ ပသာ်ဘတ်အဵု ပုဟ်ဂးကဵုကၠာ၊ ဗုဒ္ဓသိုက်သ္ကဲ ဒးဒုဟ်တ္ၚဲၜါ၊ ဇှ်ေဝှ်မာ်ပၠန် အဒိုတ်စန္ဒြာ၊ အသာတ်ကထိုန် ဖဝ်ရဂိုန်နာ၊ ရာဟုဝေၚ်တဲ သီုတ္ၚဲအၚာ၊ ယာံဒွံဒးဗိုန် ကိုန်ဗြာပ်ဗဒါ၊ ကွာ်တိုက်ဍိုက်ဂၠုၚ် ဒက်ဍုၚ်သိုၚ်ဘာ၊ သိုၚ်သ္ၚိဇိက်ဗ္ၚ ဝိဝါဟကၠာ၊ ဒှ်လေၚ်စုတိ အမှုမြိပါ၊ ဗြာပ်ဗဒါဟေၚ် သၟတ်ဝေၚ်ဇၟာပ်ကာ၊ တလပညာ သမ္တီကၠာညိ။

'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်ပြာပ်ဗဒါ'''

ဂိတု။ ------------- တ္ၚဲပြာပ်ဗဒါ။

-----

စဲ၊ ခ္ဍဲသဳ၊ မြေက္ကသဵု၊ ------ ၅၊ ၀။

ပသာ်၊ ဘတ်၊ ပုဟ်၊ ------ ၄၊ ၆။

ဇှ်ေ၊ ဝှ်၊ မာ်၊ ----------- ၁၊ ၂။

ဒဂိုန်၊ ကထိုန်၊ ဖဝ်ရဂိုန်၊ ---- ၃၊ ရာဟု။

( ဒးတ္ၚဲပြာပ်ဗဒါမ္ဂး ဇၟာပ်ကာအိုဿီုပ္တုဲဂှ် ဒှ်တမြိထဍိရောၚ်၊ မပ္တံကွာ်တိုက် ဍိုက်ဂၠုၚ် ခၞံဍုၚ် သိုၚ်သ္ၚိဘုတ်ဘာကီု ဇိက်ဗ္ၚ တဵုဩောံ ပြေၚ်ဝိဝါဟတံဂှ် ဒှ်လေၚ် ဒှ်ဒဒိုက် ဒှ်အမှု မမိက်ကဵုမွဲမွဲလေပ်ဒှ်ရ )

==ကိုန်မြိုတ်ဓဇိုက်==

မြိုတ်ဓဇိုက်ပ္ညဳ ဒိတ္ထဳဂးမာ၊ အဒိုတ်ဒစာံ စန်ဂါံပိကၠာ၊ အၚာထပှ် ဗုဒ္ဓဂှ်ၜါ၊ ဗြဴဗတိပန် သိုက်မွဲပ္တန်ကၠာ၊ သ္ၚိသဝ်မသုန် ဇၞော်ဂုဏ်ပြာထာ၊ မြိုတ်ဓဇိုက်ပ္ညဳ ဒိတ္ထဳဂးမာ၊ မၞးသၟတ်ပ္တုဲကာ ပိုန်ဂွံမြာရောၚ်။

'''အဓိပ္ပါယ််ကိုန်မြိုတ်ဓဇိုက််'''

တ္ၚဲ။ ------- ဒိတ္ထဳမံက်၊စွေက်

-----

၁။ အဒိုတ် ------ ၈။

၂။ စန်။ -------- ၃။

၃။ အၚာ ------- ၇။

၄။ ဗုဒ္ဓဝါ ------- ၂။

၅။ ဗြဴဗတိ ------ ၄။

၆။ သိုက် ------- ၁။

၇။ သ္ၚိသဝ် ------ ၅။

( ဒးမြိုတ်ဓဇိုက်မ္ဂး ပ္တုဲကာဒှ်ညံၚ်စိုတ် ဘဲသတြုမြိထဍိ ဟွံမွဲရ။ )

==ကိုန်တ္ၚဲမိတ်==

တ္ၚဲဒှ်မိတ်အဵု တွံကဵုမွဲတောၚ်၊ မိတ်အဒိုတ်စိ ဗြဴဗတိရောၚ်၊ စန်ဗုဒ္ဓဂၠေါၚ် မိတ်ရောၚ်ဇာတိ၊ အၚာကဵုသိုက် ဍိုက်ပေၚ်ဟိရိ၊ ရာဟုသ္ၚိသဝ် မိတ်နူကဝ်ဂၠိ၊ တ္ၚဲဒှ်မိတ်စိ ဒမၠိတွံရောၚ်။

'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်တ္ၚဲမိတ်'''

တ္ၚဲ။ ------- မိတ်။

၁။ -------- ၅။

၂။ -------- ၄။

၃။ -------- ၆။

၇။ -------- ရာဟု။

==ကိုန်တ္ၚဲသတြု==

တ္ၚဲသတြုဂှ် တွံပၠန်မွဲတောၚ်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ရောၚ် ဂၠောၚ်တ္ၚဲအၚာ၊ စန်ဗြဴဗတိ သတြုမြိပါ၊ သိုက်သ္ၚိသဝ်ဟေၚ် သတြုသေၚ်ဟာ၊ ဗုဒ္ဓရာဟု သတြုဖြာဖြာ၊ ဝွံဒှ်တ္ၚဲသၟတ် သတြုသေၚ်ဟာ၊ တလပညာ သမ္တီကၠာညိ။


အဓိပ္ပါယ်ကိုန်တ္ၚဲသတြု

'''တ္ၚဲ။ ------- သတြု။'''

၁။ -------- ၃။

၂။ -------- ၅။

၆။ -------- ၇။

၄။ -------- ရာဟု။


* မွဲနဲပၠန်

၀။ -------- ၅။

၆။ -------- ၂။

၁။ -------- ၄။

၈။ -------- ၃။

==ကိုန်ဗြိုဟ်ဍုၚ်ဗြိုဟ်ကွာန်==

ဗြိုဟ်ဍုၚ်ဗြိုဟ်ကွာန် ဗြိုဟ်ဒပ်ပၞာန်ကၠာ၊ ဇမၠိၚ်အနာံ ဟတ်ဗျာံတုဲမာ၊ ပိပမဝ်ရ ဒစာံစအာ၊ သှ်ေမွဲယုတ်မာ ၜါဇွောံသၠောဲလး၊ ပိပၞာန်လဟဲ ပန်ပြဲဇနး၊ ဗြိုဟ်မသုန်သ္အး စိုတ်ဍိုန်ဒးသၞတ်၊ တရဴလာဘ ထပှ်ဆဗၞတ်၊ သုန်ဟွံခိုဟ်ဟေၚ်် မၞးဝေၚ်အဆတ်၊ ပန်ကၠၚ်သၟတ်ပၠန် ဒဒိုက်လောန်သၟတ်၊ ဒပ်ဂၠိၚ်လောန်ဗၞတ် ချိုတ်ဖတ်ဖတ်ဟေၚ်၊ သ္တုံဇၞော်မာန်စး စိုတ်ဟွံလးလေၚ်၊ ဇွိဇၞော်မ္ဂး ကျအာညးရောၚ်၊ မုက်ဇၞော်ဇၞးဂၠိုၚ် စိုတ်ခိုၚ်သ္တးသ္တေၚ်၊ ဍုဟ်ဒပ်ဇၞော်ဟေၚ် စိုတ်ဍိုန်သေၚ်ဟာ၊ ဒပ်ဍုၚ်ကွာန်အဵု ဗြိုဟ်ပကဵုမှာ၊ တသိုက်ဂွံမြာ အာစာဟီုပ္ညုၚ်။

==ကိုန်ဒ္ဂေတ်လိုက်==

ဒ္ဂေတ်လိုက်ကီု သၟတ်ပိုဲဟီီုပ္ညုၚ်၊ ကာလတောံပုၚ် ပလဂၚ်ဂၞံက်၊ ပုၚ်ဟာပ််လမံက် သၟေဟ််လှံက်မွဲတန်၊ ပဂိုၚ်စုတ်ဆာဲ ပ္ဍဲထမာဲပၠန်၊ ဆစရုမ်ဂပ်စုတ်ပ္ညပ်မွဲတန်၊ ဇဗၠုဆတ်ဂၞဴ စတဴပိုန်အောန်၊ ဍာ်နုၚ်သွုၚ်ဂွိုၚ် ပကြာတ်ဇိုၚ်ပၠန်၊ ဍာ်သၟေဟ်ကြာတ်ဇိုၚ် ပဂိုၚ်ပလန်၊ ဂၠိက်ယာတ်ပသၞဴ ဖဴယာတ်ဗြဴပၠန်၊ ထမိၚ်ဒက်တုဲ ကြဴထုဲပၠန်၊ ယာတ်ထမိၚ််ပၠန် ဟတန်ဒက်ဂၞိၚ်၊ ပဂါံဇုက်တေၚ် ဒလေၚ်ပဂၠန်၊ ဗြဴဟာပ်ပုၚ်မံက် ပဆံၚ်လုပ်ပၠန်၊ ကမဵုဗြဴပၠန် စပိုန်အောန်ရောၚ်၊ တူထဝါဲဗြဴ တိက်တဴမွဲတောၚ်၊ ယာတ်လးသာလဝ် ဂပ်ဝ်တိက်ရောၚ်၊ သၞုက်ဍာ်ပလဝ် ယာံလဝ်ဒးဍောၚ်၊ ဍာ်နုၚ်သွုၚ်ရ ပကဵုဇတ်ရောၚ်၊ ဟီုအရေဝ်ညး ပိုန်စ္ဍးဒြပ်ယောၚ်၊ ဒးဂရိုဟ်ပ္ညဳ ညးမၞဴုသဳရောၚ်၊ သဒးက္ၜေံလက်ပ္ညဳ ဂမဳဟွံယောၚ်၊ ပိုန်ဘိုက်ဟုတ်ပၠန် ဒုဟ်ဇၞော်သန်ရောၚ်၊ ပလဳပလန် ဟီုပၠန်မွဲတောၚ်၊ ကျာ်ဩဳယုတ်သန် ပိုန်ဘိုက်အောန််ရောၚ်၊ ဇပုၚ်ဇဗ ဗြံက်ဗြဒးဍောၚ်၊ တိက်ဟွံကြာတ်ဇိုၚ် ဒဒိုက်ဂၠိုၚ်တောၚ်၊ တိက်က္ဍိုပ်သၟဝ်ကျာ ဏာဒှ်လမောၚ်၊ ဟွံက္ၜဴပါၚ်ပ္ညဳ ဟွံလာၚ်မုက်ရောၚ်၊ ကျာ်ဩဳပါၚ်ယုတ် ကွိုန်ဟုတ်မွဲတောၚ်၊ သော်ဂၠိၚ်ဓဇက် ဟရေက်ပိုန်ရောၚ်၊ ယာ်သွံတောံပုၚ် ဒစုၚ်စောဲရောၚ််၊ ဒဒိုက်ဂၠိုၚ်တောၚ် ရောၚ်အာစာဂး၊ မၞးတံပ္ဍဲလိုက် ဒဒိုက်သၟိက်ဗၠး၊ စှ်ေတေၚ်အိုတ်သ္အး တုဲသ္ဂောံဗၠးရောၚ်။

==နိဂီုလောသိဒ္ဓိဍောတ်==

လိက်ဂွံဆန်ဗ္ဒဟ် ဟီုတွံမွဲတောၚ်၊ သက္ကရာဇ်ရောၚ် မွဲတောၚ်ဟီုအာ၊ သက္ကရာဇ်တၞံ ပ္ဍဲလ္ၚီကၠံၜါ၊ ဂိတုမာ်ဟေၚ် ပိမံက်သေၚ်ဟာ၊ တ္ၚဲဗြဴဗတိ ဆန်အာဒိကၠာ၊ ပယျာံတက်မွဲ ပ္ဍဲဒိတ္ထဳၜါ၊ နက်သတ်ဟီုပ္ညဳ ၜါစှော်ပိကၠာ၊ လက်ကုံဟွံခြာ ပ္ဍဲအခါဆန်၊ ဒေသဌာန်ကီု ပိုဲဟီုပျးပၠန်၊ ရးဍုၚ်ဟံသာ လလေၚ်ပြာသန်၊ ကွာန်အစွောံမာ နာမခုတ်ပ္တန်၊ ခုတ်ယၟုပကာန် တလကွာန်ပၠန်၊ ၜိုပ်ၜါအသဝ် သၟိၚ်ဓဝ်ခုတ်ပ္တန်၊ သ္ဍိုက်ရတ်ပိကၠာ သဒ္ဓါလောန်သန်၊ သိုၚ်ဘာမွဲဟေၚ် ဇရေၚ်ကွာန်ပၠန်၊ ပ္ဍဲဘာဂှ်ပြဲ လိက်ဝွံအဲဆန်၊ လောကသိဒ္ဓိ ဒမၠိခုတ်ပ္တန်၊ စိုပ်ဒတုဲလိုက် ဒိုက်သိုက်ဟွံခၠန်၊ ဝွံယမုလိက် တိုၚ်ပမိက်ဇန်၊ မူဟိုတ်ရောဂး လိက်ဝွံဒးဆန်၊ နူအာဒိပၠန် ဍုၚ်က္တဴလောန်က္ဍၚ်၊ ဍိက်သၟိၚ်ဗၠာဲသၟိၚ် ဆနိၚ်ထမၞၚ်၊ ဟွံမွဲကုဒုဟ် ပဒုဟ်ဇၟာပ်တၚ်၊ ကတဴက္တာန်က္ဍၚ် ဇၟာပ်တၚ်အခါ၊ သာ်ဝွံတန်ဂှ် အာဒိဒှ်ကၠာ၊ ကာလဂှ်ရော ပ္ဍဲဗဂေါမာ၊ နာဲသအံၚ်ပ္ညုၚ် စဍုၚ်ဟံသာ၊ ဂွံဒှ်မြိဝန် ပိုၚ်မန်ဗမာ၊ ဟိုတ်စံၚ်ပၠေၚ်ညး လုံဍုၚ်ရးကၠာ၊ သရာံပါပ်အိုတ် ရာန်သကိုတ်သာ၊ မံၚ်ဟွံပိုၚ်ပ္ကာန် ဒုၚ်ဟွံမာန်ကၠာ၊ ထုဲက္တဵုဒှ်ဟေၚ် သပုန်သေၚ်ဟာ၊ ဒဒှ်ပိုဲကီု ဟီုပၠန်မွဲဝါ၊ ပြံၚ်တၞဟ်ဟာန် ဌာန်ဖာဗြကၠာ၊ ဟိုတ်သာအံၚ်ဟေၚ် ပုန်အာသေၚ််ဟာ၊ နူဖာဗြဂး ပိုဲဒးပြးအာ၊ လိက်ပတ်အိုဿီု ထောံကၠေံသီုဘာ၊ ပိုဲအာစိုပ်သွံ ကွာန်အစွောံမာ၊ ပ္ဍဲအစွောံဟေၚ် မံၚ်တဴသေၚ်ဟာ၊ သၟိၚ်ၜိုပ်အသဝ် သိုၚ်လဝ်သီုဘာ၊ ဝွံဘာဂှ်ပၠန် ပိုဲတန်ဒၟံၚ်ကၠာ၊ ကောန်ညးအစွောံ ဂၠိုၚ်တိတ်စွံဘာ၊ ကဵုဗတောန်သၟတ် လိက်ပတ်ဇၟာပ်ရာ၊ လိက်တရေံဂး ထောံအိုတ်သ္အးအာ၊ လိက်ပတ်ဟွံမွဲ ပ္ဍဲဌာန်ဂှ်မာ၊ သိက်အဲပဒး ဂွံပ္ကတ်ကွးဘာ၊ ဂးတုဲအဲပၠန် ဆန်ပ္တိတ်လၚ်္ကာ၊ အဲဆန်လိက်ဂ္ညိ တၞံအာဒိကၠာ၊ ဝှ်အဲမဒှ် ကာလဂှ်မာ၊ ၜါစှော်မွဲဝှ် တိတ်ဒှ်ဟွံခြာ၊ အဲနွံပိုန်ဟေၚ် အစွောံသေၚ်ဟာ၊ သွက်ဂွံဗှ်ကၠဟ် ဂွံပ္ဍေန်ပ္ဍဟ်အာ၊ သွက်ဂွံသှ်ၛာဲ လံလာဲဗွဲသွာ၊ သွက်ကောန်ကွးသာ တီအာဂတ၊ သၟိက်ကဵုကွးဘာ ပညာစဳခၠ၊ သၟိက်ကဵုညာဏ်သၠဲ နဲပကာရ။ သၟိက်ကဵုဂွံကၠာ ပညာက္ဍၚ်ပြ၊ ပညာနွံဟေၚ် စဳရေၚ်သဗ္ဗ၊ ပညာနွံသၟတ် လေပ်ကွတ်စဳခၠ၊ ပညာနွံသ္ကိုတ် ဂွံဝေတိစိုတ်ရ၊

ပညာနွံဆာဲ ဂွံဝေၚ်ပါဲပၠ။ ပညာနွံကၠာ ဂွံဝေတ်ကာယ၊ ကာယပါၚ်စိုတ် ဝေတ်မာန်အိုတ်ရ၊ ဂွံဗၠးဒဒိုက် ဂွံသိုက်ဂတ၊ ဂွံဒှ်ထိုၚ်သး ဍုၚ်ရးသဗ္ဗ၊ ဇၟာပ်ကောန်ဂကူ အိုဿီုမူလ၊ ပ္ဍဲလိုက်ဂွံသိုက် ပလိုက်ဂတ၊ က္ၜးအတ္တဘဴ သွဝ်ဂွံစဴရ၊ သာ်ဝွံစိုတ်အဲ ဗွဲဨကန္တ၊ ဟိုတ်သာ်ဂှ်ရ ဒးပၠကွတ်ဆန်၊ အပ္ဍဲဆန််ဂှ် သာ်ဝွံဒှ်ပၠန်၊ ဒုဟ်ဆန်ဂၠိုၚ်ဝိုတ် သ္ဇိုၚ်ဗၠးအိုတ်သန်၊ ဒၞါဲညးမညာတ် သေသာတ်ဗိုန်က္ညန်၊ ညးမနွံကၠာ ပညာဇၟံကၟန်၊ လုတ်ဆန်တလး ဂွးဂိုၚ်လဝ်ပၠန်။ ယြဴညးမွဲ ဂုဏ်မပြဲသန်၊ ကဵုဒှ်ကီုရ ဆပၟိက်ဇန်၊ ဟွံဒးဂၞပ် ဂိုၚ်ပ္ညဳပ္ညပ်ဆန်၊ ပဂရိုဟ်ညး ယုတ္တိဂကန်၊ ယြဴညးမွဲ ပ္ဍဲလိုက်ဒၟံၚ်တန်၊ သၟိက်ဂွံသိုက်ပၠန် သၟိက််ပ္တန်လဝ်ပိုန်၊ ဒါနသဳလ ညိလပဇြိိုန်၊ ဘာဝနာကီု သီုသှ်ၛာဲလၟိုန်၊ ပ္တုဲလဝ်ဒါန်ရ ဂတဂွံပိုန်၊ ယဝ်ညးမွဲသွံ သၟိက်ဂွံရုပ်ပိုန်၊  သဳမသုန်သွိုန် မှတ်ဒဂိုန်ကၠာ၊ ဟိုတ်နွံသဳလ ဂွံရပိုန်မြာ၊ သဳလနွံဟေၚ် ရုပ်ဂေါဝ်သေၚ်ဟာ၊ ယဝ်ညးမွဲသွံ သၟိက်ဂွံပညာ၊ မှတ်ဂၠါဲကတ်ဖျိုၚ် တံဇိုၚ်အာစာ၊ မှတ်ဂၠါဲသ္ၚေဝ်ကီု တၚ်ဗီုပမာ၊ ပုံကၞက်နိဒါန် ဂလာန်တမၠာ၊ မှတ်ဂၠါဲပ္ဍေန်ပ္ဍဟ် မှတ်သှ်ၛာဲအာ၊ ညံၚ်ဂြုန်သာဲပ္ညဳ မှတ်လွဳပရာ၊ နွံလွဳတန်သၟတ် ဂွံကတ်ပညာ၊ ယဝ်ရနွံကၠာ ပညာဇၟံဇၟန်၊ ပညာပ္တန်ပိုန် လၟိုန်ဟွံခၠန်၊ ပညာပ္တန်ရုပ် ဒှ်ဂအုပ်ပၠန်၊ ဟိုတ်ဂှ်မၞးတံ အိုတ်တမံဇန်၊ ပဟိုတ်မာဲပၠန် ကတ်ပညာညိ၊ ပညာနွံဗိုန် လၟိုန်ဖိဖိ၊ သွဝ်ဗြီီုနိဗ္ဗာန် ဌာန်သုဂတိ၊ ဇာတိဇရာ ဟွံမွဲဗျာဓိ၊ ဟွံဗျုဟွံယဲ ဟွံမွဲဇာတိ၊ ဒဒှ်ကျာ်ပၠန် အရှန်တံဂ္ညိ၊ ဂွံစဴသၟုက်ဟာန် ဌာန်နန်ဒမၠိ၊ စသိိုၚ်ဖိဖိ ဟွံဆောတ်ညိတုဲ။

လိက်လောကသိဒ္ဓိဍောတ် အိုတ်ဆဝွံရ။

-----

==ဇာတ်လၟေၚ်နက်သတ်ပိထပ်==

၁။ နက်သတ်မွဲကွေံ ဂစေံကဵုကၞုဲ၊ စှ်ဖျိုန်ကောန်တုဲ ကၞုဲစကၠေံဍေံ၊ စှ်ဒစိတ်ကွေံ ဣသိဂွံဇၞး။

၂။ နက်သတ်ၜါပ္ညဳ သေဌဳပကောန်၊ စှ်မွဲပြဲလောန် ကောန်သေဌဳချိုတ်၊ ၜါစှော်ဒါန်သိုတ် ဒှ်မှာသေဌဳ။

၃။ ပိမိမဒဳ ဒ္ၚဳပၞုက်ကောန်ကၠာ၊ နက်သတ်စှ်ၜါ ၜတ်ဒၞါဲဇိုၚ်မ၊ ၜါစှော်မွဲရ ဇၞးမဂွံဒၞါဲ။

၄။ ပန်ဆဒ္ဒန်ဗၠာဲ ချာဲဒေါဝ်လစ၊ စှ်ပိဒးပၠန် သဝန်လမ၊ ၜါစှော်ၜါအဴ သ္ဂောံဖျဴဂြၚ်ရ။

၅။ မသုန်ယက္ခ ဂွံရကေတ်ဏာ၊ စှ်ပန်ဒးကၠာ မှာဗောဓိသတ်၊ ၜါစှော်ပိသၟတ် ဒါန်ထတ်ဂှ်သၟိၚ်။

၆။ တရဴတုန်ရ ပြဘာဝတဳ၊ စှ်သုန်အနဳ မိကျာ်သြဳဒါ၊ ၜါစှော်ပန်ဒး ဇၞးပၞာန်ဂွံဗြဴ။

၇။ ထပှ်သၟဳသၟတ် ရုပ်အာစာသွဴ၊ ဒးစှ်တရဴ ဒဴစဴဌာန်ယီု၊ ၜါဣသုန်ကီု ဣန်ဗြီုကဵုရ၊ ဂျိုၚ်ဇဳဝိတ ကာယဂှ်ပၠန်။

၈။ နက်သတ်ဒစာံ ပြောဟိတ်ဗျာံဒဏ်၊ စှ်ထပှ်အဴ ဒဴစဴတၟံသန်၊ ၜါစှော်တရဴ သၟိၚ်ဂွံဗြဴပၠန်။

၉။ ဒစိတ်စဴညန် ဒန်သုဒ္ဒပြီု၊ စှ်ဒစာံကီု ဒးဟီုဇီုသၟတ်၊ ဒးနက်သတ်ကၠာ ၜါစှော်ထပှ်၊ ဗောဓိသတ်ဂှ် သ္ဂောံတွံဓဝ်ရောၚ်။

၁၀။ မွဲဒိုက်ဂတ်ကၠာ ၜါသေဌဳဂ္ညိ၊ ပိစောရပၠန် ပန်ဗနိက်တုန်၊ မသုန်တုန်ရ ခသနာဲစာ၊ ဒေဝဂစ္ဆ သတ္တဝါတ်ဂါတ်၊ ဗာဇ္ဇခါတ်ကၠာ အဌာရာဇာ၊ နာဝဘိက္ခု သာ်ဝွံရေၚ်ဇန်။

* '''စၞောန််ထ္ၜးလၟေၚ်ဌာန်ဒၟံၚ်နက်သတ်'''

     (၁)         (၂)         (၃)         (၄)
    ဒိုက်ဂတ်       သေဌဳ        ကမၠတ်        ဗၞိက်
    ယးမတိၜါ     ယးမတ်ၜါ      ဂၠုမတ်ၜါ      ဂၠုမတ်မွဲ
    ၁၊             ၂၊           ၃၊          ၄၊
    ၁၀၊            ၁၁၊          ၁၂၊         ၁၃၊
    ၁၉၊            ၂၀၊          ၂၁၊         ၂၂၊

----

      (၅)        (၆)        (၇)        (၈)        (၉) 
     ခစသၟိၚ်       ဒေဝ       ဗာဇ္ဇခါတ်       သၟိၚ်        ဂမဳ
     ဂၠုမတ်မွဲ      ဂၠုမတ်မွဲ      ဂၠုမတ်ၜါ     ယးမတ်ၜါ    ယးမတ်ၜါ
       ၅၊          ၆၊          ၇၊          ၈၊         ၉၊
       ၁၄၊         ၁၅၊         ၁၆၊         ၁၇၊        ၁၈၊
       ၂၃၊         ၂၄၊         ၂၅၊         ၂၆၊         ၂၇၊

==ကိုန်နက်သတ်ယးမတ်ၜါ==

သုန်မွဲၜါဗျာံ ဒစာံဒစိတ်၊ စှ်တိတ်စှ်မွဲ စှ်ထပှ်ပြဲ၊ ပ္ဍဲစှ်ဒစာံ ဂါံစှ်ဒစိတ်၊ ၜါစှော်ဟွံခြာ ၜါစှော်တရဴ၊ ခိုဟ်တဴလအိတ် ဇၟာပ်ကာစိုပ်သိတ်၊ လအိတ်နက်သတ် ယးမတ်ၜါပြဲ။

==ကိုန်နက်သတ်ဂၠုမတ်မွဲ==

ပန်မသုန်အဴ တရဴစှ်ပိ၊ စှ်ပန်ဂ္ညိထဲ စှ်သုန်မွဲတဲ၊ ပ္ဍဲၜါစှော်ၜါ ၜါစှော်ပိရိုဟ်၊ ၜါစှော်ပန်သၠတ် နက်သတ်ဝွံဆက်၊ မတ်ကၠက်မွဲဒိုဟ် ဇၟာပ်ကာဟွံခိုဟ်၊ သွိုဟ်ကာသၟတ် ဆဗၞတ်ကီုပြဲ။

==ကိုန်နက်သတ်ဂၠုမတ်ၜါ==

နက်သတ်ပိကၠာ စှ်ၜါတုန်ကီု၊ သီုၜါစှော်မွဲ စှ်တရဴပြဲ၊ ပ္ဍဲထပှ်တုန် ၜါဣသုန်ကီု၊ ဒ:နက်သတ်ဝွံ ဒမၠုမတ်ၜါ၊ အာအိုတ်လမျီု ဇၟာပ်ကာအိုဿီု၊ ဗီုဂွံစှ်ေပါဲ ဂၠါဲအခါပြဲ။

==ကိုန်ရေက်သုန်သာသနာ==

ထပှ်ကဵုပိ နကြိအဒိုတ် လ္ပဝိုတ်မာ၊ တ္ၚဲစန်တုန်မာ မသုန်အဌာ အာစာလိုန်ကိုန်၊ အၚာတုန်ဂှ် စှ်ကဵုစတု သာ်ဝွံလိုန်ကိုန်၊ ဗုဒ္ဓဝါဗိုန် ပ္တိုန်လဝ်စိုတ်တုန် မသုန်ကဵုၜါ၊ ဂုရုတရဴ နှဴဝလအိတ် တိတ်ပါၚ်အာစာ၊ သိုက်စတုတ္ထာ လအာထပှ် တိုၚ်တဝှ်ဂုဏ်၊ သောရဳအဌံၚ် စတုလံၚ််ပ္တန် ကျာ်အရှန်ပ္ဍုန်၊ ကိုန်ဂွံဇၞော်ဂုဏ် မံက်စွေက်တုန်သွံ မဂွံတီကၠာ၊ ယဝ်ဒးရေက်သုန် သုန်ဂြာံလ္ၚု ဇကုအာစာ၊ ၜိုန်သာသနာ ယဝ်ရပါမြိ ဒးစုတိဘၚ်၊ ဂမဳဒးရာံ အရှာံဂြာံသ္ၚိတ် လ္ၚုသိတ်က္ဍၚ်၊ ဓါတ်ကျာ်သၟိၚ်သၚ် ၜိုန်ခၠၚ်လကဵု ဒးလီုပြဵုအာ။

     တ္ၚဲ         ဒိတ္ထဳမံက် စွေက်
     
 ၁။ အဒိုတ်          ၇၊    ၃။
 
 ၂။ စန်             ၅၊    ၈။
 
 ၃။ အၚာ           ၁၀၊   ၄။
 
 ၄။ ဗုဒ္ဓဝါ            ၅၊   ၂။
 
 ၅။ ဗြဴဗတိ           ၆၊   ၉။
 
 ၆။ သိုက်            ၄၊   ၇။
 
 ၇။ သ္ၚိသဝ်           ၈၊   ၄။

(ရေက်သုန်သာသနာဂှ် ဇၟာပ်ကာဝါမ္ၚဵုအိုဿီု လ္ပပညိ)

==ကိုန်ရေက်သုန်ကျာ်==

ဗွဲမမံက်မာ အၚာကဵုသိုက် ပကာဒိုက်ယဲ၊ ဗွဲစွေက်ပြဲ တ္ၚဲစန်တုန်အဵု ကဵုဗြဴဴဗတိ၊ ပကာပြေၚ်ကောန် ကၠောန်ကေၚ်ကာရ ဇိက်ဗ္ၚသိုၚ်သ္ၚိ၊ လ္ပပညိ ဒးဒယိတုန် ရေက်သုန်ကျာ်တြဲ၊ ဒးရေက်သုန်ကျာ် ဒစာ်လီုပြဵု ဆဵုဝါတ်ဒိုက်ယဲ၊ ပကာဒွံဘဲ ဟသေၚ်သ္ၚောဲဩာဲ ကၟာဲနူရေၚ်သ္ကံ၊ ယဝ်သ္ပအမှု ဒးကာဝွံသွံ ဟဂွံဒၟံၚ်လံ၊ သတ်ပ္ဍဲလိုက်တံ တၟံညးအဲရ ပကာဒိုက်ယဲ။

      အဓိပ္ပါယ်ရေက်သုန်ကျာ်
      ဗွဲမံက်။       ဗွဲစွေက်
    အၚာကဵုသိုက်။   စန်ကဵုဗြဴဗတိ။

==ကိုန်ဗြိုဟ်ဖဴ==

ဇမၠိၚ်ဖဴပြဲ ၜါဟတ်မွဲမိဟ် ပကဵုသှ်ေညိ၊ မုက်ၜါဟတ်ဂၠိ ဒမၠိသဘဴ ကၠောန်ဖဴဂွံပိုန်၊ စိုတ်ၜိုဟ်လဂူ ဟွံတူပၟတ် ကမၠတ်ဟွံတိုန်၊ ဗြိုဟ်မသုန်ဗိုန် နွံပိုန်သဘဴ နွံပိုန်သဘဴ မၞးကၠောန်ဖဴညိ။

==ကိုန်ဗြိုဟ်ဖဴမွဲနဲပၠန်==

ဇမၠိၚ်ဖဴကၠာ ၜါဟတ်မွဲမိဟ် သက်သၟေဟ်လုံတိ၊ မုက်ၜါဟတ်စိ မွဲမိဟ်ဂ္ညိတုန် ဗြိုဟ်မသုန်ဒး၊ သတြုပါဲဒဴ ဍိက်သ္ကံဗြဴဂၠိုၚ် နာံမြိုၚ်သ္ကံသွး၊ ပိုန်ဟာန်သၠဴလး သၟးဒေဝတဴ မၞးကၠောန်ဖဴညိ။

==ကိုန်ဗြိုဟ်ဇံၚ်ဟာပ်ပုၚ်==

ဇမၠိၚ်ဇံၚ်ပုၚ်  မွဲဟတ်ပ္ညုၚ်ဂ္ညိ ပိလပှော်ဂၠိ၊ မုက််ၜါမိဟ်စိ ဒမၠိပမှာ ၜါလပုဟ်သၟတ်၊ ဇံၚ်ဂှ်ဟာပ်ပုၚ် ပိုန်ဟာန်ကၠုၚ်စိုပ် ကြိုပ်ယဿပတ်၊ ဗြိုဟ်မသုန်သၟတ် သၞောတ်ဇံၚ်ပုၚ်ဂွိုၚ် ဂိုၚ်သမ္တီညိ။

==ကိုန်သၞေဝ်ဟဂပ်ဝ်တဵုဗဝိုၚ်သ္ၚိ==

ဗမံက်သ္ၚိရ သဏေဝ်တောမ်သွ ပတဵုဒမၠိ၊ သမၠုၚ်ကျာသ္ၚိ ပတဵုသၟတ် သက်ဇုက်ၜဲဟေၚ်၊ သၟဝ်ကျာလှိုန် ကွိုန်ပလိုတ်အဵု ဒဇိုဟ်ကဵုဝေၚ်၊ ယဝ်ဟွံစှ်ေဝေၚ် ကသူကၞေၚ်သိုက် တိုၚ်ဒးဒိုက်ညိ။

==ကိုန်လုတ်အာပွ==

ကြေၚ်ပကဝ တၞိၚ်ဇလ ဇဗတရၚ်၊ ထအိုအ်တသၚ် ဒမၚ်ၜဝ်ပ္ညဳ ကၞဳဒုၚ်ကလိ၊ ဒယိုၚ်ခမောဝ် ကၠေံဆုလံက်ညဳ ဇိုၚ်ကမဳစိ၊ ဒဇိုဟ်ပၠာံသ္ၚိ စိုတ်ညိဟွံသိုက် သေဌဳဒိုက်အာ။

==ကိုန်လုတ်အာမွဲနဲပၠန်==

ထဗိုဟ်ဗိုၚ်တုန် ကလိဒုန်တောဝ် ယဝ်ပသက၊ ဗြဴဥတုရ ပမွဲဂကောံ ဗန်က္ၜံၚ်ဗျောံဒေၚ်၊ သ္တိက်ဟွံကြာတ်ဇိုၚ် ဒၟံၚ်ဇိုၚ်ဒယူ ဇကုချူဝေၚ်၊ ဂဇံတရေၚ် ခဍံက်ဝေၚ်တၞဳ ခါခဏဳရ။

==ကိုန်တၞံဆုဂပ်ဝ်တဵုဗဝိုၚ်သ္ၚိ==

ဗမံက်ဗြာတ်ဗြဴ ဗဳတဴဨသာန် ပလိုတ်ဌာန်ဗဃဒဝ်၊ သၠုၚ်ကျာကြုက်ထဝ် သၟဝ်ကျာတလုဲ တဵုတုဲသိုၚ်သ္ၚိ၊ ဗာယပ်ၜုန္နရိက် သတိက်အဂၞဲ နဲမဂညိ၊ ပၞဟ်နေရတိ ဒမၠိကဵုတဵု သိုက်တွဵုကဝ်။

==ကိုန်တၞံဆု ဟဂပ်ဝ်တဵုပ္ဍဲဍုၚ်ကွာန်==

ကြိက်အရံၚ်တ္ၚဲ ဇြဲဓိထာန်ရ ဇဗကဵုကြေၚ်၊ ဗပုၚ်ဗပေၚ် လၟေၚ်ဆုဂှ် ဒှ်သက္ကုဖဵု၊ တဵုပ္ဍဲဍုၚ်ကွာန် ဌာန်ဂှ်လ္ၚု ဇကုလေၚ်အဵု၊ ဟွံတီဒးတဵု ပူဂဵုပ္ဍဲလိုက် ဒးဒိုက်အာဟေၚ်။

==ကိုန်လုတ်အာပွမွဲနဲပၠန်==

သၞလံက်ညဳ ကၞဳဒုန်ဇဗ သၠကမောတ်ဂၠောန်၊ မုက်စိၚ်တိတ်လောန် က္ဍိုပ်ဂၠောန်ဂၠိၚ်ဓီု တိုန်ယဵုလဝ်သၠ၊ ကဝလတ်ကၞဳ ဂနဳလံၚ်တမိ တိလံၚ်ဖဴရ၊ လုတ်အာတုန်ရ ပဝစွံသွံ ပကဵုဂွံလောန်။

==ကိုန်ပရေၚ်နူကၠာဟွံတိုန်သ္ၚိတၟိ==

နဳကၠာဟွံတိုန်သ္ၚိဌာန် ဂလာန်အာစာတံဗကန်၊ ချူဖဍုက်ဍာ်စလန် ပိတန်ကဵုဒက်ၝောံတၞိန်၊ ပါၚ်တရၚ်မဟိန်ဗိန် ပန်ဇလထပှ်ဏာၚ်၊ နုၚ်ဓမ္မဂေါဝ်သာၚ် ဍာ်လာၚ်ထီုမြမောဝ်၊ ဖုန်သဍဳဂၞဳသကဝ် လးလဝ်မခမူက္ဍဝ်၊ ဗွဲဒိုဟ်ဗမံက်ဆတ္တဝ် ကဵုလ္ၚောဝ်ကျာ်ဓဝ်သၚ်၊ ဗွဲဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာက္ဍၚ် ဂြၚ်လ္ၚောဝ်မိကဵုမ၊ ဗွဲဒိုဟ်ပလိုတ်ရ ကဵုလ္ၚောဝ်ဘုမ္မဇဵု၊ ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာအဵု ကဵုလ္ၚောဝ်တၠသ္ၚိအဴ၊ ဒယိုၚ်ပန်ပ္ဍေန်ပၞာၚ်သ္ဍဴ ကာလဂှ်ဒြပ်စဴတန်၊ မိၚ်ဟာနာဲထဝ်ဝန် သွက်ဇန်ပ္ဍဲလောက၊ ကိုန်ဝွံနူတမၠာ အာစာတံတွံစွံလဝ်ရောၚ်၊

==ကိုန်တ္ၚဲတိုန်သ္ၚိ==

အဒိုတ်တိုန်သ္ၚိသၟတ် ကျာ်ရတ်ကဵုပ္တိုန်ကၠာ၊ သ္ကဝ်ဂၞဳကဵုပတိုန်ကၠာ ခါဂှ်ဒှ်တ္ၚဲစန်၊ အၚာယဝ်တိုန်ပၠန် ထဝ်ဩန်ပ္တိုန်ကၠာရောၚ်၊ စဟာပ်တုဲဒှ်ရ ဗုဒ္ဓတွံဟွံယောၚ်၊ မြမောဝ်ဓုပ်သ္ဍဴရောၚ် မွဲတောၚ်တ္ၚဲဗြဴဗတိ၊ တ္ၚဲသိုက်ယဝ်တိုန်သ္ၚိ မိမကဵုတိုန်ကၠာ၊ သ္ၚိသဝ်လ္ပတိုန် တိုန်ကိုန်ဟောရာ၊ တိုန်သ္ၚိဒးတူ ဒးဩာဲနူမိမၜါ၊ သေက်ဇဵုဒှ်ကယျာန် ဒးတိုန်သ္ၚိရုၚ်ဌာၚ်စာ၊ လၟေၚ်ကိုန်တိုန်သ္ၚိပၠန် စဳဇနန်ညံၚ်ဍောၚ်သွာ၊ မြိုတ်ဓဇိုက်ဂွံမြာ နိမိတ်သၞဲဟပါမြိ၊ ဝွံရကိုန်တိုန်သ္ၚိ သမ္တီညိပမှာ။

==ကိုန်တိုန်သ္ၚိတၟိ စၞောန်ထ္ၜးဒၞာဲစွံဒြပ်==

တိုန်သ္ၚိတမိ အဂ္ဂိသ္ၚုဩောံ ဗမံက်စွံကၠာ၊ ထဍိုၚ်တ္ၚမာ အဂၞဲဏာပ္ညုၚ် သမၠုၚ်ကျာတၟံ၊ ဓရဳသကဝ် ပလိုတ်လဝ်ပၠန် ပညာသိပ်ဇၟံ၊ သ္ဂေတ်ဍိက်သ္ကံ အိုတ်တမံညး ဟီုထိုၚ်သးတဴ၊ ဨသာန်ပ္ညုၚ် လဝ်ပုၚ်ကလောံ သၟဝ်ကျာကေတ်နၚ်၊ ကၞုသၚ်စွံ ဗာယပ်တုန်သွံ ပ္ကဴဍာ်စွံလဝ်၊ ပိုန်ဟာန်ဇၞော်မောဝ် စွံလဝ်ဒေါဝ်သ္ၚိ၊ ပြေၚ်ဂၠဴသက်လက် ဒက်လဝ်သၟဝ်သ္ၚိ သ္ဂေတ်ပိုန်ဣဓိိ၊ ရတ်ပိဂွံယိုက်် ဂွံဒှ်တဴသ္ဍိုက် သိုက်တွဵုကဝ်ရောၚ်။

==ကိုန်ဒယိုၚ်သ္ၚိ==

စွံဒယိုၚ်သၟတ် ဗမံက်ယဝ်သွတ် ဒြပ်ရတ်လေၚ်စိ၊ အဂၞဲသွတ်စိ သ္ၚိကမၠတ်ကၠုၚ်် သမၠုၚ်ကျာချိုတ်၊ နေရတိသွတ် ဒြပ်ရတ်ဍိက်သ္ကံ သိုက်လံခိုဟ်အိုတ်၊ သွတ်စွံပလိုတ် အိုတ်လာဘ်သကာ ဂွံဟေၚ်ဇာတိ။

==ကိုန်မုက်ကလော်==

မွဲဒိုဟ်ပုဗ္ဗေ ၜါဥတ္တရေ၊ အဂၞဲယေပိ ပန်နေရတိ၊ မသုန်တုန်စိ ဒက္ခိဏယျေ၊ တရဴပလိုတ် ထပှ်သိုက်တြပ်၊ ဗာယပ်ဝါကေ ဒစာံဨသေ၊ ဌာန်ဇိုၚ်ဂၞေဟ်ေစက် ဗက်ယဲပါမြိ၊ ဒစိတ်ဗမံက် သၟဝ်ကျာသံက်စှ်၊ အဂၞဲစှ်မွဲ နေရတိပြဲ၊ စှ်ၜါထဲကၠုၚ် သမၠုၚ်ကျာစှ်ပိိ၊ စှ်ပန်ပလိုတ် အိုဿီုစှ်သုန်၊ ဗာယပ်ပ္ဍုန်ဂ္ညိိ ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက်စိ၊ ဒမၠိစှ်ေပါဲ ဂၠါဲစှ်ေရိုဟ်တ္ၚဲ၊ ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက်အဴ ယဝ်တဴဂတ၊ ယာံအာဒးဘဲ ယဝ်တဴတံတဲ၊ ဇဲယလာဘိ ညိဟွံတၚု၊ တဴဇွိမဂး ကၠံကဵုစဳကၠး၊ ဟွံဗၠးအမှု တဴကြဴဇကု၊ သတြုကဵုဂၠိုၚ် ဍေံဂံၚ်ပြိုၚ်ဟာ။

'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်မုက်ကလော်ဇၞော်'''

မံက်စွေက် -------- ဒိုဟ်။

၁၊ ၉။ ---------- ဗမံက်။

၂၊ ၁၀။ --------- သၟဝ်ကျာ။

၃၊ ၁၁။ --------- အဂၞဲ။

၄၊ ၁၂။ --------- နေရတိ။

၅၊ ၁၃။ --------- သမၠုၚ်ကျာ။

၆၊ ၁၄။ --------- ပလိုတ်။

၇၊ ၁၅။ --------- ဗာယပ်။

၈၊     --------- ဨသာန်။

(မုက်ကလော်ဇၞော်ဂှ် ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက် ယဝ်နွံဂတမဂး အာဒးဘဲရ၊ ယဝ်ရဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက် နွံလ္ပါ်တဲသတုံမ္ဂး ဇၞးလာဘ်မပြဲရ၊ နွံလ္ပါ်တဲဇွိမ္ဂး ဟွံဗၠးအမှု ယဝ်နွံလက်ကရဴမ္ဂး သတြုဟွံဂံၚ်ပြိုၚ်ရ။

==ကိုန်ဋ္ဌာန်မုန်ကလော်ဇၞော် ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက် ဝါသောလၟေၚ်တ္ၚဲ−၇==

၁။ အဒိုတ်ဂးမာ ဝါသောတရေၚ် လၟေၚ်ဗာယပ်၊ ကလော်ဇၞော်တၟပ် တဴပ္ညပ်ဨသာန် ဌာန်ဂှ်နိဿဲ၊ ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက်ကီု စိုန်သကီုနုဘဴ တဴဒိုဟ်အဂၞဲ၊ အိုဿီုပိနဲ နိဿဲဝေါဟာ ကၠုၚ်အာကဵုချပ်။

၂။ တ္ၚဲစန်ဂးမာ ဝါသောဒိုဟ်မံၚ် ဂၠံၚ်ပုဗ္ဗဂ္ညိ၊ ကလော်ဇၞော်စိ နေရတိဟေၚ် မံၚ်တရေၚ်ကၞပ်၊ ဇိုၚ်ဂၞေဟ််စက်ကီု စိုန်သကီုနုဘဴ တဴဒိုဟ််ဗာယပ်၊ အိုဿီုပိထပ် ပ္ညဳပ္ညပ်ချပ်ဒး ဇၞးသတြုရ။

၃။ တ္ၚဲအၚာစိ နေရတိကၠာ ဝါသောအာမံၚ်၊ ကလော်ဇၞော်မံၚ် ပြံၚ်အာအဂၞဲ နိဿဲသဏ္ဍာန်၊ ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက်ကီု စိုန်သကီုနုဘဴ တဴဒိုဟ်ဨသာန်၊ ရာညးပြိုၚ်ပ္ကာန် ပိဌာန်ဝွံဂှ် ကဵုတီပြဟ်ညိ။

၄။ ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ ဝါသောမံၚ်ပြဲ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ၊ ကလော်ဇၞော်မာ သမၠုၚ်ကျာမံၚ် သီုဂံၚ်သဍိုက်၊ ဇိုၚ်ဂၞေဟ််စက်ကီု စိုန်သကီုနုဘဴ တဴဒိုဟ်ပလိုတ်၊ ရာညးပစိုတ် အိုတ်အန္တရာယ် ကဵုလာဲလေၚ်အာ။

၅။ ဂုရုသမၠုၚ်ကျာ ဝါသောဝွံစိ နေရတိရေၚ်၊ သၟဝ်ကျာဝွံဟေၚ် ဟွံဂွံဝေၚ်ကၠာ ဌာန်မှာယက္ခ၊ ဗာယပ်သက်သၟိဟ် ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက်ဂှ် အာစာတွံရ၊ အိုတ်ဇၟာပ်ကိစ္စ တော်ဆတုဲအာ ဟွံဂွံမှာရ။

၆။ တ္ၚဲသိုက်ဝွံဟေၚ် လၟေၚ်ဝါသောဒ္ဂူ ပလိုတ်မူလ၊ ဣဓိက္ဍၚ်ပြ ပုဗ္ဗဆဗၞုက် မုက်ကလော်ဇၞော်၊ ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက်သွံ ဂွံဒိုဟ််အဂၞဲ နိဿဲမွဲဗော်၊ ဒကိုပ်ကလော် တော်ဆတုဲအာ ဟွံဂွံမှာရ။

၇။ သ္ၚိသဝ်ဨသာန် ဌာန််ဝါသောကီု ဟီိုပ္ညဳကေတ််ရ၊ ဗာယပ်မူလ ကလော်ဇၞော်ရ မဒမံၚ်ပၠန်၊ ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက်ဂ္ညိ နေရတိိကွေံ ဍေံဒၟံၚ်တုန်၊ ချပ်ကဵုဗိုန်က္ညန် လက်သန်ဒဒှ် တ္ၚဲထပှ်ရ။


အဓိပ္ပါယ်ကိုန်ဝွံတုန်

   '''တ္ၚဲ။       ကလော်။       ဒိုဟ်။'''

              ဝါသော       ဗာယပ်
 ၁။ တ္ၚဲအဒိုတ်   ကလော်ဇၞော်     ဨသာန်
             ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက်     အဂၞဲ

              ဝါသော       ဗမံက်
 ၂။ တ္ၚဲစန်      ကလော်ဇၞော်    နေရတိ
             ဇိုၚ််ဂၞေဟ်စက်    ဗာယပ်

              ဝါသော       နေရတိ
 ၃။ တ္ၚဲအၚာ    ကလော်ဇၞော်     အဂၞဲ
             ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက်    ဨသာန်

              ဝါသော       သၟဝ်ကျာ
 ၄။ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ     ကလော်ဇၞော်    သမၠုၚ်ကျာ
              ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက်   ပလိုတ်

              ဝါသော       သမၠုၚ်ကျာ
 ၅။ တ္ၚဲဗြဴဗတိ     ကလော်ဇၞော်    သၟဝ်ကျာ
              ဇိိုၚ်ဂၞေဟ်စက်   ဗာယပ်

              ဝါသော       ပလိုတ်
 ၆။ တ္ၚဲသိုက်     ကလော်ဇၞော်    ဗမံက်
              ဇိုၚ်ဂၞေဟ်စက်    အဂၞဲ


==ကိုန်ဒိုဟ်ဟွံဂပ်ဝ်ကွာ်တရဴ==

မွဲကဵုဒစိတ် တိတ်ဒိုဟ်ပုဗ္ဗ မာရဏဒဲ၊ ပိကဵုစှ်မွဲ အဂၞဲခပ်ပြာတ် ဝါတ်ဂါတ်ပြိုက်ဖာ၊ မသုန်စှ်ပိ ဒက္ခိဏသ္အး မၞးလ္ပအာ၊ ပန်ကဵုစှ်ၜါ ပန်ကဵုစှ်ၜါ လ္ပအာညိ နေရတိထဲ၊ တရဴစှ်ပန် လက်သန်ပလိုတ် အာချိုတ်ဒးဝပ်၊ ထပှ်ဗာယပ် စှ်သုန်ပ္ညပ်လဝ် ဆေဝ်ဒဝ်ကဵုမာန်၊ ၜါဟေၚ်ကဵုစှ် ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ ပအာဒှ်ပၞာန်၊ ဒစာံဨသာန် အာပြိုၚ်ပ္ကာန်ညး မၞးလ္ပချပ်။

==ကိုန်ကွာ်တရဴစဍောန်ဇၞး==

အဒိုတ်သိုက်စန် ဒစိတ်စဍောန် ဂၠောန်မွဲလနေၚ်၊ ဒစာံပြဲက္ဍၚ် ခြၚ်ဗုဒ္ဓဝါ အၚာဒစိတ်၊ ဂုရုထပှ် သောရဳစှ်မွဲ နဲဝွံတွံပ္တိတ်၊ သာ်ဝွံတွံပ္တိတ် လအိတ်စဍောန် ဒးဒုဟ်လောန်လၚ်။

==ကိုန်ညာတ်နိမိတ်ဟွံခိုဟ်==

ဆမကွာ်တိတ် ညာတ်မၞိဟ်ကၞာတ် ညာတ်ညးမချိုတ်၊ ညာတ်မၞိဟ်က္ဍိုပ်ပိုတ် ဟိုတ်ဇၞော်လအိတ် ညာတ်မိတ်ညာတ်ကၞေၚ်၊ ဇြုံဂမာကြတ် ညာတ်မှတ်ပအာ ယာံအာဒ:လေၚ်၊ ဟွံဒေါံဟွံအေၚ် လေၚ်ရောၚ်သေၚ်ဟာ ပါဘဲဂစိုတ်။

==ကိုန်ညာတ်နိမိတ်ခိုဟ်==

တိတ်နူသ္ၚိတုန် ညာတ်ဖျုန်ကလောံ ဂွံလာဘ်မပြဲ၊ ညာတ်ပြေၚ်ဇၞးဝဲ ညာတ်သဲတိတ်ကၠုၚ် နုၚ်ဍာ်ဂွံညာတ်၊ ညာတ်ကခတဴ ဂၠဴဗမဴကောန် တၟေၚ်လောန်သေသာတ်၊ ယာံအာဂွံညာတ် ကၞာတ်တရဴသွံ ဂွံလာဘ်မပြဲ။

==ကိုန်စဍောန်ကွာ်တြဴမွဲနဲပၠန်==

အဒိုတ်ဂှ်တုန် စှ်စဍောန်ကွာ် နာ်ဇၞးသပဝ်၊ စန်စှ်သုန်ဓဝ် စဍောန်လဝ်ဒၞါဲ ဒြာဲဂွံဇၞးကၠ၊ ဒစာံအၚာ ဟတ္ထိရာဇာ အာဇၞးသဳဟ၊ ပန်လိုန်ဗုဒ္ဓ သၟိၚ်သူရိယ ရာဟုကျအာ၊ တ္ၚဲဗြဴဗတိ ၜါစဍောန်စိ ကၞိဇၞးဗဂဲ၊ သိုက်တရဴပြဲ ပ္ဍဲဗေဒၚ်ရတ် အဇ္ဇဇၞးကၠဵု၊ သ္ၚိသဝ်ဒစိတ် တိတ်ကွာ်တရဴ ၚဴဇၞးဇြုံအဵု၊ သၟိက်တီဟိုတ်ဖဵု စၞောန်ကဵုဓဝ် ဇၞော်မောဝ်ဣဓိ။

==ကိုန်စဍောန်ကွာ်တြဴမွဲနဲပၠန်==

တ္ၚဲအဒိုတ်ပၠန် စှ်စဍောန်ကွာ် နာ်ဇၞးသပဝ်၊ စန်မသုန်ဓဝ် သမ္တီလဝ်ဆာဲ ဒြာဲဇၞးကၠ၊ အၚာဒစာံ စိၚ်ဂါံကၠောံကၠာ ဇာဒီသိုၚ်ကျ၊ ပန်လိုန်ဗုဒ္ဓ သၟိၚ်သူရိယ ရာဟုကျကျဝ်၊ ဗြဴဗတိပိ ကၞိဇၞးဗဂဲ ပ္ဍဲဂဝမတ်၊ သိုက်ထပှ်သၟတ် အဇ္ဇဇၞးကၠဵု ဟိုတ်ဖဵုတီတဴ၊ သ္ၚိသဝ်ၜါဟေၚ် လမေၚ်အလံ ဇြုံလုပ်ပါၚ်ၚဴ၊ ယဝ်တရဴစဴ ဇၞးသတြု အနုဒိုဟ်ဟေၚ်။

==ကိုန်တ္ၚဲညးကၠုၚ်ကဵုပရိုၚ်ဂၠုၚ်==

၁။ တွံတ္ၚဲအဒိုတ်။ ။ အဒိုတ်ညးပ္ညုၚ် ဂၠုၚ်ဂှ်ထမိက် ညးဗနိက်ရာန်၊ က္ဍိုက်ဍေံကွေံကြာန် သွံရာန်တံဗၠိုက် ညးဍိုက်ဍေံဂံၚ်၊ ဍိက်သၟိၚ်ဗၠာဲသၟိၚ် ပိုန်သၟိၚ်ဟွံခြာ လာဘ်သကာကၠံၚ်၊ ပိုန်ဟာန်ဗြံၚ်ဗြံၚ် ညံၚ်ဇွိုန်လပှ် ဍိက်သၟိၚ်ပြဟ်ရာန်။


၂။ တွံတ္ၚဲစန်။ ။ တ္ၚဲစန်ညးပ္ညုၚ် ဂၠုၚ်ဂှ်ကွေံကြာန် ရာန်ရပညှာ၊ ယဝ်ဍိုက်ဍေံကၠာ လာဘ်သကာအဵု သီုကဵုတသိုက်၊ သ္ဂောံရာန်ခိုဟ်က္ဍၚ် နၚ်ကဵုပရဲ ပိုန်ဟာန်ပ္ဍဲလိုက်၊ ဍိုက်ဂွံတသိုက် ပ္ဍဲလိုက်ကၠံၚ်မံၚ် ညးဟွံၚ်ပါဲ။


၃။ တွံတ္ၚဲအၚာ။ ။ အၚာညးပ္ညုၚ် ဂၠုၚ်ဂှ်သၞေဝ်အုဲ ရုဲစှ်ပဝိုတ်၊ ဍိုက်ဍေံကောန်ချိုတ် ဒြပ်အိုတ်သက်သၟေဟ် သၟေဟ်ပကဵုဍုန်၊ ဒးတၚ်ပန်သၞောတ် ယုတ်မတ်လအိတ် မိတ်ခြာဍိက်ဒဴ၊ ဒုဟ်ဍေံနွံတဴ တြုံဗြဴခပ်သီ သမ္တီလဝ်ညိ။


၄။ တွံတ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ။ ။ ဗုဒ္ဓညးပ္ညုၚ် ဂၠုၚ်ဂှ်ထမိက် ကၠိက်တုက်တံဍေံ၊ ယဝ်ရရာန်ဍေံကွေံ ဍိုက်ဍေံမ္ဂး ညးလက်ကရောဲ၊ ကဏောတ်ဒဂါတ် ကမာတ်ဒက်ရံ ခဏံခပေါဲ၊ ရိုဟ်မဒှ်တ္ၚဲ ခပေါဲဒဒိုက် ပရာန်ဍိုက်ဍေံ။


၅။ တွံတ္ၚဲဗြဴဗတိ။ ။ ဂုရုညးပ္ညုၚ် ဂၠုၚ်ဂှ်ပြဲသ္အး ဇၞးသတြုရ၊ ပိုန်ဟာန်နန္တ ဒၞါဲဂတအာ လာဘ်သကာဂွံ၊ ဍိုက်အာယုက်ဂၠိၚ် သၟတ်ပိုန်သၟိၚ်သွံ သ္ဂောံပတလ၊ ပိုန်ဟာန်ယဿ ဒၞါဲဂတအာ လာဘ်စဴမြာရောၚ်။


၆။ တွံတ္ၚဲသိုက်။ ။ တ္ၚဲသိုက်ညးပ္ညုၚ် ဂၠုၚ်ဝွံတုန်ဂှ် ရာန်ပြဟ်ပဝိုတ်၊ ဇၟာပ်ညးဖအိုတ် ပြဲသိုက်စိုတ်သ္အး ညးဒးရဴဂဴ၊ သ္ဂောံဍိုက်ဍေံအဴ နွံတဴပိုန်ဘိုက် ဂၠိုၚ်ကဵုကြက်ဒြပ်၊ ဒှ်ညံၚ်ကသပ် ဒြပ်တုန်ဒမၠိ ရာန်ဍိုက်ညိရ။


၇။ တွံတ္ၚဲသ္ၚိသဝ်။ ။ သ္ၚိသဝ်ညးပ္ညုၚ် ဂၠုၚ်ဂှ်သဘဴ တၚ်တဴပ္ဍဲက္ဍိုပ်၊ ဍိုက်ဍေံသကိုပ် ဒြပ်စိုပ်လအိတ် မိတ်ပြဝါဂၠိုၚ်၊ ဒၞါဲဂတအာ ညံၚ်သွာပၠးထာၚ် ရာၚ်ဒၟံၚ်ဓဝိုၚ်၊ ညံၚ်ရဴသဳဂွိုၚ် အတိုပ်တုပ်စိုတ်ဂှ် ဒှ်ဟွံဆောတ်ရ။

==ကိုန်ရုဲတၚ်ဂၠုၚ်ကွဳ==

ကလၚ်ပိုဲဟီု အကြီုတၚ်ဂၠုၚ်ကွဳ၊ အိုတ်ဇၟာပ်ခရှ်ဂမဳ ယဝ်ရာန်ဍိုက်ကွဳဂၠုၚ်၊ ဇမၠိၚ်ဍေံတဝ်ကၠုၚ် ၜတ်ပါၚ်ဂၠုၚ်ပၠန်ရ၊ သီုဖအိုတ်ပံတော်အဵု ကဵုဂွံတီတၟော်အဆ၊ ပမောဝ်ကဵုပိရ ယိုက်စကဵုထပှ်၊ ဂၠုၚ်ကွဳဟွံတၞဟ် တုပ်သၟဟ်ဒှ်မွဲဗီု။

၁။ သှ်ေမွဲတၚ်ပန်သ္ဍာံ တၚ်ဒစာံဟွံယောၚ်မှာ၊ ကာလဗာ်ဍေံကၠာ ဒေါံအာသၟဝ်ကျာရောၚ်၊ ဍိုက်ဍေံဒှ်လမောၚ် ဂုဏ်ဍေံဒှ်ဍောၚ်ကီု၊ ဂုဏ်ဍေံဒှ်ဒဒိုက်စိုတ် ကောန်ဗြဴအိုတ်လမျီု၊ ခါရာန်ဟွံပါဲကီု ဒှ်ဂၠုဲသၟိၚ်ယီုရ။

၂။ သှ်ေၜါနွံသိဒ္ဓိ တၚ်ပိညးကော်ခဴ၊ အဝဲက္ဍိုပ်ဍေံအဴ ညံၚ်က္ဍိုပ်ဖဴမနိက်၊ ပိုန်ဟာန်ကၠံၚ်ထအိက် ပဗၞိက်သွံရာန်စ၊ ဍိက်သ္ကံပြေၚ်ဂၠဴဂၠိုၚ် ဂၠိုၚ်တဴပုၚ်သွ၊ ကာလဗာ်ဍေံရ ဒေါံဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ၊ သ္ဂောံဗၠးဗယိအ္စာ ပဏ္ဍိတာမဟီုတွံ။

၃။ သှ်ေပိသဒှ်တုန် မၚ်မသုန်နွံဂၠံၚ်ကိုဟ်၊ ညံၚ်ရဴဆုသအိုဟ် တကွိုဟ်နွံအဆတ်၊ ဍိုက်ဍေံတူပၟတ် ဖတ်တ်ဒွံဂတး၊ ဍေံမဂြိုဟ်စာလောန် ကောန်ဗြဴဒးစာ်စ္ဍး၊ ကာလဗာ်မ္ဂး ဒေါံဒးသၟဝ်ကျာ၊ ဟွံဂွံဝေၚ်ပါဲကၠာ ဒှ်ဂၠုဲမာရဏ။

၄။ သှ်ေပန်တၚ်ကီု ညံၚ်ဗီုပ္ကဴဒကှ်၊ အသၟဝ်တၞၚ်ဍေံဂှ် သၞတ်ကၠုၚ်ဒှ်တၚ်၊ ဓဝ်ကဵုသၟဝ်ဏၚ် ရံၚ်တုဲညာတ်က္ဍၚ်ပြ၊ ဂွံဒုၚ်လာဘ်ပိုန်ဘိုက် ဍိုက်ဍေံဒှ်သုခ၊ မြာပိုန်လာဘ်လာဘ ကာလဗာ်စံက်၊ ဍေံဒိုအ်ဒိုဟ်ဗၟံက် ဌာန်တ္ၚဲမမံက်တိုန်။

၅။ သှ်ေမသုန်ယဝ်သဒှ် ဂၠုၚ်ဂှ်နွံတၚ်ပိ၊ ဂၠိုၚ်ကဵုပိုန်ဟာန်စိ ဒမၠိညးပူဇဴ၊ ဍိက်သ္ကံတြုံဗြဴ ကောန်ဂၠိုၚ်တဴမွဲချိုန်၊ ကာလညးဗာ်စံက် ဒိုဟ်ဗၟံက်ဍေံဒေါံဗိုန်၊ ဆုဂှ်မူလကွိုန် ဍေံတိုန်လ္တူတၟံ၊ ဆုဂှ်ကျာ်ဩဳလကံ ဂွံလာဘ်ဟွံလတ်ရ။

၆။ ယဝ်ရသှ်ေတရဴ တၚ်တရဴဍေံဒးဒှ်၊ ညံၚ်ဗီုပ္ကဴဒကှ် ကြဳဇှ်မြဟ်ထဝဳ၊ ခါဂှ်ပ္ဍဲစက်ကွဳ ဇိုၚ်နန်ကွဳဂှ်ရ၊ တၚ်ဂှ်ဒှ်ညံၚ်ထဝ် ညံၚ်ပ္ဍုန်လဝ်မတ်မြ၊ ဂၠုၚ်ဂှ်ကွဳဂှ်ရ တေဇဇၞော်အသဝ်၊ လပဂိုဟ်ဩန်ထဝ် ရာန်လဝ်မှတ်ဍိက်ညိ၊ ကာလဒေါံခိုဟ် ဗွဲဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ၊ ဂၠုၚ်ကွဳသီုယာန်ၜါ ဂွံလာဘ်မြာပိုန်ဟာန်၊ ဂုဏ်ဍေံရိုဟ်ဟွံမာန် ပိုန်ဟာန်သတီုတိ၊ ဆုဝွံဆုမ္ၚဵု ဆဵုတုဲမှတ်ရာန်ညိ၊ ဍေံဗၠးဒုဟ်ဗယိ ဆညိပဟိုတ်မာဲ၊ မှတ်ရာန်လဝ်ရနာဲ ဒုဟ်ဩန်ပဂၠါဲရ။

၇။ ထပှ်ယဝ်သန်အာ အာစာတွံထ္ၜး၊ ဒိုဟ်ဇွိဗွဲမၚး ဟွံစိုပ်မွဲဂတာ၊ က္ဍိုပ်ဥုဲသၞေဝ်ဥုဲကၠာ ပါကၠုၚ်နူမူလ၊ ဇာတိဍေံဟွံခိုဟ် ဍေံဂြိုဟ်ကဵုတလ၊ ဂၠိုၚ်ကဵုသတြုရ ဂၠိုၚ်သၞဝေရဳ၊ မၞးတံရာန်ဂၠုၚ်ကွဳ သ္ၚေဝ်တုဲမှတ်ရာန်ညိ။

၈။ ခါဂှ်ဟွံသေၚ်ဗျာံ တၚ်ဒစာံဍေံယုတ်ဒေက်၊ ဍေံနွံတၟာမမြေက် ဍေံယုတ်ဒေက်ကွေံကြာန်၊ ဍေံကၠုတ်တိုန်ပ္ဍဲသုသာန် ပရာန်ဗစိုပ်သ္ၚိ၊ ဒှ်ပရိုက်ဥပ္ပဒ္ဒြဴ စိုတ်ကတဴဖိဖိ၊ ဒးဂွိုပ်ကွိုက်ဒမၠိ ဒဒိုက်ဂိကတာန်၊ မာတ်ၚုဟ်အောန်လပရာန် ဟွံဒးကဵုအဓါန်ကြဴရောၚ်။


'''အဓိပ္ပါယ်ကိုန်ဝွံတုန်'''

(ဂၠုၚ်ကဵုဒှ် ကွဳကဵုဒှ် ၜတ်ဇမၠိၚ်ဍေံကဵု ပါၚ်ဍေံတုဲ ပံၚ်ကၠေံ ပၟဝ်ကဵုပိ စကဵုထပှ်ရ)

 သှ်ေ။ တၚ်ဍေံ။

၁။ --- တၚ် ၄ တၚ် ၈-ဟွံခိုဟ်။

၂။ --- တၚ် ၃ ပဗၞိက်ခိုဟ်။

၃။ --- တၚ် ၅ ဟွံခိုဟ်။

၄။ --- တၚ် ၄ ခမောံဒကှ်ဂွံလာဘ်။

၅။ --- တၚ် ၃ ဂွံပိုန်။

၆။ --- တၚ် ၆ နွံကြဳဇှ်။

၇။ --- က္ဍိုပ်ဥုဲသၞေဝ်ဥုဲဟွံခိုဟ်။

==ဗီုၜတ်တၚ်ဂၠုၚ်ကွဳမွဲနဲပၠန်==

၁။ ဇမၠိၚ်ပါၚ်ဟတ်စိ ပိပၟဝ်ရ ဒစာံစသၟတ်၊ သှ်ေမွဲအဆတ် တၚ်ပန််သၟတ်သ္ဍာံ တၚ်ဒစာံဟေၚ်၊ သ္ကောဝ်ပၞုက်ဇုက် လီဍေံစိ ကဝပိရေၚ်၊ ဂၠုၚ်ဂှ်ဍိုက်ဟေၚ် ဒြပ်လေၚ်တိတ်အဵု ဒဵုဒးချိုတ်သၟတ်။

၂။ သှ်ေၜါမဂး ဂတဍေံဂွု ဗီုဂိတုသၟတ်၊ ပ္ဍဲက္ဍိုပ်အဆတ် တၚ်ပိသၟတ်ရေၚ် ဂၠုၚ်သၟိၚ်ဟေၚ်ရ၊ ယာံဍိုက်ဍေံစိ ပိုန်ဟာန်စိုပ်သ္ၚိ ဍိက်သ္ကံတိဗ္ၚ၊ သမ္တီဗိုန်ရ ကဝၜါကောံ ဒေါံပလိုတ်သၟတ်။

၃။ သှ်ေပိမ္ဂး ဒးမသုန်သၞာံ တၚ်ဒစာံဝိုတ်၊ နွံတၚ်ဂစိုတ် အိုတ်တၟံညး ယာံဒးဍိုက်ရ၊ ဂဂဵုဂတး ပန်ဗလးသၟတ် တူလေၚ်ဗတ်သၟ၊ ဂၠုၚ်ဂှ်တုန်ရ ပဍိုက်ခပ်သီ သမ္တီပဝိုတ်။

၄။ သှ်ေပန်မ္ဂး ပန်သၞောတ်ဒးတၚ် တွံတၚ်သၟိၚ်ရောၚ်၊ ဍိုက်ခိုဟ်ဇၟာပ်တောၚ် လမောၚ်ဟွံစိုပ် ဒြပ်ကသပ်မြာ၊ ဂွံကောန်ဂမာန် သ္ဍိုက်ဆာန်လောန်သန် နွံကုပညာ၊ ဂၠုၚ်ဂှ်တုန်ကၠာ ကာလဗာ်ပြောံ ဒေါံသၟဝ်ကျာရောၚ်။

၅။ သှ်ေမသုန်သၟတ် ပိသၞောတ်တၚ်နွံ နူတၞံဟွံယောၚ်၊ တၚ်တဴက္ဍိုပ်ရောၚ် ဍိုက်ဒှ်ညံၚ်သ္ဍဴ ညးပူဇဴရ၊ ဆုဂှ်တုန်အဵု တူတၞုၚ်ဍေဴလှဵု ကမဵုတဴဂျ၊ ၜံက်ဗာ်ဍေံရ ဟစောန်ပြဟ်ကောံ ဒေါံဗမံက်ရောၚ်။

၆။ သှ်ေတရဴသၟတ် တရဴသၞတ်ခၠၚ် တၚ်ဍေံဒၟံၚ်ရေၚ်၊ ခဍံတရေၚ် ဂၠုၚ်ဂှ်ဟေၚ်ဍိုက် သ္ဂေဟ်သိုက်ပြေၚ််ဂၠဴ၊ ဒဵုစိၚ်ချေံဟေၚ် ဒၟံၚ်တရေၚ်ကာန် ပိုန်ဟာန်ညံၚ်သ္ဍဴ၊ ကာလဗာ်အဴ ရဴထဝ်ထၜေါံ ဒေါံဗမံက်ရောၚ်။

၇။ သှ်ေထပှ်ကွေံ သၞေဝ်ဍေံတုန်ဂှ် ဥုဲအေၚ်ဒှ်သၟတ််၊ ဍေံဒွံပန်သၞတ် တၚ်ဍေံသၟတ်အဴ ညံၚ်ပ္ကဴဒကှ်၊ ဆုဂှ်တုန်အဵု ဍေံမံၚ်လှဵုဟာန် ဌာန်သုသာန်ဂှ်၊ ဍိုက်ဍေံချိုတ်ကှ် ဂၠုၚ်ဂှ်ဍေံဂြိုဟ် ဍိုက်ဟွံခိုဟ်သၟတ်၊ ဍေံသုန်အာသၟတ် ဒစာံသၞတ်ခၠၚ် တၚ်ဍေံဒွံထေက််၊ တမာမမြေက် ဍေံယုတ်ဒေက်က္ဍၚ် ဍိုက်ဍေံကၠၚ်ဗော်၊ တၚ်ရုပ်လကိုဟ် ဍိုက်ဟွံခိုဟ်သၟတ် တၚ်မတ်ကလော်၊ ဂၠုၚ်ဂှ်ဇနော် ဍိုက်ခြာဗော်ကွေံ ဍေံဟွံခိုဟ်ထေက်။

==ကိုန်ရုဲတၚ်ဂၠုၚ်ကွဳမွဲနဲပၠန်==

ဂၠုၚ်မွဲတၚ်ဂှ် ပစှ်သၞောတ်တုဲ ရုဲစှ်ဂၠဟ်တၚ်၊ မွဲၜါခိုဟ်က္ဍၚ် ပိဍေံနၚ်ဂုဏ် ပန်မသုန်ချိုတ်၊ တရဴထပှ်ဂှ် ထံၚ်ထာဗျာံ ဒစာံဒြပ်အိုတ်၊ ဒစိတ်ပြဲသတိုတ် အိုဿီုစှ်ဂှ် ဒယှ်ကၠံၚ်တဴ။

==ကိုန်လၟေၚ်တၚ်ဂၠုၚ်==

လၟေၚ်တၚ်ဂၠုၚ်ဂှ် အာစာတွံလဝ် နူကဝ်အဒိ၊ ဂုဏ်ဒုဟ်နွံစိ ဒယိတံဂှ် အာစာတွံရောၚ်၊ နူက္ဍိုပ်တဝ်ကၠုၚ် တဝ်ဂၠုၚ်စှ်သၟတ်ဟွံဆောတ်လဝ်ကိုန်၊ သမ္တီကဵုဗိုန် ပိုန်ယဿ ဂွံစသိုၚ်ရောၚ်။

==ကိုန်ဖ္ဍုန်ရတ် ပ္ဍဲဂၠုၚ်==

မၞိဟ်က္ဍိုပ်တုန် ဗိုန်ဖ္ဍုန်သၞေဝ်ကၠာ နဳလာဟံၚ်သတုံ၊ ဟံၚ်ဇွိအလုံ စောံမြသာ်ဖြာ ဇာတာဗဂဲ၊ သီုရတ်မသုန် ယဝ်ရဖ္ဍုန်ဒး ပိုန်ညံၚ်လျးတ္ၚဲ၊ ပိုန်ဟာန်ဇၞော်ပြဲ ဇောတိက ယဿစဴကောံ။

==ဗီုဂွံဗ္စဗဴမိန်ဂၠုၚ်==

ဗ္စဗဴမိန်ဂၠုၚ် ဟီုပ္ညုၚ်မွဲတောၚ်၊ ဝန္ဒေတွာ အာစာရိယံ၊ သဗ္ဗအန္တရာယာ ဝိနာသနံ၊ သဗ္ဗကိစ္စံ ကတ္တဗ္ဗံဟေတု၊ ဗုဒ္ဓဂုဏော ဓမ္မဂုဏော၊ သံဃရုဏော မာတာပိတုဂုဏော၊ ဒိတ္ထဳစန္ဒြာ သဗ္ဗကိစ္စံ၊ ကတ္တဗ္ဗံဟောတု။

       '''(ပ္တိုန်ခါန်အာစာ ပိလ္တုန်တုဲ သာ်ဝွံဟီု)'''

။ ။ စိုပ်ဂုဏ်ကျာ်ဓဝ်သၚ် မြေၚ်ၝောံကိုဋ်လိုက်ဗာ၊ ဖဵုအဲယိုက်လဝ်တုန် ဂုဏ်ကျာ်ဇၞးမာ၊ စရိစရဲစှ်လ္ၚီလက်ကိုဋ် ကဵုအိုတ်လၚ်ဂတာ၊ ကမ္မကဵုစိ သီုပိစှော်ၜါ၊ စိုပ်ဂုဏ်ဒေဝတဴဆု ယၟုအက္ခရာ၊ နာတ်ဗဳလာ နာတ်စမ္ပာ၊ ဂွံပိုၚ်ခြာ ဒၟံၚ်ပ္ဍဲလိုက်၊ နာတ်ၜါနွံတသိုက်၊ ဗဴမိန်ဂွံတိက်သၠိၚ်၊ နာတ်ဗဳလာ ဂွံမိၚ်ပရိုၚ် ကောန်သၟိၚ်ၜါ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဆုကၠာ၊ ဂွံပိုၚ်ခြာဇၟာပ်တၞံဆု နာတ်ဗဳလာကြီုလဒု၊ ဇၟာပ်ဆုဂၠါဲဗက်အာ၊ ဆဵုဒးဗဴမိန်ထဝ်ကၠာ၊ ညးၜါဂဵုမြဟ် ညံၚ်အတှ်ထဝ်ဟွံက၊ ဗြဴၜါတြုံမွဲစိ ညးပိဒှ်အာမွဲဘာဂ၊ ဂွံပိုန်ဇၟာပ်ဂၠုၚ်က္ၜၚ်ရ ဒၞါဲအာညးကော်ညံၚ်ၚ်၊ ဇၟာပ်ဂၠံၚ်ဍုၚ်ကွာန်ရ ဂၠုၚ်တၚ်လှဴဂါယာန်၊ ဒၞါဲအာကော်ဆာန်ဂၠေါဲ အ္စာဒစိတ်စှော်ဒစိတ်ပြဲ၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဝွံစိ က္ညကၠုၚ်သီုဒေဝတဴပိ၊ ညံၚ်ကၠုၚ်ပိုဲသာတ်ဗ္စ ယိုဟ်ကွာၚ်ပိခန်ရ၊ ဇၟာပ်ဖျုန်ကကၠာ ဗဴမိန်တလတက်၊ ဆက်ကၠုၚ်နူတမၠာ ချူချူကဵုသာ၊ တံၚ်ယာ-ယာကဵုစ ဂိုၚ်ကၠေံတၟံလ္တ၊ သဗ္ဗဇၟာပ်ပ်စွံ အမာဲကဖျုန်အဵု၊ သီုကဵုဖျုန်ကလောံ ယိုဟ်ကွာၚ်ဗြာတ်က္ၜဴသွံ၊ ပိုဲပ္တိတ်စွံလဝ်ကၠာ ဗြာတ်ဂးသတ်ဗြဴထ္ၜောံ၊ ကွာၚ်မၞုံကုရှ်သာ ဂစေံစၠန်ဓုပ်သ္ဍဴ၊ ဥုပ်တဴပၠးဂၠးကၠာ ဂၞိန်ပါန်ယာတ်ဍောတ်သာ၊ စာံဂရးသီုကဵုဒ္ၚောဝ် မုဲထပူကယျံၚ်တုန်အဴ၊ ပၞုတ်ဗၞာ်နွံတဴသီုဖအိုတ် ဒၞါဲအာကဵုဒှ်ညံၚ်စိုတ်၊ ပလိုတ်ကၠေံယဲဘဲ ယွံဒေဝတဴဆုပြဲ၊ မၚ်မွဲလဝ်ညိရလေဝ်အဴ။


။ ။ ကဵုသိုက်ဘိုက်သီုကောန်စဴ ရဴဇောတိကသေဌဳ၊ တၚ်မွဲတၚ်ၜါပ္ညဳ တၚ်ပိညဳခါဂှ်၊ တၚ်ပန်မသုန်သၟတ် တၚ်ထပှ်သီုတၚ်တရဴ၊ တၚ်ဒစာံဒစိတ်အဴ ရဴဝွံဒဵုစိုပ်စှ်၊ ပိုဲသာတ်ဗ္စဂှ် ကဵုဂဵုမြဟ်ညိရလေဝ်အဴ။


။ ။ သကေံဂဍာ်ယဝ်နွံပ္ညဳ ကဵုညဳသာ၊ ညံၚ်ပၞာၚ်သ္ဍဴပၞုက် သ္ကောဝ်သၞေဝ်အုဲရ၊ တြုံဗြဴသီုဂမဳ ကမၠတ်ဒမၠ၊ မၞိဟ်အလဇ္ဇဳကဵုဒး ဖျေံက္ဍိုပ်ဒဵုတိ၊ မၞိဟ်သၟဝ်ကဵုမြိ ဒတ္ထဳကဵုစ္ဍးဒဴ၊ ဍိက်သ္ကံသီုပြေၚ်ဂၠဴ ကောန်စဴကဵုသိုက်ဂၠိ၊ ဗၞိက်ပိုဲပ္ဍိုက်ဏာဂှ် သၟဟ်ကဵုမိမ၊ ကာန်ဍာ်သီုဗေဒၚ် ပိုဲက္ညနၚ်သီုညးပိ၊ ယွံဒေဝတဴဆုပိ ကၠုၚ်ဗိုၚ်ဖျိုက် တလဂၠုၚ်ညိရလေဝ်အဴ။

==ကိုန်လက်သတ်ဍုန်ပ္ဍဲမၞိဟ်==

၁။ လၟေၚ်လက်သတ် သၟတ်ဒှ်မၞိဟ်ကၠာ အာစာတွံအိုတ်၊ လၟေၚ်ကာဗိုတ် ဟွံပိုတ်ဆတ္တဝ်် ဇန်လဝ်ဒဝိုၚ်၊ လၟေၚ်လက်သတ် ကၞောတ်ဝေါဟာ ဍုန်ဂတာဇိုၚ်၊ ဒှ်သၟိၚ်ဗဝိုၚ် ကျိုၚ်ကျဝ်အိုတ်အာဲ ရာၚ်ဆာဲဒဵုချိုတ်။

၂။ ကုမာရ က္တဵုဒှ်မၞိဟ်ကၠာ တိတ်နူကာဗိုတ်၊ ဒၞေၚ်မတ်ၜါအိုတ် ဟွံပိုတ်ဍုန်မံၚ် ဒှ်သဂံၚ်ဇၞော််၊ ဇိပ်ကၠိပ်သိပ်သေဝ် တေဝ်ကြေဝ်တန်ကြန် ဂၠိုၚ်သန်ကၠၚ်ဗော််၊ စိုတ်လေဝ်သော်ရော် ဇၞော်သန်နညာဏ် လေပ်ဆာန်ညးအိုတ်။

၃။ ဗၠးနူဂေါဝ်ဂၠံၚ် ကုသဵုတၞံပြေၚ် စဳရေၚ်လဝ်အိုတ်၊ လက်သတ်ဍုန်သိုတ် ဟွံပိုတ်ဍုန်သၟတ် သမတ်သနှဴ၊ လေပ်ဟီုဇီုက္ဍၚ် ပညာလၚ်သကာ ဝေါဟာကြက်လှဴ၊ ဒှ်သဏာဲဒဴ လေပ်ဆဴလဴညး ဇၞးညးဖအိုတ်။

၄။ ပူဂဵုမွဲတုန် လက်သတ်ဍုန်စး ဒးဒဒိုက်စိုတ်၊ ဒၞါဲအာကၠောန်ၜိုတ် ညံၚ်စိုတ်ဟွံဒှ် ပှ်လှ်စာ်ခြာ၊ ကုသဵုပိုန်အောန် ပဋိသန္ဓိ နကြိလုတ်အာ၊ ပ္ဍဲဂၞဴယုတ်မာ ပါဒဒိုက်သွံ ဟွံဂွံအဵုဇိုတ်။

၅။ လက်သတ်ဍုန်တှ် အာစာတွံဂၠါဲ ရာသဳဇၞော်အိုတ်၊ တိုၚ်ဒတုဲစိုတ် စရိုတ်သမ္ဘာ ခါဂှ်သ္ဍိုက်လောန်၊ နွံကဵုပိုန်ဘိုက် ဆိုက်ဗဒက်သၟတ် ဇၟာပ်ကွတ်စိစောန်၊ သဏာမတ်လောန် စိုတ်ဟွံစောန်ဂၠိ သ္ဍိုက်ရတ်ပိအိုတ်။

၆။ ယြဴညးမွဲ တဏးတဲဍုန် နွံဂုဏ်ပြဲသတိုတ်၊ ဇၞော်စိုတ်စရိုတ် ဟွံပိုတ်သဒ္ဓါ စာဂသလး၊ လေပ်စဳကၠးခၠၚ် မၚ်သဳမသုန် လေပ်ခၠေဝ်ဂုဏ်ညး၊ ဂမဳဗမၞး ထိုၚ်သးရဴဂဴ ပူဇဴဟွံပိုတ်။

၇။ ကံတဲလက်သတ် ကၞတ်ဝေါဟာ ဟွံပါဍုန်သိုတ်၊ ဂုဏ်ညးနွံအိုတ် လဖှ်ဂိုတ်နၚ် ဒးခၠေဝ်ရိုဟ်တ္ၚဲ၊ သော်ရော်ကၠၚ်ဟဳ ဂမဳသၚ်သ္ဍိုက် ဒိုက်ကၞတ်တဲ၊ သမ္တီညးအဲ ကံတဲယဝ်ဍုန် ဂုဏ်ဟွံမွဲအိုတ်။

၈။ သပါဂၞဴဍုန် ဇၞော်ဂုဏ်ပညာ ပြာကတ်ဟွံပိုတ်၊ လေပ်တော်ဂြၚ်ဂိုတ် ဟိုတ်ဇိပ်ဂၠိပ်သၟတ် ထဝ်ဩန်တေဇ၊ ဂွံမြိမြန်ရော ကလောကၠၚ်ဗော် ရော်ဂုဏ်မိမ၊ ဗွဲဒိုဟ်ဂတ ပပိုန်ဇကု ဒဵုကဵုဗျုချိုတ်။

၉။ ဍုန်ဇဵုမုဟ်ကၞေၚ် ဩောံသ္ၚုပြေၚ်ဂၠဴ နွံတဴဟွံပိုတ်၊ ၜိုတ်စိုတ်စရိုတ် အာစာဂိုဟ်ရောၚ် ညိဟွံယောၚ်ခၠန်၊ ဟကၠၚ်ကဵုဍိက် ဗနိက်ဩန်ထဝ် ဗဝဝ်ဂၠိုၚ်သန်၊ ထပှ်လက်သန် တန်သၟဝ်တြုံဗြဴ ချပ်တဴပ္ဍဲစိုတ်။

၁၀။ လက်သတ်မွဲဂှ် ဒှ်ပ္ဍဲက္ဍိုပ်ကၠာ တိတ်နူကာဗိုတ်၊ ဂွံပိုန်ဒဵုချိုတ် ဒှ်ၝောံကိုဋ်ညး ဇၞော်ကၠးကြဳဇှ်၊ ဂွံဍိုက်ချေံစိၚ် သမၞိၚ်ယဿ တလကြဳဇှ်၊ စာဩက်ဒယှ် ဒှ်ဟွံဆောတ်မှာ အာစာတော်ဂိုတ်။

၁၁။ လက်သတ်ဍုန်က္ၜံၚ် ထနံၚ်ထနဴ ဗြဴဟွံခိုဟ်သတိုတ်၊ ဂၠိုၚ်တဴစရိုတ် ဟွံပိုတ်မာန်စံၚ် ရမျာၚ်ကြံၚ်ဍုဟ်၊ ထမုၚ်ထလန် ဓဇန်ဟာသဳ စမဳစတြုံ၊ တီတုဲဂုဏ်ဒုဟ် ဗြဴမလုဟ်စာ လပအာအိုတ်။

၁၂။ အာစာဟီုပ္ညုၚ် ကၠုၚ်ပ္ဍဲဗေဒၚ်် ပ္ဍဲသၚ်သကြိုတ်၊ ဍုၚ်ဥုရကိုတ်် ဟွံပိုတ်အာဂှ် ဗြဴဂျ်ဇၞော်ပြဲ၊ တိုန်ဒှ်နၚ်စၚ် ဝၚ်ဨကရာဇ် ပပြာသာဒ်ဇာသဲ၊ ဂွံကျိုၚ်ကျဝ်ဖဲ ပ္ဍဲနန်တသိုက် ဟွံဂွံဒိုက်စိုတ်။

၁၃။ လအိတ်လက်သတ် ပတ်ဩးဍုန်သွံ ဟွံဒးကၠောန်ၜိုတ်၊ ပိုန်ဇၞော်ကၠးသတိုတ် စိုတ်စရိုတ်ၜိုဟ် အာစာဒိုဟ်လဝ်၊ ဂွံဂဇံလဝ် အခဝ်သေသာတ် အာစာကၞာတ်ဓဝ်၊ ဂွံလက်သတ်ကျဝ် ဍုန်ဓဝ်ပဩး ဟွံဒးဍောၚ်စိုတ်။

၁၄။ ဍုန်ပ္ဍဲကၞၚ်ကံ ညာဏ်ဇၞော်ဇၟံကၟန် ဆန်ပ္ဍဲကာဗိုတ်၊ လေပ်တော်ဆဂိုတ် စိုတ်သော်ရော်ပ္ညဳ ညဳပ္ဍဲကယှ်၊ လက်သတ်ဝွံမာ အာဒှ်နာဲဂၠုၚ် အာစာပ္ညုၚ်တွံ၊ ပ္ဍဲကိုန်ကယှ် တဝှ်ဝွံမာ သာဓာဖအိုတ်။

၁၅။ အာစာတွံသၟတ် လက်သတ်ပ္ဍဲပါၚ် ဒှ်သာၚ်ပ္ဍဲလိုက်၊ လေပ်ဟီုညးသ္ဍိုက် အလိုက်ဝေါဟာ တီလအာညိ၊ ကိုန်ဟောရာကၞာတ် ပါတ်ဂါထာကိုန် ကိုန်စိုတ်ဒမၠိ၊ လက်သတ်ဝွံစိ ဒမၠိဒှ်ကီု ဟီုညးဒးသ္ဍိုက်။

၁၆။ ပ္ဍဲဒဳလက်သတ် ယဝ်နွံသၟတ်ဒှ် ဒှ်ကမၠောန်သၟိၚ်၊ တဴညာတ်ဟွံသၠိၚ် ဗၠာဲဝိဝိၚ်အိုတ် စရိုတ်သာဓာ၊ ဍုန်တဲၜါဂှ် ဗြဴဒှ်ဂၞကျာ် လမာ်ပြာထာ၊ ဍုန်ပ္ဍဲဩိုဟ်ကၠာ ခိုဟ်အာအဆတ် စိုပ်ကၞောတ်ဗျိၚ်။

၁၇။ လက်သတ်မွဲတုန် ဍုန်ထမိက်ကၠာ ကြဳဇှ်ပြာကတ်၊ ဍုန်ဂတိုပ်မတ် ကၠတ်ကောန်သမ္ဘာ ဖအာပွမုတ်၊ ဍုန်မုဟ်ကၞေၚ်အဴ ပ္ကဴဩဴဂၠိုၚ်သ္အး ဒးဂၞပ်ဟွံဖုတ်၊ ဍုန််သ္ၚိကဴခုတ် လုတ်ကၟာဲမွဲဂၠး အာစာဂးသၟတ်။

၁၈။ ဍုန်စဏောန်တဲ စိုတ်မပြဲကၠာ ပညာဇၞော်ရ၊ ပၞောဝ်မတ်စိၚ်ပၠ ဒေသမွဲမွဲ ပ္ဍဲဂှ်ဍုန်ကၠာ၊ ဇိပ်ဂၠိပ်ကဏောတ် ထဝ်ဩန်ပြေၚ်ဂၠဴ နွံတဴဟွံမှာ၊ တမတ်ထနဴကၠာ ခါမဍုန်အဴ သၞာဲဒဴရ။

၁၉။ လက်သတ်မွဲဂှ် သ္ဇိုၚ်ဒှ်လအိတ် မိတ်မွဲၜါအိုတ်၊ ထနိၚ်ဍုန်သိုတ် စရိုတ်ပြဲသာ် ဒှ်ကျာ်ဩဳသၟိၚ်၊ ပိုန်ဂကူရုပ် ပိဝွံတုပ်သၟဟ် မဒှ်လဟိၚ်၊ ဒေါဝ်နန်ဇမၠိၚ် ဂကောံသၟိၚ်ဗၠာဲ ရာၚ်ဆာဲဒဵုချိုတ််။

၂၀။ ပါၚ်ကဏက်ဍုန် နွံဂုဏ်ဇာသဲ ပြဲသုစရိုတ်၊ လောဘစာသိုတ် ဒိုက်စိုတ်သဒ္ဓါ ဟွံဝေၚ်ကာလ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲဟွံသ္ဂုတ် ဂၠါဲဖုတ်လမျီု သၟတ်ကဵုလၟ၊ သွက်ဘဲဂတ ဟွံပကုသဵု ဟွံဝေၚ်ဖဵုအိုတ်။

၂၁။ လက်သတ်မွဲဂှ် က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဗြဴ တဴသကဲအိုတ်၊ ပြဲသုစရိုတ် စိုတ်လေဝ်လှဲလး သလ:ဝတ္ထု၊ တွဵုကွေတ်ဇၞော်သန် ဇၟာပ်တန်နိဿဲ တန်ဗွဲဇကု၊ လွဳတဴစဏု ဒဵုကဵုဗျုဟေၚ် ပြေၚ်သုစရိုတ်။

* ဗိုရုပ်လက်သတ်

( လက်သတ်ဍုန်ဂှ် ဒှ်ရုပ်မြာ်ထဝ် ကျိုၚ်ကျဝ်စိုပ်ကၞောတ်၊ ရုပ်တ္ၚေက်ဒှ်လက်သတ် ညးဆာန််လောန််ဗၞတ်ကၠာ ဒှ်သ္ဍိုက်ဂမဳသေၚ်ဟာ နက်သတ်အာစာသာ်ပြဲ )

ရုပ်ကြေဲဍုန်မွဲတဲ ----- ဇၞော်ပြဲဒှ်နာဲဂၠုၚ်။

ရုပ်စာၚ်မမံက်သ္ဇုၚ် --- က္တဵုဒှ်သၟိၚ်ဍုၚ်ကၠာ။

ရုပ်ကလိၚ်မွဲမာ ----- အာဒှ်ဒကိုပ်က္ၜၚ်။

ရုပ်ကၠမပြဲက္ဍၚ် ------ တူပၞၚ်ဂဇံသိုတ်။

ညံၚ်နာဲသာရီပိုတ် ---- အိုတ်ညးဟွံဂံၚ်ပ္ကာန််။

ပ္ဍဲပါၚ်တလၚ်ဗိုတ် ---- ဇာဒိသိုၚ်ၜိုတ်နၚ်။

ဂွံမံၚ်လ္တူပၞၚ် -------- ဂြၚ်ဓဝ်ရော်ဂုဏ်မိ။

ဂွံဒလာဲဇြဲဗောဓိ ------ ပိဋကတ်ဂွံတွံရောၚ်။

==ကိုန်တန်အာယုက် တန်နက်သတ်တၞဟ်တၞဟ်==

အာယုက်တန်တုဲ ဟုဲကဵုဓါတတ်ပန် ဒစာံဗ္ဂန်၊ သှ်ေမွဲဟေၚ်ရ ပွပ္ဍဲသ္ၚိ ၜါဂြိုပ်မ္ၚးသ္ၚိ၊ ပိဂှ်အနဳ အဿမုက္ခဳ ပန်ပ္ညဳလဝ်ဝဲ၊ မသုန််မွဲတဲ ပ္ဍဲဂှ်လအိတ် မိတ်တမၠာပ၊  တရဴသှ်ေရ မၞးမဒှ်ထဲ ဆီပ္ဍဲဇကု၊ ထပှ်သှ်ေဝွံ ပ္ဍဲဇကုမၞး ဂြိုဟ်မဂးကဵု။

မွဲနဲတုန်။ ။ အာယုက်တန်လဝ် ပၟဝ်ကဵုတရဴ ကြဴစစှ်ၜါ၊ ဗြဴဗတိစန္ဒြာ ဗုဒ္ဓဝါသိုက် ဇိုက်ဂွံကိုန်တိတ်၊ ဂမဳဂွံဘာ ခရှ်မြာဍုၚ် စိၚ်ဂၠုၚ််လအိတ်၊ တြုံဗြဴဂွံမိတ်် ကိုန်တိတ်ဗိုန်က္ညန် ဂကန်အာစာ၊ အဒိုတ်အၚာ သ္ၚိသဝ်သေၚ်ဟာ အာစာဟီုပၠ၊ ဒးဘဲကၟီကၠ သ္ၚိတူရသွံ ဒြပ်ညးဂွံဏာ၊ တသိၚ်ညးစုတ် ဒှ်လဟုတ်ဒြပ် အရပ်အရာ၊ ဟသေၚ်ကၟာဲကၠာ ကောန်သမ္ဘာချိုတ် လပဝိုတ်ညိ။

မွဲနဲတုန်။ ။ အာယုက်တိတ်တန် ဟုဲဗ္ဂပ်တ္ၚဲဓဝ် ပမဝ်စန္ဒြ၊ ထပှ်ယိုက်စ နာံတ္ၚဲမတိတ် လအိတ်မဒှ်၊ ဂွံကွာန််ဂွံဍုၚ် ဒုၚ်ယၟုဗာံ စာဗာန်သ္ဍာံဂှ်၊ ဂမဳယဝ်ဒှ် ဘာထဝ်မြဟ်ပၠန် ပစ္စယ်ပန်ရ။

မွဲနဲတုန်။ ။ သက္ကရာဇ်ဒဒှ် ဣၚုဟ်တိတ်ပၠန် ပန်ပမဝ်ဂၠိ၊ ဟုဲဂိတုစိ ပိပမဝ်ရ လပကဵုမှာ၊ ဟုဲတ္ၚဲဒဒှ် စကုထပှ် တွံကဵုညးကၠာ၊ ဒိုက်သိုက်ဂးမာ ဇာတာညးကီု ၜိုတ်ဟီုကဵုညိ၊ မွဲဗာ်ဂၠုၚ်အှော် ၜါဂှ်တဵုလွဳ ပိတခဳညန်၊ ပန်ဗနိက်တုန် မသုန်ပၠန်ရ ခစနာဲစာ၊ တရဴသေၚ်ဟာ ဍိက်သကံပြေၚ်ဂၠဴ ညံၚ်ဒဴဗညာ၊ ယဝ်ရသုန်အာ ဒှ်အာစာညး ထိုၚ်သးဒိုဟ်စှ်။

မွဲနဲတုန်။ ။ သက္ကရာဇ်ဒဒှ် စှ်ၜါပမဝ်၊ ဂိတုဟုဲလဝ် ပမဝ်ပိစှော်၊ ဒိတ္ထဳဟုဲပြဟ် ထပှ်ယိုက်စ၊ ဆမသှ်ေရ တွံကဵုလပမှာ၊ သှ်ေမွဲသိုက်ကၠာ ၜါသှ်ေဒှ်ယဲ၊ ယဝ်ရသှ်ေပိ ဣဓိလောန်တဲ၊ ပန်ဒးကၠေံသ္ကန် မသုန်ဒးဘဲ၊ တရဴခိုဟ်တုန် သုန်အာမွဲတဲ၊ ဒယှ်ကမြဴ ပူဇဴရိုဟ်တ္ၚဲ၊ တိုၚ်တၚ်နဲ ပ္ဍဲကိုန်အာစာ၊ လာဘ်လတူပၠန် တိတ်တန်မွဲဝါ၊ ပမဝ်ၜါဂၠိ စကုပိကၠာ၊ သှ်ေမွဲဗဳသ္ကဝ် ယဝ်သုန်ဟောရာ၊ ယဝ်ရသှ်ေၜါ ဒကာစဴဒး၊ ဟွံခိုဟ်မ္ဂး ပၞောဝ်ပိဒးမွဲ၊ ယဝ်ရခိုဟ်ပြဲ မွဲဟွံဒရိတ်၊ အာစာတွံပ္တိတ် လအိတ်က္ဍၚ်သန်။

မွဲနဲတုန်။ ။ အာယုက်တိတ်တန် ပပန်တပ်ဟေၚ် စွံတရေၚ်ဂ္ညိ၊ ပထဝဳစိ နကြိၜါစှော် တေဇာဂှ်ပန်၊ အာပေါစှ်ၜါ ဝါယောတရဴ သီုဖအိုတ်နှဴပၠန်၊ ကဵုပန်စဗ္ဂန် သုန်ပၠန်ဓါတ်ပြဵု ညာတ်ဟီုကဵုညိ၊ ပထဝဳဓါတ် ယဝ်ညာတ်လီုရ ကဗလးညိ၊ တေဇောဓါတ်စိ ဒမၠိရဴဂဴ ပူဇဴကျာ်ပၠ၊ အာပေါလီုအဵု ပုၚ်ကွာၚ်ကဵုဒါန် မှာဒေဝါန်ရ၊ ဝါယောလီုရ ပဝလှောဲဂြိုဟ် ဂှ်ရောၚ်ခိုဟ်ညိ။

မွဲနဲတုန်။ ။ အာယုက်ပိထပ် ဗ္ဂပ်ပမဝ်အာ၊ ကြေန်စာပဉ္စ လတူသတ္တ၊ ဒေါဝ်အဌအဴ သၟဝ်နဴစသိုၚ်၊ သုန်တူဒဲက္ဍိုပ် သုန်ဒေါဝ်ဗလိုပ်၊ သုန်သၟဝ်တံဇိုၚ် သီုပိသုန်ပြိုၚ် ဂျိိုၚ်တဴလ္ပလွဳ။

မွဲနဲတုန်။ ။ ညးသဇိုၚ်ဂဝ် ယဝ်သၟိက်တီတုဲ ပ္ဍဲဂှ်သဘဴ၊ တတန်ဂိတုအဴ မသုန်နှဴစုတ် တော်တၜုတ်လဝ်၊ စကုထပှ် ဆမသှ်ေဂှ် ဒှ်တ္ၚဲတန်ဂဝ်၊ သီတန်ဂိုၚ်လဝ်၊ အခဝ်ဗေဒၚ် ဂမြၚ်တ္ၚဲကြဴ။

မွဲနဲတုန်။ ။ မူယရဴတ္ၚဲ ကိုန်နဲလမော် သာ်ဝွံပျးဂုဏ်၊ ပ္တိတ်အာယုက်တန် ဟုဲမသုန်ဓဝ် ပ္ဍုန်လဝ်သဘဴ၊ ကြဴပိုၚ်ခြာအဴ စတဴထပှ် တွံကဵုပမှာ၊ သၟေဟ်မစဂှ် ဒှ်တ္ၚဲဍေံဟေၚ် တွံကဵုသေၚ်ဟာ၊ ပညပ်အာစာ ဝေါဟာဆန္ဒ သှ်ကဵုရနာဲ။

မွဲနဲတုန်။ ။ ဂိတုဇာတိ မိမတန်ဂဝ် မၞးတန်လဝ်မွဲ၊ တိုၚ်တရဴနဲ ပဆိပ်လှောဲစိ အာယုက်ပိဟုဲ၊ ၜါဟေၚ်ယိုက်စ သှ်ေမွဲတြုံရ မူလဒတုဲ၊ သုန်အာဒှ်တၟုဲ တုဲဒှ်ကောန်ဗြဴ တိုၚ်သဘဴနဲ။

မွဲနဲတုန်။ ။ တန်သက္ကရာဇ် ကၞာတ်စမသုန် ဖ္ဍုန်ကိုန်အာစာ၊ မွဲဇမိက်ကၠာ ၜါဗနိက်စိ ပိဂမဳဂ္ညိ၊ ပန်ရာသဳစိ သုန်အာညိဂှ် ဒှ်အာစာသၟိၚ်။

မွဲနဲတုန်။ ။ အာယုက်တန်ပြဟ် ထပှ်စရ လပကဵုမှာ၊ မွဲဍိက်စာ်ခြာ ၜါဂွံလာဘ်စိ ပိဘဲကမၠတ်၊ ယဝ်သှ်ေပန်ပ္ကာန် ဂွံဌာန်ဒၟံၚ် ညံၚ်သေဌဳသၟတ်၊ မသုန်တုန်သွံ ဒးထောံဒမံၚ် မွဲဂၠံၚ်အဆတ်၊ တရဴတုန်သၟတ် ဟွံဆောတ်ဂွံသ္အး ကုညးမပြဲ။

မွဲနဲတုန်။ ။ နက်သတ်တြုံပၠန် တန်လဝ်ဒမၠိ ကဵုပိစအာ၊ နက်သတ်ဗြဴကၠာ ခါဂှ်တိတ်တန် စပၠန်ဗွဲကြဴ၊ သှ်ေမွဲမၞိဟ်တုန် သုန်အာလကိုဟ်ကၠာ ၜါဒေဝတဴ၊ နက်သတ်ဝွံအဴ တြုံကဵုဗြဴဟေၚ် မှတ်စဳရေၚ်ညိ၊ မၞိဟ်ကဵုမၞိဟ်ဟေၚ် ဒှ်မၞိဟ်သေၚ်ဟာ အာစာဂကန်၊ မၞိဟ်လကိုဟ််ပၠန် ဟတန်ဒက်မိတ် ပါၚ်သိတ်အာစာ၊ မၞိဟ်ဒေဝတဴ သှ်ပ္ကဴမိတ်ဟေၚ်် ခိုဟ်သန်သေၚ်ဟာ၊ ဍေံကဵုဍေံမာ ခါရဒက်မိတ် ပြဲလအိတ်သန်။

မွဲနဲတုန်။ ။ တ္ၚဲတြုံတ္ၚဲဗြဴ နှဴပမွဲတုဲ ဟုဲပိစှော်ပန်၊ ထပှ်စဗဂန် သုန်အာသ္ကန်ပၠိုတ် ကိုန်ဂစိုတ်ရောၚ်၊ သှ်ေမွဲသှ်ေၜါ စာ်ခြာလ္ၚဟ်ပိပှ်လှ်သၟတ်၊ ပန်မသုန်သၟတ် တရဴဆတ္တဝ် ပိုန်ဇၞော်မောဝ်ပၠန်။

မွဲနဲတုန်။ ။ ချူရုပ်တုန်ရ မနုဿကၠာ ပမှာတန်လဝ်၊ တ္ၚဲဗြဴဆတ္တဝ် တူက္ဍိုပ်ရုပ်ထဝ် တုဲအခဝ်ရိုဟ်အာ၊ တ္ၚဲတြုံကဵုဗြဴ ရဴပဒတုံ ပ္ဍဲဘုံဇာတာ၊ ဒိုက်သိုက်ဂးမာ ပ္ဍဲဇာတာဂှ် ဟီုတွံကဵုဓဝ်၊ တ္ၚဲတြုံဗြဴယဵု သေက်ဇဵုဒှ်အောန် ဒြပ်တန်ကောန်ထ္ၜက်၊ တဲပုၚ်ဇိုၚ်သၟတ် ဆဗၞတ်ကီုရ စဟွံဒးဂွိၚ်၊ အၚ်္ဂလီုစိုတ် ဒိုက်စိုတ်ဂိလောန် ဇိုၚ်ပါဲဒဏ်သၟိၚ်၊ တဲပါဲလဗိၚ် ဒှ်သၟိၚ််ဟွံဆောတ် ပဒၟသေဌဳ။

==(က) ကိုန်ကွာ်တရဴ==

မွဲနဲတုန်။ ။ တရဴဂှ်သွံ ယဝ်သၟိက်ဂွံအာ၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် တန်လဝ်ၜါ၊ စှ်ပိတန်သ္ကဲ တ္ၚဲစန်သေၚ်ဟာ၊ အၚာစှ်ပန် လက်သန်ပမာ၊ ဗုဒ္ဓစှ်ပန် ကဵုတန်လဝ်ကၠာ၊ ဗြဴဗတိဂှ် စှ်ထပှ်မာ၊ သိုက်ၜါစှော်မွဲ ဗဗွဲမသွာ၊ သ္ၚိသဝ်ၜါစှော် သာ်ဂှ်တုန်ကၠာ၊ ပယျာံအခါ ကာလသ္အာဂှ်၊ ဟုဲနှဴစုတ်ပြဟ် ကဵုထပှ်စ၊ သှ်ေမွဲဒိုက်ရ လာဘတသိုက်၊ သှ်ေၜါမဂး အာဒးဒဒိုက်၊ သှ်ေပိခိုဟ်ပြဟ် ဒယှ်တသိုက်၊ သှ်ေပန်ဒးဝပ် အိုတ်ဒြပ်လေၚ်ဒိုက်၊ သှ်ေမသုန်ဗျာံ ဂွံလာဘ်ဓဇိုက်၊ သှ်ေတရဴသိုက် ပိုန်ဘိုက်မပြဲ၊ သုန်အာမဂး အာဒးဒိုက်ယဲ၊ နဲဝွံတမၠာ အာစာဟီုသ္ကဲ၊ တော်ဆရံၚ်မွဲ ဂွံအာပြဲရောၚ်။

==(ခ) ကိုန်ကွာ်တရဴမွဲနဲပၠန်==

မွဲနဲပၠန်။ ။ အာယုက်တန်တုဲ ဟုဲကဵုဒိုဟ်မအာ စကၠာအဌ၊ သှ်ေဂှ်ခိုဟ်ရ သုန်အာရဒှ် ဒိုဟ်ဂှ်ပအာ၊ တသိၚ်ညးစုတ် လဟုတ်ပိုန်ဒြပ် အရပ်အရာ၊ လပယာကြာ အအာဒးမံၚ်ဘဲ ယဲဒးစုတ်၊ ယဝ်သှ်ေမွဲဂှ် တဝှ်အာစာ ခိုဟ်စၟတ်ဇာတိ၊ သှ်ေၜါခိုဟ်ညိ ပိစသိုၚ်ပၠန် ပန်ဂွံဒၞါဲသၟတ်၊ မသုန်လာဘ်ပြဲ တရဴယဲသဒှ် ထပှ်ကမၠတ်၊ မိတ်ဂွိုၚ်ကၞောတ် အိုဿီုမှတ်ကွာဲ ဒၞါဲအာဂွံလာဘ်။

==(ဂ) ကိုန်ဗြဲဂူ==

မွဲနဲပၠန်။ ။ တုန််သက္ကရာဇ် ညာတ်ဇိုတ်ကၠေံပိ စကဵုပိသၟတ်၊ သှ်ေမွဲယဝ်သဒှ် စှ်နဂးဟေၚ် ဟသေၚ်မသုန်၊ သှ်ေၜါပန်န ပိနဂးလဝ် ကိုန်ဗဝဝ်ဂုဏ်၊ ယဝ်ရဍေံသုန် ဝုန်ကဒါတ်ကၠဲ ပ္ဍဲကဵုသၞာံဂှ် ပြဟ်ဂၠါဲလဝ်ရ။

မွဲနဲပၠန်။ ။ အာယုက်ဆတ္တဝ် တိတ်တုန်လဝ်ပၠန်၊ ဒစိတ်စှော်တြဴ ဟုဲနှဴပခၠန်၊ ကဵုပိဆတ္တဝ် မၞးပမဝ်ပၠန်၊ ဒစာံစဗ္ဂန် ယဝ်သုန်အာစိ၊ ဒှ်အနိစ္စ ခန္ဓဇဳဝိ၊ ပြိုက်ဥပဒ္ဒြဴ စှ်တရဴဂ္ညိ၊ အာယုက်ဟုဲစိ စညိဒစာံ၊ ယဝ်သုန်အာကွေံ ဍေံဒှ်ယဲဂၞဴ၊ ဟသေၚ်မွဲတဲ ယဲပရိုဟ်သဘဴ၊ အနိစ္စအဴ စိုပ်တဴဇဳဝိ၊ ဝေဒနာတုန် ၜါဣသုန်ဂ္ညိ၊ ဟုဲအာယုက်စိ ဆပိပမဝ်၊ ထပှ်စသ္ဂဝ် သုန်လဝ်ဒုက္ခာ၊ ကမ္မကဵုစိ ဂးပိစှော်ၜါ၊ အာယုက်တန်တုဲ ဟုဲလဝ်ပမှာ၊ ပမဝ်ပန်စိ ကဵုပိစအာ၊ ယဝ်သုန်အာပၠန် ဂကန်အာစာ၊ ဒှ်ယဲဂုဟ်ဟေၚ် ဩေၚ်ပ္ဍီုနာနာ၊ ဒှ်အနတ္တ ရောဂဟွံမှာ၊ ဟုဲအာယုက်စိ ကဵုပိပမှာ၊ ပမဝ်ကဵုၜါ စအာဒစာံ၊ ယဝ်သုန်အာရ မၞးတံပယာံ၊ ၜိုန်ကျာ်တုန်သွံ ဒးထောံအရှာံ၊ ကိုန်အနိစ္စ မၞးပပတ္တာံ၊ ကိုန်သေံသေခါံ ပပတ္တာံညိနာဲ။

မွဲနဲပၠန်။ ။ အဒိုတ်သ္ၚိသဝ် ဟီုလဝ်ဓါတ်သၟတ် ပမတ်တေဇော။ ဗုဒ္ဓသိုက်ရော အာပေါဓါတ်ဍာ် ဟီုဖျာ်လဝ်ညိ၊ ဗြဴဗတိစန် ဗ္ဂန်ပထဝဳ အနဳဓါတ်တိ၊ ရာဟုတဴမိတ် ဒမၠိဓါတ်ကျာ အာစာတံတွံ၊ အဒိုတ်ဂှ်ယျောန် စန်ဂှ်ဗြေၚ်ဂဳ အၚာမန်ပ္ညဳ၊ သိန်လှဴဗုဒ္ဓ ဂုရုဗမာရ သိုက်ကြသေံသ္ဍာံ၊ သ္ၚိသဝ်ဂလာ ရာဟုကြုက်ရော ဝေါဟာဒစာံ၊ ဝွံအခဝ်နာံ တေဝ်ဗျာံလဝ်သၟတ် ဟွံဆောတ်ရနာဲ။

မွဲနဲပၠန်။ ။ မသုန်စှော်ပန် တိတ်တုန်ဍုက်က် အာယုက်လံၚ်ပြီု၊ လပဒယီု စကဵုထပှ် သၟေဟ်ဒှ်တ္ၚဲလေၚ်၊ ကွာ်တိုက်ဍိုက်ဂၠုၚ် ကၠုၚ်အာဟွံစိုပ် ထၜိုပ်ကမ်ပၠေၚ်၊ ဒှ်တ္ၚဲလလေၚ် ဍေံမပၠေၚ်ကီု လီုအာအာယုက်။

==ကိုန်ကာတ္ၚဲ −၇==

ဇြုံဗ္ဂဲစိၚ် သၟိၚ်တၠလနၚ် ကၞိဟေၚ်သဘဴ၊ ဇာဒိသိုၚ်အဴ ဂၠဴဥဿဘ မူလဇာတိ၊ နူဗမံက်စိ ဒက္ခိဏဟေၚ် စုတ်ပြေၚ်လဝ်ညိ၊ တြုံဂေါနစိ ဗျဂ္ဃဂ္ညိဂၠိၚ် ပသၟိိၚ်ပ္ဍဲဗြဴ၊ အာယုက်ဒွံဇြုံ ဒတုံဒိုဟ်လနေၚ် ဝေၚ်ညိလ္ပအာ၊ ဒွံဂၠဴသေၚ်ဟာ ဌာန်ဗျဂ္ဃဂှ် ဒှ်ဌာန်သတြု၊ ဒတုံကၞိသ္ကဲ ဌာန်ဗဂဲကၠာ အာဒှ်အမှု၊ စိၚ်ဆဒ္ဒန်ဝွံ သတြုဒဝိုၚ် ဇာဒိသိုၚ်ကၠာ၊ သာ်ဝွံတုန်မာ ညးနွံပညာ သမ္တီကၠာရောၚ်၊ ယဝ်ဒွံလနေၚ် ဇြုံဟေၚ်ဒှ်လာဘ် သွပ်ပါၚ်အာစာ၊ ယဝ်ဒွံဗျဂ္ဃာ ဌာန်ဂေါနာဂှ် ဒှ်လာဘ်ဒမၠိ၊ ယဝ်ဒွံဗဂဲ ဒှ်လာဘ်ပြဲရ ဒေသသၟိၚ်ကၞိ၊ သဳဟောဟတ္ထိ ဒမၠိဒိုဟ်လာဘ် ဇၟာပ်ပါၚ်အာစာ၊ တလပညာ သမ္တီကၠာညိ ဒမၠိပဝိုတ်။

==ဆုနာံတ္ၚဲ −၇==

အဒိုတ်အၚ်ပၠန် စန်ကြိက်အနဳ၊ လစေဝ်အၚာ ဗုဒ္ဓဝါတာ၊ အာစာဟီုပ္ညုၚ် ဂမုၚ်ဂုရု၊ သိုက်ဂှ်လာံဩဴ နုဘဴဆတ္တဝ်၊ သ္ၚိသဝ်ဇုက်အဂၞု ကိုန်ပလိုတ်ဝွံ၊ ဆုနာံမိတ်အဴ နုဘဴဇၞော်သန်။

==အခဝ်နာံတ္ၚဲ −၇==

က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ ၚ - မူလပွိုၚ်စန်။

စ၊ ဆ၊ ဇ၊ ၛ၊ ည - ပၠန် အၚာပ္တန်လဝ်ဟေၚ်။

ဋ၊ ဌ၊ ဍ၊ ဎ၊ ဏ - ဗုဒ္ဓ ဝွံလၟေၚ်။

တ၊ ထ၊ ဒ၊ ဓ၊ န  -ဟေၚ် သ္ၚိသဝ်ပြေၚ်လဝ်အိုတ်။

ပ၊ ဖ၊ ဗ၊ ဘ၊ မ - အဴ ဗြဴဗတိလပဝိုတ်။

ယ၊ ရ၊ လ၊ ဝ - အိုတ် ရာဟုသိုတ်မူလ။

သ၊ ဟ၊ သိုက်ဗိုရ။

အ - မွဲပအဒိုတ်။

အခဝ်ပိစှော်ပိပြဲ ညံၚ်နဲဇၟန်ဗိုတ်၊ လၟေၚ်ဝဝ်တ္ၚဲထပှ် တွံလဝ််သီုဖအိုတ်၊ တီတုဲပဝိုတ် ပ္ဍေန်ပ္တိုန်စိုတ်ညိ။


* '''ဝါမွဲနဲကၠာ နဲဗမာရ'''


က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ င - ဟီုပၠတ္ၚဲစန်။

စ၊ ဆ၊ ဇ၊ စျ၊ ည - ပၠန် အၚာပ္တန်လဝ်။

ဋ၊ ဌ၊ ဍ၊ ဎ၊ ဏ၊ တ၊ ထ၊ ဒ၊ ဓ၊ န - ဟေၚ် သ္ၚိသဝ်ပြေၚ်လဝ်အိုတ်။

ပ၊ ဖ၊ ဗ၊ ဘ၊ မ - အဴ ဗြဴဗတိစဴတွံလဝ်။

ယ၊ ရ - ရာဟုကျဝ်။

လ၊ ဝ - ဗုဒ္ဓဝါ။

သ၊ ဟ၊ တ္ၚဲသိုက်ပြဲ။

အ - မွဲဂှ် ဒှ်တ္ၚဲအဒိုတ်။

သမ္တီလဝ်လ္ပဝိုတ် ပ္ဍေန်ပ္တိုန်စိုတ်ညိ။

==ကိုန်ဂဂဵုဗြု==

အတးတိုန်တုဲစိ နကြိသမ္တီလဝ်ကၠာ၊ ဂဂဵုဗြုဗမံက်အဵု ဩောံသ္ၚုဂၠိိုၚ်ကဵုယဲဒိုက်၊ ဂဂဵုဗြုအဂၞဲ ဆုဒုန်အိုတ်ဒဲစိ၊ သမၠုၚ်ကျာဗြုဂၠိုၚ်စိ နေရတိပၞာန်စိုပ်ဟပိုတ်၊ ဂဂဵုဗြုပလိုတ် ဂစိုတ်ရေၚ်သ္ကံ။

==ကိုန်ဂြၚ်ဂိတု==

ဖဝ်ရဂိုန်ဖျာ် ပသာ်ဟီုတွံ၊ သၟဟ်န်ဒမၠိ မာ်စဲတန်စိ၊ ဒက္ခိဏတိုန် ကိုန်အာစာတွံ၊ ဒစာံမာသ ဥတ္တရသၠုၚ်၊ ဍုၚ်ကွာန်သ္ဂေဟ်သွဟ် မာသတိုန်ဂှ်၊ စမှ်ကာလ သ္ၚေဝ်စန္ဒြညိ၊ ဂိတုမံက်သာၚ် တိုၚ်ပါၚ်အာစာ၊ ရံၚ်မွဲခါဂှ် ဂြၚ်ၜါဒိုဟ်သၟဟ်၊ ဒှ်တဏောဝ်ဟေၚ် ပၞာန်ရေၚ်ဒှ်ကီု၊ ဥတ္တရသၠုၚ် ဍုၚ်ကွာန်ၜိုဟ်စိုတ်၊ အိုတ်ရးနိဂီု ဒက္ခိဏကီု၊ ပၞာန်ဥပါဒ် ဝါတ်ဂါတ်က္တဵုဒှ်။


* '''ဗီုဂြၚ်ဂိတု'''


  ဂိတု။            ဟိုတ်ဖဵု။

* ဖဝ်ရဂိုန်၊ ပသာ်၊ စဲ၊ မာ် ----- ဂြၚ်ဂိတုညဳသၟဟ်ခိုဟ်၊ သမၠုၚ်ကျာ သၠုၚ်ခိုဟ်။

* ဇှ်ေ၊ ဒဂိုန်၊ ခ္ဍဲသဳ၊ ဘတ် ----- ပန်ဂိတုဝွံ သၟဝ်ကျာသၠုၚ်ခိုဟ်။

* ဝှ်၊ ကထိုန်၊ မြေက္ကသဵု၊ ပုဟ် -- ပန်ဂိတုဝွံ သၟဝ်ကျာသၠုၚ်ခိုဟ်။

==ကိုန်ထအဟ်==

ထအှ်ဗမံက် စံက်ဂါံအာသွံ ဂွံလာဘ်မပြဲ၊ ထအှ်အဂၞဲ ဒွံဘဲပမတ် တူဖဍတ်သ္အး၊ ထအှ်ဂးမာ ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ ဂွံမှာဇနး၊ နေရတိသ္အး ညးထအှ်သၟတ် မၞုံသတြုဝဲ၊ ထအှ်မခိုဟ် ဒိုဟ်ပလိုတ်အဴ လာဘ်ဗြဴစိုပ်တဲ၊ ဗာယပ်မပြဲ ညးမွဲထအှ် လာဘ်က္တဵုဒှ်ကၠာ၊ ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ ထအှ်တုန်မာ လာဘ်သကာဂွံ၊ ဒိုဟ်ဨသာန်သွံ ထအှ်ဂွံမိၚ် လာဘ်သၟိၚ်စိုပ်တဲ၊ ထအှ်သၟဝ်ကီု ဓါတ်လီုပြဵုသ္ဂုတ် သိုက်ဖလုတ်ဒဲ၊ လတူအမှဲ ညးမွဲထအှ် လာဘ်က္တဵုဒှ်ကၠာ၊ ထအှ်ဂှ်သွံ ယဝ်သ္ဂောံဝေၚ်ပါဲ ဇၟာပ်ဒၞါဲအရာ၊ ကၠံကဵုဂၞန်အာ အိုတ်ဟောရာစှ် ကျထအှ်မွဲ။

==ကိုန်ဖျေံပုၚ်ခဝ် − ၁၀၈==

ဨသာန်တရဴ စဴဗမံက်တုန် စှ်သုန်ခဝ်ဗျာံ၊ အဂၞဲဒစာံ ဂါံသမၠုၚ်ကျာ ဏာစှ်ထပှ်၊ နေရတိစှ် ပလိုတ်သၟဟ် ပ္တိတ်စှ်ဒစိတ်ကၠာ၊ ဗာယပ်စှ်ၜါ ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာအဴ စဴၜါစှော်မွဲ။

==ပုၚ်ခဝ် ပန်ဣသုန်==

ဗမံက်ပိဗျာံ ဒစာံအဂၞဲ မွဲသမၠုၚ်ကျာ၊ နေရတိကၠာ တရဴခါဂှ် ထပှ်ပလိုတ်၊ ဗာယပ်ၜါပ္တိတ် ဒစိတ်သၟဝ်ကျာ ဨသာန်စာဂိုတ်၊ ဒေါဝ်သ္ၚိပြဲသ္တိုတ် ၜိုတ်စုတ်မသုန် နွံဂုဏ်သေၚ်ဟာ။

==ပုၚ်ခဝ်ပိစှော်ပိ==

မသုန်အဂၞဲ မွဲသမၠုၚ်ကျာ ၜါနေရတိ၊ ပလိုတ်ဒှ်ပိ ဒမၠိဗာယပ် ပုၚ်ခဝ်ရပ်ဏာ၊ သၟတ်ကျာမသုန် ဗွဲဨသာန်တုန် ပ္ဍုန်တဴမာ၊ ဗမံက်သေၚ်ဟာ ကေတ်ဏာထပှ် ကြဳဇှ်ဣဓိ၊ သာ်ဝွံဒမၠိ ပိစှော်ပိဓဝ် ပုၚ်ခဝ်သေၚ်ဟာ။

==ပုၚ်ခဝ်တြဴဣသုန်==

စှ်သုန်စှ်သုန် ဒစာံဒိုဟ်တုန် ပ္ဍုန်မံၚ်ဒမၠိ၊ ဒေါဝ်မုက်စိၚ်သ္ၚိ ဒမၠိဖျေံပၠန် ပန်စှော်ဒစိတ်၊ တိုၚ်ဒေါံဓါတ်ပြဵု ဇာတာပြဵုလီု သီုဒိုဟ်ဒစိတ်၊ ပုၚ်ခဝ်နာံမိတ် ယဝ်တိတ်ထောံဒး ဂွံဗၠးသၟိၚ်ယီု။

==ပုၚ်ခဝ်ကၠံတြဴစှော်ပိ==

တြဴစှော်တြဴဂ္ညိ ဒမၠိတေဝ်သမၠုၚ်ကျာ၊ ဗမံက်ပိစှော်ၜါ ပမှာမၞးစုတ်နှဴ၊ သၟဝ်ကျာတုန်အဴ တြဴဣသုန်ဓဝ်၊ ကၠံတြဴပိစှော်ဓဝ် သမ္တီလဝ်ပဝိုတ်၊ အမှုညန်ကဵုဂစိုတ် အိုတ်ကဵုဒုဟ်သဗ္ဗ၊ အိုတ်ပုၚ်ဗြာတ််က္ၜဴရ သဗ္ဗကဵုဍိုက်ပေၚ်၊ အမှုဟွံသေၚ်ကဵုလေၚ် သၟိၚ်မပၠေၚ်ဇကု၊ အာယုက်စိုပ်ပစ္စု ဇကုဂၠိုၚ်ပြိုက်ဖာ၊ လၟေၚ်ပိဒိုဟ်ကၠာ ဖျေံဏာပရံဆ၊ ပုၚ်ခဝ်ဆက်ဒဲရ သ္ဂောံပပူဇဴ။ ယဝ်သ္ဂောံပူဇဴကၠာ မြာအာယုက်ဂၠိၚ်ရ။

==ပုၚ်ခဝ်ကၠံဒစာံ သီုသၠဆုနာံမိတ်==

ဗွဲဒိုဟ်ဨသာန်အဴ သၠအၚ်တြဴခဝ်၊ ဗမံက်စှ်သုန်ဓဝ် သၠကှ်ေလဝ်ဂ္ညိ၊ အဂၞဲဒစာံစိ သၠကြေၚ်ပ္ဍုန်ဂ္ညိလဝ်၊ ဒက္ခိဏစှ်ထပှ် သၠကြုက်ခ္ဍးထဝ်၊ ပၞဟ်နွံကဵုဂုဏ် နေရတိပ္ဍုန်စှ်ခဝ်၊ ပလိုတ်သၠစမ္ပါဓဝ် စှ်ဒစိတ်မောဝ်ဖ္ဍး၊ ဗာယပ််ၜါသ္အး သၠယာပ်ဝးကၠာ၊ သၟဝ်ကျာၜါစှော်မွဲ သၠဇြဲသုံပကဵုမှာ၊ လံခန္ဓလသာ သမ္တီလဝ်ကၠာသၟတ်၊ မြာပိုန်ယဿပတ် မှတ်စရာဲကျာ်ဩဳ၊ ပိုန်ဟာန်ကၠံၚ်ဗစဳ သီုကဵုတွဳဝါရ၊ ယဝ်သ္ပပူဇဴလဝ် သ္ဂောံကျိုၚ်ကျဝ်ဂတ၊ ပုၚ်ခဝ်ကၠံဒစာံရ ဟီုပၠအစဳရေၚ်လဝ်ကၠာ၊ ပုၚ်ဗကလ္ၚဴ ဗြာတ်က္ၜဴသီုသာဲတာ၊ ဨတေဟိဒေဝါ ဂါထာဝွံနိမန်နၚ်၊ ဒေဝတဴဗြဴမွဲ ရုပ်သာ်ပြဲက္ဍၚ်၊ ဒိုဟ်ဨသာန်ကၠာ ကဵုအာနိမန်နၚ်၊ ဗမံက်ပြဲက္ဍၚ်် ဒေဝတဴပၚ်လာဲ၊ ဒေဝတဴယက္ခကာဲ မဆာဲဒိုဟ်အဂၞဲ၊ ဒေဝတဴလက်သိုက်မွဲ သမၠုၚ်ကျာမပြဲဂ္ညိ၊ ဒေဝတဴနေရတိ ဇိဝိမပြဲက္ဍၚ်၊ ဒေဝတဴလိုက်သဳဗီုန် မန္တပိုန်ဘိုက်ကၠာ၊ ဒေဝတဴအဇိနာ ဒေဝတဴဗာယပ်၊ ဒေဝတဴမွဲသၟဳသၟပ် ပုၚ်ခဝ်မွဲမဗဂပ်လဝ်၊ ပုၚ်ခဝ်ကၠံဒစာံခိုဟ် လှောဲဂြိုဟ်နာဲရုပ်ထဝ်၊ သ္ဂောံတိုန်ကျိုၚ်ကျဝ် ဍုၚ်သွဝ်တာဝတိံ၊ ချိုတ်အာဟွံဒးဂွိၚ်် ဂွံခၠေဝ်ကဵုသၟိၚ်ယီု။

==ကိုန်ဖျေံထဏီလၟေၚ်တ္ၚဲ −၇==

'''၁။ တွံတ္ၚဲအဒိုတ်။ ။''' ဒၞါဲအာခါပ်သဳ ထဏီမွဲတောၚ်၊ တိုၚ်ဒဒှ်ရောၚ် မွဲတောၚ်ဟီုပ္ညပ်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ကၠာ ဒးအာဒိုဟ်ဗာယပ်၊ ကၠဵုမွဲသမြပ် ထဏီိစပ်ဒး၊ စေၚ်တုဲမ္ဂး ဒးအာသၟဝ်ကျာ၊ ကဵုစဏကၠာ ခမ်ၜါခဏံ၊ ပုၚ်သွစုတ်ကောံ ကဵုခမ်တေဝ်ဏာ၊ ပုၚ်သွထန်သၟတ် ပိထမတ်ကၠာ၊ သၞေဝ်ပ္ကဴသၟတ် သစ္ဆုရေၚ်ဗ္ဂါ၊ မသုန်မတ်ရ စုတ်ပကဵုမှာ၊ မာန်ရုပ််ကလော်ဇၞော် ဗော်ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ၊ ခမ်မွဲဂှ်မာ ဏာဒိုဟ််ဗာယပ်၊ ၜါတ္ၚဲလံက်အပ်ဗၠးသမြပ်ရောၚ်။


'''၂။ တွံတ္ၚဲစန်။ ။''' တ္ၚဲစန်ဂးမာ ဒးအာဗမံက်၊ ဓဂဵုဆုဇၞော်် ကလေလာ်မံၚ်တဴ၊ နေရတိအဴ ကလော်ဗြဴမွဲ၊ ခမ်ၜါမွဲတဲ ကၠောတ်ဗွဲအဆတ်၊ သၞေဝ်ပ္ကဴကၠာ သစ္ဆုၜါမတ်၊ ပုၚ်ၜါသာ်အဵု စုတ်ကဵုခမ်သၟတ်၊ ကၠေၚ်ဍာ်တှ်ဗျာၚ် ဖျုန်စာၚ်ကၞောတ်၊ ခမ်တၚ်မွဲတဲသၟတ် ဗၞတ်ဗမံက်ဒး၊ နေရတိကၠာ ဏာခမ်ပလး၊ ၜါတ္ၚဲမဂး ယဲဂှ်ဗၠးရောၚ်။


'''၃။ တွံတ္ၚဲအၚာ။ ။''' အၚာဨသာန် ဌာန်နေရတိ၊ မၞးအာဒးစိ ဒမၠိဒှ်ယဲ၊ ကလော်ဗြဴမွဲ ပဝဲအဆတ်၊ သစ္ဆုပ္ကဴတုန် ဗၞတ်မသုန်မတ်၊ ကဖျုန်လမာ် ပုၚ်ပိသာ်သၟတ်၊ ရုပ်တလယဲ ပ္ဍဲခမ်စုတ်သၟတ်၊ ခမ်တဝ်ဂှ်သၟတ် မှတ်သီုသုရာ၊ ခမ်တဝ်ဂှ်ကၠာ ဏာနေရတိ၊ ခမ်ပလးစိ ဒမၠိဨသာန်၊ ပိတ္ၚဲကွေံကြာန် ဗၠးနူဌာန်ယဲ၊ ဟိုတ်ဍေံပဝဲ မဒးယဲရောၚ်။


'''၄။ တွံတ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ။ ။''' တိုၚ်ညးမယဲ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ၊ ဗမံက်သၟတ်ကျာ ဒးအာအဆတ်၊ မၞးထဏီအာ ပါရောဂသၟတ်၊ သၞေဝ်ပ္ကဴသၟတ် ပိမတ်လမာ်၊ ဗတာၚ်ဗကေတ် ပူရေတ်ဂၠိုၚ်သာ်၊ ပုၚ်စုတ်ၜါသာ် လမာ်အဆတ်၊ ရုပ်ကလော်ရ တလယဲသၟတ်၊ ကဂှ်ၜိုဟ်တုန် ဖျုန်ပိကဏောတ်၊ ခမ်တဝ်မွဲသၟတ် ဗၞတ်ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ၊ ခမ်ပလးကၠာ ဏာဒိုဟ်ဗမံက်၊ ဇၟာပ်ယဲသော်ရော် ဇမၞော်ကာလ၊ ၜါတ္ၚဲဂတ မဂွံဗၠးရောၚ်။


'''၅။ တွံတ္ၚဲဗြဴဗတိ။ ။''' တ္ၚဲဗြဴဗတိ ဒမၠိယဲကၠာ၊ ဒိုဟ်အဂၞဲပ္ညုၚ် ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ၊ အိုဿီုဒိုဟ်ၜါ မၞးဒးအာသၟတ်၊ ဒေဝတဴမွဲ ပဝဲအဆတ်၊ သၞေဝ်ပကဴသၟဝ် ဗၞတ်မသုန်စုတ်၊ ပၞာၚ်ကၠေၚ်ဗွုတ် စုတ်ဗြာတ်က္ၜဴသ္ကဝ်၊ ကစရံၚ်တုန် ဖျုန်ကဵုအောန်လဝ်၊ ခမ်ၜါကၠောန်လဝ် ခမ်တဝ်အဂၞဲ၊ ခမ်ပလးမွဲ ဗွဲဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ၊ ပိတ္ၚဲဟွံခြာ ယဲဂွံသွာရောၚ်။


'''၆။ တွံတ္ၚဲသိုက်။ ။''' တ္ၚဲသိုက်မွဲတဲ ညးဒှ်ယဲကၠာ၊ ဟိုတ်အာဒးပ္ညုၚ် ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ၊ မၞးထဏီအာ တာဲဗြာဲခါဂှ်၊ ခမ်ၜါကၠောန်ဗဒှ် ဗွဲမပြဟ်သၟတ်၊ သစ္ဆုပ္ကဴဂှ် ဗၞတ်ထပှ်မတ်၊ ကဖျုန်စုတ်သၟတ် ဗၞတ်သဘဴ၊ ပုၚ်ကွာၚ်တုန်ရ ဗကလၚဴ၊ သီုဗြာတ်သီုက္ၜဴ စုတ်တဴပမှာ၊ ရုပ်ကလော်မွဲ ပ္ဍဲဂှ်စုတ်ဏာ၊ ကဵုအာထောံပ္ညုၚ် ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ၊ ဒိုဟ်ပလိုတ်ဟေၚ် ခမ်မွဲသေၚ်ဟာ၊ မၞးမှတ်ထောံရ လပကဵုမှာ၊ ပိတ္ၚဲဟွံခြာ ယဲဂွံသွာရောၚ်။


'''၇။ တွံတ္ၚဲသ္ၚိသဝ်။ ။''' တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်သိုတ် ပလိုတ်အဂၞဲ၊ ထဏီမွဲတဲ ကလော်မွဲရ၊ စကဵုကၠေံပၠန် ဟသေၚ်ဖျုန်က၊ မွဲသာ်တုန်သၟတ် သစ္ဆုစဏ၊ စိုပ်သ္ၚိမၞးသၟတ် မဒှ်ရောဂ၊ သၞေဝ်ပ္ကဴသၟတ် သစ္ဆုစဏ၊ မသုန်မတ်ပေၚ် သီုကၠေၚ်တိရ၊ စာံဂးသၟတ် သီုမိတ်စၟတ်ပၠ၊ ကဗြာတ်က္ၜဴ သ္ကဝ်နှဴဗက၊ ရုပ်ကလော်မွဲ စုတ်ပ္ဍဲခမ်ရ၊ ပတ်ကလေဝ်မွဲ နဲဨသာန်ဂျ၊ ဖျေံကဵုဒးရး သၟိၚ်တလယဲ၊ ဍိုက်ပေၚ်ပိတ္ၚဲ ယဲဂွံဗၠးရောၚ်။

==ညးသၟာန်ယဲပ္ဍဲမပ္တံတ္ၚဲအာဒိုတ်==

'''၁။ တွံတ္ၚဲအဒိုတ်။ ။''' ယဝ်ညးသၟာန်ယဲ ဝွံတ္ၚဲအဒိုတ်၊ ကလော်သ္ၚိဝိုတ် ချိုတ်ဂရိုက်နွံ၊ တၟံလစံက်ကောံ နွံစရံက်လဝ်၊ ဒယိုၚ်ခရံၚ် မွဲဂၠံၚ်ဆတ္တဝ်၊ ပ္ဍဲဌာန်ရနုက် ပဏုက်သ္ကောဝ်၊ ဒြပ်တရေံသၟတ် ပ္ဍဲတဲဆတ္တဝ်၊ အပေါတ်ဗဇေတ် ပၠေဝ်ပၠေတ်ဒေါဝ်သၚ်၊ လီုလာ်မဂး ကဵုညးဆတ္တဝ်၊ မိတုန်သၟတ် ပဏောတ်ထေဲလဝ်၊ မှတ်လဴကၠေံရ ပပါန်တသဝ်၊ သ္ဂောံဗၠးဆတ္တဝ် မတွံလဝ်ရောၚ်။


'''၂။ တွံတ္ၚဲစန်။ ။''' ယဝ်ညးသၟာန်ပၠန် တ္ၚဲစန်ဆတ္တဝ်၊ လစိန်မွဲသၟတ် မတ်စြံက်လစဝ်၊ ဗကေတ်ဆတ္တဝ် အၚဝ်သတ်ကြေၚ်၊ နွံပ္ဍဲသ္ၚိသၟတ် ဟွံဆောတ်လၟေၚ်၊ ဂၠိက်ယာတ်တုန်သၟတ် တူပၟတ်ဟေၚ်၊ ကၞိကိတ်ကၠိုဟ်စာ် လမာ်တမေၚ်၊ ကလော်ဗြဴဟေၚ် တၟေၚ်စိုတ်ဟွံဟဲ၊ ဟိုတ်ဂှ်တုန်အဵု မက္တဵုဒှ်ယဲ၊ ကလော်ဗြဴမွဲ မပဝဲရောၚ်။


'''၃။ တွံတ္ၚဲအၚာ။ ။''' အၚာဆတ္တဝ် ယဝ်သၟာန်မ္ဂး၊ ဂအာၚ်သ္ၚိဗော် စးကၞုဟ်ဇၞော်ကၠး၊ ဒြပ်တရေံမ္ဂး မဒးရပ်စပ်၊ ဒယိုၚ်သ္ၚိသၟပ် ဒစပ်တံဇိုၚ်၊ ကၠိုဟ်မံၚ်ဒဝိုၚ် တံဒယိုၚ်ဂှ်၊ ထောံကၠေံတုဲစိ မ္ၚးနူသ္ၚိသၟတ်၊ ဒြပ်မကၠေံဂှ် လေဲပြဟ်သေၚ်ဟာ၊ ဘဲယဲဂှ်သွံ ဂွံလလံသွာ၊ တဝှ်အၚာ အာစာတွံရောၚ်။


'''၄။ တွံတ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ။ ။''' ယဝ်ညးသၟာန်ယဲ ဒှ်တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ၊ တိုၚ်ဝေဒနာ မြိပါဂံၚ်၊ ဒယိုၚ်သ္ၚိဂွိုၚ် ဒယိုၚ်သ္ၚိခရံၚ််၊ စရံက်လစဝ်ဒၟံၚ် ရံၚ်နဲပန်စွံ၊ ဟွံသေၚ်တုန်သွံ ၝောံတၟံကောန်တၟံ၊ မတ်ဓါတတ်တမံ ဟွံလံဗာံ၊ ဟွံသေၚ်မွဲသၞာံ ပယာံလုပ်သ္ၚိ၊ ရောဂဖိဖိ ဒမၠိယဲရောၚ်။ 


'''၅။ တွံတ္ၚဲဗြဴဗတိ။ ။''' တ္ၚဲဗြဴဗတိ ဒယိုၚ်သ္ၚိအိုတ်၊ ဟွံသေၚ်ဨသာန် သန်ဌာန်ပလိုတ်၊ ဒှ်ဗမံက်အိုတ် ဟိုတ်ဂရဴစာၚ်၊ အပေါတ်ကလော် ဇၞော်သန်ဩုဟ်ဩာၚ််၊ မတ်ဗကေတ်သာၚ် ဗတာၚ်လစံက်၊ ဒြပ်ညးဇမၞော် သော်ရော်ဒမၠိ၊ အပေါတ်ဂှ်ကၠာ တိတ်အာနူသ္ၚိ၊ လဴကဵုဒမၠိ ဗၠးယဲညိရောၚ်။


'''၆။ တွံတ္ၚဲသိုက်။ ။''' တ္ၚဲသိုက်ဂှ်တုန် တွံကဵုသဘဴ၊ သမၠုၚ်ကျာအဴ ဒေဝတဴမွဲ၊ ဍေံဂှ်ပဝဲ ပျဲပျာံဒမၠိ၊ ဖေဝ်ယာတ်တုန်စိ ကၞိကိတ်ဒကုတ်၊ ဟိုတ်လီုလာ်ခုတ် ဗဗုတ်တဴယဲ၊ ကလော်ပဝဲ ပျဲပျာံသရ၊ က္ဍိုၚ်ဇၞော်မွဲမွဲ သမဲလဝ်လဝ်ရ၊ လဴပဒည မဂွံဗၠးရောၚ်။


'''၇။ တွံတ္ၚဲသ္ၚိသဝ်။ ။''' တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်အနဳ ဂအဳကၠိုဟ်ပါ်၊ ဂၠိက်ယာတ်မၞးစိ ကၞိကိတ်လီုလာ်၊ ဟသေၚ်မွဲသာ် ကလော်သၟာ်နွံ၊ ဒဒုၚ်စကောံ နွံဒၟံၚ်တဴသွံ၊ မၞးမဒှ်ဝဲ ယဲဂၠိုၚ်ကဵုစွံ၊ ညးမချိုတ်သွံ ဟွံဂွံကျာ်ဘာ၊ ဒိုဟ်အဂၞဲကၠာ မဟာနုဘဴ၊ ဂှ်ဒမံၚ်ပၠန် ဒေဝတဴဗြဴ၊ ပကၠေံပူဇဴ ဗွဲကြဴဗၠးရောၚ်။


အဒိုတ်မၞိဟ်ကွိုပ် စန်ဂြိုပ်ကၠစ၊ အၚာမွဲရ ဗမုဲရပ်ဖျာ်၊ ဗုဒ္ဓဝါဩံၚ် စရံၚ်ညးဗာ်၊ ဗြဴဗတိတွာ် လမာ်တာဲဗြာဲ၊ တ္ၚဲသိုက်တွံဆာဲ ဂၠါဲဟီုဂဂဵု၊ သ္ၚိသဝ်မွဲသာ် လမာ်က္တဵုအဵု၊ ဒဒှ်ယဲအဵု  ဟီုတွံကဵုရ။

==ကိုန်ဂြိုဟ်ဒစာံ==

(က) ဂြိုဟ်ဒစာံဂှ် တွံကဵုမွဲတောၚ်၊ အဒိုတ်စန်ရောၚ် ဂၠေါၚ်တ္ၚဲအၚာ၊ ဗုဒ္ဓဝါစိ သ္ၚိသဝ်သေၚ်ဟာ၊ ရာဟုသိုက်သ္ဍာံ ဒစာံသေၚ်ဟာ၊ ဂွံလၟေၚ်ကၠာ တွံအာဂတ။

        ဂြိုဟ်စွံလၟေၚ်ဒိုဟ်ဒစာံ

(ခ) အဒိုတ်ဨသာန် ဠာန်ဂှ်မူလ၊ ဗမံက်စန်ပြဲ အဂၞဲတာမ၊ သမၠုၚ်ကျာဓဝ် တွံလဝ်ဗုဒ္ဓ၊ ဒိုဟ်နေရတိ စွံသ္ၚိသဝ်ရ၊ ဒိုဟ်ပလိုတ်အဴ ဗြဴဗတိဂျ၊ ဒိုဟ်ဗာယပ်ဓဝ် လဝ်ရာဟုရ၊ ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာဂျ ပၠဂြိုဟ်သိုက်ကၠာ၊ ဝွံဂြိုဟ်ဒစာံ ဒိုဟ်ဒစာံမြာ။

       လၟေၚ်သၞာံအာယုက်ဂြိုဟ်မွဲမွဲ

(ဂ) လၟေၚ်သၞာံဟေၚ် မၚ်စလေၚ်ဟာ၊ အဒိုတ်တြဴပၠန် စန်စှ်သုန်ကၠာ၊ အၚာဒစာံ သၞာံဂှ်ပိုၚ်ခြာ၊ ဗုဒ္ဓဝါဂှ် စှ်ထပှ်ကၠာ၊ သ္ၚိသဝ်စှ်ဟေၚ် လၟေၚ်သၞာံအခါ၊ ဗြဴဗတိဂှ် စှ်ဒစိတ်ကၠာ၊ ရာဟုသေၚ်ဟာ စှ်ၜါသၞာံရ၊ သိုက်ၜါစှော်မွဲ နဲဝွံဟီုပၠ၊ လၟေၚ်သၞာံရ အာစာပၠလဝ်။

       လၟေၚ်ဂြိုဟ်ပိထပ်

ဂြိုဟ်မွဲမွဲစိ ပိထပ်ဆတ္တဝ်၊ အဒိုဟ်သိုက်သၟဟ် ရာဟုတွံလဝ်၊ စန်အဒိုတ်ရ သိုက်ကြမွဲဝဝ်၊ အၚာစန်သၟတ် အဒိုတ်ဆတ္တဝ်၊ ဗုဒ္ဓဝါဓဝ် လဝ်အၚာစန်၊ ကၠိသဝ်ဗုဒ္ဓ တာမဟွံခၠန်၊ ဂုရုသောရဳ ပ္ညဳဗုဒ္ဓပၠန်၊ ရာဟုဂုရု ဝွံသ္ၚိသဝ်ပ္တန်၊ သိုက်ရာဟုပၠန် တန်ဗြဴဗတိ၊ ဒိုဟ်မွဲမွဲပ္ညပ် ပိထပ်ဒမၠိ၊ ကဵုပြေၚ်လဝ်စိ ဒမၠိဟွံခြာ၊ သၞာံမၚ်စသွံ ပပိစွံကၠာ၊ မွဲမွဲစွဲဒှ် ဂြိုဟ်မၚ်စအာ၊ လၟေၚ်သၞာံအခါ ဍေံမၚ်အာရ၊ တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ဂြိုဟ်ဂှ်ပ္တံပၠ၊ လၟေၚ်သၞာံအခါ ပိုၚ်ခြာတော်ဆ၊ လၟေၚ်သှ်ဂတ သမ္တီနညာဏ်၊ လၟေၚ်နိဒါန် ဟီုပ္ကာန်ဂတ။


* အဓိပ္ပါယ်ဍေံ

    ဂြိုဟ်။         ဒိုဟ်ဍေံ။         လၟိဟ်သၞာံ။

၁။  အဒိုတ် ------- ဨသာန် ---------- ၆။

၂။  စန် ---------- ဗၟံက် ---------- ၁၅။

၃။  အၚာ -------- အဂၞဲ ------------ ၈။

၄။  ဗုဒ္ဓဝါ -------- သမၠုၚ်ကျာ ------- ၁၇။

၅။  သ္ၚိသဝ် ------- နေရတိ --------- ၁၀။

၆။  ဗြဴဗတိ -------- ပလိုတ် -------- ၁၉။

၇။  ရာဟု --------- ဗာယပ် ------- ၁၂။

၈။  သိုက် --------- သၟဝ်ကျာ ------ ၂၁။


      ပံၚ်တုဲဒှ်ဂြိုဟ်( ၁၀၈ )ရောၚ်။


* ဗီုလၟေၚ်ဂြိုဟ်ပိထပ်


            ၈              ၊  ၆  ၊           ၁
            
                   ၆       ၊  ၁  ၊      ၂
                   
                       ၁   ၊  ၂  ၊  ၃                  
----      
            ၅     ၈    ၆   ၊     ၊  ၄   ၃     ၂  
----

                         ၈ ၊  ၅  ၊  ၀

                  ၅        ၊  ၀  ၊      ၄

            ၀              ၊  ၄  ၊             ၃


( မၞိဟ်တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ပပ္တံနူတ္ၚဲအဒိုတ် ၆-သၞာံရ၊ မၞိဟ်တ္ၚဲစန်ဂှ် ပပ္တံနူတ္ၚဲစန်-၁၅ သၞာံရ၊ နနဲသာ်ဏအ်ဝွံ ဒဵုစိုပ်တ္ၚဲသိုက််ရ )။

( ပၞောဝ်ဂြိုဟ်တံဂှ် ဂြိုဟ်မွဲမွဲ ဗွဲဒိုဟ်မၞုံဂှ် ဂြိုဟ်ပိထပ်မၞုံရ)


*ဗီုဍေံမံၚ်ဂှ် ရံၚ်ကေတ် ဗွဲသၟဝ်ဏံညိ။

ဂြိုဟ်ပိထပ်။ --- လၟေၚ်သၞာံဂြိုဟ်မွဲမွဲ။

၁-၆-၈ ------ ၂ သၞာံ။

၂-၁-၆ ------ ၅ သၞာံ။

၃-၂-၁ ------ ၂ သၞာံ ဒစာံဂိတု။

၄-၃-၂ ------ ၅ သၞာံ ဒစာံဂိတု။

၀-၄-၃ ------ ၃ သၞာံ ပန်ဂိတု။

၅-၀-၄ ------ ၆ သၞာံ ပန်ဂိတု။

၈-၅-၀ ------ ၄ သၞာံ။

၆-၈-၅ ------ ၇ သၞာံ။

ဂြိုဟ်ဒစာံဂှ် ဒှ်ၜါဌာန၊ ဂြိုဟ်သောမကီု သီုဂြိုဟ်ပါပ၊ စန်ဗုဒ္ဓအဴ ဗြဴဗတိရ၊ သီုဂြိုဟ်သိုက်ရ သောမပန်ဝွံ၊ အဒိုတ်အၚာ သ္ၚိသဝ်ရာဟု၊ ဂြိုဟ်ပါပပၠန်် ဒှ်ပန်မေခု၊ ဂြိုဟ်ဒစာံဝွံ ဒှ်ယမုၜါ၊ သောမပြဲရ ပါပယုတ်မာ၊ သာ်ဝွံလအာ ပိုၚ်ခြာဂတ၊ နူအဒိုတ်အဴ တရဴသၞာံရ၊ စိုပ်အၚာကၠာ ထပ်စုတ်ၜါပၠ၊ နူအၚာလဝ် သ္ၚိသဝ်ၜါပၠ၊ နူသ္ၚိသဝ်ကၠာ ရာဟုၜါရ၊ နူဂြိုဟ်မွဲကၠာ ဂလိုၚ်ၜါဂျ၊ နူစန်ဗုဒ္ဓ ဗြဴဗတိကၠာ၊ ဒဵုစိုပ်သိုက်ဗိုန် ဂၠိုၚ်တိုန်ၜါၜါ၊ သာ်ဝွံလအာ ပိုၚ်ခြာညိ။


*အဓိပ္ပါယ်

ဂြိုဟ်သောမ။ -- သၞာံ။

*     ၂ ------- ၁၅

*     ၄ ------- ၁၇

*     ၅ ------- ၁၉

*     ၆ ------- ၂၁


ဂြိုဟ်ပါပ။ -- သၞာံ။

*     ၁ ------ ၆

*     ၃ ------ ၈

*     ၀ ------ ၁၀

*     ၈ ------ ၁၂


( လၟေၚ်သၞာံမၚ်စ )

ဂြိုဟ်ပါပ

နူအဒိုတ် ၆ သၞာံဂှ် ထပ်စုတ် ၂ ၊ ဒှ်ဂြိုဟ်အၚာ ၈ သၞာံရ။ နူဂြိုဟ်အၚာ ၈ သၞာံဂှ် ထပ်စုတ် ၂ ၊ ဒှ််ဂြိုဟ်သ္ၚိသဝ် ၁၀ သၞာံရ။ နူဂြိုဟ်သ္ၚိသဝ် ၁၀ သၞာံဂှ် ထပ်စုတ် ၂ ၊ ဒှ်ဂြိုဟ်ရာဟု ၁၂ သၞာံရ။


ဂြိုဟ်သောမ

နူစန် ၁၅ သၞာံဂှ် ထပ်စုတ် ၂ ၊ ဒှ်ဂြိုဟ်ဗုဒ္ဓဝါ ၁၇ သၞာံရ။ နူဂြိုဟ်ဗုဒ္ဓဝါ ၁၇ သၞာံဂှ် ထပ်စုတ် ၂ ၊ ဒှ်ဂြိုဟ်ဗြဴဗတိ ၁၉ သၞာံရ။ နူဂြိုဟ်ဗြဴဗတိ ၁၉ သၞာံဂှ် ထပ်စုတ် ၂ ၊ ဒှ်ဂြိုဟ်သိုက် ၂၁ သၞာံရ။


၁။ အဒိုတ်တ်တဴပ္ဍဲပ္ညဳ တီကေတ်စ္ဍးနူဌာန်၊ ကၠုၚ်ခစသၟိၚ်ရာံ သ္ၚိတ်ဂြာံတဴလောန်လာန်၊ နာဲစာပအမှု ဇကုဒးစ္ဍးဌာန်၊ ကလောန်ဒှ်ညးကွာန် ဆာန်တုဲဒးစ္ဍးဩာဲ၊ ၜါသၞာံဒးကၟာဲ ဒၞါဲဝွံဟီုအဆတ်၊ ယဲဂၞဴနွံညိသၟတ် ဍာ်ရမတ်ဒးဒဇူ၊ စိုတ်ကတဴမံၚ်ဟူဟူ သ္ၚိမၞးညံၚ်တဴအာ၊ ကောန်သမ္ဘာဒးစ္ဍးခြာ ကာယရောဟွံသိုက််၊ က္ဍိုက်ဂၠုၚ်သီုကွာ်တိုက် ဒးဒဒိုက်ဗွဲမလောန်၊ တွံပါၚ်ဗေဒၚ်ပၠန် စွံပ္တန်လဝ်ရောၚ်။


၁။ အဒိုတ်တဴဒေါဝ်ကိုပ် သၟိၚ်ရာံလုပ်ဂြိုပ်ကၠာ၊ ဒဿဂြဳသဳဒါ ဍုၚ်လၚ်္ကာဍေံမဖျဴ၊ ဗက်မွဲပုံသဘဴ ဇာတာကောန်ဗြဴသဍး၊ ဗဵုဒ္ၚေါဝ်ဂွံလေၚ်လး ညးပလီုအကြာပၠန်၊ အိုတ်ဇၟာပ်ပတူဇန် ဇၟန်လဝ်စက်ဇာတာ၊ ဒြပ်အိုတ်လတူကၠာ အာစာတံဟီုလဝ်ညိ၊ သၟဝ်ကျာကဵုနေရတိ သတြုဒွံညိပၠန်၊ ဂွံဒြပ်သီုထဝ်ဩန် ဍေံဟွံတန်ပ္ဍဲဇကု၊ ညးဂၠါဲနၚ်အမှု ပ္ဍဲကဵုဂိတုမာ်၊ ဗက်ကဵုဂြိုဟ်ကဝါ် မာ်လောန်ခိုဟ်ညိရ၊ သမ္တီရဂွိုၚ်အမြိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်ဂိုၚ်တော်ဆ၊ ဂြိုဟ်အဒိုတ်မၚ်စရ တော်ဆကဵုဗိုန်သ္အး။


၁။ အဒိုတ်တဴမ္ၚး ဘိမ္မာသာဒးပၟၚ်၊ ဒဒိုက်သၞာက္ဍၚ် ကောန်ဂၠါဲနၚ်အမှု၊ ၜိုန်ဒဵုကောန်ဇကု ကၠတ်ကေတ််ဒြပ်ဇကုရ၊ ဗက်မွဲပုံတမၠာ ဇာတာမဒှ်ပၠ၊ မာတ်ဇကုဟွံခိုဟ်စရ ညးပမံၚ်သၞကၠာ၊ သတြုမၞးစိ ပ္ဍဲသ္ၚိစက်ဇာတာ၊ ဍိက်ဒြပ်ဒဴလေၚ်အာ သာ်ဝွံအာစာပကန်၊ သမ္ဘာဒေပ်စိုတ်ၜါ ကၠတ်ဏာဒြပ်ထဝ်ဩန်၊ ဗွဲဒိုဟ်ဨသာန်သတိုတ် ဟိုတ်နူသတ်ဇိုၚ်ပန်၊ ဒြပ်လေၚ်က္တဵုဒှ်ဗိုန် သာ်ဝွံပကန်အာစာပ္ညဳ။


၂။ စန်တဴပ္ဍဲရနုက် သၟိၚ်ရာံသၟုက်နန်ထဝ်၊ သၟိၚ်ကၞုဲကၠုၚ်ဂဇံသဝ် ကွာဲလဝ်အနုမာန်၊ ဗက်မွဲပုံတမၠာ ဇာတာသီုနိဒါန်၊ ဂွံလာဘ်စၟတ်ကွေံကြာန် ညးဗှ်ဆာန်ဇကု၊ ဂွံလာဘ်သာံကၟု သာ်ဝွံအာစာပကန်၊ ဒဵုမသုန်သၞာ်သ္အး ညးဒးသ္ဍိုက်ဆာန်ပြဟ်၊ သမၠုၚ်ကျာဗမံက်ဂှ် ဒှ်ဒုဟ်မိတ်သေၚ်ဟာ၊ ယာံမဂွံမြာ သတ်ဇိုၚ်ၜါမပြဲသန်၊ ဟွံသေၚ်မေတၠ ညးနွံဂကူသန်၊ ဒဒှ်အကြီုဂြိုဟ်စန် ဒဵုမသုန်သၞာံပၠန်သာ်ဝွံ။


၂။ စန်တဴဒေါဝ််မေခု သတြုဒးသ္ဍိုက်ဆာန်၊ ဂွံအာဲသီုပိုန်ဟာန် က္တဵုဒှ်ဂလာန်ညိ၊ ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာစိ ကလိဂွံသီုလာဘ၊ သတြုဂွံဇၞးကွေံရ ကာယဍေံရောသိုက်၊ က္ဍိုက်ဂၠုၚ်သီုကွာ်တိုက် ဒဒိိုက်လောန်ဆတ္တဝ်၊ ၜါသၞာံဒစာံဂိတု သာ်ဝွံမဟီုလဝ်၊ မၞးဂွံသိုက်ကျဝ် ဂွံလ္ၚောဝ်မွဲခဏ၊ ဗွဲဒိုဟ်အဂၞဲဟေၚ်် သတြုလေပ်ဂြၚ်သၟ၊ ကလောၜိုန်ခစ ပညံၚ်ညးကွာန်၊ ဗက်ကဵုပုံနိဒါန် ပ္ကာန်စန်တဴဒေါဝ်၊ ဟောရာဗေဒၚ်ဓဝ် တွံလဝ်ပထမ။


၂။ စန်ယဝ်တဴမ္ၚး ဒးဒၞါဲအနုမာန်ပၠန်၊ လုပ်ကေတ်ဂဥုဲပ္ညဳ သွက်ဂွံလွဳဟွံခၠန်၊ ဟွံဂွံဂဥုဲကၠာ ဖေက်လက္ခဏမှာသ္ကန်၊ ဒေပ်လဝ်စိုတ်ဓဇန် ဟွံတန်ဒၟံၚ်ပိုန်ဟာန်၊ လၟေၚ်ညးတံဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်ပုံအဓာန်၊ ဗုဒ္ဓကဵုသိုက် ခိုဟ်သ္ဍိုက်လောန်လာန်၊ တ္ၚဲသၟိဟ်နူဂှ် ဒှ်ပဗဂလာန်၊ မသုန်သၞာံဒစာံဂိတု သာ်ဝွံပ္ဍဲနိဒါန်။


၃။ အၚာတဴပ္ဍဲ ဒိုဟ်အနဲလ္ပအာ၊ ဒးဘိမ္မသာ ကလိဂွံကောန်ပါပ၊ တသိုၚ်ကေတ်ပိုန်ဒၞါဲမ ညးနၚ်ပဂလာန်၊ ၜါသၞာံဒစာံဂိတု လနဳဝွံကွေံကြာန်၊ မ္ၚးနူဂလာန်ဒးမိၚ် ဂွိၚ်မံၚ်ဂိကတာန်၊ ပ္ဍဲသ္ၚိၜိုန်တိက်မံၚ်ရ သတြုဍေံပမာန်၊ သမ္ဘာၜိုန်မဆာန် တုပ်ညံၚ်ညးကွာန်ရ၊ ကမၠတ်သီုဒမၠ ဘဲလ္ၚဂၠိုၚ်ကဵုတောၚ်၊ ဂုဏ်ဍိက်ဒြပ်ဒးဍောၚ် လၟေၚ်ဍေံဒှ်ပၠန်၊ ၜါသၞာံဂှ်တုန်ပၠ သာ်ဝွံဟွံခၠန်ဓဝ်၊ ဒှ်အမှုဗွဲလ္ၚဵု ဆီဇကုဒးတိတ်ဇွောဝ်၊ သမ္တီလဝ်ရဂွိုၚ်အမြိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်ဂြၚ်ချပ်ဓဝ်၊ လသုမွဲကဵုဓဝ် ချပ်လဝ်ပ္ဍဲဇကု။


၃။ အၚာတဴဒေါဝ်သက်လက် ဘဒ္ဒြလက်ညးပပၞာန်၊ ဘဲယဲဂၠိုၚ်ကွေံကြာန် က္တဵုဒှ်ဂလာန်နာနာ၊ ဒၟာနူပါၚ်ကၠာ ဒှ်ဒုဟ်ဗဂါဆက်၊ ဒိုဟ်ပလိုတ်ယာံအာဗက် သက်ဆဵုဒးသတြု၊ ညးဂၠါဲနၚ်အမှု ကဵုဇကုသေၚ်ဟာ၊ မၚ်မွဲလဝ်မုဟ်ပါၚ်ဟေၚ် ဝေၚ်ညိလ္ပအာ၊ ဟိုတ်နူကောန်သမ္ဘာ ဒးလီုစိုတ်ခါဂှ်၊ ဍောၚ်စိုတ််််ဒှ်သှ်သှ် ဂုဏ်ဟွံဗှ်သၞာ၊ သမ္တီလဝ်ပကဵုဝိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်ဗစာရဏာ၊ တွံဂြိုဟ်အၚာကၠာ ပြာကတ်လဝ်ဒဵုအဓာန်။


၃။ အၚာတဴမ္ၚး ဒဿဂြဳဒးကံရာံ၊ ဒးတူပၟတ်သ္ဍာံ အာစာဗျာံကိုန်ခန်၊ ဒၟာနူဗြဴပၠန် ထဝ်ဩန်ဒးတိတ်အာ၊ သာ်ဝွံဟီုတုဲဟေၚ် လၟေၚ်ညးတမၠာ၊ ဒိုဟ်ကီုလ္ပမှာ လအာဂြိုဟ်ပြက်စ၊ နူဝွံအာဂတ တွံကဵုရမွဲတောၚ်၊ ဗွဲဒိုဟ်အဂၞဲရောၚ် ဟွံယောၚ်မၞးဒးအာ၊ လီုလာ်ဒးမှာရာ သာ်ဝွံအာစာဂကန်၊ ခါရယဲဒးအိုတ်သ္ကန် မွဲတန်စၟတ်ကွေံရ၊ ကိုန်တၟေၚ်ဝိသေသ သမ္တီလဝ်လ္ပကဵုမှာ။


၄။ ဗုဒ္ဓတဴပ္ဍဲသၟတ် ဘဒ္ဒြလက်တိတ်မၚ်သဳ၊ ထဝ်ဩန်ဍိက်သ္ကံပ္ညဳ မိတ်ကျာ်ဩဳဂွံသန်၊ နာဲစာဆာန််ကၟိန်သန်် တန််မံၚ်ပ္ဍဲပိုန်ဟာန်၊ မသုန်သၞာံဒစာံဂိတုရ မူလပ္ဍဲနဳဒါန်၊ သတြုဟွံဂံၚ်ပ္ကာန် မိတ်ဆာန်ဂွံလ္ၚောဝ်သ္ဍာံ၊ ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာဗျာံ မသုန်သၞာံဒစာံဂိတုကၠာ၊ ဍိက်ဒြပ်ပိုန်ဂွံမြာ ဝေဒနာသီုအန္တရာဲ၊ ညံၚ်ဗီုရာသဳ ကျာ်ဩဳမဂေါဝ်ဆာဲ၊ ဒၞါဲညးညာတ်ဒးဗ္ဒါဲ ဒၞာဲအာဟွံဒးဂွိၚ်။


၄။ ဗုဒ္ဓတဴဒေါဝ်သွံ ဒဿဂြဳဂွံဗြဴယာန်၊ သၟဟ်န်ဂွံရေၚ်ကာန် သဳဒါဇြဟာန်ရာံ၊ ဒှ်မံၚ်ပုံအဒါံ ဨသာန်ဍုၚ်လၚ်္ကာ၊ ဗက်မွဲပုံတမၠာ မိတ်သမ္ဘာဇကုပၠ၊ ယဝ်ခစသၟိၚ်သွံ ဗွဲသွာဂွံလာဘ်ရ၊ အိုတ်ဇၟာပ်သၟိၚ်တၠ ညာတ်မုက်ဒးဆာန်ရအဴ၊ ဒှ်ဂလာန်မ္ဂး ဒၞာဲဟီုဂွံဇၞးစဴ၊ ပညာညံၚ်ဗီုသ္ဍဴ ညံၚ်ရဴဗီုဍာ်ကွိန်၊ စၚ်ခြၚ်သ္ၚေဝ်ကဵုပိုန် ပ္ဍဲကိုန်တွံလဝ်သ္ဍာံ။


၄။ ဗုဒ္ဓတဴမ္ၚး သဳဒါဗၠးကလေၚ်၊ ဆာန်ကၟိန်ဂွံလးလေၚ် လၟေၚ်ကုသိုလ်တၞံ၊ သာကျကၠုၚ်ဆဵုဟာန် ဌာန်တၞံဂွံဟာန်ဇာ၊ အသဝ်သၟတ်သ္ဍာံ အဂီုပုံရာံသဳဒါ၊ ဂွံလာဘ်သတ်ဇိုၚ််ၜါ မြာဂွံလာဘ်သတ်ဇိုၚ်ပန်၊ ကလိဂွံလာဘထဝ်ဩန် တန်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဌာန်တသိုက်၊ ဂြိုဟ်ဗုဒ္ဓဝါဇိုက် သိုက်စိုတ်ဟေၚ်ဆတ္တဝ်၊ ခယဂွံကျိုၚ်ကျဝ် သီုကောန်ကလၚ်ရ၊ ဒဵုတြဴသၞာံပန်ဂိတုဂျ၊ တေဇပြဲလောန်တုန် ကိုတ်ဝွံနွံကဵုဂုဏ်၊ တိတ်ဟီုပ္ဍုန်လဝ်ကၠာ ဗီုပြၚ်ညးတမၠာ ဗစာရဏာသာ်ဝွံရ။


၅။ ဗြဴဗတိတဴပ္ဍဲသ္ဍာံ သၟိၚ်ရာံဂွံသဳဒါ၊ ဂွံလာဘ်ထဝ်ဩန်ကၠာ လအာဒိုဟ်နေရတိ၊ ဂွံခိုဟ်စဒမၠိ နကြိညးသ္ဍိုက်ဆာန်၊ ဂွံကောန်သမ္ဘာကွေံကြာန် ဒြပ်ရဂွံဟာန်ဇာ၊ ဒဵုကဵုတြဴသၞာံပန်ဂိတုဟေၚ် ဂွံခိုဟ်စသေၚ်ဟာ၊ သ္ဍိုက်မၠိုက်မိတ်ပြဝါ သာဓာဂွံနှဴဂၠိန်၊ တုပ်ဗီုသၟိၚ်အိန် ကၟိန်ဍုၚ်သွဝ်ၜါ၊ ဘဲယဲလာဲလေၚ်အိုတ် မိပ်စိိုတ်တုဲမကြီုဇာ၊ တွံဗေဒၚ်ဟောရာ တိတ်ဟီုလဝ်ကၠာရောၚ်။


၅။ ဗြဴဗတိတဴဒေါဝ်သွံ ခ္ဍာယျုဂွံဟာန်ဇာ၊ ဒှ်သၟိၚ်ရသေၚ်ဟာ ဂွံဍုၚ်လၚ်္ကာဂှ်၊ ခ္ဍာယျုကြီုလတှ် ညးဂှ်တုပ်အဲရော၊ ဇာတာဒွံဂြိုဟ်ရော ပ္ဍဲကဵုကောသဳရး၊ ဇၟာပ်ညးဒးခစ နွံကဵုသဳလပြဲ၊ ကလောန်နူဇမ္ၚောဲ ကၠုၚ်စိုပ်တဲဇကု၊ ဟီုဂလာန်ဇၞးအမှု သာ်ဝွံသမ္တီလဝ်၊ ဍိက်ပိဂွံဗဵုဒ္ၚေါဝ် တွဵုလဝ်ပ္ဍဲဗေဒၚ်၊ တဝှ်အာစာသဝ် ဂြၚ််လဝ်ရအဴ။


၅။ ဗြဴဗတိတဴမ္ၚး ရာံဇၞးဒဿဂြဳ၊ ဗဵုဟုပ်ကၠံၚ်တွဳ မိပ်စိုတ်ဖဳဒွါတဴ၊ ရာံဂွံကလေၚ်စဴ မိတ်ဆာန်ကြဴဂွံဒ္ၚေါဝ်၊ ဗက်မွဲပုံတမၠာ ဇာတာညးဆတ္တဝ်၊ ဒၞာဲအာသက်သ္ဍဝ် ဂွံဇၞးဗွဝ်ပိုန်၊ မိတ်ဆာန်ဂွံဒ္ၚေါဝ်ဗိုန်် စိုန်သကီုတဴလောန်လာန်၊ ယဝ်ပ္ကီုကွေံကြာန် ဂွံဇၞးပၞာန်ရသေၚ်ဟာ၊ သ္ဍိုက်မၠိုက်မိတ်သမ္ဘာ ယဂွံသိုက်သၠိၚ်၊ ဒဵုကဵုထပှ်သၞာံဗျိၚ် ဟွံဒးဂွိၚ်စံၚ်တူ။


၆။ သိုက်တဴပ္ဍဲကၠာ ရာံစိုပ်လၚ်္ကာဌာန်၊ အနုမာန်ဒှ်သဟာဲ သ္ကာတ်ဩာဲတဴဟာန်၊ ဍေံဝွံဇၞော်နုဘဴ ဒယှ်တဴလောန်လာန်၊ ဗတ်အဲပကီုပၞာန် ညးဒုၚ်မာန်ကီုဟာ၊ သၟိၚ်ရာံတေံကြဵုဇာ သဳဒါဒးဂွံရ၊ အဒဿဂြဳတေံပၠန် ဒဵုကဵုအိုတ်ခန္ဓ၊ ဂုဏ်အနုမာန်ရ ဒဿဂြဳကျစဴပၞာန်၊ မိတ်ဆာန်ဂွံရေၚ်ကာန် မွဲဟာန်ရသေၚ်ဟာ။


၆။ သိုက်တဴဒေါဝ်ကွေံကြာန် ဘဳဘေတ်လောန်လာန်သဒှ်၊ ဒှ်သၟိၚ်ကာလဂှ် ဗွဲပြဟ်ဟွံယောၚ်သိတ်၊ နွံကညာနိမိတ် လအိတ်ဂွံဟာန်ဇဴ၊ နူကလောဒညာတ်ကၠာ မြာဂွံလာဘ်သၠုၚ်၊ ဂြိုဟ်သိုက်မဂေါဝ်သ္ဇုၚ် ပ္ညုၚ်လဝ်ပ္ဍဲဟောရာ။


၆။ ရာံဇၞးဒဿဂြဳ သိုက်ပ္ညဳမ္ၚး၊ ဒးဍောၚ်စိုတ်ဇၞော်ကၠး ဂတးဂွံလာဘ်ဗွဲကြ၊ ပဟိုတ်နူကောန်အဴ စဴဒှ်ဒဒိုက်စိုတ်၊ ဗာယပ်ကဵုပလိုတ် ဝေၚ်စိုတ်လ္ပအာ၊ ဂွံလာဘ်ဟေၚ်ကွေံရ လာဘညးပလီုအကြာ၊ သွံရာန်စသေၚ်ဟာ ဗၞိက်ပၠန်အခါဂှ်၊ ကလိဂွံဗွဲပြဟ် ဒှ်တဴဍောၚ်စိုတ်ညိ၊ ဗွဲဒိုဟ်နေရတိ တြုံမွဲညိသေၚ်ဟာ၊ ဒှ်မၞိဟ်ထပက်ကာ ကေတ်ဏာဒြပ်ဇကု၊ ဟီုဂၠိုၚ်ဒှ်အမှု ဒၞါဲဝွံသမ္တီကဵုဗိုန်၊ သေမျမဍံဒုၚ်တိုန် ပိုန်နွံဒၟံၚ််ကွေံရ။


၇။ သ္ၚိသဝ်တဴပ္ဍဲပ္ညဳ ဒဿဂြဳက္ဍိုပ်လ္ၚီသဒှ်၊ ဗွဲဒိုဟ်အဂၞဲဂှ် ယာဲအာဒှ်အမှု၊ ဒှ်မံၚ်ဌာန်သတြု ဇကုညးဟွံဆာန်၊ ဍာ်ရမတ်ဒးတိတ်ဟာန် နူဌာန်စက္ခုဒွါ၊ ဒြပ်အိုတ်ယဲဒိုက်ပြဲ ဇိုၚ်တဲမတ်သွာ၊ က္တဵုဒှ်ဂလာန်ကၠာ နာနာဂၠိုၚ်ကဵုသာ်၊ ဍိုက်ဂၠုၚ်ဒးဗြံဍာ် သာ်ဝွံအာစာဂကန်၊ သ္ၚိတူဒြပ်အိုတ်ပၠန် ဒးခြာတူကောန်သမ္ဘာ၊ ဒဵုပိသၞာံပန်ဂိတုဟေၚ် အဂၞဲဝေၚ်လ္ပအာ ဂြိုဟ်သ္ၚိသဝ်မၚ်စကၠာ ဗ္စာရဏာကဵုဗိုန်ညိ။


၇။ သ္ၚိသဝ်တဴဒေါဝ်သွံ ဒဿဂြဳထောံဗြဴယာန်၊ လီုဒယိုၚ်သ္ၚိသေၚ််ဟာ လသာနူဍုၚ်ကွာန်၊ မိတ်အာဲဒၞါဲဆာန် နူဌာန်ဒးစာ်ခြာ၊ တူပၟတ်ဗြံဍာ် ဂၠိုၚ်သာ်ဒးမှာရာ၊ ဂွံဂြိုဟ်ဟောရာ အာစာတံဂကန်လဝ်၊ ဒဵုတြဴသၞာံပန်ဂိတုဓဝ် လၚ်ဇွောဝ်ဒးဥူမတ်၊ မိတ်သဟာဲဒှ်ကမၠတ် ကၠတ်ဏာဒြပ်ဇကု၊ ခိုၚ်ကဵုဂြိုဟ်မေခု သာ်ဝွံဒှ်သေၚ်ဟာ၊ ဒွံဂြိုဟ်ဟောရာ ဗ္စာရဏာကဵုဗိိုန်သ္အး။


၇။ သ္ၚိသဝ်တဴမ္ၚးသိုတ် ခ္ဍာယျုအိုတ်သ္ကန်အဴ၊ အဒဿဂြဳစောန်စိုတ်တဴ နုဘဴလစိန်ဂှ်၊ ဆာန်တုဲဖျိုန်ဟုဲဟဟ် ကြဴတဲစဴဒှ်ပၞာန်၊ မၞ:တအ်ဒှ်ဂလာန် နဳဒါန််ပ္ဍဲဂြိုဟ်ဝွံ၊ ဟိုတ်နူကဵုထဝ်ဩန် ဂၠိုၚ်တန်ကဵုဒှ်အမှု၊ အာဒၞာဲဟွံဂွံ နာဲတံဒှ်အမှုဗိုန်၊ ပ္ဍဲတဝှ်ကိုန် သမ္တီကဵုဗိုန်ညိ။


၈။ ရာဟာတဴပ္ဍဲကၟာ သၟိၚ်ခဍာယျုပၠ၊ ကေုာံသၟိၚ်ရာံရ ညးၜါပသဟာဲ၊ ဆာန်တုဲဒးစ္ဍးဩာဲ ဒၞာဲဝွံတၚ်ဂလာန်၊ နာဲစာပအမှု ဇကုဒးစ္ဍးဌာန်၊ ဟုံအာဂိကတာန် လောန်လာန်ကဵုဒြဟတ်၊ ဟွံသေၚ်တူပၟတ် ဒြပ်ကမၠတ်ဂွံဏာ၊ ဗာယပ်ကဵုသမၠုၚ်ကျာ ပါမှတ်သတြု၊ က္တဵုဒှ်ယဲဇကု ပ္ဍဲသ္ၚိဇကုဟေၚ်၊ သမ္ဘာဍေံဗၠိုန်ဖျေၚ် ဟွံသေၚ််ဒှ်ယဲဂၞဴ၊ ဒဵုကဵုပန်သၞာဲအဴ ကတူစိုတ်ညံၚ်တူ၊ သဗ္ဗကေၚ်ကာရ ကၠောန်ဗ္ၚသီုကၠောန်ဂူ၊ ကတူမံၚ်စိုတ်ဟူဟူ နူကဵုမူလဟေၚ်၊ ဍိက်သ္ကံသီုဂၠဴပြေၚ် ဗွဲလၟေၚ်ဍေံကၠေံအာ၊ ဒွံဂြိုဟ်ရာဟုသ္အး နူစိုတ်ဒ:သိၚ်သာ၊ တိုၚ်ကိုန်အာစာ တွံလဝ်ဟွံခြာယောၚ်။


၈။ ရာဟုတဴဒေါဝ်ဟာန် အနုမာန်လုပ်စံၚ်ဍုၚ်၊ သၞပြက်ဗဝ်သၠုၚ် ကၠေၚ်ဒယာၚ်သ္ဍဴဖျုၚ်ကၠာ၊ စိုတ်ကတူမံၚ်ဟူဟူ သ္ၚိမၞးဒးတူအာ၊ သမ္ဘာဒးစ္ဍးခြာ ကာယဍေံဟွံတန်၊ ဒြပ်အိုတ်သၟတ်ပၠန် သာ်ဝွံဂကန်အာစာ၊ ဒဵုထပှ်သၞာံကၠာ အာစာတံဂကန်လဝ်၊ ဒိုဟ်ဗာယပ်ဆတ္တဝ် ယဝ်အာဒှ်အမှု၊ ဒှ်ဒၟံၚ်ဌာန်သတြု ဇကုညးဟွံဆာန်ဟေၚ်၊ တီတုဲကဵုစှ်ေဝေၚ် ပ္ဍဲကဵုဗရေၚ်ဂြိုဟ်၊ သ္ၚေဝ်ဗိုန်တုဲကဵုဒိုဟ် ပ္ဍဲကဵုဂြိုဟ်ရာဟု။


၈။ ရာဟုတဴမ္ၚး ဘဳဘေတ်ဗၠးတိတ်နူဍုၚ်၊ နာဲစာပၞတ်ပ္ညုၚ် ဒိုဟ်ဗာယပ်ဒးကၠုၚ်အာ၊ ဒြပ်လေၚ်သက္ကုခြာ ဟုံအာဂိကတာန်၊ သတြုလေဝ်ဂြိုဟ်မာန် ဌာန်ဇကုဟွံဂွံမံၚ်၊ ယာယဳမ္ဒးပြံၚ် နူကဵုဌာန်ဒၟံၚ်ပြဟ်၊ ဒဵုကဵုၜါသၞာံဂှ် ဒှ်တဴရသေၚ်ဟာ၊ ယဲဘဲဂၠိုၚ်ကဵုသာ် ဍိုက်ဂၠုၚ်ဗြံဍာ်ကၠာ၊ အိုတ်သ္ကန်ဟွံဂွံမှာ ဟုံသၟတ်အာစာတွံ၊ ဗေဒၚ်ဗိုတ်ဒယှ် ညံၚ်ဗီုအတှ်ထဝ်၊ စဳပျးဒက်ဇန်အဵု ဒဵုအဓာန်ကဝ်၊ ဗေဒၚ်တြုံအသဝ် သမ္တီလဝ်ပ္ဍဲအက္ခရ၊ တဝှ်ရာဟုမၚ်စ တိတ်ဟီုပၠလဝ်ရောၚ်။

==ကိုန်ဂြိုဟ်မၚ်စ==

၁။ အဒိုတ်မၚ်စ မၞးပသတိ၊ ဒှ်ဟိုတ်ဒမၠိ ဇာတိအဒိုတ်၊ စန်လာဘ်ဟွံပိုတ် ဂွံအိုဟ်သဗ္ဗ၊ ဒှ်ဂြိုဟ်စန္ဒြ ဒါနဇိုန်ကဵု၊ အၚာမၚ်အဵု ဟိုတ်ဖဵုဇၞော်ဂၠိ၊ မၚ်မွဲလဝ်ညိ ဒမၠိဟွံခြာ၊ ဗုဒ္ဓမၚ်ကၠာ မြာသမ္ပတ္တိ ဒှ်သုခစိ၊ သမာဓိတန် သ္ၚိသဝ်မၚ်ပၠန်၊ ဟိုတ်ဇၞော်တန်ဒှ်၊ စိုတ်ဒှ်မဇ္ၛဟ် တွံဟီုဒမၠိ ဗြဴဗတိမၚ်စိ၊ သတ်ဗျိဟွံမွဲ ဇိုက်ဂှ်ဇၞော်ပြဲ တွံပ္ဍဲဗေဒၚ်၊ ရာဟုယဝ်မၚ် ဒုက္ခဟေၚ်ဒွံ ကဵုမၚ်မွဲဇကု၊ သာ်ဝွံမဟီု သိုက်ဇိုက်ဇၞော်ကီု သ္ဇက်ဟီုဟွံမွဲ၊ ဂြိုဟ်ဒစာံဝွံပြဲ သိုက်မွဲဇၞော်လောန်သာန် ဣဝွံဒှ်နနဳဒါန််၊ ပဓာန်ကဵုပုံရာံ ဒှ်ကိုန်ဂြိုဟ်ဒစာံ အာစာဗျာံလဝ်ရောၚ်။


၁။ အဒိုတ်မၚ်ဟေၚ် ပြေၚ်တက်ကၠစ မိတ်ခန္ဓလီု၊ ယဲတရေံကီု သီုမိမၜါ သမ္ဘာခြာတၞဟ်၊ စစၞက္ဍၚ် ဒးမၚ်မွဲတဲ ယဲဥူမတ်ဒှ်၊ ဂြိုဟ်အဒိုတ်ဂှ် တွံလဝ်မွဲတောၚ်် ဟွံဂွံယောၚ်ကီို။


၂။ စန်ယဝ်မၚ်ရ လာဘဂွံမြာ၊ ဂွံအာဲညးကၠာ မြာသမ္ပတ္တိ၊ ဂွံတသိုက််စိ ဇာတိစန္ဒြ၊ တွံအာစာရ မပြာကတ််ရောၚ််။


၃။ အၚာဆတ္တဝ် ယဝ်မၚ်စကၠာ၊ အိုတ်မိမၜါ အာစာကဵုဒှ်၊ ကောဒေံၝဲဗြဴ မွဲဂၞဴကီုသၟတ်၊ ကောန်သမ္ဘာဂှ် ဒှ်သတြုသၞ၊ မိသဟာယ ပမွဲသွတ်သွာ၊ ဒးစာ်ဂိုၚ်ကၠာ အာစာတွံလဝ်၊ အၚာဆတ္တဝ် ဟီုတွံလဝ်ရောၚ်။


၄။ ဂြိုဟ်ဗုဒ္ဓဝါ အာယုက်အာစိုပ် ကြိုပ်လာဘ်သကာ၊ ဒှ်ဇိုက်ဇၞော်ကၠာ လာဘဟွံဟုတ် ဟွံဂွံသဂုတ််ခြာ၊ မၚ်မွဲသဳလ ဟီုပၠလက်သန် ဗကန်အာစာ၊ ဂြိုဟ်ဗုဒ္ဓဝါ မြာလာဘ်တုန်သၟတ်၊ ပြာကတ်လဝ်ရောၚ်။


၅။ ဂြိုဟ်ဇၞော်တွံလဝ် သ္ၚိသဝ်ဂးမာ၊ အာယုက်တန်ကိုပ် စိုပ်ကၠုၚ်သေၚ်ဟာ၊ ဒှ်ဒုဟ်ဇၞော်ကၠာ အာစာဟီုလဝ်၊ ဒိုဟ်အဂၞဲဓဝ် စွံလဝ်မာန၊ ယဝ်ပ္တုဲဒါန ဗၠးရဂးကဵု၊ ဂြိုဟ်သ္ၚိသဝ်အဵု တွံကဵုမွဲတောၚ်။


၆။ ဂြိုဟ်ဗြဴဗတိ ညိဟွံဂွံယောၚ်၊ အာယုက်ဆတ္တဝ် ယဝ်စိုပ်မွဲတောၚ်၊ ဇၞးသတြုရောၚ် အခေါၚ်ဂွံလာဘ်၊ စွံစိုတ်ဗျဳဗျာပ် လာဘ်စိုတ်ဟွံယောၚ်၊ ဗြဴဗတိရောၚ် အခေါၚ်တွံလဝ်၊ ဒဵုတွဵုကဝ် သမ္တီလဝ်ညိ။


၇။ ဂြိုဟ်ပါပဇၞော် ကော်ဂးရာဟု၊ အာယုက်မေခု ဒွံဇကုကၠာ၊ ကသက်ကသာ ကာယဇကု၊ ယဝ်ပအမှု ဇကုကျညး၊ ယဝ်ယဲမ္ဂး မၞးတံမှတ်လွဳ၊ သဝ်ဇမ္ၚောဲပ္ညဳ မှတ်ပလွဳညိ၊ သတြုစိုပ်သ္ၚိ ယုတ္တိမၚ်မွဲ၊ ဘဲပၟတ်ပြဲ မၞးမၚ်မွဲညိ၊ မှတ်ပဝတ္တိ ဇာတိရာဟု။


၈။ ဂြိုဟ်သိုက်ဆတ္တဝ် ယဝ်ကၠုၚ်စိုပ်စိ၊ ဂွံပိုန်ဒမၠိ နကြိညးကဵု၊ ဇိုက်ဇၞော်လောန်အဵု လာဘက္တဵုဒှ်၊ ဇိုၚ်ၜါဇိုၚ်ပန် ထဝ်ဩန်တံဂှ်၊ ညးဇိုန်ကီုပြဟ် တွံလဝ်သေၚ်ဟာ၊ ဂြိုဟ်သိုက်တုန်ကၠာ ပြာကတ်လဝ်ရောၚ်။

==ကိုန်ဂြိုဟ်ကဝါ်==

'''၁။ အာယုက်စိုပ်အဒိုတ် ။ ။'''

အာယုက်ညးကိုပ် စိုပ်အဒိုတ်ကၠာ၊ ပန်ဂိတုရ ဒိုဟ်ပကဵုမှာ၊ သီုကဵုစိတြ မာဃဟွံခြာ၊ ဂိတုစဲဟေၚ် ရဟွံသေၚ်ဟာ၊ ကထိုက်ပုဟ်ကီု ဟဒယီုမှာ၊ ပ္ဍဲပန်ဂိတု အနုသန်ခြာ၊ နူညးဇမ္ၚောဲ ဗွဲဝါစဳဒွါ၊ ဖစုက်နၚ်ဏာ မၞးမိၚ်ကၠာရ၊ မိၚ်ဂလာန်ဂှ် ဒှ်သံဝေဂ၊ နူကောန်သမ္ဘာ ခြာဒဝ်စာ်သၠ၊ ဍိက်သ္ကံပြေၚ်ဂၠဴ ဍေံဒဴအာဂျ၊ ထဝ်ဩန်ဒတုံ ဒးဟုံမှာရ၊ ဗြဴရုပ်ဟွံမွဲ ဗွဲဝစဳပၠ၊ ဒိုဟ်ဨသာန်ဂှ် ဒှ်သေက်ဟေၚ်ရ၊ သ္ၚံဝါစဳဒွါ ဟွံဂွံမှာရ၊ ဂြိုဟ်အဒိုတ်ပၠ ပလဝ်သမ္တီ။


'''၂။ အာယုက်စိုပ်စန််။ ။'''

နာဲလျးစက်ဩန် ဗ္ဂန်ဨရာပိုန်၊ တ္ၚဲစန္ဒြဗိုန် လိုန်ယုဂ္ဂန္ဓဝ်၊ အာယုက်ဒတုံ ဘုံဂှ်ဆတ္တဝ်၊ ပ္ဍဲပသာ်ဓဝ် တွံလဝ်ကိုန်ခန်၊ ကထိုက်မွဲဒွန် ဇၞးပၠန်သတြု၊ လာဘ်သာ်ကၟု ဇကုဂွံရ၊ ကလေၚ်ဒေသ မူလတဏံ၊ ဒှ်ဂမ္တဴစိုတ် စရိုတ်အဟံ၊ သာ်ဝွံဒှ်တံ တၞံမူလစန်။


'''၃။ အာယုက်စိုပ်အၚာ။'''

သတ်လိုက်ဗာတံ ဒွံဂြိုဟ်အၚာ၊ အာယုက်ဒွံကီု လဟီုဂးကၠာ၊ ပိဂိတုရ ဒိုဟ်ပကဵုမှာ၊ ပသာ်ပုဟ်ဗိုန် ဖဝ်ရဂိုန်ကၠာ၊ ယာယဳနွံဟေၚ် လၟေၚ်လအာ၊ ဍိုက်ဂၠုၚ်ကွာ်တိုက် ဒဒိုက်ဖြာဖြာ၊ အမှုကွေံကြာန် ဂလာန်နာနာ၊ တၞေၚ်ဇိုက်ဂွက် တသိၚ်ဒွက်ကၠာ၊ ဒိုဟ်အဂၞဲဂှ် တပှ်ကိုန်ဒြာ၊ မၞိဟ်လဇ္ဇဳကီု ပလီုအကြာ၊ သီုကလော်သ္ၚိ ဒိတ္ထဳသေဟာ၊ ဗ္ဒဟ်ကဵုဒိုက်ယဲ မွဲတဲဟွံခြာ၊ တဝှ်အာစာ ဒှ်ဟောရာဗၠာဲ။


'''၄။ အာယုက်စိုပ်ဗုဒ္ဓဝါ။ ။'''

ပဳတိလျုၚ် ဖျုၚ်စေတနာ၊ အာယုက်ဒွံရ ပဂွိၚ်စံၚ်ဏှာ၊ ဂြိုဟ်ဗုဒ္ဓကၠာ အာစိုပ်လမာ်၊ ဂိတုပသာ် ကျာ်ဇၞးမာ၊ ကၠေၚ်မက်ဂမၠိုၚ် ဂၠိုၚ်ဍိုက်ပေၚ်ကၠာ၊ စိၚ်ဂၠုၚ်ဂၠဴပြေၚ် ထဝ်ဩန်ရေၚ်ဗ္ဂါ၊ ဗြဴဝုတ်ကညာ သ္အဳဗ္ဂာကျာ်ဩဳ၊ သတ်ဇိုၚ်ၜါပ္ညဳ အနဳဇိုၚ်ပန်၊ ဍိက်သ္ကံဂွံပၠန် ဗစန်အ္စာ၊ ဂၠိက်ယာတ်ကြိယာ မြာဂွံမွဲတဲ၊ ဂိတုပုဟ်ပြဲ ပ္ဍဲဂိတုမာ်၊ စိုတ်ဟွံတန်ဖျာ် သ္အဵုသ္အာ်စံၚ်နှာ၊ ညံၚ်ပတေၚ်ကၠာ ဒွံကျာသ္ကာတ်ဒြာတ်၊ ဒှ်အမှုရ ဒးကျရာဲသာတ်၊ အ္စာတွံကၞာတ် ညာတ်ဂြိုဟ်ဗုဒ္ဓ။


'''၇။ စိုပ်အာယုက်သ္ၚိသဝ်။ ။'''

ဂြိုဟ်မွဲဆတ္တဝ် သ္ၚိသဝ်ဂးမာ၊ အာယုက်ဖလုတ် ဒွံစုတ်သေၚ်ဟာ၊ ပ္ဍဲပသာ်ဗိုန် ဒးတိုန်ရုၚ်စာ၊ ဒြပ်ဒးဟုံပၠန် ဟွံဂွံသ္ဇိုၚ်ညှာ၊ ထဝ်ဩန်ဗၠဲဒွါ လေၚ်အာဟေၚ်ရ၊ မၞိဟ်ယုတ်အဟိုတ် စိုတ်ဒၟိက်ပါပ၊ ဗၟုဲဘုတ်ပြိုတ် ဒက်စိုတ်ပသၞ၊ ဆီပတိုဟ်အဵု နူကဵုကာယ၊ ဇိုၚ်တဲကဵုဩ ကာယဝွံဂှ်၊ ဂိတုပုဟ်ဂှ် ဟီုတွံကဵုရ၊ ဟိုတ်သမ္ဘာညး ဒးဒတဴဂျ၊ နူဌာန်ဒေဝ ကာယဒးချဳ၊ သံသာအနဳ သ္ၚေဝ်သတြု၊ ကမၠတ်ဒမၠ ဘဲလ္ၚမေခု၊ နေရတိဟာန် ဒှ်ဌာန်အမှု၊ ဂြိုဟ်သ္ၚိသဝ်ဝွံ ယၟုပြာထာ။


'''၅။ စိုပ်အာယုက်ဗြဴဗတိ။ ။'''

ဂြိုဟ်ဗြဴဗတိ ဒမၠိတွံလဝ်၊ အာယုက်ညးကိုပ် ယဝ်စိုပ်ဆတ္တဝ်၊ ဖဝ်ရဂိုန်စိ ဂ္ညိပသာ်က္ဍဝ်၊ လာဘဆတ္တဝ် ဗွဝ်ယဿ၊ ကသပ်စိုန်သကီု က္ဍိုက်ပေၚ်ကီုရ၊ လုံဇမ္ဗုဒိတ် ဒးတိတ်ခစ၊ ဍိက်ဗြဴဍိက်တြုံ ကောဂၞဴမသ၊ ဗွဲယမုကီု သီုဍုၚ်ကွာန်ရ၊ နူသၟိၚ်တလ လာဘနၚ်ကဵု၊ ညးနၚ်ကဵုအဵု တွဵုဘောဂ၊ ဒိုဟ်ပလိုတ်ဟေၚ် လၟေၚ်ကိုန်ဂြ၊ ဗွဲယုတ္တိရ ပဝိုတ်ညိတုဲ။


'''၈။ စိုပ်အာယုက်ရာဟု။ ။'''

အသူရိန္ဒ ပၠရာဟုကၠာ၊ ဒုၚ်ယမုမာ အရာဟုရ၊ သီုဂိတုတ္ၚဲ ဍေံဒက်ဝဲသၞ၊ ဒွံဂြိုဟ်ရာဟု စဏုမူလ၊ ဘတ်ဟွံယောၚ်က္ဍဝ် ဖဝ်ရဂိုန်ဂျ၊ ဒးကၠေံဒၟံၚ် ဒှ်သံဝေဂ၊ ဍိက်ဒြပ်ဒးသြာဲ နူနာဲတလ၊ မၞိဟ်ယုတ်လၟုတ် ယုတ်စရိတ၊ ဒဵုလမျီုကွေံ ဍေံပ္ကီုဟေၚ်ရ၊ ဗွဲပြဟ်ဗာယပ် ဒှ်ဆမပ်ဟီုပၠ၊ ဂမဳဗြဴကီု ဒှ်လမျီုရ၊ ဍေံဟီုပၠောပ်ကတောဝ် ဗဂေါဝ်အရေဝ်ရ၊ ဂလာန်လုတ်ဂှ် ဒှ်ဨကန္တ၊ ဂိတုမာ်ရ လာဘက္တဵုဒှ်၊ ဝွံက္တဵုဒဒှ် တဝှ်ရာဟု။


'''၆။ စိုပ်အာယုက်သိုက်။ ။'''

ဂြိုဟ်သိုက်ဆတ္တဝ် ဗွဝ်ယဿ၊ လန်ဗျးတ္ကံပန် စၞတ်ဨကန္တ၊ အာယုက်မူလ ယဝ်ဒွံကြကတ်၊ ဖဝ်ရဂိုန်စိ ဒမၠိအဆတ်၊ ယဝ်ဒှ်ကောန်သၟိၚ် သမၞိၚ်က္ဍိုၚ်ရတ်၊ ဗြဴဝုတ်ကညာ လာဘဂွံသၟတ်၊ ယဝ်ညးဒိုက်ကၠာ ဒမၠိပြာကတ်၊ သြောံသ္ၚုဂၠဴပြေၚ် ဂွံဟေၚ်အဆတ်၊ မၞးဂွံစသုၚ် ကျိုၚ်တွဵုဗၞတ်၊ ဣသိမဂြၚ် ဗိုတ်ဗေဒၚ်သၟတ်၊ မၞးတံပကတ် မှတ်ပလဝ်စိုတ်၊ လပကဵုဝိုတ် ပ္တိုန်လဝ်စိုတ်ညိ။

==ကိုန်ကွာ်တရဴ ရံၚ်မူစိလံစိုပ်==

တြုံကွာ်တရဴ ဗက်ကရာံ မူပယာံစိုပ်၊ ရပ်ဗုၚ်ရပ်က္ဍိုပ် စိုပ်ရအရံၚ် ကလေၚ်ဒၟံၚ်ဌာန်၊ ရပ်ကတောဝ်စိ ညိဟွံဂွံစဴ တရဴအဓာန်၊ ကံတဲမွဲဟာန် ဌာန်ဒေါဝ်တရဴ လံညိစဴစိုပ်၊ ရပ်ဗုၚ်ဂၞဴဂှ် ပြဟ်ထောံလဝ်ပုၚ် စိုပ်ကၠုၚ်တုဲရ၊ လ္ပဒက်စိုတ် ရပ်က္ၜံၚ်ဇိုၚ်ပ္ကာန် ဌာန်ဒေါဝ်တရဴ၊ လံညိစဴအိုတ် ဗလာကာဗိုတ် ဆဍေံၜိုတ်ရပ် ချပ်ဟီုကဵုရ။

==ကိုန်ကတိုၚ်ပန်==

သက္ကရာဇာ ဇိုတ်ကၠေံဨကာ စှ်ၜါဗဂန်၊ ကတိုၚ်ပန်တုန် စုတ်ပ္တန်လဝ်ဂွိုၚ် မွဲကတိုၚ်ထဝ်၊ ၜါကတိုၚ်သြန် ပိတန်သွံဗျာံ ပန်ကာံဆတ္တဝ်၊ တြုံနွံတံက္ဍဝ် ဗြဴရိုဟ်ကၞောတ် ဟွံဆောတ်မှာပၠန်။

==ကိုန်ကာပိ==

ဗွဲမမံက်မာ နူအဒိုတ်ကၠာ ရိုဟ်ကၠောံအာစန်၊ ဗွဲစွေက်တုန် နူစန်တုန်သွံ ရိုဟ်ကၠောံအၚာ၊ လဟီုဝွံရ ဒေသဒဒှ် တဝှ်ပိပြကာ၊ ချပ်ဗ္စာရဏာ လအာကိုန်ရ ဒုဟ်ပကဵုခၠန်။

တြုံဟာဗြဴဟာ ခါညးသၟာန်ကီု ဟီုကဵုမွဲတန်၊ အဒိုတ်တြုံပၠန် လက်သန်ကောန်ၚာ်၊ စန်ဂှ်သာ်ဗြဴ အၚာတြုံရောၚ် ညိဟွံယောၚ်ခြာ၊ လအာသဘဴ ကာပိညံၚ်သ္ဍဴ သှ်ပ္တဴစိတ္တ ဒိုဟ်ပကဵုခၠန်။

သတ်ဇိုၚ်ပန်ကၠာ သတ်ဇိုၚ်ၜါကီု ညးသၟာန်ဟီုရ၊ ဒးအဒိုတ်ရ ဂွံရလၟုဟ် သာ်ဝွံသှ်ကဵု၊ စန်မွဲလံဂွံ အၚာတုန်သွံ ဟွံဂွံဂးကဵု၊ ပိကာဝွံအဵု တွဵုပ္ဍဲကိုန် ချပ််ဗီုဟီုရ။

ညးသၟာန်ဒိုဟ်ပန် တိုၚ်ဂကန်ကၠာ အာစာတံရ၊ အဒိုတ်ရောၚ်ဂျ ဒေသသၟဝ်ကျာ ဍေံအာဨသာန်၊ စန်ဗမံက်ကၠာ ကဵုသမၠုၚ်ကျာ ဍေံအာကွေံကြာန်၊ အၚာမွဲဟာန် ဌာန်ပလိုတ်ဟေၚ် ဗာယပ်ရေၚ်ဂျ။

မၞိဟ်မကၠတ်ဏာ ဒျိုၚ်ဟာဗ္တာၚ်ဟာ တွံပ္တိတ်နာမ၊ ဒးအဒိုတ်ရ ဒေသပ္ဍဲသ္ၚိ သမြိညိသှ်၊ စန်ဂှ်ဗြဴသာၚ် ဗ္တာၚ်မံက်သၟဟ် မကၠတ်ဒြပ်ဂှ်၊ အၚာညးတွံ ဒှ်မၞိဟ်ဇမၞော် မကၠတ်ဂၠံက်ဏာ။

ညးသၟာန်ယဲကၠာ ချိုတ်ဟာဂျိုၚ်ဟာ ရံၚ်မွဲကာလ၊ အဒိုတ်ချိုတ်ရ ကာလဂှ်မွဲ စန်ဂၠိၚ်သ္ၚောဲညိ၊ ယဝ်ဒးအၚာ ဗၠးဗွဲသွာရ ကာလဂှ်စိ၊ အိုတ်ဇၟာပ်ဗျာဓိ ဗဂန်လဝ်ပိကၠာ ဟီုပညှာရ။

ဝါတ်ဟာလောဲဟာ ယဲဗြဴဂှ်ကၠာ ရံၚ်မွဲကာလ၊ အဒိုတ်လောဲရ ဒေသဒယှ် တိတ်ဟီုတွံကဵု၊ စန်မွဲလံညိ ဗျာဓိဗြဴဂှ် ပိုဲဟီုတွံကဵု၊ ဒးအၚာအဵု ဝါတ်ဂါတ်က္တဵုဒှ် ဟီုတွံကဵုရ။

ကောန်ပ္ဍဲဂဝ်ဂၞဴ တြုံဟာဗြဴဟာ ညးသၟာန်အာရ၊ အဒိုတ်တြုံရ ဒေသဝွံအဴ စန်ဗြဴဟွံမှာ၊ အၚာကြံၚ်ဍုဟ် ကောန်တြုံဟေၚ်ရ လ္ပလၚ်္ကာ၊ တိုၚ်ကိုန်အာစာ ပညှာဒးယီု ဟီုတွံကဵုရ။

ညးသၟာန်တုန်အဴ တလိၚ်တရဴ ဗွဲကြဴဂတ၊ အဒိုတ်သတုံရ ဆဵုမဂ္ဂအဴ တဴဒဂူမုခ်၊ အၚာဇွိတဲ ကိုန်သေံပြဲရ လ္ပပဏုက်၊ ဂၞန်လဝ်ဍုက်ဍုက် လ္ပပၞုက်ကီု ချပ်ဗိုန်ဟီုရ။

ညးသကဵုဒုဟ်ရော နာဲပိုဲဟောရာ ဟီုပညှာရ၊ အဒိုတ်တုန်ရ ပါပဂှ်ဇၞော် စန်ကလော်သ္ၚိ၊ မၞိဟ်ဒးဗာ်ရောၚ် မၞိဟ်စရံၚ်ကၠာ အာစာတွံစိ၊ မၞိဟ်ပါပစိ ဇၟာပ်ဒုဟ်ထိထံၚ် စၞတ်ရံၚ်ညိ၊ အဒိုတ်ကတိုၚ် ကမၠိုၚ်တုန်အဵု မကဵုဒုဟ်ရ၊ စန်ဂှ်ပါပ နာမဩၚ်သၟတ် သီုတၟံမတ်ကၞာတ်၊ အၚာတုန်အဵု ဒဂဵုဆုတုန် ကဏောတ်ဒုန်ညာတ်၊ သၟဝ်ကျာကၞာတ် လညာတ်ကိုန်ခန် မဆန်လဝ်ရ။

သ္ၚေဝ်ပၟိက်ကၠာ ဂွံဟွံဂွံဟာ ဟောရာဟီုရ၊ ဒးရသုဇ္ဇ ညိဟွံဂွံခၠန် စန်မွဲဝါတ်ဂါတ်၊ ဒးအၚာပြဲ ဗွဲမသွာကီု အာစာဟီုကၞာတ်၊ ဆဝွံပိုဲညာတ် ကၞာတ်ပါၚ်အာစာ ဟွံဂွံမှာရ။

ဆဵုဟွံဆဵုဟာ ရာညးသၟာန်ကီု ၜိုတ်ဟီုကဵုရ၊ အဒိုတ်ဆဵုရ စန်ရေၚ်ဂျဂေါဝ် ကဵုဒေါဝ်တရဴ၊ ဒးအၚာစိ ဆဵုပ္ဍဲသ္ၚိသၟတ် ဟွံဆောတ်သဘဴ၊ ပိကာညံၚ်သ္ဍဴ တိုၚ်သဘဴကီု ချပ်ဗိုန်ဟီုရ။

စိုပ်ဟာဟွံစိုပ်ဟာ ခါညးသၟာန်ကီု ၜိုတ်ဟီုကဵုရ၊ အဒိုတ်မံၚ်ဂျ ဒေသနူကိုပ် ဟွံစိုပ်ဟီုပ္ညုၚ်၊ ဒးစန်တုန်အဴ ဆဒေါဝ်တရဴ ကလေၚ်စဴကၠုၚ်၊ အၚာဂေါဝ်ဇြုၚ် နာဲမပ္ညုၚ်သၟတ် ဟွံဆောတ်သဘဴ။

ပိုဲအာဂၠာဲသၟိၚ် ဆဵုသၟိၚ်ကီုဟာ ဟောရာဟီုရ၊ ယဝ်ဒးသုဇ္ဇ ဆဵုရတုန်ဟေၚ် လၟေၚ်ကိုန်ခန်၊ ကောန်သၟိၚ်ဗၠာဲသၟိၚ် ဂမြိၚ်ကၠုၚ်ရ ဒးဒေသစန်၊ အၚာမွဲဒွန် သၟိၚ်ဟေၚ်တုန်ကၠုၚ် ဟီုပ္ညုၚ်ကဵုရ။

ကွာ်တရဴဂြိုပ် မူစိလံစိုပ် သော်က္ဍိုပ်ဟီုရ၊ အဒိုတ်တုန်ရ ဆယာယဳတဴ ဟွံစဴစိုပ်ဏီ၊ စန်ရတိတ်ရံၚ် ချဳဒၟံၚ်ဌာန်ဟာန် တဴရဳရဳ၊ အၚာခပ်သီ သမ္တီလမုဟ် စိုပ်ကၠုၚ်ပြဟ်ရ။

ပိုဲဍိက်တုန်အဴ ကွာ်တရဴကီု ဟီုကဵုညိရ၊ အဒိုတ်တုန်ရ ဆဵုသတြုသၞ ဆဂှ်ထံၚ်ထာ၊ စန်ယဝ်ဆဵုကွေံ ဍေံဟမာန်က္ဍၚ် ထဏၚ်ဝေါဟာ၊ ဒးအၚာရ လအာဝါတ်ဂါတတ် ဟီုကၞာတ်လဝ်ရ။

ယဝ်ညးသၟာန်အဵု ဆဵုပၞာန်ဟွံဆဵု ဟီုပကဵုမှာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ ယဝ်အာတုန်ဂှ် ဟွံဆဵုဒှ်ရ၊ ဒးစန်တုပ်အဴ ဆဵုဒေါဝ်တရဴ သဘဴမူလ၊ ဒးအၚာရ ကာလဂှ်တုန် ဣၚုဟ်ဆဵုကၠာ။

ပၞာန်ဇၞးပၞာန်ကျ ဣၚုဟ်ရဂး ယဝ်ညးသၟာန်ကၠာ၊ ဒးအဒိုတ်မာ ယဝ်အာတုန်ကွေံ ပိုဲကျဍေံရ၊ ဗိုလ်ဍေံဂၠိုၚ်ကွေံ စဏေဟ်ဟွံမာန် ဌာန်စန်မူလ၊ ဒးအၚာရ ဍေံကျပိုဲဟေၚ် ပရေၚ်အာစာ။

ပိုဲအာသၟာန်ဗြဴ တိုၚ်သဘဴကီု ဟီုညိဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ လအာဣၚုဟ် ဗြဴဂှ်ဟွံခိုဟ်၊ ဒးစန်တုန်အဴ ဗြဴသေက်ဇဵုဂံၚ် ပမံၚ်ဍေံဒြိုဟ်၊ အၚာမွဲဒိုဟ် ဗြဴဂှ်ခိုဟ်ရ လပသၚ်္ကာ။

စိုပ်ဟွံစိုပ်ဟာ ညးအာသၟာန်ကီု ဟီုညိဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ တိုၚ်လအာကွေံ ဍေံဟွံဂွံစဴ၊ စန်မွဲဣၚုဟ် သာ်ဂှ်မဂး ညးရပ်လဝ်တဴ၊ အၚာသဘဴ စဴဟွံစိုပ်ဟေၚ် ညးဟီုသေၚ်ဟာ။

ချိုတ်ဟာဂျိုၚ်ဟာ သာ်လွာသဘဴ ယွံအဴဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ အခါဂှ်ချိုတ် လပဝိုတ်ညိ၊ သဝ်ဂစိုတ်ကၠာ သာ်လွာသဘဴ ဒတဴစန်ဂၠိ၊ အၚာဒမၠိ ပဝိုတ်ကၠေံရ လပသၚ်္ကာ။

ယဲအာညးဟီု တိုၚ်တဝှ်ဗီု ဟီုညိဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ လအာယောဂဳ ညးဝဳလဝ်ဟေၚ်၊ ဒးစန်ဒဝိုၚ် ဗြဴဂိုၚ်လဝ်ကၠာ ဝဳပရာဗၠေၚ်၊ အၚာမွဲရေၚ် ဍောၚ်စိုတ်ဟေၚ်ရ ဟီုပသၚ်္ကာ။

ကဵုဒြပ်ကုညး သၟးသာ်ဒဒှ် ဣၚုဟ်သၟာန်ကၠာ၊ အဒိုတ်ဂးမာ ခါဂှ်မွဲတဲ မွဲကဵုကၠံဂွံ၊ ဒးစန်တုန်ကၠာ ပကဵုပါဒး သၟးဒးဒှ်ဝွံ၊ ဒးအၚာသွံ ညံၚ်ကဵုထောံဍာ် သာ်ဂှ်ဟေၚ်ရ။

သိုၚ်သ္ၚိတုန်ကီု တိုၚ်တဝှ်ဗီု ဟီုညိဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ သာ်လွာဒေသ ပသိုၚ်ဟွံခိုဟ်၊ ဒးစန်တုန်ကၠာ တိုၚ်ကိုန်ဟောရာ အာစာဂးခိုဟ်၊ ဗၠးအၚာခိုဟ် ဆခိုဟ်လၟေၚ်ပရေၚ်သံသာ။

ရပ်ဟွံရပ်ဟာ သာ်လွာသဘဴ ယွံအဴဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ သာ်လွာမဂး ညးရပ်တဝ်သွံ၊ ဒးစန်မွဲတၟပ် ညးရပ်မဂး ဗၠးအာဟွံဂွံ၊ အၚာတုန်သွံ ဗလးထောံရ ဟီုပသၚ်္ကာ။

ဒးဂၠုဲညးအဴ သဘဴနူကိုပ် စိုပ်ဟွံစိုပ်ဟာ၊ အဒိုတ်တုန်မာ ကၠုၚ်တုဲပၠန်အာ သာ်လွာသဘဴ၊ ဒးစန်နူကိုပ် ကၠုၚ်စိုပ်တုဲရ ဆဘာ်တရဴ၊ ဒးအၚာအဴ သဘဴနူကိုပ် ပိတ္ၚဲစိုပ်ကၠာ။

ဍာ်နွံဟွံမွဲ ညးမွဲသၟာန်ရ ဟီလပညှာ၊ အဒိုတ်တုန်ကၠာ သာ်လွာဣၚုဟ် ဍာ်ဂှ်ဟွံမွဲ၊ ဒးစန်လမာ် ဍာ်ဂှ်နွံသွံ ဂွံသုၚ်ဖဲလဲ၊ အၚာမွဲတဲ ပ္ဍဲဍာ်မဂး ညးစုတ်ဂျိကၠာ။

ဂၠုၚ်မွဲညးနၚ် ဟၚ်ဒးဟဒး ဂးညိဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်မာ က္ဍိိုပ်ပါအာဟေၚ် ဟသေၚ််တူဒၟံၚ်၊ ဒးစန်တုန်အဴ သဘဴဣၚုဟ် ဂၠုၚ်ဂှ်သၠာၚ်မံၚ်၊ အၚာမွဲဂၠံၚ် နွံဒၟံၚ်တၚ်ကံ မၞးတံပရာန်။

ဗျာဓိဗြဴတံ မစိလံသၠး ဂးညိဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ သာ်လွာမဂး နူညးဒဵုကတဴ၊ ယဝ်ရဒးစန် တူကတဴပၠန်အဵု ဒဵုတ္ၚဲသဝ်အဴ၊ အၚာသဘဴ နူတ္ၚဲသဝ်အဴ စဴစိုပ်ယးကၠာ။

ပိုဲအာသွံစ တိုၚ်ဒေသဗိီု ဟီုညိဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ သာ်လွာနူတၞံ တမ်ဍေံဟုံတဴ၊ ဒးစန်တုန်အဴ သာ်လွာသဘဴ ဆတမ်စဴဂွံ၊ အၚာတုန်သွံ ပရဲဂွံဟေၚ် တိုၚ်ကိုန်သေၚ်ဟာ။

စၟတ်ဟွံစၟတ်ကွေံ ညးနၚ်ပရိုၚ် တိုၚ်ကိုန်အာစာ၊ အဒိုတ်တုန်မာ ယဝ်ရအာဒး ဟွံစၟတ်ဂးကီု၊ တ္ၚဲစန်တုန်သွံ ဍေံဟွံစၟတ်က္ဍၚ် နၚ်ပရိုၚ်အဵု၊ ဒးအၚာအဵု တွဵုဒးဒှ်ဗီု ဟီုသၟတ်သေၚ််ဟာ။

ကၠးဍိက်တြုံဗြဴ ရာန်ပြေၚ်ဂၠဴစိ ဟီုညိဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်မာ လအာမွဲရ ပရခိုဟ်ဂး၊ ဒးစန်တုန်သၟတ် ဆဗၞတ်ကီုကၠာ ကိုန်အာစာဂး၊ အၚာမဂး ဒြပ်ဒးဟုံရ လ္ပသၚ်္ကာ။

မၚ်မွဲသနာ ညးရံၚ်ကာကီု ဟီုရအာစာ၊ ဒးအဒိုတ်မာ တြုံဒးချိုတ်ကၠာ လအာလက်သန်၊ ဗြဴဒးချိုတ်ကၠာ လအာလက်သန်် ကာစန်မဂး၊ ဒးမံၚ်ဒဵုဗျု သာ်ဝွံသီုၜါ ဒးကာအၚာ။

ခိုဟ်ဟွံခိုဟ်ကီု တိုၚ်တဝှ်ဗီု ဟီုလဝ်သၚ်ဟာ၊ ဒးအဒိုတ်မာ ယဝ်ပ္ကီုကေၚ်ကာ ခိုဟ်အာစာဂး၊ ဒးစန်တုန်ကၠာ ကေၚ်ကာဆဗၞတ် မှတ်ဟေၚ်ယဝ်ဒး၊ အၚာမဂး ဒးဟွံခိုဟ်ရ ဟီုပသၚ်္ကာ။

ပၞာန်ကၠုၚ်ဟကၠုၚ် ပ္ညုၚ်ကိုန်ခန်ကီု ဟီိုညိဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်မာ ခါညးသၟာန်ကီု ဟွံကၠုၚ်ဟီုရ၊ ဒးစန်တုန်အဴ စိုပ်ဘာ်တရဴ ပၠန်စဴအာရ၊ ယဝ်ဒးတဴမ ကၠုၚ်စိုပ်တုဲရ လပသၚ်္ကာ။

ညးဂှ်ကၠုၚ်အဴ သာ်လွာသဘဴ ယွံအဴဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ သာ်လွာတုန်အဵု ဗိိုလ်ဍေံကၠုၚ်ရ၊ ဒးစန်တုန်အဴ နူဆဒဴဗညာ လအာဒေသ၊ ယဝ်ဒးတဴမ တၠညးဟေၚ် ဟသေၚ်သေနာ။

ခိုဟ်ဟခိုဟ်ဂး ညးနၚ်ပရိုၚ် အတိုၚ်သေၚ်ဟာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ လအာဝွံဂှ် ဒှ်ဆတန်ဒေါဝ်၊ ဟွံခိုဟ်မဂး ဒးရံၚ်တၠုၚ်ပၠန် စန်လှေံလှန်လဝ်၊ အၚာဆတ္တဝ် ဗဝဝ်သတြု သာ်ဝွံသေၚ်ဟာ။

ပၞာန်မကၠုၚ်ဝွံ မူဂိတုရော ဟောရာဟီုဗွဲ၊ အဒိုတ်တုန်ပြဲ စဲပသာ်ဇှ်ေ အသာတ်သၟိဟ်ကီု၊ စန်သဝန်ဘတ် အသုတ်တၞံအဵု ကဵုကထိုက်ကီု၊ အၚာတိုၚ်ဗီု မြေက္ကသဵုပုဟ်မာ် ကွာ်ဖဝ်ရဂိုန်ကၠာ။

မူတ္ၚဲမဂး ပၞာန်ညးကၠုၚ်စိုပ် ဟီုညိဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်မာ ဗုဒ္ဓဝါဝွံ ဂုရုသိုက်ကြ၊ ဒးစန်တုန်ကၠာ စန်အၚာကီု လဟီုမူလ၊ အၚာမွဲရ သုဇ္ဇသ္ၚိသဝ် ဟီုလဝ်သေၚ်ဟာ။

ဂြးစပ်ညးဂး ဂြးဟဂြးကီု ဟီုညိဟောရာ၊ သဝ်တ္ၚဲဂယး ဂြးစပ်တုန်ကီု ဟီုညိဟောရာ၊ ဒးအဒိုတ်ကၠာ သာ်လွာဂယး သာ်ဝွံညးဟီု၊ ဒးစန်ကတဴဒ္ဂူ ဒဒှ်မူလ တိုၚ်ဒေသဗီု၊ အၚာမွဲကီု ဗီုသဂါလောန် ဂကန်အာစာ။

ဂြးစပ်ရိုဟ်ဏာ ခါရညးသၟာန် နိဒါန်ဝေါဟာ၊ ဒးအဒိုတ်မာ ရပ်ဨသာန်ကီု ဗီုဨသာန်ညိ၊ ဒးစန်တုန်ရ ဒိုဟ်ပုဗ္ဗကီု သီုအဂၞဲစိ၊ အၚာဒမၠိ နေရတိကီု ဟီုပျးလဝ်ကၠာ။

အိုတ်ဟွံအိုတ်ဟာ ခါညးသၟာန်ကီု ဗီိုဂွံဟီုကၠာ၊ ဒးအဒိုတ်မာ စန်မွဲဆကၠာ ၜါဆသှ်ေတဴ၊ ဒးအၚာအဴ စဴသှ်ေဂရီု ညးဟီုသေၚ်ဟာ။

အိက်ဟာကၠာတ်ဟာ သာ်လွာဂှ်စိ ဟီုညိဟောရာ၊ အဒိုတ်တုန်မာ အာစာဂးဗက် အိက်လက်သကဲ၊ ဒးစန်တုန်ကၠာ ကၠာတ်ရောၚ်သေၚ်ဟာ လအာဂၠိၚ်သ္ၚောဲ၊ အၚာမွဲတဲ ပ္ဍဲဂှ်အိက်ဟေၚ် အတိုၚ််ကိုန်သေၚ်ဟာ။

==ကိုန်ကာထပှ်==

ဒြပ်ကၠေံညးသၟာန် ဒိုဟ်ဌာန်သ္ဍးဩာဲ ပိုဲဍိက်ဂၠာဲညိ၊ အဒိုတ်ပ္ဍဲတိ စန်နကြိအဴ ဒကဴတရၚ်၊ အၚာဍာ်ပြဲ ဗုဒ္ဓပ္ဍဲနုၚ် ကၠုၚ်ပ္ဍဲဗေဒၚ်၊ ချပ််ဗီုစၚ်ခြၚ် ဒိုဟ်ကၠၚ်သ္ဍးဩာဲ မှတ်ဂၠာဲမွဲညိ၊ ဗြဴဗတိသွံ ဟွံဂွံတဴသ္ၚောဲ ပ္ဍဲကၠံဍေံလဝ်၊ တ္ၚဲသိုက်ဆတ္တဝ် ဟီုလဝ်သ္အာၚ်အဴ တဴအကာသ၊ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်ဂှ် တိုၚ်တဝှ်ဗီု ဟီုကဵုဂတ၊ ဂွံကၠောံသဍ ဆမွဲသ္ၚိကွေံ ဍေံမဒေပ်လဝ်၊ အဒိုတ်တြုံပၠန် စန်ဝုတ်ရနာဲ အၚာဗၠာဲအဴ၊ ဗုဒ္ဓဝါဂှ်ဗြဴ ဗြဴဗတိဂှ် ဒှ်အဝဲဂမဳ၊ သိုက်ဂှ်တြုံဇၞော် သော်သ္ကံပ္ညဳ သောရဳဣတ္ထဳ၊ ကိုန်အိန္တက္ခဳ ပ္ညဳဒိုဟ််ဟဆောတ် တီိမှတ်တြုံဗြဴ။

==ကိုန်ကာတ္ၚဲတ္ကံပန်==

 '''မ ရ
 '''ဍ ဝ'''

သ္ၚိပန်ကၠောန်လဝ် အခဝ်ပန်ဂျ အက္ခဝ်ဂှ်ရ။

မ၊ ရ၊ ဍ၊ ဝ၊ ညးဗက်ကာတ္ၚဲ ကဵုရပ်မွဲရ။


၁။ ယဝ်ရရပ်ဒး ဂးအက္ခဝ် &quot;မ&quot;၊ သၟိၚ်စောရဏိ ကျမှုတ်သဓ၊ ဝေၚ်ပၞာန်ဒမၠ ဒးကျဇၟာပ်််စွံ၊ ယဝ်ဒှ်ဂတှ် ဂှ်လေဝ်ဟွံဂွံ၊ ညးသၟာန်ယဲသွံ ဍေံဟွံဂွံချိုတ်၊ ဒြပ်လေၚ်ညးသၟာန် တဴဌာန်ပလိုတ်၊ သၟာန်သိုၚ်သ္ၚိကၠာ ခါမံၚ်ဒးချိုတ်၊ ဒြပ်အရာအိုတ် ၜိုတ်အက္ခဝ်မ၊ ပါဋိမောက္ခ ဟီုပၠလဝ်ရောၚ်။


၂။ ညးရပ်မဂး ဒးအက္ခဝ်&quot;ရ&quot;၊ ဒးသၟိၚ်ကီုရ ကလိၚ်ကရး၊ ညးဝေၚ်ပၞာန်ကီု ဟီုအမှုဇၞး၊ ကွာ်တရဴသ္ၚောဲ မသုန်တ္ၚဲဂး၊ သတ်ဇိုၚ်ပန်ကၠာ သတ်ဇိုၚ်ၜါဒး၊ ဖျေံဂတှ်အဵု မိက်ဒြပ်ကဵုညး၊ ဍိက်ဒဴဂၠဴဗၠး ဟွံဂွံဂးကီု၊ ပိသၞာံတွဵု က္တဵုဒှ်သၟိၚ်ရ၊ ယဝ်စိုတ်ရပ်ဂှ် ဒှ်အက္ခဝ်ရ၊ ပါဋိမောက္ခ ဟီုပၠလဝ်ရောၚ်။


၃။ ညးရပ်မဂး ဒးအက္ခဝ်&quot;ဍ&quot;၊ ဝဏ္ဏဣသိ ဒဂိုန်ဂြိုပ်ရ၊ ဆဵုဂၞကျာ်ကၠာ မှာဒေဝဳလ၊ ၛာန်သရိုဟ်အာ တူအာကာသ၊ သတ်ဇိုၚ်ပန်ကၠာ သတ်ဇိုၚ်ၜါရ၊ ဟွံချိုတ်ဒးချိုတ် အိုတ်ဇၟာပ်သဗ္ဗ၊ ညးသၟာန်တြုံဗြဴ ရဴဝွံဟီုရ၊ ညးမွဲပလီု အာစာဟီုပၠ၊ ဍိက်သကံဒဴစိ နေရတိရ၊ ဒြပ်လေၚ်ဟီုပၠ တဴသ္ၚိဇကု၊ ညးသၟာန်သာ်ဝွံ ချိုတ်ဟာဂျိုၚ်ဟာ၊ ဒှ်ဗြဴချိုတ်ကီု တြုံဟီုထံၚ်ထာ၊ ရဴနဲဝွံသွံ ဟွံဂွံစအာ၊ သာ်ဝွံအာစာ ဇိုတ်အာကာသ၊ ပါဋိမောက္ခ ဟီုပၠလဝ်ရောၚ်။


၄။ ညးရပ်မဂး ဒးအက္ခဝ်&quot;ဝ&quot;၊ ဒှ်ညးဒိုက်ရ ဂွံဂၠဴဂွံပြေၚ်၊ ဒှ်ကောန်သၟိၚ်ဟေၚ် သရေၚ်စိၚ်ချေံ၊ ဍေံဒှ်ဍိက်ညး ဂွံဗၠးကဵုဍေံ၊ ဍိက်သ္ကံညးအဵု ဗၠးဒဵုချိုတ်ကွေံ၊ နဲဥပ္ပဒှ်ေ လွေဟ််မဟီုပ္ညုၚ်၊ ကိုန်ဝွံမကၠုၚ် နူဍုၚ်ဗကာံ၊ သၚ်ဟာဲဂၚ်ကၠာ ဂးဝေါဟာသ္ဍာံ၊ ပ္ဍဲဍုၚ်သိၚ်္ဃို ဟိုတ်ဖဵုသုန်ဂြာံ၊ ကိုန်ဝွံဒှ်သ္ဍာံ ဟီုဗျာံလဝ်ရောၚ်။


ပြကိုဟ်လောကသိဒ္ဓိ တုဲရ။

==လ္ပညာတ်ဒှ်ပိသာ်−ပြကိုဟ်သၞဲလ္ၚီ==

 နမတ္ထု သဗ္ဗဗုဒ္ဓနံ

စၞောန်ထ္ၜးကဵု လၟေၚ်သ္ပံလ္ပံ ခိုဟ်ဟွံခိုဟ်။


*လ္ပံညာတ် ဒှ်ပိသာ်


၁။ ဓာတုက္ခောထ၊ ပ္ဍဲဗ္တံပထမယာံ ယဝ်လ္ပံမ္ဂး ပဟိုတ်နူစၞအာဟာရတုဲ ဓါတ်ကၞုက််ကၞာဲအာ လ္ပံဂှ် ဟွံဍာံရ။


၂။ ဒေဝူပသံဟာရ၊ ပ္ဍဲဗ္တံသ္ဂာ မတွံဂး မဇ္ၛိမယာံ ယဝ်လ္ပံမ္ဂး ပဟိုတ်ဒေဝတတဴတံ မသ္ပတုဲ မဂွံညာတ်သွပ်လ္ပံဂှ်ရောၚ်၊ လဆောဝ်ဍာံ လဆောဝ်ဟွံဍာံရ။


၃။ ပုဗ္ဗနိမိတ္တ၊ ပ္ဍဲဗ္တံဖလာၚ်ယး မဂွံညာတ်သွပ်လ္ပံဂှ် ဒှ်နိမိတ်ရောၚ်၊ လ္ပံဝွံ မကဵုဒုဟ်ကီု၊ မကဵုဖဵုကီု ဒှ်စၟတ်ဍာံရောၚ်။

==လ္ပံလၟေၚ်တ္ၚဲထပှ်==

အဒိုတ်လ္ပံ ဒွံညးသ္အာၚ်ပၠန်၊ စန် မိတ်ပြဝါ၊ လ္ပံတ္ၚဲအၚာ ၜါမိကဵုမ၊ ဗုဒ္ဓ ကလော၊ ဂုရုသေၚ်ဟာ ဒွံအအာစာဗျိၚ်၊ သိုက်မဟိံသာဂေါ၊ သ္ၚိသဝ်တုန်ရောၚ် မွဲဩဂးဝွံ ဒွံဇကုကၠာ။

==ထ္ၜးလၟေၚ်သွပ်လ္ပံ==

လ္ပံညာတ်သုၚ်ဍာ်နုၚ်ကၠဟ်ထဝ်မ္ဂး သဂွံစဂုဏ် ဨကရာတ်ရ။ လ္ပံညာတ်ဇကု ဂဵုလဟဵုတိုန်မ္ဂး ဂွံဂ္ညိဂ္ညာတ်ကြိယာမပြဲ ပိုန်ဟာန်ဇၞော်မပြဲ နူကလောဂမၠိုၚ်ရ။


လ္ပံညာတ်ကမၠိုၚ် ဒှ်ဒၟိဟ်မ္ဂး ဂွံဗြဴဒှ်ကၟာဲရ လ္ပံညာတ်သဳကၠဳခမဳမ္ဂး ဂွံဗၠးဒဒိုက်သၞာရ။ လ္ပံညာတ်သုၚ်ဍာ်ပဿဴမ္ဂး ဂွံလာည်နူဇမ္ၚောဲရ။


လ္ပံညာတ်ဇကုအုဲမ္ဂး ညးထိုၚ်သးဇကုရ။ လ္ပံညာတ်တိၚ်စံၚ်ဂြဝ်ကျာံမ္ဂ: ယးဂှ်ဂွံလာဘ် ဂွံယဿပတ် လောန််နူညးရ။


လ္ပံညာတ် ၜန်ပၞာၚ် ၜှ်ပ္ကဴဒကှ်မ္ဂး ဒှ်ဗြဴ ဂွံတၠသ္ၚိ ထမိက်ရ၊ ဒှ်တြုံ ဂွံဗြဴဝုတ်ရ။


လ္ပံညာတ်စသ္ၚိဍာ်မ္ဂး ဒှ်ဇၞော်ညးရ၊ လ္ပံညာတ် ကိတ်စဇိုၚ်တဲမ္ဂး ဂွံပတၠဗိုလ်လဗးရ၊ လ္ပံလိုန်ဒၞပ် လ္ပံညာတ်ဒလဝ်က္ဍိုၚ်၊ လ္ပံဍိုက်သရေၚ်မ္ဂး ဒးကွာ်တရဴ နူဇမ္ၚောဲရ၊ လ္ပံညာတ်ပၞာၚ်ဗ္က ပူဇဴကျာ်မ္ဂး ဂွံပတၠဣဓိရ၊ လ္ပံညာတ်ယဲမ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံညာတ်ဒေဝတဴ မၞုံကဵုဣဓိမ္ဂး ဒှ်သမာပဋိပတ် မပြဲရ၊ လ္ပံညာတ်ခါဲကမၠိုၚ်မ္ဂး ဒှ်ညးဗၞိက်ရ။


လ္ပံညာတ်ဂ္ဇံထးမ္ဂ ဂွံကလောဂမၠိုၚ်ရ၊ လ္ပံညာတ်ဩၚ်မ္ဂး ဂွံဒှ်သၟိၚ်ရ။

==လ္ပံဟွံခိုဟ်==

လ္ပံညာတ်မၞိဟ်ဒမျိုၚ် ဍေံသုၚ်ဆီဇကုမ္ဂး ဂဗုတိတြေံ ဍေံကၠုၚ်စိုပ်ဇကုပၠန်၊ လ္ပံညာတ်စံၚ်ယတ် ပ္ဍဲမစံၚ်ဒၟံၚ်ဇကု ကၠောၚ်ပၟတ်ဟွံဂဵုမ္ဂး ယဲမူလဗျာတ်ဒှ်ရ၊ လ္ပံညာတ် ဍာ်ကဵုကၠေၚ် နှဴအာမ္ဂး ညးသွတ်နူဇကု ဟီုဍိိုက်ဍုန်ဇကုရ။

လ္ပံညာတ်စံၚ်ယတ်မ္ဂး သ္ၚောဲအာနူကလောဂမၠိုၚ်ရ။ လ္ပံညာတ်တဏီဍာ်မ္ဂး ယဲကြံၚ်ဥမတ်က္တဵုဒှ်ရ၊ လ္ပံညာတ်ပ္ကဴဗကေတ်မ္ဂး ယဲကျာဒှ်ရ၊ လ္ပံညာတ်လတက်ယာတ်ဗကေတ် စရှ်ပ္ကဴဗကေတ် ဗဗိုဟ်စၠန်ဗကေတ်မ္ဂး ဒှ်ယဲရ ယဝ်ရဟွံဒှ်ယဲတုဲ ဒှ်သေက်ဇဵုကဵုညးရ။

လ္ပံညာတ်ဗြဴဒမျိုၚ််မွဲ ကၠုၚ်နူသမၠုၚ်ကျာ ဍေံဂြဲဏာဇကု ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာမ္ဂး ယဲဆီကေုာံကၠၚ်ကၟတ်ဒှ်ရ၊ ယဲသ္ဇိုၚ်လအိတ်ရ။

လ္ပံညာတ်တိုန်တၞံကှ်ေ၊ တၞံဂၟုၚ်၊ တၞံဗဳမ္ဂး ပေၚ်တြဴဂိတု ယဲရ၊ လ္ပံညာတ်တိုန်တူမၞိဟ် တူဒယိုၚ်သတ် တူဇွဇ္ကဟ်မ္ဂး ဒးစှ်ဂိတုယဲရ၊ လ္ပံစှ်ေပ္ဍဲကတိုၚ်ဒမၠုမ္ဂး ပိဂိတု က္တဵုဒှ်ယဲရ။

လ္ပံညာတ်တြုံဒမျိုၚ်မွဲ ဍေံရပ်ဇကု ဍေံဂြဲဏာဇကု ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာမ္ဂး ထပှ်တ္ၚဲဂတ ဒးချိုတ်ရ။

လ္ပံညာတ်ဗြဴမွဲ ဇကုဍေံသာ်ထဝ် လတက်ယာတ်သာ်ထဝ် စရှ်ပ္ကဴသာ်ထဝ် ဍေံကၠုၚ်သ္ပောတ်ဇကုမ္ဂး ယဲဒိုက်ဗၠးရ။

လ္ပံညာတ်ဒတုံနူဆု လ္ပာ်ဇြဟ် နူစိၚ် နူချေံမွဲမွဲကီု၊ လ္ပံညာတ်ဇြုံဇာတ်ဂမၠိုၚ်ကီု ဒှ်အမှု၊ လ္ပံညာတ်သော်ဗဗြိုက် စရှ်ပ္ကဴလမ်စံက်မ္ဂး ဒှ်ဂဗုတ်ရ၊ လ္ပံညာတ် တိက်ဒလီုယာတ်ဗကေတ်မ္ဂး ဒှ်ဂဗုတ်ရ။

လ္ပံညာတ်ဇြုံဒမျိုၚ်မ္ဂး ဍိက်တြုံဗြဴ ဒှ်သေက်ဇဵုရ၊ ဟွံသေၚ်ဇကု ဒှ်ဂလာန်ရ၊ လ္ပံညာတ်ၚေက်ပြဟ်မ္ဂး မိမ ကောန်သမ္ဘာ ကလောဒညာတ်မွဲမွဲ ချိုတ်ရ။

လ္ပံတုဟ်ဇကုကဵုကၠေၚ်လ္ၚဴမ္ဂး ဒးဘဘဲရ၊ လ္ပံဒတုံနူဆု ၊ နူသ္ၚိဒမံၚ်၊ နန်ပြာသာဒ်၊ နူစိၚ်၊ နူချေံမ္ဂး ဒးဟုတ်အာယဿပတ်ရ။

လ္ပံညာတ်ဇြုံဂမျိကိတ်မ္ဂး ဒှ်အမှုအရာရ၊ လ္ပံညာတ် ညးကဵုဩံက်ကဵုဇကုမ္ဂး ဒးပကာဂစိုတ်ရ၊ လ္ပံညာတ်ဂၞဴအာမ္ဂး ဒြပ််တိတ်နူဇကု ကြဴဂွံလာဘ်ရ၊ လ္ပံညာတ်ရိုဟ်သာဲ သာဲကိတ်မ္ဂး ဒှ်အမှုရာဇာဝတ်ရ။

လ္ပံညာတ်ကၞုဲမ္ဂး ဒးဆဵုမၞိဟ်အလဇ္ဇဳရ၊ လ္ပံညာတ်ကၞုဟ်ဂွိမ္ဂး ဒှ်ဂလာန်ပဓာန်ကဵုညးရ၊ လ္ပံပြေၚ်စုက်မ္ဂး နွံကဵုသတြုရ၊ လ္ပံညာတ်တြုံဒမျိုၚ် ဂြဲဏာဇကု ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာမ္ဂး ချိုတ်ရ၊ ယဝ်ဟွံချိုတ်မ္ဂး ဒြပ်အိုတ်ရ၊ လ္ပံရိုဟ်ဟိုၚ် ဟိုၚ်ကိတ်မ္ဂး ဒှ်သေက်ဇဵုကဵုညးရ၊ လ္ပံက္ၜတ်ဇိုၚ်တဲမ္ဂး ခဏီမၞိဟ်အလဇ္ဇဳရ၊ လ္ပံညာတ် ကလော်မိစ္ဆာမ္ဂး ဒးအာဌာန်ဇမ္ၚောဲရ။


လ္ပံဟွံခိုဟ်တုဲရ။

==လ္ပံခိုဟ်==

လ္ပံယဵုကၞုသၚ်၊ လ္ပံစၚ်ကတောဝ်ဇကု၊ လ္ပံညးတက်ဇကုမ္ဂး ဂွံယဿပတ်အာဲကၟာဲရ၊ လ္ပံတိုန်ဒဵု၊ လ္ပံဍိုက်စိၚ်၊ လ္ပံဟာပ်ပုၚ်၊ လ္ပံစစၞမၞုံကုရှ်မ္ဂး ယဿပတ်အာဲကၟာဲဇၞော် ကလိဂွံရ။


လ္ပံညာတ်သုၚ်ဍာ်မ္ဂး ယဿပတ်ဇၞော် ဂွံနူကလောဂမၠိုၚ်ရ၊ လ္ပံလိုန်ဒၞပ် လ္ပံဒလဝ်က္ဍိုၚ် ခၟော်တာန် ခၟော်က္ဍိုၚ်၊ လ္ပံဍိုက်သရေၚ်၊ လ္ပံဂတေဝ်ယာံမ္ဂး ဒးကွာ်တရဴဇမ္ၚောဲရ၊ လာဘ်သဂွံဂၠိုၚ်ရ၊ လ္ပံလတူညးမ္ဂး ညးဒိုက် ဒှ်အမာတ်ရ၊ အမာတ်ဒှ်ဨကရာတ်ရ၊ လ္ပံညာတ်မှိၚ်ဗၞုဟ်် လ္ပံကောန်သမ္ဘာ ဂွံဗြဴမိတ်ပြဝါ ပညာမပြဲဂွံရ၊ လ္ပံဍိုက်ဂၠဴ လ္ပံဍိုက်ချေံမ္ဂး ဍိက်သ္ကံဒြပ်ရတ်မဂၠိုၚ် ဂွံပတၠရ၊ လ္ပံတိုန်ဆုသၠုၚ်မ္ဂး ပိုန်ဇၞော်ရ၊ လ္ပံတိုန်နန်ပြာသာဒ် လ္ပံဍိုက်ဂၠုၚ်ဇၞော် ဂွံတသိုက်အာဲကၟာဲဇၞော်ရ၊ လ္ပံကလာၚ်လ္တူအာကာသ လ္ပံစုတ်သၟုက်ဇဟာန် လ္ပံရပ်သၟန်သၞံၚ်နက်သတ် ဂိတုတ္ၚဲမ္ဂး ဂွံလာဘ်မပြဲရ၊ လ္ပံသုၚ်ဍာ်နုၚ်ကၠဟ်ထဝ်မ္ဂး အန္တရာဲလာဲလေၚ်အိုတ်ရ၊ ဂြိုဟ်ကထိုက်ဟွံခိုဟ် ဗၠးရ၊


လ္ပံဒတဲဏာမိမမ္ဂး ဂွံသမ္ဘာမပြဲရ၊ လ္ပံဍိုက်က္ၜၚ်ထဝ်မ္ဂး ဗၠးဒဒိုက်သၞာရ၊ ဒှ်ညးခၟိဟ်ရ၊ လ္ပံညာတ်ဍိုက်စိၚ်ဂြၚ်မ္ဂး ဒှ်သၟိၚ်ရ။


လ္ပံညာတ်ဍိုက်ဗြဴ ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံဒလဝ်က္ဍိုၚ်ဗတာၚ်မ္ဂး ညးဒိုက်ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ လ္ပံဍိုက်ဂၠုၚ်ထဝ် လ္ပံဍိုက်ဥဿဘ လ္ပံတဏီဍာ်မ္ဂး ဂွံတသိုက် အရာမဇၞော်ပြဲဂှ်ဟေၚ်၊ လ္ပံတိုန်စသတ်ဆုဗဒဝ်လၟုတ် လ္ပံတိုန်စသတ်ဇြဲမ္ဂး ဂွံတသိုက်ဇၞော် နူကလောဂမၠိုၚ်ရ၊ သဒှ်အထောတ်ဖျာညးရ၊ လ္ပံစာၚ်ကၠိုက်မ္ဂး သဒှ်အမာတ်တၠခွာဟေၚ်ရ၊ လ္ပံစစာၚ်ပရာၚ် အဒါညးၜိုဟ် ဂွံနၚ်ပ္ဍဲသ္ၚိမ္ဂး သဂွံဒှ်သၟိၚ် ဟွံဆောတ်ဟေၚ်ရ၊ လ္ပံဂွံစဍောၚ်ပတိုဟ်မ္ဂး ညးမတုပ်ကဵုဇကု ဂွံဟုဲကောံရ၊ လ္ပံတိုန်လ္တူဆု ဂတေဝ်ယာံမ္ဂး ဂွံယဿပတ်မဇၞော်ရ၊ လ္ပံဟုံစၠန်စဇဗၠု စတိမ္ဂး ဂွံပတၠဒြပ် မဂၠိုၚ်ဟေၚ်ရ၊ လ္ပံတဏိန်မ္ဂး ဂွံပိုန်မဟုဲဟာဲ ကေုာံညးမပြဲရ။


လ္ပံဍိုက်သရေၚ် ကေုာံဗြဴမ္ဂး ဂွံပတၠဍုၚ်ခွာရ၊ လ္ပံကၠောံၜဳ ကသပ်ဂၞန်စိုပ်ရ၊ လ္ပံဂွံတိက်ဒေါဝ်မှာသၟိတ်ဂှ် ဂွံဒှ်သၟိၚ်ဇၞော်ရ၊ လ္ပံဂွံဂ္ညိဂ္ညာတ် ပ္ကဴဗကေတ်ဗတာၚ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ လ္ပံသပါဇိုၚ်တဲကဝ်အာမ္ဂး ဟွံဒးကၠောန်စၜါဝါရ၊ လ္ပံသိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံလတာ်ဂၠိၚ် သၞေံဇိုၚ်တဲကဝ်မ္ဂး ဂွံပတၠပညာ ပိုန်ဟာန်ဇၞော်ရ၊ လ္ပံညးတ္ၚီုဇကုမ္ဂး ညးဒးကဵုဒြပ်ဇကုရ၊ လ္ပံလိုန်လတူဍာ်မ္ဂး ဂွံဒုၚ်ပူဇဴသၟိၚ် ဂွံအာဲကၟာဲဇၞော်ရ၊ လ္ပံယာ်သြောံမ္ဂး စစၞမၞုံကဵုရှ်ရ။
ဓရီုကဵု

လ္ပံကၠးဍိက်မ္ဂး ဂွံပတၠသြောံသ္ၚုဂၠိုၚ်ရ၊ လ္ပံစုတ်တသိၚ်စၚ်ဂိုၚ်ဇရေဟ်ကဵုဇကုမ္ဂး ဂွံကောန်သမ္ဘာရ။


လ္ပံဂွံကောန်စဴမ္ဂး ဂွံသြောံသ္ၚုဂၠိုၚ်ရ၊ လ္ပံဒၟံၚ်မွဲဟာန် ကေုာံညးဇၞော်မ္ဂး ပြဲနူညးဒှ်ရ၊ လ္ပံလံက်ကၠေၚ်ရာသဳ စုတ်သၟုတ်ကျာ်မ္ဂး နွံကဵုဣဓိကာဲရ၊ လ္ပံထာၚ်ဓါတ်မ္ဂး နွံကဵုဣဓိကာဲရ လ္ပံဓရီုကဵုသပ္ပရိုဟ် ကဵုဂမဳဗၞးမ္ဂး ကသပ်ဂၞန်ဍိုက်ပေၚ်ရ၊ လ္ပံဒလိုက်ကတဵုမ္ဂး ဂွံဗၠးဒဒိုက်ရ၊ လ္ပံဗဂိုဟ်ကၞုသၚ်မ္ဂး ဂွံဒှ်သမာပဋိပတ်ရ၊ လ္ပံတေဟ်ကၠေၚ်ဗွုတ်မ္ဂး ဂွံၜိုဟ်စိုတ်ရ၊ လ္ပံညးနၚ်ပြေၚ်ဂၠဴမ္ဂး ဂွံဒြပ်ဝေၚ်ရ၊ လ္ပံကြုတ်ပူသ္ၚိမ္ဂး ဒှ်ဒကိုပ်ပၞာန်ရ၊ ဂွံတသိုက်မပြဲရ၊ လ္ပံညာတ်ကျာ်မ္ဂး ဂွံဗၠးဒဒိုက် ဂွံပိုန််ဟာန်ရ၊ လ္ပံပဿဴတျုဗၟာတိုန်မ္ဂး ဂွံလာဘ်မပြဲရ၊ လ္ပံဇိုၚ်တဲဂၠိၚ် ပၟတ်ဂဵုတိုန်မ္ဂး ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ လ္ပံဍိုက်စိၚ်ဇၟူ လ္ပံကိတ်ဇိုၚ်တဲဇွိမ္ဂး ဂွံယဿပတ်ရ၊ လ္ပံသ္ၚိဍာ်ပဿဴမ္ဂး ဌာန်ဟွံဒးစိုပ် စိုပ်ရ၊ လ္ပံဂွံဗလဲဂိတုတ္ၚဲမ္ဂး ဂွံကၠောန်ၜိုတ်ကဵုဨကရာဇ်ရ၊ ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံညးယဲမ္ဂး ဂွံကောန််တြုံဗြဴရ၊ လ္ပံဍိုက်ချေံ လ္ပံဍိုက်ဂၠဴကၟက် ဂွံဇၞော်ပြဲနူကလောဂမၠိုၚ်ရ၊ လ္ပံညာတ်ၜန်ပၞာန် စရှ်ပ္ကဴဗကေတ်မ္ဂး ဂွံဗြဴဝုတ်ရ၊ ဒှ်ဗြဴဂွံကောန်ရ။


လ္ပံစဖျုန်မ္ဂး အာဲကၟာဲဇၞော်ရ၊ လ္ပံသဗ္ဗက္ဍိုပ် သဗ္ဗဇိုၚ်မ္ဂး ဂွံယဿပတ်ဇၞော်ပြဲနုညးရ၊ ကလောဂွံစဂုန်ဇကုရ၊ လ္ပံပ္ကဴဗကေတ်ဗ္တာၚ်မ္ဂး ဂွံကသပ်ဇၞော်ရ။


လ္ပံဇိက်ဗ္ၚ လ္ပံရတ်ဩောံမ္ဂး ဂွံကလောဒညာတ်ဂၠိုၚ်ရ၊ ဒှ်သေက်ဇဵုညိရ၊ လ္ပံဇူသမၞိၚ်ဆုဇၞော် လ္ပံညးနၚ်ကဵုပ္ကဴကဵုဇကုမ္ဂး ဂွံယဿပတ်ဂၠိုၚ် အာယုက်ဂၠိၚ် ညးခစဇကုရ။


လ္ပံရပ်ဂစေံ ရပ်မှိၚ်ဗၞုဟ် ရပ်တိကလောံမ္ဂး ဒးအာတရဴဇမ္ၚောဲတုဲ ဂွံလာဘ်ရ၊ လ္ပံညးစန်ဇိုၚ်တဲမ္ဂး ဟွံဒးကွာ်တိုက် ညးကဵုသရေၚ်ရ၊ လ္ပံဒရံၚ်ဇကုမ္ဂး ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ လ္ပံယိုက်ဓါတ် လ္ပံယိုက်ဇိုၚ်မိမ လ္ပံဒတုံနူသ္ၚိမ္ဂး လ္ပံ ဒးထောံဌာန်ဂှ်ရ။


လ္ပံဂစက်ဂၟာတိုန်ဇကုမ္ဂး ဂွံအာဲကၟာဲရ၊ လ္ပံဂစက်ဂၟာတိုန်နူဇိုၚ်စိုပ်က္ဍိုပ်မ္ဂး ညးဒိုက်ဒှ်ညးခမိဟ်ရ၊ လ္ပံဇြုံကိတ်မ္ဂး ညးဒိုက်ဒှ်ညးခမိဟ်ရ၊ လ္ပံဇြုံပူဇကုမ္ဂး ဂွံဗြဴမၞုံကဵုပိုန်ဂကူရ၊ လ္ပံစဖျုန်ကၠ ဖျုန်ဗြန််ဒမျိုၚ်မ္ဂး ဂွံယဿပတ်ရ၊ လ္ပံစဖျုန်မြာ်မ္ဂး ဂွံဗြဴမၞုံကဵုဂကူရ။


လ္ပံကြုက်ပၞုဟ်မ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံစကကၠု စအဒါမ္ဂး ဂၞဴစာသံက်ရ၊ လ္ပံဒေဝတဴမ္ဂး ဒှ်သပ္ပရိုဟ်ရ၊ လ္ပံဒြပ်တရေံ လ္ပံတိဗ္ၚ ကြုၚ်ၜဳလှာလလဳမ္ဂး ညးနၚ်ကဵုတသိုက်ရ၊ လ္ပံဆီက္ဍိုပ်တိတ် တၟိဟ်တိတ်အာမ္ဂး ဂွံလလာဘ်နူဇမ္ၚောဲရ၊ လ္ပံလိၚ်ဇကုက္တဵုဒှ်မဂး ဂွံလာဘ်ဗြဴရ၊ လ္ပံကွာ်တရဴကန္တာမ္ဂး ဂွံလလာဘ်နူဇမ္ၚောဲရ၊ လ္ပံတိုန်တၞံဇြဲမ္ဂး ဂွံဗ္ဒါဲသဟာဲရ၊ လ္ပံဂြးသော်မ္ဂး ဗၠးဒဒိုက်ရ။


လ္ပံဝေၚ်သဘၚ်နက်သတ်မ္ဂး နွံကဵုဘိုက်ဘက်ရ၊ လ္ပံပဒက်သိုန်ကဵုကျာ်မ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံသိုၚ်ဘုတ်ဘာ ကမၠိုၚ်ကၟာမ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံသ္ဇၚ်ဗၞုဟ်မ္ဂး ဒးကွာ်တရဴရ၊ လ္ပံညးဖေက်ဇကုမ္ဂး ညးဒးကဵုဒြပ်ကဵုဇကုရ၊ လ္ပံၜှ်ပ္ကဴပူဇဴကျာ်မ္ဂး ဂွံတသိုက်ပြဲနူကလောရ လ္ပံဒြာဲပၟတ်ပူဇဴဍေံ လ္ပံကၞုဲဗံၚ်ပူဇဴဍေံ လ္ပံရပ်သၞာ် လ္ပံတိုန်ကျာ် လ္ပံရပ်ဇၞောဝ် လ္ပံပ္ကဴဒကှ် လ္ပံသွဝ် လ္ပံကွာ်တရဴ လ္ပံကတ်ဗ္တောန် ဂွံဘိုက်ဘက်ဇၞော်ရ၊ လ္ပံသော်ဇကုဂၠိၚ် ဂွံယဿပတ်ရ၊ လ္ပံသုၚ်ဍာ်ၜဳမ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံဒတောဲဏာညးလ္ၚီမ္ဂး ဂွံပတၠဗိုလ်လ္ၚီရ။


လ္ပံကောန်ၚာ်မ္ဂး ဂၠိုၚ်ကဵုဩောံသ္ၚုရ၊ လ္ပံသ္ၚိဍာ်ဒးဇကု ဒးယာတ် ဂွံတၠဩောံသ္ၚုရ၊ လ္ပံပၟတ်ဂဵုလတူဇကုမ္ဂး ကလိဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံၜှ်သတ်ဆုမ္ဂး ဇၞော်ပြဲနူကလောဂမၠိုၚ်ရ၊ လ္ပံဂၠိက်ယာတ်မ္ဂး ဂွံမိတ်ပြဝါထမိက်ရ၊ လ္ပံဩံက်လစိန်မ္ဂး ဂွံကောန်တြုံရ၊ လ္ပံဍိုက်ပြေၚ်မ္ဂး ဂွံဇၞးသတြု ညးပြေၚ်ဖျဳဇကုရ၊ လ္ပံကၠောံၜဳမှာသၟိတ်မ္ဂး ဂွံဒှ်သၟိၚ်ရ၊ ယဝ်ဒှ်ဂမဳ လေပ်ပိဋကတ်ရ၊ လ္ပံတိက်လတူဗ္တဳ တိက်ပ္ဍဲတိဇၞော်မ္ဂး ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ လ္ပံဒှ်ဗြီုမ္ဂး ဂၠိုၚ်ကဵုကောန်စဴရ၊ လ္ပံသတ်ဆုမ္ဂး ဒြပ်နူဇမ္ၚောဲ ညးနၚ်ကဵုရ။


လ္ပံယိုက်ကောန်ၚာ်မ္ဂး ဂွံစဂုဏ်ညးရ၊ လ္ပံဍာ်လတူဇကုမ္ဂး ဂွံလာဘ်ဇၞော်ရ၊ လ္ပံညာတ်စၟစဇကုမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ လ္ပံညာတ်လုပ်ဂၞဴညးမ္ဂး ဂွံဗ္ဒါဲသာဲရ၊ လ္ပံညာတ်ဍာ်ဇၞော်မ္ဂး ဂွံကလောဂမၠိုၚ်ရ၊ လတိုန်လတူက္ဍိုပ်တၟံမ္ဂး ဂွံဒှ်သၟိၚ်ရ၊ လ္ပံမၞိဟ်ဒှ်ဂစေံမ္ဂး ဂွံဒှ်ဨကရာဇ်ရ၊ လ္ပံညာတ်ခါဲကမၠိုၚ်မ္ဂး ဒှ်ညးဗၞိက်ရ၊ လ္ပံညာတ်ဂ္ဇံထးမ္ဂး ဂွံကလောဂမၠိုၚ်ရ၊ လ္ပံညာတ်သၚ်မ္ဂး ဂွံဒှ်သၟိၚ်ရ။

==လ္ပံဟွံခိုဟ်တုန်==

လ္ပံသၟိၚ်ဇၞော်မ္ဂး ယဲဒိုက်ဗၠးရ၊ လပံၜံၚ်ပၟတ် ပၟတ်ဂဵုတိုန်မ္ဂး ဇၞော်မူကလောတံရ၊ လ္ပံစဖျုန်မၞိဟ် လ္ပံမၞိဟ်စဖျုန်စိၚ်မ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံစက္ဍိုပ်မ္ဂး တသိုက်ဟွံတီဗၞတ်တွဵု ဂွံရ၊ လ္ပံယဲ ဂွံကောန်ရ၊ လ္ပံသုၚ်ဍာ်တှ်မၞိဟ်မ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံဍာ်တှ်ကၠေၚ်ဗွုတ်မ္ဂး သိုက်ရ၊ လ္ပံညးနၚ်ဂၠဴမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ လ္ပံကြုတ်ပူဍုၚ်မ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံလဇံက်သၠိုၚ်ထး လ္ပံဟာပ်ပုၚ်လၟုဟ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ လ္ပံခၞံသ္ၚိ သၟန်ဩၚ်ၜဳကြုၚ်မ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံဩန်လတဝ် ထဝ်လတဝ်မ္ဂး ဂွံဗြဴသ္ဂေဟ်သွဟ်ရ။ လ္ပံချူကှ်ေမ္ဂး ဒှ်တသိုက်ရ။


လ္ပံတၟံသၠုၚ်် ဆုသၠုၚ်တိုန်မ္ဂး နွံကွိုန် ဒတိုန်ဒတုဲမြမောဝ်ရ၊ လ္ပံကွာ်လတူကျာ တူစက်ဂိတုတ္ၚဲ သၟန်သၞံၚ်နက်သတ်မ္ဂး ပြဲနူညးဂွံဒှ်ရ၊ လ္ပံကျာံစ လ္ပံဟာပ်ပုၚ်သမၞိၚ်သ္ၚိမ္ဂး ဂွံဍုၚ်ခွာရ၊ လ္ပံသိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး ဂွံလာဘ်ဒြပ်မပြဲရ၊ လ္ပံလတက်ယာတ်ဗ္တာၚ် ထမိၚ်က္ဍိုပ်ဗ္တာၚ်မ္ဂး ဗၠးဒဒိုက်စိုတ်ပူမဟ်ရ၊ လ္ပံစဇြုံ လ္ပံဗကောတ်ဗၟာတိုန်က္ဍိုပ်မ္ဂး ဇကုပြဲနူညးရ၊ လ္ပံဂွံဒြပ်မပြဲမ္ဂး ကသပ်ဂၞန်ဍိုက်ပေၚ်ရ၊ လ္ပံဒြာတ်ဗကထဝ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်မပြဲရ။ လ္ပံဂ္ညိဂ္ညာတ်ဇကု လ္ပံသတ်ဆုလၟုဟ်ဟ် ဒတုံစှ်ေဂတမုက်ဇကုမ္ဂး ဂွံဗြဴကၟာဲသှုတွဳဝါရဟေၚ်၊ လ္ပံညးဂတေဝ််ကော်ဇကုမ္ဂး ဇကုပြဲနူညးရ၊ လ္ပံညာတ်က္ဍိုၚ်ထဝ်ဩန် သတိက်ဒေန်ဖုန်မ္ဂး ဒှ်တသိုက်စိုတ်ရ၊ လ္ပံဒုၚ်လာဘ်ညးဇၞးပိုတ်မ္ဂး အာယုက်ဂၠိၚ်ပြဲရ၊ လ္ပံဒှ်ဗြိုၚ်မ္ဂး ဂၠိုၚ်ကဵုကောန်စဴရ၊ လ္ပံသုၚ်ဍာ်တုဲ တိုန်တၞိန်မ္ဂး ဒှ်တသိုက်စိုတ်ရ။


လ္ပံကလာၚ်တိုန်မ္ဂး ညးဟွံတုပ်ဇကုရ၊ လ္ပံဂဇံပ္တိုဟ်ကၠုတ်တိုန်တုဲ ဒလဝ်မံၚ်မ္ဂး ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ လ္ပံဗြဲဂူစှ်ေဒးဇကုမ္ဂး ၜိုဟ်စိုတ်ရ။ လ္ပံကးသော် လ္ပံယာတ်ဇကုဂွုအာ ပ္ဍဲအရာဇကုဂွုအာမ္ဂး ဒှ်တသိုက်၊ လ္ပံညးကၠုၚ်ကဵု မ္ၚဵုကဵုဇကုမ္ဂး သ္ဍိုက်ဇြဟာန်ဒှ်ရ။


( ဣဝွံ သၞဲအ္စာတမၠာ ပ္ဍဲဘာသာမန် စွံပ္တန်လဝ်ရောၚ် )

==လက်သန်ပူဇဴလ္ပံ==

လ္ပံဗြဴတၠယဿပတ် ဗန်ဇကုမ္ဂး ယဲထပှ်တ္ၚဲ ကၠေံခဝ်ဗဝ််သၟုတ်မ္ဂး လာဲလေၚ်အာရ။


လ္ပံဗြဴလတက်ယာတ်ဗကေတ် ဗန်ဇကုမ္ဂး ဒှ်ဒဒိုက်စိုတ်ရ၊ သၟုတ်ဗဝ်ပုၚ်ခဝ်ကၠေံ ပဂမဳထပှ်တ္ၚဲ ဒုဟ်ဗၠးရ၊ လ္ပံဇကုယဲမ္ဂး ဖျုန်သီုဍာ်တှ် ပူဇဴဒေဝတဴတ္ၚဲ ဂွံကောန်တြုံဗြဴရ၊ လ္ပံစိၚ်ချေံဂၠဴပြေၚ်မ္ဂး လံက်ထဝ်ကျာ် ဗဝ်သၟုတ် ပဂမဳထပှ်တ္ၚဲတုဲ ဂွံယဿပတ် ဂၠိုၚ်နူကလောဂမၠိုၚ်ရ၊ လ္ပံလတက်ယာတ်မ္ဂး မိတ် ကၠေၚ် ဍာ်တှ် ကဵုဒါန်ကုညးဇၞော်မ္ဂး ဂွံကယျိုၚ်ထၟိက်ရ၊ လ္ပံဍိုက်စိၚ် တိၚ်တဏဟာပ်ပုၚ်မ္ဂး သၟုတ်ခဝ် လံက်ထဝ်ကျာ် ပဂမဳ ဂွံယဿပတ်ရ၊ လ္ပံသုၚ်ဍာ်တှ်မွဲလ္ၚိတ်မ္ဂး ပၞာၚ်ထဝ် ပၞာၚ်ဩန် ယိုဟ်ၜန်ဗက စုတ်တၟာဲဖဳကၠေံမ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံစရှ်ပ္ကဴဒကှ်မ္ဂး ဒှ်ဗြဴလံက်ထဝ်ကဵုကျာ်မ္ဂး ဂွံတြုံညးခမိဟ်ရ၊ ဒှ်တြုံ လံက်ထဝ်ကဵုကျာ်နိဗ္ဗာန်သတိက်မ္ဂး ဂွံဗြဴကောန်ညးသၟိဟ်ရ။


လ္ပံစဖျုန််ဗစိန် ဖျုန်ဂမျိုၚ်မ္ဂး မိတ်ကဵုကၠေၚ် ကဵုဒါန်ကုညးဗျုဇၞော်တုဲ ဂွံအာဲကၟာဲရ၊ လ္ပံကဝးဇိုၚ်တဲမ္ဂး ထဝ်ကျာ်လီုအာဂှ် လဟဵုစုတ်တုဲ ဂွံပတၠယဿပတ်ရ၊ လ္ပံစက္ဍိုပ်ညးမ္ဂး ကၠေံခဝ် ဗဝ်သၟုတ်လံက်ထဝ်ကျာ််တုဲ ဂွံဒှ်အထောတ်ညးရ၊ လ္ပံဗှ်သၠပတ်မ္ဂး ကဵုဒါန်မၚ်သဳ ပဂမဳ ထပှ်တ္ၚဲတုဲ ဒှ်ဒကိုပ်ညးရ၊ လ္ပံရပ်ပ္ကဴဒကှ်မ္ဂ: ပူဇဴဒေဝတဴထပှ်တ္ၚဲတုဲ ဂွံပိုန်ရ၊ လ္ပံစပုၚ်ကဵုဍာ်တှ်မ္ဂး ၃ တ္ၚဲ ပူဇဴဒေဝတဴတုဲ ဂွံဘိုက်ဘက်ရ၊ လ္ပံသၞံၚ်ဂိတုတ္ၚဲမ္ဂး ဒြာတ်ဗကထဝ် ပၞာၚ်ထဝ် ပူဇဴကျာ်မ္ဂး ဂွံတသိုက် ဣဓိဇၞော်ရ၊ လ္ပံသုၚ်ဍာ်တှ်ဂၠဴမ္ဂး စစၞမၞုံကဵုရှ် ကဵုဒါတ်ကုသၚ် ၇ တ္ၚဲတုဲ ဂွံဒှ်ဣဓိဇၞော်ပြဲရ။


လ္ပံမံၚ်သ္ၚိဇၞော် လ္ပံဇူသမၞိၚ်ဆုဇၞော်မ္ဂး ကဵုဒါန်ပန်ဝါ မၚ်သဳပန်ဝါ ပၚ်မှိၚ်ဓရ်ပန်ဝါတုဲ ဂွံယဿပတ်ဇၞော် အာယုက်ဂၠိၚ်ရ၊ လ္ပံဍိုက်ချေံ လ္ပံပန်ကံ လ္ပံရပ်ဗၞုဟ် လ္ပံထဝ်ဩန် လ္ပံဗိုက်ယာတ်မ္ဂး ဒးကွာ်တရဴဇမ္ၚောဲရ၊ ပံၚ်ဂြိုဟ်ဂရိုဟ်ဒဲတုဲ ဗၠးရ၊ ဟွံမိက်ပသာ်ဂှ်မ္ဂး အာကၠေံနူဌာန်ဂှ်ရ၊ လ္ပံသုၚ်ဆီ သုၚ်ဍာ်သာဲမ္ဂး ဒးကွာ်တရဴအဓာန်ရ၊ ကဵုဒါန်မၚ်သဳတုဲ ဗၠးဒုဟ်ရ၊ လ္ပံညာတ်သၠိုဟ်ဗာ်ဇကုမ္ဂး ယာတ်ပူဇဴ ပုၚ်ဍာ်တှ် ကဵုဒါန်တုဲ ဂွံလာဘ်သၟိၚ်ရ၊ လ္ပံညးစရၚ်သကံမ္ဂး ယာတ်ပူဇဴကျာ်တုဲ ဂွံဒှ်သၟိၚ်ရ။


လ္ပံဒတုံနူသ္ၚိ လ္ပံတြုံဒှ်ဗြဴမ္ဂး ဟွံခိုဟ် ဒၞါဲဂှ်ပမံၚ်ရ၊ ကဵုဒါန်ပူဇဴပ္ကဴကုကျာ်တုဲ ဒုဟ်လာဲလေၚ်ရ၊ လ္ပံဂွံမံၚ်ဇရေၚ်ဨကရာဇ်မ္ဂး လဟဵုသ္ၚိဍာ် ပူဇဴကျာ် ဗလးကတုဲ နွံကဵုသ္ဂေဟ်သွဟ်ရ၊ လ္ပံက္ဍိုက်က္ဍိုပ်စိၚ်မ္ဂး ပုၚ်ကေုာံဍာ်တှ် ကဵုဒါန်တုဲ ဂွံစပိုန်သၟိၚ် လာဘ်ဗကေတ်ဗ္တာၚ်ဂွံရ၊ လ္ပံညာတ်ပၟတ်ဂဵုတိုန်မ္ဂး ပံၚ်ဂြိုဟ်ဂရိုဟ်ဒဲ ကဗလးတုဲ ပဂမဳထပှ်တ္ၚဲတုဲ ဒုဟ်ဗၠးရ၊ လ္ပံစောန်ဒမြဴကဵုညးမ္ဂး ဗစိုပ်ဗစး ကဵုဒါန်ကဵုဗြဴမၞုံပဋိသန္ဓိ ပိဝါ ညးကဵုယဿပတ် ဒးကၠုၚ်ပူဇဴဇကုရ၊ လ္ပံညာတ်တိဗ္ၚ ကခံက်ကြုၚ်စောဝ် လ္ဂေါဝ်မ္ဂး ဍာ်ကဵုဒါန်ကုညးဇၞော် သ္ၚိိဍာ်လဟဵုတုဲ ဂွံအရပ်အရာရ၊ လ္ပံကမၠိုၚ််ကၟာမ္ဂး ထဝ်ဩန်ပိဂၠး ကေတ်တုဲ ကျာ်နာံမိတ်ပူဇဴမွဲဂၠး အာစာမွဲဂၠး မိမမွဲဂၠးတုဲ ဂွံတသိုက်ရ၊ လ္ပံဂတေဝ်ယာံဒေါဝ်ဂြိုပ်မ္ဂး ကဵုဒါန်မၚ်သဳ ကဗလးတုဲ ဂွံယဿပတ်လောန်နူညးရ၊ လ္ပံတုံဗၠိုပ် လ္ပံလှ်ေဒယှ်မ္ဂး ကမၠတ်ဒမၠလုပ်သ္ၚိရ၊ လ္ပံဂွံဗြံက်ဗြပ္ကဴဒကှ်သွာမ္ဂး သ္ၚာ ဗဗေၚ် တၞိၚ် ကဵုဒါန်ကုသၚ်တုဲ ဂွံဒြပ်ဂၠိုၚ်ရ။


လ္ပံစေတဳမ္ဂး ဍာ်တှ်မြမောဝ် ဗစိုပ်ဗစး ကဵုဒါန်ပိဝါတုဲ ဂွံအာဲကၟာဲရ၊ လ္ပံညာတ်ခါဲကၟာ ဒှ်သေဌဳရ၊ လ္ပံကွာ်တရဴမ္ဂး လေပ်ပိဋကတ်ရ၊ လ္ပံၚဳစဲ လ္ပံပတိုဟ်မ္ဂး ဂွံတိထဝ်ဩန်ဗၠဲဒွါရ၊ လ္ပံတိုန်တၞံသတ်ဗြဴ ဟွံခိုဟ်၊ လ္ပံတိုန်ဘာ ဂွံဒၟံၚ်မပြဲရ၊ လ္ပံကျာံၚိတ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ လ္ပံချးဇွမ္ဂး ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ လ္ပံဟိိုၚ်ဇာပ်ဇကုမ္ဂး ဒိုက်ရ၊ လ္ပံခဍာ်ဗတာၚ်မ္ဂး ဂွံဒေပ်စိုတ်မပြဲရ၊ လ္ပံစဗြာတ်က္ၜဴမ္ဂး သိိုက်ရ၊ လ္ပံဂစေံကၠၚ်ဟိုက် ဂြုန်ဗၟာဇကုမ္ဂး ခိုဟ်ရ။


လ္ပံဗြဴဝုတ်ကညာ လ္ပံဂၠဴ လ္ပံကၞုသၚ် လ္ပံဍာ်တှ် လ္ပံစသတ်ဆု လ္ပံပ္ကဴချီု လ္ပံယာန်သရေၚ် လ္ပံနုၚ်နိဓိ လ္ပံပၟတ်ဂဵုအလုံဇကု လ္ပံပၞာၚ််မဂဵု လ္ပံစိၚ်ဇၟူ ညးဒက်လဝ် ပ္ဍဲတၞိန်သောပါန် လ္ပံကတ်ဗ္တောန် လ္ပံမန်ယန် လ္ပံစေတဳရုပ် လ္ပံမိတ်ပြဝါ ဒယှ်ေလှ်ေ လ္ပံဟုံဗၠိုပ် အကြာဒကှ်သွာ လ္ပံဟာပ်ပုၚ် သီုအမာဲ လ္ပံဓရီုသုၚ်စ လ္ပံအာကၠုၚ်ကဵုသရာဲဍုၚ် လ္ပံစဖျုန်ကလောံ။

( လ္ပံၜါဣသုန် သာ်ဝွံ ဒှ်မ္ၚဵုမပြဲရ )


လ္ပံသၞံၚ်နက်သတ်၊ လ္ပံဒးဒွဵုဂွိုက်၊ လ္ပံကြေဲမြာ်၊ လ္ပံဂိတုတ္ၚဲ၊ လ္ပံပ္ကဴဗတာၚ်၊ လ္ပံမဂၞဳဍာ်မှာသၟိတ်၊ လ္ပံဇွိအုဲ၊ လ္ပံစက္ဍိုပ်မၞိဟ်၊ လ္ပံစကြုတိမၞိဟ်၊ လ္ပံမံၚ်သမၞိၚ်ဆု၊ လ္ပံဂတေဝ်ယာံ၊ လ္ပံစကျာံ၊ လ္ပံစကၠံ။

( လ္ပံပန်သာ်ဝွံ ဂွံလာဘ်ရ )


သၞဲလ္ပံဝွံ ကောန်ဒေဝတဴလောကဗျူဟ ကောန်ဒေဝတဴပြမေသွဝ် ကေုာံ ဣသိ ဇမၠိၚ်အာယုက် ညးပိစၚ်ခြၚ်တုဲ မခၞံလဝ် သၞဲလ္ၚီဝွံရောၚ်။ )

==သၞဲကၟာတ်ဍုန်သ္ၚိ==

ကၟာတ်ဍုန် ဂတဵုသ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိချိုတ်ရ၊ ခါဟွံမိက်ချိုတ်မ္ဂး ဖျုန်ပူဇဴဍေံတုဲ အာကၠေံနူဌာန်ဂှ်ရ၊ ဍေံဍုန်မ္ၚးသ္ၚိမ္ဂး ဂွံပတၠပိုန်ဂၠိုၚ်ရ၊ ဍေံဍုန်ဂၞၚ်သ္ၚိမ္ဂး ဒိုက်ရ။ ဍုန်ဒယူသ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိချိုတ်၊ ဍုန်ဗၟံက်သ္ၚိမ္ဂး ဒှ်ညးခမိဟ်ရ၊ သဗ္ဗဖျုန်ပူဇဴဍေံ ခိုဟ်သန်ရ၊ ဍုန်ပါၚ်တရၚ်မ္ဂး ဘဲသၟိၚ်စာ်စ္ဍးရ၊ ဍုန်သၞက်ဒေါဝ်ဍုၚ်မ္ဂး တၠဍုၚ်တူစာ်ရ။

==သၞဲပူဍုန်==

နူဍုန်ဗၟံက်သ္ၚိ မိမအိုတ်သ္ကန်ရ၊ ပူဍုန်အဂၞဲမ္ဂး ချိုတ်ရ၊ ဍုန်သမၠုၚ်ကျာ ကလောမိတ်ပြဝါ ဒးချိုတ်ရ၊ ဍုန်နေရတိ ဂွံပတၠဒြပ်မဂၠိုၚ်ရ၊ ဍုန်ပလိုတ် ဂွံပတၠဩောံသ္ၚုဂၠိုၚ်ရ၊ ဍုန်ဗာယပ် အာယုက်ဂၠိၚ် ယဿပတ်နွံရ၊ ဍုန်သၟဝ်ကျာ ဂွံလာဘ်နူဇမ္ၚောဲရ၊ ဍုန်ဨသာန် ဂွံဒုၚ််ပူဇဴသၟိၚ်ရ။

==သၞဲဂစေံအကုဟ် ဗြုတိုန်==

ဂစေံအကုဟ် ဗြုဗၟံက် ဂွံလာဘ်ရ၊ ဗြုအဂၞဲ ညးစိုပ်ရ၊ ဗြုသူမၠုၚ်ကျာ ဒမၠလုပ်သ္ၚိရ၊ ထနဳမိတ်ပြဝါရ၊ ဗြုနေရတိ ပရိိုၚ်ဟွံခိုဟ်မိၚ်ရ၊ ဗြုပလိုတ် ဟွံခိုဟ်၊ ဗြုဗာယပ် ညးနၚ်ဂလာန်ကဵုဇကုရ၊ ဗြုသၟဝ်ကျာ ကမၠတ်လုပ်သ္ၚိရ၊ ဗြုဖလာၚ်ယး ဂွံဒၞါဲဒၟံၚ်ရ၊ ဗြုဇရေၚ်သ္ၚိ ကောန်ကၠုၚ်စိုပ်ရ။

==သၞဲဂစေံဖဝ်ရဂုတ်လုပ်သ္ၚိ==

ဖဝ်ရဂုတ် လုပ်သ္ၚိ ဟွံခိုဟ်၊ လုပ်ဨသာန် ဍုန်အဂၞဲ သိုက်ရ၊ ဍုန်သမၠုၚ်ကျာ သိုက်ရ၊ ဍုန်နေရတိ ဂွံလာဘ်၊ ဍုန်ပလိုတ်၊ ဗာယပ်၊ သၟဝ်ကျာ၊ ဟွံခိုဟ်ရ။

==သၞဲဂစေံပဝ်ဍုန်==

ဍုန်ဗၟံက် ဟွံခိုဟ်၊ ဍုန်အဂၞဲ ဂွံလာဘ်၊ ဍုန်သမၠုၚ်ကျာ သိုက်၊ ဍုန်နေရတိ၊ ဗာယပ်၊ ပလိုတ်၊ ဨသာန် ဂွံလာဘ်ရ။

==သၞဲသ္ဍိလုပ်သ္ၚိ==

သ္ဍိလုပ်သ္ၚိ ဍေံဗြု ဟွံခိုဟ်၊ ဍုန်ဗၟံက် ဟွံခိုဟ်၊ ဍုန်အဂၞဲ၊ သမၠုၚ်ကျာ၊ နေရတိ၊ ပလိုတ်၊ ဗာယပ်၊  ဂွံလာဘ်ရ၊ သၟဝ်ကျာ ဒးဒဒိုက်၊ ဨသာန် သိုက်ရ။

==သၞဲဂစေံဗဂဵုဍုန်သ္ၚိ==

ဂစေံဗဂဵုဍုန်ဗၟံက် ဟွံခိုဟ်၊ ဍုန်အဂၞဲ၊ သမၠုၚ်ကျာ၊ နေရတိ၊ ပလိုတ်၊ ဗာယပ်၊ သိုက်ရ၊ ဍုန်သၟဝ်ကျာ၊ ဨသာန် ဟွံခိုဟ်။

==သၞဲသာဲပဝ်လုပ်ဒစာံဒိုဟ်==

သာဲပဝ်လုပ်ဒိုဟ်ဗၟံက် ဂွံလာဘ်၊ ဒိုဟ်အဂၞဲ သ္ၚိတူ၊ သမၠုၚ်ကျာ ခိုဟ်၊ နေရတိ ဒြပ်လေၚ်၊ ပလိုတ် ဒၟာနူဗြဴဒြပ်လေၚ် ဟွံသေၚ်် ဒးဘဲသၟိၚ်ရ၊ ဗာယပ် ဂွံကောန်ဗြဴသၟိၚ်ရ၊ သၟတ်ကျာ ဂွံလာဘ်၊ ဨသာန် ဂွံဒုၚ်ပူဇဴသၟိၚ်ရ၊ ဂွံကောန်ကလဝ် ဒှ်ညးခၟိဟ်လေဝ် ဂးရ။

==သၞဲခဍာ်ဗြု==

ကိတ္တိ ကိတ္တိကဳ ခဍာ်ဗြုမ္ဂး ဒှ်ယဲပူမဟ်ရ၊ ကာကဳ ကာကဳ ခဍာ်ဗြုမ္ဂး ဂွံမိၚ်ဂလာန် သုဘာသိုတ်ရ၊ အက်အဴ အက်အဴ ခဍာ်ဗြုမ္ဂး လာဘ်ဗြဴမွဲဂွံရ၊ အဴဝ အဴဝ ခဍာ်ဗြုမ္ဂး ဒးချိုတ််ရ၊ သမၠုၚ်ကျာဍေံဗြု ကိတ်စွက် ကိတ်စွက်မ္ဂး ဂွံဒုၚ်ပူဇဴသၟိၚ်ရ၊ နေရတိခဍာ်ဗြု ဘောအာ ဘောအာမ္ဂး ဂွံလာဘ်ဇၞော်ပြဲနူညးရ၊ ပလိုတ်ခဍာ်ဗြု ကွက်ကွက်မ္ဂး ဒှ်ဒဒိိုက်ရ၊ ဒိုဟ်ဗာယပ်ခဍာ်ဗြု အမာအမာမ္ဂး ဒးဘဲညးရ၊ ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာဗြု အကြောအကြောမ္ဂး ဒှ်သေက်ဇဵုရ၊ ဨသာန်ဍေံဗြုရၚ်သ္ကံ ကာဝါတ် ကာဝါတ်မ္ဂး ဒြပ်လေၚ်ရ၊ ဂိတု ဂိတု ဍေံဗြုမ္ဂး လေၚ်ရ၊  အက်အက် အာအာ ဍေံဗြုမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ။


ကာကဳ ကာကဳ ဍေံဗြုမ္ဂး ဂွံလာဘ်၊ အက်အဴ အက်အဴ ဍေံဗြုမ္ဂး ကဠောစိုပ်ရ၊ ကြက်ဝေါန် ကြက်ဝေါန် ဍေံဗြုမ္ဂး တၠသ္ၚိချိုတ်ရ။

(က) အက်ကြာတ် အက်ကြာတ် ဗြုသၟဝ်ကျာမ္ဂး ကဠော ဒှ်သေက်ဇဵုရ။

(ခ) တွာကုတ် တွာကုတ် ဗြုမ္ဂး ဒးဘဲရ။

(ဂ) ဩအာ ဩအာ ဗြုမ္ဂး ဂွံဒုၚ်ပူဇဴသၟိၚ်ရ။

(ဃ) ကော်ဝါ ကော်ဝါ ဗြုမ္ဂး လေၚ်ရ။

==သၞဲသာဲဍုန်==

သာဲဍုန်ခတဵုသ္ၚိ ဒးပကာဂစိုတ်၊ ဍုန်ကၞံၚ်လတူသ္ၚိ ဒိုက်လေၚ်ရ၊ ဍုန်ဒိုဟ်ဗၟံက်မ္ဂး ဂွံဒုၚ်ပူဇဴသၟိၚ်ရ၊ ဍုန်အဂၞဲမ္ဂး တၠသ္ၚိလီုလာ်ရ၊ ဍုန်သမၠုၚ်ကျာမ္ဂး လာဘ်မပြဲဂွံရ၊ ဍုန်ေနရတိမ္ဂး ဂွံကောန်တြုံမပြဲရ၊ ဍုန်ပလိုတ်မ္ဂး ဍိက်တြုံဍိက်ဗြဴ ဒှ်လေၚ်ရ၊ ဍုန်ဗာယပ် ခိုဟ်ရ၊ ဍုန်သၟဝ်ကျာ ဂွံဒုၚ်ပူဇဴညးရ၊ ဍုန်ဨသာန် တွဳဝါရဂၠိုၚ်ရ၊ ဍုန်ဒမၚ်သ္ၚိ ဂွံတသိုက်ရ၊ ဍုန်ထဏမ္ဂး ဂွံဍိက်တြုံဗြဴရ၊ ဍုန်ဝိုန် ဍုန်ရတ် လာဘ်မပြဲ ဂွံရ၊ ဍုန်ကၞဳမ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ ဍုန်ပါၚ်တရၚ် ဂွံဍိက်တြုံဗြဴရ။

==သၞဲသာဲရပ်==

သာဲရပ်ဒမၚ်သ္ၚိ ဒြပ်မပြဲဂွံရ၊ သာဲရပ်တၞံၚ်ဗၟံက် ဂွံလာဘ်ရ၊ ဂွံသမ္ဘာလေဝ်ဂး၊ သာဲရပ်တၞံၚ်ပလိုတ် ကလောသ္ပဂလာန်ကဵုဇကုရ၊ ဂွံဍိုက်ပေၚ်ပၟိက်စိုတ်ရ၊ သာဲရပ်တၞံၚ်သၟဝ်ကျာ ဂွံလာဘ်ရ၊ သာဲရပ်တၞံၚ်ဒေါဝ် ဂွံကောန်သမ္ဘာရ၊ သာဲရပ်စိၚ်သမၠုၚ်ကျာ တၠသ္ၚိချိုတ်ရ၊ သာဲရပ်စိၚ်သၟဝ်ကျာ တၠသ္ၚိဂွံလာဘ်ရ၊ သာဲရပ်စိၚ်ဗၟံက် ဂွံဒုၚ်ပူဇဴသၟိၚ်ရ၊ သာဲရပ်စိၚ်ပလိုတ် ဂွံမိပ်စိုတ်ပူမှ်ရ။

==သၞဲကၞိမဗြု==

ကၞိဗြုစုတ်စုတ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိဗြုကုတ်ကုတ်မ္ဂး ဒှ်သေက်ဇဵုကဵုညးရ၊ ကၞိဗြုလတူက္ဍိုပ်မ္ဂး ဒှ်အမှုအရာကဵုညးရ၊ ကၞိဗြုကေတ်ကေတ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်မပြဲရ၊ ကၞိဗြုကိန်ကိန်မ္ဂး ညးဒးဘဲရ၊ ကၞိဗြုကိတ်ကိတ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိဗြုဒုၚ်ဒုၚ်မ္ဂး ညးနၚ်ကဵုဒြပ်နူဇမ္ၚောဲရ၊ ကၞိဗြုတုန်တုန်မ္ဂး သၟဟ်စိုတ်ကဵုညးရ၊ ကၞိဗြုဆိုတ်ဆိုတ်မ္ဂး ဒှ်လေၚ်ရ၊ ကၞိဗြုတုတုမ္ဂး ဒိုက်ယဲရ၊ ကၞိဗြုဘိုက်ဘိုက်မ္ဂး ဒှ်လေၚ်ရ၊ ကၞိဗြုသုသုမ္ဂး ညးကဵုလာဘ်ကဵုဇကုရ၊ ကၞိဗြုစှ်ေစှ်ေမ္ဂး ဒှ်ဂလာန်ကဵုညးရ၊ ကၞိဗြုကတ်ကတ်မ္ဂး တၠသ္ၚိဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိဗြုသုတ်သုတ်မ္ဂး ဒြပ်လေၚ်ရ၊ ဒှ်သၟိၚ်မ္ဂး ညးရုပ်ကၠေံစိၚ်ဂၠုၚ်ရ၊ ကၞိဗြုသိၚ်သိၚ်မ္ဂး ကၠေဝ်မတ် စိၚ်ဂၠုၚ်စိုပ်ရ။

==သၞဲကၞိဒတုံ==

ကၞိဒတုံဗ္တံ ပထမယာံမ္ဂး မိပ်စိုတ်ရ၊ ကၞိဒတုံကာလစာၚ်ဂြဴဗ္တံမ္ဂး ဍိက်ဒဴရ၊ ကၞိဒတုံတ္ၚဲယးကီု ကာလဟာပ်ပုၚ်ကီု ဂွံလာဘ်ရမပြဲရ၊ ကၞိဒတုံဒးဇိုၚ် ဒးဒဳ ဒ:ဂၞိၚ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိဒတုံဒးဇကု ဂွံလာဘ်ဗွဲဒိုဟ်ဗၟံက်ရ၊ ကၞိဒတုံဒးက္ဍိုပ်မ္ဂး ဒးပကာဂစိုတ်ရ၊ ကၞိဒတုံစှ်ေတုဲ ဒြေပ်အာနေရတိမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိဒတုံစှ်ေတုဲ ဒြေပ်အာဨသာန်မ္ဂး ဂွံခန်လွာရ၊ ကၞိဒတုံအဂၞဲမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိဒတုံသမၠုၚ်ကျာမ္ဂး ဒးဒဒိုက်စိုတ်ရ၊ ကၞိဒတုံနေရတိမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိဒတုံပလိုတ်မ္ဂး ဂွံဍိက်တြုံဗြဴရ၊ ကၞိဒတုံဗာယပ်မ္ဂး ဂွံဒြပ်ဝေၚ်ရ၊ ကၞိဒတုံသၟဝ်ကျာမ္ဂး သၟိၚ်ဂွံဂၞကျာ်ရ၊ ကၞိဒတုံဨသာန်မ္ဂး ဂွံတိဇုက်ဗၠဲဂွါရ။

==သၞဲကၞိကိတ်==

ကၞိကိတ်တၟတ်ထဏဴမ္ဂး ရွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်က္ၜံၚ်မ္ဂး ချိုတ်ရ၊ ကၞိိတိတ်မုဟ်ဂြိုဟ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်ပါၚ် ဒးကမၠတ်ရ၊ ကၞိကိတ်ဇိုၚ်သတုံ ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်ဂတာဇိုၚ်ဇွိ ဒှ်သေက်ဇဵုကဵုညးရ၊ ကၞိကိတ်ဇိုၚ်ၜါမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်ဂတာဇိုၚ်တဲ ပူဇဴကျာ် ကလအ်သၚ် စၞပူဇဴဍေံ ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်စၞောန်တဲမ္ဂး  ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်လ္ပုဟ်တဲ ပုၚ်ပါဲမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်မုဟ်မ္ဂး ဒုၚ်မ္ၚဵုကဵုဒါန်မၚ်သဳတုဲ အန္တရာဲလာဲလေၚ် ဂွံလာဘ်ရ၊ ဟွံပမ္ဂး ဟွံခိုဟ်ရ၊ ကၞိကိတ်မတ်မ္ဂး ဟွံခိုဟ်၊ ကိတ်ကၞေၚ်မ္ဂး ကဵုဒါန်ပစ္စယ်ပန်တုဲ ဂွံလာဘ်ရ၊ ဟွံကဵုဟွံခိုဟ်ရ၊ ကၞိကိတ်ကတောဝ် ပူဇဴဒေဝတဴတုဲ ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်က္ဍိုပ် ဒှ်သေက်ဇဵုရ၊ ဂါထာမန်တုဲ ပူဇဴကၞိညိ၊ ဥုံရက္ခာဂိ အာဝိသွးဟ မန်ဝွံ မန်ပုၚ်တုဲ ကဵုဒါန်ကဵုကၞိ အိုတ်နိမိတ်တံဂှ် ဗၠးရ။


ကၞိကိတ်မွဲစွေက် ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ် ၜါစွေက် ဒြပ်လေၚ်ရ၊ ကၞိကိတ် ပိစွေက် မိပ်စိုတ်ရ၊ ကၞိကိတ် ပန် မသုန်စွေက်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်တြဴစွေက် ဒိုက်ယဲရ၊ ကၞိကိတ်ထပှ်စွေက် ဒိုက်ယဲတုဲ ကြဴဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်ဒစာံစွေက် ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်ဒစိတ်စွေက် ဂၠိုၚ်ကဵုဩောံသ္ၚုရ၊ ကၞိကိတ်စှ်စွေက် ဩောံသ္ၚုဂၠိုၚ်ကီု၊ ကၞိကိတ်မသုန်တန် ဒးဒဒိုက်ရ၊ ကၞိကိတ်တြဴတန် ထပှ်တန်မ္ဂး ဒြပ်ဂၠိုၚ်ရ၊ ကၞိကိတ် ဒစာံတန် ဒစိတ်တန်မ္ဂး ဂွံပတၠဒြပ်ရ၊ ကၞိကိတ်စှ်တန် ဒြပ်ဂၠိုၚ်ရ၊ ကၞိကိတ်ဂၠိုၚ်ကဵုစွံ ဒြပ်ဂၠိုၚ် ဂွံရ။

==သၞဲဂစက်ဒတုံလၟေၚ်တ္ၚဲထပှ်==

တ္ၚဲအဒိုတ် ဂစက်ဒတုံမ္ဂး ဒးညးဇၞးပိုတ်ရ၊ တ္ၚဲစန် ဒတုံမ္ဂး ဒးကလောဒညာတ်ရ၊ တ္ၚဲအၚာ ဒတုံမ္ဂး ဒးမိကဵုမရ၊ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ ဒတုံမ္ဂး ဒးကောန်သမ္ဘာရ၊ တ္ၚဲဗြဴဗတိ ဒးမိတ်ပြဝါရ၊ တ္ၚဲသိုက် ဒးပြေၚ်ဂၠဴ၊ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် ဒးဇကုရ၊

==သၞဲဂစက်ဒတုံဒစာံဒိုဟ်==

ဂစက်ဒတုံဂတမုက်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ဒတုံဒိုဟ်အဂၞဲ သ္ၚိတူရ၊ ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ ဂွံဖျုန်၊ ဒိုဟ်နေရတိ ဒးကမၠတ်၊ ဒိုဟ်ပလိုတ် ဂွံဍိက်တြုံဗြဴ၊ ဒိုဟ်ဗာယပ် ဂွံလာဘ်ပြေၚ်ဂၠဴ၊ ဒိုဟ်သဝ်ကျာ ဂွံဒြပ်ရတ်မပြဲ၊ ဒိုဟ်ဨသာန် ဂွံဒုၚ်ပူဇဴသၟိၚ်ရ။

==သၞဲဂစက်ဒတုံဒးဇကု==

ဂစက်ဒတုံဒးက္ဍိုပ် ဒးမိမ၊ ဒးကၞေၚ် ဒးအာဌာန်ဇမ္ၚောဲရ၊ ဒးပၞး ဒးဘဲသၟိၚ်၊ ဒးမုက် ဒးလီုလာ်ရ၊ ဒးကၞိၚ် ဒးမိမမသ္ၚောဲရ၊ ဒးပါၚ် ဟဂပ်ဝ် ကွာ်တရဴ၊ ဒးဇကုမ္ဂး ဒးချိုတ်ရ၊ ဒးဩိုဟ်လ္ပါ်သတုံ ဒးကောန်ကလဝ်ရ၊ ဒးမုဟ်ဂြိုဟ် ဒိုက်ယဲ၊ ဒးတဲသတုံ ဒးကလောရ၊ တဲဇွိ သေက်ဇဵုရ၊ ဒးတၞးဇိုၚ် ဂွံဍိက်ဒြပ်ရ၊ ဒးဇိုၚ်ဇွိ ဒ:ဍိက်သကံပြေၚ်ဂၠဴ၊ ဒးတၟတ်ထဏဴ ဒးဇကုရ၊ ဂစက်သ္ၚဳရၚ်သကံ ဒတုံသီုၜါမ္ဂး တြုံကဵုဗြဴ ဒးစာ်ခြာရ။

==သၞဲဂစက်ဒတုံသ္ၚောဲဆိုတ်==

ဂစက်ဒတုံမွဲဟတ်မ္ဂး ဒဂွဵုရ၊ ၜါဟတ် ဒှ်ယဲပူမှ်၊ ပန်ဟတ် မသုန်ဟတ် တြဴဟတ် ထပှ်ဟတ် ဒတုံမ္ဂး ဂွံဇၞးသတြုရ။

==သၞဲဂစက်ဂွာန်တိုန်==

ဂစက်ဂွါန်တိုန် တ္ၚဲယးပြဟ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ တ္ၚဲအၚာ အာယုက်ဂၠိၚ်၊ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် အန္တရာဲလာဲလေၚ်၊ ဂွါန်တိုန်တၟတ်ထဏဴမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ စိုပ်က္ၜံၚ် ဂွံဍိက် ကောန်ဝုတ် ဗၠာဲရ၊ ဂွါန်တိုန်ဒဳ ဂွံကြိယာဗာ၊ ဂွါန်တိုန်စိုပ်ဂၞိၚ် ဂွံလာဘ်၊ ဂွါန်တိုန်ဂတာဇိုၚ် ဂွံလာဘ်ဍိက်ရ၊ ဂွါန်တိုန်စၟိန်ဇိုၚ် ဂွံလာဘ်၊ ဂွါန်တိုန်စိုပ်တၚ်တဲ သိုက်၊ ဂွါန်တိုန်စိုပ်သြိုဟ် ဂွံလာဘ်သၟိၚ်၊ ဂွါန်တိုန်စိုပ်အၚ်္ဂ ဂွံလာဘ်ရ၊ ဂွါန်တိုန်စိုပ်က္ဍိုပ် ဂွံပိုန်ဟာန်ရ၊ ဂွါန်တိုန်စိုပ်တှ် စိုပ်ပၞး ဂတာတဲသတုံဇွိ ဂွံဗြဴဝုတ်ရ၊ ဂွါန်တိုန်ယး ဂွံဒုၚ်ပူဇဴသၟိၚ်ရ၊ ဂွါန်တိုန်တ္ၚဲကတဴ ဒှ်ဇၞော်ညးရ၊ ဂွါန်တိုန်တ္ၚဲစေၚ် ဂွံဍိက်ထမိက်ရ၊ ဂွါန်တိုန်တက်ပိ ဒှ်အန္တရာဲရ။

==သၞဲဂစက်ဂစေံ==

ဂစက်ဂစေံ ဒိုဟ်ဗၟံက် ဂွံလာဘ်၊ ဒိုဟ်အဂၞဲ ဒှ်သေက်ဇဵု၊ သမၠုၚ်ကျာ ဂွံလာဘ်၊ ဂွံစဖျုန်သွ၊ နေရတိ ဂွံလာဘ်မပြဲ၊ ပလိုတ် ဒးကမၠတ်၊ ဗာယပ် ဒှ်သေက်ဇဵုကဵုညး၊ သၟဝ်ကျာ ဂၠိုၚ်ကဵုသြောံသ္ၚု၊ ဨသာန် ဂွံပူဇဴသၟိၚ်ရ၊ ဂစေံလတူဂတဵုသ္ၚိ ကသပ်ဍိုက်ပေၚ်၊ လတူဒမၚ် တွဳဝါရဂၠိုၚ်၊ လတူက္ဍိုပ်ဇကု ဒးကွာ်တရဴဇမ္ၚောဲ၊ သၟဝ်သ္ၚိ ကလော ဒးပကာဂစိုတ်၊ ဇိုၚ်တၞိန် ဍိက်ဒဴ၊ ပါၚ်ဖဴ ဍိက်ဒဴဂှ် ဗၠးရ၊ ဂစေံလတူဂၞဳ ဂွံမိတ်ပြဝါ၊ ဂတမုက်သ္ၚိသတုံဇွိ ဍိက်ဒဴဂၠဴဗၠးရ။


တိက္ကတိက္က ဂစက်ဗြုမ္ဂး ဂစက်ကၟက်ရ၊ ဒုမဒုမ မညေ ဂစက်ဗြုမ္ဂး ဂစက်ဗြဴရ၊ နာတိနာတိ ဍေံဗြုမ္ဂး ဂစက်နပုံရ။

==သၞဲဂစက်ဒတုံမွဲနဲပၠန်==

ဂစက်ဒတုံဂတမုက် ဂွံလာဘ်၊ ဒတုံလက်ကရဴ ဒးဘဲဇၞော်ရ၊ ဒတုံဒိုဟ်ဇွိ ချိုတ်၊ ဒတုံဒိုဟ်သတုံ ဂွံလာဘ်မပြဲရ။

==သၞဲဇြုံလုပ်သ္ၚိလၟေၚ်အခိၚ်==

ဇြုံလုပ်သ္ၚိ တ္ၚဲပၠိုတ်မ္ဂး သိုက်ရ၊ လုပ်ကၠာ သၟတ်ဟွံသၠိၚ်သိုက်ရ၊ လုပ်သ္ၚိတက်ၜါ သိုက်ရ၊ လုပ်သ္ၚိတက်ပိ ဟွံခိုဟ်၊ ဂယးလုပ်သ္ၚိမ္ဂး ဟွံခိုဟ်၊ တ္ၚဲကတဴ ခိုဟ်၊ တ္ၚဲစေၚ်လုပ်သ္ၚိ သိုက်။

==သၞဲဇာတ်သပါ==

ဇာတ်သပါ ဂၟါဝုတ်ဒိုဟ်သ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိ ဒးကမၠတ်ရ၊ လုပ်သၟဝ်သ္ၚိ တၠသ္ၚိ ဒးထောံသ္ၚိရ၊ ဍေံသ္ၚေဝ်မံၚ်ဒယိုၚ်သ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိ ဒှ်ညးခမိတ်ရ၊ ပ္ဍဲဟာပ်ပုၚ် ဍေံလုပ်မ္ဂး တၠကောန်ဗၠာဲ ဒးစိုပ်ရ၊ ဍေံမံၚ်သၠုၚ်နူဇကုမ္ဂး ဒှ်အမှု၊ ဍေံကၠုၚ်သၟဝ်ဇကုမ္ဂး ဇၞော်ပြဲနူကလောရ၊ ဇာတ်သပါ ချိုတ်လတူသ္ၚိမ္ဂး ဂွံအာဲကၟာဲဇၞော်ရ၊ ချိုတ်အကြာဖဴ ဂွံပတၠဍိက်ဂၠိုၚ်ရ၊ ဇာတ်သပါ ထမာဲစုတ်လတူသ္ၚိ လတူဂၞဳ ဒကဝ်မ္ဂး ပၞာၚ် ဗက ဇဗၠု လက်ဖက် ထဝ်သြန် ပူဇဴဍေံ ဒၞါဲဍေံအာဂှ် ပသတိ အာဗၟံက်ဂွံလာဘ်၊ စှ်ေပလိုတ် ဒှ်ဒတုဲမြမောဝ်၊ အာအဂၞဲ ဂွံဍိက်ဂၠိုၚ်၊ သမၠုၚ်ကျာ ညးဇၞော် ဒးကၠုၚ်ဒိပ်ဒၞါဲကဵုဇကုရ၊ အာဗာယပ် ဒးထောံသ္ၚိရ၊ အာသၟဝ်ကျာ ခိုဟ်၊ အာဨသာန် ဒှ်ဇၞော်ညးရ။

==သၞဲကၠဵုဂြိုပ်လုပ်ဍုၚ်ကွာန်==

ကၠဵုဂြိုပ်လုပ်ဗၟံက် ဂွံလာဘ်၊ လုပ်အဂၞဲ ဒှ်သၟိၚ်၊ လုပ်သမၠုၚ်ကျာ ဂွံလာဘ်။

==သၞဲကၠလုပ်ဍုၚ်ကွာန်==

ကၠလုပ်ဗၟံက် ဍုၚ်ကွာန်ဂွံလာဘ် ဒှ်တသိုက်စိုတ်၊ လုပ်အဂၞဲ ဍိက်ဒဴ တူပၟတ်၊ သမၠုၚ်ကျာ ဂွံလာဘ် ဂွံဍိက်ဗြဴ၊ နေရတိ ပၟိက်စိုတ်ဍိုက်ပေၚ် ဂွံလာဘ်၊ လုပ်ပလိုတ် ဒိုက်ချိုတ်၊ လုပ်ဗာယပ် ဂွံသိုက်၊ သၟဝ်ကျာ ဒိုက်စိုတ်ပူမှ်၊ ဨသာန် ဒှ်လဟုတ်ကၠ ကြဴဂွံလာဘ်။

==သၞဲဗၜိုပ်လုပ်ဍုၚ်ကွာန်==

ဗၜိုပ်လုပ်ဗၟံက် ဒှ်ဒဒိုက်စိုတ်တုဲ ကြဴဂွံလာဘ်၊ အဂၞဲ ချိုတ်၊ သမၠုၚ်ကျာ ဂွံလာဘ်၊ နေရတိ ဟွံခိုဟ်၊ ပလိုတ် ပြေၚ်ဂၠဴလေၚ်၊ ဗာယပ် ဍိက်သ္ကံ၊ သၟဝ်ကျာ ဂွံလာဘ်၊ ဨသာန် ဒှ်ဒဒိုက်စိုတ်ရ၊ ဒုၚ်မ္ၚဵုညိ။

==သၞဲစိၚ်ဂြိုပ်လုပ်ဍုၚ်ကွာန်==

စိၚ်ဂြိုပ်လုပ်ဗၟံက် ဂွံလာဘ်၊ အဂၞဲ ဒးဘဲသၟိၚ်၊ သမၠုၚ်ကျာ ဒးဘဲကိုပ်တၠ၊ နေရတိ ဒးဘဲညးသ္အာၚ်၊ လုပ်ပလိုတ် ဒှ်ဒဒိုက်စိုတ်ရ၊ ဗာယပ် လေၚ်၊ သၟဝ်ကျာ ဂွံပူဇဴသၟိၚ်၊ ဨသာန် ဂွံလာဘ်။

==သၞဲကၠဵုတိုန်သ္ၚိ==

ကၠဵုတိုန်ဂတဵုသ္ၚိ ဍေံကျောဝ်ပန်ဒိုဟ်မ္ဂး တၠသ္ၚိဒးပြံၚ်ရ၊ ကၠဵုတိုန်ဒေါဝ်ဂတဵုသ္ၚိ ဍေံကွာ်အာကၠုၚ်မ္ဂး တၠသ္ၚိဒးချိုတ် လေၚ်ရ၊ ကၠဵုတိုန်ဒယူသ္ၚိတုဲ ဍေံဆၚ်စှ်ေဇိုၚ်ဒယူမ္ဂး တၠသ္ၚိလေၚ်ရ၊ ကၠဵုတိုန်သ္ၚိ ဍေံပျူတဴမ္ဂး တၠသ္ၚိလေၚ်သုန်ရ၊ ကၠဵုတိုန်သ္ၚိ ဍေံပျူပန်ဒိုဟ်မ္ဂး တၠသ္ၚိဒှ်သၟိၚ်၊ ကၠဵုတိုန်သ္ၚိ ဍေံကျောဝ်ပန်ဒိုဟ်မ္ဂး တၠသ္ၚိ သိုက်ရ။

==သၞဲကၠဵုကၞံစုတ်==

ကၠဵုကၞံဒဂဇိုၚ်သတုံ ခိုဟ်သန်ရ၊ တၞံဒဂဇိုၚ်ဇွိ ဒှ်သရာဲ၊ ပုၚ်ပိသၟတ်ကဵုဍေံ၊ ကဵုဒေဝတဴ ခိုဟ်ရ၊ ကၞံစုတ်ဂၞိၚ် ဟွံခိုဟ်၊ ကၠဵုအိက်ဒးဇိုၚ်တဲမ္ဂး ခိုဟ်၊ အိက်ဒးယာတ်မ္ဂး ပုၚ်သၟုတ်ကဵုဒေဝတဴ ခိုဟ်ရ၊ ကၠဵုကၞံစုတ်ပုၚ်ပ္ၚာန် ကဵုဒါန်ကုဍေံ ခိုဟ်ရ၊ ကၠဵုဗကေတ်ကၞံစုတ်မ္ဂး ပုၚ်မွဲပ္ၚာန် ကဵုဒါန်ကုဍေံရ။

==သၞဲကၠဵုပတၠခိုဟ်ဟွံခိုဟ်==

ကၠဵုမွဲ သော်ဇကုဗု ဇိုၚ်တဲဍေံဒျိုၚ်မ္ဂး ကၠဵုခိုဟ် ညးပတၠဂွံတသိုက်ရ၊ ကၠဵုမွဲပ္ဍဲဇိုၚ်ပန် ဗတ စမဴ ကၞေၚ် ထာန်ထပှ်နွံဗုမ္ဂး ဂွံပတၠထဝ်သြန်သြောံသ္ၚုဂၠိုၚ်ရ၊ ကၠဵုမွဲ သာ်ဇကုဍေံညံၚ်ဗတာဲ ဂွံပတၠမ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ ကၠဵုမွဲသော်ဍေံဒျိုၚ်ရ ဗတဍေံစောန်တဴ ဂွံပတၠဍေံ ဒှ်အမာတ်ရ၊ ကၠဵုမွဲသော်ဒျိုၚ် ညံၚ်လံက်လဝ်ကၠေၚ် ဂွံပတၠ သိုက်ရ၊ ကၠဵုမွဲ က္ဍိုပ်ဍေံ ကတောဝ်ဍေံ ရဴကတောဝ်ဗတာဲ ညးပတၠဍေံ ဒှ်အမာတ်ဒဴဗညာရ။

==လက်သန်ဗ္ဂဲ==

ယြဴဗ္ဂဲမွဲ သော်ဍေံဒျိုၚ် ပ္ဍဲမတ်ဍေံ ညံၚ်ဇန်လဝ်ထပှ်တန်ကီု ဇကုဍေံညံၚ်လံက်ကၠေၚ်ကီု ဒှ်မဂး တၠဍေံပိုန်ဟာန်ဇၞော်ရ၊ ဗဂဲမွဲ ဇကုဍေံဗုညံၚ်ကၞုသၚ်ဗၠဲဂွါမဂး တၠဍေံသိုက်ရ၊ ဗဂဲ ဍေံမၠာ်ရံၚ်မတ်ညံၚ်ထဝ်မဂး တၠဍေံယဿပတ်ဇၞော်ရ၊ ဗဂဲမွဲ သာ်ကၠမဂး တၠဍေံကြဳဇှ်ဇၞော် သိုက်ရ၊ ဗဂဲဇကုဒျိုၚ်ဂှ် တၠဍေံသိုက်ရ၊ ဗ္ဂဲမွဲသော်ဍေံဒျိုၚ် ဂပဝ်ဂရီုမတ်ဍေံ ရဴဇၟန်ဇန်လဝ်ထပှ်တၞောဝ်ကီု တန်တန်မံၚ်မ္ဂး တၠဍေံသိုက်ရ၊ ဗဂဲမွဲ ေသော်ဍေံညံၚ်သၞပၟတ်မဂး တၠဍေံသိုက်၊ ဗဂဲမွဲ စးဗုညံၚ်ကၞုသၚ် အပၠာလစံက် မုက်လတာ်စောန်တဴမဂး တၠဍေံသိုက်ရ၊ ဗဂဲသော်ကၠ ဂွံပတၠနွံကဵုကြဳဇှ်ရ၊ ဗဂဲဇိုၚ်ၜါဗု စမဴဗု တၠဍေံဂၠိုၚ်ကဵုသြောံသ္ၚုရ၊ ဒှ်အမာတ်ဒဴဗညာရ။

==သၞဲဗ္ဂဲဂြိုပ်လုပ်သ္ၚိ==

ဗဂဲလုပ်သ္ၚိ ဒိုဟ်ဗၟံက် အဂၞဲ ဒးဘဲသၟိၚ်၊ သမၠုၚ်ကျာ ဒးဘဲအမာတ်၊ နေရတိ ဒးဘဲညး၊ ပလိုတ် ဒဒိုက်ဇၞော်၊ ဗာယပ် ဒှ်ယဲ၊ သၟဝ်ကျာ ဂွံလာဘ်၊ ဨသာန် ဂွံလာဘ်မပြဲရ။

==သၞဲဒဂဵုဗြုအတးကၠောံ==

ဂိတုစဲအတးကၠောံဂှ် ဂဂဵုဗြုဗမံက်မဂး ဍာ်ဇၞော် မၞိဟ်ဒှ်ယဲ၊ သြောံသ္ၚုဟွံခိုဟ်ရ၊ ဗြုအဂၞဲ တၞံဆုဒုန်ချိုတ်၊ ဗြုသမၠုၚ်ကျာ ဗြဲဂၠေံ၊ ဗြုနေရတိ ဒှ်ပၞာန်၊ ဗြုပလိုတ် ညးတၚီုရၚ်သကံရ၊ ဗြုဗာယပ် ဍုၚ်ကွာန်ရၚ်ဆာဲ၊ ဗြုသၟဝ်ကျာ ဍာ်ဇၞော် သြောံသ္ၚုထတ်၊ ဗြုဨသာန် ဇကုကဵုဇကု တၚီုရၚ်သကံရ။

==သၞဲမပ္တံမြာ်ဍုန်==

ဗကောတ်ကီု တတ်တောကီု ဂစေမ်ကီု ဇြုံကီု ကၞိကီု သတ္တံဂှ် ဒတုံဒးဇကုမ္ဂး ချိုတ်ရ၊ မြာ်ပဝ်ကၠုၚ်နူဂြိုပ် ဍုန်ပ္ဍဲကွာန်မ္ဂး ဂၞကျာ်ချိုတ်ရ။

==သၞဲပူဇဴနိမိတ်တၞဟ်တၞဟ်သာ်==

ဗကောတ်တိုန်သ္ၚိ ထဝ်သြန်ပူဇဴဍေံတုဲ ဗ္စသၚ် ဒုၚ်မ္ၚဵုရ၊ သာဲဍန်သ္ၚိမ္ဂး ဍိက်ဗြဴပူဇဴဍေံရ၊ ရုဲခမာဲစုတ်ပ္ဍဲထၟိၚ်ဖေၚ်မ္ဂး ဍာ်သာဲပူဇဴဍေံရ၊ ပ္ကဴဒကှ် ကၠုတ်တိုန်ပ္ဍဲသ္ၚိဇကု ပူဇဴဍေံရ၊ ကၟာတ်ဍုန်မ္ဂး ဂၠဴဒမျိုၚ် ပူဇဴဍေံရ၊ ဒြုန်တိုန် ဇၞောဝ်ပူဇဴဍေံ ဇြုံတိုန် သြန်ပူဇဴဍေံ၊ ပူတိုန်သ္ၚိမ္ဂး သ္ၚုပူဇဴဍေံ၊ ရုဲဂၠိုၚ်ပ္ဍဲသ္ၚိမ္ဂး ဖျုန်ပူဇဴဍေံ၊ ဒြာဲလုပ်ကွာန်မ္ဂး ကၟတ်ပူဇဴဍေံ၊ ကၠလုပ်ကွာန်မ္ဂး ဖျုန်ဆီပူဇဴဍေံ၊ ဒကှ်ဥပ္ပဵု ကၠုတ်တိုန်ပ္ဍဲသ္ၚိမ္ဂး ကောန်သမ္ဘာပူဇဴဍေံ။ ။

==သၞဲတၞဟ်တၞဟ်သာ်==

ကၠဵုကိတ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ပ္ဍဲကွာန်ဂှ်မ္ဂး တၠကွာန်ဒးဘဲရ၊ ဆီနူလတူဒတုံစှ်ေမ္ဂး သၟိၚ်ဂှ်လီုလာ်ရ၊ ဂစက်ဒြေပ်တိုန်က္ဍိုပ်တုဲ ဍေံမၠာ်မွဲပန်ဒိုဟ်မဂး ဒှ်တြုံဒးဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ညးရ၊ ဒှ်ဗြဴဇၞော်နူကလောဂမၠိုၚ်ရ၊ ပ္ဍဲၜံၚ်ပၟတ်တယုဒှ်မ္ဂး တြုံညးၜံၚ်ပၟတ်ဂှ် ဂွံပတၠဗဵုလဗးရ၊ ကောန်ခါဒှ်တြုံဇၞော် နူကလောဂမၠိုၚ်ရ၊ ဒှ်ဗြဴပြဲနူကလောဂမၠိုၚ်ရ၊ ပ္ဍဲမဟာပ်ပုၚ် ဂမ္တဴတယုဒှ်မ္ဂး ခါဒှ်တြုံ ဗြဴမၞုံကဵုပိုန်ဂွံရ၊ ခါဒှ်ဗြဴ တြုံမၞုံကဵုစလဳစလးဂွံရ၊ ဒြုန်ဗၟာတိုန်သ္ၚိမ္ဂး ဒးလီုလာ်ရ၊ ဟွံသေၚ်ကဵုကာလ တ္ၚေက်ခၞံခပေါဲလတူဆုမ္ဂး ညးညာတ်ဂှ် ဒးချိုတ်ရ၊ ရုဲခမာဲစုတ်ယာတ်မ္ဂး တၠယာတ်ဂွံလာဘ်၊ ပတိုဟ်တိုန်ပ္ဍဲဖဴမ္ဂး ဟွံခိုဟ်၊ ယာတ်ဗကေတ် ပူဇဴဍေံရ ပတိုဟ်တိုန်သၟဝ်သ္ၚိမ္ဂး သ္ၚုပူဇဴ ဂွံလာဘ်ရ။


တျုဂြုန်ဒှ်ပ္ဍဲဇကုမ္ဂး ရုပ်ကၟာတ်ပူဇဴ ဂွံလာဘ်၊ ဂၞဳဒကဝ်ကွာ်အာမ္ဂး ပိသၞာံလောန် ဒးထောံဌာန်ဂှ်ရ၊ ဂၠိက်ယာတ်ဒှ်တျုမ္ဂး ပိတ္ၚဲဒုၚ်မ္ၚဵု ဂွံလာဘ်၊ ဗြဴသၟိၚ်ခၟါဲမ္ဂး ဍုၚ်သုန်ရ၊ မၞိဟ်ဗြဴခဍဳကဵုကၠိက်ကၟက် ကၠဵုကၟက် ခဍဳရၚ်သကံမ္ဂး သၟိၚ်ကဵုအမာတ် တၚီုရၚ်သကံရ၊ ဟသေၚ်ကဵုကာလ ဆုသတ်ကဴမ္ဂး ဌာန်ဂှ် လ္ၚုရ၊ ပၞာန်စိုပ်လေဝ်ဂးရ၊ စာၚ်ကၟက်ခၟာဲ ဌာန်ဂှ်မိပ်ရ၊ လနၚ်ဗိုတ်ဇြုံမ္ဂး ဌာန်လ္ၚုရ၊ ဆုနွံကဵုဇၠ တလိတ်အာမ္ဂး ဌာန်ဂှ်မိပ်ရ၊ အကၠဟ်ဍုၚ်သ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိဂွံလာဘ်ရ၊ မၞိဟ်သ္ဍဳကၠဵုမ္ဂး ညးဒိုက် ညးဒှ်ခမိတ်ရ၊ စာၚ််ဒှ်ဇိုၚ်ပန်မ္ဂး မူကဵုကၟိန် လကဵုစဴ ဂစိုတ်ညးသ္ကံရ၊ ယာတ်ဗတာၚ် ဒျိုၚ်အာမ္ဂး တၠဍေံချိုတ်ရ၊ ယာတ်ဒျိုၚ်ဗတာၚ်အာမ္ဂး တၠယာတ်ဒှ်သၟိၚ်ရ။


က္ၜဴသတ်မ္ဂး တၠက္ၜဴလီုလာ်ရ၊ လနၚ်ဂမၠိုၚ် ပဝ်ကၠုၚ်ဗမံက်လုပ်ဍုၚ်မ္ဂး ပၞာန်စိုပ်ရ၊ ပ္ကဴမောဝ်တုဲ မသအာမ္ဂး ညးညာတ်ဂှ်ချိုတ်ရ၊  စာၚ်ဗြဴဒှ်စာၚ်ကၟက်မ္ဂး ဌာန်ဂှ်သတြုဂၠိုၚ်ရ၊ စာၚ်ဂီုၚ်ဇြုံမ္ဂး အမာတ်တံ ဂစိုတ်ညးသကံရ၊ ပံက်ဂမၠိုၚ် ပဝ်ကၠုၚ်ဍုန်ဆုမွဲမ္ဂး ညးမံၚ်စုတ်ဒိုဟ်ဂှ် ဂွံတသိုက်ရ၊ ဍာ်ပ္ဍုၚ် ပတေက်အာမ္ဂး ဌာန်ဂှ်ဂွံတသိုက်စိုတ်ရ၊ ဍာ်ပတေက်ပ္ဍုၚ်အာမ္ဂး ညးခမိဟ်လေၚ်ရ၊ ဩောံသ္ၚုပဝ်မ္ဂး ဒးကၠောဝ်ဗျဵုရ၊ သွးဟဳကၠုၚ်သၟဝ်သ္ၚိမ္ဂး ဒးဘဲရ၊ ကၠဵုခၟာဲမ္ဂး တၠသ္ၚိအာယုက်ဂၠေံရ၊ ဩောံသ္ၚုကၠုတ်လတူသ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိဂွံလာဘ်ရ၊ ခၟာဲစာၚ် ခၟာဲအဒါ တၞုၚ်တိုန်ဗကေတ်မ္ဂး တၠသ္ၚိဍေံသိုက်ရ၊ ကွာ်တရဴရုဲဂဗဵုအာမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ သတ်ဇိုၚ်ပန် သတ်ဇိုၚ်ၜါ ဂမာတိုန်သ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိ ဂွံလာဘ်ရ၊ အကၠဟ် ဂံက်ဂါ လုပ်သ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိဂွံလာဘ်ရ၊ ကြောန်ဗြု စကေတ်စကေတ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ဇြုံတိုန်သ္ၚိဗြု ကေတ်ကေတ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ။


သတ်ဇိုၚ်ပန် သတ်ဇိုၚ်ၜါ လုပ်သ္ၚိခၟာဲစုတ်မ္ဂး တၠသ္ၚိဒှ်သေက်ဇဵု ဒေါံလာ်ရ၊ ဩောံဟွံခိုဟ်၊ ကၠဵုကျာ် ဂိုၚ်နၚ်စၞ ဍုန်လဩိုဟ်မ္ဂး ဂၠဴကိတ်ၚေတ်ကြုတ်ကြုတ်မ္ဂး တၠသ္ၚိဍေံဟွံခိုဟ်၊ ဂၠဴဂွးတိတုဲ တိက်မ္ဂး တၠဍေံဂွံလာဘ်ရ၊ ဂၠဴတိက်ဂအဳ ညံၚ်ရဴမၞိဟ်မ္ဂး ဂွံလာလ်ရ၊ ဂၠဴစစၞတုဲ ကာလဍေံစဴ ချောဲကၟတ်ထနေန်ၚက်ဍေံမ္ဂး တၠဍေံသိုက်ရ၊ ကဝပဝ်လုပ်သ္ၚိမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကြေဲဍုန်သ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိဂွံလာဘ်ရ၊ ဓးဂိုတ်ခၞံသပေါဲလတူဆုမ္ဂး ညးညာတ်ဂှ် ချိုတ်ရ၊ ကောန်ကၠဵု ကောန်ကၠိက် လနေၚ်ဗိုတ်ဏာမ္ဂး ဍုၚ်ဂှ်ပၞာန်စိုပ်ရ၊ ဍာ်သ္ဇိုဟ်ဍာအာမ္ဂး တၠပဋိပတ် ဒှ်လေၚ်ရ၊ ဍုၚ်လ္ၚုရ၊ ဍာ်ဍာတုဲ သ္ဇိုဟ်အာမ္ဂး ဌာန်ဂှ်ရာၚ်ဆာဲရ၊ တၞံတာဗြဴတိတ်ကၞာၚ်မ္ဂး ဌာန်ဂှ်လ္ၚုရ၊ တၞံသတ်ပ္တိတ်ကၞာၚ်မ္ဂး သတ္တံနိမိတ်စိုတ်ရ၊ သစ္ဆုထမၞာတ် ကတၚ်အာမ္ဂး ဌာန်ဂှ် ဒှ်ပရူပရာရ၊ သတ်ဆုကတၚ်တုဲ ဍာတ်အာမ္ဂး သတြုဂၠိုၚ်ရ၊ ကောန်မၞိဟ်မဴတှ်ဂၠဴမ္ဂး သၟိၚ်က္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ်ၜါ သ္ဍိုက်ရၚ်သ္ကံရ၊ သတ်ဗြဴကတၚ်အာမ္ဂး ဒှ်သပုန်ရ၊ ကၠကဵုဂၠဴ မံၚ်မွဲဟာန်မ္ဂး သၟိၚ်ကဵုအမာတ် သၟဟ်ရေၚ်သ္ကံရ၊ ဍာ်တိုန်ဟွံသေၚ်ကဵုကာလမ္ဂး ဌာန်လီုရ၊ က္ဍိုပ်ဖဴ လဵုမာဲမံက်တိုန်မ္ဂး တၠသ္ၚိဒးအာကၠေံဌာန်ဂှ်ရ၊ ဖံဟွံလဵုမာဲဗြုတိုန်မ္ဂး ဌာန်ဒှ်ဂှ် ကလိုက်ကၟဵုရ၊ ၚဴစဇြုံမ္ဂး အမာတ်ဂစိုတ်သၟိၚ်ရ၊ တၟံဂတဝ်မ္ဂး ညးဒိုက်ဒှ်ညးခမိဟ်ရ၊ လဵုတဏီမ္ဂး ညးခမိဟ် ဒှ်ညးဒိုက်၊ စိၚ်ဒျိုၚ်ဗ္တာၚ်အာမ္ဂး ဌာန်ဂှ်မိပ်ရ၊ စိၚ်ဗ္တာၚ်ဒျိုၚ်အာမ္ဂး ဌာန်ဂှ်ကတဴကတာန်ရ။


ဗ္ဂဲဟီုအရေဝ်မ္ဂး ဌာန်ဂှ်လ္ၚုရ၊ ကၞုဲဟီုအရေဝ်မ္ဂး ဌာန်ဂှ်လီုရ၊ ဒြပ်ပူဇဴဍေံ ဂွံကောန်သမ္ဘာရ၊ ခဍာ်ကဵုစာၚ် ဇဵုညးသ္ကံမ္ဂး စှ်ဂိတု ဒးကၠေံဌာန်ဂှ်ရ၊ စာၚ်ကၟက်စကောန်စာၚ်မ္ဂး ညးညာတ်ဂှ် ဒှ်သေက်ဇဵုရ၊ မုဟ်ယာတ် ရုဲခၟာဲမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞံၚ်သ္ၚိကဝ်မ္ဂး အာယုက်ဂၠေံရ၊ပ္ဍဲကၟဳသ္ၚိ သြောံကၠုတ်တိုန်မ္ဂး တၠသ္ၚိဂွံလာဘ်ရ၊ တိုန်လတူသ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိစဖဲလဲရ၊ ကၞုဟ် ဂွိ ကၠဴ လုပ်သၟဝ်သ္ၚိမ္ဂး အာယုက်ဂၠေံရ၊ တိုန်လတူသ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိဂွံလာဘ်ရ၊ သ္ၚိလုပ်သ္ၚိမ္ဂး အာယုက်ဂၠေံရ၊ ဂြုန်တိုန်ဗမံက်သ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိသိုက်ရ၊ တျုဒှ် ပ္ဍဲဒမံၚ်သတိက်မ္ဂး သဗ္ဗဒြပ်ပူဇဴဍေံ ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ ဇြုံစစၞဍေံတိုန်သ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိသိုက်ရ။


ညာတ်ဒမံၚ်ဍာ်ဗ္တံ လီုလာ်ရ၊ ဒမၚ်ဍာ်စှ်ေဗမံက် သၟိၚ်လေၚ်၊ သၟဝ်ကျာ ဍုၚ်လေၚ်၊ ပလိုတ် အမာတ်ဒကိုပ်ပၞာန် လေၚ်၊ စှ်ေပန်ဒိုဟ် သၟိၚ်ဓရ်ဒှ်ရ၊ ဂဂဵုတးပန်ဒးဒယိုၚ်မ္ဂး ဟွံခိုဟ်၊ ပန်ပဋိမာရုပ်မ္ဂး ဌာန်ဂှ်လီုရ၊ ပ္ဍဲကမၠိုၚ်ကၟာ နုၚ်ထမာဲဂတဝ်တိုန်မ္ဂး ဟွံခိုဟ်၊ ပဋိမာရုပ်ဆီပဠက်တိတ်မ္ဂး ဂမဳ ဗမၞး ညးဂရိုဟ်ရ၊ စေတဳယက်တိတ် ပဋိမာရုပ် ဟီုအရေဝ်မ္ဂး ဌာန်ဂှ်လ္ၚုရ၊ ကျာ်မြဟ်မ္ဂး ဌာန်ဂှ်လ္ၚုကၠာရ၊ ကြဴရာၚ်ဆာဲရ၊ သ္ၚမြာမ္ဂး တၠသ္ၚိသိုက်ရ၊ သာဲဍုန်ဂၠိက်ယာတ်မ္ဂး ပၞာၚ် ဗက ဗြာတ်က္ၜဴ ပူဇဴဍေံ ဂွံလာဘ်ရ၊ ဟွံပူဇဴဟွံခိုဟ်၊ အသေက်ကၠၚ်ဟိုက် ဍုန်သ္ၚိမ္ဂး ဒးထောံဌာန်ဂှ်ရ။


သြောံဒှ်သ္ၚုမ္ဂး ကၠောဝ်ဗျဵုရ၊ ကျာ်ကီု တၞံကီု ကွာ်အာမ္ဂး ဌာန်ဂှ်လ္ၚုရ၊ ဆုဒေါမ်အာတုဲ ကၞာၚ်တိတ်မ္ဂး ဒှ်ညးခမိဟ်ရ၊ ဗၞဟ်သ္ဇၚ်ဂဵုတိုန်မ္ဂး ဒှ်ပၞာန်ရ၊ သတ်ဇိုၚ်ပန်ဟီုအရေဝ် ဍုၚ်လီုရ၊ ကလော်ဟီုအရေဝ် လဆောဝ်ဂြိုၚ် လဆောဝ်ယာံ ပါတက်ကၞက်မ္ဂး ဒြေပ်ကၠုၚ်အာမ္ဂး ဍုၚ်သုန်ရ၊ မၞိဟ်ချိုတ်ဂၠိုၚ်၊ ကောန်စာၚ်ဂြဴမ္ဂး ညးဒိုက်ဒှ်ဒကိုပ်ပၞာန်ရ။

==သၞဲကဏံတိုန်==

ကဏံတိုန်သၟဝ်သ္ၚိ ဂွံပတၠဒြပ်ရတ် ထပှ်ပြကာရ၊ ကဏံတိုန်ဗၟံက်သ္ၚိ ထဝ်သြန်ဗကေတ်ဗ္တာၚ် ပူဇဴတုဲ ဂွံဒြပ်မပြဲရ၊ ကဏံတိုန်အဂၞဲသ္ၚိ ပူဇဴယာတ်တုဲ ဒှ်သ္ဍိုက်ညးရ၊ ကဏံတိုန်သမၠုၚ်ကျာသ္ၚိ ဂွံလာဘ်ရ၊ ကဏံတိုန်နေရတိ ဂွံလာဘ်မပြဲ၊ ကဏံတိုန်ပလိုတ် သြောံသ္ၚု ပူဇဴတုဲ ဂွံသြောံသ္ၚုဂၠိုၚ်ရ၊ ကဏံတိုန်ဗာယပ် ဗၠဲဂွါပူဇဴတုဲ ဂွံပတၠဒြပ်ဂၠိုၚ်ရ၊ ကဏံတိုန်သၟဝ်ကျာသ္ၚိ ကြကောတ်ပူဇဴတုဲ ညးဒးပလံၚ်ကဵုလာဘ်ရ၊ ကဏံတိုန်ဨသာန်သ္ၚိ ပုၚ်သွဖျုန် ပူဇဴတုဲ ဂွံလာဘ်ရ၊ ညးဂြိုဟ်ဟွံမာန်ရ။

==သၞဲတၞဟ်တၞဟ်သာ်==

ကၠဇၞော်လုပ်ဍုၚ်မ္ဂး မိမ တၠဍုၚ်ချိုတ်ရ၊ သဗ္ဗဒြပ်ပူဇဴဍေံတုဲ ဂွံမံၚ်လံရ၊ စာၚ်ဂြိုပ်လုပ်ဍုၚ်မ္ဂး သၟိၚ်ဒးတိတ်နူဍုၚ်ရ၊ ဗ္ၜေံတိုန်ၝောံသ္ၚိမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ကဝဍုန်သကဲသ္ၚိမ္ဂး သတြုစိုပ်ရ၊ ကဝဍုန်ဒေါဝ်သ္ၚိ ဒယူတရၚ်မ္ဂး ဂွံပတၠဍိက်ရ၊ စာၚ်ၝောံဂြဴမ္ဂး တၠသ္ၚိဒးထောံရ၊ ယာတ်ဗ္တာၚ်ဒျိုၚ်အာမ္ဂး ဟွံခိုဟ်၊ ယာတ်ဒျိုၚ်ဂွုအာမ္ဂး သိုက်ရ၊ စိၚ်ဆၚ်ကောန်ပ္ဍဲဍုၚ်မ္ဂး ဍုၚ်လ္ၚုရ၊ သတ်ဆူထမၞာတ် ကတၚ်အာမ္ဂး ဍုၚ်ကွာန်လ္ၚုရ၊ သတ်ဆုထမၞာတ်ကြောံအာမ္ဂး ယံဒိုက်ဂၠိုၚ်ရ၊ သတ်ဆုဖျးတုဲ ဍာတ်ကြောံအာမ္ဂး ဍုၚ်ကွာန်ဟွံမွဲကဵုဘဲရ၊ ပဋိမာရုပ်ဒလိုက်က္တဵုမ္ဂး ဒှ်ပၞာန်ရ၊ ပဋိမာရုပ်ဒရိုက်ဒရာၚ်အာမ္ဂး ဍုၚ်ကွာန်လီုလာ်ရ၊ပဋိမာရုပ်ယာံမ္ဂး ဍုၚ်ကွာန်ကၞုက်ကၞာဲရ၊ ပံက်ဍုန်ဂတဵုသ္ၚိမ္ဂး ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ ဍာ်ကြုၚ် ၜဳ ကမၠိုၚ် ကၟာ လဵုအာမ္ဂး ဍုၚ်ကွာန်လ္ၚုရ၊ ကြုၚ်ဍာ်ဍာတုဲသ္ဇိုဟ်အာမ္ဂး ဍုၚ်ကွာန်မိပ်ရ၊ သတ်ဆုဂၠေံတုဲ ဂၠိၚ်အာမ္ဂး ခိုဟ်ရ၊ လနၚ်ဍုန်သ္ၚိမ္ဂး တၠသ္ၚိယဲရ၊ ညးညာတ်ခဍာ်ဗတာၚ်မ္ဂး ဒှ်သၟိၚ်ရ။


ဗ္တံဟွံသေၚ်ကဵုကာလ စာၚ်ဂြဴမ္ဂး တၠသ္ၚိဒးအာကၠေံရ၊ ဆုဟွံမွဲကဵုဇလဂှ် ဒှ်ဇလမ္ဂး ဍုၚ်ဂှ်ဇၞော်ကဵုကြဳဇှ်ရ၊ ပ္ကဴဒကှ်ညံၚ်ဂဒအ်ဗြာတ်ဒှ်မ္ဂး ဍုၚ်ကွာန်ဂှ်လ္ၚုရ၊ ကၞိကိတ်ဇြုံမ္ဂး ဍုၚ်ကွာန်သ္ဂေဟ်သွဟ်ရ၊ ညာတ်တ္ၚဲၜါမ္ဂး ဒှ်ကၞောဝ်ရ၊ ညာတ်ဂိတုၜါမ္ဂး ညးဒိုက်သိုက်ရ၊ ဂစေံပဝ်ပန်ဒိုဟ် ဍုန်ဆုမွဲမ္ဂး ဍုၚ်ကွာန်ရာၚ်ဆာဲရ၊ ရိတိုန်တၞုၚ်မ္ဂး ဍုၚ်ကွာန်ဒှ်ဂြိုပ်ရ၊ သြောံဒှ်သၞေၚ်မ္ဂး ဒှ်ကၞောဝ်ရ ဒးအောံကၞံၚ်ဒတုံဒွံတိ တၞုၚ်ကၟဝ်တိုန်မ္ဂး သိုက်ရ၊ ပုၚ်ကၠုတ်တိုန်မ္ဂး ကၠေံဒကိုပ်တၠရ၊ ပ္ကဴဟွံမွဲကဵုမြမောဝ်ဂှ် မောဝ်မ္ဂး ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ ပ္ကဴမသအာမ္ဂး ဍုၚ်ကွာန်ဒှ်ပရူပရာရ၊ လတူဟာပ်ပုၚ်ဂှ် ရုဲထမာဲစုတ်မ္ဂး သိုက်ရ၊ ညာတ်ဇိုၚ်ဇြုံပ္ကဴဝိမ္ဂး ညးညာတ်ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ တ္ၚဲကတဴစဝ်ဍုၚ်မ္ဂး ဒဵုဒှ်ဝါတ်ဂါတ်ရ၊ တ္ၚဲစေၚ်စဝ်ဍုၚ်မ္ဂး ဗြဴနူဇေမ္ၚာဲ ဒှ်ဂၞကျာ်ရ၊ တ္ၚဲသဝ်စဝ်ဍုၚ်မ္ဂး သတ္တံဂွံလာဘ်ရ၊ ဗြာတ်ဂဒံပန်မ္ဂး ဌာန်ဂှ်လ္ၚုရ၊ ပတိုဟ်တိုန်လတူသ္ၚိမ္ဂး သိုက်ရ၊ ပ္ဍဲစပုၚ်ထမာဲဒကးမ္ဂး ပုၚ်ဂှ်ပစ စဒးဘဲရ၊ ဆုစလီဗတဲရေၚ်သ္ကံမ္ဂး ဌာန်ဂှ်လ္ၚုရ။

==လက်သန်ကၞိကိတ်ဂၠိက်ယာတ်==

ကၞိကိတ်မွဲစွံ ၜါစွံ ပိစွံကီု ကိတ်မသုန်စွံ ကိတ်ထပှ်စွံ ဒစာံစွံ ဒစိတ်စွံကီု ကၞိကိတ်က္ဍိုပ်ယာတ်ကီု ဂွံလာဘ်ရ၊ ကၞိကိတ်ဒေါဝ်ယာတ်မ္ဂး ဒးချိုတ်ရ၊ ကၞိကိတ်ပ္ဍဲမသတိက်မ္ဂး ဂွံသမ္ဘာမပြဲရ၊ ကၞိကိတ်ညံၚ်ဂိတုစွေက်မ္ဂး ဒိုက်ရ၊ ကၞိကိတ်ညံၚ်ဂိတုပေၚ်မ္ဂး ဂွံတသိုက်ရ၊ ကၞိကိတ်ညံၚ်ပ္ကဴမၠဵု ပ္ကဴဒကှ်မ္ဂး ဂွံဌာန်မပြဲရ။

==ကၞိဂစေံပၠန်တုန်==

ဗွဲဒိုဟ်ဗၟံက် ကၞိဂစေံမ္ဂး ဂွံဒုၚ်ပူဇဴသၟိၚ်ရ၊ ဒိုဟ်အဂၞဲ ကၞိဂစေံမ္ဂး ဒှ်သေက်ဇဵုရ၊ ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ ကၞိဂစေံမ္ဂး နွံကဵုဘိုက်ဘက်ရ၊ ဒိုဟ်နေရတိ ဂစေံမ္ဂး ဒှ်ယဲရ၊ ဒိုဟ်ပလိုတ် ဂစေံမ္ဂး ဂွံလာဘ်ဍိက်ဗြဴရ၊ ဗာယပ်ဂစေံမ္ဂး ဂွံလာဘ်သြောံသ္ၚုရ၊ သၟဝ်ကျာဂစေံမ္ဂး ဂွံလာဘ်ဇၞော်ရ၊ ဨသာန်ဂစေံမ္ဂး ဂွံလာဘ်သၟိၚ်ရ၊ ကၞိဂစေံသၟဝ်ကျာမ္ဂး ချိုတ်ရ။

==လၟေၚ်တ္ၚဲစဝ်ဍုၚ်==

တ္ၚဲအဒိုတ် စဝ်ဍုၚ်ကွာန် မိပ်သ္ဇိပ်ရ၊ တ္ၚဲစန်စဝ်ဍုၚ်မ္ဂး ဗြဴနူဇမ္ၚောဲ ဒှ်ဂၞကျာ်ရ၊ အၚာစဝ်ဍုၚ်မ္ဂး ရးကၞုက်ကၞာဲ၊ ဗုဒ္ဓဝါစဝ်ဍုၚ်မ္ဂး သတြုစိုပ်ရ၊ ဗြဴဗတိစဝ်ဍုၚ်မ္ဂး အမာတ်ပုန်ကဵုသၟိၚ်ရ၊ တ္ၚဲသိုက်စဝ်ဍုၚ်မ္ဂး ဍုၚ်ကလိုက်ကၟဵုရ၊ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်စဝ်ဍုၚ်မ္ဂး ဒှ်တသိုက်ရ။

==သၞဲသ္အာၚ်တၞဟ်တၞဟ်==

ကၠန်လုပ်သ္ၚိ တၠသ္ၚိဂွံလာဘ်ရ၊ ဆုဒုန်ဒှ်ပၞဟ်မ္ဂး ဌာန်ဂှ် ဓဝ်ယာပ်မိရ၊ ကျာဟွံပိုက်လဵုမာဲ ဆုဒုန်ပဝ်တိုန်မ္ဂး ညးဟၟဲကဵုဂကူ ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ အလုံဇၞော်အာကာသ ဒှ်ညံၚ်ဆီမ္ဂး သၟိၚ်ဟွံဓဝ် ဒှ်ပၞာန်ဒမၠရ၊ သၞံၚ်ၜါဇဵုညးသကံမ္ဂး ဒှ်ပၞာန်ရ၊ ယဝ်တိတ်နူဂိတုမ္ဂး သၟိၚ်ဨကရာဇ် လီုလာ်ရ၊ ပုၚ်လၟုဟ်ကတဴအာမ္ဂး တၠဍေံဒိုက်စိုတ်ရ၊ နုၚ်ထမာဲကွာ်မ္ဂး ပၞာန်စိုပ်ရ၊ သတ်ဆု သတ်ဟွံသေၚ်ကဵုကာလမ္ဂး ဌာန်ဂှ်လ္ၚုရ၊ စာၚ်စံက်ကောန်မ္ဂး တၠဍေံဒးစာ်ခြာရ၊ ခဍာ်ဇဵုရၚ်သကံ ဒတုံစှ်ေဒေါဝ်ကွာန်မ္ဂး သဗ္ဗဖျုန် ပူဇဴဍေံခိုဟ်ရ၊ ဟွံပူဇဴမ္ဂး ဒးထောံဌာန်ဂှ်ရ။

==သၞဲဇြုံလုပ်သ္ၚိ==

ဇြုံတိုန်သ္ၚိ အရက်ပူဇဴဍေံ ဂွံလာဘ်၊ လုပ်ဒိုဟ်နေရတိမ္ဂး ဂွံလာဘ်နူဇမ္ၚောဲရ၊ လုပ်ဗာယပ် ကလောနူဇမ္ၚောဲနၚ်ကဵုဒြပ်ရ၊ လုပ်သၟဝ်ကျာ ဂွံပြေၚ်ဂၠဴ၊ လုပ်ဨသာန် ဒြပ်လေၚ်ရ၊ လုပ်ဗၟံက် ခိုဟ်ရ။

==သၞဲတၞဟ်ဟ်သ္အာၚ်==

ဩောံဟၚ်ဇရာံဖလူ လဵုမာလိုက်အာမ္ဂး ဒးထောံဌာန်ဂှ်ရ၊ သတ်ဗြဴဒှ်ညံၚ်ဆီမ္ဂး ဍာ်တှ်မၞိဟ် ဂၠိက်ယာတ် ထဝ်ဩန် ပူဇဴခိုဟ်ရ၊ ပုၚ်ဒှ်သ္ၚုမ္ဂး ဌာန်ဒှ်ပမံၚ်၊ မံၚ်ဌာန်သ္အာၚ် ဂွံလာဘ်ရ၊ ချးဒှ်ဆီမ္ဂး ဍိက်ပၠေၚ်တၠရ၊ နုၚ်ထမာဲ လဵုမာဲဗြုတိုန်မ္ဂး သ္ၚုပူဇဴခိုဟ်ရ၊ စာၚ် အဒါ ၜိုပ် ဟုဲဟာဲရေၚ်သ္ကံမ္ဂး ပမံ၎်ဌာန်ဂှ်ရ။

==သၞဲတ္ၚဲအတးတိုန်ဂတးပန် ဒိုဟ်ဒစာံ==

တ္ၚဲအတးတိုန် ဂတးပန်ဒိုဟ်ဗၟံက်မ္ဂး ကလောဒညာတ်မၞုံဒိုဟ်ဂှ် ဒှ်ဒဒိုက်ရ၊ ပန်ဒိုဟ်အဂၞဲမ္ဂး သၟိၚ်မၞုံပညာ ဒးစာ်ခြာ နူကောန်သမ္ဘာကလောရ၊ ပန်ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ သဗ္ဗဒြပ်စိုပ်ရ၊ ပန်ဒိုဟ်ဗာယပ်မ္ဂး သၟိၚ်ဒးပကာဂစိုတ်ရ၊ ပန်ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ သၟိၚ်ဒးအာနူအရပ်အရာရ၊ ပန်ဒိုဟ်ဨသာန်မ္ဂး ဂၞကျာ်ဒှ်သၟိၚ်ရ၊ သတ္တံဒးဒဒိုက်ရ၊ ပန်ဒေါဝ်ဍုၚ် ဒှ်ယဲရ။

==လၟေၚ်တွံတ္ၚဲအတးတိုန်==

တ္ၚဲအဒိုတ် အတးတိုန်မ္ဂး သတ်ဆုက္ဍၚ်ရ၊ တ္ၚဲစန် ၜိုဝ်က္ဍၚ်၊ တ္ၚဲအၚာ ဇဗၠုက္ဍၚ်၊ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ ဩောံက္ဍၚ်၊ ဗြဴဗတိ သတ်က္ဍၚ်၊ တ္ၚဲသိုက် မြေက်က္ဍၚ်၊ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် ထဝ်က္ဍၚ်ရ။

==သၞဲတၞဟ်တၞဟ်သ္အာၚ်==

စာၚ်ဍာ်၊ ပံက်ကိုပ်၊ ဂိုၚ်နၚ်စၞ ဍုန်သ္ၚိမ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ စာၚ်ဂြိုပ်ခၟာဲစုတ်ပ္ဍဲသ္ၚိမ္ဂး သိုက်ရ၊ စၞာံဇကှ် ဆီတိတ်မ္ဂး ဒှ်ကၞောဝ်ရ၊ ယာတ်ဒမျိုၚ် ဗကေတ်အာမ္ဂး ဌာန်လ္ၚု ပၞာန်စိုပ်ရ၊ စိၚ်ဗကေတ်စိုပ်ဍုၚ်မ္ဂး ကၠောဝ်ဗျဵုရ၊ ပုၚ်ကတၚ်မ္ဂး ညးဟာပ်ပုၚ်ချိုတ်ရ၊ ကျာဟွံပိုက်ဆုဒုန် တမိုၚ်အာမ္ဂး ကောန်ဍုၚ်ကွာန်ချိုတ်ဂၠိုၚ်ရ၊ ဍာ်လမျၚ်ကၠိအာမ္ဂး ဌာန်ဂှ်လ္ၚုရ၊ ဂဂဵုတးပန် ဒမၚ်သ္ၚိသၟိၚ်မ္ဂး ဂွံပတၠစိၚ်ဗ္တာၚ်ရ၊ ကောန်ၚာ်လနေၚ်ဗိုတ်ဏာမ္ဂး ပၞာန်စိုပ်ရ၊ လဵုမာဲဗြာတ်တိုန်ပ္ဍဲသ္ၚိ ဗြာတ်ထ္ၜသၞိၚ် ဒးထောံဒၟံၚ်ရ၊ ဗြာတ်ယူမ္ဂး ချိုတ်ရ၊ ဗြာတ်ဆီတိတ်မ္ဂး လေၚ်ရ၊ ကောန်စာၚ်မဴတှ်ဂၠဴမ္ဂး သၟိၚ်တံသ္ဍိုက်ဆာန်ညးးသ္ကံရ၊ စိၚ်ကဵုဂၠဴဇဵုညးသ္ကံမ္ဂး သၟိၚ်ကဵုအမာတ် ဗာ်ညးသ္ကံရ၊ သတ်ဗြဴကတၚ်အာမ္ဂး ညးဍုၚ်ကွာန်ချိုတ်ဂၠိုၚ်ရ၊ ရုဲခၟာဲလတူဗၞၚ်မတ်မ္ဂး ဂွံလာဘ်ရ၊ ခၟာဲစာၚ်တိုန်တၞုၚ်ထမာဲပုၚ် ဒကးတူက္ဍိုပ်ဖဴမ္ဂး ညးဒိုက်ကဵုညးခမိဟ် ဒှ်ဝါတ်ဂါတ်ရ၊ ကပရာၚ်ဂမာအာမ္ဂး ဌာန်ဂှ်လ္ၚုရ၊ ကပ္ဍဲထမာဲ ၜဳၚ်တိုန်မ္ဂး ဒးဘဲရ။

==သၞဲဗြဴသယျာကောန်==
(၁၆၇) ဗြဴသယျာကောန်ဇာဒိသိုၚ်မဂး ကောန်သၟိၚ် ပုန်ကဵုသၟိၚ်ရ ။ ဒှ်ကၠိက် ဒှ်ဗြန်မဂး ဒကိုပ်ပၞာန်ပုန်ကဵုသၟိၚ်ရ ။ ဒှ်ခဍာ်မဂး သေနာပတိပုန်ကဵုဨကရာတ်ရ ။ ဒှ်ဒကောတ်မ္ဂး ညးခမိဟ်တူစာ်ရ ။ ဒှ်ခမာဲအဒါမဂး ဍုၚ်ဒိုဟ်ဂၠိုၚ်ကဵုသတ်ပ္ကဴရ ။ ဂွံအိုဟ်တၟိုဟ်ရ ။ ဒှ်သတ်ဆုမဂး ဍုၚ်ကတဴကတာန်ရ ။ ဒှ်စိၚ် ဒှ်ချေံ ဒှ်ပြေၚ်ဂၠဴမဂး ဒှ်ကဏောဝ်ရ ။ ညးဒိုက်ဒှ်သၟိၚ်လေဝ်ဂး ။ ဒှ်ဇြုံမဂး ဍုၚ်ကွာန်လ္ၚုရ ။ ဍုၚ်ဇၞော်ကၞုက်ကၞာဲရ ။ ဒှ်ကလော်မဂး သၟိၚ်ဂြိုဟ်စာ ဍုၚ်ကွာန်လ္ၚုရ ။ ကောန်ဂၞေဟ်တိတ်မဂး ကလော်ကျာံဂံၚ်ရ  ။ သထးကောန်လက်ဂဇံမဂး လေပ်ကတ်ဗတောန်ရ ။ ဒှ်ဂဂဵုဆုမဂး ဍုၚ်ကွာန်လီုလာ်ရ ။ ဒှ်ဍာ်သ္မးမဂး ဍုၚ်ကွာန်သ္ဂေဟ်သ္ပဟ်ရ ။ ဒှ်သြောံပုၚ်မဂး ကၠောဝ်ဗျဵုဟွံမွဲရ ။ ဒှ်တောဝ်မဂး က္ၜၚ်စိုပ်ဂၠိုၚ်ရ ။ ဒှ်ဇြုံ ကၞိ ၚဴ စာၚ် ကၠဵု ဂစေံမဂး ဟွံခိုဟ် ။  ။

==သၞဲသၟန်သၞံၚ်လုပ်စက်ဂိတုတ္ၚဲ==
(၁၆၈) သၟန်သၞံၚ်လုပ်ဗၞဳစက်တုဲမဂး ဍုၚ်ကွာန်တူဂၠိုၚ်ရ ။ သၟန်လုပ်စက်ဂိတုမဂး ကောန်ဝုတ်သၟိၚ်သအာၚ် နၚ်ဆက်ကွာဲရ ။ ဂြိုဟ်အၚာလုပ်ဗနဳတ္ၚဲမဂး ဍုၚ်ကွာန်ကမၠတ်ဒမၠဂံၚ်ရ ။ ဂြိုဟ်ဗုဒ္ဓဝါလုပ်ဗနဳတ္ၚဲမဂး သၟိၚ်ဒးဘဲသတြုရ ။ ဂြိုဟ်ဗြဴဗတိလုပ်ဗနဳတ္ၚဲမဂး သၟိၚ် အမာတ် သေနာပတိ လေၚ်ရ ။ ဂြိုဟ်သိုက်လုပ်ဗနဳတ္ၚဲမဂး ကောန်ဝုတ်သၟိၚ်သအာၚ် ဂွံပ္ကၚ်ရၚ်ရ ။ ဂြိုဟ်သ္ၚိသဝ်လုပ်ဗနဳတ္ၚဲမဂး နူထာန်သတြု ညးနၚ်ဒြပ်ကဵုသၟိၚ်ရ ။ ယးပြဟ် သၞံၚ်လုပ်စက်ဂိတုတ္ၚဲမဂး သတြုလာဲလေၚ်ရ ။ တ္ၚဲသၠုၚ် သၞံၚ်လုပ်စက်တ္ၚဲမဂး သြောံလီုလာ်ဒှ်ကဏောဝ်ရ ။ ကၠာဟကတဴ သၞံၚ်လုပ်ပ္ဍဲဗနဳတ္ၚဲမဂး သၟိၚ်စၞေဟ်ပၞာန်ဒမၠရ ။တ္ၚဲကတဴဓဝ် သၞံၚ်လုပ်စက်တ္ၚဲမဂး သတြုစိုပ်ရ ။ တ္ၚဲစေၚ်သၞံၚ်လုပ်တ္ၚဲမဂး ယဲပူမှ်လာဲလေၚ်ရ ။ တ္ၚဲစေၚ်တက်ပိ သၞံၚ်လုပ်စက်တ္ၚဲမဂး ဂၞကျာ်ဒးအာတြဴဇမ္ၚောဲရ ။ ကၠာတ္ၚဲဟပၠိုတ် သၞံၚ်လုပ်စက်တ္ၚဲမဂး ဒှ်ကဏောဝ်ယဲ ပရိုက်သတ္တံရ ။ တ္ၚဲလေဝ်ပၠိုတ် သၞံၚ်လေဝ်လုပ်တ္ၚဲမဂး သၟိၚ်တံဒှ်ယဲဂၠိုၚ်ရ ။ ပ္ဍဲဗၞဳဂိတုသၞံၚ်လုပ်ဂှ် တုပ်တဝှ်တ္ၚဲဝွံရ ။

ပ္ဍဲဗၞဳဂိတုဂြိုဟ်သ္ၚိသဝ်စၞောန်ထ္ၜးမဂး လောန်မွဲဂိတုတုဲ သၟိၚ်ဂွံလာပ်စိၚ်ချေံဂၠိုၚ်ရ ။ သၞံၚ်စိၚ်လုပ်စက်ဂိတုမဂး သၟိၚ်ဒးဘဲသတြုရ ။ ပ္ဍဲလတူတိ ဇွောဝ်တဴညံၚ်ဆီမဂး အိုတ်ကဵုဒိုဟ်အိုတ်သီု အိုတ်ကဵုနိဂီုအိုတ်သီု ဒှ်လေၚ်ရ ။ သၞံၚ်လောဟိနဳလုပ်ဂိတုမ္ဂး ရးလေၚ်ရ ။

==သၞဲတိချဳ==
(၁၆၉) တိချဳတ္ၚဲအဒိုတ်မဂး အမာတ်တၠဍုၚ်ခွါ ဂၞဴဍုၚ်တံရ ။ ချဳတ္ၚဲစန် ဒးဂၞကျာ်အမာတ်တံရ ။ ချဳတ္ၚဲအၚာ ဒးကောန်သၟိၚ်ရ ။ ချဳတ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ ညးမၞုံသဳလဒှ်ဝါတ်ဂါတ်ရ ။ သတ်ဇိုၚ် ၄ လေဝ်ဂး ။ ချဳတ္ၚဲဗြဴဗတိမဂး ဒးညးဗနိက်ရ ။ ချဳတ္ၚဲသိုက် ဥပါတ်ဒှ်ကုညးဂၠုၚ်ကွဳရ ။ ဒးသဝ်ဟောရာလေဝ်ဂး ။ တိချဳတ္ၚဲသ္ၚိသဝ် ဒှ်ဥပါတ်ကုသရာဲကမၠတ်ရ ။ တိချဳဗ္တံ ဒးဗမၞးမလေပ်ပိုတ်ပိ ။ ဒးစိၚ်ကၟိန်ဍုၚ်လေဝ်ဂး ။  ။

==သၞဲတၞဟ်တၞဟ်သ္အာၚ်==
(၁၇၀) ဗြန်ဒိုဟ် ကၞိသတတ် ။ ကြောန်သတတ် ။ ကျာ်မြဟ်ဂၠိုၚ် ။ ဒုန်ကဴ က္ၜဴသတ် ။ နိမိတ် ၆ သာ်ဝွံ ဒဒိုက်သတ္တံဒှ်ရ ။ ပၟတ်ဒတုံ ။ ဂိတုဂြးစပ်ဂၠိုၚ်ကဵုဝါ ။ တိချဳဂၠိုၚ်ကဵုဝါ ။ ဒိုဟ်ပန်သဓဵု ။ ဘုမ္မကိုတ်ဒတုံ ။ ကောန်ဒေဝတဴယာံဗွဲလတူ ။ ဟိုတ် ၆ သာ်ဝွံဒှ်မဂး ဒဒိုက်သတ္တံဒှ်ရ ။  ။

==လက်သန်မၞိဟ်==

(၁၇၁) မတ်မၞိဟ်ညံၚ်မတ်ဗဂဲမဂး နွံကဵုပညာရ ။ မတ်ညံၚ်သၞပၟတ်မဂး ဂံၚ်သကာရ ။ မတ်ညံၚ်ရဴနိၚ်မဂး ဇၞော်ကဵုမာန်စံၚ်ရ ။ မတ်ညံၚ်မတ်ကျာံမဂး ဒြပ်ဂၠိုၚ်ရ ။ မတ်ထၞဟ်တဴမဂး နွံကဵုပိုန်ဟာန်ရ ။ မတ်သၠုဲတဴမဂး ဒြပ်နွံစိုတ်ဟွံခိုဟ်ရ ။ ဖျုန်မတ်တီုမဂး တွဳဝါရဂၠိုၚ် ။ မတ်ညံၚ်စရာၚ်ခဝ်ဇဝ်မဂး ဂွံပတၠဒြပ်ဂၠိုၚ်ရ ။ မတ်ဒလန်မဂး စိုတ်ဂြိုဟ်ရ ။ မတ်ညံၚ်မတ်ဗြဲမဂး ဍိက်သကံထဝ်သြန်ဂၠိုၚ်ရ ။ မတ်ဇၞော် နွံကဵုပိုန်ဟာန်ရ ။ မတ်သ္ပတ်လစံက် နွံကဵုပညာရ ။ မတ်သၟဝ်သၠေန်မဂး ဒှ်ကမၠတ်စရ ။ မတ်ညံၚ်မတ်ဂၠဴမဂး စိုတ်ဟွံခိုဟ် ။ မတ်ဇၚဳကၠမဂး စိုတ်ဓဇန်ရ ။ ပရိုက်မတ်သလုဲ ဟွံခိုဟ် ။  ။

==လက်သန်မပ္တံဒၞၚ်မတ်==
(၁၇၂) ဒၞၚ်မတ်ထဍိၚ် တိက်လၞုဟ်ရ ။ ဒၞၚ်မတ်မၠာ်ဗစဳမဂး ဒဇန်ရ ။ ဒၞၚ်မတ်ကြဳမဂး ကျာ်သြဳရ ။ လတာ်ဂၠိၚ်မဂး ပိုန်ဇၞော်ရ ။ မုဟ်ကဝေန်တိုန်မဂး ညးသ္ဍိုက်ရ ။ မုဟ်ဇၞော်တီုမဂး နွံကဵုပိုန်ရ ။ မုဟ်ရာၚ်တမိုဟ်မဂး နွံကုပညာရ ။ ကၞေၚ်ဇၞော်မဂး ဂံၚ်သကာရ ။ ကၞေၚ်တီုမဂး စိုတ်ဟွံခိုဟ် ။ ကတောဝ်ခဍံ နွံကုပညာရ ။ ကတောဝ်ညံၚ်ၜိုၚ်မဂး နွံကဵုပိုန်ဟာန်ရ ။ ကတောဝ်ညံၚ်ကတောဝ်ကၠိုဝ်မဂး စိုတ်ဟွံခိုဟ် ။ ကတောဝ်ညံၚ်ကတောဝ်ဂၠဴမဂး ကၠာတ်ရ ။ ကတောဝ်သ္ပတ်ပါၚ်ဇၞော် ဟွံခိုဟ် ။ က္ဍိုပ်ဇၞော် နွံကဵုကွဵုကွေတ်ရ ။ က္ဍိုပ်ခဍံစိုတ်ဟွံခိုဟ် ။ က္ဍိုပ်သ္ပတ်နွံကဵုပညာ ။ က္ဍိုပ်ညံၚ်သတ္တာ ညးဆာန်ရ ။ က္ဍိုပ်ရဴ က္ဍိုပ်ချေံ နွံကုပညာရ ။ က္ဍိုပ်ပြၚ်နွံကုပညာရ ။ သၟန်ပါၚ်ဂၠိၚ် လေပ်ဟီုဇီုရ ။ သၟန်ပါၚ်သ္ပတ် လေပ်ကၠောန်ၜိုတ် ။ သၟန်ပါၚ်ကေက် လေပ်ဟီုပလီုညးရ ။ သၟန်ပါၚ်ဖဍတ် ဒှ်အလဇ္ဇဳရ ။ သၟန်ပါၚ်ထစံက်မဂး နွံကုပိုန်ရ ။ ဓရီုသၟန်ပါၚ်ဗုမဂး ဂၠိုၚ်ကဵုဂလာန်ရ ။ ၚက်သ္ပတ် နွံကဵုသ္ဂေဟ်သွဟ်ရ ။ ၚက်သိၚ်ဟွံခိုဟ် ။ ၚက်ဗတာၚ် နွံကဵုဒဒှ်ေဒယှ် ။ ၚက်တီု ဂလာန်ဍိုက်ပေၚ်ရ ။ ၚက်တာန်လစံက် ဇၞော်ကဵုပိုန်ရ ။ ၚက်ကေက်လေပ်သေက်ဇဵုရ ။ ၚက်ကာလေပ်တီညာတ် ။ ၚက်ဇၞော်ဟွံခိုဟ် ။ ၚက်တီုသၟန်ပါၚ်တီု သိုက်ဂၠိုၚ်ရ ။ သၟန်ပါၚ်သ္ပတ်ကြဳ လေပ်ဟီုသၠပတ်ရ ။ သၟန်ပါၚ်ဖျိုဟ် ဂလာန်ဂၠိုၚ်ရ ။ သော်ဂၞေၚ်မတ်တီု မာန်စံၚ်ဇၞော်ရ ။ သော်ဂၞေၚ်မတ်ကြဳ နွံကုပညာရ ။ ဖျုန်ဂၞေၚ်မတ်တီုမဂး နွံကဵုဒြပ်ဝၚ်ဍိက်သတုံဇွိရ ။ လတာ်ဗ္ကေတ်မဂး ညးဆာန်ရ ။ ကံသဏၚ်မဂး လေပ်ကျိုၚ်ကျဝ်ရ ။ ကံဂၠေံ လေပ်ကၠောန်ၜိုတ်ရ ။ ဖျုန်ဇကုတီုဂၠးဇၞော်မဂး ဂွံပိုန်ရ ။  ။

==ဒယိုၚ်သ္ၚိတုန်==
(၁၇၃) ဒယိုၚ်ဇၞော်တံမဂး ဒယိုၚ်ဗြဴရ ။ ဒယိုၚ်တံကၞတ်သၟဟ်မဂး ဒယိုၚ်တြုံရ ။ ဒယိုၚ်ဇၞော်ဒေါဝ်မဂး ဒယိုၚ်နပုၚ်ရ ။ ဒယိုၚ်ဇၞော်ကၞတ်မဂး ဒယိုၚ်ကလော်ရ ။ မံၚ်ဒယိုၚ်သ္ၚိဗြဴဂှ် နွံကဵုတသိုက်ရ ။
ဒၟံၚ်ဒယိုၚ်သ္ၚိတြုံဂှ် ဂွံတသိုက်ဂွံလာပ် ဇၞးသတြုရ ။ မံၚ်ဒယိုၚ်နပုၚ်မဂး သဒိုက်ရ ။ မံၚ်ဒယိုၚ်ကလော်မဂး ချိုတ်ရ ။  ။

==သၞဲဇကုချဳ==

(၁၇၄) က္ဍိုပ်ချဳမဂး ဂွံဒုၚ်ပူဇဴသၟိၚ်ရ ။ ဂြၚ်က္ဍိုပ်ပုၚ်ချဳမဂး ဂွံလာပ်ရ ။ ဂတိုပ်မတ်ပုၚ်လတူချဳမဂး ဂွံလာပ်မိတ်သဟာဲဒးပူဇဴရ ။ ဂတိုပ်မတ်ပုၚ်သၟဝ်ချဳမဂး ဒှ်သေက်ဇဵုကဵုညးရ ။ ဂွံဆဵုညးဒဒှ်ေဒယှ်လေဝ်ဂး ။  ။

ဂတိုပ်မတ်ပါဲလတူချဳမဂး ကသပ်ဍိုက်ပေၚ်ရ ။ ဂွံမိတ်မပြဲရ ။ ဂတိုပ်မတ်ပါဲသၟဝ်ချဳမဂး ဒးယာံဒှ်ဒဒိုက်ရ ။ ကတောဝ်ပုၚ်ချဳမဂး ဒှ်သေက်ဇဵုရ ။ ဂွံချပ်ဂၞန်ကဵုညးမပြဲရ ။ ဒှ်အမာတ်လေဝ်ဂးရ ။ ကတောဝ်ပါဲချဳမဂး ဂွံလာပ်ရ ။

မုဟ်ပုၚ်ချဳမဂး ဟွံခိုဟ် ။ မုဟ်ပါဲချဳမဂး ညးသ္ဍိုက်ဆာန်ရ ။ သၟန်ပါၚ်လတူချဳမဂး ဟွံခိုဟ် ။ သၟန်ပါၚ်သၟဝ်ချဳမဂး ဂွံမိၚ်ပရိုၚ်ဇမ္ၚောဲရ ။ သၟန်ပါၚ်ပါဲချဳမဂး ဒှ်ထေဲပၞတ်ရ ။ သၟန်ပါၚ်ပုၚ်ချဳမဂး ဂွံဟီုဂလာန်ကေုာံညးမဆာန်ရ ။

ကံချဳမဂး ဂွံဂၠိက်ယာတ်ဂၠိုၚ်ရ ။ ပၞးပုၚ်ချဳမဂး ဂွံသမ္ဘာမပြဲရ ။ ပၞးပါဲချဳမဂး ဒှ်သေက်ဇဵုကဵုညး ၊ ဂွံဒြပ်လေဝ်ဂး ။

တွဵုတဲပုၚ်ချဳမဂး ဂွံမိတ်သဟာဲခိုဟ်ရ ။ တွဵုတဲပါဲချဳမဂး ညးကဵုဒြပ်ရ ။ သြိုဟ်ပုၚ်ချဳမဂး ဒှ်ကတဴကတာန်ရ ။ သြိုဟ်ပါဲချဳမဂး ဟွံခိုဟ် ။ ဖျုန်ဂြိုဟ်ချဳမဂး ဂွံဒြပ်ရ ။ ကလိုတ်ချဳမဂး ညးဇၞော်ကဵုဒြပ်ရ ။ သကဲပုၚ်ချဳမဂး ညးကဵုဒြပ်ရ ။ သကဲပါဲချဳမဂး ညးမဂွံအလဵုအသဳကဵုဇကု ဒးပူဇဴရ ။

ဖျုန်သကဲပုၚ်ချဳမဂး ဂွံဍိုက်စိၚ်ရ ။ ညးဂြိုဟ်ကဵုဇကုလေဝ်ဂး ။ ဖျုန်သကဲပါဲချဳမဂး ဂွံတသိုက်ရ ။ ဗြဴပဥပါတ်ရ ။ ဒဳပုၚ်ချဳမဂး ဂွံလာပ် ဂွံသမ္ဘာရ ။ ဒဳပါဲချဳမဂး ဒှ်သေက်ဇဵုရ ။ ဂၞိၚ်ချဳမဂး ဒြပ်ကၠေံရ ။ က္ၜံၚ်ပုၚ်ချဳမဂး မိတ်ဆာန်စိုပ်ရ ။ က္ၜံၚ်ပါဲချဳမဂး ညးဂြိုဟ်ကဵုဇကုရ ။ ဇိုၚ်ပုၚ်ချဳမဂး ဟွံခိုဟ် ။ ဇိုၚ်ပါဲချဳမဂး ဒှ်သေက်ဇဵုကဵုဗြဴတံရ ။

လတေၚ်ချဳမဂး ဂွံဂၠိက်ယာတ်ရ ။ သပါတဲပုၚ်ချဳမဂး ဂွံစစၞမပြဲရ ။ သပါတဲပါဲချဳမဂး ဟွံခိုဟ် ။ အိန်ရဳချဳမဂး ဒးဟီုဂလာန်ကဵုသမ္ဘာရ ။ ဗုၚ်ဂၞဴပုၚ်ချဳမဂး ဂွံစစၞမပြဲရ ။ ဗုၚ်ဂၞဴပါဲချဳမဂး ဂွံလာပ်ရ ။

ပြကိုဟ်သၞဲလ္ၚီတုဲရ ။

==နိဿဲ==
https://drive.google.com/file/d/1ems-8NWKG2WtyhGdbLChLawEaeVVh5Hu/view?usp=sharing
[[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်]]</text>
      <sha1>m9osqyg362ceyaw3jtydba6t2f2l0xl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အာနာန် ဗညာရဆုန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6530</id>
    <revision>
      <id>57538</id>
      <parentid>57306</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T02:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>57538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57162" sha1="ohrkfl71r0akkqu2fg5ctgw066gbhra" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = အာနာန် ဗညာရဆုန်
| native_name         = อานันท์ ปันยารชุน
| image               = Anand Panyarachun.jpg
| caption             = Anand Panyarachun in 2010
| honorific-suffix    = MPCh, MWM, TChW, OMRI, KmstkNO
| nationality         = [[Thailand|Thai]]
| office              = 18th [[Prime Minister of Thailand]]
| monarch1            = [[Bhumibol Adulyadej]]
| term_start1         = 2 March 1991
| term_end1           = 23 March 1992
| predecessor1        = [[Chatichai Choonhavan]]
| successor1          = [[Suchinda Kraprayoon]]
| monarch             = [[Bhumibol Adulyadej]]
| term_start          = 10 June 1992
| term_end            = 22 September 1992
| predecessor         = [[Meechai Ruchuphan]]  {{small|(Acting)}}
| successor           = [[Chuan Leekpai]]

| office2              = [[Siam Commercial Bank|Governor of Siam Commercial Bank]]
| term_start2          = 2 October 1992

| term_start3          = 30 June 1984
| term_end3           = 1 March 1991


| office4              = [[Ambassador|Ambassador of Thailand]] 
| term_start4          = to '''[[West Germany]]'''  1979
| term_end4            = 1984&lt;br&gt;to the '''[[United States]]'''  1972 – 1976&lt;br&gt;to '''[[Canada]]'''  1967 – 1972&lt;br&gt;to the '''[[United Nations]]'''  1964 – 1976 


| birth_date          = {{Birth date and age|df=yes|1932|8|9}}
| birth_place         = [[Bangkok]], Krung Thep, Siam (now Bangkok, Thailand)
| death_date          = 
| death_place         = 
| spouse              = M.R. Sodsri Panyarachun (née Chakrabandhu)
| signature           = ลายเซ็น อานันท์ ปันยารชุน ภาษาอังกฤษ.png
| alma_mater          = [[Trinity College, Cambridge]]
| profession          = [[Diplomat]]
}}

'''အာနာန် ဗညာရချုန်''' ({{lang-en|Anand Panyarachun}}, {{lang-th|อานันท์ ปันยารชุน}}, {{IPA-th|ʔāː.nān pān.jāː.rā.t͡ɕʰūn|pron}}) က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၃၂ ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၉ ဒှ်တၞောဝ်ဒတောဝ်သၟိင်တၠမန်၊ သကိုပ်ဝန်ဇၞော် ရးနိဂီုသေံ ၜါအလန်၊ အလန်ပထမ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၁ -၁၉၉၂ တုဲ မွဲအလန်ပၠန် ပ္ဍဲကဝက်သၞာံ ၁၉၉၂။ ညးဝွံ ဒှ်မၞိဟ် မပလေဝ်ပခိုဟ်ပတိုန်လဝ် သၞောတ်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သၞောတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဍုင်သေံ၊ တုဲပၠန် ဒှ်မၞိဟ် မဓဇက်ချူလဝ် သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ညးဍုင်ကွာန် ရးနိဂီုသေံတုဲ ဥပဒေသဇိုင်ဂှ် စဒ္ဂေတ်ဗက် လမျီုလုပ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၇ တုဲ ဒးဒုင်ပလီုထောအ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၆။ နာဲအာနာန် က္လိဂွံ လာပ် Ramon Magsaysay Award ဟိုတ်နူ မယိုက်ဂၠေင်လဝ် ဂလေင်ဍုင် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၇။ ပ္ဍဲအခိင် မဒှ် ကလုတ်ရးနိဂီုသေံ ပ္ဍဲကုလသမဂ္ဂဂှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ဦးသန့်ဟီု ဂကူမန်ကၠေအ်ကၠက်အိုတ်အာရဂှ် ညးကလေင်ဟီုကဵု ဦးသန့် &quot;That is not true. I am Mon.&quot; မအရေဝ်ဏအ်ဂှ် ပြာကတ်ဒၟံင် အကြာမန်သေံကီု သီုကဵု မန်ဍုင်မန်ရ။

== ပရေင်ပညာ၊ ကဆံင် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ==
နာဲအာနာန်ဂှ် ဒှ်ကောန်ဒဒေအ် ပ္ဍဲကောန်သီုဖအိုတ် ၁၂&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.un.org/News/dh/hlpanel/panyarachun-bio.htm |title=Biography of Anand Panyarachun |access-date=28 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234213/http://www.un.org/News/dh/hlpanel/panyarachun-bio.htm |archive-date=3 March 2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; နူမိမ သေဋ္ဌဳ အပါဂှ် ဒှ်ဂကူမန် တုဲ မိဂှ် ဒှ် ကြုက်သေံစာတ်([[Hokkien]]&lt;ref&gt;{{cite book|title=A History of Thailand|author=[[Chris Baker (writer)|Chris Baker]], [[Pasuk Phongpaichit]]|date=20 April 2005|publisher=Cambridge University Press|pages=[https://archive.org/details/historyofthailan00bake/page/154 154 and 280]|isbn=0-521-81615-7|url=https://archive.org/details/historyofthailan00bake/page/154}}&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;[http://216.109.125.130/search/cache?p=anand+%22chinese+family%22&amp;ei=UTF-8&amp;fr=yfp-t-501&amp;fl=0&amp;fp_ip=SG&amp;x=wrt&amp;meta=0&amp;u=www.anandp.in.th/en_speech/e020005.html&amp;w=anand+%22chinese+family%22&amp;d=ZiSHAvmdOexo&amp;icp=1&amp;.intl=us PAVING THE WAY]{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Proud&gt;[http://www.kaowao.org/PROUD%20TO%20BE%20MON%20SAYS%20FORMER%20THAI%20PM.php PROUD TO BE MON SAYS FORMER THAI PM] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071026140520/http://www.kaowao.org/PROUD%20TO%20BE%20MON%20SAYS%20FORMER%20THAI%20PM.php |date=26 October 2007 }}&lt;/ref&gt; အပါညး နာဲသောန် (เสริญ ปันยารชุน)၊ အပါနော်ညး พระยาเทพประชุน ဂှ် ဒှ်ကောန်မၞိဟ်တၞောဝ်ဒတောဝ် သၟိင်တၠ ဂကူမန် ပ္ဍဲလက်ထက်သၟိင်ရာမမသုန်&lt;ref name=monstudie/&gt; ။အပါညး အာတိုန်ဘာ ပ္ဍဲအေန္ဂလာန် နကဵု ထံက်ပင်ပညာ ဨကရာဇ်၊ တုဲ ဗွဲကြဴ ဒှ်ညးမကောပ်ကာဲ ဘာမရာဇ် (royal school) ပ္ဍဲဍုင်သေံဖအိုတ်၊ နူဂှ် မွဲကဆံင် ဂွံဒှ် ညးတၠပိုန်ဒြပ် ဇၞော် ပ္ဍဲကဵု သၞာံ ၁၉၃၀တအ်ရ။&lt;ref name=monstudie&gt;{{Cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FRamannMon%2Fposts%2Fpfbid027x5NKECAHkwQRnjrFT8f4QAuYwcT6cTzV4ypEXwn3YLEw4MG5ugX1uf1q6W4FhCal&amp;show_text=true&amp;width=500&quot; |title=&quot;ไอแอมมอญประโยคเดียวสั้นๆ ของนายอานันท์ ปันยารชุน&quot;|access-date=9 August 2023 |archive-date=11 August 2023 |url-status=active }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MR-2019&quot;&gt;{{cite journal |last1=Wedel |first1=Paul |title=Direct line; Review of ''Anand Panyarachun and the Making of Modern Thailand'' |journal=Mekong Review |date=March 2019 |url=https://mekongreview.com/direct-line/ |access-date=29 April 2020}}&lt;/ref&gt; အပါနော်ညး သြိုင်ဘာလကျာ်မန် ပ္ဍဲရာဇ်ချ်ပူရဳ မကော်ဂး ဝါတ်ခဴချောန်ဖြာန် (Wat Khao Chon Phran)။&lt;ref name=Proud/&gt; အတိုင် နာဲအာနာန် မလဴထ္ၜးမ္ဂး မိနော် လပါ်မိညးဂှ် ဒှ်ညးမဂွံလဝ် နာမ်သကုလ် (ယၟုဗဳဇ) လူ Lau ({{zh|c=刘}})။&lt;ref&gt;{{cite book|title=泰国华侨华人研究|author=[泰国] 洪林, 黎道纲主编|publisher=香港社会科学出版社有限公司|date=April 2006|pages=185|isbn=962-620-127-4}}&lt;/ref&gt; ဇုဇညးတအ် လုပ်ကၠုင် ရးနိဂီုသေံ ပ္ဍဲခေတ်လဒေါဝ်၁၈ ဗွဝ်ကၠံ၊ တုဲ ဗွဲကြဴ ဒှ်ဂကောံသ္ၚိကၟိန်ကြုက် ကိစ္စဇၞော်မွဲ ပ္ဍဲကဵု ရးနိဂီုသေံဂှ်ရ။ သၟာပရေင်ဍုင်သေံ (Korn Chatikavanij) ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်တၞောဝ်ဒတောဝ်ညးတအ်မွဲကီုရ။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bisalputra |first1=Pimpraphai |title=King Taksin and Thailand's Chinese roots |url=https://www.nationthailand.com/opinion/30297153 |access-date=29 April 2020 |work=The Nation |date=10 October 2016}}&lt;/ref&gt; နာဲအာနာန် တိုန်ကဝ်လိက် Dulwich College ပ္ဍဲလာန်ဒါန် တုဲ ဗွဲကြဴ ဂွံဆက်တိုန် ကဝ်လိက် Trinity College, Cambridge တုဲ ဘာတုဲ ကလိဂွံဗြမဟိမု ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၅။

နာဲအာနာန် ယိုက်ဂၠေင် ကေင်ကာသၟိင် ပ္ဍဲဍုင်သအာင် နဒဒှ် ကလုတ်ဍုင်သေံ မပ္တံကဵု ပ္ဍဲရုင်ကုလသမဂ္ဂ၊ ကနေဒါ၊ သဟရးအမေရိကာန် ကေုာံ ဂျာမနဳပလိုတ် သီုဖအိုတ် ပွိုင် ၂၃ သၞာံရ။&lt;ref name=Angels/&gt; ပ္ဍဲအဃော ညးမယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင် နဒဒှ် ကလုတ်ဍုင်သေံ ပ္ဍဲကုလသမဂ္ဂ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၀ ပ္ဍဲ သဘင်သဳကၠဳစပ်ကဵု ကောန်ဂကူဂမၠိုင် ပ္ဍဲရးနိဂီုဗၟာ (Conference on the minorities in Burma) ပ္ဍဲတ္ၚဲဒုတိယ ဂှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ကုလသမဂ္ဂ ဦးသန့် ဟီု မန်လက်ကြဴအိုတ်ဂှ် ကၠက်အာရ &quot;The last Mon is dead&quot; တုဲ လဝါဲဂှ်ဟေင် နာဲအာနာန် ကတဵုဟီု &quot;အရေဝ်ဂှ် ဟွံဍာံ၊ အဲဂကူမန်ရ &quot;That is not true. '''I am Mon'''.&quot;။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tan |first1=Vanchai |title=Anand Panyarachun |journal=Feature Magazine Volume 90|date=8 August 1992 |url= |access-date=29 April 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=monstudie/&gt; စပ် ကုကိစ္စဏအ်တုဲ [[ဖိသာန် ပလှာတ်သိင်၊ နာဲ|နာဲဖိသာန်]] လဴထ္ၜးဂှ် ကတဵုဒဒှ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ ကောန်ဖရေန်ဂှ် ဟွံသေင်၊ ဒှ်လဝ် ပ္ဍဲအခိင်ဇူ ဒၞာဲ ညးစၞးဍုင်တအ် မဇူ သုင်ဒၟံင် ဍာ်လက်ဖက်၊ မၞိဟ်စၞး နူဍုင်မွဲ သၟာန် ဦးသန့် ပရူ ဂကူမန်တုဲ ဦးသန့် ဟီု၊ နာဲအနာန် နွံဗဒါဲဂှ်တုဲ ကလေင်ဟီု ကု ဦးသန့်။ တုဲ ညး ပသောင်ကလး ပရူဂကူမန် နွံဒၟံင် ဂလိုင်လဵု၊ သီုကဵု ပ္ဍဲဍုင်သေံရ။&lt;ref name=interview3&gt;{{cite interview |last=ปลัดสิงห์ |first=พิสัณห์ |subject-link= |interviewer=ขนิษฐา คันธะวิชัย |title=သၟာန်ဇာန် နာဲဖိသာန် |work= |date=October 27, 2020 |publisher= Mon Voice Journal, Issue 52|location= |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fmonyouthbangkok%2Fposts%2Fpfbid0wvQTEbKnwR1CRb47sjvVabizckyoZdW9HAiwDj98MyKjFYrjqp7YWPhoTyhGFh6il&amp;show_text=true&amp;width=500&quot;|access-date=2 August 2024}}&lt;/ref&gt;
ဂိတုဇာန္နဝါရဳ ၁၉၇၆ ဂှ် ညးဂွံခပတိုန် နဒဒှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ဌာနဝန်ဇၞော်ကာဍုင်သအာင် ထာဝရ၊ တုဲ သွက်ဒပ်ပၞာန်အမေရိကာန် ဂွံနုက်တိတ်အာ နူရးနိဂီုသေံဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မဖန်ဇန်လဝ် အဓိကမွဲရ။ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲအခိင်ပၞာန်သီအဝဵု ဂိတုအံက်တဝ်ဗါဂှ် နာဲအာနာန် ဒးဒုင်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် သၟာကောန်မျူနေတ်မွဲတုဲ&lt;ref name=Angels&gt;{{cite book|title=Angels and Devils|year=1996|url=https://archive.org/details/angelsdevilsthai0000murr|author=David Murray|publisher=White Orchid Press (1996)}}&lt;/ref&gt; စကာ သြဇာဇကု နူဌာနဝန်ဇၞော်ကာဍုင်သအာင်တုဲ ဆက်စၠောအ်ဒၟံင် ကလုတ်သမာန် အကြာ ရးနိဂီုသေံ ကဵု ရးနိဂီုကြုက်။ ညးဒးဒုင်စၟဳစၟတ်တုဲ ဒးဒုင်ပလံင်စွံ ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲဌာနလျိုင် ကိစ္စဟွံဇၞော် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၉ ဂှ်တုဲ ဗွဲကြဴ ညးတိတ်ထောအ် နူကမၠောန်သၟိင်တၠတုဲ လုပ်ကမၠောန်ပုဂ္ဂလိကရ။&lt;ref&gt;Far Eastern Economic Review, 19 December 1991&lt;/ref&gt; ညးဂွံဒှ် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဂကောံသမဂ္ဂသဟ Saha-Union Group ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၉ တုဲ ဗွဲကြဴ သၞာံ ၁၉၉၁ ဂှ် ဂွံဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ ဂကောံဗေါတ် ဒါရိုက်တာဂမၠိုင်ရ။ စတမ်နူ သၞာံ ၁၉၈၄ ဂှ် ညးဂွံဒှ် ဒါရိုက်တာ ဘာဏ်သဳယာမ်ကောမ္မရှေယ်  (Siam Commercial Bank)။&lt;ref name=&quot;Anand-Bio&quot;&gt;{{cite web|title=Biography|url=http://www.anandp.in.th/en_bio.html|website=Anand Panyarachun|access-date=4 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303165824/http://www.anandp.in.th/en_bio.html|archive-date=3 March 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303165824/http://www.anandp.in.th/en_bio.html|archivedate=3 March 2016|accessdate=9 August 2023}}&lt;/ref&gt;

== အလန်ပထမ ကမၠောန်ပရေင်အုပ်ဓုပ် ==
[[File:นายกรัฐมนตรีร่วมงานถวายเลี้ยงพระกระยาหารค่ำแด่สมเด็จพร - Flickr - Abhisit Vejjajiva (34).jpg|thumb|နာဲအာနာန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၀]]
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၁ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၃ နကဵု ဂဥုပ်ဗိုလ် ဌာနပၞာန် သုန်ဓန် ခေါင်သောမ်ပေါင် (Sunthorn Kongsompong) ကေုာံ သကိုပ်ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော် သုချိန္ဒာ (Suchinda Kraprayoon) သီအဝဵုဍုင်တုဲ ဖျေဟ်ထံင် သကိုပ်ဝန်ဇၞော် ချတိချာဲ (Chatichai Choonhavan) မညးဒှ် က္ဍိုပ်သကိုပ် မဂွံဒုင်ရုဲစှ် နကဵု သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳရ။ ပၞာန်သီအဝဵုဍုင်တုဲ ဒက်ပ္တန် ကံင်သဳပညိင်ဝတ်ဍုင် (National Peace Keeping Council - NPKC) သွက်ဂွံ ဆက်ပကင်ရင်အာ ဍုင်ရ။ နကဵု ပၞာန် သွက်ပယျေဝ်မုက်ဇကု ကေုာံ သွက်က္လိဂွံ ဓဝ်ပတှ်ေ နူဨကရာဇ်ဘုမ္မိဗောလ် တုဲ ခပတိုန် နာဲအာနာန် နဒဒှ် ဝန်ဇၞော်ကာလအကြာ ရ။&lt;ref&gt;{{cite book|title=The King Never Smiles|year=2006|url=https://archive.org/details/kingneversmilesb0000hand|author=Paul M. Handley|publisher=Yale University Press (2006)}}&lt;/ref&gt;

နကဵု နာဲအာနာန်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မစုက်လုက်ကြပ်ကြပ် ကုဗွိုင်နန် တုဲပၠန် ဒှ်မၞိဟ်မဂွံဒုင်ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ နူကဵု ဂကောံသၟိင်တၠဂမၠိုင်ကီု သီုကဵု သၟာပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂမၠိုင်၊ တုဲပၠန် နကဵု လပါ်ညးဍုင်ကွာန်ကီု သီုကဵု လပါ်ဍုင်သအာင်ဂှ် ညးဂွံဒှ် မၞိဟ်ညးဂမၠိုင်မဒုင်တဲမွဲရ။ ညးဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မဂွံဒုင်ထိုင်သး မၞိဟ်မနွံကဵု အစောန်စရာဲ၊ မၞိဟ်မယဵုလဂူတပ်တး၊ တုဲပၠန် စပ်ကဵု ပရေင်စလာပ်ဗဇဴ၊ ယှုက်ထုဲ ပရေင်လှုဲလှာ်တအ်ဂှ် မွဲလှ်ေ ဟွံကေင်နွံကၠုင်လဝ်ရ။&lt;ref name=autogenerated3&gt;Murray&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲအခိင် နာဲအာနာန် မဒုင်တဲ ကဆံင် သကိုပ်ဝန်ဇၞော်တုဲ နကဵု နာဲအာနာန် ဟီုပသောင်ကလး နကဵုညး ဒုင်တဲ စှ်ေစိုတ် အရာဒပ်ပၞာန် မကၠောန်ပလဝ် သီုဖအိုတ် ဟွံသေင်၊ ညးဆက်ကၠောန်အာ ဗွဲမဗၠးၜးရ။ ညးကဵု ဒြဟတ်ဒမြိုဟ် ကုကံင်သဳပညိင်ဝတ်ဍုင် ညံင်ဂွံ ဗလးကဵု သကိုပ်ဝန်ဇၞော်တြေံ နာဲချတိချာဲ ဗွဲမပြဟ်ရ။&lt;ref&gt;''Bangkok Post'', 3 March 1991&lt;/ref&gt;

=== ပွမဒက်ပ္တန် ===
သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ကာလအကြာဂှ် ပဒတန် ပ္ဍဲ ဂိတုမာတ် ၁၊ ၁၉၉၁၊ ကံင်သဳပညိင်ဝတ်ဍုင်ဂှ် က္လေင်ပဒတန် နဒဒှ် မထိင်ဒဝ်ဍုင်ရ။&lt;ref&gt;''The Nation'', 11 March 1991&lt;/ref&gt; ဆဂးဂှ်၊ နာဲအာနာန် ဂွံအခေါင် ရုဲစှ် ခပတိုန် မၞိဟ်ကောန်ဂကောံအလဵုအသဳ (cabinet) အတိုင်ပၟိက်ဆန္ဒညးရ။ ပ္ဍဲကဵု မွဲဒမြိပ် ဘဝသကိုပ်ဝန်ဇၞော်ညးဂှ် က္ဍိုပ်သကိုပ်ပၞာန်တအ် ကဵုဒြဟတ်ဒမြိုဟ် ကုနာဲအာနာန် အဆက်အဆက် သွက်ဂွံ ပ္တိတ်ကဵု လှုဲကုဒပ်ပၞာန်ဂၠိုင်ဂၠိုင်ရ။&lt;ref name=autogenerated1&gt;Handley&lt;/ref&gt;

ဂကောံအလဵုအသဳ နာဲအာနာန်ဂှ် မဂွံအထိုင်အသး ညးဂမၠိုင် နဒဒှ် ဂကောံတၠပညာ၊ မနွံကဵု အစောံစရာဲ ကေုာံ မဟွံမဲ ကုပရေင်အုပ်ဓလီု ဗွဲမတေင်ဂြတ်ရ။ လိက်ပရိုင်တအ် ချူဟီု ပ္တိုန်စ ဒဒှ်ရ ဂကောံအလဵုအသဳ နာဲအာနာန်တအ်ဂှ် ဒှ်ဂကောံအလဵုအသဳ ခိုဟ်အိုတ် ဗီုဂှ် နကဵု ရးနိဂီုသေံ မလှ်ေ ဟွံကေင်ဂွံလဝ်ဏီရ။&lt;ref&gt;''Bangkok Post'', 7 March 1991&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Nation'', 7 March 1991&lt;/ref&gt; ပၞောဝ်ကဵု ဂကောံအလဵုအသဳဂမၠိုင်ဂှ် နာဲပြေမ် တိန်သုလနောန္ဒ (Prem Tinsulanonda) တအ် ပါလုပ်ရ။&lt;ref name=autogenerated3 /&gt; မၞိဟ် နာဲအာနာန် မရုဲစှ်လဝ် ဗွဲမဂၠိုင် ဂွံဆက်ဒှ် မၞိဟ်မကဵု ကသပ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်နာနာ ပ္ဍဲကဵု လက်ထက် သကိုပ်ဝန်ဇၞော်ပြေမ်ဂှ်ရ။ တုဲပၠန် လ္ၚဵုဂွံဆက်ဒှ် ဝန်ဇၞော်ကာဍုင်သအာင်ရ။ ဂကောံအလဵုအသဳဂှ် ပလီုဖအိုတ်ထောအ် အရာမဖေက်လကိုတ်ဒၟံင် ကမ္မဏဳဗလိုက်တမ်ရိုဟ် နူကဵု ဍုင်သအာင်ဂမၠိုင်ရ။&lt;ref name=Praagh-1996&gt;{{cite book|title=Thailand's Struggle for Democracy|url=https://archive.org/details/thailandsstruggl00vanp|url-access=registration|author=David van Praagh|year=1996 |publisher=Holmes &amp; Meier (1996)|isbn=9780841913219 }}&lt;/ref&gt;

=== ပရေင်ပလေဝ်ပလေတ်ဂမၠိုင် ===
ဂကောံအလဵုအသဳ နာဲအာနာန်တအ်ဂှ် ဂ္စာန်ကမၠောန် ဂၠိုင်နူ အလဵုအသဳကိုပ်ကၠာနူညးဏီရ။&lt;ref name=autogenerated3 /&gt; နကဵု ဂကောံအလဵုအသဳဂှ် ပ္တိတ်စရင်ဂၠိင်ဂၠိင်မွဲ မဒှ်စရင် ဒၞာဲမသ္ဒးကလေင်ပလေဝ်တအ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု စရင်ဂှ် စပ်ကဵု ပရေင်ပညာ၊ ပရေင်ထတ်ယုက် ညးဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပတိတ်ကပေါတ်၊ ကမၠောန်ဗ္ၚ (တဵုလွဳ)၊ ကမၠောန်ကွတ်စက်၊ ပွဳပွူသဘာဝ တုဲ သွက်ဂွံ သၠုင်ပ္တိုန် ကဆံင်ဘဝမံင်စံင်မၞိဟ်တအ်ရ။ နကဵု ဌာနပရိုင် ကံက်ပၟိက်လညာတ် ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ကၞောတ်ဂိတုဂျူလာင် ၁၉၉၁ဂှ် ညးဍုင်ကွာန် ၆၁ တၟအ်ကၠမ်လပါ်လတူဂှ် နွံဓဝ်ပတှ်ေ အလဵုအသဳ နာဲအာနာန် ဂၠိုင်နူ အလဵုအသဳ မရုဲစှ်လဝ် နကဵုမာဲ ကိုပ်ကၠာဂှ်ဏီရ။&lt;ref&gt;''Bangkok Post'' Weekly Review, 2 August 1991&lt;/ref&gt;

ပၞောဝ်ကဵု တင်ပလေဝ်ပလေတ်ဂမၠိုင်ဂှ် တင်ပလေဝ်ပလေတ် သၞောတ်အကံက်အခေါန်ဂှ် တၟေင်တၞဟ်ခြာအာ ဗွဲမဂၠိုင်၊ မသၞောတ် နွံကဵု သၞောတ်အခေါင်င္ၚာင် (Value added tax – VAT) တုဲ ဖျအ်ဖျေဟ် အခေါန်ကမၠောန် (corporate taxation) ကေုာံ အခေါန်သြန်လုပ် (income taxation) တအ်ရ။ အရာဗွဲမဂၠိုင်ဂှ်လေဝ် ဖန်ဗဒှ် နကဵု င္ၚုဟ် သၟးသၟးရ။ ကောန်ဍုင်သေံတအ်လေဝ် နွံအခေါင် ဗလိုက်တမ်ရိုဟ် ဍုင်သအာင် သီုဟွံဒး ကေတ်အခေါင် နူကဵု ဘာဏ်သေမ်။ ဘာဏ်ဍုင်သအာင်လေဝ် အခေါင်ပံက် ဘာဏ်ပ္ဍဲသေံဂွံ၊ တုဲပၠန် ညံင်ဘာဏ် ဍုင်မ္ၚး ဂွံကၠုင်ပံက် ပ္ဍဲဍုင်ဇကုဂှ်လေဝ် ဖန်ကဵုလဝ် နာနာသာ်ကီုရ။&lt;ref&gt;''The Nation'', 16 April 1992&lt;/ref&gt; တုဲပၠန် အခေါင်မပံက်ကမ္မဏဳ၊ မစကမၠောန်တၟိတအ်ဂှ်လေဝ် ဖန်ဇန်လဝ် ညံင်ဂွံလောဲသွာ၊ တုဲပၠန် စပ်ကဵု အခေါန်ပၠန်လေဝ် ဟွံတေင်ဂြတ် ဖန်လဝ် ဗွဲမလောဲသွာကီုရ။ လပါ်ဒြဟတ်လလဳလေဝ် မထိင်လဝ် င္ၚုဟ်ဂှ်လေဝ် ဖျအ်ဖျေဟ်ကီုရ။

ပရေင်ကမၠောန် လဒက်ပ္တန်ဆက်စၠောအ် (infrastructure project) မစဖန်လဝ် နူကဵုအလဵုအသဳချတချာဲ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ်လေဝ် နကဵုအလဵုအသဳဏအ် ဆက်ကၠောန်ပတုဲမာန်ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင်ကီုရ။ ဗွဲမဂၠိုင် ကမၠောန်လဒက်ပ္တန်ဆက်စၠောအ်တအ်ဂှ် ဗလးကဵု ကုမ္မဏဳဂမၠိုင်ရ။ ပရေင်ကမၠောန် နကဵုအလဵု အလဵုအသဳမကၠောန်တအ်ဂှ်လေဝ် ကဵုကၠောန် ဗွဲမဗၠးၜးတုဲ ကဵုအေဂျေန်သဳ မ္ၚးအလဵုအသဳ ဒှ်မၞိဟ်မစၟဳစၟတ်ကမၠောန်ရ။ တင်ရန်တၟအ် မဂွံကၠောန် ဗီုဏအ်ဂှ် တၞဟ်နမဂွံဖအောန်ဖျေဟ် ပရေင်စလာဘ်ပရဲတအ်ရ။ 

ရန်တၟအ်ကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဍုင် ဂွံဇၞော်မောဝ်တိုန်တုဲ၊ ညးမဒုင်ကာညးဍုင်ကွာန်တအ်ဂှ် သၠုင်ပ္တိုန်ကဵု သြန်ဂိတု ၂၃ တၟအ်ကၠံ၊ သွက်ကောန်ကမၠောန်အလဵုအသဳတအ်ဂှ် သၠုင်ပ္တိုန်ကဵု သြန်ဂိတု ၂၀ တၟအ်ကၠံ၊ တုဲပၠန် င္ၚုဟ်ကမၠောန်သဝ်အိုတ်ဂှ် သၠုင်ပ္တိုန်ကဵု ၁၅ တၟအ်ကၠံရ။&lt;ref name=autogenerated3 /&gt; တုဲပၠန် အလဵုအသဳ နာဲအာနာန်ဂှ် ဖျေဟ်ကဵု ဗာတ်ဂျေတ်ဍုင် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၂ ကုကွာန်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကဵု ကမၠောန်ဇၞော်မောဝ်ကွာန်ညး ဗီုပၟိက်စိုတ်ညးမနွံ ညးဒေသကွာန်တအ် ကၠောန်ကေတ်ကေတ်ရ။ 

အရာကိစ္စဇၞော် အလဵုအသဳနာဲအာနာန် မကၠောန်လဝ်တအ် မပ္တံ ကု - 
* ဒက်ပ္တန်ပ္တိုန် ဒၞာဲဨရိယျာ ဗၞိက်ဗၠးၜးအာသဳယာန် (ASEAN Free Trade Area)&lt;ref name=&quot;NAR-20181111&quot;&gt;{{cite news |last1=Faulder |first1=Dominic |title=A low-key meeting in 1991 gave rise to the ASEAN Free Trade Area |url=https://asia.nikkei.com/Politics/International-Relations/A-low-key-meeting-in-1991-gave-rise-to-the-ASEAN-Free-Trade-Area |access-date=2018-11-12 |work=Nikkei Asian Review |date=11 November 2018}}&lt;/ref&gt;
* ဖျေဟ်ဗီုပြင်ကမၠောန် မဗတိုက်စဵုဒၞာယဲအေဒ်သ် (AIDS/HIV policy) ဗွဲမစိုပ်တရဴ။&lt;ref&gt;{{cite web |title=HIV and AIDS in Thailand |url=http://www.avert.org/aidsthai.htm |website=AVERT |access-date=12 November 2018 |accessdate=10 August 2023 |archivedate=26 November 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091126032428/http://www.avert.org/aidsthai.htm }}&lt;/ref&gt;
* ဗွဝ်ဖျာဒြဟတ်လလဳ ဂှ် ပလေဝ်ပလေတ်လဝ် ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ဂှ် ဒက်ပ္တန် ကမၠောန်ပ္တိတ်ဒြဟတ်လလဳဗွဲမဗၠးၜး ကေုာံ အပ္ဍဲပွိုင် ၁၀ သၞာံ ကမၠောန်ဒြဟတ်လလဳ ညးဂွံဒှ် ဗွဲမဗၠးၜး ကေုာံ ပအပ်ကဵု ကမ္မဏဳပူဂိုလ်။ သမဂ္ဂသဟ (ဗွဲကြဴ နာဲအာနာန် မဒှ်ဥက္ကဋ္ဌ) ဂှ် က္လိဂွံအခေါင် သြိုင်ခၞံ ရုင်ပ္တိတ်ဒြဟတ်လလဳ နကဵု တၟအ်ချးဂၠိုင်အိုတ်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eprf.ca/probeint/mekong/reports/EGAT.htm |title=The rise and fall of EGAT: From monopoly to marketplace? |last=Ryder |first=Gráinne |access-date=5 April 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929033350/http://www.eprf.ca/probeint/mekong/reports/EGAT.htm |archive-date=29 September 2007 |accessdate=10 August 2023 |archivedate=29 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929033350/http://www.eprf.ca/probeint/mekong/reports/EGAT.htm }}&lt;/ref&gt;
* ဖျေဟ်ပ္တိတ်ကဵု သြန်ၜါတ်ဂၠိုင်ကဵုဗဳလဳယာန် ကုကမ္မဏဳ တေလေကောမ် အေရှ (Telecom Asia) (လၟုဟ် ကော်ကေတ် ကမ္မဏဴဳ True) သွက်ဂွံ သြိုင် ကေုာံ ကၠောန်လာင်ဖုင် ၜါမဳလဳယာန် ပ္ဍဲဍုင်ၜင်ကံက်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.anandp.in.th/en_speech/e020003.html |title=นายอานันท์ ปันยารชุน&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=5 April 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204071802/http://www.anandp.in.th/en_speech/e020003.html |archive-date=4 February 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120204071802/http://www.anandp.in.th/en_speech/e020003.html |archivedate=4 February 2012 |accessdate=10 August 2023 }}&lt;/ref&gt; ပ္ဍဲကဵု ကမ္မဏဳဏအ် သကိုပ်ပၞာန်မသီအဝဵုဍုင် တုဲ မခပတိုန် နာဲအာနာန် နဒဒှ် သကိုပ်ဝန်ဇၞော် ကြဴနူ ညးဒေါအ်ဇူ နူကမၠောန်ဍုင်တုဲ ဂွံဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ ပ္ဍဲကဵုကမ္မဏဳဏအ်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dcita.gov.au/crf/papers98/lewis.doc |title=The Asian Economic Crisis and Thai Communications Policy |last=Lewis |first=Glen |access-date=2006-04-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919065617/http://www.dcita.gov.au/crf/papers98/lewis.doc |archive-date=19 September 2006 |df=dmy-all |accessdate=2023-08-10 |archivedate=2006-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060919065617/http://www.dcita.gov.au/crf/papers98/lewis.doc }}&lt;/ref&gt;
* ပဒေါအ်ဇူထောအ် ပရေင်ကမၠောန်မသြိုင်ဂၠံင်ကွဳပၟတ်လတူကျာ မအာကဵု သၞေဟ်ၜင်ကျာ။ &lt;ref&gt;[http://www.nationmultimedia.com/search/page.arcview.php?clid=3&amp;id=50326&amp;usrsess= Bangkok's Independent Newspaper&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051111210822/http://www.nationmultimedia.com/search/page.arcview.php?clid=3&amp;id=50326&amp;usrsess=|date=11 November 2005}}&lt;/ref&gt;

=== ကာဍုင်သအာင် ===
ပ္ဍဲကဵု ဍုင်သအာင်လေဝ် နာဲအာနာန် က္လိဂွံ မုက်လပါ်ခိုဟ်ကီုရ။ အခိင်ပၞာန်သီအဝဵုတၟိတၟိဂှ် ၜိုန်ရ ဍုင်သအာင်ဂမၠိုင် ဒစဵုဒစးပါ်ပါဲကီုလေဝ် ဗွဲမပြဟ်ဂှ် နာဲအာနာန် ဖန်ဇန်တုဲ ကလေင်ခိုဟ်အာပၠန်ရ။ နာဲအာနာန် အာဝေင် ရးနိဂီုကြုက် ပ္ဍဲဂိတုသေပ်တေမ္ဗာ ၁၉၉၁၊ ရးနိဂီုဇပါန် ပ္ဍဲဒဳဇြေမ္ဗာ ၁၉၉၁၊ တုဲ ဂွံဆဵုဂဗ ကုသမ္မတအမေရိကာန် ဂျောဒ် အုက် ဒဗျူ ဗုသ် (George H. W. Bush) ပ္ဍဲသဟရးအမေရိကာန်။&lt;ref name=autogenerated3 /&gt;

ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဝုတ်ဒိုဟ်တအ်လေဝ် ညးကလိဂွံ ဆက်ဆောမ်ခိုဟ်ကွေဟ်ကီုရ။ ပရေင်ဆက်ဆောံ ကုရးနိဂီုလဴဂှ် ခိုဟ်တိုန် ဗွဲမလောန်၊ နကဵု သေံ ဗာတ်ဂျေတ်သွက်ရီုဍုင်သအာင် ၂၀၀ မဳလဳယာန်ဂှ် ကဝက်ဂှ် ကဵုထံက်ပင်ဏာ လဴ။&lt;ref&gt;''Bangkok Post'', 20 February 1992&lt;/ref&gt; ပ္ဍဲအခိင်ကာလ နာဲအာနာန်ဂှ် နကဵု သေံ ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲအရာမကလေင်ပ္တန် ပရေင်ၜိုဟ်လလံ ပ္ဍဲဍုင်ကမ္ဗောဒဳယျာ ဒၞာဲကိစ္စဇၞော်၊ တုဲပၠန် ပရေင်ဆက်ဆောမ် ကုဍုင်ဝဳယေတ်နာမ်လေဝ် စဒက်ပ္တန် ဓဝ်ပတှ်ေ ရေင်သကအ်ရ။ 

နကဵုအလဵုအသဳသေံ လက်ထက် နာဲအာနာန် ကိစ္စဍုင်သအာင် ဟွံခိုဟ် ပရေအ်ဂၠိုင်တိုန်ဂှ် ကုအလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာရ။&lt;ref name=autogenerated3 /&gt;

=== အရာမဟွံတုပ်စိုတ် ကု ကံင်သဳပညိင်ဝတ်ဍုင် ===
နာဲအာနာန် ဟွံတုပ်စိုတ် သွက်ဂွံ ဂလိုင်ပတိုန် ဗာတ်ဂျေတ် သွာင်ပၞာန်။ နူကဵု ဒပ်ပၞာန် အာတ်မိက် သွက်ဂွံပ္တိတ်ကဵု ဗာတ်ဂျေတ် သီုဖအိုတ် သြန်ၜါတ် ၅၃ ဗဳလဳယာန်ဂှ် နကဵု နာဲအာနာန် တးပါဲ။&lt;ref name=autogenerated3 /&gt; ဂကောံတၠအဝဵုပၞာန် သကိုပ်ပၞာန်ကျာ ကသေတ် ရောဇန္နိလ် (Kaset Rojananil) ပါ်ပါဲ လတူအလဵုအသဳ နာဲအာနာန် ဒဒှ်ရ ကၠောန်ကမၠောန် ဟွံစိုပ်တရဴ၊ ဟွံမာန်ကမၠောန်တုဲ အာတ်မိက် ကဵုနုက်တိတ်ရ။&lt;ref&gt;''Bangkok Post'', 2 October 1991&lt;/ref&gt; နကဵု သူချိန္ဒာ ပသောင်ကလး ဒဒှ်ရ သၟာပၠန်ဂတးကောန်မျူနေတ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဒေသအေန္ဒောချာင်နာဏီဂှ်ရ နကဵု ရးနိဂီုသေံ နွံပၟိက်ဒၟံင် ဒြဟတ်ပၞာန်ဇၞော်ဇၞော်ဏီရ။&lt;ref name=autogenerated3 /&gt; ဂိတုနဝ်ဝေမ္ဗာ ဂှ် နာဲအာနာန် ပသောင်ကလး လညာတ်ညး ပရေင်ဂီုကၠီုဍုင်ဂှ် နွံတန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဒြဟတ်ပၞာန် ဟွံသေင်၊ ပရေင်ဂီုကၠီုဍုင်ဂှ် နွံပ္ဍဲ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန်။ ပ္ဍဲအခိင်ကာလလၟုဟ်ဂှ် &quot;ဒြဟတ်ပၞာန်ဂှ် ဒုင်လျိုင် သွက်ဂီုကၠီုဍုင် ဟွံမာန်ရ။ လုကဴ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဟွံဂွံအခေါင်ဟီုဂး ကၠောန် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဗွဲမဗၠးၜးဏီ ကဵု အခေါင်အရာ မဂွံဂျိုင်တန်တဴ ဘဝ မနွံကဵု င္ၚုဟ်မးဏီမ္ဂး ဍုင်လဵုလေဝ် ဟွံဂွံဒုင်စသိုင် ဂီုကၠီုရ။&quot; &quot;Military might is no longer a guarantee of national security. No nation can feel secure as long as its citizens are deprived of freedom of political expression and of the opportunities for a better and more meaningful life.&quot;&lt;ref&gt;''The Nation'', 5 November 1991&lt;/ref&gt;

သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် နကဵု ဒပ်ပၞာန်မဓဇက်လဝ်ဂှ် နာဲအာနာန် ဟွံတုပ်စိုတ်ကီုရ၊ ဆဂး သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင်ဂှ် လလောင်တြး ပဏာဒတန်အတိုင်ဂှ်ရ။ ဗွဲကိုပ်ကၠာအိုတ် ညးဟွံတုပ်စိုတ် ဒဒှ်ရ သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင်ဂှ် ဓဇက်လဝ် နကဵု မၞိဟ်သကိုပ်ပၞာန်မရုဲစှ်လဝ်ဂှ်ဟေင်၊ ပဏာဒတန်အတိုင်ဂှ်။ &lt;ref name=autogenerated3 /&gt; တုဲပၠန် ပ္ဍဲကဵု ၁၆ နဝ်ဝေမ္ဗာ ဂှ် နာဲအာနာန် ဟီုလဴထ္ၜး ဒၞာဲတင် ညးဟွံဒုင်တဲ ပ္ဍဲကဵု သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် မချူလဝ် ပ္ဍဲကဵု စၠတ်ဓရ်လတူ မၞိဟ်စၞး နူကဵု ဒပ်ပၞာန်မခပတိုန်လဝ် ၃၆၀ တၠ မတုပ်ကဵု လၟိဟ် မၞိဟ်စၞး နူကဵု ညးဍုင်ကွာန် မရုဲစှ်လဝ် နကဵုမာဲ ပ္ဍဲကဵု စၠတ်ဓရ်သၟဝ် ဂှ်ရ။ စၞးဂှ် နကဵု နာဲအာနာန် ကဵုကသပ် ပ္ဍဲစၠတ်ဓရ်လတူ ဂှ် ဖအောန်ဖျေဟ်မၞိဟ်။ ရုင်ဗစာသၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ဒပ်ပၞာန်မဓလီုလဝ်ဂှ် တးပါဲ လညာတ်ညးရ။ &lt;ref name=autogenerated1 /&gt; စပ််ကဵု ကိစ္စဂှ် နာဲအာနာန် ကလေင်ဟီု ဆ မအရေဝ် &quot;အဲစိုတ်လီု&quot; &quot;I'm disappointed&quot;.&lt;ref&gt;''The Nation'', 22 November 1991&lt;/ref&gt;

== အလန်ဒုတိယ ပ္ဍဲအလဵုအသဳ==
လတူအလဵုအသဳ သုချိန္ဒာဂှ် ညးဍုင်ကွာန်တအ် ထ္ၜးဆန္ဒတုဲ နကဵုဒပ်ပၞာန် ရပ်စပ် ဗွဲမသကာတ်မြဟ် ရာန်သကိုတ်တုဲ နကဵု ဨကရာဇ်လေဝ် ဒးလုပ်ပသောင်ကီုတုဲ ပ္ဍဲဂိတုမေ ၂၄၊ ၁၉၉၂ ဂှ် သုချိန္ဒာ နုက်တိတ် နူတာလျိုင် သကိုပ်ဝန်ဇၞော်ရ။ ၜိုန်ရ ဗော်ဒစဵုဒစးတအ် အာတ်မိက် ပလီုကၠေအ် အလဵုအသဳကီုလေဝ် နကဵု မသုန်ဗော် မပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် အလဵုအသဳပံင်ကောံဂှ် ဆက်တုဲ မိက်ဂွံဆက်ထိင်လဝ် အဝဵုဏီဖိုဟ်ရ။&lt;ref name=&quot;Praagh-1996&quot; /&gt; ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ညးတအ် ဟီု ကုအာထိတ် ဥရာဲရာဇ် ညးအခေါင်မဟီုဂး စၠတ်ဓရ် သွက်ဂွံ ခပတိုန် သောမ်ဗောန် (Somboon) သွက်ဂွံ ခပတိုန် သကိုပ်ဝန်ဇၞော်ရ။&lt;ref name=autogenerated3 /&gt; ဆဂး ကြဴနူ အာထိတ် မချပ်ဂၞန် ကုကံင်သဳလာ ပြေမ် တုဲ ညးတေအ် မင်လ္ဇထောအ်ရ။&lt;ref name=autogenerated3 /&gt; တုဲဂှ် ညးလလောင်တြး စဵုကဵု ပရေင်ပလေဝ်ပလေတ် မဆေင်ကဵု သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ဟွံတုဲဒှ်ဏီ စဵုကဵု ဂိတု ဂျောန် ၁၀ ၁၉၉၂ ဂှ်၊ ညးလဵုမွဲလေဝ် ညးဟွံရုဲစှ်ဏီ။ တုဲပၠန် ညးဟီု သကိုပ်ဝန်ဇၞော် အလန်ဏအ်ဂှ် သ္ဒးဒှ် ညးဍုင်ကွာန် (ပၞာန်ဟွံသေင်) ရ။

ပ္ဍဲ ဂိုတဂျောန် ၁၀၊ ၁၉၉၂ ဂှ် စၞးမရုဲစှ် သောမ်ဗောန်ဂှ် ညးရုဲစှ်ဏာ နာဲအာနာန် သွက်ဂွံလုပ်ဒုင်လျိုင် ပ္ဍဲတမ်ဇိုင် သၟိင်တၠတိ/ဨကရာဇ်ရ။ တင်လလောင်တြးဂှ် ပါဲနူ ဂကောံဗော်အလဵုအသဳပံင်ကောံတအ်တုဲ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် တုပ်စိုပ် ပေင်တြပ်စိုတ်အိုတ်တုဲ ဟီုဂး ကုအာထိတ် နဒဒှ် မၞိဟ်ဖံက်သစ္စ ကုညးတအ်ရ။&lt;ref name=&quot;Praagh-1996&quot; /&gt;

ကြဴနူ နာဲအာနာန် မဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ် သကိုပ်ဝန်ဇၞော်တုဲ ညးလလောင်တြး ဂကောံအလဵုအသဳညး ပ္ဍဲဂှ် မၞိဟ်ညးဂမၠိုင်မရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ မၞိဟ်မနွံကဵု အစောံစရာဲ ၂၀ တၠ နူကဵု အခိင်အလဵုအသဳညးကိုပ်ကၠာတေအ် ပါလုပ်ဒၟံင်ရ။&lt;ref name=autogenerated3 /&gt; ပရေင်ကမၠောန် အဓိက အလဵုအသဳအာနာန်ဂှ် သွက်ဂွံ ကလေင်ပခိုဟ်ပတိုန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ သွက်ဂွံ ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်မာဲ မနွံကဵု ဗၠးၜး ကေုာံ စှ်ေကဵု ဗဗွဲဓဝ်၊ တုဲပၠန် သွက်ဂွံ ပ္တိတ်ထောအ် သကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော်ဇၞော်လ္ၚဵု နူကဵု တာလျိုင်ရ။  

သၞောဝ်ပညိင်ၜိုဟ်လလံ ကာလအကြာ မဒှ်သၞောဝ် မကဵုအခေါင် ပၞာန်ဒစဵုဒစး ညးထၜးဆန္ဒတအ်ဂှ် နုက်ပလီုထောအ် ပ္ဍဲ ဂိတုဂျူလာင် ၂၉၊ ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၁ ဂှ် ညးနုက်ပ္တိတ်ထောအ် သကိုပ်ပၞာန်ကျာ မာရှလ်ကသေတ် (Marshal Kaset)၊ သကိုပ်ဗိုလ် ဣဿရပေါင် (General Issarapong)၊ ကေုာံ သကိုပ်ဗိုလ်ချာဲနရောင် (General Chainarong)။ 

သၞာံ ၁၉၉၂ လပါ်အိုတ်ဂှ် ညးကၠောန်သဘင်မာဲတုဲ ဂွံရုဲစှ်ပ္တိုန် သကိုပ်ဝန်ဇၞော် Chuan Leekpai ရ။ 

== ကမၠောန် ကြဴနူ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ==

ကြဴနူ သဘင်မာဲ ၁၉၉၂ တုဲ နာဲအာနာန် က္လေင် လုပ်ကၠောန် ပ္ဍဲ ဂကောံသမဂ္ဂသဟ။ ညးဒေါအ်ဇူ နူကဵု ဂကောံသမဂ္ဂသဟ သၞာံ ၂၀၀၂။ 

=== သဘင်သဳကၠဳ ချူသၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ===
သၞာံ ၁၉၉၆ နာဲအာနာန် မဂွံဒုင်ရုဲစှ်ပ္တိုန် ပ္ဍဲဂကောံ သဘင်သဳကၠဳချူသၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် တုဲ မဂွံဒုင် ခပတိုန် နဒဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ ကမ္မတဳချူသၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ရ။ သၞောဝ်ဥပဒေသသဇိုင် ညးဂှ် မဂွံဒုင်ကော်စ သၞောဝ်ဥပဒေညးဍုင်ကွာန် သၞာံ ၁၉၉၇ (&quot;Peoples' Constitution&quot; of 1997)။ သၞောဝ်ဥပဒေဂှ် ကြဴနူ ပၞာန်သီအဝဵု အလဵုအသဳတက်သိန် ရှိန္နဝါတ္တြ (Thaksin Shinawatra) ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၆ တုဲ သၞောဝ်ဂှ်လီုအာရ။ သၞောဝ်ဥပဒေညးဍုင်ကွာန်ဂှ် ပလေဝ်ပလေတ်လဝ် တင်ကိစ္စဇၞော် နွံတၟာဂလိုင်၊&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cdi.anu.edu.au/CDIwebsite_1998-2004/thailand/thailand_downloads/Niyom_ThaiUpdate%20Apr03.rtf |title=The 1997 Constitution: the path of reform; A Presentation for the Thai Update 2003 Conference in Canberra |access-date=4 November 2016 |format=PDF |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320082620/http://www.cdi.anu.edu.au/CDIwebsite_1998-2004/thailand/thailand_downloads/Niyom_ThaiUpdate%20Apr03.rtf |archive-date=20 March 2012 |accessdate=11 August 2023 |archivedate=20 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320082620/http://www.cdi.anu.edu.au/CDIwebsite_1998-2004/thailand/thailand_downloads/Niyom_ThaiUpdate%20Apr03.rtf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.towardfreedom.com/home/content/view/804/65/ |title=Recent Trends in the Politics of Thailand: Perspectives on Thaksin Shinawatr |date=27 April 2006 |last=Satasut |url-status=dead |first=Prakirati |archive-url=https://web.archive.org/web/20060527170104/http://towardfreedom.com/home/content/view/804/65/ |archive-date=27 May 2006 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kpi.ac.th/kpi/en/democratization.htm |title=Unknown }}{{Dead link|date=November 2016}}&lt;/ref&gt; မပ္တံ ကု -

* အလဵုအသဳ ဗဟဵုရပ်ဇုက် ဟွံသေင်၊ ဗီုကဵု ကာလရုဲစှ် ဂကောံအုပ်ဓုပ်ဒေသ ကေုာံ ဂကောံအုပ်ဓုပ်ခရိုင်ဂမၠိုင်မ္ဂး ရုဲစှ် ပ္ဍဲဒေသညး ကဵုညး။ ပရေင်အုပ်ဓုပ်ဘာလေဝ် ဟွံမဲ ကုပရေင်ဗဟဵုရပ်ဇုက်၊ ဆဂး ဂကောံကေင်ကာ ပရေင်ပညာတအ် သီုဗၟံက်ရုပ်ရဴ ကမၠောန်ဟွံဂတာပ်။ 
* ဒက်ပ္တန် အေရှေန်သဳအလဵုအသဳ ဗွဲမဗၠးၜး ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ကမ္မရှေန်မာဲ၊ ဂကောံစၟဳစၟတ်စရင်သြန် (the Auditor-General) ကေုာံ ကမ္မရှေန်အခေါင်အရာမၞိဟ်ဍုင်။
* ဍာ်ဒကေဝ် မၞိဟ်မဒုင်ရုဲမာဲ သွက်ပါလဳမာန်တအ်ဂှ် အောန်အိုတ် ကဆံင်ပညာ သ္ဒးနွံ ကဆံင်ဗာတ်ချ်လာဒဳဂရဳ (bachelor's degree)။
* ညံင်ဗော်ဒြဟတ်ဇၞော်မွဲမွဲ ဟွံဂွံ ဓလီုဏာ ဗော်ဒြဟတ်ဍောတ်တ်တုဲ ဖန်ဗဒှ်လဝ် ညံင်ဂွံဒှ် သၞောတ်အလဵုသဳပံင်ကောံ။ 

=== ကမ္မရှေန် ပညဳပညပ် ကောန်ဂကူ ===
စတမ်နူ ဂိတုမာတ် ၂၀၀၅ နာဲအာနာန် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် ဥက္ကဋ္ဌ ကမ္မရှေန်ပညဳပညပ်ကောန်ဂကူ သွက်ဂွံ က္လေင်ဒက်ပ္တန် ပရေင်ၜိုဟ်လလံ ပ္ဍဲရးနိဂီုသေံဒေသသကုတ်သၠုင်ကျာရ။ ပရေင်ဟွံၜိုဟ်လလံ ပ္ဍဲကဵု ဒေသသကုတ်သၠုင်ကျာဂှ် နကဵု သၟိင်သေံ ရပ်စပ် နကဵု နဲကဲတေင်တေင်တုဲ ပရေင်ကတံင်ကတဴဂှ် က္တဵုဒှ် ဂၠိုင်တိုန်ခဍင်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးပါ်ပါဲ လတူဗီု အလဵုအသဳတက်သိန် မရပ်စပ် ကိစ္စဂှ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bangkokpost.net/News/21Mar2006_news14.php |title=Unknown}}{{Dead link|date=November 2016}}&lt;/ref&gt;

ကၞောတ်တဲ နာဲအာနာန် ပ္တိတ်လညာတ် ပ္ဍဲ ဂိတုဂျောန် ၅၊ ၂၀၀၆ မပ္တံ ကု -&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bangkokpost.net/News/06Jun2006_news01.php |title=Unknown}}{{Dead link|date=November 2016}}&lt;/ref&gt;  Among them were
* ကၠောန်ဗဒှ်ကဵု သၞောဝ်အေဿလာမ်
* ဖန်ကဵု အရေဝ်ဘာသာယဝဳ နဒဒှ် အရေဝ်မစကာရုင် ပ္ဍဲကဵု ဒေသ။
* ဒက်ပ္တန် ဂကောံမင်မဲၜိုဟ်လလံ မဟွံရပ်လွဟ်သေနာတ်။
* ဒက်ပ္တန် ဌာနပရေင်အုပ်ဓုပ် ဗွဲမၜိုဟ်လလံ ပ္ဍဲကဵု ဒေသပယျဵု လပါ်သၠုင်ကျာ။

တင်ပ္တိုန်ထ္ၜးဂှ် နကဵု ကံင်သဳဖြေမ် တးပါဲ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး နကဵု သေံမွဲ နဲကဲလဵုလေဝ် ဒုင်တဲဟွံမာန် လတူတင်ပတိုန်ထ္ၜးဂှ်ရ။ နကဵု ကံင်သဳဂှ်ဟီု ဍုင်ပိုယ်ဍုင်သေံ အရေဝ်ပိုယ် အရေဝ်သေံ ပိုယ်ဒးကေတ်ဂုဏ်စရာဲ ပိုယ်ဂွံဒှ် ဂကူသေံ တုဲပၠန် အရေဝ်သေံ မဒှ်အရေဝ် စကာရုင်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nationmultimedia.com/2006/06/25/headlines/headlines_30007268.php |title=Prem disagrees with proposed use of Malay as official language |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605044334/http://nationmultimedia.com/2006/06/25/headlines/headlines_30007268.php |archive-date=5 June 2011 |accessdate=11 August 2023 |archivedate=5 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110605044334/http://nationmultimedia.com/2006/06/25/headlines/headlines_30007268.php }}&lt;/ref&gt;

=== တာလျိုင်တၞဟ် ===
နာဲအာနာန် ဂကောံဗွဲသၟဝ်ဝွံလေဝ် ပါလုပ်လဝ် နကဵု ဒၞာဲအဓိကကီုရ။
* Trilateral Commission
* International Advisory Board of American International Group  (AIG)
* Carlyle Group
* Carlyle Group
&lt;ref&gt;''The Nation'', [http://members.tripod.com/thanong/03072001.htm Anand outlines ties to group of giants], 7 March 2001&lt;/ref&gt;

နဒဒှ် ကလုတ်ရးနိဂီုသေံ ပ္ဍဲကဵု ဂကောံ UNICEF ဂှ် ညးယိုက်ဂၠေင်လဝ် နူသၞာံ ၁၉၉၆။ 
ပ္ဍဲကာလ နဝ်ဝေမ္ဗာ ကဵု ဒဳဇြေမ္ဗာ ၂၀၀၄ ဂှ် နာဲအာနာန် မဂွံဒုင် ခပတိုန် နကဵု ညးအုပ်ကာနာနာ ကဝ်ဖဳအာနာန် သွက်ဂွံဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ ပ္ဍဲ High-Level Panel on Threats, Challenges and Change [http://www.globalpolicy.org/un-reform/un-reform-initiatives/highlevel-panels/32369.html] [http://www.globalpolicy.org/component/content/article/150/32629.html] of the United Nations.

== တဆိပ်တြာ မရာဇ် ==
နာဲအာနာန် ဂွံဒုင်ကေတ် တဆိပ်တြာ မရာဇ် နူကဵု သၞောတ်မအဲပရဲ ရးနိဂီု &lt;ref name=decorations&gt;[http://www.anandp.in.th/en_bio_details.html Biographical data of Mr. Anand Panyacharun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180319154146/http://www.anandp.in.th/en_bio_details.html |date=19 March 2018 }}. Retrieved on 30 January 2009.&lt;/ref&gt;
* 1991 - [[File:Order of the White Elephant - Special Class (Thailand) ribbon.svg|80px]] Knight Grand Cordon (Special Class) of the Most Exalted [[Order of the White Elephant]]
* 1988 - [[File:Order of the Crown of Thailand - Special Class (Thailand) ribbon.svg|80px]] Knight Grand Cordon (Special Class) of The Most Noble [[Order of the Crown of Thailand]]
* 2003 - [[File:Order of the Direkgunabhorn 1st class (Thailand) ribbon.svg|80px]] Knight Grand Cross (First Class) of the Most Admirable [[Order of the Direkgunabhorn]]
* 1991 - [[File:Order of Chula Chom Klao - 2nd Class upper (Thailand) ribbon.svg|80px]] Knight Grand Commander (Second Class, higher grade) of the Most Illustrious [[Order of Chula Chom Klao]]
* 1967 - [[File:King Rama IX Royal Cypher Medal (Thailand) ribbon.svg|80px]] [[Bhumibol Adulyadej|King Rama IX]] Royal Cypher Medal (Third Class)

=== တဆပ်တြာ နူရးနိဂီုသအာင်ဂမၠိုင် ===
* 1961 - [[File:Commendatore OMRI BAR.svg|80px]] Commander of the [[Order of Merit of the Italian Republic]] (Third Class)
* 1970 - [[File:Order of Diplomatic Service Merit (Class 1) Grand Gwanghwa Medal ribbon.gif|80px]] [[Order of Diplomatic Service Merit]] Grand Gwanghwa Medal (First Class), [[South Korea|Republic of Korea]]
* 1971 - [[File:Bintang Jasa Utama rib.svg|80px]] [[Orders, decorations, and medals of Indonesia|Star of Merit]] 1st Class, [[Indonesia]]
* 1990 - [[File:BEL Kroonorde Grootofficier BAR.svg|80px]] Grand Officer of the [[Order of the Crown (Belgium)|Order of the Crown]] (Second Class), [[Belgium]]
* 1991 - [[File:JPN Kyokujitsu-sho 1Class BAR.svg|80px]] Grand Cordon of the [[Order of the Rising Sun]], [[Japan]]
* 1996 - [[File:Order of the British Empire (Civil) Ribbon.svg|80px]] Honorary Knight Commander of the Civil Division of the Most Excellent [[Order of the British Empire]] (KBE), [[United Kingdom]]
* 2007 - [[File:Order of the Polar Star (after 1975) - Commander Grand Cross.svg|80px]] Commander Grand Cross of the Royal [[Order of the Polar Star]], [[Sweden]]&lt;ref name=decorations /&gt;

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]
[[ကဏ္ဍ:BEHM]]</text>
      <sha1>ohrkfl71r0akkqu2fg5ctgw066gbhra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝုန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11921</id>
    <revision>
      <id>57536</id>
      <parentid>57309</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T02:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>57536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29961" sha1="nh4xxp95rcs5as8na65qoib1330nk7m" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image = N Ipoa D1600.JPG
|status = LC
|status_system = IUCN3.1
|status_ref =&lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=Gupta, A.K. |author2=Sayer, C. |date=2018 |title=''Ipomoea aquatica'' |volume=2018 |article-number=e.T168908A120145878 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T168908A120145878.en |access-date=19 November 2021}}&lt;/ref&gt;
|genus = Ipomoea
|species = aquatica
|authority = [[Peter Forsskål|Forssk.]]
}}

'''''ဝုန်''''', ( '''water spinach''') ဂှ် ဒှ် သၞေဝ် ဂကူတၞံဍာ် ပ္ဍဲ ဒေသဂမ္တဴရ။ တမ်မူလ တၞံဝုန်ဂှ် ပတှ်ေကေတ် စတိုန် ပ္ဍဲ အာသျှအဂၞဲ၊ တုဲ ပ္ဍဲ အာသျှအဂၞဲ၊ အာသျှဗမံက်ကီု သီု အာသျှသၠုင်ကျာဂှ် တဵုလွဳဒၟံင် ဗွဲမဇၞော် ကုဒြဟတ်ရ။ တၞံဝုန်ဂှ် တိုန် ဒၞာဲမကြပ်ညောန် ကုဍာ်တုဲ ဟွံမဲပၟိက် ပွမဒးလွဳလွတ်ရ။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==လက်သန်==
''ဝုန်'' တိုန် ပ္ဍဲဍာ် ဟွံသေင်မ္ဂး တိထၞုက်။ တၞံဍေဟ် နွံ ဇမၠိင် ၜိုတ်{{convert|2|-|3|m|ft|sigfig=1}}၊ ရိုဟ် တိတ် ပ္ဍဲ တင်ဂမၠိုင်ရ။  The hollow cavity within the stem makes the plant buoyant. The leaves vary from typically sagittate (arrowhead-shaped) to [[lanceolate]], {{convert|5|-|15|cm|sigfig=1|abbr=on}} long and {{convert|2|-|8|cm|sigfig=1|abbr=on}} broad. The flowers are trumpet-shaped, {{convert|3|-|5|cm|sigfig=1|abbr=on}} in diameter, and usually white in colour with a mauve centre. Propagation is either by planting cuttings of the stem shoots, which will root along nodes, or by planting the seeds from flowers that produce seed pods.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.curiousgardener.com/2011/09/15/the-new-kangkong-experiment/|title=Growing kangkong in water |work=curiousgardener.com|date=15 September 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kangkungking.com/2009/01/how-to-harvest-kang-kung-kong-seeds.html |title=Kangkungking.com |publisher=Kangkungking.com |access-date=13 January 2014 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120210321/http://www.kangkungking.com/2009/01/how-to-harvest-kang-kung-kong-seeds.html |archive-date=20 November 2012}}&lt;/ref&gt;


== Uses ==
=== Culinary ===
The vegetable is a common ingredient in East, South and Southeast Asian dishes, such as in [[stir-fried water spinach]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Water spinach and coconut stir-fry (kankun mallung) |date=23 July 2013 |publisher=[[SBS Food]] |url=https://www.sbs.com.au/food/recipes/water-spinach-and-coconut-stir-fry-kankun-mallung}}&lt;/ref&gt; In [[Singapore]], [[Indonesia]], and [[Malaysia]], the tender shoots along with the leaves are usually [[stir frying|stir-fried]] with [[chili pepper]], [[garlic]], [[ginger]], dried [[shrimp paste]] (''[[belacan]]''/''[[terasi]]'') and other [[spice]]s. In [[Penang]] and [[Ipoh]], it is cooked with [[cuttlefish]] and a sweet and spicy sauce. Also known as {{Lang|nan-latn|eng chhai}} in the Hokkien dialect, it can also be boiled with preserved cuttlefish, then rinsed and mixed with spicy {{Lang|nan-latn|rojak}} paste to become {{Lang|nan-latn|jiu hu eng chhai}}. Boiled {{Lang|nan-latn|eng chhai}} also can be served with fermented krill noodles – {{Lang|nan-latn|belacan bihun}} – and prawn mi.&lt;ref name=&quot;seasiafood&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.seasiafood.com/wp-content/uploads/2008/12/prawn-noodle-300x224.jpg |title=Archived copy |access-date=20 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617134709/http://www.seasiafood.com/wp-content/uploads/2008/12/prawn-noodle-300x224.jpg |archive-date=17 June 2015 |accessdate=11 August 2026 |archivedate=17 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150617134709/http://www.seasiafood.com/wp-content/uploads/2008/12/prawn-noodle-300x224.jpg }}&lt;/ref&gt;

In [[Burmese cuisine]], water spinach is the primary ingredient in a [[Burmese salads|Burmese salad]] called {{Lang|my-latn|gazun ywet thoke}} ({{lang|my|ကန်စွန်းရွက်သုပ်}}), made with blanched water spinach, lime juice, fried garlic and garlic oil, roasted [[rice flour]] and dried shrimp.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-01-29 |title=အာလူး၊ငါးကက်သလိတ်ကြော်နှင့် ကန်စွန်းရွက်သုပ် |url=https://myanmar.mmtimes.com/timeout/tea-break/8855-2014-01-29-06-39-14.html |access-date=2022-07-22 |website=The Myanmar Times |archive-date=22 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722163317/https://myanmar.mmtimes.com/timeout/tea-break/8855-2014-01-29-06-39-14.html }}&lt;/ref&gt;

In [[Indonesian cuisine]] it is called {{Lang|id|kangkung}}; boiled or blanched together with other vegetables it forms the ingredient of ''[[gado-gado]]'' or ''[[pecel]]'' salads in [[peanut sauce]]. Some recipes that use ''{{Lang|id|kangkung}}'' include ''[[plecing kangkung]]'' from Lombok, ''[[mie kangkung]]'' (kangkong noodles) from Jakarta, and ''petis kangkung'' from Semarang.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Maharani |first1=Ainda Seprita |title=Petis Kangkung Kuliner Khas Legendaris di Semarang, Catat 5 Rekomendasi Lokasi yang Bisa Dikunjungi |url=https://www.suaramerdeka.com/gaya-hidup/0412378981/petis-kangkung-kuliner-khas-legendaris-di-semarang-catat-5-rekomendasi-lokasi-yang-bisa-dikunjungi|website=suaramerdeka.com |access-date=31 October 2024 |language=Indonesian}}&lt;/ref&gt;

In [[Cuisine of Thailand|Thailand]], where it is called {{Lang|th-latn|phak bung}} ({{langx|th|ผักบุ้ง|links=no}}), it is eaten raw, often along with [[som tam|green papaya salad]] or ''[[nam phrik]]'', in stir-fries and in curries such as ''[[kaeng som]]''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ifrpd.ku.ac.th/pr/research/Thai_foods_Payom.pdf |title=Nutritional composition of traditional Thai foods used local vegetables |access-date=4 April 2017 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20121212013623/http://www.ifrpd.ku.ac.th/pr/research/Thai_foods_Payom.pdf |archive-date=12 December 2012 }}&lt;/ref&gt;

In the [[Philippines]], where it is called {{Lang|fil|kangkóng}}, the tender shoots are cut into segments and cooked, together with the leaves, in fish and meat stews, such as ''[[sinigang]]''. The vegetable is also commonly eaten alone. In ''[[Philippine adobo|adobong kangkóng]]'' (also called {{Lang|fil|apan-apan}}), it is sautéed in cooking oil, [[onion]]s, garlic, [[vinegar]], and [[soy sauce]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Piccio |first1=Belle |title=Apan-apan: The Dish Reflective of the Tradition of Ilonggo Farmers |url=https://www.choosephilippines.com/eat/recipes/4396/apan-apan-all-time-filipino-favorite |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420155425/http://www.choosephilippines.com/eat/recipes/4396/apan-apan-all-time-filipino-favorite |url-status=usurped |archive-date=20 April 2017 |website=Choose Philippines |access-date=11 January 2019 |accessdate=11 August 2026 |archivedate=20 April 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170420155425/http://www.choosephilippines.com/eat/recipes/4396/apan-apan-all-time-filipino-favorite }}&lt;/ref&gt; In {{Lang|fil|ensaladang kangkóng}} (or {{Lang|fil|kinilaw na kangkóng}}), it is blanched and served in vinegar or [[calamansi]] juice and fresh [[tomato]]es and [[onion]]s with salt and pepper to taste.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ensaladang Kangkong |url=https://www.melykitchen.com/2015/01/ensaladang-kangkong.html |website=Mely's Kitchen |access-date=11 January 2019 |archive-date=11 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190111175656/https://www.melykitchen.com/2015/01/ensaladang-kangkong.html |accessdate=11 August 2026 |archivedate=11 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111175656/https://www.melykitchen.com/2015/01/ensaladang-kangkong.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ensaladang Kangkong |url=https://www.overseaspinoycooking.net/2011/10/ensaladang-kangkong.html |website=Overseas Pinoy Cooking |access-date=11 January 2019 |accessdate=11 August 2026 |archivedate=20 July 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250720170905/https://www.overseaspinoycooking.net/2011/10/ensaladang-kangkong.html }}&lt;/ref&gt; In {{Lang|fil|binagoongang kangkóng}} (or {{Lang|fil|ginisang kangkóng}}), it is sautéed with garlic and topped with ''[[bagoong alamang]]'' (shrimp paste) or ''[[bagoong isda]]'' (fermented fish) and sliced fresh tomatoes and onions, commonly also with cubed crispy {{Lang|fil|liempo}} ([[pork belly]]) or [[Philippine adobo|pork ''adobo'']]. It can also be spiced with ''[[siling haba]]'' or ''[[siling labuyo]]'' peppers, soy sauce, black pepper, and sugar. It differs from {{Lang|fil|adobong kangkóng}} in that it does not use vinegar.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Binagoongang Kangkong |url=http://www.pinoyhapagkainan.com/binagoongang-kangkong/ |website=Pinoy Hapagkainan |access-date=11 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230516142557/https://www.pinoyhapagkainan.com/binagoongang-kangkong/ |archivedate=16 May 2023 |accessdate=11 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spicy Stir-Fry Kangkong with Bagoong |url=http://www.pinoykitchenette.com/2011/06/spicy-stir-fry-kangkong-with-bagoong.html |website=Pinoy Kitchenette |access-date=11 January 2019 |accessdate=11 August 2026 |archivedate=12 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220312065354/http://www.pinoykitchenette.com/2011/06/spicy-stir-fry-kangkong-with-bagoong.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kangkong with Bagoong |url=http://filipinostylerecipe.com/2013/04/kangkong-with-bagoong/ |website=Filipino Style Recipe |date=28 April 2013 |access-date=11 January 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kangkong with Bagoong Recipe |url=https://panlasangpinoy.com/2012/05/29/kangkong-with-bagoong-recipe/ |website=Panlasang Pinoy |date=30 May 2012 |access-date=11 January 2019}}&lt;/ref&gt; A local appetiser called [[crispy kangkong|crispy ''kangkóng'']] has the leaves coated in a flour-based batter and fried until crisp, similar to [[Cuisine of Japan|Japanese]] vegetable [[tempura]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pinoyrecipe.net/crispy-kangkong-recipe-river-spinach/ |title=Crispy Kangkong Recipe (River Spinach) - Filipino Recipes Portal |date=8 May 2012 |publisher=Pinoyrecipe.net |access-date=13 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Crispy Spinach Recipe |url=https://panlasangpinoy.com/2010/06/08/crispy-spinach-recipe/ |website=Panlasang Pinoy |date=9 June 2010 |access-date=11 January 2019}}&lt;/ref&gt;

In [[Chinese cuisine]], ''Ipomoea aquatica'' is a popular leafy vegetable commonly stir-fried with garlic, fermented tofu, or chili, depending on regional preferences. It is particularly associated with [[southern China]], including [[Guangdong]] and [[Fujian]], where it is often prepared as a quick, flavorful dish. In [[Sichuan]] cuisine, it may be stir-fried with pickled chili for a spicy twist. In [[Taiwan]], it is cooked similar to Southeast Asia, with soy sauce and dried shrimp for added umami.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=chou |first=cindy |date=2020-09-26 |title=stir-fried morning glory 蒜炒空心菜 |url=https://thesoundofcooking.com/stir-fried-morning-glory/ |access-date=2025-03-18 |website=The Sound of Cooking |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;90px&quot;&gt;
File:Adobong kangkong (Philippines).jpg|[[Philippine cuisine|Filipino]] ''[[Philippine adobo|adobong kangkóng]]''
File:Ensaladang kangkong.jpg|Filipino ''[[Kinilaw|ensaladang kangkóng]]''
File:Pelecing kangkung.JPG| Indonesian ''[[plecing kangkung]]'' from Lombok
File:Mie Kangkung.JPG|Indonesian ''[[mie kangkung]]'' (with noodles)
File:Gendar Petis Kangkung.jpg|Indonesian ''petis kangkung'' (with ''gendar'' rice cake) from Semarang
File:Kangkungblacan.jpg|[[Malaysia]]n-style ''[[kangkung belacan]]''
File:Pak boong fai daeng.jpg|[[Thailand|Thai]] ''phak bung fai daeng''
File:Canhchua2.jpg|[[Vietnam]]ese ''canh chua''
File:HK 上環市政大廈 Sheung Wan Municipal Building Cooked food centre 棟記 Tung Kee Restaurant dinner food August 2019 SSG 10.jpg|[[Hongkong]]-style ''kōngxīncài''
File:Food 炒牛肝, 小吳現炒牛肉, 天母, 台北 (15256971207).jpg|[[Taiwan|Taiwanese]]-style ''kōngxīncài''
&lt;/gallery&gt;

===Phytoremediation===
Using aquatic macrophytes to remove nutrients from wastewater and to control freshwater [[eutrophication]] has been reported to be a feasible way of [[phytoremediation]]. Various plants, including ''I. aquatica'', have been tested for this use. Owing to its being edible and thus marketable, it could be an attractive option for this use.&lt;ref&gt;Li, M., Wu, Y. J., Yu, Z. L., Sheng, G. P., &amp; Yu, H. Q. (2007). Nitrogen removal from eutrophic water by floating-bed-grown water spinach (Ipomoea aquatica Forsk.) with ion implantation. ''Water research'', ''41''(14), 3152-3158.&lt;/ref&gt;

===Animal feed===
Water spinach is fed to livestock as green fodder with high nutritive value—especially the leaves, for they are a good source of carotene. It is fed to cattle, pigs, fish, ducks, and chicken.&lt;ref name=&quot;Pandey, A.K. Aquatic Vegetables 2011&quot;&gt;Pandey, A.K. Aquatic Vegetables. Udaipur: Agrotech Academy, 2011. Print.&lt;/ref&gt; In limited quantities, ''I. aquatica'' can have a somewhat laxative effect.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Medicinal ===
{{medref|1=section|date=February 2025}}
''I. aquatica'' is used in the traditional medicine of southeast Asia and in the traditional medicine of some countries in Africa.{{cn|date=February 2025}} In southeast Asian medicine it is used against [[piles]], and [[nosebleeds]], as an [[anthelmintic]], and to treat [[high blood pressure]].{{medcn|date=February 2025}} In Ayurveda, leaf extracts are used against jaundice and nervous debility.&lt;ref name=&quot;International Journal of Botany&quot;&gt;{{cite journal |last1=Nagendra Prasad |first1=K. |last2=Shivamurthy |first2=G.R. |last3=Aradhya |first3=S.M. |title=Ipomoea aquatica, An Underutilized Green Leafy Vegetable: A Review |journal=International Journal of Botany |date=2008 |volume=1 |issue=4 |page=127}}&lt;/ref&gt; In indigenous medicine in Sri Lanka, water spinach is supposed to have insulin-like properties.{{medcn|date=February 2025}}

Christophe Wiart cites several promising studies showing improvements in blood glucose levels in humans and rats and concludes that clinical trials are warranted.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wiart |first1=Christophe |title=Medicinal plants in Asia for metabolic syndrome: natural products and molecular basis |date=2018 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton |isbn=978-1-315-17775-5 |page=44}}&lt;/ref&gt;

Antioxidant bioactive compounds and anti-microbial substances can be detected in water spinach.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Anbu Jothi |first1=B. |last2=Geetha |first2=B. |title=GC-MS and FT-IR analysis of bioactive compounds on methanol extract of Ipomoea aquatica |journal=International Journal of Fisheries and Aquatic Research |date=May 2017 |volume=2 |issue=3 |page=15}}&lt;/ref&gt;{{npsn|date=February 2025}} Furthermore, plant extracts of water spinach inhibit cancer cell growth of Vero, Hep-2, and A-549 cells, though they have moderate anti-cancer properties.&lt;ref name=&quot;International Journal of Botany&quot;/&gt;{{npsn|date=February 2025}}

&lt;!--- uncited over a year==Cultural references==
[[File:Ipomoea aquatica (Marsh Glory) flower W2 IMG 0405.jpg|thumb|upright|A close-up of the flower]]
There is a belief in traditional [[Chinese culture]] that discourages extensive consumption of ''Ipomoea aquatica''{{Citation needed|date=February 2011}} with the explanation that the hollow stem makes the person weak and hollow like the plant{{Citation needed|date=February 2011}}, although this belief does not advocate refraining from eating the plant entirely{{Citation needed|date=February 2011}}. The elderly however are especially discouraged from consuming it{{Citation needed|date=February 2011}}. There is also a belief in Chinese culture that extensive consumption may result in muscle cramps.{{Citation needed|date=February 2011}} Despite this, it is a common vegetable in Asian cuisine.---&gt;

==Cultivation==
[[File:09985jfKangkong harvesting in the Philippinesfvf 35.jpg|thumb|Wild ''I. aquatica'' being harvested from rafts in the [[Angat River]], [[Philippines]]]]
[[File:0002jfVegetable plantations Taal Pulilan Bulacanfvf 11.jpg|thumb|Cultivated ''I. aquatica'' in [[Bulacan]], Philippines]]
''Ipomoea aquatica'' is most commonly grown in east, south, and southeast Asia. It flourishes naturally in waterways, and requires little if any care. It is used extensively in Indonesian, Burmese, Thai, Lao, Cambodian, Malay, Vietnamese, Filipino, and Chinese cuisine, especially in rural or ''[[kampung]]'' (village) areas. The vegetable is also extremely popular in [[Taiwan]], where it grows well. During the [[Japanese occupation of Singapore]] in World War II, the vegetable grew remarkably easily in many areas, and became a popular wartime crop.

Water spinach has been found to be cultivated in the following countries:&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Pinker, I. 2006&quot;&gt;Pinker, I., U. Bubner, and M. Böhme. &quot;Selection of water spinach (Ipomoea aquatica Forssk.)-genotypes for protected cultivation in temperate regions.&quot; I International Conference on Indigenous Vegetables and Legumes. Prospectus for Fighting Poverty, Hunger and Malnutrition 752. 2006.&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=18em}}
*[[Australia]]
*[[Bangladesh]]
*[[Myanmar|Burma]]
*[[Cambodia]]
*[[China]]
*[[Fiji]]
*[[India]]
*[[Maldives]]
*[[Indonesia]]
*[[Japan]]
*[[Malaysia]]
*[[Nepal]]
*[[New Guinea]]
*[[Philippines]]
*[[Lanka|Sri Lanka]]
*[[Taiwan]]
*[[Thailand]]
*[[Vietnam]]
{{div col end}}

In the United States, it is cultivated in California, Florida, Hawaii, Texas, Arizona, and the U.S. Virgin Islands.&lt;ref&gt;Chilton, Earl W. &quot;Risk Assessment for Water Spinach (Ipomoea Aquatica) in Texas.&quot; Journal Of Aquatic Plant Management 55 (2017): 96-102. Web.&lt;/ref&gt; It is also found in Africa and in its wild form; it is collected and used by the [[Shambaa people|Sambaa]] people in [[Tanzania]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Austin, Daniel F. F. &quot;Water Spinach (Ipomoea Aquatica, Convolvulaceae) a Food Gone Wild.&quot; Ethnobotany Research and Applications 5 (2007): 123-46. Web.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vainio-Mattila, Katariina. &quot;Wild vegetables used by the Sambaa in the Usambara Mountains, NE Tanzania.&quot; Annales Botanici Fennici. Finnish Zoological and Botanical Publishing Board, 2000.&lt;/ref&gt;

Water spinach is also potentially suitable for cultivation in [[greenhouse]]s in more [[Temperate climate|temperate]] regions.&lt;ref name=&quot;Pinker, I. 2006&quot;/&gt;

In non-tropical areas, it is easily grown in containers given enough water in a bright sunny location. It readily roots from cuttings.{{citation needed|date=May 2014}}

===Requirements for climate and soil===
[[File:Kanko cultivation in Dili drainage ditch.jpg|thumb|''I. aquatica'' being cultivated in a drainage ditch in [[Dili]], [[Timor-Leste]]]]
Water spinach is ideal for [[Subtropics|sub]]-tropical and [[Tropics|tropical]] climate, as it does not grow well below {{convert|23.9|C}} and is sensitive to frost. High soil moisture is beneficial for growth. Clay soils and [[marsh]]y soils rich in organic matter are suitable for water spinach. The ideal pH range for the growth is from 5 to 7. The provision of shade has been shown to have a positive influence on the yield of water spinach.&lt;ref name=&quot;Pandey, A.K. Aquatic Vegetables 2011&quot;/&gt;

===Traditional cultivation methods===
[[File:Starr-170627-0206-Ipomoea aquatica-young starts with Kim and Thai Worker Hin-Hydroponics Greenhouse Sand Island-Midway Atoll (36319965171).jpg|thumb|''I. aquatica'' being grown in a [[hydroponics]] greenhouse in Sand Island, [[Midway Atoll]]]]
Water spinach is cultivated in a variety of systems. In [[Hong Kong]], two methods are traditionally used: the dryland method and the wetland method.

In '''the dryland method''', water spinach is grown on raised beds which are separated by irrigation ditches. The seeds can be sown directly onto the beds. Alternatively, a nursery may be used and the seedlings are transplanted when they reach a sufficient size. In either case, the distance between the plants should be about {{convert|12|cm}} by the time they are {{convert|15|cm}} tall. Regular irrigation is crucial in the dryland system and so is sufficient fertilization. Water spinach cultivated with the dryland method is ready for harvest 50 to 60 days after sowing. Harvesting is done by pulling up the whole plant.&lt;ref name=&quot;Edie, Harry 1969&quot;&gt;Edie, Harry, and H. Ho. &quot;Ipomoea Aquatica as a Vegetable Crop in Hong Kong.&quot; Economic Botany 23.1 (1969): 32-36. Web.&lt;/ref&gt;

The '''wetland method''' is the traditionally more common and important method for cultivation in Hong Kong: In the wetland method, water spinach is cultivated on flat fields surrounded by raised banks, which have oftentimes been used as [[Paddy field|rice paddies]] in the past. These former rice paddies have a heavy clay soil with an iron-pan. This helps to retain water for the water spinach. The seedlings to be used in this method are usually grown in a nursery on a dry field, as germination under water is quite poor. Six weeks after sowing, cuttings can be taken from the seedlings for transplantation. One cutting is an approximately {{convert|30|cm}} long cut from the stem containing seven or eight nodes. This is then planted in the field with a spacing of about {{convert|40|cm}}. The field is prepared beforehand by flooding it to a depth of {{convert|3|to|5|cm}}. The soil itself is tramped into a liquid mud so that the cuttings can root easily. Once the plants are established, the depth of the flooding is increased to {{convert|15|to|20|cm}}. The first harvest in the wetland method can usually be done at around 30 days after transplantation. Also, the harvesting differs from the dryland system: In the wetland, the upper part of the main shoot is cut at about water level. This stimulates lateral growth and produces horizontal shoots carrying vertical branches. After the first harvests, every seven to ten days throughout the summer, these vertical branches can be harvested. After the planting period, the fields are drained and once the fruit of the water spinach is ripe, it is harvested, dried, then trodden to release the seeds which are to be used for the following season.&lt;ref name=&quot;Edie, Harry 1969&quot;/&gt;

===Use of fertilizer===
How much fertilizer is used for the cultivation strongly depends on the region. Most research is from the 1980s and 1990s. Generally, it has been shown that a dose of {{convert|60|kg}} [[Nitrogen|N]]/ha is sufficient and that the application of [[Potassium|K]] can be beneficial on the yield. Also, the application of plant growth regulators, for example [[Adenine]] and Zetanine,{{clarify|What's zetanine?|date=May 2022}} has been found to be an effective means to promote water spinach growth. One study has determined, that the highest yields are produced with the application of 60&amp;nbsp;kg/ha of N, 90&amp;nbsp;kg/ha of [[Phosphorus pentoxide|P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;]] and 50&amp;nbsp;kg/ha of [[Potassium oxide|K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O]] for the first harvest. For the second harvest the optimal fertilization was determined as 120&amp;nbsp;kg/ha of N, 45&amp;nbsp;kg/ha of P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; and 100&amp;nbsp;kg/ha of K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O.&lt;ref name=&quot;Pandey, A.K. Aquatic Vegetables 2011&quot;/&gt;

'''Taiwan''': In Taiwan, the usual fertilization includes the basic application of about 10 t/ha of cow manure followed by 50&amp;nbsp;kg/ha of [[ammonium sulfate]] after each harvest.&lt;ref name=&quot;Pandey, A.K. Aquatic Vegetables 2011&quot;/&gt;

'''Bangkok''': In Bangkok, it is common to apply about 300&amp;nbsp;kg/ha of NPK fertilizer twice a month.&lt;ref name=&quot;Pandey, A.K. Aquatic Vegetables 2011&quot;/&gt;

'''Indonesia''': In Indonesia, usually 150&amp;nbsp;kg to 300&amp;nbsp;kg of NPK are applied per hectare.&lt;ref name=&quot;Pandey, A.K. Aquatic Vegetables 2011&quot;/&gt;

===Pathogens and pests===
[[File:Tortoise beetle hess.jpg|thumb|A [[tortoise beetle]] on an ''I. aquatica'' leaf]]
There are several pathogens and pests reported, affecting ''I. aquatica''. Pathogens include ''[[Pythium]]'', causing problems like damping-off, ''[[Cercospora]]'' leaf spot and root nematodes.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Also, [[aphid]]s may be problems in fields. Additionally, there are several [[List of feeding behaviours|polyphagous]] insects feeding on ''I. aquatica''. [[Lepidoptera]] species include ''Diacrisia strigatula'' Walker and ''Spodoptera litura''. The &quot;woolly-bear&quot; caterpillars (''D. virginica'' [Fabricius]) of the eastern United States and ''D. strigatula'' (Chinese tiger moth) are other species with wide food preferences.&lt;ref name=&quot;Austin&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=eS7lX_rC3GEC |first=Daniel F. |last=Austin |title=Florida Ethnobotany |publisher=CRC Press |year=2004 |isbn=978-0-8493-2332-4 |page=365}}&lt;/ref&gt; A specialist pathogen on ''I. aquatica'' is the [[oomycete]] ''Albugo ipomoeae-aquaticae'', though its range is restricted to southern and southeast Asia.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===Invasiveness===
''Ipomoea aquatica'' is listed by the [[USDA]] as a noxious weed,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://plants.usda.gov/java/noxious?rptType=Federal |title=Federal Noxious Weed List |publisher=USDA |access-date=2019-08-13}}&lt;/ref&gt; especially in the states of [[Florida]], [[California]], and [[Hawaii]], where it can be observed growing in the wild.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ipomoea aquatica Forssk. swamp morning-glory |url=http://plants.usda.gov/plant-profile?symbol=IPAQ |website=plants.usda.gov |publisher=United States Department of Agriculture Natural Resources Conservation Service |access-date=10 July 2015 |accessdate=11 August 2026 |archivedate=7 December 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251207140040/https://plants.usda.gov/plant-profile?symbol=IPAQ }}&lt;/ref&gt; In the US, water spinach has mainly become a problem in Florida. It is unclear why it is a problem there; however, although the fast growth rate has been cited as a threat to native plants in certain areas of Florida.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Water Spinach|url=http://myfwc.com/wildlifehabitats/habitat/invasive-plants/weed-alerts/water-spinach/|website=Florida Fish And Wildlife Conservation Commission|language=en|access-date=2020-05-11|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809092941/https://myfwc.com/wildlifehabitats/habitat/invasive-plants/weed-alerts/water-spinach/|accessdate=2026-08-11|archivedate=2020-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200809092941/https://myfwc.com/wildlifehabitats/habitat/invasive-plants/weed-alerts/water-spinach/}}&lt;/ref&gt; It could be owing to the time since introduction, or owing to climatic factors.&lt;ref name=&quot;Edie, Harry 1969&quot;/&gt; ''I. aquatica'' has been extensively cultivated in [[Texas]] for over 30 years, having been originally brought there by Asian immigrants. Because no evidence indicates the plant has escaped into the wild, Texas lifted its ban on cultivation for personal use with no restrictions or requirements, noting its importance as a vegetable in many cultures, and also began permitting cultivation for commercial sales with the requirement of an exotic species permit.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.texasinvasives.org/plant_database/detail.php?symbol=IPAQ |title=Texas Invasives |work=texasinvasives.org}}&lt;/ref&gt; Possession of ''I. aquatica'' has been prohibited in Florida since 1973, but it is still being grown and sold illegally. Some of the infestations in Florida public lakes have been eradicated, or at least attempts have been made.&lt;ref&gt;Langeland, K.A. &amp; K.C. Burks. 1998. Editors of ''Identification &amp; Biology of Non-Native Plants in Florida's Natural Areas''. University of Florida, Gainesville&lt;/ref&gt; In [[Sri Lanka]] it invades wetlands, where its long, floating stems form dense mats which can block the flow of water and prevent the passage of boats.&lt;ref&gt;Gunasekera Lalith. ''Invasive Plants, A Guide to the Identification of the Most Invasive Plants in Sri Lanka'', Colombo 2009.&lt;/ref&gt;

==Gallery==
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
File:04657jfDampol Rueda Plaridel Pungo Calumpit Bulacan Riverbanks Kangkung Viaductfvf 26.jpg|''I. aquatica'' along the [[Angat River]], [[Philippines]]
File:Starr-121029-0421-Ipomoea aquatica-habit in wetland-Ukumehame-Maui (24827090269).jpg|''Ipomoea aquatica'' in Ukumehame, [[Maui]], [[Hawaii]]
File:Immature seeds of Ipomoea aquatica 2.jpg|Immature fruits of ''Ipomoea aquatica''
File:Ipomoea aquatica Nksw 4.jpg|''Ipomoea aquatica'' at Nakhonsawan school, Nakhon Sawan, [[Thailand]]
File:Ipomoea aquatica bd-3.jpg|Fruits of ''Ipomoea aquatica ''
File:Ipomoea aquatica (Marsh Glory) flower W IMG 0403.jpg|Close-up of ''I. aquatica'' flower in [[Hyderabad]], [[India]]
File:9916Wawa Poblacion Balagtas 13.jpg|Freshly-harvested ''I. aquatica'' bundles being unloaded from rafts in the Philippines
File:甕菜 Ipomoea aquatica -香港西貢獅子會自然教育中心 Saikung, Hong Kong- (9240155912).jpg|''I. aquatica'' with white flowers in [[Sai Kung Town|Sai Kung]], [[Hong Kong]]
File:Bubulcus ibis in the Philippines 22.jpg|[[Cattle egret]]s among ''I. aquatica'' in [[Norzagaray]], Philippines
File:HK WCD 灣仔 Wan Chai 春園街 Spring Garden Lane shop Kai Bo Food Supermarket vegetable July 2021 SS2.jpg|''I. aquatica'' being sold in a market in [[Hong Kong]]
File:Ipomoea aquatica.jpg|''I. aquatica'' bundles sold in a market in [[Sarawak]], [[Malaysia]]
File:03899jfPasig City Boundary Buting Bridge School Creek Monument Makati Cityfvf 19.jpg|Bundles of ''I. aquatica'' being sold by a roadside vendor in [[Makati City]], Philippines
&lt;/gallery&gt;


==နိဿဲ==
{{Reflist|30em}}</text>
      <sha1>nh4xxp95rcs5as8na65qoib1330nk7m</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>