သြဘာသ ၊ကျာ်ဇၞော်

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mnw">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝဳကဳပဳဒဳယာ</sitename>
    <dbname>mnwwiki</dbname>
    <base>https://mnw.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">တၟေင်</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ညးလွပ်</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ညးလွပ် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဝှာင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဝှာင် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထာမ်ပလိက်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ထာမ်ပလိက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ရီု</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ရီု ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ပါင်မုက်</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ပါင်မုက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မဝ်ဂျူ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မဝ်ဂျူ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>သြဘာသ ၊ကျာ်ဇၞော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>982</id>
    <revision>
      <id>58263</id>
      <parentid>46735</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T03:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>58263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25680" sha1="0p7myvohjjgxi846w5l9c59x2h4ttb5" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name = '''ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တ သြဘာသ'''
|image = Ven. Obāsa.jpg
|image_caption =ဗီုရုပ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တ သြဘာသ
|birth_date = {{Birth date and age|1936|06|20}}
|birth_place = အရာပ်ကွာန်တၟိ၊ ကွာန်လၟိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
|birth_name = အံင်ယေန်
|death_date = 
|death_place = 
|death cause = 
|disappeared_date =
|body_discovered =
|monuments = 
|education = 
|alma_mater = 
|occupation = ခမဳသင်
|nationality = ဂကူမန်
|known_for = အစာလိက်၊ ကျာ်ဇၞော်
|party = 
|spouse = 
|awards = 
|children =
|honors = မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ&lt;br&gt; ဂုဏဝိသိဋ္ဌ ရာမညဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ
|parents = နာဲမျှေန်၊ မိဣဗေန်
|signature =
|footnotes =
}}

'''ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ သြဘာသ''' နွံပိုန်ရာမညနိကာယ ဘာရုင်ဒါန်၊ ဍုင်လၟိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ဝွံ ဟိုတ်မယိုက်ဂၠေင်လဝ် လျိုင်သာသနာ ပ္ဍဲပရိယတ် မဖျေဟ်ကၠုင်လိက် သၞာံဗွဲမလအ် ပွိုင် ၂၅ သၞာံပြင်င်တုဲ ကလိဂွံ ဒုင်ဗဂိန် တဆိပ်ကြာ အ္စာလိက် &quot;မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ&quot;၊ နူကဵု ဂကောံရာမညသံဃာနုဂ္ဂဟဂှ် ဗ္ဂိန်ကဵု တဆိပ်ကြာအ္စာလိက် &quot;ဂုဏဝိသိဋ္ဌ ရာမညဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ&quot;။ ပါဲနူဂှ်တုဲ လျိုင်ပကင်ရင် လပါ်သာသနာ လပါ်အလဵုအသဳဍုင်မ္ဂး နဒဒှ် ဝိနဲဓိုရ် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ရေဝ်။ အခိင်ကိုပ်ကၠာ ဟွံဒက်ပ္တန် ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယတေအ် ပ္ဍဲသင်မန် နွံဂကောံဇၞော် ရာမညမဟာသံဃသမဂ္ဂဳရ။ ပ္ဍဲဂကောံဏအ် ကေတ်လဝ် တာလျိုင် နဒဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ။ တုဲပၠန် လပါ်ဂကောံဂေါပက ကျာ်ကေလာသ ဍုင်လၟိုင်ဂှ်လေဝ် ကေတ်လဝ်တာလျိုင် နဒဒှ်ဥက္ကဋ္ဌကီုရ။

== ကဏ္ဍဒှ်မၞိဟ် ==
လၟောဝ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာသြဘာသဝွံ စူဠသက္ကရာဇ် (၁၂၉၈) သၞာံ၊ ဂိတုဒ္ဂိုန်(၃) မံက်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် က္တဵုဒှ်မၞိဟ် နူဇရေင်နာဲမျှေန်၊ မိဣဗေန် ပ္ဍဲအရာပ်ကွာန်တၟိ၊ ကွာန်လၟိုင် (ဍုင်လၟိုင်) ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်ရ။ မိကဵုမၜါ ခုတ်လဝ်ကဵုယၟု မာံအံင်ယေန် (အောင်ရင်) ရ။ ပၞောဝ်ကောန်မွဲမိ မွဲမ နွံစှ်တၠ ကောန်တြုံ(၈)တၠ၊ ကောန်ဗြဴ (၂) တၠဂှ်၊ မာံအံင်ယေန်ဝွံ ဒှ်ကောန်တြုံ မရနုက်ကဵုပန်ရ။ ကောန်တြုံ ကောန်ဗြဴ စှ်တၠတုန် - 

၁။ မာံထောန်သုင် (က) နာဲအၜဳ

၂။ မာံညုင် 

၃။ မာံဗထောန် (က) နာဲအစော် (စုတိ) 

၄။ မာံအံင်ယေန် (လၟေင်ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠသြဘာသ) 

၅။ မာံသာန်တေန် (က) နာဲနော် (စုတိ)

၆။ မိတေန်ယဳ (စုတိ) 

၇။ မာံအံင်ကျဳ

၈။ မိယျေန် (စုတိ)

၉။ မာံချေတ်သိုင် (စုတိ) 

၁၀။ နာဲဖေအံင် (က) နာဲအခွာဲ 

== ကဏ္ဍဒှ်သာမဏဳ ခမဳ ==
ကာလလၟောဝ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠမာံအံင်ယေန် ကလိဂွံအာယုက် (၁၁) သၞာံဂှ် မိကဵုၜါပအပ်စွံ ဘာလကျာ် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်သောမ နွံပိုန်ဘာရုင်ဒါန်၊ ပွိုင်မွဲ သၞာံတုဲ ကာလစိုပ်အာယုက် (၁၂) သၞာံ စူဠသက္ကရာဇ် (၁၃၁၀) သၞာံ၊ မိကဵုမၜါ ဒုင်သဇိုင်ပစ္စယာနုဂ္ဂဟ ပအပ်ကၠေံ ကောန်ဗၠာဲ မာံအံင်ယေန် ပ္ဍဲအဝေါင်သာသနာ ကဵုသ္ပကၠေံသာမဏဳ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အ္စာသောမတုဲ ခုတ်ကဵုလဝ်ယၟု ထပိုယ်သြဘာသာရ။ 

အခိင်ကာလသ္ပပယျင်ဂွံဂှ် ဒကာပယျင် လဇုအ္စာသဝ်ဗု သမ္ဘာမိမာအေင် ကေုာံ မိအနန္တဂုဏ် မိဣဗေန်၊ ဒုင်သဇိုင်ထံက်ပင်ဒကာပစ္စယ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာနန္ဒသာရ (ကွာန်ကၟာဝက်) ဒှ်အ္စာဥပ္ပဇျာဲတုဲ ပထမ အ္စာကမ် တၠဂုဏ်အ္စာဝိသုဒ္ဓ (ကွာန်တၟအ်ကၞေင်) ဒုတိယအ္စာကမ် တၠဂုဏ်အ္စာဣန္ဒက (လၟိုင်)၊ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် (၁၃၁၈) သၞာံ၊ ဂိတု ပသာ် (၈) မံက်ဂှ် နူဘဝသာမဏဳ ထပိုဲသြဘာသဂှ် အာစိုပ်ဒဒှ်ဘဝဘိက္ခုမွဲ မပြဲပြဲ  နကဵုယၟုခမဳသြဘာသဂှ် ပ္ဍဲခဏ္ဍသီ တၠအရှန်ဇရေင်ကျာ်ကေလာသ ကွာန်လၟိုင် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ရ။ 

== ကဏ္ဍကတ်ပညာ ==
လၟောဝ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာသြဘာသဝွံ နူဂွံအာယုက် (၁၁) သၞာံဂှ် နဒဒှ်ကွးဘာ စကတ်လိက် ဂတဵုဇၞော်မန် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အ္စာသောမ၊ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် (၁၃၁၀) သၞာံ၊ ကာလစိုပ်အာယုက် (၁၂) သၞာံဂှ် ဒှ်သာမဏဳတုဲ စကတ်ပ္ဍောန်သှ်ဇျာဲ မပ္တံ သၠပတ်ပရိုတ်တအ်ဂှ် သက္ကရာဇ် (၁၃၁၁) သၞာံ၊ ကာလဂွံအာယုက် (၁၃) သၞာံဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ သောမ ပလံင်ဗစိုပ်ဏာ တိုက်ပရိယတ္တိမန်ဘာတိုက် ကွာန်တၟအ်ကၞေင် ကဵုကတ်လိက် ဇရေင်တၠဂုဏ်အ္စာဝိသုဒ္ဓ (ဥက္ကဌ ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ တြေံ) ရ။  

သက္ကရာဇ် (၁၃၁၄) သၞာံ ကာလဂွံအာယုက် (၁၆) သၞာံဂှ် ဇရေင်တၠဂုဏ်အ္စာကောန်ကၠဵု (ယၟုခမဳညးသမ္တီဟွံဒး ဗွဲကြဴ ညးရာံတိတ်အာ) ဘာသဳ၊ ဍုင်မုဟ်ဍုင်ရ။ သက္ကရာဇ် (၁၃၁၅) သၞာံ ဂှ်ကလေင်ကတ်လိက် ပရိယတ္တိမန် ပ္ဍဲဘာကၠအ်ပၞဟ် ဍုင်မုဟ်ဍုင် ဇရေင်တၠဂုဏ်အ္စာကေတု၊ သက္ကရာဇ် (၁၃၁၆) သၞာံဂှ် ဂွံဇၞးကေတ်တန်ဍောတ်၊ သက္ကရာဇ် (၁၃၁၇) သၞာံဂှ် ဂွံအံင်ဇၞးကေတ် တန်ဒေါဝ် နူအလဵုအသဳရ။ သက္ကရာဇ် (၁၃၁၈) သၞာံဂှ် ပြာပ်အာဘာသုမင်္ဂလရာမိက ကွာန်မုဟ်ဒဵု တကအ်ခၟိုင်ကတ်လိက် ဇရေင်အ္စာဂုဏ်အ္စာဝါယမ ဗွဲမွဲဝှ်တုဲ သၞာံဂှ်ပၠန် ကလေင်စဴကၠုင် ကွာန်လၟိုင် အဃောဒှ်ဒၟံင် ဘဝသာမဏဳသီုကဵု ဟွံဂွံဆက်ကတ်လိက်ဂှ် ဒးမင်ဘာ ပဒတဴဝှ် ပ္ဍဲဘာရုင်ဒါန် ဌာန်ကွာန်ဇကု ပွိုင်မွဲသၞာံရ။ သက္ကရာဇ် (၁၃၁၉-၁၃၂၀) သၞာံဂှ် တၠဂုဏ်အ္စာဝိသုဒ္ဓ ကော်ဏာ ကွာန်တၟအ်ကၞေင် ဘာတိုက်ပၠန်တုဲ ဘိုင်ဖျေံလိက်ဗၞတ် (၂) ဝှ်ရ။ သက္ကရာဇ် (၁၃၂၀) သၞာံဂှ်ဟေင် ရန်ကဵု ဂွံဒှ်ဗဟုသုတညိဂးတုဲ တိုန်စိုပ်ဍုင်လ္ဂုင် ပဒတဴ ဗၞတ်ၜါဂိတုတုဲ သၞာံဂှ်ပၠန် ပြာပ်အာ ဘာကျာ် ဍုင်ပံင် ဆက်ကတ်လိက် ပရိယတ္တိ ဇရေင်တၠဂုဏ်အ္စာသာရ။ ဗၞတ် (၁) ဝှ်ရ ။ သက္ကရာဇ် (၁၃၂၁) သၞာံဂှ် ပြံင်စိုပ်အာကွာန်ရုတ်တံင် ဆက်ကတ်လိက် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အ္စာနန္ဒသာရ ဗၞတ် (၂) ဝှ်တုဲ ဟိုတ်နူကျာ်ဇၞော် အ္စာနန္ဒသာရ ခန္ဓကာယ ဟွံဍိုပ်ဍဴ ဒုင်စသိုင်ယဲဝေဒနာ ဆက်ဘိုင်ဖျေံလိက် ဗၞတ် (၂) ဝှ်ရ။ သက္ကရာဇ် - ၁၂၃၄ သၞာံ၊ က္လိဂွံ ခမဳတြဴဝှ် ရန်ကဵုဂွံပရံင် တိုန်ဏှ်ပရိယတ်တုဲ ပြာပ်တိုန်စိုပ် ဍုင်အင်ဝ ပဒတဴဗၞတ် (၄) ဝှ် တုဲသက္ကရာဇ် ၁၃၂၈- သၞာံဂှ် က္လေင်စဴကၠုင် ဌာန်တိုပ်သုက် ကွာန်လၟိုင် ဘာရုင်ဒါန်တုဲ စဖျေံကၠုင်လိက်ရ။    

== ကဏ္ဍဖျေံလိက် ==
ၜိုန်ဒှ်အကြာ အခိင်ကတ်လ္ၚတ်လိက်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၁၉-၁၃၂၀ သၞာံဂှ် ကေင်ဘိုင်ဖျေံလိက်ဗၞတ် (၂) ဝှ် ပ္ဍဲကဵုတိုက်ပရိယတ္တမန် ဘာတိုက် ကွာန်တၟအ်ကၞေင် ပ္ဍဲကဵုသက္ကရာဇ် ၁၃၂၁ - ၁၃၂၃ သၞာံဂှ် ဟိုတ်နူကဵု တၠဂုဏ်အ္စာနန္ဒသာရ၊ ကွာန်ရုတ်တံင် ဒှ်ယဲဝေဒနာဂိယဲတုဲ ကေင်ကဵုလဝ်အရီုဗင် ဘိုင်ဖျေံလဝ်လိက် ဗၞတ် (၂) ဝှ် ပ္ဍဲဘာ ရုတ်တံင် ကွာန်ရုတ်တံင်ရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ သၞာံဂှ် စဖျေံ လိက်ပ္ဍဲ တိုက်ပရိယတ္တိမန် ဘာရုင်ဒါန် ကွာန်လၟိုင်ရ။ 

== ကဏ္ဍလဟဵုပ္တိုန် အရာဝတ္ထု မဒှ်အထံက်သာသနာ ==
နူကဵုကျာ်ဇၞော်အ္စာဣန္ဒကမဟာထေရ် (စဴအာဘဝပရလိုက်)သၠးကၠေံကမၠောန်ကေင်ကာ ဘာရုင်ဒါန်အိုတ် ဇူကၠေံၜိုဟ်ၜိုဟ်သြိုဟ်သြိုဟ်တုဲ ကမၠောန်မင်မွဲအုပ်ဓုပ် ပ္ဍဲဘာရုင်ဒါန် အိုတ်သီုတအ်ဂှ် လၟောဝ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠသြဘာသ ကေတ်ကၠုင်လဝ်တာလျိုင် လဟဵုပတိုန်မပ္တံဘာဇၞော် ဘာကုဋ်၊ ကောန်ကတ်လိက် ဘာကဵုပိုန် သ္ဘင်ဓရ်၊ ဇြပ်မင်သဳတအ်ရ။  

== ကဏ္ဍတာလျိုင်ဂကောံ မဆေင်စပ်ကဵုသာသနာ ==
သက္ကရာဇ် - ၁၃၆၉ သၞာံ၊ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် (၁၃) မံက် နူကဵုအလဵုအသဳ သံဃမဟာနယကကၟိန်ဍုင် ခါန်ကၞက်ပတိုန်လဝ်ကဵု ကဆံင်ဝိနဲဓိုရ် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ သံဃသမုတ္တိကေုာံ ဥက္ကဋ္ဌဍုင်လၟိုင်ရ။ ပ္ဍဲပကောံဂေါပက ကျာ်ကေလာသ ဍုင်လၟိုင်ဂှ် နဒဒှ်ဟိတဓရ၊ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဗွဲလၟေင်လၟေင် ကေင်ကေတ်ကၠုင်လဝ် တာလျိုင်ရ။ 

ပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန်လၟုဟ်ဏအ် နူကဵုဥက္ကဋ္ဌဂေါပက ကျာ်ကေလာသ ကျာ်ဇၞော်တၠဂုဏာလင်္ကာရ ဘာကျာ်ဍုင်လၟိုင် က္လိလောန်စဴ အာသွဝ် ဘဝပရလိုက်တုဲဂှ် ကျာ်ဇၞော်တၠသြဘာသ ဆက်ကေတ်အာ တာလျိုင် နဒဒှ်ဥက္ကဋ္ဌဂေါပက ကျာ်ကေလာသကီု သီုကဵုဒှ်ညးဍိုက်ပေင် အာယုဝဎ္ဍိ ဂုဏာဝဎ္ဍိ ပညာဝုဎ္ဍိ နွံပိုန်ဘာတုဲ ဂကောံသင်ပန်ဘာ (ဘာကျာ်၊ ဘာရုင်ဒါန်၊ ဘာရာမည၊ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး) သၟိတ်ပတိုန်လဝ် ဒဒှ်အ္စာတၠ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်လၟိုန်ပၠန်ရ။ 

ပ္ဍဲကဵုဂကောံဂိုဏ်ဘာမြာင် သ္ကုတ်ရေဝ်သၟဝ်ကျာဂှ် ကျာ်ဇၞော် အ္စာတၠဘာဝင်ခဏ အာကၠုင်ချဳဓရာင်ဟွံမာန် မပ္တံကဵုကိစ္စဂိုဏ်နာနာသာ် ဟိုတ်နူပတုဲပၟိက် ဟွံသၟဟ်အစောံတုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠသြဘာသ ကေတ်လဝ်တာလျိုင် နဒဒှ် အထံက်အ္စာတၠဂိုဏ် သ္ကုတ်ရေဝ်သၟဝ်ကျာရ။ ပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန်ဏအ်ပၠန် က္လိဂွံလဝ် တာလျိုင်ဥက္ကဋ္ဌ ဂကောံရာမညမဟာသံဃသမဂ္ဂဳရ။ (တင်သမ္တီ ဂကောံဝွံ ဒက်ပတန်လဝ် နူကဵုသၞာံဒေါဝ်သာသနာ (၂၅၀၀) တေံရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် နူကဵုဒက်ပတန်လဝ်ဂကောံ ရာမညဓမ္မာစရိယတုဲဂှ် ဂကောံရာမညမဟာသံဃသမဂ္ဂဳသ္ပလဝ် ဂကောံတမ်တုဲ ဟွံချဳဒရာင်ရ။ ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယဟေင် ချဳဒရာင်ဒၟံင် ကမၠောန် သာသနာအလုံဂကောံရာမညနိကာယနာနာသာ်ရ။  

== ကဏ္ဍက္လိဂွံတဆိပ်ကြာဗြနာံ ==
ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ သြဘာသဝွံ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၆၅ သၞာံဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳကၟိန်ဍုင် ဗဂိန်ကဵုတဆိပ်ကြာ အ္စာလိက် &quot;မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ&quot; တဆိပ်ကြာအ္စာလိက် ဂုဏဝိသိဋ္ဌ ရာမညဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ နူကဵုဂကောံရာမညသံဃာနုဂ္ဂဟ ပတိုန်ဂုဏ်စရာဲ အပ်ပြာပ်ကဵု ကုအ္စာလိက်ဖျေံကၠုင်လိက်ပရိယတ် ဟွံဂွံသ္ကုတ်ခြာ ပေင် (၂၅) သၞာံဂှ်လေဝ် ဂွံဒုင်ဗဂိန်ကေတ်ကီုရ။ 

== စဳပျးစရာဲဂုဏ် ==
&quot;တီဒတုဲဖိုလ် ဒှ်ဂုဏ်၊ တီဂုဏ် ဒှ်စရာဲ၊ တီစရာဲ ဒှ်ခန်လ္ၚတ်&quot; ရန်ကဵုဂလာန်သာ်ဏအ်တုဲ တိုက်ပရိယတ္တိမန် ရာမညနိကာယ ဘာရုင်ဒါန်၊ ဍုင်လၟိုင် ဂွံတန်တဴကၠုင် ဗွဲမလံလကာဖာမာန်ဂှ် ပၞောဝ်ကဵုအ္စာလိက် မပတုဲကၠုင်ဒတုဲဖိုလ် ဖျေံကၠုင်လိက်အဆက်က်ဂမၠိုင်တအ်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာသြဘာသဝွံ ပါလုပ်လၟိဟ် အ္စာလိက်မွဲဇကုကီုတုဲ ဂုဏ်ညးလ္တူ တိုက်လိက်နွံတဴရ။ ဟိုတ်နူပံက်လဝ် တိုက်လိက်ပရိယတ္တိမန်တုဲ ဂွံစရာဲဘာ စရာဲဌာန် စရာဲဂကူ စရာဲသာသနာမန် ဗွဲစၟတ်ရ။ အရာမဒှ်စရာဲဂှ် ပိုဲသဒးဂၠာဲခန်လ္ၚတ်ရ။ 

နူကျာ်ဇၞော်အ္စာသြဘာသ စဖျေံကၠုင်လိက် ပ္ဍဲတိုက်လိက်ပရိယတ္တိမန် ဘာရုင်ဒါန် သက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ သၞာံတေံ စဵုကဵုပစ္စုပ္ပန်လၟုဟ်မာန်ဂှ် ဟိုတ်နူကဵုစိုတ်ဓာတ် သန္နိဌာန်ယိုက်ဂၠေင် သဇိုင်ဝန် သာသနာဗိုန်ဗတ်ခိုင်ကၠိုက်ရောင်ဂှ် သီုဟွံဒးလ္ၚတ် ဇြိုဟ်ဟ်နက်က်မွဲသာ် ကၠးဖ္ဍးမံင်တုဲ ဂွံတီကေတ်မာန်ရ။ 

လောန်ကၠုင်ၜိုတ် (၂ဝ) သၞာံပြင်တေံ အဲညးပကောံပကေဝ် အတ္ထုပ္ပတ္တိဏအ် ကေင်အာဝေင်လဝ်ကွာန်ကြေဝ်ဏာ ဘာဇၞော်တုဲ တၠဂုဏ်အ္စာသုဝဏ္ဏ ညးကေင်ဟီုထိုင်သးလဝ် တၠဂုဏ်အ္စာ ဘာရုင်ဒါန် (ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠသြဘာသ လၟုဟ်ဏအ် မိက်သ္ဂး) ရဴဝွံမ္ဂး &quot;တၠဂုဏ်အ္စာ ဘာရုင်ဒါန်မွဲ ဇဲခိုဟ်ကွေံကွေံ ညးဖျေံမင်လိက် နူကဵုတန်မူလ စဵုကဵုတန်ဇၞော် မွဲမွဲတ္ၚဲ (၅၊၆) ဗွဟ်  နူဂယးစဵုကဵုစိုပ် ဗ္တံဇကုမွဲဓဝ်&quot; ရ။ 

သက္ကရာဇ် - ၁၃၇၅ သၞာံ၊ ပ္ဍဲသဘင်တ္ၚဲဝိဇာတ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ သဳလာစာရ၊ တိုက်ပရိယတ္တိမန် ဘာဗ္ဂေါသၟဝ်၊ ဍုင်မတ်မလီုဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဝိသာရဒ (ပါဠိပါရဂူ) ဘာဓမ္မစက် ကွာန်ကြေဝ်ဏာ၊ အဃောညးမြော်လဝ် သြဝါဒထၟံက်ထ္ၜးလဝ် စရာဲကျာ်ဇၞော်အ္စာသဳလာစာရ သီုညးဖက်ထၟံက်ထ္ၜးဏာလဝ် စရာဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ သြဘာသ ရဴဝွံမ္ဂး &quot;ယဝ်ရ တၠဂုဏ်အ္စာ သြဘာသ (ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ သြဘာသ လၟုဟ်ဏံ မိက်သ္ဂး) ဆက်ဖျေံမံင်လိက်ဖိုဟ်မ္ဂး တၠဂုဏ်အ္စာ ဖျေံလိက်လအ်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဗွိုင်အ္စာလိက်မန်ဂမၠိုင်ရ။&quot;  

ရမျာင်ဟီုထိုင်သး အကြာညးမကေင်ဒှ်လဝ်ကွးကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠသြဘာသ ဟီုမံင် တၠဂုဏ်အ္စာသြဘာသဂှ် ဟွံဗက်စပၟိက်ဆန္ဒ ဟွံလွဳကွးအရင်ရ။ ကောန်ကတ်လိက် မဒှ်ကွးညးသီုဖအိုတ်ဂှ် ညးဆက်ဆောံတုပ်သၟဟ် ဗၠေတ်ကဵုစေဝ်ပၞောန် မပတံကဵုဟွံလ္ၚောဝ်ကျာ် ဟွံစှ်ေပိဏ္ဍပါတ် သီုဟွံမွဲကဵုအခေါင် ဗဵုပေဲါသဘင်မ္ဂး ဍောတ်ကဵုဒှ် ဇၞော်ကဵုဒှ် ညးဒုက်ကဵုလေံၜဝ်ဖအိုတ်ရ၊ မပတံကဵုက္ဍိုပ်ဂိ ဇကုကတဴ ယဲညိညိမ္ဂး ၜိုန်ရဒးဂြောပ်ဓလီုလဝ်ယာတ်ကီုလေဝ် ညးသၟဟ်အစောံမံင်မ္ဂး ဗွဟ်ဖျေံလိက်ညး ညးဟွံကဵုလီုအာရ။  

ရန်ကဵုဟိုတ်ဂလာန်ထိုင်သး နူညးဂမၠိုင်တုဲ နဲကဲကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ သြဘာသဆေင်ကဵု ပရေင်အုပ်ဓုပ်တိုက်လိက် အုပ်ဓုပ်ကောန်ကွး သင်ကတ်လိက်တအ်ဂှ် ၜိုန်ဟွံဒှ်တဲလ္တူအိုတ်မွဲကီုလေဝ် ဟိုတ်နူညးမင်မွဲကၠုင်တိုက်ပရိယတ္တိမန် ရာမညနိကာယ ဘာရုင်ဒါန် ဗွဲမလံလကာဖာန်မာန်တုဲ ဒၞဲါဒးကေတ်ခန်လ္ၚတ် နွံတဴဗွဲစၟတ်ဨကန်ရ။ စရာဲဂုဏ် ညးလ္တူတိုက်လိက် လ္တူဂကူ ဘာသာသာသနာ ဇၞော်မောဝ်တဴ ဗွဲမလောန်ရောင်ဂှ် ညးချူလိက်ဏံမိက်ဂွံဟီုထိုင်သး ပျးကဵုအတ္တုပ္ပတ္တိ ကေုာံစရာဲဂုဏ်ညးဆဝွံကၠာရ။   

== နိဿဲ ==
လိက်အုပ်။ ။ဓမ္မကထာ (ပထမကၞပ်) စၟတ်သမ္တီ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠဘဒ္ဒန္တ သြဘာသမဟာထေရ်၊ ရာမညနိကာယ တိုက်ပရိယတ္တိမန် ဘာရုင်ဒါန်၊ ဍုင်လၟိုင်။

[[Category:ကဏ္ဍအဓိက!]]
[[Category:အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]</text>
      <sha1>0p7myvohjjgxi846w5l9c59x2h4ttb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပၞာန် ပရေင်ဗၞိက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9819</id>
    <revision>
      <id>58262</id>
      <parentid>52420</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>1715</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>58262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8464" sha1="0irnmgk5v4eqboavjbeyubhh0bvy60o" xml:space="preserve">{{Infobox
| title = ပၞာန် ပရေင်ဗၞိက်&lt;br&gt;&lt;small&gt;(trade war)&lt;/small&gt;
| image = [[File:Nuvola apps kchart.svg|120px|Trade War Icon]]
| caption = ပၞာန် ပရေင်ဗၞိက်ဝွံ ဒှ်ပရေင်ပၠံင်ပစာ် အကြာ ဍုင်ဂမၠိုင် နကဵု လွဟ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပဝ်လသဳ ပရေင်ဗၞိက်ရ
| label1 = အရာ အဓိက
| data1 = [[သြန်အခေါန် ကပေါတ်]]၊ ကၟာတ်လဒဵု ပရေင်ဗၞိက်
| label2 = ဟိုတ် အဓိက
| data2 = ပရေင်စဵုဒၞာ (Protectionism)၊ ဆောမ်လေင် ဗၞိက်
| label3 = ပရေင်အာစိုပ်
| data3 = င္ၚုဟ်မး သၠုင်တိုန်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍိုန်လျ
| label4 = ဆက်စပ် ကု
| data4 = [[ပရေင်ဗၞိက် ဂၠးကဝ်]]၊ [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အလုံဂၠးကဝ်]]
}}

'''ပၞာန် ပရေင်ဗၞိက်''' ({{lang-en|trade war}}) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ပရေင်ပၠံင်ပစာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်တဝ်စၞေဟ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အကြာ ဍုင်မွဲကဵု ဍုင်မွဲ နကဵု ပွမစကာ လွဟ် ပဝ်လသဳ ပရေင်ဗၞိက် မပ္တံကဵု ပွမသၠုင်ပတိုန် [[သြန်အခေါန် ကပေါတ်]] (tariffs) ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဖျေံ ကၟာတ်လဒဵု (quotas) လတူ ကပေါတ်ရာန်လုပ် နူဍုင်တၞဟ်ရ။ ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး ပၞာန် ပရေင်ဗၞိက်ဝွံ ကတဵုဒှ်ကၠုင် ဟိုတ်နူ ဍုင်မွဲ ကလေင်တက် (retaliation) လတူ ပဝ်လသဳ ပရေင်စဵုဒၞာ (protectionist policies) ဍုင်မွဲသအာင် မဖျေံလဝ် လတူညးတအ်ဂှ်ရ။

== ဟိုတ် ကေုာံ ဗီုပြင် ကတဵုဒှ် ==
ပၞာန် ပရေင်ဗၞိက်ဝွံ မလေပ်ကတဵုဒှ် နကဵု ဟိုတ် အဓိကဂမၠိုင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
* '''ပရေင်စဵုဒၞာ (protectionism):''' အလဵုအသဳ ဍုင်မွဲမွဲ မိက်ဂွံ စဵုဒၞာ ကမ္ပဏဳ ကေုာံ ကမၠောန် အပ္ဍဲဍုင်ဇကု ညံင်ဟွံဂွံ ဒးဒုင်ပြိုင်ပကာန် ကုကပေါတ် နူဍုင်သအာင်တုဲ၊ ကံက်အခေါန် သၠုင်သၠုင် လတူ ကပေါတ်ရာန်လုပ်ရ။
* '''လျိုင်ဗၞိက် ဟွံတုပ်သၟဟ် (trade deficits):''' ယဝ်ရ ဍုင်မွဲ ဒးရာန်လုပ်ဒၟံင် ကပေါတ် နူဍုင်တၞဟ် ဂၠိုင်နူကဵု ကပေါတ်ဇကုမသွံပတိတ်မ္ဂး (ဆောမ်လေင် ဗၞိက်)၊ အလဵုအသဳဂှ် မိက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေံ ကပေါတ်ရာန်လုပ်တုဲ ကံက်အခေါန်မာန်ရ။
* '''ပွမကလေင်တက် (retaliation):''' ယဝ်ရ ဍုင် (က) ကံက်အခေါန် လတူ ဍုင် (ခ) မ္ဂး၊ ဍုင် (ခ) ဂှ်လေဝ် ဟွံဒုင်ကျတုဲ ကလေင်ကံက်အခေါန် လတူ ကပေါတ် ဍုင် (က) ကီုရ။ အရာဏအ်ဂှ် ကတဵုဒှ်အာ &quot;ပၞာန်&quot; မဆက်စပ် ကလေင်တက်ရေင်သကအ်ရ။

== ပရေင်အာစိုပ် ကေုာံ အဆက်ဖိုလ် ==
ၜိုန်ရ အလဵုအသဳတအ် ထေင်ကေတ် ပၞာန် ပရေင်ဗၞိက်ဂှ် ကဵုဖိုလ် ကုဍုင်ဇကုကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲအရာမဍာံစၟတ်မ္ဂး ဍေံကဵု အဆက်ဖိုလ် လပါ်ပရေအ် ကုလပါ်သီုၜါ ကေုာံ အလုံဂၠးကဝ်ရ-
# '''င္ၚုဟ်မး ကပေါတ် သၠုင်တိုန်:''' ဟိုတ်နူ သြန်အခေါန် သၠုင်တိုန်တုဲ၊ ကမ္ပဏဳတအ် ဒးထပ်စုတ် င္ၚုဟ်အခေါန်ဂှ် ပ္ဍဲကပေါတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးသုင်စောဲ ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒးရာန်စ ကပေါတ် နကဵု င္ၚုဟ်မး မသၠုင်တိုန်ရ။
# '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးကဝ် ဍိုန်လျ:''' ကမ္ပဏဳ မသွံပတိတ် ကပေါတ်တအ် သွံကပေါတ် ဟွံစှ်ေတုဲ၊ ပရေင်တဵုလွဳ ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပိုန်ဒြပ် ဍိုန်လျစှ်ေအာရ။
# '''သၞောတ်ဝ် ပလံင်ဗစိုပ် လီုလာ် (Supply Chain Disruption):''' ကမ္ပဏဳ မဒးရာန် ကပေါတ်အဝဲလပါ် (Components) နူဍုင်သအာင်တအ်ဂှ် ဒးဆောမ်ဒၟံင် ပြဿနာ င္ၚုဟ်မးသၠုင် ကေုာံ ကပေါတ်ဟွံစိုပ် အခိင်ရ။

== ဥပမာ ပၞာန် ပရေင်ဗၞိက် ပြာကတ်ဂမၠိုင် ==
* '''ပၞာန် ပရေင်ဗၞိက် အမေရိကာန်-ကြုက် (US-China Trade War):''' စကတဵုဒှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၈ ပ္ဍဲလက်ထက် သမ္မတ ဒဝ်နယ် ထရမ် (Donald Trump) မဖျေံအခေါန် လတူ ကပေါတ်ရာန်လုပ် နူကြုက် သွက်ဂွံ ပသောင် ပြဿနာ ဆောမ်လေင်ဗၞိက် ကေုာံ ပွမကၠတ် နဲကဲပညာရ။ ဍုင်ကြုက် လေဝ် ကလေင်ကံက်အခေါန် လတူ ကပေါတ် အမေရိကာန်ကီုတုဲ၊ ပြဿနာဏအ် ပရေင်အာစိုပ် နွံလတူ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အလုံဂၠးကဝ် ဗွဲမဇၞော်ရ။
* '''သၞောဝ်အခေါန် သမု-ဟဝ်လဳ (Smoot-Hawley Tariff Act):''' ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၃၀ ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန် ပတိတ်လဝ် သၞောဝ်ဏအ် သွက်ဂွံ ကံက်အခေါန် သၠုင်သၠုင် လတူ ကပေါတ် ဥရောပရ။ ရးဥရောပတအ် ကလေင်တက်တုဲ၊ ပရေင်ဗၞိက် ဂၠးကဝ် စှ်ေအာ ၆၅% တုဲ၊ ဒှ်ဟိုတ်မွဲ မပကဵု ညံင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးကဝ် ဂွံလီုလာ် ဗွဲမဇၞော် (Great Depression) ပ္ဍဲခေတ်ဂှ်ရ။

== တင်နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ပရေင်ဗၞိက် ဂၠးကဝ်]]
* [[သြန်အခေါန် ကပေါတ်]]
* [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အလုံဂၠးကဝ်]]
* [[ဂကောံဗၞိက် ဂၠးကဝ်]] (WTO)

[[ကဏ္ဍ:ပရေင်ဗၞိက် ဂၠးကဝ်]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အလုံဂၠးကဝ်]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:အခေါန်]]</text>
      <sha1>0irnmgk5v4eqboavjbeyubhh0bvy60o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အခေါန်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12255</id>
    <revision>
      <id>58264</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:05:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု အခေါန် (Tax)၊ ပရေင်ကံက်အခေါန်၊ သၞောဝ်ဥပဒေအခေါန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်အလဵုအသဳဂမၠိုင် မဒှ်ရ။   {{DEFAULTSORT:အခေါန်}} [[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] Ca...&quot;</comment>
      <origin>58264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="598" sha1="b7symgukgm66dost22e4prbro1koe2h" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု အခေါန် (Tax)၊ ပရေင်ကံက်အခေါန်၊ သၞောဝ်ဥပဒေအခေါန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်အလဵုအသဳဂမၠိုင် မဒှ်ရ။ 

{{DEFAULTSORT:အခေါန်}}
[[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[Category:အလဵုအသဳ]]
[[Category:သၞောဝ်ဥပဒေ]]
[[Category:ပရေင်သြန်]]
[[Category:ပရေင်စၟိန်ပြမာန်]]</text>
      <sha1>b7symgukgm66dost22e4prbro1koe2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နဲကဲချူဝတ္ထုဇမၠေံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12256</id>
    <revision>
      <id>58265</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;[[File:Typewriter.jpg|thumb|right|300px|စက်တက်လိက်တြေံ မဒှ်အရာသင်္ကေတ သွက်သၟာချူလိက်ဂမၠိုင်။]] '''နဲကဲချူဝတ္ထုဇမၠေံ''' ({{lang-en|Short story writing techniques}}) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ကွတ်ပညာ ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန် သွ...&quot;</comment>
      <origin>58265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13121" sha1="qlf3vmapvjisiry3vbkxbq3lh956uom" xml:space="preserve">[[File:Typewriter.jpg|thumb|right|300px|စက်တက်လိက်တြေံ မဒှ်အရာသင်္ကေတ သွက်သၟာချူလိက်ဂမၠိုင်။]]
'''နဲကဲချူဝတ္ထုဇမၠေံ''' ({{lang-en|Short story writing techniques}}) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ကွတ်ပညာ ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန် သွက်ဂွံချူဗဒှ် ဝတ္ထုဇမၠေံ မွဲရ။ ဝတ္ထုဇမၠေံ (Short story) ဝွံ ဒှ်လိက်ပရေင် မချူလဝ် နကဵုနဲကဲလဴပူ (narrative prose) မွဲတုဲ မလေပ်ဖတ်အာစိုပ်ဒတုဲမာန် ပ္ဍဲကာလမွဲအလန်ဓဝ်ရ။ တၞဟ်နဂွံဒှ် ဝတ္ထုဇမၠေံ မခိုဟ်မွဲဂှ် သၟာချူလိက်တံ ဒးစကာ နဲကဲလဒက်ပ္တန်ဇာတ်လမ်း၊ ပရေင်ဗဒှ်ဇာတ်ကောင်၊ ကေုာံ ဒွက်ဂလာန် ညံင်ဂွံစိုပ်တရဴရ။&lt;ref&gt;Poe, Edgar Allan. &quot;The Philosophy of Composition.&quot; ''Graham's Magazine'', 1846.&lt;/ref&gt;

== နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဝတ္ထုဇမၠေံဂှ် ဟိုတ်နူအခိင်ကာလ ကေုာံ လၟိဟ်မလိက် အပိုင်အခြာနွံတုဲ ပရူပရာမွဲဓဝ်၊ ပရေင်ဟွံကိတ်ညဳ (conflict) မွဲဓဝ်ဟေင် ရုဲစှ်တုဲ ဒးချူဗဒှ်ရ။ နဲကဲချူဝတ္ထုဇမၠေံဂှ် ဒှ်အရာမကဵုဒြဟတ် သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ် စိုတ်စရိုတ် ညးမဖတ်လိက်တံ ညံင်ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲကဵုဇာတ်လမ်းဂှ်ရ။ ညးမချူလိက် [[Edgar Allan Poe|အေဒ်ဂါ အာလာန် ပဝ်]] ကေၚ်ဟီုလဝ်ဝွံ &quot;ဝတ္ထုဇမၠေံမ္ဂးဂှ် ဒးဒှ်အရာ မဖတ်မာန် ပ္ဍဲအခိင် ဍောတ်သောဲမွဲ (မွဲနာဍဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ၜါနာဍဳ) တုဲ သီုကဵုမကဵုဖဵု ဓရ်လညာတ်မွဲဓဝ် (single effect) ထေက်ရ&quot; လဝ်ရ။

== လဒက်ပ္တန် ဇာတ်လမ်း (Plot Structure) ==
လဒက်ပ္တန် ဇာတ်လမ်း (Plot) ဂှ် ဒှ်တမ်ရိုဟ် သွက်ဝတ္ထုဇမၠေံမွဲရ။ အတိုင်သၞောဝ်လဒက်ပ္တန် (Freytag's Pyramid) မ္ဂး ဇာတ်လမ်းမွဲဂှ် ပါ်လဝ် နကဵု ၅ ကဆံင်ရ။&lt;ref&gt;Freytag, Gustav. ''Technique of the Drama: An Exposition of Dramatic Composition and Art''. 1863.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ လၟေင်လဒက်ပ္တန် ဇာတ်လမ်း ၅ ကဆံင်
|-
! ကဆံင် !! ယၟုအင်္ဂလိက် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန်
|-
| ၁ || Exposition || မပံက်ထ္ၜး နိဒါန်၊ မသၞောဝ်ကဵု ဇာတ်ကောင် ကေုာံ ဒၞာဲဒတန်။
|-
| ၂ || Rising Action || ပရေင်ကတိုင်ကၟဟ် စက္တဵုဒှ်၊ ပြသၞာဂမၠိုင် က္တဵုဒှ်ကၠုင်။
|-
| ၃ || Climax || အထောတ်အထီု ဇာတ်လမ်း၊ ကဆံင်မၞုံကဵု ပရေင်စိုတ်ထုဲအိုတ် ကေုာံ ပြသၞာဇၞော်အိုတ်။
|-
| ၄ || Falling Action || ကြဴနူ အထောတ်အထီုတုဲ လၟေင်ဇာတ် ကလေင်စှ်ေကၠုင်၊ ပြသၞာ စသောဲကၠေံ။
|-
| ၅ || Resolution/Denouement || တင်နိဂီု ဇာတ်လမ်း၊ မသောၚ်ကၠေံ ပြသၞာအလုံအိုတ်သီု။
|}

== ပရေင်ဟွံကိတ်ညဳ ကေုာံ ပရေင်တဝ်စၞေဟ် (Conflict) ==
ပရေင်ဟွံကိတ်ညဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်တဝ်စၞေဟ် (Conflict) ဟွံမွဲမ္ဂး ဇာတ်လမ်းဟွံဒှ်ရ။ ပရေင်တဝ်စၞေဟ်ဂှ် ပါ်လဝ် ၜါသာ်ရ။
* '''ပရေင်တဝ်စၞေဟ် အပ္ဍဲ (Internal Conflict):''' ဇာတ်ကောင်ဂှ် ဒးတဝ်စၞေဟ် ကုစိုတ်စရိုတ် ကေုာံ ပရေင်ဒုင်စသိုင်ဇကုရ။ (ဥပမာ - မၞိဟ် vs အတ္တဇကု)
* '''ပရေင်တဝ်စၞေဟ် အမ္ၚး (External Conflict):''' ဇာတ်ကောင်ဂှ် ဒးတဝ်စၞေဟ် ကုသဘာဝ၊ ညးတၞဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောဝ်လောကရ။&lt;ref&gt;McKee, Robert. ''Story: Substance, Structure, Style and the Principles of Screenwriting''. HarperCollins, 1997.&lt;/ref&gt;

== ပရေင်ဗဒှ် ဇာတ်ကောင် (Character Development) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံမွဲမွဲ ဟိုတ်နူဇမၠေံဒၟံင်တုဲ ဇာတ်ကောင်ဟွံဂၠိုင်ရ။ အဓိက ဇာတ်ကောင် (Protagonist) ကေုာံ ဇာတ်ကောင်ဒစးဒုင် (Antagonist) ၜါဝွံဟေင် အရေးဇၞော်ရ။ သၟာချူလိက်တံ ဒးဖန်ဗဒှ် ဇာတ်ကောင် ညံင်ဂွံဂျိုင်ဒၟံင် (Three-dimensional characters) တုဲ ဒးကဵုလဝ် ပရေင်ရန်တၟံ ကေုာံ ဟိုတ်ဖဵုကမၠောန်ညးတံရ။

== ဒၞာဲဒတန် ကေုာံ ပွဳပွူ (Setting and Atmosphere) ==
[[File:Foggy_forest.jpg|thumb|left|250px|ပွဳပွူမၞုံကဵု မန်ထူဒၟံင် မကဵုသမ္တီ ပရေင်ဂြိုဟ်ယာဲ။]]
ဒၞာဲဒတန် (Setting) ဂှ် မပံက်ထ္ၜးလဝ် ဒၞာဲ၊ အခိင်ကာလ၊ ကေုာံ ရာသဳဥတုရ။ ပွဳပွူ (Atmosphere/Tone) ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု စိုတ်စရိုတ် ညးမဖတ်လိက်တံ ညံင်ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲဇာတ်လမ်းရ။ သၟာချူလိက်တံ ဒးစကာ ဂလာန်မပံက်ထ္ၜး ရုပ်သာ် (sensory details) - အာရီုဆဵု၊ မိင်၊ ဒုင်စသိုင်၊ ကျာ၊ ကေုာံ ရှ် မဒှ်ရ။

== တမ်ရိုဟ် ပရူပရာ (Theme) ==
တမ်ရိုဟ် ပရူပရာ (Theme) ဂှ် ဒှ်က္ဍိုပ်ဇာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဓရ်လညာတ် အဓိက မၞုံပ္ဍဲဝတ္ထုဂှ်ရ။ ဥပမာ - ပရေင်ဆာန်၊ ပရေင်သစ္စစှ်ေ၊ ဒဒှ်မပြံင်လှာဲ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ချိုတ်ဂျိုင် တံမဒှ်ရ။ ဝတ္ထုဇမၠေံခိုဟ်မွဲဂှ် ဟွံဟီုထ္ၜး တမ်ရိုဟ်ပရူပရာ တပ်ပ်ရ၊ ဆ္ဂး ဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵုလၟေင်ကမၠောန် ဇာတ်ကောင်တံရ။

== လညာတ်ညးလဴပူ (Point of View) ==
လညာတ်ညးလဴပူ (Point of View - POV) ဂှ် ဒှ်အရာမရုဲစှ် ညးလဵုမလဴပူဒၟံင် ဇာတ်လမ်းဝွံရော မဒှ်ရ။ 
* '''ပထမပူဂိုလ် (First-person):''' ညးလဴပူဂှ် ဒှ်ဇာတ်ကောင်မွဲတုဲ စကာလဝ် &quot;အဲ&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ပိုဲ&quot; ရ။
* '''ဒုတိယပူဂိုလ် (Second-person):''' စကာလဝ် &quot;မၞး&quot; တုဲ ညးမဖတ်လိက် ပါလုပ်ပ္ဍဲဇာတ်ရ (ဟွံစကာစဂၠိုင်)။
* '''တတိယပူဂိုလ် (Third-person):''' ညးလဴပူဂှ် နွံမ္ၚးဇာတ်လမ်းတုဲ စကာလဝ် &quot;ညး&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး ယၟုဇာတ်ကောင်ရ။ ဏအ်ဝွံ ပါ်အာ (Limited) ကဵု (Omniscient) ၜါသာ်ပၠန်ရ။

== အလုံဒွက်ဂလာန် (Dialogue) ==
[[ဒွက်ဂလာန်]] (Dialogue) ဂှ် ဒှ်အရာမဟီုဂး အကြာဇာတ်ကောင်တံရ။ ဒွက်ဂလာန်ခိုဟ်မွဲဂှ် သက်ကုဟီုပံက်ထ္ၜး ဇာတ်ကောင်တံဂှ် ပကဵုညံင်ဇာတ်လမ်း ဂွံအာဂတမာန် ကေုာံ ပံက်ထ္ၜးကဵု စရိုတ်ဇာတ်ကောင်တံရ။ ဒွက်ဂလာန်ဂမၠိုင်ဂှ် ဒးတုပ်ညံင် လဟီုမၞိဟ်ဇေတ်တ်တုဲ အရာဟွံမွဲပၟိက်တံဂှ် ဒးကုတ်ထောံရ။

== ပရေင်ပလေဝ်ပလေတ် (Editing and Revising) ==
ကြဴနူချူ အလန်ပထမ (First Draft) တုဲဒှ်မ္ဂး၊ ပရေင်ပလေဝ်ပလေတ်ဂှ် ဒှ်အရာအဓိကအိုတ်ရ။ ညးမချူလိက် ဒယှ် Stephen King ဟီုလဝ်ဝွံ &quot;ချူလိက်ဂှ် ဒှ်ပရေင်ဖန်ဗဒှ်ရ၊ ပလေဝ်လိက်ဂှ် ဒှ်ပရေင်မစၟဳစၟတ်ရ&quot; လဝ်ရ။&lt;ref&gt;King, Stephen. ''On Writing: A Memoir of the Craft''. Scribner, 2000.&lt;/ref&gt; ပ္ဍဲကဆံင်ဏအ်မ္ဂး ဒးစၟဳစၟတ် လၟေင်ဇာတ်၊ ဂလာန်၊ သဒ္ဒါ၊ ကေုာံ လၟိဟ်မလိက် မဒှ်ရ။ တင်ရန်တၟံဂှ် သွက်ဂွံကုတ်ထောံ အရာမဟွံမွဲပၟိက်တံ (Show, don't tell) မဒှ်ရ။

== နိဂီု ကေုာံ ပရေင်တက်တြး (Conclusion and Publication) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံမွဲ အာစိုပ်ဒတုဲမ္ဂး တင်နိဂီုဂှ် ဒးဒှ်အရာ မကဵုဖဵုလညာတ် ကုညးမဖတ်လိက်တံ ထေက်ရ။ လ္ၚဵုဂှ် ဖန်လဝ် နိဂီုမပံက်လဝ် (Open ending) တုဲ လ္ၚဵုဂှ် သောၚ်ကၠေံအလုံအိုတ်သီု (Closed ending) ရ။ ကြဴနူ ပလေဝ်ပလေတ် အာစိုပ်ဒတုဲမ္ဂး၊ သၟာချူလိက်တံ ပလံင်ဗစိုပ် ဇရေင် ဂျာနေဝ်လိက်ပတ်၊ မဂ္ဂဇြေန်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး လိက်ကၞပ်ဂမၠိုင် သွက်ဂွံတက်တြး (Publish) ညးဂမၠိုင်ရ။&lt;ref&gt;Strunk, William, and E.B. White. ''The Elements of Style''. Macmillan, 1959.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ပရေင်ချူလိက်]] (Creative Writing)
* [[ဝတ္ထုဇမၠေံ]] (Short Story)
* [[ပရေင်လဴပူ]] (Narrative)

{{Navbox
| name = ကွတ်ပညာ လိက်ပတ် ကေုာံ ချူလိက်
| title = ကွတ်ပညာ လိက်ပတ် ကေုာံ လၟေင်ချူလိက်
| class = hlist
| group1 = ဂကူလိက်
| list1 = 
* [[ဝတ္ထုဇမၠေံ]]
* [[ဝတ္ထုဇၞော်]]
* [[ကဗျ]]
* [[လိက်ပရေင်]]
| group2 = အင်္ဂလက္သဏ် ဇာတ်
| list2 = 
* [[ဇာတ်ကောင်]]
* [[လဒက်ပ္တန် ဇာတ်လမ်း]]
* [[ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန်]]
* [[ဒၞာဲဒတန်]]
* [[က္ဍိုပ်ဇာတ်]]
}}

{{DEFAULTSORT:နဲကဲချူဝတ္ထုဇမၠေံ}}
[[Category:နဲကဲချူလိက်]]
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:ဝတ္ထုဇမၠေံ]]</text>
      <sha1>qlf3vmapvjisiry3vbkxbq3lh956uom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>58288</id>
      <parentid>58265</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T07:28:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>58288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13115" sha1="glde9webzje3qntk5y4oxphflehd5lu" xml:space="preserve">[[File:Typewriter.jpg|thumb|right|300px|စက်တက်လိက်တြေံ မဒှ်အရာသင်္ကေတ သွက်သၟာချူလိက်ဂမၠိုင်။]]
'''နဲကဲချူဝတ္ထုဇမၠေံ''' ({{lang-en|Short story writing techniques}}) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ကွတ်ပညာ ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန် သွက်ဂွံချူဗဒှ် ဝတ္ထုဇမၠေံ မွဲရ။ ဝတ္ထုဇမၠေံ (Short story) ဝွံ ဒှ်လိက်ပရေင် မချူလဝ် နကဵုနဲကဲလဴပူ (narrative prose) မွဲတုဲ မလေပ်ဖတ်အာစိုပ်ဒတုဲမာန် ပ္ဍဲကာလမွဲအလန်ဓဝ်ရ။ တၞဟ်နဂွံဒှ် ဝတ္ထုဇမၠေံ မခိုဟ်မွဲဂှ် သၟာချူလိက်တံ ဒးစကာ နဲကဲလဒက်ပ္တန်ဇာတ်လမ်း၊ ပရေင်ဗဒှ်ဇာတ်ကောင်၊ ကေုာံ ဒွက်ဂလာန် ညံင်ဂွံစိုပ်တရဴရ။&lt;ref&gt;Poe, Edgar Allan. &quot;The Philosophy of Composition.&quot; ''Graham's Magazine'', 1846.&lt;/ref&gt;

== နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဝတ္ထုဇမၠေံဂှ် ဟိုတ်နူအခိင်ကာလ ကေုာံ လၟိဟ်မလိက် အပိုင်အခြာနွံတုဲ ပရူပရာမွဲဓဝ်၊ ပရေင်ဟွံကိတ်ညဳ (conflict) မွဲဓဝ်ဟေင် ရုဲစှ်တုဲ ဒးချူဗဒှ်ရ။ နဲကဲချူဝတ္ထုဇမၠေံဂှ် ဒှ်အရာမကဵုဒြဟတ် သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ် စိုတ်စရိုတ် ညးမဖတ်လိက်တံ ညံင်ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲကဵုဇာတ်လမ်းဂှ်ရ။ ညးမချူလိက် [[Edgar Allan Poe|အေဒ်ဂါ အာလာန် ပဝ်]] ကေၚ်ဟီုလဝ်ဝွံ &quot;ဝတ္ထုဇမၠေံမ္ဂးဂှ် ဒးဒှ်အရာ မဖတ်မာန် ပ္ဍဲအခိင် ဍောတ်သောဲမွဲ (မွဲနာဍဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ၜါနာဍဳ) တုဲ သီုကဵုမကဵုဖဵု ဓရ်လညာတ်မွဲဓဝ် (single effect) ထေက်ရ&quot; လဝ်ရ။

== လဒက်ပ္တန် ဇာတ်လမ်း (Plot Structure) ==
လဒက်ပ္တန် ဇာတ်လမ်း (Plot) ဂှ် ဒှ်တမ်ရိုဟ် သွက်ဝတ္ထုဇမၠေံမွဲရ။ အတိုင်သၞောဝ်လဒက်ပ္တန် (Freytag's Pyramid) မ္ဂး ဇာတ်လမ်းမွဲဂှ် ပါ်လဝ် နကဵု ၅ ကဆံင်ရ။&lt;ref&gt;Freytag, Gustav. ''Technique of the Drama: An Exposition of Dramatic Composition and Art''. 1863.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ လၟေင်လဒက်ပ္တန် ဇာတ်လမ်း ၅ ကဆံင်
|-
! ကဆံင် !! ယၟုအင်္ဂလိက် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန်
|-
| ၁ || Exposition || မပံက်ထ္ၜး နိဒါန်၊ မသၞောဝ်ကဵု ဇာတ်ကောင် ကေုာံ ဒၞာဲဒတန်။
|-
| ၂ || Rising Action || ပရေင်ကတိုင်ကၟဟ် စက္တဵုဒှ်၊ ပြသၞာဂမၠိုင် က္တဵုဒှ်ကၠုင်။
|-
| ၃ || Climax || အထောတ်အထီု ဇာတ်လမ်း၊ ကဆံင်မၞုံကဵု ပရေင်စိုတ်ထုဲအိုတ် ကေုာံ ပြသၞာဇၞော်အိုတ်။
|-
| ၄ || Falling Action || ကြဴနူ အထောတ်အထီုတုဲ လၟေင်ဇာတ် ကလေင်စှ်ေကၠုင်၊ ပြသၞာ စသောဲကၠေံ။
|-
| ၅ || Resolution/Denouement || တင်နိဂီု ဇာတ်လမ်း၊ မသောၚ်ကၠေံ ပြသၞာအလုံအိုတ်သီု။
|}

== ပရေင်ဟွံကိတ်ညဳ ကေုာံ ပရေင်တဝ်စၞေဟ် (Conflict) ==
ပရေင်ဟွံကိတ်ညဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်တဝ်စၞေဟ် (Conflict) ဟွံမွဲမ္ဂး ဇာတ်လမ်းဟွံဒှ်ရ။ ပရေင်တဝ်စၞေဟ်ဂှ် ပါ်လဝ် ၜါသာ်ရ။
* '''ပရေင်တဝ်စၞေဟ် အပ္ဍဲ (Internal Conflict):''' ဇာတ်ကောင်ဂှ် ဒးတဝ်စၞေဟ် ကုစိုတ်စရိုတ် ကေုာံ ပရေင်ဒုင်စသိုင်ဇကုရ။ (ဥပမာ - မၞိဟ် vs အတ္တဇကု)
* '''ပရေင်တဝ်စၞေဟ် အမ္ၚး (External Conflict):''' ဇာတ်ကောင်ဂှ် ဒးတဝ်စၞေဟ် ကုသဘာဝ၊ ညးတၞဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောဝ်လောကရ။&lt;ref&gt;McKee, Robert. ''Story: Substance, Structure, Style and the Principles of Screenwriting''. HarperCollins, 1997.&lt;/ref&gt;

== ပရေင်ဗဒှ် ဇာတ်ကောင် (Character Development) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံမွဲမွဲ ဟိုတ်နူဇမၠေံဒၟံင်တုဲ ဇာတ်ကောင်ဟွံဂၠိုင်ရ။ အဓိက ဇာတ်ကောင် (Protagonist) ကေုာံ ဇာတ်ကောင်ဒစးဒုင် (Antagonist) ၜါဝွံဟေင် အရေးဇၞော်ရ။ သၟာချူလိက်တံ ဒးဖန်ဗဒှ် ဇာတ်ကောင် ညံင်ဂွံဂျိုင်ဒၟံင် (Three-dimensional characters) တုဲ ဒးကဵုလဝ် ပရေင်ရန်တၟံ ကေုာံ ဟိုတ်ဖဵုကမၠောန်ညးတံရ။

== ဒၞာဲဒတန် ကေုာံ ပွဳပွူ (Setting and Atmosphere) ==
[[File:Foggy_forest.jpg|thumb|left|250px|ပွဳပွူမၞုံကဵု မန်ထူဒၟံင် မကဵုသမ္တီ ပရေင်ဂြိုဟ်ယာဲ။]]
ဒၞာဲဒတန် (Setting) ဂှ် မပံက်ထ္ၜးလဝ် ဒၞာဲ၊ အခိင်ကာလ၊ ကေုာံ ရာသဳဥတုရ။ ပွဳပွူ (Atmosphere/Tone) ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု စိုတ်စရိုတ် ညးမဖတ်လိက်တံ ညံင်ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲဇာတ်လမ်းရ။ သၟာချူလိက်တံ ဒးစကာ ဂလာန်မပံက်ထ္ၜး ရုပ်သာ် (sensory details) - အာရီုဆဵု၊ မိင်၊ ဒုင်စသိုင်၊ ကျာ၊ ကေုာံ ရှ် မဒှ်ရ။

== တမ်ရိုဟ် ပရူပရာ (Theme) ==
တမ်ရိုဟ် ပရူပရာ (Theme) ဂှ် ဒှ်က္ဍိုပ်ဇာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဓရ်လညာတ် အဓိက မၞုံပ္ဍဲဝတ္ထုဂှ်ရ။ ဥပမာ - ပရေင်ဆာန်၊ ပရေင်သစ္စစှ်ေ၊ ဒဒှ်မပြံင်လှာဲ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ချိုတ်ဂျိုင် တံမဒှ်ရ။ ဝတ္ထုဇမၠေံခိုဟ်မွဲဂှ် ဟွံဟီုထ္ၜး တမ်ရိုဟ်ပရူပရာ တပ်ပ်ရ၊ ဆ္ဂး ဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵုလၟေင်ကမၠောန် ဇာတ်ကောင်တံရ။

== လညာတ်ညးလဴပူ (Point of View) ==
လညာတ်ညးလဴပူ (Point of View - POV) ဂှ် ဒှ်အရာမရုဲစှ် ညးလဵုမလဴပူဒၟံင် ဇာတ်လမ်းဝွံရော မဒှ်ရ။ 
* '''ပထမပူဂိုလ် (First-person):''' ညးလဴပူဂှ် ဒှ်ဇာတ်ကောင်မွဲတုဲ စကာလဝ် &quot;အဲ&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ပိုဲ&quot; ရ။
* '''ဒုတိယပူဂိုလ် (Second-person):''' စကာလဝ် &quot;မၞး&quot; တုဲ ညးမဖတ်လိက် ပါလုပ်ပ္ဍဲဇာတ်ရ (ဟွံစကာစဂၠိုင်)။
* '''တတိယပူဂိုလ် (Third-person):''' ညးလဴပူဂှ် နွံမ္ၚးဇာတ်လမ်းတုဲ စကာလဝ် &quot;ညး&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး ယၟုဇာတ်ကောင်ရ။ ဏအ်ဝွံ ပါ်အာ (Limited) ကဵု (Omniscient) ၜါသာ်ပၠန်ရ။

== အလုံဒွက်ဂလာန် (Dialogue) ==
[[ဒွက်ဂလာန်]] (Dialogue) ဂှ် ဒှ်အရာမဟီုဂး အကြာဇာတ်ကောင်တံရ။ ဒွက်ဂလာန်ခိုဟ်မွဲဂှ် သက်ကုဟီုပံက်ထ္ၜး ဇာတ်ကောင်တံဂှ် ပကဵုညံင်ဇာတ်လမ်း ဂွံအာဂတမာန် ကေုာံ ပံက်ထ္ၜးကဵု စရိုတ်ဇာတ်ကောင်တံရ။ ဒွက်ဂလာန်ဂမၠိုင်ဂှ် ဒးတုပ်ညံင် လဟီုမၞိဟ်ဇေတ်တ်တုဲ အရာဟွံမွဲပၟိက်တံဂှ် ဒးကုတ်ထောံရ။

== ပရေင်ပလေဝ်ပလေတ် (Editing and Revising) ==
ကြဴနူချူ အလန်ပထမ (First Draft) တုဲဒှ်မ္ဂး၊ ပရေင်ပလေဝ်ပလေတ်ဂှ် ဒှ်အရာအဓိကအိုတ်ရ။ ညးမချူလိက် ဒယှ် Stephen King ဟီုလဝ်ဝွံ &quot;ချူလိက်ဂှ် ဒှ်ပရေင်ဖန်ဗဒှ်ရ၊ ပလေဝ်လိက်ဂှ် ဒှ်ပရေင်မစၟဳစၟတ်ရ&quot; လဝ်ရ။&lt;ref&gt;King, Stephen. ''On Writing: A Memoir of the Craft''. Scribner, 2000.&lt;/ref&gt; ပ္ဍဲကဆံင်ဏအ်မ္ဂး ဒးစၟဳစၟတ် လၟေင်ဇာတ်၊ ဂလာန်၊ သဒ္ဒါ၊ ကေုာံ လၟိဟ်မလိက် မဒှ်ရ။ တင်ရန်တၟံဂှ် သွက်ဂွံကုတ်ထောံ အရာမဟွံမွဲပၟိက်တံ (Show, don't tell) မဒှ်ရ။

== နိဂီု ကေုာံ ပရေင်တက်တြး (Conclusion and Publication) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံမွဲ အာစိုပ်ဒတုဲမ္ဂး တင်နိဂီုဂှ် ဒးဒှ်အရာ မကဵုဖဵုလညာတ် ကုညးမဖတ်လိက်တံ ထေက်ရ။ လ္ၚဵုဂှ် ဖန်လဝ် နိဂီုမပံက်လဝ် (Open ending) တုဲ လ္ၚဵုဂှ် သောၚ်ကၠေံအလုံအိုတ်သီု (Closed ending) ရ။ ကြဴနူ ပလေဝ်ပလေတ် အာစိုပ်ဒတုဲမ္ဂး၊ သၟာချူလိက်တံ ပလံင်ဗစိုပ် ဇရေင် ဂျာနေဝ်လိက်ပတ်၊ မဂ္ဂဇြေန်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး လိက်ကၞပ်ဂမၠိုင် သွက်ဂွံတက်တြး (Publish) ညးဂမၠိုင်ရ။&lt;ref&gt;Strunk, William, and E.B. White. ''The Elements of Style''. Macmillan, 1959.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ပရေင်ချူလိက်]] (Creative Writing)
* [[ဝတ္ထုဇမၠေံ]] (Short Story)
* [[ပရေင်လဴပူ]] (Narrative)

{{Navbox
| name = ကွတ်ပညာ လိက်ပတ် ကေုာံ ချူလိက်
| title = ကွတ်ပညာ လိက်ပတ် ကေုာံ လၟေင်ချူလိက်
| class = hlist
| group1 = ဂကူလိက်
| list1 = 
* [[ဝတ္ထုဇမၠေံ]]
* [[ဝတ္ထုဇၞော်]]
* [[ကဗျ]]
* [[လိက်ပရေင်]]
| group2 = အင်္ဂလက္သဏ် ဇာတ်
| list2 = 
* [[ထ္ၜဇာတ်]]
* [[လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်]]
* [[ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန်]]
* [[ဒၞာဲဒတန်]]
* [[က္ဍိုပ်ဇာတ်]]
}}

{{DEFAULTSORT:နဲကဲချူဝတ္ထုဇမၠေံ}}
[[Category:နဲကဲချူလိက်]]
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:ဝတ္ထုဇမၠေံ]]</text>
      <sha1>glde9webzje3qntk5y4oxphflehd5lu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဝတ္ထုဇမၠေံ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12257</id>
    <revision>
      <id>58266</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ဝတ္ထုဇမၠေံ၊ အာဂီု ကေုာံ လိက်ပတ်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:ဝတ္ထုဇမၠေံ}} [[Category:လိက်ပတ်]] [[Category:ဝတ္ထုဂမၠိုင်]] [[Category:ပရေင်ချူလိက်]]&quot;</comment>
      <origin>58266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="388" sha1="at96rghtno6659cfu17yzluset7nhji" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ဝတ္ထုဇမၠေံ၊ အာဂီု ကေုာံ လိက်ပတ်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:ဝတ္ထုဇမၠေံ}}
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:ဝတ္ထုဂမၠိုင်]]
[[Category:ပရေင်ချူလိက်]]</text>
      <sha1>at96rghtno6659cfu17yzluset7nhji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဝတ္ထုဂမၠိုင်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12258</id>
    <revision>
      <id>58267</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ဝတ္ထု၊ ပြကိုဟ်ဝတ္ထု၊ ဇာတ်လဴပူ ကေုာံ လိက်ပတ်နာနာဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:ဝတ္ထုဂမၠိုင်}} [[Category:လိက်ပတ်]] [[Category:လိက်အုပ်ဂမၠိုင်]] Category:ပရေ...&quot;</comment>
      <origin>58267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="449" sha1="h68byq1a4e4xczvxx49jml8e1y63w2a" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ဝတ္ထု၊ ပြကိုဟ်ဝတ္ထု၊ ဇာတ်လဴပူ ကေုာံ လိက်ပတ်နာနာဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:ဝတ္ထုဂမၠိုင်}}
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:လိက်အုပ်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ပရေင်ချူလိက်]]</text>
      <sha1>h68byq1a4e4xczvxx49jml8e1y63w2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:လိက်အုပ်ဂမၠိုင်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12259</id>
    <revision>
      <id>58268</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု လိက်အုပ်၊ ပြကိုဟ် ကေုာံ လိက်ပတ်နာနာဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:လိက်အုပ်ဂမၠိုင်}} [[Category:လိက်ပတ်]] [[Category:ပြကိုဟ်ဂမၠိုင်]] [[Category:မဳဒဳယာ]]&quot;</comment>
      <origin>58268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="403" sha1="1dxf36rokuzylr934ipv3cpiekq7s4z" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု လိက်အုပ်၊ ပြကိုဟ် ကေုာံ လိက်ပတ်နာနာဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:လိက်အုပ်ဂမၠိုင်}}
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:ပြကိုဟ်ဂမၠိုင်]]
[[Category:မဳဒဳယာ]]</text>
      <sha1>1dxf36rokuzylr934ipv3cpiekq7s4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပြကိုဟ်ဂမၠိုင်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12260</id>
    <revision>
      <id>58269</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ပြကိုဟ်၊ လိက်ကၞပ်၊ ကျမ်းစာ ကေုာံ လိက်ပတ်နာနာဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:ပြကိုဟ်ဂမၠိုင်}} [[Category:လိက်ပတ်]] [[Category:လိက်အုပ်ဂမၠိုင်]] Category:ဗုဒ္...&quot;</comment>
      <origin>58269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="437" sha1="beijs243zqilz56qi6zlqba1eowru3y" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ပြကိုဟ်၊ လိက်ကၞပ်၊ ကျမ်းစာ ကေုာံ လိက်ပတ်နာနာဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:ပြကိုဟ်ဂမၠိုင်}}
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:လိက်အုပ်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>beijs243zqilz56qi6zlqba1eowru3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝတ္ထုဇမၠေံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12261</id>
    <revision>
      <id>58270</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:18:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox literary genre | name = ဝတ္ထုဇမၠေံ | native_name = Short story | image = Edgar_Allan_Poe_2.jpg | caption = [[အေဂ္ဂါ အာလာန် ပဝ်]] (Edgar Allan Poe) ညးမဒှ် အ္စာချူလိက် ဝတ္ထုဇမၠေံ ယၟုပြာကတ် ပ္ဍဲခေတ် (၁၉) ဗွဝ်ကၠံ | origins = ပုံအာဂီု၊ ပု...&quot;</comment>
      <origin>58270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16761" sha1="hdr5tjdmud9sulocpzj1caa8efrizfg" xml:space="preserve">{{Infobox literary genre
| name = ဝတ္ထုဇမၠေံ
| native_name = Short story
| image = Edgar_Allan_Poe_2.jpg
| caption = [[အေဂ္ဂါ အာလာန် ပဝ်]] (Edgar Allan Poe) ညးမဒှ် အ္စာချူလိက် ဝတ္ထုဇမၠေံ ယၟုပြာကတ် ပ္ဍဲခေတ် (၁၉) ဗွဝ်ကၠံ
| origins = ပုံအာဂီု၊ ပုံသုတ်ဇာတ်၊ ဒဏ္ဍာရဳ
| era = နူခေတ်တြေံ စဵုကဵု ခေတ်လၟုဟ်
| key_figures = [[အေဂ္ဂါ အာလာန် ပဝ်]], [[အာန်တွန် ချေခေါပ်]], [[ဂုဲ ဒဳ မဝ်ပါတ်သေန်]]
}}

'''ဝတ္ထုဇမၠေံ''' ({{lang-en|Short story}}) ဝွံ ဒှ်လိက်ပတ် လၟေင်ပလး (prose fiction) မွဲဂကူတုဲ နွံကဵု ဇမၠိင်အဝဲ မဗှ်အာစိုပ်ဒတုဲမာန် ပ္ဍဲပွိုင်မွဲအခိင် (မွဲခုင်) မဒှ်ရ။ ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ ၜိုန်ရ ဟွံဂၠိင်နူကဵု ဝတ္ထုဇၞော် (Novel) ကီုလေဝ်၊ နွံကဵု ဇာတ်လမ်း၊ ဇာတ်ကောင် ကေုာံ တင်ရန်တၟအ် မဍိုက်ပေင်တုဲ ဗွဲမဂၠိုင် မလေပ်ပတၟေင်ကဵု အဟုံစိုတ် (single effect) ဟွံသေင်မ္ဂး ကိစ္စမွဲမွဲဟေင်ရ။&lt;ref name=&quot;Poe1846&quot;&gt;Poe, Edgar Allan. &quot;The Philosophy of Composition&quot;, ''Graham's Magazine'', 1846.&lt;/ref&gt; လိက်ပတ်ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု အခိုက်အလိုက် လဴပုံအာဂီု နကဵုပါင် (oral storytelling tradition) တုဲ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲခေတ် (၁၉) ဗွဝ်ကၠံဂှ် ဂွံဒုင်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ကဏ္ဍလိက်ပတ် မနွံကဵု အလင်္ကာတၞဟ်ခြာမွဲရ။

== ပွံက် ကေုာံ လက္ခဏာ (Definition and Characteristics) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံ ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်လိက်ပတ် မချူလဝ် နကဵုလၟေင်ပလးတုဲ နွံကဵု ဇမၠိင်မပြေပြံင် မဗှ်အာစိုပ်ဒတုဲမာန် ပ္ဍဲပွိုင်အခိင် ဂၠေံဂၠေံ (ဗွဲမဂၠိုင် နူကဵု ၃၀ မိနေတ် စဵုကဵု ၂ နာဍဳ) ရ။ အ္စာလိက်ဝတ္ထုဇမၠေံဂမၠိုင် မလေပ်သုင်စောဲ ဝေါဟာရ ကေုာံ ဇာတ်လမ်း မဇမၠေံလဝ်တုဲ ပ္ဍဲမွဲဝတ္ထုဂှ် နွံကဵု ဇာတ်ကောင် (Character) အောန်အောန် ကေုာံ ပွဳပွူ (Setting) ဆမွဲၜါဒၞာဲဟေင်ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဓိက ဝတ္ထုဇမၠေံဂှ် သွက်ဂွံ ပတိတ်ကဵု အဟုံစိုတ်မွဲဓဝ် (a single underlying effect or mood) ရ။&lt;ref name=&quot;May1995&quot;&gt;May, Charles E. ''The Short Story: The Reality of Artifice''. New York: Twayne, 1995.&lt;/ref&gt;

== လၟေင်တၞောဝ်ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ (History and Origins) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ တမ်မူလဍေံ ကၠုင်နူ အခိုက်လဴပုံ နကဵုပါင် ပ္ဍဲခေတ်တမၠာတေံရ။ ပုံအာဂီု၊ ပုံသုတ်ဇာတ် (Jataka tales)၊ ဒဏ္ဍာရဳ ကေုာံ ပုံမၞုံကဵု ခန်လ္ၚတ်ဂမၠိုင် (Fables) ဗီုကဵု ပုံအဳသပ် (Aesop's Fables) တံဂှ် ဒှ်တမ်မူလ ဝတ္ထုဇမၠေံရ။ ပ္ဍဲအိန္ဒိယခေတ်တြေံ လိက်ပဉ္စတန္တရ (Panchatantra) ကေုာံ ပုံသုတ်ဇာတ်ကျာ်တံဂှ် ဒှ်လၟေင်ဇာတ်လမ်းဇမၠေံ မနွံကဵု သင်္ခါရဓဝ် ကေုာံ ပရေင်ကဵုပညာရ။

== ခေတ်လဒေါဝ် ကေုာံ ခေတ်ဥရောပ (Middle Ages and Early Modern Europe) ==
[[File:Decameron - John William Waterhouse.jpg|thumb|[[ဒဳကာမေရွန်]] (Decameron) ဗီုရုပ်ပါန်ခဳ မချူလဝ် နကဵု John William Waterhouse]]
ပ္ဍဲခေတ်လဒေါဝ်တေံ လိက်ပတ်ပုံဇမၠေံ မပ္ကောံလဝ် နကဵုက္ဍိုပ်လိက်ဇၞော်မွဲ မတွံဂး ''ပုံဗ္တံမွဲလ္ၚီကဵုမွဲ'' (One Thousand and One Nights) ကေုာံ လိက် ''ဒဳကာမေရွန်'' (Decameron) မချူလဝ် နကဵု ဂျိုဗာန်နဳ ဘိုကာချဳယဝ် (Giovanni Boccaccio) တံဂှ် ပြာကတ်ဗွဲမလောန်ရ။ ပ္ဍဲအေင်္ဂလာန် လိက်ဂျေဖရဳ ချဝ်သာ (Geoffrey Chaucer) မချူလဝ် ''ပုံကေန်တာဘာရဳ'' (The Canterbury Tales) ဝွံလေဝ် ဒှ်သ္ဇိုင် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် အနုသုခုမ ဝတ္ထုဇမၠေံ ပ္ဍဲခေတ်ကြဴရ။

== ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲခေတ် (၁၉) ဗွဝ်ကၠံ (19th Century Evolution) ==
ခေတ် (၁၉) ဗွဝ်ကၠံဝွံ ဒှ်ခေတ်ထဝ် သွက်ဝတ္ထုဇမၠေံရ။ ဟိုတ်နူကဵု မဂ္ဂဇြေန် ကေုာံ လိက်ပရိုင်ဂမၠိုင် က္တဵုဒှ်ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ၊ ဝတ္ထုဇမၠေံ မထေက်ကဵု ပတိတ်ပ္ဍဲမဂ္ဂဇြေန်တံဂှ် ဒြဟတ်ဇၞော်ကၠုင်ရ။ အ္စာချူလိက် ဗီုကဵု [[အေဂ္ဂါ အာလာန် ပဝ်]] (Edgar Allan Poe)၊ [[နတာန်နဳယေလ် ဟဝ်သွန်]] (Nathaniel Hawthorne) ပ္ဍဲအမေရိကာန်၊ တုဲမ္ဂး [[အာန်တွန် ချေခေါပ်]] (Anton Chekhov) ပ္ဍဲရုရှ၊ ကေုာံ [[ဂုဲ ဒဳ မဝ်ပါတ်သေန်]] (Guy de Maupassant) ပ္ဍဲပြင်သေတ်တံဝွံ သၠုင်ပတိုန် ကဆံင်ဝတ္ထုဇမၠေံ ညံင်ဂွံဒှ် အနုသုခုမ အလင်္ကာ မနွံကဵု ဍာ်ဒကေဝ်သၠုင်ရ။&lt;ref name=&quot;Matthews1901&quot;&gt;Matthews, Brander. ''The Philosophy of the Short-story''. New York: Longmans, Green, and Co., 1901.&lt;/ref&gt;

== ခေတ် (၂၀) ဗွဝ်ကၠံ ကေုာံ ခေတ်လၟုဟ် (20th Century and Contemporary) ==
[[File:Ernest Hemingway in Milan 1918.jpg|thumb|[[အာနက် ဟေမ်မေန်ဝေ]] (Ernest Hemingway) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၁၈]]
ပ္ဍဲခေတ် (၂၀) ဗွဝ်ကၠံဂှ် ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ ပြံင်လှာဲအာ ဗီုပြင်နာနာသာ်ရ။ လဟီု အ္စာချူလိက် [[အာနက် ဟေမ်မေန်ဝေ]] (Ernest Hemingway) မကော်စ နဲကဲ &quot;Iceberg Theory&quot; ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ညံင်ဝတ္ထုဇမၠေံ ဂွံနွံကဵု ပရေင်ဓလုက် ကေုာံ ဓဝ်ချပ်ဗစာရ။ အ္စာလိက် ခေတ်တၟိ ဗီုကဵု [[အာလိတ် မန်ရဝ်]] (Alice Munro - မက္လိဂွံ လာပ်နဝ်ဗဴ) ကေုာံ [[ဟဝ်ရ်ဟေ လူးဝိစ် ဗဝ်ဟက်]] (Jorge Luis Borges) တံဂှ် စကာနဲကဲ အနုသုခုမ တၟိတၟိတုဲ ချူကၠုင် ဝတ္ထုဇမၠေံ နကဵုကဆံင်သၠုင်အိုတ်ရ။

== အင်္ဂလက္ခဏာ သဇိုင်ဂမၠိုင် (Core Elements) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံ ခိုဟ်မွဲဂှ် ဍိုက်ပေင်ကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ သဇိုင် (၅) သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ အင်္ဂလက္ခဏာ ဝတ္ထုဇမၠေံဂမၠိုင်
|-
! လက္ခဏာ (Element) !! ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Description)
|-
| '''ဇာတ်လမ်း''' (Plot) || လၟေင်ကမၠောန် မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲဝတ္ထု။ ဗွဲမဂၠိုင် စပ္တံ၊ ဒှ်ပြသၞာ၊ က္ဍိုပ်ပြသၞာ ကေုာံ သောၚ်ကလးပြသၞာ။
|-
| '''ဇာတ်ကောင်''' (Character) || ပူဂိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး တိရစ္ဆာန် မပါလုပ် ပ္ဍဲဝတ္ထု။ ဝတ္ထုဇမၠေံမ္ဂး မၞိဟ်အဓိက နွံဆ မွဲ-ၜါ တၠဟေင်။
|-
| '''ပွဳပွူ''' (Setting) || ဒၞာဲဒေသ ကေုာံ အခိင်ကာလ ဝတ္ထုမက္တဵုဒှ်။
|-
| '''ပရေင်လဴထ္ၜး''' (Point of View) || လဒေါဝ်မတ် အ္စာချူလိက် (ပထမပူဂိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး တတိယပူဂိုလ်) မလဴထ္ၜး ဇာတ်လမ်း။
|-
| '''တမ်ရိုဟ် / ပရော''' (Theme) || သဘဴဓဝ်၊ ကွေတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ပညာ အ္စာလိက် မမိက်ဂွံပတိုန်ထ္ၜး ပ္ဍဲဝတ္ထုဂှ်။
|}

== ဂကူဝတ္ထုဇမၠေံဂမၠိုင် (Genres and Types) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ ပါ်လဝ် နကဵု ဂကူနာနာသာ် မပ္တံကဵု-
* '''ဝတ္ထုက္ဍန်''' (Flash fiction): ဝတ္ထုမနွံကဵု မလိက် အကြာ ၁၀၀ ကဵု ၁၀၀၀ မလိက်ဟေင်။
* '''ပုံခန်လ္ၚတ်''' (Fable): ပုံတိရစ္ဆာန် မဟီုအရေဝ်ဂွံတုဲ မကဵု ခန်လ္ၚတ် ဘဝ။
* '''ဒဏ္ဍာရဳ''' (Myth/Legend): ဝတ္ထုမဆေင်ကဵု ကျာ်၊ ဒေဝတဴ ကေုာံ ပူဂိုလ်တၟေင်။
* '''ဝတ္ထုပရေင်သိပ္ပံ''' (Sci-Fi Short Story): ဝတ္ထုမဆေင်ကဵု ပရေင်သိပ္ပံ၊ အနာဂတ် ကေုာံ နဲကဲပညာတၟိ။&lt;ref name=&quot;Reid2000&quot;&gt;Reid, Ian. ''The Short Story''. London: Routledge, 2000.&lt;/ref&gt;

== အလင်္ကာ ကေုာံ နဲကဲအနုသုခုမ (Literary Styles and Techniques) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ သုင်စောဲလဝ် နဲကဲအလင်္ကာ မပ္တံကဵု အထေင်ဗၠေတ် (Irony)၊ တင်သင်္ကေတ (Symbolism) ကေုာံ လဒေါဝ်မတ် (Foreshadowing) တံ ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်ရ။ ဟိုတ်နူကဵု ဇမၠိင်အဝဲဍောတ်တုဲ ဇၟာပ်ပ်မလိက်ဂှ် နွံကဵု ၚုဟ်မးတုဲ ဒးသုင်စောဲလဝ် ဗွဲမစွံသတိရ။ 

== ဝတ္ထုဇမၠေံ ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန် (Short Stories in Mon Literature) ==
လိက်ပတ်မန်ဝွံ နူတမ်မူလ ကၠုင်နူ ပုံသုတ်ဇာတ်၊ ဓမ္မပဒ ကေုာံ ပုံအာဂီုမန်ဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် ပ္ဍဲကဵု မဂ္ဂဇြေန်မန်ဂမၠိုင် (ဥပမာ - မဂ္ဂဇြေန် လိက်ပတ်မန်၊ ဂျာနေဝ်မန်) တံဂှ် အ္စာချူလိက်မန် ခေတ်တၟိဂမၠိုင် စကာကၠုင် နဲကဲ ဝတ္ထုဇမၠေံ ဂၠးကဝ်တုဲ ချူကၠုင် ဝတ္ထုဇမၠေံ မဆေင်ကဵု ဘဝဂကူမန်၊ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ်မန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင်ရ။ လိက်ဝတ္ထုဇမၠေံမန်တံဂှ် ဒှ်ဒြဟတ်ဇၞော် သွက်ဂွံ မင်မွဲ ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် လိက်ပတ်မန် ပ္ဍဲခေတ်ပစ္စုပ္ပန်ဏံရ။

== နိဂီု ကေုာံ တင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Conclusion and Analysis) ==
သရုပ်ကၠေံမ္ဂး ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ ဒှ်အနုသုခုမ လိက်ပတ် မနွံကဵု အစောံသတ္တိ မပလီုပလာ်ကဵု စိုတ်ဓါတ် ညးမဗှ်လိက်တံ ပ္ဍဲပွိုင်အခိင်ဂၠေံဂၠေံမာန်ရ။ လာပ်လိက်ပတ် ယၟုပြာကတ် ဗီုကဵု [[လာပ် အဝ် ဟေန်နရဳ]] (O. Henry Award) ကေုာံ [[လာပ် ဟူဂဝ်]] (Hugo Award) တံဂှ် ဒှ်လာပ် မကဵုသမ္တီ ကုအ္စာချူဝတ္ထုဇမၠေံ မစောန်ကေက်တံရ။ ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ ဆက်တုဲ ဒှ်ဒၟံင် အပေါတ်ကိရိယာ သွက်ဂွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပရေင်မၞိဟ်၊ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ ဘဝသတ်တံ စဵုကဵု တ္ၚဲဏံရ။&lt;ref name=&quot;Shaw1983&quot;&gt;Shaw, Valerie. ''The Short Story: A Critical Introduction''. London: Longman, 1983.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;Poe1846&quot;&gt;Poe, Edgar Allan. &quot;The Philosophy of Composition&quot;, ''Graham's Magazine'', 1846.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;May1995&quot;&gt;May, Charles E. ''The Short Story: The Reality of Artifice''. New York: Twayne, 1995. ISBN 978-0805709669.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Matthews1901&quot;&gt;Matthews, Brander. ''The Philosophy of the Short-story''. New York: Longmans, Green, and Co., 1901.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Reid2000&quot;&gt;Reid, Ian. ''The Short Story''. London: Routledge, 2000. ISBN 978-0415017124.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Shaw1983&quot;&gt;Shaw, Valerie. ''The Short Story: A Critical Introduction''. London: Longman, 1983. ISBN 978-0582486877.&lt;/ref&gt;
}}

== လေန် မ္ၚးဂမၠိုင် ==
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Short_story Short story on English Wikipedia]

{{Navbox
| name = လိက်ပတ် ကေုာံ အလင်္ကာ
| title = ဂကူလိက်ပတ် ကေုာံ အလင်္ကာဂမၠိုင် (Literary Genres)
| bodyclass = hlist
| group1 = လၟေင်ပလး (Prose)
| list1 =
* [[ဝတ္ထုဇၞော်]] (Novel)
* [[ဝတ္ထုဇမၠေံ]] (Short Story)
* [[ပုံ]] (Tale/Fable)
* [[ပရေင်ဆဵုဂဗ]] (Essay)
| group2 = အလင်္ကာ (Poetry)
| list2 =
* [[ကဗျ]] (Poem)
* [[လင်္ကာ]] (Verse)
* [[ဒွက်]] (Song/Lyric)
| group3 = ပြဇာတ် (Drama)
| list3 =
* [[ပြဇာတ်]] (Play)
* [[ပေါဲ]] (Performance)
}}

{{DEFAULTSORT:ဝတ္ထုဇမၠေံ}}
[[Category:ဝတ္ထု]]
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:ဂကူလိက်ပတ်ဂမၠိုင်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]</text>
      <sha1>hdr5tjdmud9sulocpzj1caa8efrizfg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>58278</id>
      <parentid>58270</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T04:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* လေန် မ္ၚးဂမၠိုင် */</comment>
      <origin>58278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16764" sha1="aym7sjcft14lzotap1j44wy3fq0xhta" xml:space="preserve">{{Infobox literary genre
| name = ဝတ္ထုဇမၠေံ
| native_name = Short story
| image = Edgar_Allan_Poe_2.jpg
| caption = [[အေဂ္ဂါ အာလာန် ပဝ်]] (Edgar Allan Poe) ညးမဒှ် အ္စာချူလိက် ဝတ္ထုဇမၠေံ ယၟုပြာကတ် ပ္ဍဲခေတ် (၁၉) ဗွဝ်ကၠံ
| origins = ပုံအာဂီု၊ ပုံသုတ်ဇာတ်၊ ဒဏ္ဍာရဳ
| era = နူခေတ်တြေံ စဵုကဵု ခေတ်လၟုဟ်
| key_figures = [[အေဂ္ဂါ အာလာန် ပဝ်]], [[အာန်တွန် ချေခေါပ်]], [[ဂုဲ ဒဳ မဝ်ပါတ်သေန်]]
}}

'''ဝတ္ထုဇမၠေံ''' ({{lang-en|Short story}}) ဝွံ ဒှ်လိက်ပတ် လၟေင်ပလး (prose fiction) မွဲဂကူတုဲ နွံကဵု ဇမၠိင်အဝဲ မဗှ်အာစိုပ်ဒတုဲမာန် ပ္ဍဲပွိုင်မွဲအခိင် (မွဲခုင်) မဒှ်ရ။ ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ ၜိုန်ရ ဟွံဂၠိင်နူကဵု ဝတ္ထုဇၞော် (Novel) ကီုလေဝ်၊ နွံကဵု ဇာတ်လမ်း၊ ဇာတ်ကောင် ကေုာံ တင်ရန်တၟအ် မဍိုက်ပေင်တုဲ ဗွဲမဂၠိုင် မလေပ်ပတၟေင်ကဵု အဟုံစိုတ် (single effect) ဟွံသေင်မ္ဂး ကိစ္စမွဲမွဲဟေင်ရ။&lt;ref name=&quot;Poe1846&quot;&gt;Poe, Edgar Allan. &quot;The Philosophy of Composition&quot;, ''Graham's Magazine'', 1846.&lt;/ref&gt; လိက်ပတ်ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု အခိုက်အလိုက် လဴပုံအာဂီု နကဵုပါင် (oral storytelling tradition) တုဲ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲခေတ် (၁၉) ဗွဝ်ကၠံဂှ် ဂွံဒုင်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ကဏ္ဍလိက်ပတ် မနွံကဵု အလင်္ကာတၞဟ်ခြာမွဲရ။

== ပွံက် ကေုာံ လက္ခဏာ (Definition and Characteristics) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံ ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်လိက်ပတ် မချူလဝ် နကဵုလၟေင်ပလးတုဲ နွံကဵု ဇမၠိင်မပြေပြံင် မဗှ်အာစိုပ်ဒတုဲမာန် ပ္ဍဲပွိုင်အခိင် ဂၠေံဂၠေံ (ဗွဲမဂၠိုင် နူကဵု ၃၀ မိနေတ် စဵုကဵု ၂ နာဍဳ) ရ။ အ္စာလိက်ဝတ္ထုဇမၠေံဂမၠိုင် မလေပ်သုင်စောဲ ဝေါဟာရ ကေုာံ ဇာတ်လမ်း မဇမၠေံလဝ်တုဲ ပ္ဍဲမွဲဝတ္ထုဂှ် နွံကဵု ဇာတ်ကောင် (Character) အောန်အောန် ကေုာံ ပွဳပွူ (Setting) ဆမွဲၜါဒၞာဲဟေင်ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဓိက ဝတ္ထုဇမၠေံဂှ် သွက်ဂွံ ပတိတ်ကဵု အဟုံစိုတ်မွဲဓဝ် (a single underlying effect or mood) ရ။&lt;ref name=&quot;May1995&quot;&gt;May, Charles E. ''The Short Story: The Reality of Artifice''. New York: Twayne, 1995.&lt;/ref&gt;

== လၟေင်တၞောဝ်ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ (History and Origins) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ တမ်မူလဍေံ ကၠုင်နူ အခိုက်လဴပုံ နကဵုပါင် ပ္ဍဲခေတ်တမၠာတေံရ။ ပုံအာဂီု၊ ပုံသုတ်ဇာတ် (Jataka tales)၊ ဒဏ္ဍာရဳ ကေုာံ ပုံမၞုံကဵု ခန်လ္ၚတ်ဂမၠိုင် (Fables) ဗီုကဵု ပုံအဳသပ် (Aesop's Fables) တံဂှ် ဒှ်တမ်မူလ ဝတ္ထုဇမၠေံရ။ ပ္ဍဲအိန္ဒိယခေတ်တြေံ လိက်ပဉ္စတန္တရ (Panchatantra) ကေုာံ ပုံသုတ်ဇာတ်ကျာ်တံဂှ် ဒှ်လၟေင်ဇာတ်လမ်းဇမၠေံ မနွံကဵု သင်္ခါရဓဝ် ကေုာံ ပရေင်ကဵုပညာရ။

== ခေတ်လဒေါဝ် ကေုာံ ခေတ်ဥရောပ (Middle Ages and Early Modern Europe) ==
[[File:Decameron - John William Waterhouse.jpg|thumb|[[ဒဳကာမေရွန်]] (Decameron) ဗီုရုပ်ပါန်ခဳ မချူလဝ် နကဵု John William Waterhouse]]
ပ္ဍဲခေတ်လဒေါဝ်တေံ လိက်ပတ်ပုံဇမၠေံ မပ္ကောံလဝ် နကဵုက္ဍိုပ်လိက်ဇၞော်မွဲ မတွံဂး ''ပုံဗ္တံမွဲလ္ၚီကဵုမွဲ'' (One Thousand and One Nights) ကေုာံ လိက် ''ဒဳကာမေရွန်'' (Decameron) မချူလဝ် နကဵု ဂျိုဗာန်နဳ ဘိုကာချဳယဝ် (Giovanni Boccaccio) တံဂှ် ပြာကတ်ဗွဲမလောန်ရ။ ပ္ဍဲအေင်္ဂလာန် လိက်ဂျေဖရဳ ချဝ်သာ (Geoffrey Chaucer) မချူလဝ် ''ပုံကေန်တာဘာရဳ'' (The Canterbury Tales) ဝွံလေဝ် ဒှ်သ္ဇိုင် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် အနုသုခုမ ဝတ္ထုဇမၠေံ ပ္ဍဲခေတ်ကြဴရ။

== ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲခေတ် (၁၉) ဗွဝ်ကၠံ (19th Century Evolution) ==
ခေတ် (၁၉) ဗွဝ်ကၠံဝွံ ဒှ်ခေတ်ထဝ် သွက်ဝတ္ထုဇမၠေံရ။ ဟိုတ်နူကဵု မဂ္ဂဇြေန် ကေုာံ လိက်ပရိုင်ဂမၠိုင် က္တဵုဒှ်ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ၊ ဝတ္ထုဇမၠေံ မထေက်ကဵု ပတိတ်ပ္ဍဲမဂ္ဂဇြေန်တံဂှ် ဒြဟတ်ဇၞော်ကၠုင်ရ။ အ္စာချူလိက် ဗီုကဵု [[အေဂ္ဂါ အာလာန် ပဝ်]] (Edgar Allan Poe)၊ [[နတာန်နဳယေလ် ဟဝ်သွန်]] (Nathaniel Hawthorne) ပ္ဍဲအမေရိကာန်၊ တုဲမ္ဂး [[အာန်တွန် ချေခေါပ်]] (Anton Chekhov) ပ္ဍဲရုရှ၊ ကေုာံ [[ဂုဲ ဒဳ မဝ်ပါတ်သေန်]] (Guy de Maupassant) ပ္ဍဲပြင်သေတ်တံဝွံ သၠုင်ပတိုန် ကဆံင်ဝတ္ထုဇမၠေံ ညံင်ဂွံဒှ် အနုသုခုမ အလင်္ကာ မနွံကဵု ဍာ်ဒကေဝ်သၠုင်ရ။&lt;ref name=&quot;Matthews1901&quot;&gt;Matthews, Brander. ''The Philosophy of the Short-story''. New York: Longmans, Green, and Co., 1901.&lt;/ref&gt;

== ခေတ် (၂၀) ဗွဝ်ကၠံ ကေုာံ ခေတ်လၟုဟ် (20th Century and Contemporary) ==
[[File:Ernest Hemingway in Milan 1918.jpg|thumb|[[အာနက် ဟေမ်မေန်ဝေ]] (Ernest Hemingway) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၁၈]]
ပ္ဍဲခေတ် (၂၀) ဗွဝ်ကၠံဂှ် ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ ပြံင်လှာဲအာ ဗီုပြင်နာနာသာ်ရ။ လဟီု အ္စာချူလိက် [[အာနက် ဟေမ်မေန်ဝေ]] (Ernest Hemingway) မကော်စ နဲကဲ &quot;Iceberg Theory&quot; ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ညံင်ဝတ္ထုဇမၠေံ ဂွံနွံကဵု ပရေင်ဓလုက် ကေုာံ ဓဝ်ချပ်ဗစာရ။ အ္စာလိက် ခေတ်တၟိ ဗီုကဵု [[အာလိတ် မန်ရဝ်]] (Alice Munro - မက္လိဂွံ လာပ်နဝ်ဗဴ) ကေုာံ [[ဟဝ်ရ်ဟေ လူးဝိစ် ဗဝ်ဟက်]] (Jorge Luis Borges) တံဂှ် စကာနဲကဲ အနုသုခုမ တၟိတၟိတုဲ ချူကၠုင် ဝတ္ထုဇမၠေံ နကဵုကဆံင်သၠုင်အိုတ်ရ။

== အင်္ဂလက္ခဏာ သဇိုင်ဂမၠိုင် (Core Elements) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံ ခိုဟ်မွဲဂှ် ဍိုက်ပေင်ကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ သဇိုင် (၅) သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ အင်္ဂလက္ခဏာ ဝတ္ထုဇမၠေံဂမၠိုင်
|-
! လက္ခဏာ (Element) !! ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Description)
|-
| '''ဇာတ်လမ်း''' (Plot) || လၟေင်ကမၠောန် မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲဝတ္ထု။ ဗွဲမဂၠိုင် စပ္တံ၊ ဒှ်ပြသၞာ၊ က္ဍိုပ်ပြသၞာ ကေုာံ သောၚ်ကလးပြသၞာ။
|-
| '''ဇာတ်ကောင်''' (Character) || ပူဂိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး တိရစ္ဆာန် မပါလုပ် ပ္ဍဲဝတ္ထု။ ဝတ္ထုဇမၠေံမ္ဂး မၞိဟ်အဓိက နွံဆ မွဲ-ၜါ တၠဟေင်။
|-
| '''ပွဳပွူ''' (Setting) || ဒၞာဲဒေသ ကေုာံ အခိင်ကာလ ဝတ္ထုမက္တဵုဒှ်။
|-
| '''ပရေင်လဴထ္ၜး''' (Point of View) || လဒေါဝ်မတ် အ္စာချူလိက် (ပထမပူဂိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး တတိယပူဂိုလ်) မလဴထ္ၜး ဇာတ်လမ်း။
|-
| '''တမ်ရိုဟ် / ပရော''' (Theme) || သဘဴဓဝ်၊ ကွေတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ပညာ အ္စာလိက် မမိက်ဂွံပတိုန်ထ္ၜး ပ္ဍဲဝတ္ထုဂှ်။
|}

== ဂကူဝတ္ထုဇမၠေံဂမၠိုင် (Genres and Types) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ ပါ်လဝ် နကဵု ဂကူနာနာသာ် မပ္တံကဵု-
* '''ဝတ္ထုက္ဍန်''' (Flash fiction): ဝတ္ထုမနွံကဵု မလိက် အကြာ ၁၀၀ ကဵု ၁၀၀၀ မလိက်ဟေင်။
* '''ပုံခန်လ္ၚတ်''' (Fable): ပုံတိရစ္ဆာန် မဟီုအရေဝ်ဂွံတုဲ မကဵု ခန်လ္ၚတ် ဘဝ။
* '''ဒဏ္ဍာရဳ''' (Myth/Legend): ဝတ္ထုမဆေင်ကဵု ကျာ်၊ ဒေဝတဴ ကေုာံ ပူဂိုလ်တၟေင်။
* '''ဝတ္ထုပရေင်သိပ္ပံ''' (Sci-Fi Short Story): ဝတ္ထုမဆေင်ကဵု ပရေင်သိပ္ပံ၊ အနာဂတ် ကေုာံ နဲကဲပညာတၟိ။&lt;ref name=&quot;Reid2000&quot;&gt;Reid, Ian. ''The Short Story''. London: Routledge, 2000.&lt;/ref&gt;

== အလင်္ကာ ကေုာံ နဲကဲအနုသုခုမ (Literary Styles and Techniques) ==
ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ သုင်စောဲလဝ် နဲကဲအလင်္ကာ မပ္တံကဵု အထေင်ဗၠေတ် (Irony)၊ တင်သင်္ကေတ (Symbolism) ကေုာံ လဒေါဝ်မတ် (Foreshadowing) တံ ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်ရ။ ဟိုတ်နူကဵု ဇမၠိင်အဝဲဍောတ်တုဲ ဇၟာပ်ပ်မလိက်ဂှ် နွံကဵု ၚုဟ်မးတုဲ ဒးသုင်စောဲလဝ် ဗွဲမစွံသတိရ။ 

== ဝတ္ထုဇမၠေံ ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန် (Short Stories in Mon Literature) ==
လိက်ပတ်မန်ဝွံ နူတမ်မူလ ကၠုင်နူ ပုံသုတ်ဇာတ်၊ ဓမ္မပဒ ကေုာံ ပုံအာဂီုမန်ဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် ပ္ဍဲကဵု မဂ္ဂဇြေန်မန်ဂမၠိုင် (ဥပမာ - မဂ္ဂဇြေန် လိက်ပတ်မန်၊ ဂျာနေဝ်မန်) တံဂှ် အ္စာချူလိက်မန် ခေတ်တၟိဂမၠိုင် စကာကၠုင် နဲကဲ ဝတ္ထုဇမၠေံ ဂၠးကဝ်တုဲ ချူကၠုင် ဝတ္ထုဇမၠေံ မဆေင်ကဵု ဘဝဂကူမန်၊ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ်မန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင်ရ။ လိက်ဝတ္ထုဇမၠေံမန်တံဂှ် ဒှ်ဒြဟတ်ဇၞော် သွက်ဂွံ မင်မွဲ ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် လိက်ပတ်မန် ပ္ဍဲခေတ်ပစ္စုပ္ပန်ဏံရ။

== နိဂီု ကေုာံ တင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Conclusion and Analysis) ==
သရုပ်ကၠေံမ္ဂး ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ ဒှ်အနုသုခုမ လိက်ပတ် မနွံကဵု အစောံသတ္တိ မပလီုပလာ်ကဵု စိုတ်ဓါတ် ညးမဗှ်လိက်တံ ပ္ဍဲပွိုင်အခိင်ဂၠေံဂၠေံမာန်ရ။ လာပ်လိက်ပတ် ယၟုပြာကတ် ဗီုကဵု [[လာပ် အဝ် ဟေန်နရဳ]] (O. Henry Award) ကေုာံ [[လာပ် ဟူဂဝ်]] (Hugo Award) တံဂှ် ဒှ်လာပ် မကဵုသမ္တီ ကုအ္စာချူဝတ္ထုဇမၠေံ မစောန်ကေက်တံရ။ ဝတ္ထုဇမၠေံဝွံ ဆက်တုဲ ဒှ်ဒၟံင် အပေါတ်ကိရိယာ သွက်ဂွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပရေင်မၞိဟ်၊ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ ဘဝသတ်တံ စဵုကဵု တ္ၚဲဏံရ။&lt;ref name=&quot;Shaw1983&quot;&gt;Shaw, Valerie. ''The Short Story: A Critical Introduction''. London: Longman, 1983.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;Poe1846&quot;&gt;Poe, Edgar Allan. &quot;The Philosophy of Composition&quot;, ''Graham's Magazine'', 1846.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;May1995&quot;&gt;May, Charles E. ''The Short Story: The Reality of Artifice''. New York: Twayne, 1995. ISBN 978-0805709669.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Matthews1901&quot;&gt;Matthews, Brander. ''The Philosophy of the Short-story''. New York: Longmans, Green, and Co., 1901.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Reid2000&quot;&gt;Reid, Ian. ''The Short Story''. London: Routledge, 2000. ISBN 978-0415017124.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Shaw1983&quot;&gt;Shaw, Valerie. ''The Short Story: A Critical Introduction''. London: Longman, 1983. ISBN 978-0582486877.&lt;/ref&gt;
}}

== လေန် မ္ၚးဂမၠိုင် ==
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Short_story Short story on English Wikipedia]

{{Navbox
| name = လိက်ပတ် ကေုာံ အလင်္ကာ
| title = ဂကူလိက်ပတ် ကေုာံ အလင်္ကာဂမၠိုင် (Literary Genres)
| bodyclass = hlist
| group1 = လၟေင်ပလး (Prose)
| list1 =
* [[ဝတ္ထုဇၞော်]] (Novel)
* [[ဝတ္ထုဇမၠေံ]] (Short Story)
* [[ပုံ]] (Tale/Fable)
* [[ပရေင်ဆဵုဂဗ]] (Essay)
| group2 = အလင်္ကာ (Poetry)
| list2 =
* [[ကဗျ]] (Poem)
* [[လင်္ကာ]] (Verse)
* [[ဒွက်]] (Song/Lyric)
| group3 = ပြဇာတ် (Drama)
| list3 =
* [[ထ္ၜဇာတ်]] (Play)
* [[ပေါဲ]] (Performance)
}}

{{DEFAULTSORT:ဝတ္ထုဇမၠေံ}}
[[Category:ဝတ္ထု]]
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:ဂကူလိက်ပတ်ဂမၠိုင်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]</text>
      <sha1>aym7sjcft14lzotap1j44wy3fq0xhta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox literary genre</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12262</id>
    <revision>
      <id>58271</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | above       = {{{name|{{PAGENAME}}}}} | abovestyle  = background-color: #E6E6FA; font-size: 125%; font-weight: bold; padding: 0.2em;  | image       = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}} | caption     = {{{caption|}}}  | labelstyle  = white-space: nowrap; font-weight: bold; | datastyle   = text-align: left;  | label1      = ယ...&quot;</comment>
      <origin>58271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2163" sha1="njo04awno6ipkvdpxvah72a83rzrxx7" xml:space="preserve">{{Infobox
| above       = {{{name|{{PAGENAME}}}}}
| abovestyle  = background-color: #E6E6FA; font-size: 125%; font-weight: bold; padding: 0.2em;

| image       = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}}
| caption     = {{{caption|}}}

| labelstyle  = white-space: nowrap; font-weight: bold;
| datastyle   = text-align: left;

| label1      = ယၟုတမ်မူလ
| data1       = {{{native_name|}}}

| label2      = တမ်မူလ
| data2       = {{{origins|}}}

| label3      = ခေတ် / ကာလ
| data3       = {{{era|}}}

| label4      = ပူဂိုလ်အဓိက
| data4       = {{{key_figures|}}}

| label5      = အဝဲဗီုပြင်
| data5       = {{{format|}}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
== စကာ ==
ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ကပ်ပဳကေတ်တုဲ စုတ်လ္တူအိုတ် ပ္ဍဲမုက်လိက် ဝတ္ထု ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကူလိက်ပတ် မဆေင်စပ်တံဂှ်မာန်ရ။

&lt;pre&gt;
{{Infobox literary genre
| name = 
| native_name = 
| image = 
| caption = 
| origins = 
| era = 
| key_figures = 
| format = 
}}
&lt;/pre&gt;

== ဥပမာ ==
&lt;pre&gt;
{{Infobox literary genre
| name = ဝတ္ထုဇမၠေံ
| native_name = Short story
| image = Edgar_Allan_Poe_2.jpg
| caption = အေဂ္ဂါ အာလာန် ပဝ် (Edgar Allan Poe) ညးမဒှ် အ္စာချူလိက် ဝတ္ထုဇမၠေံ ယၟုပြာကတ်
| origins = ပုံအာဂီု၊ ပုံသုတ်ဇာတ်၊ ဒဏ္ဍာရဳ
| era = နူခေတ်တြေံ စဵုကဵု ခေတ်လၟုဟ်
| key_figures = အေဂ္ဂါ အာလာန် ပဝ်, အာန်တွန် ချေခေါပ်, ဂုဲ ဒဳ မဝ်ပါတ်သေန်
}}
&lt;/pre&gt;

[[Category:ထာမ်ပလိက် အေန်ဖဝ်ဗံက်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ထာမ်ပလိက် လိက်ပတ်ဂမၠိုင်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>njo04awno6ipkvdpxvah72a83rzrxx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဂကူလိက်ပတ်ဂမၠိုင်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12263</id>
    <revision>
      <id>58272</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ဂကူလိက်ပတ် (Literary genres)၊ အလင်္ကာ၊ ကေုာံ ပြကိုဟ်လိက်ပတ် နာနာသာ်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:ဂကူလိက်ပတ်ဂမၠိုင်}} [[Category:လိက်ပတ်]] Category:အနုသုခုမဂမ...&quot;</comment>
      <origin>58272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="438" sha1="31jq933l178m2ms44vtypsz4vsmikfj" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ဂကူလိက်ပတ် (Literary genres)၊ အလင်္ကာ၊ ကေုာံ ပြကိုဟ်လိက်ပတ် နာနာသာ်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:ဂကူလိက်ပတ်ဂမၠိုင်}}
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:အနုသုခုမဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>31jq933l178m2ms44vtypsz4vsmikfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အနုသုခုမဂမၠိုင်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12264</id>
    <revision>
      <id>58273</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု အနုသုခုမ (Arts)၊ ပါန်ခဳ၊ ပါန်ပုတ်၊ လိက်ပတ်၊ ဒွက်၊ လှ်ေဒယှ်ေ ကေုာံ အနုသုခုမ ယေန်သၞာင်နာနာသာ်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:အနုသုခုမဂမၠိုင...&quot;</comment>
      <origin>58273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="547" sha1="k9drtx0gith50g3292wl8npx6jnjqhl" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု အနုသုခုမ (Arts)၊ ပါန်ခဳ၊ ပါန်ပုတ်၊ လိက်ပတ်၊ ဒွက်၊ လှ်ေဒယှ်ေ ကေုာံ အနုသုခုမ ယေန်သၞာင်နာနာသာ်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:အနုသုခုမဂမၠိုင်}}
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:ယေန်သၞာင်]]
[[Category:ပရေင်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>k9drtx0gith50g3292wl8npx6jnjqhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝတ္ထုဇၞော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12265</id>
    <revision>
      <id>58274</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;'''ဝတ္ထုဇၞော်''' ({{lang-en|Novel}}) ဝွံ ဒှ်လိက်ပတ်လဟီု (Prose fiction) မွဲဂကူတုဲ နွံကဵုဇမၠိင်မဂၠိုင်ကဵု မအရေဝ်၊ မချူဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ပရူပရာဘဝမၞိဟ်၊ ဇာတ်လမ်း၊ ဇာတ်ကောင် ကေုာံ ပရေင...&quot;</comment>
      <origin>58274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14347" sha1="57uvfzfpqh2zlqh7f21wp7lr1x5bku9" xml:space="preserve">'''ဝတ္ထုဇၞော်''' ({{lang-en|Novel}}) ဝွံ ဒှ်လိက်ပတ်လဟီု (Prose fiction) မွဲဂကူတုဲ နွံကဵုဇမၠိင်မဂၠိုင်ကဵု မအရေဝ်၊ မချူဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ပရူပရာဘဝမၞိဟ်၊ ဇာတ်လမ်း၊ ဇာတ်ကောင် ကေုာံ ပရေင်ဆဵုဂဗဂမၠိုင်ရ။ ဝတ္ထုဇၞော်ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ချူလဝ် နကဵုလိက်လဟီု (Prose) တုဲ တၞဟ်ခြာကဵု လိက်ကဗျ (Poetry) ရ။ ပ္ဍဲကဵုလိက်ပတ်ဂၠးကဝ်ဂှ် ဝတ္ထုဇၞော်ဝွံ ဒှ်အနုသုခုမလိက်ပတ် မနွံကဵု ဓရ်ဇြဟတ် ဓလီုပ္ဍိုက်မာန် အလုံမွဲဂၠးတိရ။

[[File:Title_page_first_edition_Don_Quijote.jpg|thumb|right|250px|လိက်ဝတ္ထုဇၞော် ဒေါန် ကွိက်သုတ် (Don Quixote) မပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၆၀၅]]

== တမ်မူလ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
မအရေဝ်အင်္ဂလိက် &quot;Novel&quot; ဝွံ ကၠုင်နူ အရေဝ်အဳတလဳ (Italian) &quot;Novella&quot; မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;အရာတၟိ&quot; (New) ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ပရိုင်တၟိ&quot; ရ။&lt;ref&gt;Watt, Ian. ''The Rise of the Novel: Studies in Defoe, Richardson and Fielding''. University of California Press, 1957, p. 9.&lt;/ref&gt; လိက်ဝတ္ထုဇၞော်ဝွံ နွံကဵုလဒက်ပ္တန် မလှဲလးတုဲ ပါ်လဝ် ကဏ္ဍ၊ ခဏ် (Chapters) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ အဓိက အဓိပ္ပါယ်ဝတ္ထုဇၞော်ဂှ် သွက်ဂွံ လဴထ္ၜးပရူပရာမွဲမွဲ နကဵုနဲကဲ အနုသုခုမ၊ သွက်ဂွံ ကဵုပရေင်ဗ္တောန်၊ ပရေင်ဟီုပျုတ် (Satire) ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ကၠိုဟ်ခိုဟ် လ္တူဘဝမၞိဟ်တံရ။

== ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင်ဝတ္ထုဇၞော်ဝွံ နွံအာယုက် မဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီသၞာံရ။ ပ္ဍဲခေတ်တမၠာတေံ လိက်ပတ်ဂမၠိုင်ဂှ် ဒှ်ဒၟံင် လိက်ကဗျ (Epic poetry) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ဆ္ဂး ပ္ဍဲၜိုတ် (၁၁) ဗွဝ်ကၠံဂှ် ပ္ဍဲဍုင်ဂျပေန်၊ ညးဗြဴမၞုံယၟု '''မုရသာကဳ သဳကဳဗူ''' (Murasaki Shikibu) ချူခၞံလဝ် လိက်ဝတ္ထု &quot;Tale of Genji&quot; (ပရူပရာ ဂျေန်ဂျဳ) တုဲ၊ လိက်ဝွံ စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် ဝတ္ထုဇၞော်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိရ။

[[File:Tale_of_genji.jpg|thumb|left|250px|ဝတ္ထုဇၞော် Tale of Genji ပ္ဍဲခေတ်ဂျပေန် တမၠာ]]

ပ္ဍဲဥရောပမ္ဂး ဝတ္ထုဇၞော် ခေတ်တၟိဂှ် စမံက်ကၠုင် ပ္ဍဲ (၁၇) ဗွဝ်ကၠံရ။ ဝတ္ထု '''ဒေါန် ကွိက်သုတ်''' (Don Quixote) မချူလဝ် နကဵု ညးချူလိက် ဂကူသပိန် (Miguel de Cervantes) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၆၀၅ ဂှ် ဒှ်ဝတ္ထုဇၞော် မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲခေတ်စပ္တံရ။&lt;ref&gt;McKeon, Michael. ''The Origins of the English Novel, 1600-1740''. Johns Hopkins University Press, 1987, p. 25.&lt;/ref&gt; နူဂှ်မွဲအဆက် ပ္ဍဲ (၁၈) ဗွဝ်ကၠံ လိက်ဝတ္ထုဇၞော်တံ ဇၞော်မောဝ်တိတ်ကၠုင် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲဍုင်အင်္ဂလာန် မပ္တံကဵု ဝတ္ထု Robinson Crusoe တံရ။

== လဒက်ပ္တန် ကေုာံ အင်္ဂလက္ချန်ဂမၠိုင် ==
ဝတ္ထုဇၞော်မွဲ ပေင်စုံမာန်ဂှ် ဒးနွံကဵု အင်္ဂလက္ချန် အဓိက (၅) သာ်ရ။ 
# '''ဇာတ်လမ်း''' (Plot) - ပရူပရာ မက္တဵုဒှ် မဆက်စပ်ဒၟံင် ရေင်သ္ကံ။
# '''ဇာတ်ကောင်''' (Character) - ပူဂိုလ် မပါလုပ် ပ္ဍဲဝတ္ထု (ဇာတ်ကောင်အဓိက ကေုာံ ဇာတ်ကောင်သ္ကိုပ်သ္က)။
# '''ဒၞာဲဒတန်''' (Setting) - အခိင်ကာလ ကေုာံ ဒၞာဲဝါသ မက္တဵုဒှ် ဇာတ်လမ်း။
# '''ပရူပရာအဓိက''' (Theme) - တင်သ္ဂုတ်သွာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကသပ်လညာတ် မချူလဝ် ဝတ္ထုဂှ်။
# '''နဲကဲလဴထ္ၜး''' (Point of View) - ညးမလဴထ္ၜး ပရူဂှ် (ပူဂိုလ်ပထမ &quot;အဲ&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး ပူဂိုလ်တတိယ &quot;ညး&quot;)။&lt;ref&gt;Forster, E.M. ''Aspects of the Novel''. Harcourt, Brace &amp; Company, 1927, p. 42.&lt;/ref&gt;

== ဂကူဝတ္ထုဇၞော်ဂမၠိုင် ==
ဝတ္ထုဇၞော်တံဂှ် ပါ်လဝ် နကဵု ဂကူဗွဲမဂၠိုင် အတိုင်ပရူပရာ ညးတံရ။ ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ဒှ်သ္ၚိအင် ထ္ၜးလဝ် ဂကူဝတ္ထုဇၞော် မပြာကတ်ဂမၠိုင်ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူဝတ္ထု (Genre) !! အဓိပ္ပါယ် (Description) !! ဥပမာ ဝတ္ထုဒယှ် (Examples)
|-
| '''ပရေင်ဆာန်''' (Romance) || ပရူပရာ မဆေင်ကဵု ပရေင်ဆာန်ကၟိန် အကြာမၞိဟ်တြုံ ကဵု မၞိဟ်ဗြဴ။ || ''Pride and Prejudice'' (Jane Austen)
|-
| '''ဝင်တမၠာ''' (Historical) || ဝတ္ထု မချူလဝ် သ္ပအဓိက ကဵု အခိင်ကာလ ပ္ဍဲဝင် မက္တဵုဒှ်လဝ် ဍာံဍာံ။ || ''War and Peace'' (Leo Tolstoy)
|-
| '''စိတ္တဗေဒ''' (Psychological) || ဝတ္ထု မလ္ၚတ်ပရူ လညာတ်စိုတ်၊ ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ် ကေုာံ ကသပ်ဇာတ်ကောင်တံ။ || ''Crime and Punishment'' (Fyodor Dostoevsky)
|-
| '''သိပ္ပံ''' (Science Fiction) || ဝတ္ထု မဆေင်ကဵု ပရေင်ပြံင်လှာဲ နဲကဲသိပ္ပံ၊ ဂၠးတိတၞဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး အနာဂတ်။ || ''Dune'' (Frank Herbert)
|-
| '''ကၞက်ဓဝိင်''' (Mystery / Thriller) || ပရူပရာ မဒးဂၠာဲသွဟ် သွက်ဒုဟ်ဒဏ်၊ ပရေင်ဂစိုတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရူမဓလုက်လဝ်တံ။ || ''The Hound of the Baskervilles'' (Arthur Conan Doyle)
|}

== ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲခေတ်အလယ် ==
အခိင်ခေတ်အလယ် (Middle Ages) ကဵု ခေတ်ကလေင်ဂျိုင် (Renaissance) ဂှ် ပရေင်ချူဝတ္ထုတံ ပြံင်လှာဲကၠုင် နူကဵု ပရူဒေဝတဴ ကဵု သၟိင်ဨကရာဇ်တံဂှ် စပြံင်လှာဲချူကၠုင် ပရူမၞိဟ်သာမညတံရ။ မပ္တံကဵု လိက် ''Decameron'' နူအဳတလဳဂှ် ဒှ်ခရိုင် ဇၞော်မောဝ် ဝတ္ထုဇၞော် ပ္ဍဲခေတ်ဂှ်ရ။

== ဝတ္ထုဇၞော် ခေတ်တၟိ (၁၈ - ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ) ==
ပ္ဍဲ (၁၈) ကဵု (၁၉) ဗွဝ်ကၠံဂှ် ဒှ်အခိင် ထဝ် သွက်ဝတ္ထုဇၞော်ရ။ စက်တက်လိက်ဂမၠိုင် က္တဵုဒှ်ကၠုင်တုဲ မၞိဟ်ဗှ်လိက်တံ ဂၠိုင်ကၠုင်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဏံ ဝတ္ထုဇၞော်ဂမၠိုင် တွံထ္ၜးကၠုင် ပရူဘဝ မၞိဟ်ကဆံင်လဒေါဝ် (Middle class) ရ။ Charles Dickens, Jane Austen, ကေုာံ ညးချူလိက် ရုရှာ ညံင်ရဴ Leo Tolstoy တံ က္တဵုဒှ်ကၠုင်တုဲ လိက်ပတ် ဝတ္ထုဇၞော်ဝွံ ဒှ်ကၠုင် လိက်ပတ် မၞိဟ်ဒးစိုတ်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိရ。&lt;ref&gt;Lukács, György. ''The Theory of the Novel''. MIT Press, 1971, p. 56.&lt;/ref&gt;

== ဝတ္ထုဇၞော် ကေုာံ စိုတ်ပညာ ခေတ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ ==
စိုပ် (၂၀) ဗွဝ်ကၠံ လညာတ်ဝတ္ထုဇၞော် ပြံင်လှာဲအာ မွဲဗီုပၠန်ရ။ ပရေင်ချူလိက် နဲကဲတၟိ မကော်ခဴစ &quot;Stream of consciousness&quot; (ဇွောဝ်လညာတ်စိုတ်) မံက်ကၠုင်ရ။ ညးချူလိက် ညံင်ရဴ Virginia Woolf ကဵု James Joyce တံ ဟွံချူ ဇာတ်လမ်း အတိုင်လၟေင်အခိင်တုဲ ချူဗၟံက်ထ္ၜး စိုတ်မချပ်ဒၟံင် ပ္ဍဲက္ဍဟ် ဇာတ်ကောင်တံရ။

== ဝတ္ထုဇၞော် ခေတ်လက္ကရဴ (Post-modern) ==
ဝတ္ထုဇၞော် ခေတ်လက္ကရဴ (Postmodernism) ဝွံ ပလီုထောံ သၞောဝ်လဒက်ပ္တန် ဝတ္ထုခေတ်တြေံတံရ။ ဝတ္ထုတံဝွံ ပါလုပ်ကၠုင် နဲကဲ &quot;Magical Realism&quot; (ပရေင်မဍာံ နွံကဵု ဣဒ္ဓိအနုဘဴ) ညံင်ရဴ လိက် Gabriel García Márquez ချူလဝ် ''One Hundred Years of Solitude'' တံရ။ ညးချူလိက်တံ တီလဝ် ဒဒှ်ရ ညးတံ ချူဒၟံင်ဝတ္ထုတုဲ ကလေင်ချူပရူ ညးချူလိက်ပၠန် (Metafiction) လေဝ် နွံရ။&lt;ref&gt;Burgess, Anthony. ''The Novel Now: A Guide to Contemporary Fiction''. W.W. Norton, 1967, p. 88.&lt;/ref&gt;

== လိက်ပတ်မန် ကေုာံ ဝတ္ထုဇၞော် ==
ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန်လေဝ် ဝတ္ထုဇၞော်ဂှ် လုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲခေတ်လက္ကရဴဏံကီုရ။ ပ္ဍဲခေတ်တမၠာ လိက်မန်တံဂှ် ဒှ်လိက်ဇာတ် (ဇာတ်နိပါတ်) ကေုာံ လိက်ကဗျ (လင်္ကာ) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ဆ္ဂး ပ္ဍဲခေတ်တၟိဏံ ညးချူလိက်မန်ဂမၠိုင် စချူကၠုင် ဝတ္ထုဇၞော် နကဵု လိက်လဟီု (Prose) မဆေင်ကဵု ပရေင်ဘဝ၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင်ဆာန်ဂမၠိုင်ရ။ လိက်ဝတ္ထုမန်တံဝွံ က္တဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု ပရေင်ကၠာဲဘာသာ လိက်ဝတ္ထု နူဘာသာဗၟာ ကေုာံ အင်္ဂလိက်တံတုဲ ဗွဲကြဴ ညးချူလိက်မန်တံ အလဵုဇကု ဖန်ဗဒှ် ချူခၞံကၠုင် ဝတ္ထုဇၞော် ဂကူမန် ဍာံဍာံဂမၠိုင်ရ။

== နိဂီု ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်အနာဂတ် ==
ဝတ္ထုဇၞော်ဝွံ ဆက်ဇၞော်မောဝ်ဒၟံင်တွဵုရ။ ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital Age) ဏံမ္ဂး လိက်ဝတ္ထုတံဂှ် ပြံင်လှာဲကၠုင် နဒဒှ် လိက်အဳလက်ထရောနစ် (E-books) ကေုာံ အသံလိက် (Audiobooks) ရ။ ၜိုန်ရ နဲကဲလဴထ္ၜး ပြံင်လှာဲအာကီုလေဝ်၊ အစောံသတ္တိ ဝတ္ထုဇၞော် မသ္ပကဵု ညံင်မၞိဟ်တံ ဂွံကၠိုဟ်ခိုဟ် ပရူဘဝ ကေုာံ မဖန်ဗဒှ်ကဵု ဓရ်ဆာန်ဍူဂှ် ဟွံယုတ်သ္ဇိုင်အာ တွဵုရ။

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

{{Navbox
| name = လိက်ပတ်
| title = [[လိက်ပတ်]] ကေုာံ [[အနုသုခုမ]]
| state = uncollapsed
| list1 = [[ဝတ္ထု]] &amp;bull; [[ဝတ္ထုဇၞော်]] &amp;bull; [[ဝတ္ထုဂၠေံ]] &amp;bull; [[ကဗျ]] &amp;bull; [[ပြဇာတ်]] &amp;bull; [[လိက်ပရေင်]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဝတ္ထုဇၞော်}}
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:ဝတ္ထု]]
[[Category:လိက်ပတ်ဂၠးကဝ်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]</text>
      <sha1>57uvfzfpqh2zlqh7f21wp7lr1x5bku9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ဂၠးကဝ်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12266</id>
    <revision>
      <id>58275</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:29:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု လိက်ပတ်ဂၠးကဝ်၊ လိက်ဝတ္ထု၊ ဝင်လိက်ပတ် ကေုာံ ကဏ္ဍအနုသုခုမ လိက်ပတ် နူကဵု ဒေသနာနာသာ် အလုံမွဲဂၠးတိ မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:လိက်ပတ်ဂၠးကဝ်}} C...&quot;</comment>
      <origin>58275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="40pl2ep7p2muzx079f9kj3x3c0uy11l" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု လိက်ပတ်ဂၠးကဝ်၊ လိက်ဝတ္ထု၊ ဝင်လိက်ပတ် ကေုာံ ကဏ္ဍအနုသုခုမ လိက်ပတ် နူကဵု ဒေသနာနာသာ် အလုံမွဲဂၠးတိ မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:လိက်ပတ်ဂၠးကဝ်}}
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:ယေန်သၞာင်]]</text>
      <sha1>40pl2ep7p2muzx079f9kj3x3c0uy11l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပုံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12267</id>
    <revision>
      <id>58276</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox literature | name             = ပုံ (Tale) | image            = The Fairy Tale, by James Sant (1845).jpg | image_size       = 250px | caption          = ကသူ &quot;ပုံဒေဝတဴ&quot; (The Fairy Tale) - ဓဇက်လဝ် နကဵု ဂျိမ်းသ် သာန် (၁၈၄၅) | genre            = [[ပုံအာဂီု]], [[ပရေင်လဴပူ]], [[လိက်ပတ်]...&quot;</comment>
      <origin>58276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21471" sha1="ihdl5pp3xkxstpaj00ce8tfmbc56648" xml:space="preserve">{{Infobox literature
| name             = ပုံ (Tale)
| image            = The Fairy Tale, by James Sant (1845).jpg
| image_size       = 250px
| caption          = ကသူ &quot;ပုံဒေဝတဴ&quot; (The Fairy Tale) - ဓဇက်လဝ် နကဵု ဂျိမ်းသ် သာန် (၁၈၄၅)
| genre            = [[ပုံအာဂီု]], [[ပရေင်လဴပူ]], [[လိက်ပတ်]]
| characteristics  = ပရေင်လဴပူ, ပရူပရာ, တၠဣဒ္ဓိဗလ, ပုံဒဏ္ဍာရဳ
}}

'''ပုံ''' ({{lang-en|Tale}}) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ပရေင်လဴပူ (narrative) ဟွံသေင်မ္ဂး ပရူပရာ (story) မွဲမွဲ မနွံကဵု ပရေင်ဆက်စပ် လၟေင်ကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ဆဵုဂဗဂမၠိုင်ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Narrative |title=Narrative |publisher=English Wikipedia |access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; ပုံဂှ် ဒှ်အရာမလဴထ္ၜးကဵု ပရူပရာ မဒှ်ဍာံ (non-fictional) ဟွံသေင်မ္ဂး ပရူပရာ မဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵုစိုတ် (fictional) ဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ယေန်သၞာင် မၞိဟ်တအ်မ္ဂး၊ ပုံဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ လဴပူ ကဵုပညာ၊ ပရေင်ဒ္ဂေတ်ပြဝ ကေုာံ ပရေင်လဟိင်စိုတ် ကုကောန်င္ၚာ် ကေုာံ မၞိဟ်ဇၞော်တအ်ရ။

ပုံ (Tale) ဝွံ နွံကဵု ဂကူနာနာသာ်တုဲ၊ ပၞောဝ်တအ်ဂှ် '''ပုံအာဂီု''' (Folk tale)၊ '''ပုံဒေဝတဴ''' (Fairy tale) ကေုာံ '''ပုံဒဏ္ဍာရဳ''' (Myth) ဂမၠိုင် ပါလုပ်ဒၟံင်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ပုံဒေဝတဴ (Fairy tale) ဂှ်မ္ဂး မလေပ်နွံကဵု ပရေင်ဣဒ္ဓိဗလ၊ ဒေဝတဴ၊ ကလော်၊ နာ် ကေုာံ သတ်မနွံကဵု ဣဒ္ဓိအနုဘဴဂမၠိုင်ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Fairy_tale |title=Fairy tale |publisher=English Wikipedia |access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; ပ္ဍဲအခိုက်ကၞာ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ပုံဂမၠိုင်ဝွံ ဟွံမဲကဵု ပရေင်ပါ်ခြာ ကၠးကၠးမးမး အကြာ ပုံဒဏ္ဍာရဳ ကေုာံ ပုံအာဂီုတုဲ၊ အရာအိုတ်သီုတအ်ဂှ် ပံင်သၟဟ်တုဲ ဒှ်ကၠုင် လိက်ပတ် သွက်ဂကောံမၞိဟ် မဟွံလေပ်လိက် ပ္ဍဲခေတ်တမၠာတေအ်ရ။

== ဝေါဟာရ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဝေါဟာရ &quot;ပုံ&quot; (Tale) ဝွံ မကၠုင်နူ အရေဝ်ဘာသာ အင်္ဂလိက်တြေံ &quot;talu&quot; မဒှ်တုဲ၊ အဓိပ္ပါယ်ဍေဟ်ဂှ် &quot;အရာမလဴပူ&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ပရေင်မစၟတ်သမ္တီ&quot; ရ။ ပ္ဍဲကဵု အရေဝ်ဘာသာမန်ဂှ် &quot;ပုံ&quot; ဂှ် ကၠုင်နူ ပရေင်လဴပူ မဆက်ကၠုင် နူမွဲအဆက် စိုပ်မွဲအဆက် နကဵုပါင်ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/wikt:tale |title=tale |publisher=Wiktionary |access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲကဵု လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်မ္ဂး &quot;Fairy tale&quot; ဟီုဂှ် မလေပ်ကော်စ &quot;wonder tale&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;magic tale&quot; ရ။ တၠပညာ ဝင်အာဂီု လ္ၚဵုတအ်ဂှ် စကာ ဝေါဟာရ ဂျာမနဳ ''Märchen'' မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;ပုံအမ်သဝ်&quot; သွက်ဂွံ ကော်စ ပုံဂကူဏအ်ရ။ အဓိပ္ပါယ် ပုံဒေဝတဴ ဟွံသေင်မ္ဂး ပုံအာဂီုဂှ် ဒှ်ပရေင်လဴပူ မဆက်စပ် ကုအရာမဟွံသေင်ကဵု ဍာံပြ၊ ဒေသမဟွံမဲကဵု ချိုတ်ပၠိုတ် (&quot;ကာလမွဲအခိင်တေအ်...&quot;) ကေုာံ မၞုံကဵု အရာအမ်သဝ်ဂမၠိုင်ရ။

== ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ ==
ဝင် ပုံအာဂီု ကေုာံ ပုံဒဏ္ဍာရဳတအ်ဂှ် စတမ်ကၠုင်နူ [[ခေတ်တမၠာ|ခေတ်မၞိဟ်တအ် ဟွံဂွံချူလိက်ဏီ]] ရ။ ကၠာဟွံဂွံ စချူလိက်ဏီဂှ် ပုံဂမၠိုင်ဝွံ ပြးဇးအာ နကဵု ပရေင်ဟီုလဴ နူပါင်မွဲ စိုပ်ပါင်မွဲရ။ သာဓက ပုံမတြေံအိုတ်တအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကဵု လိက်ပတ် အိန္ဒိယတြေံ ဗီုကဵု ''[[ပဉ္စတန္တရ]]'' (Panchatantra) ကေုာံ လိက်ပုံ ''[[အဳသပ်|ပုံအဳသပ်]]'' (Aesop's Fables) တအ်ရ။

ပ္ဍဲကဵု ရးဥရောပမ္ဂး လိက်ပုံဂမၠိုင်ဂှ် စကောံကၠုင် ပ္ဍဲခေတ် လဒေါဝ် (Middle Ages) ရ။ ပ္ဍဲကဵု ခေတ် ၁၇ ဗွဝ်ကၠံဂှ် အ္စာချူလိက် ပြင်သေတ် [[ချာလ်သ် ပေရရော့လ်|ချာလ်သ် ပေရရော့လ်]] (Charles Perrault) ဝွံ ပကောံပကေဝ် ပုံအာဂီုတုဲ ချူပ္တိတ် လိက်ပုံ မပြာကတ်တအ်ရ။ ကြဴနူဂှ် ပ္ဍဲခေတ် ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ၊ ကောဒေံၜါတၠ မၞုံယၟု [[ဗရတာ ဂရင်းမ်|ဗရတာ ဂရင်းမ်]] (Brothers Grimm) ဂှ် ပကောံပုံ နူကဵု ဂကောံမၞိဟ် ဂျာမနဳတုဲ ပတိတ်လိက် ပုံဒေဝတဴ ဂျာမနဳရ။

== ဗီုပြင် ကေုာံ လက်သန်ဂမၠိုင် ==
လက်သန် အဓိက သွက် ပုံ (Tale) ဟွံသေင်မ္ဂး ပုံဒေဝတဴ (Fairy Tale) တအ်ဂှ် ဒှ်အရာမသောင်ကၠးတုဲ နွံကဵု သၞောတ်လၟေင် မတုပ်သၟဟ်ရေင်သကအ်ရ။
* '''ဒေသ ကေုာံ အခိင်''': ပုံဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဟွံမဲကဵု အခိင်ချိုတ်ပၠိုတ် (ဥပမာ - &quot;ကာလမွဲအခိင်တေအ် ပ္ဍဲရးဍုင်မွဲ...&quot;)။
* '''ဇာတ်ကောင်ဂမၠိုင်''': ဇာတ်ကောင် ပ္ဍဲပုံတအ်ဂှ် ဒှ်ဇာတ်ကောင် မၞုံကဵု အင်္ဂရုပ် မတုပ်သၟဟ် (Archetypal characters) မပ္တံကဵု -
** သၟိင်တၠ ကေုာံ ကောန်သၟိင်ဗြဴ
** မိထပ် မကြံကြ (Wicked stepmothers)
** ညးမကၠောန်ကမၠောန် ခိုဟ် ကေုာံ ဒေဝတဴမရီုဗင်
** တိရစ္ဆာန် မဟီုအရေဝ်ဂွံ (Talking animals)
** သတ်မၞုံကဵု ဣဒ္ဓိ မပ္တံကဵု ကလော်၊ နာ်၊ တၟိက် (Dragons, Giants, Goblins)။
* '''ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန်''': ပ္ဍဲပုံမ္ဂး ဇာတ်ကောင်အဓိက (Hero/Heroine) ဂှ် ဒးတတ်ကၠောအ် ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် (Conflict) ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ၊ နကဵု ပရေင်ကူရီုဗင် နူအရာဣဒ္ဓိဗလဂှ် ညးတအ် ကလိဂွံ ဇမၞးရ။

== ပရေင်ပါ်ပရိုင် / သၞောတ်ပါ်အာရီု (Aarne-Thompson-Uther Index) ==
သွက်ဂွံ ပါ်ပရိုင် ဂကူပုံဂမၠိုင်ဂှ် တၠပညာ လိက်ပတ်အာဂီုတအ် စကာ သၞောတ် '''Aarne-Thompson-Uther (ATU) Index''' ရ။ သၞောတ်ဏအ်ဝွံ ပါ်လဝ် ဂကူပုံ နကဵု ဂၞန်သင်္ချာရ။

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ သၞောတ်ပါ်ပရိုင် ATU သွက်ပုံဂမၠိုင်
|-
! ဂၞန် ATU
! ဂကူပုံ
! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သာဓက
|-
| 1–299 || ပုံတိရစ္ဆာန် (Animal Tales) || ပုံ မနွံကဵု တိရစ္ဆာန် မလေပ်ဟီုအရေဝ် ကေုာံ မၞုံကဵု ဒ္ဂေတ်မၞိဟ် (ဥပမာ - ပုံ ဗတာဲ ကဵု ကၞုဟ်)။
|-
| 300–749 || ပုံဣဒ္ဓိဗလ (Tales of Magic) || ပုံဒေဝတဴ မနွံကဵု ပရေင်ဣဒ္ဓိ၊ အနုဘဴ၊ ကေုာံ ကလော်နာ် (ဥပမာ - ဍိက်ဗြဴသၟတ်/Cinderella)။
|-
| 750–849 || ပုံသာသနာ (Religious Tales) || ပုံ မဆက်စပ် ကုကျာ်၊ ဒေဝတဴ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ဓမ္မ (ဥပမာ - ပုံဇာတ်)။
|-
| 850–999 || ပုံမေတ္တာ (Romantic Tales) || ပုံ မဆေင်ကဵု ပရေင်ဆာန်၊ လွဳပရာ ကေုာံ ကလိဂွံ ပရေင်အံင်ဇၞး ပ္ဍဲလအိတ်။
|-
| 1000–1199 || ပုံကလော်သမၠီု (Tales of the Stupid Ogre) || ပုံ မဆေင်ကဵု မၞိဟ်မၞုံကဵု ပညာ မလှေက်လှန် ဇၞးအာ ကလော် မၞုံကဵု ဒြဟတ်ဆ္ဂး သမ္ၚံက်။
|-
| 1200–1999 || ပုံပြဟသ (Jokes and Anecdotes) || ပုံ ပရေင်ဂြိုင်၊ လှေက်လှန် ကေုာံ ပရူပရာ မဒှ်လဟိင်စိုတ်။
|}

== ဇာတ်အဆက် ကေုာံ တၠပညာ (Cross-cultural transmission) ==
[[File:Fairy Tales by Hans Christian Andersen.jpg|thumb|right|300px|လိက် ပုံ ဟာန် ခရစ်ရှာန် အာန်ဒါသေန်]]
ပုံဂမၠိုင်ဝွံ ပြးဇးအာ အလုံလိုက်မွဲ နကဵု ပရေင်ဟီုလဴ နူပါင်မွဲ စိုပ်ပါင်မွဲရ။ ပရေင်ပြးဇးဏအ်ဂှ် က္တဵုဒှ်လဝ် နူကဵု ပရေင်သွံရာန်၊ ပရေင်စိုပ်တရဴ ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဒေသမၞိဟ်တအ်ရ။

တၠပညာ ဝင်အာဂီု (Folklorists) တအ် လ္ၚတ်လဝ် ဒဒှ်ရ ပုံမတုပ်သၟဟ်ဂမၠိုင် (ဥပမာ - ပုံ ဍိက်ဗြဴသၟတ် Cinderella) ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကဵု အခိုက်ကၞာ နာနာသာ် ပ္ဍဲလိုက်ဏအ်ရ။ လ္ၚဵုဂှ် ပတှ်ေကေတ် ဒဒှ်ရ ပုံတအ်ဝွံ က္တဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု တမ်မူလ မွဲဒၞာဲတုဲ ပြးဇးအာ (Diffusion theory) ရ။ လ္ၚဵုဂှ်ပၠန် ပတှ်ေကေတ် ဒဒှ်ရ မၞိဟ်တအ်ဂှ် နွံကဵု ပရေင်စိုတ်စရိုတ် မတုပ်သၟဟ်တုဲ၊ ပုံတအ်ဂှ် က္တဵုဒှ်ကၠုင် နကဵုအလဵုအလဵု ပ္ဍဲကဵု ဒေသနာနာ (Polygenesis theory) ရ။

== လိက်ပတ် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ (Literature and Adaptations) ==
နူကဵု ခေတ်တမၠာ မဟီုလဴ နကဵုပါင်ဂှ်၊ ပုံတအ် ပြံင်လှာဲကၠုင် စိုပ် အဝေါင်လိက်ပတ်ရ။ အ္စာချူလိက် ဗီုကဵု [[ဟာန် ခရစ်ရှာန် အာန်ဒါသေန်]] (Hans Christian Andersen) ဂှ် ချူဗဒှ် ပုံအာဂီုတၟိ မပ္တံကဵု &quot;The Little Mermaid&quot; ကေုာံ &quot;The Ugly Duckling&quot; မဒှ်ရ။

ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်မ္ဂး ပုံဂမၠိုင်ဝွံ ဒှ်ကၠုင် ရုပ်ဒမျိုင်၊ ကာတွန် ကေုာံ လိက်ဝတ္ထုနာနာရ။ ရုပ်ဒမျိုင် ညးကောန်ၚာ် ကေုာံ ဂကောံကုမ္ပဏဳ [[ဒစ်သနဳ|Disney]] တအ်ဝွံ ကေတ်နင် ပုံဒေဝတဴ တြေံတြဟ်တအ်တုဲ ကၠောန်ပတိတ် ရုပ်ဒမျိုင် မၞုံကဵု ပရေင်လဟိင်စိုတ် တုဲ ကလိဂွံ ပရေင်အံင်ဇၞး ဗွဲမဇၞော်ရ။

== ပရေင်ဆက်စပ် ကုပရေင်မၞိဟ် (Societal and Cultural Impact) ==
ပုံဂမၠိုင်ဝွံ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ယေန်သၞာင်မ္ဂး နွံကဵု ဓရ်ပတှ်ေ ကေုာံ ပရေင်ကဵုပညာရ။ ပုံ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒှ်အရာမဗ္တောန်ကဵု ဓရ်ဒ္ဂေတ်ပြဝ (Moral lesson) ဥပမာ - မၞိဟ်ခိုဟ်ဂှ် ကလိဂွံ ဖိုလ်ခိုဟ်တုဲ မၞိဟ်ပရေအ်ဂှ် ကလိဂွံ ဒုဟ်ဒဏ်ရ။

တၠပညာ စိုတ်ပညာ (Psychologists) ဗီုကဵု [[ကာလ် ဂျုံ|ကာလ် ဂျုံ]] (Carl Jung) ဟီုလဝ် ဒဒှ်ရ ပုံအာဂီုဂမၠိုင်ဝွံ ထ္ၜးပျးဒၟံင် ပရေင်စိုတ်စရိုတ် ဍုက်ဍေက် မၞိဟ်တအ် (Collective unconscious) ရ။ ဇာတ်ကောင် ပ္ဍဲပုံတအ်ဂှ် ဒှ်ရုပ်သင်္ကေတ သွက် ပရေင်ဖေက်လကိုတ်၊ ပရေင်ရန်တၟအ် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် စိုတ်ကောန်င္ၚာ်တအ်ရ။

== လွပ်ပ္ဍဲအခေတ်တၟိ (Modern Uses in Contemporary Media) ==
[[File:Talltale.jpg|thumb|left|250px|ပုံလဴစ လောန်ကာဲ (Tall Tale) မဒှ် လိက်ပတ် ပ္ဍဲအခေတ်လၟုဟ်]]
ပ္ဍဲကဵု အခေတ်တၟိဏအ်၊ ပုံ ဟွံသေင်မ္ဂး လိက်ပတ်အာဂီု (Fairytale fantasy) ဂှ် ဆက်လက် ဒှ်ဒၟံင် အရာမပြာကတ် ပ္ဍဲကဵု လိက်ပတ် ကေုာံ ရုပ်ဒမျိုင်ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Fairytale_fantasy |title=Fairytale fantasy |publisher=English Wikipedia |access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; အ္စာချူလိက် ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု [[သတဳဖေန် ကင်း|သတဳဖေန် ကင်း]] (Stephen King) ဂှ် လွဳစလဝ် လက်သန် ပုံဒေဝတဴတုဲ ချူလဝ် လိက်ဝတ္ထု &quot;Fairy Tale&quot; ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Fairy_Tale_(novel) |title=Fairy Tale (novel) |publisher=English Wikipedia |access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; 

ပါဲနူဂှ်ပၠန် ပုံလဴစ လောန်ကာဲ (Tall tale) မဒှ်ပုံ မၞုံကဵု အရာမဟွံဍာံပြတအ် လောန်ကာဲလဝ်ဂှ်လေဝ် ဒှ်ကၠုင် ဒကုတ်ဒကဴ ယေန်သၞာင် ဂကူနာနာ ပ္ဍဲအခေတ်လၟုဟ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Tall_tale |title=Tall tale |publisher=English Wikipedia |access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; လိက်ဝတ္ထု၊ ရုပ်ဒမျိုင်၊ ဝဳဒဳယော ဂိမ်း (Video games) ကေုာံ အာနဳမေ (Anime) တအ်ဝွံ ကေတ်နင် ဇာတ်သဇိုင် နူကဵု ပုံတြေံတအ်တုဲ ဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵု ဗီုပြင်တၟိရ။

== သာဓက ပုံပြာကတ်ဂမၠိုင် (Examples of Famous Tales) ==
ပ္ဍဲကဵု လိုက်ဏအ် ပုံ မပြာကတ်အိုတ် ကေုာံ မၞိဟ်တီဂၠိုင်အိုတ်တအ်ဂှ် နွံဗွဲမဂၠိုင်ရ။
# '''ဍိက်ဗြဴသၟတ် (Cinderella)''': ပုံ သၟတ်ဗြဴ မဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် ကုမိထပ်တုဲ၊ နကဵု အရီုအဗင် ဒေဝတဴဂှ် ကလိဂွံ စုံသၟတ် ကောန်သၟိင်။
# '''ဗြဴသၟတ် နှင်းဍာ် (Snow White)''': ပုံ သၟတ်ဗြဴ ကျေဝ်ဂေါဝ် မဒးဒုင် ဂစိုတ် ကုမိထပ် (ဨကရာဇ်ဗြဴ) တုဲ အာပဒတဴ ကရောမ် ကလော်သၟတ် ၇ တၠ။
# '''ကောန်ၚာ်ဗြဴ ခမံက်ဍာဲ (Little Red Riding Hood)''': ပုံ ကောန်ၚာ်ဗြဴ မအာဝေင် သ္ၚိမိနော်တုဲ ဒးဒုင် လှေက် ကုကၠဵုကၠိင်။
# '''ပုံ အာလဒင် ကေုာံ ပၞာင်ပယျး (Aladdin)''': ပုံ လၟေင် လိက်အာရပ် နူကဵု လိက် 1001 Nights။
# '''ပုံ ကၞုဟ် ကဵု ဗတာဲ (The Tortoise and the Hare)''': ပုံအဳသပ် မဗ္တောန်ကဵု ဒဒှ်ရ ပရေင်လွဳပရာ ဟွံပလီုဇိုတ်ဂှ် ကလိဂွံ အံင်ဇၞး။

ပ္ဍဲကဵု ဂကူမန်ပိုဲလေဝ် နွံကဵု ပုံအာဂီု ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ''[[ပုံ မိဍောင်ကှ်ေ]]''၊ ''[[ပုံ ညးၜါကောကဵုဒေအ်]]'' ကေုာံ ''[[ပုံ သၟိင်အသး]]'' တအ် မဒှ်ပုံ သွက်ဂွံ ဗ္တောန်ကဵု ဓရ် ကေုာံ ပရေင်ဆာန်ကၟိန် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်မန်တအ်ရ။

== နိဿဲဂမၠိုင် ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name  = ပုံ
| title = [[ပုံ]] ကေုာံ [[လိက်ပတ်အာဂီု]]
| style = width:100%; text-align:left;
| group1 = ဂကူပုံဂမၠိုင်
| list1 = [[ပုံအာဂီု]] • [[ပုံဒဏ္ဍာရဳ]] • [[ပုံဒေဝတဴ]] • [[ပုံတိရစ္ဆာန်]] • [[ပုံလဴစ လောန်ကာဲ (Tall tale)]] • [[ပုံဇာတ်]]
| group2 = တၠပညာ ကေုာံ အ္စာချူလိက်
| list2 = [[ဗရတာ ဂရင်းမ်]] • [[ချာလ်သ် ပေရရော့လ်]] • [[ဟာန် ခရစ်ရှာန် အာန်ဒါသေန်]] • [[အဳသပ်]] • [[သတဳဖေန် ကင်း]]
| group3 = သၞောတ်ပါ်ပရိုင်
| list3 = [[သၞောတ် ATU]] • [[ဝင်အာဂီု]] • [[လိက်ပတ်]]
}}

{{DEFAULTSORT:ပုံ}}
[[Category:ပုံအာဂီု]]
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:ပုံဒေဝတဴ]]
[[Category:ယေန်သၞာင်]]
[[Category:အခိုက်ကၞာ]]</text>
      <sha1>ihdl5pp3xkxstpaj00ce8tfmbc56648</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox literature</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12268</id>
    <revision>
      <id>58277</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:35:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{| class=&quot;infobox vcard&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em;&quot; ! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #B0C4DE;&quot; | {{{name|{{PAGENAME}}}}} |- {{#if:{{{image|}}}| {{!}} colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; {{!}} [[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|250px}}]]...&quot;</comment>
      <origin>58277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2636" sha1="0kyk0p87crt9d3snib6ekugmwjfffus" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vcard&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #B0C4DE;&quot; | {{{name|{{PAGENAME}}}}}
|-
{{#if:{{{image|}}}|
{{!}} colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; {{!}} [[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|250px}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 90%;&quot;&gt;{{{caption}}}&lt;/span&gt;}}
}}
|-
{{#if:{{{author|}}}|
! style=&quot;width: 35%; padding: 0.2em;&quot; {{!}} အ္စာချူလိက်
{{!}} style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} {{{author}}}
}}
|-
{{#if:{{{country|}}}|
! style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} ဍုင်
{{!}} style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} {{{country}}}
}}
|-
{{#if:{{{language|}}}|
! style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} အရေဝ်ဘာသာ
{{!}} style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} {{{language}}}
}}
|-
{{#if:{{{genre|}}}|
! style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} ဂကူလိက်
{{!}} style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} {{{genre}}}
}}
|-
{{#if:{{{characteristics|}}}|
! style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} လက္ချန်ဂမၠိုင်
{{!}} style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} {{{characteristics}}}
}}
|-
{{#if:{{{publisher|}}}|
! style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} တက်တြးပ္တိတ်
{{!}} style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} {{{publisher}}}
}}
|-
{{#if:{{{publication_date|}}}|
! style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} စၟတ်တ္ၚဲ ပ္တိတ်
{{!}} style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} {{{publication_date}}}
}}
|-
{{#if:{{{pages|}}}|
! style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} လၟိဟ်မုက်လိက်
{{!}} style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} {{{pages}}}
}}
|-
{{#if:{{{isbn|}}}|
! style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} ISBN
{{!}} style=&quot;padding: 0.2em;&quot; {{!}} {{{isbn}}}
}}
|}
&lt;noinclude&gt;
== ဗီုဂွံစကာ ==
တၠအဲ ကော်စကာ ထာမ်ပလိက်ဝွံ ပ္ဍဲလိက်ပရေင် မဆေင်ကဵု လိက်ပတ်၊ ဝတ္ထု ဟွံသေင်မ္ဂး ပုံဂမၠိုင် နကဵု ကောဒ်ဗွဲသၟဝ်ဝွံမာန်ရ။

&lt;pre&gt;
{{Infobox literature
| name             = 
| image            = 
| image_size       = 
| caption          = 
| author           = 
| country          = 
| language         = 
| genre            = 
| characteristics  = 
| publisher        = 
| publication_date = 
| pages            = 
| isbn             = 
}}
&lt;/pre&gt;

[[Category:ထာမ်ပလိက် Infobox ဂမၠိုင်]]
[[Category:ထာမ်ပလိက် လိက်ပတ်]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0kyk0p87crt9d3snib6ekugmwjfffus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လင်္ကာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12269</id>
    <revision>
      <id>58279</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:41:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox art movement | name = လင်္ကာ (Poetry / Verse) | image = File:Old poetry book.jpg | image_size = 250px | caption = ပြကိုဟ်လိက်လင်္ကာ ကေုာံ ကဗျတြေံ | origin = အာရှ ကေုာံ ရးဥရောပ | language = ဂၠိုင်ကဵုဘာသာ | type = [[လိက်ပတ်]]၊ [[ကဗျ]] | derivatives = အလင်...&quot;</comment>
      <origin>58279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9598" sha1="gko8obsg9n03868o8e7gsklrqipucb4" xml:space="preserve">{{Infobox art movement
| name = လင်္ကာ (Poetry / Verse)
| image = File:Old poetry book.jpg
| image_size = 250px
| caption = ပြကိုဟ်လိက်လင်္ကာ ကေုာံ ကဗျတြေံ
| origin = အာရှ ကေုာံ ရးဥရောပ
| language = ဂၠိုင်ကဵုဘာသာ
| type = [[လိက်ပတ်]]၊ [[ကဗျ]]
| derivatives = အလင်္ကာ၊ ကဗျလင်္ကာ
}}

'''လင်္ကာ''' ({{lang-en|Poetry or Verse}}) ဝွံ ဒှ်ကွတ်အနုသုခုမ လိက်ပတ်မွဲဂကူတုဲ မချူဇန်လဝ် နကဵုကာရန်၊ ရမ္သာင် ကေုာံ ဇမၞိက်ဝါကျ မနွံကဵု သၞောတ်ဝ် ပရေင်စိုတ်ဓါတ်၊ ရသ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် မလှဲလးရ။ မအရေဝ် လင်္ကာ ဝွံ ကၠုင်နူ မအရေဝ်ပါဠိ (အလင်္ကာရ) တုဲ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပရေင်ကျေဝ်ဂေါဝ် ကေုာံ ပရေင်လဟဵုပ္တိုန် တွဟ်ရ။ ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန်၊ ဗၟာ၊ သေံ ကေုာံ အိန္ဒိယတံဂှ် လင်္ကာဝွံ ဒှ်အဓိက တိုင်ခဳလိက်ပတ် မွဲမဒှ်ရ။

== ပဏာမ ကေုာံ ဇာတိတမ်မူလ ==
လင်္ကာဝွံ ဒှ်အဝဲအင်္ဂ လိက်ပတ် မက္တဵုဒှ်ကၠုင် နူခေတ်တြေံအိုတ်မွဲရ။ ကၠာဟွံဂွံ ချူစၟတ်သမ္တီ နကဵုလိက်ဏီဂှ် မၞိဟ်တံ စကာကၠုင် လင်္ကာ နကဵုနဲကဲ မတွဟ်ပါင် (Oral tradition) သွက်ဂွံ ဗှ်ဗၞုဟ် ပရူပရာဝင်၊ ပရူသာသနာ ကေုာံ မေတ္တာစာတံရ။ ရမ္သာင်ကာရန်ဂှ် ကဵုအရီုအဗင် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီလောဲသွာရ။

== ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ==
ပ္ဍဲဝင်လိက်ပတ်ဂၠးတိ လင်္ကာ မပြာကတ်အိုတ်ဂှ် မပ္တံကဵု လိက်လင်္ကာ ဂရိတ် (Greek epics) ဗီုကဵု လိက် အဳလဳယေတ် (Iliad) တံဒှ်တုဲ ပ္ဍဲရးအာရှမ္ဂး လိက် ရာမယဏ ကေုာံ မဟာဘာရတ တံဂှ် ဒှ်လင်္ကာဇၞော်အိုတ်ရ။ သွက်ဂကူမန်ပိုဲမ္ဂး လိက်ပတ် မကၠာဲစၠောံနူ ပါဠိဇာတ်နိပါတ်တံဂှ် ချူဇန်လဝ် နကဵု နဲကဲလင်္ကာ ဖအိုတ်ရ။ 

== ဂကူလင်္ကာဂမၠိုင် ==
လင်္ကာဂှ် ပါ်ပရးလဝ် ဂၠိုင်ကဵုဂကူ နွံတဴရ။ ဗွဲအပြောံမ္ဂး -
* '''လင်္ကာလ္ၚောဝ်ကျာ်''' - လင်္ကာ သွက်ဂွံ ပူဇဴ ရတ်ပိပြကာ။
* '''လင်္ကာဝင်''' (Epic) - လင်္ကာ မချူလဝ် ပရူပရာဝင် တၠအစောန်ဂမၠိုင်။
* '''လင်္ကာမေတ္တာ''' (Lyric) - လင်္ကာ မပံက်ထ္ၜး ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ဆာန်ကၟိန်။
* '''လင်္ကာဒ္ဂေတ်လၟေတ်''' (Didactic) - လင်္ကာ သွက်ဂွံ ဒၠောံဗ္တောန် ကောန်ၚာ် ကေုာံ မၞိဟ်တံ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ဗီုပြင် လင်္ကာမန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ်
|-
! ယၟုလင်္ကာ
! တင်စၟတ်
! ဥပမာ
|-
| လင်္ကာ ၄ မွဲပိုဒ်
| လိက်မန်တြေံ စကာဂၠိုင်
| လိက်သၟိင်အသး
|-
| လင်္ကာ ရာဇာဝဏ်
| လင်္ကာမချူလဝ် ပရူသၟိင်
| လိက်ရာဇာဓိရာဇ်
|-
| လင်္ကာ ပျို့
| လင်္ကာနိပါတ်ဇာတ်
| လိက်နေမိ
|}

== အင်္ဂလက်သဏ် လင်္ကာ ==
လင်္ကာမွဲ ဂွံဒှ်ကၠုင်မာန်ဂှ် ဒးနွံကဵု အင်္ဂလက်သဏ် ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ -
၁။ '''ကာရန်''' (Rhyme): ပရေင်တုပ်သၟဟ် ရမ္သာင် ကၞောတ်ပိုဒ်။
၂။ '''ဝစ်''' (Meter): အလင်္ကာ ကေုာံ လၟိဟ်မလိက် မချိုတ်ပၠိုတ်။
၃။ '''ရသ''' (Emotion/Aesthetic): ပရေင်စိုတ်ဓါတ် မပ္တံကဵု ကရုဏာ၊ ဟာသ၊ မေတ္တာ။

== ရမ္သာင် ကေုာံ ကာရန် ==
ရမ္သာင် ကေုာံ ကာရန် ဝွံ ဒှ်လမျီု လင်္ကာရ။ ပ္ဍဲလင်္ကာမန်မ္ဂး နဲကဲစပ်ကာရန်ဂှ် နွံနာနာသာ်ရ။ ကာရန် မစပ်လဝ် ပ္ဍဲဒေါဝ်ဝါကျ ကဵု ကၞောတ်ဝါကျတံဂှ် ဒှ်အဓိက တင်ကိစ္စဇၞော်ရ။

== လင်္ကာ ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန် ==
လိက်ပတ်မန်ခေတ်တြေံဂှ် လင်္ကာ ဓလီုလဝ် ၉၀ တၟဴက္ဍိုပ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ညးမချူလဝ် လိက်ပတ်မန် ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု လိက်သၟိင်သိဝိ၊ လိက်သင်္ဂဒါ၊ လိက်လမင်မဟောသဓ တံဂှ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန်ရ။ 

== အလင်္ကာ ကေုာံ ပရေင်ရသ ==
အလင်္ကာ (Figures of speech) ဝွံ ဒှ်ကွတ်မစကာ အရေဝ် သွက်ဂွံ ပ္တိုန်စရာဲ လင်္ကာရ။ ဥပမာ - နဲကဲပတောံၜတ် (Simile)၊ နဲကဲစၞး (Metaphor) တံဂှ် စကာဂၠိုင်အိုတ်ရ။

== လင်္ကာခေတ်တၟိ (ကဗျ) ==
စိုပ်ခေတ်တၟိမ္ဂး လင်္ကာဂှ် ပြံင်လှာဲအာ ဗီုပြင် ကဗျ (Modern Poetry) မဟွံမွဲကဵု သၞောတ်ကာရန် မချိုတ်ပၠိုတ်တုဲ ဒှ်အာ ကဗျလှဲလး (Free verse) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။

== တဲကွတ် ကေုာံ နဲကဲချူ ==
အ္စာလင်္ကာတံဂှ် သွက်ဂွံ ချူလင်္ကာမွဲမွဲ နွံကဵု တဲကွတ်တၞဟ်ခြာအိုတ်ရ။ လ္ၚဵုဂှ် ရုဲစှ် မလိက် လျိုင်သာ တုဲ လ္ၚဵုဂှ် ရုဲစှ် ဝေါဟာရမန်ဇေတ်တ် သွက်ဂွံ ပကောံဇန်လင်္ကာရ။

== ဇီပ်ဂၠိပ် ကေုာံ ၚုဟ်မး ==
လင်္ကာဝွံ ထ္ၜးကဵု ၚုဟ်မး ပရေင်ယေန်သၞာင်၊ သာသနာ ကေုာံ အခိုက်ကၞာ မၞိဟ်တံရ။ လင်္ကာခိုဟ်မွဲဂှ် သှ်ေၜက်ဒၟံင် လုကဴ မဂၠိုင်ကဵု ကၠံသၞာံမာန်ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;poetry_oxford&quot;&gt;Oxford University Press (2020). *The Oxford Book of Poetry and Prosody*. Oxford.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;asian_lit&quot;&gt;Smith, J. (2015). *Southeast Asian Literature and Verse Forms*. Cambridge University Press.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mon_history&quot;&gt;Shorto, H. L. (1971). *A Dictionary of Mon Inscriptions*. London: Oxford University Press.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;pali_alankara&quot;&gt;Muller, E. (1998). *Pali-English Dictionary*. Asian Educational Services.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;rhyme_meter&quot;&gt;Preminger, A. (1993). *The New Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics*. Princeton University Press.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = လိက်ပတ် ကေုာံ ကဗျလင်္ကာ
| title = [[လိက်ပတ်]] ကေုာံ [[လင်္ကာ]]
| listclass = hlist
| group1 = ဗီုပြင်ဂမၠိုင်
| list1 =
* [[လင်္ကာ]]
* [[ကဗျ]]
* [[ကာရန်]]
* [[ရသ]]
* [[အလင်္ကာ]]
| group2 = လိက်ပတ်မန်
| list2 =
* [[လိက်လင်္ကာမန်]]
* [[ပြကိုဟ်]]
* [[ဇာတ်နိပါတ်]]
* [[ဝင်]]
}}

{{DEFAULTSORT:လင်္ကာ}}
[[Category:လင်္ကာ]]
[[Category:ကဗျ]]
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:လိက်ပတ်မန်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]</text>
      <sha1>gko8obsg9n03868o8e7gsklrqipucb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox art movement</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12270</id>
    <revision>
      <id>58280</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | bodyclass  = vcard | title      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}} | titleclass = fn org | image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}} | caption    = {{{caption|}}}  | label1     = အခိင်ကာလ | data1      = {{{years|{{{time_period|}}}}}}  | label2     = တမ်မူလ | data2      =...&quot;</comment>
      <origin>58280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2785" sha1="npw31ot4jqa384zax6c9oq7gs16ls1b" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| title      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}
| titleclass = fn org
| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}}
| caption    = {{{caption|}}}

| label1     = အခိင်ကာလ
| data1      = {{{years|{{{time_period|}}}}}}

| label2     = တမ်မူလ
| data2      = {{{origin|}}}

| label3     = ဂကူ
| data3      = {{{type|{{{movement_type|}}}}}}

| label4     = သၟာအနုသုခုမ အဓိကဂမၠိုင်
| data4      = {{{key_figures|{{{artists|}}}}}}

| label5     = ကမၠောန်အနုသုခုမ အဓိကဂမၠိုင်
| data5      = {{{works|}}}

| label6     = ပြံင်လှာဲနူ
| data6      = {{{preceded_by|}}}

| label7     = ပြံင်လှာဲစိုပ်
| data7      = {{{followed_by|}}}

| label8     = ဝက်ဘ်ဆာ်
| data8      = {{{website|{{{url|}}}}}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
== ဗီုစကာ ==
ကုတ်ဝိုက်က်လိက် ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ကပ်ပဳကေတ်တုဲ စုတ်လဝ် ပ္ဍဲလ္တူအိုတ် နာဲတအ် မချူမံင် လိက်ပရေင်ဂှ် ညိ။

&lt;pre&gt;
{{Infobox art movement
| name        = 
| image       = 
| image_size  = 
| alt         = 
| caption     = 
| years       = 
| origin      = 
| type        = 
| key_figures = 
| works       = 
| preceded_by = 
| followed_by = 
| website     = 
}}
&lt;/pre&gt;

=== တင်ဂရင်ဗ္တီ ===
* '''name''' : ယၟု ပရေင်ချဳဒရာင် အနုသုခုမ (ဥပမာ - လင်္ကာ၊ ကဗျ)
* '''image''' : ယၟု ဝှာင်ဗီုရုပ် (ဥပမာ - poetry.jpg)
* '''image_size''' : ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ဗီုရုပ် (ဥပမာ - 250px)
* '''caption''' : သ္ၚိအင် (စာတမ်း) ဗီုရုပ်
* '''years''' : အခိင်ကာလ က္တဵုဒှ်လဝ်
* '''origin''' : ဒၞာဲဒတန် တမ်မူလ
* '''type''' : ဂကူ အနုသုခုမ
* '''key_figures''' : ပူဂိုလ်/သၟာအနုသုခုမ မပါလုပ် အဓိကဂမၠိုင်
* '''works''' : ကမၠောန်/လိက်ပတ် အဓိကဂမၠိုင်
* '''preceded_by''' : ခေတ်ကၠာနူဏအ်
* '''followed_by''' : ခေတ်ကြဴနူဏအ်

[[Category:ထာမ်ပလိက် သ္ၚိအင်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ထာမ်ပလိက် အနုသုခုမဂမၠိုင်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>npw31ot4jqa384zax6c9oq7gs16ls1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထ္ၜးဇာတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12271</id>
    <revision>
      <id>58281</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:46:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | title = ထ္ၜဇာတ် (Theatre) | image = Epidaurus theater.jpg | image_size = 250px | caption = ရုံစင်ထ္ၜဇာတ် ဂရိတ် ခေတ်တြေံ (Theatre of Epidaurus) | label1 = ဂကူအနုသုခုမ | data1 = [[အနုသုခုမလဟိင်]] (Performing Arts) | label2 = တမ်မူလ | data2 = [[ဍုင်ဂရိတ်]]၊ အာ...&quot;</comment>
      <origin>58281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10435" sha1="0bcaocx0u99l9gs2jqga9i5wk8zuj01" xml:space="preserve">{{Infobox
| title = ထ္ၜဇာတ် (Theatre)
| image = Epidaurus theater.jpg
| image_size = 250px
| caption = ရုံစင်ထ္ၜဇာတ် ဂရိတ် ခေတ်တြေံ (Theatre of Epidaurus)
| label1 = ဂကူအနုသုခုမ
| data1 = [[အနုသုခုမလဟိင်]] (Performing Arts)
| label2 = တမ်မူလ
| data2 = [[ဍုင်ဂရိတ်]]၊ [[အာရှ]] ကေုာံ ဒေသနာနာ
| label3 = အင်္ဂလက္ချန်
| data3 = စင်၊ သၟာဇာတ်၊ ပုရိသာတ်၊ ဇာတ်လမ်း
| label4 = ပြံင်လှာဲစိုပ်
| data4 = [[ရုပ်ဒမျိုင်]] (Film)၊ [[တိဗဳ]] (Television)
}}

'''ထ္ၜဇာတ်''' ({{lang-en|Theatre}} ဟွံသေင်မ္ဂး Theater) ဝွံ ဒှ်ကွတ်အနုသုခုမလဟိင် (Performing arts) မွဲဂကူတုဲ၊ သၟာဇာတ်တံ ထ္ၜးပျးလဟိင်ကဵု ပုရိသာတ်တံ နကဵု ပရူပရာဝင်၊ လိက်ပတ် ကေုာံ ဇာတ်လမ်းဂမၠိုင် လ္တူစင်ရ။ ကွတ်ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု အရေဝ်ဟီုဂး၊ ဓိကဵု၊ ဒွက်၊ လှ်ေ၊ ကေုာံ ရုပ်သာ်စင်တံ မဒှ်ရ။

== ၁။ ပဏာမ ကေုာံ ဇာတိတမ်မူလ ==
ကွတ်ထ္ၜဇာတ်ဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုင် နူအခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်ယေန်သၞာင် မၞိဟ်ခေတ်တြေံအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဂရိတ် (Ancient Greece) ဂှ် စက္တဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲ ၆ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ (6th century BC) တုဲ ဒှ်တမ်မူလ ထ္ၜဇာတ် ရးပလိုတ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ညးတံ ထ္ၜဇာတ် သွက်ဂွံ ပူဇဴကျာ် (Dionysus) ရ။&lt;ref name=&quot;Brockett&quot;&gt;Brockett, Oscar G. and Hildy, Franklin J. (2003). *History of the Theatre*. Ninth edition, International edition. Boston: Allyn and Bacon.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ==
ဝင်ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ပြံင်လှာဲကၠုင် နူခေတ်ဂရိတ် ကေုာံ ရောမ (Roman)၊ စိုပ်ခေတ်လဒေါဝ် (Middle Ages) ဂှ် ဒှ်အာ ဇာတ်သာသနာ ခရေတ်ယာန်ရ။ ကာလစိုပ် ခေတ်ရေနေဇြန် (Renaissance) မပ္တံကဵု ခေတ် ရှိတ်သပီးယား (William Shakespeare) ဂှ် ကွတ်ထ္ၜဇာတ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် ဗွဲမလောန်ရ။ 

== ၃။ ဂကူ ထ္ၜဇာတ်ဂမၠိုင် ==
ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ပါ်ပရးလဝ် နကဵု ဂကူနာနာသာ် မပ္တံကဵု-
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ဂကူထ္ၜဇာတ် အဓိကဂမၠိုင်
|-
! ဂကူဇာတ် (Genre)
! အဓိပ္ပါယ် (Description)
! ဥပမာ (Example)
|-
| ဇာတ်လၞီ ([[Tragedy]])
| ဇာတ်လမ်း မၞုံကဵု ပရေင်လၞီလမာ်၊ ဟွံအံင်ဇၞး။
| ဝေတ်သေန် (Hamlet)
|-
| ဇာတ်ဟာသ ([[Comedy]])
| ဇာတ်လမ်း သွက်ဂွံ ဂွံမိပ်မြဟ်၊ ကဵုကသပ်။
| As You Like It
|-
| ဇာတ်ဒွက် ([[Musical theatre]])
| ဇာတ်လမ်း မဆက်စပ်လဝ် ကဵု ဒွက် ကေုာံ လှ်ေ။
| The Phantom of the Opera
|-
| ဇာတ်ဒရာမာ ([[Drama]])
| ဇာတ်လမ်း မၞုံကဵု ပရေင်စိုတ်ဓါတ်ဇြိုဟ်နက်။
| Death of a Salesman
|}

== ၄။ အင်္ဂလက်သဏ် ကေုာံ အနုသုခုမ ==
ထ္ၜဇာတ်မွဲ ဂွံဒှ်ကၠုင်မာန်ဂှ် ဒးနွံကဵု အင်္ဂ (၄) သာ်ရ။ ဍေံတံဂှ်- (၁) '''သၟာဇာတ်''' (Actor)၊ (၂) '''ပုရိသာတ်''' (Audience)၊ (၃) '''စင်''' (Space/Stage) ကေုာံ (၄) '''ဇာတ်လမ်း''' (Story/Text) တံရ။&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;&gt;Carlson, Marvin (1993). *Theories of the Theatre: A Historical and Critical Survey*. Cornell University Press.&lt;/ref&gt;

== ၅။ ထ္ၜဇာတ် ပ္ဍဲ အာရှ ကေုာံ ရးဗၟံက် ==
ပ္ဍဲရးအာရှမ္ဂး ကွတ်ထ္ၜဇာတ်ဝွံ တၞဟ်ခြာကဵု ရးပလိုတ်ရ။ ပ္ဍဲဍုင်အိန္ဒိယမ္ဂး နွံကဵု &quot;ကထကလဳ&quot; (Kathakali)၊ ပ္ဍဲဍုင်ကြုက်မ္ဂး &quot;ပေကျေန် အဝ်ပေရာ&quot; (Peking Opera) ကေုာံ ပ္ဍဲဍုင်ဂျပေန်မ္ဂး &quot;နဝ်&quot; (Noh) ကေုာံ &quot;ကာဗူကဳ&quot; (Kabuki) တံဂှ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန်ရ။ ဇာတ်အာရှတံဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုလှ်ေ၊ ဒွက် ကေုာံ ဝတ်ဗွိုက်လတက် (Costumes) ရ။

== ၆။ ထ္ၜဇာတ် ဂကူမန် ==
[[ပေါဲဇာတ်မန်]] ဝွံ ဒှ်ထ္ၜဇာတ် ယေန်သၞာင် ဂကူမန် မွဲရ။ ပ္ဍဲထ္ၜဇာတ်မန်ဂှ် မလေပ်ထ္ၜးပျး ဇာတ်နိပါတ် (Jataka tales) မတွံဂး ဇာတ်သၟိင်အသး၊ ဇာတ်သၟိင်သိဝိ တံရ။ သၟာဇာတ်မန်တံ စကာ အခိုက်ဒွက်မန်၊ လှ်ေမန် ကေုာံ တိင်တိုက်မန် သွက်ဂွံ လဟိင်ကဵု ပုရိသာတ်တံရ။&lt;ref name=&quot;South&quot;&gt;South, Ashley (2003). *Mon Nationalism and Civil War in Burma*. Routledge.&lt;/ref&gt;

== ၇။ စင် ကေုာံ ကပေါတ်ပ္ဍံင်ပ္ဍာဲ ==
သွက်ဂွံ ထ္ၜဇာတ်မ္ဂး '''စင်''' (Stage) ဝွံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန်ရ။ လွဳလာန်စင် (Scenography) ဂှ် တွံစပ်ကဵု ပရေင်စဳဇန် ပယျေဝ်စင်၊ လျး (Lighting) ကေုာံ ရမ္သာင် (Sound) တံရ။ စင်ခေတ်တၟိတံဂှ် သုင်စောဲကၠုင် ကွတ်စက် (Technology) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။

== ၈။ သၟာဇာတ် ကေုာံ နဲကဲလဟိင် ==
သၟာဇာတ် (Actors) တံဂှ် ဒးကတ်လ္ၚတ် နဲကဲလဟိင် (Acting techniques) နာနာသာ်ရ။ ညးတံ ဒးထိင် ရမ္သာင်၊ ဓိကဵု ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် သွက်ဂွံ လုပ်စိုပ် ပ္ဍဲကာရိုက်တာ (Character) ဂှ်ရ။ နဲကဲ သတေန်နေတ်လာဗ်သကဳ (Stanislavski's system) ဂှ် ဒှ်နဲကဲ အဓိက သွက်သၟာဇာတ် ခေတ်တၟိတံရ。&lt;ref name=&quot;Stanislavski&quot;&gt;Stanislavski, Constantin (1936). *An Actor Prepares*. New York: Theatre Arts.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ဖဵုသမ္ဘာတ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် ==
ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ဟွံသေင်ဆ ပရေင်လဟိင်မွဲဓဝ်၊ ဍေံဒှ် ဒ္ၚောဝ် သွက်ဂွံ ထ္ၜးပျး ပရေင်မၞိဟ် (Society) လေဝ် ဒှ်ရ。 ဇာတ်လမ်းတံဂှ် ပကဵု ညံင်ပုရိသာတ်တံ ဂွံချပ်ဂြင်၊ ဂွံတီကၠိုဟ် ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် မၞိဟ်တံရ။

== ၁၀။ ခေတ်တၟိ ကေုာံ ပြံင်လှာဲဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲခေတ် ၂၁ ဗွဝ်ကၠံဝွံ ထ္ၜဇာတ်ဂှ် ပံင်သၟဟ်ကဵု ကွတ်စက် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital technology) တုဲ ဒှ်ကၠုင် ထ္ၜဇာတ်ခေတ်တၟိ (Contemporary theatre) ရ။ ၜိုန်ရ ရုပ်ဒမျိုင် (Film) ကေုာံ အေန်တာနေတ် (Internet) ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်ကီုလေဝ်၊ ပရေင်လဟိင် လ္တူစင် တိုက်ရိုက် (Live performance) ဝွံ ဆက်သှ်ေၜက်ဒၟံင် နဒဒှ် အနုသုခုမ မၞုံကဵု ၚုဟ်မး မွဲရ。&lt;ref name=&quot;Fischer&quot;&gt;Fischer-Lichte, Erika (2008). *The Transformative Power of Performance: A New Aesthetics*. Routledge.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = ထ္ၜဇာတ်
| title = [[ထ္ၜဇာတ်]] ကေုာံ [[အနုသုခုမလဟိင်]]
| listclass = hlist
| group1 = ဇာတ်ဂမၠိုင်
| list1 =
* [[ဇာတ်လၞီ]]
* [[ဇာတ်ဟာသ]]
* [[ဇာတ်ဒွက်]]
* [[ဒရာမာ]]
| group2 = အင်္ဂလက္ချန်
| list2 =
* [[သၟာဇာတ်]]
* [[စင်]]
* [[ပုရိသာတ်]]
* [[ဇာတ်လမ်း]]
| group3 = ထ္ၜဇာတ်မန်
| list3 =
* [[ပေါဲဇာတ်မန်]]
* [[ဇာတ်နိပါတ်]]
* [[လှ်ေမန်]]
}}

{{DEFAULTSORT:ထ္ၜဇာတ်}}
[[Category:ထ္ၜဇာတ်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:အနုသုခုမလဟိင်]]
[[Category:ယေန်သၞာင်]]</text>
      <sha1>0bcaocx0u99l9gs2jqga9i5wk8zuj01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>58289</id>
      <parentid>58281</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T07:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aue Nai ပြံင်ပဆုဲလဝ် မုက်လိက် [[ထ္ၜဇာတ်]] ဇရေင် [[ထ္ၜးဇာတ်]]: typo</comment>
      <origin>58281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10435" sha1="0bcaocx0u99l9gs2jqga9i5wk8zuj01" xml:space="preserve">{{Infobox
| title = ထ္ၜဇာတ် (Theatre)
| image = Epidaurus theater.jpg
| image_size = 250px
| caption = ရုံစင်ထ္ၜဇာတ် ဂရိတ် ခေတ်တြေံ (Theatre of Epidaurus)
| label1 = ဂကူအနုသုခုမ
| data1 = [[အနုသုခုမလဟိင်]] (Performing Arts)
| label2 = တမ်မူလ
| data2 = [[ဍုင်ဂရိတ်]]၊ [[အာရှ]] ကေုာံ ဒေသနာနာ
| label3 = အင်္ဂလက္ချန်
| data3 = စင်၊ သၟာဇာတ်၊ ပုရိသာတ်၊ ဇာတ်လမ်း
| label4 = ပြံင်လှာဲစိုပ်
| data4 = [[ရုပ်ဒမျိုင်]] (Film)၊ [[တိဗဳ]] (Television)
}}

'''ထ္ၜဇာတ်''' ({{lang-en|Theatre}} ဟွံသေင်မ္ဂး Theater) ဝွံ ဒှ်ကွတ်အနုသုခုမလဟိင် (Performing arts) မွဲဂကူတုဲ၊ သၟာဇာတ်တံ ထ္ၜးပျးလဟိင်ကဵု ပုရိသာတ်တံ နကဵု ပရူပရာဝင်၊ လိက်ပတ် ကေုာံ ဇာတ်လမ်းဂမၠိုင် လ္တူစင်ရ။ ကွတ်ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု အရေဝ်ဟီုဂး၊ ဓိကဵု၊ ဒွက်၊ လှ်ေ၊ ကေုာံ ရုပ်သာ်စင်တံ မဒှ်ရ။

== ၁။ ပဏာမ ကေုာံ ဇာတိတမ်မူလ ==
ကွတ်ထ္ၜဇာတ်ဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုင် နူအခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်ယေန်သၞာင် မၞိဟ်ခေတ်တြေံအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဂရိတ် (Ancient Greece) ဂှ် စက္တဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲ ၆ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ (6th century BC) တုဲ ဒှ်တမ်မူလ ထ္ၜဇာတ် ရးပလိုတ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ညးတံ ထ္ၜဇာတ် သွက်ဂွံ ပူဇဴကျာ် (Dionysus) ရ။&lt;ref name=&quot;Brockett&quot;&gt;Brockett, Oscar G. and Hildy, Franklin J. (2003). *History of the Theatre*. Ninth edition, International edition. Boston: Allyn and Bacon.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ==
ဝင်ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ပြံင်လှာဲကၠုင် နူခေတ်ဂရိတ် ကေုာံ ရောမ (Roman)၊ စိုပ်ခေတ်လဒေါဝ် (Middle Ages) ဂှ် ဒှ်အာ ဇာတ်သာသနာ ခရေတ်ယာန်ရ။ ကာလစိုပ် ခေတ်ရေနေဇြန် (Renaissance) မပ္တံကဵု ခေတ် ရှိတ်သပီးယား (William Shakespeare) ဂှ် ကွတ်ထ္ၜဇာတ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် ဗွဲမလောန်ရ။ 

== ၃။ ဂကူ ထ္ၜဇာတ်ဂမၠိုင် ==
ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ပါ်ပရးလဝ် နကဵု ဂကူနာနာသာ် မပ္တံကဵု-
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ဂကူထ္ၜဇာတ် အဓိကဂမၠိုင်
|-
! ဂကူဇာတ် (Genre)
! အဓိပ္ပါယ် (Description)
! ဥပမာ (Example)
|-
| ဇာတ်လၞီ ([[Tragedy]])
| ဇာတ်လမ်း မၞုံကဵု ပရေင်လၞီလမာ်၊ ဟွံအံင်ဇၞး။
| ဝေတ်သေန် (Hamlet)
|-
| ဇာတ်ဟာသ ([[Comedy]])
| ဇာတ်လမ်း သွက်ဂွံ ဂွံမိပ်မြဟ်၊ ကဵုကသပ်။
| As You Like It
|-
| ဇာတ်ဒွက် ([[Musical theatre]])
| ဇာတ်လမ်း မဆက်စပ်လဝ် ကဵု ဒွက် ကေုာံ လှ်ေ။
| The Phantom of the Opera
|-
| ဇာတ်ဒရာမာ ([[Drama]])
| ဇာတ်လမ်း မၞုံကဵု ပရေင်စိုတ်ဓါတ်ဇြိုဟ်နက်။
| Death of a Salesman
|}

== ၄။ အင်္ဂလက်သဏ် ကေုာံ အနုသုခုမ ==
ထ္ၜဇာတ်မွဲ ဂွံဒှ်ကၠုင်မာန်ဂှ် ဒးနွံကဵု အင်္ဂ (၄) သာ်ရ။ ဍေံတံဂှ်- (၁) '''သၟာဇာတ်''' (Actor)၊ (၂) '''ပုရိသာတ်''' (Audience)၊ (၃) '''စင်''' (Space/Stage) ကေုာံ (၄) '''ဇာတ်လမ်း''' (Story/Text) တံရ။&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;&gt;Carlson, Marvin (1993). *Theories of the Theatre: A Historical and Critical Survey*. Cornell University Press.&lt;/ref&gt;

== ၅။ ထ္ၜဇာတ် ပ္ဍဲ အာရှ ကေုာံ ရးဗၟံက် ==
ပ္ဍဲရးအာရှမ္ဂး ကွတ်ထ္ၜဇာတ်ဝွံ တၞဟ်ခြာကဵု ရးပလိုတ်ရ။ ပ္ဍဲဍုင်အိန္ဒိယမ္ဂး နွံကဵု &quot;ကထကလဳ&quot; (Kathakali)၊ ပ္ဍဲဍုင်ကြုက်မ္ဂး &quot;ပေကျေန် အဝ်ပေရာ&quot; (Peking Opera) ကေုာံ ပ္ဍဲဍုင်ဂျပေန်မ္ဂး &quot;နဝ်&quot; (Noh) ကေုာံ &quot;ကာဗူကဳ&quot; (Kabuki) တံဂှ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန်ရ။ ဇာတ်အာရှတံဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုလှ်ေ၊ ဒွက် ကေုာံ ဝတ်ဗွိုက်လတက် (Costumes) ရ။

== ၆။ ထ္ၜဇာတ် ဂကူမန် ==
[[ပေါဲဇာတ်မန်]] ဝွံ ဒှ်ထ္ၜဇာတ် ယေန်သၞာင် ဂကူမန် မွဲရ။ ပ္ဍဲထ္ၜဇာတ်မန်ဂှ် မလေပ်ထ္ၜးပျး ဇာတ်နိပါတ် (Jataka tales) မတွံဂး ဇာတ်သၟိင်အသး၊ ဇာတ်သၟိင်သိဝိ တံရ။ သၟာဇာတ်မန်တံ စကာ အခိုက်ဒွက်မန်၊ လှ်ေမန် ကေုာံ တိင်တိုက်မန် သွက်ဂွံ လဟိင်ကဵု ပုရိသာတ်တံရ။&lt;ref name=&quot;South&quot;&gt;South, Ashley (2003). *Mon Nationalism and Civil War in Burma*. Routledge.&lt;/ref&gt;

== ၇။ စင် ကေုာံ ကပေါတ်ပ္ဍံင်ပ္ဍာဲ ==
သွက်ဂွံ ထ္ၜဇာတ်မ္ဂး '''စင်''' (Stage) ဝွံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန်ရ။ လွဳလာန်စင် (Scenography) ဂှ် တွံစပ်ကဵု ပရေင်စဳဇန် ပယျေဝ်စင်၊ လျး (Lighting) ကေုာံ ရမ္သာင် (Sound) တံရ။ စင်ခေတ်တၟိတံဂှ် သုင်စောဲကၠုင် ကွတ်စက် (Technology) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။

== ၈။ သၟာဇာတ် ကေုာံ နဲကဲလဟိင် ==
သၟာဇာတ် (Actors) တံဂှ် ဒးကတ်လ္ၚတ် နဲကဲလဟိင် (Acting techniques) နာနာသာ်ရ။ ညးတံ ဒးထိင် ရမ္သာင်၊ ဓိကဵု ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် သွက်ဂွံ လုပ်စိုပ် ပ္ဍဲကာရိုက်တာ (Character) ဂှ်ရ။ နဲကဲ သတေန်နေတ်လာဗ်သကဳ (Stanislavski's system) ဂှ် ဒှ်နဲကဲ အဓိက သွက်သၟာဇာတ် ခေတ်တၟိတံရ。&lt;ref name=&quot;Stanislavski&quot;&gt;Stanislavski, Constantin (1936). *An Actor Prepares*. New York: Theatre Arts.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ဖဵုသမ္ဘာတ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် ==
ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ဟွံသေင်ဆ ပရေင်လဟိင်မွဲဓဝ်၊ ဍေံဒှ် ဒ္ၚောဝ် သွက်ဂွံ ထ္ၜးပျး ပရေင်မၞိဟ် (Society) လေဝ် ဒှ်ရ。 ဇာတ်လမ်းတံဂှ် ပကဵု ညံင်ပုရိသာတ်တံ ဂွံချပ်ဂြင်၊ ဂွံတီကၠိုဟ် ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် မၞိဟ်တံရ။

== ၁၀။ ခေတ်တၟိ ကေုာံ ပြံင်လှာဲဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲခေတ် ၂၁ ဗွဝ်ကၠံဝွံ ထ္ၜဇာတ်ဂှ် ပံင်သၟဟ်ကဵု ကွတ်စက် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital technology) တုဲ ဒှ်ကၠုင် ထ္ၜဇာတ်ခေတ်တၟိ (Contemporary theatre) ရ။ ၜိုန်ရ ရုပ်ဒမျိုင် (Film) ကေုာံ အေန်တာနေတ် (Internet) ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်ကီုလေဝ်၊ ပရေင်လဟိင် လ္တူစင် တိုက်ရိုက် (Live performance) ဝွံ ဆက်သှ်ေၜက်ဒၟံင် နဒဒှ် အနုသုခုမ မၞုံကဵု ၚုဟ်မး မွဲရ。&lt;ref name=&quot;Fischer&quot;&gt;Fischer-Lichte, Erika (2008). *The Transformative Power of Performance: A New Aesthetics*. Routledge.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = ထ္ၜဇာတ်
| title = [[ထ္ၜဇာတ်]] ကေုာံ [[အနုသုခုမလဟိင်]]
| listclass = hlist
| group1 = ဇာတ်ဂမၠိုင်
| list1 =
* [[ဇာတ်လၞီ]]
* [[ဇာတ်ဟာသ]]
* [[ဇာတ်ဒွက်]]
* [[ဒရာမာ]]
| group2 = အင်္ဂလက္ချန်
| list2 =
* [[သၟာဇာတ်]]
* [[စင်]]
* [[ပုရိသာတ်]]
* [[ဇာတ်လမ်း]]
| group3 = ထ္ၜဇာတ်မန်
| list3 =
* [[ပေါဲဇာတ်မန်]]
* [[ဇာတ်နိပါတ်]]
* [[လှ်ေမန်]]
}}

{{DEFAULTSORT:ထ္ၜဇာတ်}}
[[Category:ထ္ၜဇာတ်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:အနုသုခုမလဟိင်]]
[[Category:ယေန်သၞာင်]]</text>
      <sha1>0bcaocx0u99l9gs2jqga9i5wk8zuj01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>58291</id>
      <parentid>58289</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T07:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>58291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10516" sha1="ofr5zp60x5ujahgwdq6g3mkd3n8rm47" xml:space="preserve">{{Infobox
| title = ထ္ၜးဇာတ် (Theatre)
| image = Epidaurus theater.jpg
| image_size = 250px
| caption = ရုံစင်ထ္ၜးဇာတ် ဂရိတ် ခေတ်တြေံ (Theatre of Epidaurus)
| label1 = ဂကူအနုသုခုမ
| data1 = [[အနုသုခုမလဟိင်]] (Performing Arts)
| label2 = တမ်မူလ
| data2 = [[ဍုင်ဂရိတ်]]၊ [[အာရှ]] ကေုာံ ဒေသနာနာ
| label3 = အင်္ဂလက္ချန်
| data3 = စင်၊ သၟာဇာတ်၊ ပုရိသာတ်၊ ဇာတ်လမ်း
| label4 = ပြံင်လှာဲစိုပ်
| data4 = [[ရုပ်ဒမျိုင်]] (Film)၊ [[တိဗဳ]] (Television)
}}

'''ထ္ၜးဇာတ်''' ({{lang-en|Theatre}} ဟွံသေင်မ္ဂး Theater) ဝွံ ဒှ်ကွတ်အနုသုခုမလဟိင် (Performing arts) မွဲဂကူတုဲ၊ သၟာဇာတ်တံ ထ္ၜးပျးလဟိင်ကဵု ပုရိသာတ်တံ နကဵု ပရူပရာဝင်၊ လိက်ပတ် ကေုာံ ဇာတ်လမ်းဂမၠိုင် လ္တူစင်ရ။ ကွတ်ထ္ၜးဇာတ်ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု အရေဝ်ဟီုဂး၊ ဓိကဵု၊ ဒွက်၊ လှ်ေ၊ ကေုာံ ရုပ်သာ်စင်တံ မဒှ်ရ။

== ၁။ ပဏာမ ကေုာံ ဇာတိတမ်မူလ ==
ကွတ်ထ္ၜးဇာတ်ဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုင် နူအခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်ယေန်သၞာင် မၞိဟ်ခေတ်တြေံအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဂရိတ် (Ancient Greece) ဂှ် စက္တဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲ ၆ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ (6th century BC) တုဲ ဒှ်တမ်မူလ ထ္ၜးဇာတ် ရးပလိုတ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ညးတံ ထ္ၜးဇာတ် သွက်ဂွံ ပူဇဴကျာ် (Dionysus) ရ။&lt;ref name=&quot;Brockett&quot;&gt;Brockett, Oscar G. and Hildy, Franklin J. (2003). *History of the Theatre*. Ninth edition, International edition. Boston: Allyn and Bacon.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ==
ဝင်ထ္ၜးဇာတ်ဝွံ ပြံင်လှာဲကၠုင် နူခေတ်ဂရိတ် ကေုာံ ရောမ (Roman)၊ စိုပ်ခေတ်လဒေါဝ် (Middle Ages) ဂှ် ဒှ်အာ ဇာတ်သာသနာ ခရေတ်ယာန်ရ။ ကာလစိုပ် ခေတ်ရေနေဇြန် (Renaissance) မပ္တံကဵု ခေတ် ရှိတ်သပီးယား (William Shakespeare) ဂှ် ကွတ်ထ္ၜးဇာတ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် ဗွဲမလောန်ရ။ 

== ၃။ ဂကူ ထ္ၜးဇာတ်ဂမၠိုင် ==
ထ္ၜးဇာတ်ဝွံ ပါ်ပရးလဝ် နကဵု ဂကူနာနာသာ် မပ္တံကဵု-
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ဂကူထ္ၜးဇာတ် အဓိကဂမၠိုင်
|-
! ဂကူဇာတ် (Genre)
! အဓိပ္ပါယ် (Description)
! ဥပမာ (Example)
|-
| ဇာတ်လၞီ ([[Tragedy]])
| ဇာတ်လမ်း မၞုံကဵု ပရေင်လၞီလမာ်၊ ဟွံအံင်ဇၞး။
| ဝေတ်သေန် (Hamlet)
|-
| ဇာတ်ဟာသ ([[Comedy]])
| ဇာတ်လမ်း သွက်ဂွံ ဂွံမိပ်မြဟ်၊ ကဵုကသပ်။
| As You Like It
|-
| ဇာတ်ဒွက် ([[Musical theatre]])
| ဇာတ်လမ်း မဆက်စပ်လဝ် ကဵု ဒွက် ကေုာံ လှ်ေ။
| The Phantom of the Opera
|-
| ဇာတ်ဒရာမာ ([[Drama]])
| ဇာတ်လမ်း မၞုံကဵု ပရေင်စိုတ်ဓါတ်ဇြိုဟ်နက်။
| Death of a Salesman
|}

== ၄။ အင်္ဂလက်သဏ် ကေုာံ အနုသုခုမ ==
ထ္ၜးဇာတ်မွဲ ဂွံဒှ်ကၠုင်မာန်ဂှ် ဒးနွံကဵု အင်္ဂ (၄) သာ်ရ။ ဍေံတံဂှ်- (၁) '''သၟာဇာတ်''' (Actor)၊ (၂) '''ပုရိသာတ်''' (Audience)၊ (၃) '''စင်''' (Space/Stage) ကေုာံ (၄) '''ဇာတ်လမ်း''' (Story/Text) တံရ။&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;&gt;Carlson, Marvin (1993). *Theories of the Theatre: A Historical and Critical Survey*. Cornell University Press.&lt;/ref&gt;

== ၅။ ထ္ၜးဇာတ် ပ္ဍဲ အာရှ ကေုာံ ရးဗၟံက် ==
ပ္ဍဲရးအာရှမ္ဂး ကွတ်ထ္ၜးဇာတ်ဝွံ တၞဟ်ခြာကဵု ရးပလိုတ်ရ။ ပ္ဍဲဍုင်အိန္ဒိယမ္ဂး နွံကဵု &quot;ကထကလဳ&quot; (Kathakali)၊ ပ္ဍဲဍုင်ကြုက်မ္ဂး &quot;ပေကျေန် အဝ်ပေရာ&quot; (Peking Opera) ကေုာံ ပ္ဍဲဍုင်ဂျပေန်မ္ဂး &quot;နဝ်&quot; (Noh) ကေုာံ &quot;ကာဗူကဳ&quot; (Kabuki) တံဂှ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန်ရ။ ဇာတ်အာရှတံဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုလှ်ေ၊ ဒွက် ကေုာံ ဝတ်ဗွိုက်လတက် (Costumes) ရ။

== ၆။ ထ္ၜးဇာတ် ဂကူမန် ==
[[ပေါဲဇာတ်မန်]] ဝွံ ဒှ်ထ္ၜးဇာတ် ယေန်သၞာင် ဂကူမန် မွဲရ။ ပ္ဍဲထ္ၜးဇာတ်မန်ဂှ် မလေပ်ထ္ၜးပျး ဇာတ်နိပါတ် (Jataka tales) မတွံဂး ဇာတ်သၟိင်အသး၊ ဇာတ်သၟိင်သိဝိ တံရ။ သၟာဇာတ်မန်တံ စကာ အခိုက်ဒွက်မန်၊ လှ်ေမန် ကေုာံ တိင်တိုက်မန် သွက်ဂွံ လဟိင်ကဵု ပုရိသာတ်တံရ။&lt;ref name=&quot;South&quot;&gt;South, Ashley (2003). *Mon Nationalism and Civil War in Burma*. Routledge.&lt;/ref&gt;

== ၇။ စင် ကေုာံ ကပေါတ်ပ္ဍံင်ပ္ဍာဲ ==
သွက်ဂွံ ထ္ၜးဇာတ်မ္ဂး '''စင်''' (Stage) ဝွံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန်ရ။ လွဳလာန်စင် (Scenography) ဂှ် တွံစပ်ကဵု ပရေင်စဳဇန် ပယျေဝ်စင်၊ လျး (Lighting) ကေုာံ ရမ္သာင် (Sound) တံရ။ စင်ခေတ်တၟိတံဂှ် သုင်စောဲကၠုင် ကွတ်စက် (Technology) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။

== ၈။ သၟာဇာတ် ကေုာံ နဲကဲလဟိင် ==
သၟာဇာတ် (Actors) တံဂှ် ဒးကတ်လ္ၚတ် နဲကဲလဟိင် (Acting techniques) နာနာသာ်ရ။ ညးတံ ဒးထိင် ရမ္သာင်၊ ဓိကဵု ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် သွက်ဂွံ လုပ်စိုပ် ပ္ဍဲကာရိုက်တာ (Character) ဂှ်ရ။ နဲကဲ သတေန်နေတ်လာဗ်သကဳ (Stanislavski's system) ဂှ် ဒှ်နဲကဲ အဓိက သွက်သၟာဇာတ် ခေတ်တၟိတံရ。&lt;ref name=&quot;Stanislavski&quot;&gt;Stanislavski, Constantin (1936). *An Actor Prepares*. New York: Theatre Arts.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ဖဵုသမ္ဘာတ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် ==
ထ္ၜးဇာတ်ဝွံ ဟွံသေင်ဆ ပရေင်လဟိင်မွဲဓဝ်၊ ဍေံဒှ် ဒ္ၚောဝ် သွက်ဂွံ ထ္ၜးပျး ပရေင်မၞိဟ် (Society) လေဝ် ဒှ်ရ。 ဇာတ်လမ်းတံဂှ် ပကဵု ညံင်ပုရိသာတ်တံ ဂွံချပ်ဂြင်၊ ဂွံတီကၠိုဟ် ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် မၞိဟ်တံရ။

== ၁၀။ ခေတ်တၟိ ကေုာံ ပြံင်လှာဲဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲခေတ် ၂၁ ဗွဝ်ကၠံဝွံ ထ္ၜးဇာတ်ဂှ် ပံင်သၟဟ်ကဵု ကွတ်စက် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital technology) တုဲ ဒှ်ကၠုင် ထ္ၜးဇာတ်ခေတ်တၟိ (Contemporary theatre) ရ။ ၜိုန်ရ ရုပ်ဒမျိုင် (Film) ကေုာံ အေန်တာနေတ် (Internet) ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်ကီုလေဝ်၊ ပရေင်လဟိင် လ္တူစင် တိုက်ရိုက် (Live performance) ဝွံ ဆက်သှ်ေၜက်ဒၟံင် နဒဒှ် အနုသုခုမ မၞုံကဵု ၚုဟ်မး မွဲရ。&lt;ref name=&quot;Fischer&quot;&gt;Fischer-Lichte, Erika (2008). *The Transformative Power of Performance: A New Aesthetics*. Routledge.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = ထ္ၜးဇာတ်
| title = [[ထ္ၜးဇာတ်]] ကေုာံ [[အနုသုခုမလဟိင်]]
| listclass = hlist
| group1 = ဇာတ်ဂမၠိုင်
| list1 =
* [[ဇာတ်လၞီ]]
* [[ဇာတ်ဟာသ]]
* [[ဇာတ်ဒွက်]]
* [[ဒရာမာ]]
| group2 = အင်္ဂလက္ချန်
| list2 =
* [[သၟာဇာတ်]]
* [[စင်]]
* [[ပုရိသာတ်]]
* [[ဇာတ်လမ်း]]
| group3 = ထ္ၜးဇာတ်မန်
| list3 =
* [[ပေါဲဇာတ်မန်]]
* [[ဇာတ်နိပါတ်]]
* [[လှ်ေမန်]]
}}

{{DEFAULTSORT:ထ္ၜးဇာတ်}}
[[Category:ထ္ၜးဇာတ်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:အနုသုခုမလဟိင်]]
[[Category:ယေန်သၞာင်]]</text>
      <sha1>ofr5zp60x5ujahgwdq6g3mkd3n8rm47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပေါဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12272</id>
    <revision>
      <id>58282</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox art movement | name = ထ္ၜဇာတ် (Theatre / Drama) | image = Epidaurus theater.jpg | image_size = 300px | caption = ရုင်ထ္ၜဇာတ် ဂရိတ်တြေံ ပ္ဍဲ အဳပဳဒဵုရုသ် (Epidaurus) | origin = [[ဂရိတ်တြေံ]] (Ancient Greece) | type = [[အနုသုခုမ]] (Performing arts) | preceded_by = လၟေင်အခိုက...&quot;</comment>
      <origin>58282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12861" sha1="9f9g6t49a4q47mlpj7uaqyfu4fhcumx" xml:space="preserve">{{Infobox art movement
| name = ထ္ၜဇာတ် (Theatre / Drama)
| image = Epidaurus theater.jpg
| image_size = 300px
| caption = ရုင်ထ္ၜဇာတ် ဂရိတ်တြေံ ပ္ဍဲ အဳပဳဒဵုရုသ် (Epidaurus)
| origin = [[ဂရိတ်တြေံ]] (Ancient Greece)
| type = [[အနုသုခုမ]] (Performing arts)
| preceded_by = လၟေင်အခိုက်ကၞာတြေံ
| followed_by = ရုပ်ဒမျိုင် (Cinema)
| key_figures = သၟာထ္ၜဇာတ်၊ အ္စာချူဇာတ်၊ ညးမက္ဍိုက်က္ဍိုပ်
}}

'''ထ္ၜဇာတ်''' ({{lang-en|Theatre or Theater}}) ဝွံ ဒှ်ကွတ်အနုသုခုမ မက္တဵုဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံ ထ္ၜးပြတဴ ပရူပရာမွဲမွဲ ပ္ဍဲဂတမုက် ပရိသတ်တံ နကဵုပရေင်ချဳဒရာင်၊ အရေဝ်၊ လှ်ေဒယှ်ေ၊ ကေုာံ ဂဳတဂမၠိုင်ရ။ မၞိဟ်မပါလုပ် ပ္ဍဲပရေင်ထ္ၜဇာတ်တံဂှ် စကာအာ အစောံစရာဲ ကာယ ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် သွက်ဂွံ ပကောံပကေဝ် ရုပ်သာ် ကေုာံ ရသ ဇာတ်ဂှ် ညံင်ဂွံစိုပ်အာ ဇရေင်ပရိသတ်တံရ။ ပ္ဍဲကဵု ဝင်အနုသုခုမ ဂၠးတိမ္ဂး ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ဒှ်အင်္ဂကိစ္စဇၞော်အိုတ် မၞုံကဵု လမျီု ကေုာံ ပရေင်ယေန်သၞာင်မွဲရ။

== ပဏာမ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
မအရေဝ် &quot;ထ္ၜဇာတ်&quot; ဝွံ ဒှ်မအရေဝ်မန်ဇေတ်တ်တုဲ &quot;ထ္ၜ&quot; (ထ္ၜးပြ) ကေုာံ &quot;ဇာတ်&quot; (ပရူပရာ/ဇာတ်နိပါတ်) ပံင်ကောံလဝ်ရ။ ပ္ဍဲအရေဝ်အင်္ဂလိက် (Theatre) ဝွံ ကၠုင်နူ မအရေဝ်ဂရိတ်တြေံ ''theatron'' မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;ဒၞာဲသွက်ဂွံဗဵု&quot; ရ။ ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ဟွံသေင်ဆ ပရေင်ဟီုတွဟ် ပရူပရာမွဲဓဝ်၊ ဍေံဒှ် ပရေင်ပံင်ကောံ ကွတ်စက် (Technical elements) မပ္တံကဵု ပရေင်ပလေဝ်ပလေတ် စင်၊ ယန်လျး၊ ကေုာံ ဍောတ်ရမ္သာင်တံကီုရ။

== ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ ==
ဝင်ထ္ၜဇာတ်ဝွံ စက္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲရးဂရိတ်တြေံ (Ancient Greece) နူကဵု ဘဳသဳ (၆) ဗွဝ်ကၠံတေံရ။ ပ္ဍဲအခိင်တေံမ္ဂး ညးတံ ထ္ၜဇာတ် သွက်ဂွံ ပူဇဴကျာ် (Dionysus) ရ။ နူဂှ်မွဲအဆံင် ပြးဇးအာ ဇရေင်ရးရဝ်မ (Rome) ကေုာံ ရးဥရောပတံရ။ ပ္ဍဲခေတ်အလယ် (Middle Ages) ဂှ် ထ္ၜဇာတ်တံ ဒှ်အာ ပရေင်တွဟ် ဝင်သာသနာ ခရေတ်ယာန် (Mystery plays) ရ။ စိုပ်ခေတ် ဝင်အနုသုခုမ က္လေင်ဂျိုင် (Renaissance) မ္ဂး အ္စာချူဇာတ်ဒယှ် ဝဳလဳယာမ် သျှိတ်သပဳယျာ (William Shakespeare) တံ မံက်ဂတဝ်ကၠုင်တုဲ ထ္ၜဇာတ်ဂှ် က္လိဂွံ ကဆံင်သၠုင်အိုတ်ရ။

== ဂကူထ္ၜဇာတ်ဂမၠိုင် ==
ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ပါ်ပရးလဝ် ဂၠိုင်ကဵု ဂကူနွံတဴရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ဂကူထ္ၜဇာတ် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (Types of Theatre)
|-
! ဂကူဇာတ်
! အဓိပ္ပါယ် (Description)
! ဥပမာ (Examples)
|-
| ဇာတ်လရိုအ် / ဇာတ်လၞီ (Tragedy)
| ပရူပရာ မၞုံကဵု ပရေင်အောန်စိုတ်၊ လၞီလၞာ် ကေုာံ ပရေင်ကျသြံင် ပ္ဍဲကၞောတ်ဇာတ်။
| Romeo and Juliet, Hamlet
|-
| ဇာတ်ဂြိုင် / ဇာတ်ဟာသ (Comedy)
| ပရူပရာ မၞုံကဵု ပရေင်မိပ်မြဟ်၊ ဟာသ ကေုာံ အုပ်နိဂီု နကဵုတသိုက်။
| A Midsummer Night's Dream
|-
| ဇာတ်ဒွက် (Musical theatre)
| ထ္ၜဇာတ် မပံင်နှဴလဝ် ပရေင်ချဳဒရာင်၊ ဒွက် ကေုာံ လှ်ေဒယှ်ေ။
| The Phantom of the Opera
|-
| ဇာတ်မေလဝ် (Melodrama)
| ပရူပရာ မပတိုန်လဝ် စိုတ်ဓါတ် သၠုင်လောန် ကေုာံ ဗတိုက်အကြာ ဒးကဵုဗၠေတ်။
| Sweeney Todd
|}

== အင်္ဂလက်သဏ် ကေုာံ အဝဲဂမၠိုင် ==
ထ္ၜဇာတ်မွဲ ဂွံဒှ်ကၠုင်မာန်ဂှ် ဒးနွံကဵု အင်္ဂလက်သဏ် (၄) သာ်ရ-
၁။ '''သၟာထ္ၜဇာတ် (Actors):''' ညးမစုတ်လမျီု ပ္ဍဲပရူပရာ။
၂။ '''ပရိသတ် (Audience):''' ညးမဗဵုဒုင်စသိုင် ရသဇာတ်။
၃။ '''ဒၞာဲ/စင် (Space/Stage):''' ဒၞာဲသွက်ဂွံ ထ္ၜးပြ။
၄။ '''လိက်ဇာတ် (Script):''' ပရူပရာ ကေုာံ ဒ္ဂေတ်လၟေတ် မဒးချဳဒရာင်။

== ထ္ၜဇာတ် ပ္ဍဲအခိုက်ကၞာအာရှ ==
ပ္ဍဲရးအာရှမ္ဂး ထ္ၜဇာတ်ဝွံ မၞုံကဵု အခိုက်ကၞာ တၞဟ်ခြာ ဗွဲမလောန်ရ။ ပ္ဍဲဍုင်အိန္ဒိယမ္ဂး ထ္ၜဇာတ် သက္ကတ (Sanskrit drama) ဂှ် ပြာကတ်ရ။ ပ္ဍဲဍုင်ကြုက်မ္ဂး ဇာတ်ပေကျေန် (Peking opera) မၞုံကဵု ပရေင်လှ်ေ၊ ဒွက် ကေုာံ လက်ဝှ်ဂှ် ဒှ်အဓိကရ။ ပ္ဍဲဍုင်ဂျပေန်မ္ဂး ဇာတ်နဝ် (Noh) ကေုာံ ကာဗူကဳ (Kabuki) တံဂှ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန်ရ။

== ထ္ၜဇာတ်မန် ကေုာံ အခိုက်ကၞာ ==
သွက်ဂကူမန်ပိုဲမ္ဂး ထ္ၜဇာတ် (သဘင်ဇာတ်မန်) ဝွံ က္တဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု ဇာတ်နိပါတ် ၅၅၀ ကေုာံ ပရူပရာဝင်မန်ဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ကၠာတေံမ္ဂး ဇာတ်မန်တံဂှ် ထ္ၜးပြလဝ် ပ္ဍဲသဘင်ကျာ် ကေုာံ ပေါဲနက်သတ်ဂမၠိုင်ရ။ သၟာထ္ၜဇာတ်မန်တံ လှ်ေဒယှ်ေ နကဵု ဒွက်မန်တြေံ ကေုာံ ရမ္သာင်ဆာဲ မၞုံကဵု ရသဇာတ် ဗွဲမဇိပ်ဂၠိပ်ရ။ ဇာတ်မန် မပြာကတ်တံဂှ် မပ္တံကဵု ဇာတ်သၟိင်အသး၊ ဇာတ်မသုန်စှော်မသုန်၊ ကေုာံ ဝင်ရာဇာဓိရာဇ် တံမဒှ်ရ။

== ခေတ်တၟိ ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ==
စိုပ်ခေတ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံမ္ဂး ပရေင်ထ္ၜဇာတ်ဂှ် ပြံင်လှာဲအာ ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ ပရေင်ထ္ၜဇာတ် ခေတ်တၟိ (Modern Theatre) ဂှ် ဟွံမံင် ပ္ဍဲသၞောတ်တြေံတုဲ ထ္ၜးပြကၠုင် ပရေင်ဘဝမၞိဟ်ဇေတ်တ် (Realism) ရ။ အ္စာဇာတ် မပ္တံကဵု အာသာ မဳလာ (Arthur Miller) တံ ချူကၠုင် ဇာတ်မပံက်ထ္ၜး ပရေင်ပရေတ်စိုတ် ဘဝမၞိဟ်တံရ။

== သဘင် ကေုာံ ပရေင်အနုသုခုမ ==
ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ် သဘင်ထ္ၜဇာတ် ဇၞော်ဇၞော် နွံတဴ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ သဘင်ဖရေန်ချ် ပ္ဍဲ အဳဒေန်ဘရာ (Edinburgh Fringe Festival) ဂှ် ဒှ်သဘင်ထ္ၜဇာတ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိရ။ ပ္ဍဲရးနိဂီုမန်ပိုဲလေဝ် သဘင်ဇာတ်မန်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင် သွက်ဂွံ မင်မွဲ ယေန်သၞာင် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာမန်ဖိုဟ်ရ။

== ကွတ်စက် ကေုာံ ဇာတ်စင် ==
ထ္ၜဇာတ် ခေတ်လၟုဟ်ဝွံ ပံင်ကောံလဝ် ကဵုကွတ်စက် (Technology) ဗွဲမသၠုင်ရ။ ယန်လျး (Lighting design)၊ ရမ္သာင် (Sound design) ကေုာံ ပရေင်ဖန်ဇန်စင် (Set design) တံဂှ် ပကဵု ညံင်ပရိသတ်တံ ဂွံစိုပ်အာ ပ္ဍဲအဝေါင်ဇာတ်ဂှ်မာန်ရ။ 

== ၚုဟ်မး ကေုာံ ပရေင်ပညာ ==
ထ္ၜဇာတ်ဝွံ ဟွံသေင်ဆ သွက်ဂွံ လဟိင်စိုတ်မွဲဓဝ်၊ ဍေံဒှ် သၞောတ်ပရေင်ပညာ မပ္တိုန်ထ္ၜးကဵု ၚုဟ်မး ဘဝမၞိဟ်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ်မွဲကီုရ။ ထ္ၜဇာတ်ဂှ် ပကဵု ညံင်မၞိဟ်တံ ဂွံကၠိုဟ်ခိုဟ် စိုတ်ဓါတ် ရေင်သ္ကအ် ကေုာံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ညဳသၟဟ် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်မာန်ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;carlson&quot;&gt;Carlson, Marvin (1993). *Theories of the Theatre: A Historical and Critical Survey from the Greeks to the Present*. Cornell University Press. ISBN 978-0801481543.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;brockett&quot;&gt;Brockett, Oscar G.; Hildy, Franklin J. (2007). *History of the Theatre* (10th ed.). Pearson. ISBN 978-0205511860.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;banham&quot;&gt;Banham, Martin, ed. (1998). *The Cambridge Guide to Theatre*. Cambridge University Press. ISBN 978-0521434379.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;brandon&quot;&gt;Brandon, James R. (1997). *The Cambridge Guide to Asian Theatre*. Cambridge University Press. ISBN 978-0521588225.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;pavis&quot;&gt;Pavis, Patrice (1998). *Dictionary of the Theatre: Terms, Concepts, and Analysis*. University of Toronto Press. ISBN 978-0802081636.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = ထ္ၜဇာတ်
| title = [[ထ္ၜဇာတ်]] ကေုာံ အနုသုခုမစင်
| listclass = hlist
| group1 = ဗီုပြင်ထ္ၜဇာတ်
| list1 =
* [[ဇာတ်လရိုအ်]] (Tragedy)
* [[ဇာတ်ဂြိုင်]] (Comedy)
* [[ဇာတ်ဒွက်]] (Musical)
* [[ဇာတ်နိပါတ်]]
| group2 = အဝဲအင်္ဂ
| list2 =
* [[သၟာထ္ၜဇာတ်]]
* [[အ္စာချူဇာတ်]]
* [[စင်ဇာတ်]]
* [[ယန်လျးစင်]]
| group3 = ထ္ၜဇာတ်အာရှ
| list3 =
* [[ဇာတ်မန်]]
* [[သဘင်ဇာတ်]]
* [[ကာဗူကဳ]]
* [[ဇာတ်သက္ကတ]]
}}

{{DEFAULTSORT:ထ္ၜဇာတ်}}
[[Category:ထ္ၜဇာတ်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:ယေန်သၞာင်]]
[[Category:လိက်ပတ်]]</text>
      <sha1>9f9g6t49a4q47mlpj7uaqyfu4fhcumx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>58283</id>
      <parentid>58282</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T04:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>58283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11650" sha1="5riaaiq94bverhjk0djwqdyai62jmca" xml:space="preserve">{{Infobox festival
| name = ပေါဲ (Pwe / Festival)
| image = File:Zat_Pwe_at_Amarapura.jpg
| image_size = 250px
| caption = ပေါဲဇာတ် (Zat Pwe) ပ္ဍဲအခိင်တြေံ
| type = [[သဘင်]]၊ [[အနုသုခုမ]]၊ [[အခိုက်ကၞာ]]
| locale = [[ရးအာရှအគ្នဲ]] (အဓိက [[တွဵုရးဍုင်မန်]] ကေုာံ [[ဍုင်ဗၟာ]])
| language = [[ဘာသာမန်]]၊ [[ဘာသာဗၟာ]]
| origin = ပရေင်ဘာသာ ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန်-ဗၟာ
| events = လှ်ေ၊ ဒယှ်ေ၊ တိင်တိုက်၊ ထ္ၜးပျး
}}

'''ပေါဲ''' ({{lang-en|Pwe or Festival}}) ဝွံ ပ္ဍဲအခိုက်ကၞာ မန် ကေုာံ ဗၟာမ္ဂး ဒှ်သဘင် မကၠောန်ဗဒှ် သွက်ဂွံ လဟိင်စိုတ်၊ ပူဇဴ ပရေင်ဘာသာ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ထ္ၜးပျး အနုသုခုမ မွဲဂကူရ။ မအရေဝ် &quot;ပေါဲ&quot; ဝွံ စကာပ္ဍဲဒၞာဲ ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ပေါဲသဘင်၊ ပေါဲလှ်ေ၊ ပေါဲဇာတ်၊ ကေုာံ ပေါဲကျာ် တံဒှ်တုဲ ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ယေန်သၞာင်ရ။

== ဇာတိတမ်မူလ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
မအရေဝ် &quot;ပေါဲ&quot; ဝွံ ကၠုင်နူ အရေဝ်မန်တြေံ ကေုာံ တောဲဖက်ကဵု အခိုက်အလိုက် ရးအာရှအគ្នဲရ။ ပေါဲဝွံ နကဵုအဓိပ္ပါယ် လှဲလှဲမ္ဂး မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;ဒၞာဲမၞိဟ်တံ ကောံဓရီုတုဲ ကၠောန်သဘင်&quot; ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ကၠာတေံ ပေါဲတံဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ပရေင်ပူဇဴ မိမဇုဇ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်သာသနာ ဂၠိုင်ရ။

== ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ==
ဝင်ပေါဲဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုင် နူအခိင် သာသနာကျာ် စိုပ်ကၠုင် ဍုင်သုဝဏ္ဏဘုံရ။ ပ္ဍဲအခိင် ဨကရာဇ်မန်ခေတ်တြေံ ဗီုကဵု ခေတ်သဓီု ကေုာံ ခေတ်ဟံသာဝတဳတံဂှ် ပေါဲသဘင်ကျာ် ကေုာံ ပေါဲနန် နွံကၠုင်လဝ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်လက္ကရဴဏအ် ပေါဲဝွံ ပြံင်လှာဲအာ ဇရေင်ပေါဲဇာတ် ကေုာံ ပေါဲဂဳတခေတ်တၟိဂမၠိုင်ရ။

== ဂကူပေါဲဂမၠိုင် ==
ပေါဲပ္ဍဲဍုင်မန်ဗၟာဂှ် ပါ်ပရးလဝ် နကဵု ကဏ္ဍနာနာသာ်ရ။
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ဂကူပေါဲ ကေုာံ တင်စၟတ်သမ္တီ
|-
! ယၟုပေါဲ !! ဗီုပြင်ထ္ၜးပျး !! ပရေင်ရန်တၟံ
|-
| [[ပေါဲကျာ်]] (Pagoda Festival) || စၞောန်ထ္ၜး ပရေင်သာသနာ၊ သွံရာန်ဗၞိက် || သွက်ဂွံ ပူဇဴကျာ် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
|-
| [[ပေါဲဇာတ်]] (Zat Pwe) || လှ်ေ၊ ဒယှ်ေ၊ တိင်တိုက်၊ ထောံဝါစာ || လဟိင်စိုတ် ကေုာံ ထ္ၜးပျး ဇာတ်နိပါတ်
|-
| [[ပေါဲနတ်]] (Nat Pwe) || လှ်ေ ကေုာံ ပူဇဴဒေဝတဴ || သွက်ဂွံ ရနုက်ဗပေင် စိုတ်ဓါတ် ပရေင်ပတှ်ေ
|-
| [[ပေါဲပြိုင်]] (Competition Pwe) || ပေါဲပြိုင်ထဝ်ပၞာင်၊ ပြိုင်ဂၠုင် || ပရေင်ကောံသၟဟ် ကေုာံ လဟိင်စိုတ်
|}

== ပေါဲသဘင်မန်ဂမၠိုင် ==
ဂကူမန်တံ နွံကဵု ပေါဲသဘင် အခိုက်ကၞာ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ပၞောဝ်တံဂှ် ပေါဲလံင်ဗပေင်ကျာ်၊ ပေါဲပြိုင်ထဝ်ပၞာင် (ပ္ဍဲဂိတုဝှ်)၊ ကေုာံ ပေါဲကၠောန်ပ္ဍဲ တ္ၚဲကောန်ဂကူမန်တံဂှ် ဒှ်ပေါဲ ပြာကတ်အိုတ်ရ။ ပေါဲသဘင်မန်တံဂှ် လေပ်မံင် စုတ်ကဵု လှ်ေယေန်သၞာင် မပ္တံကဵု လှ်ေဂစေမ်ဒိုပ် ကေုာံ လှ်ေဗာတ်တလာရ။

== ပေါဲဇာတ် ကေုာံ ပေါဲလှ်ေ ==
ပေါဲဇာတ်ဝွံ ဒှ်ပေါဲ အနုသုခုမ မၞိဟ်ဒးစိုတ်ဂၠိုင်အိုတ်ရ။ ဇာတ်မန် ကေုာံ ဇာတ်ဗၟာတံဝွံ လဟိင်ကဵု ပရိသတ်တံ လုကဴ မွဲဗတံ အလုံမွဲရ။ ပ္ဍဲပေါဲဇာတ်မ္ဂး အာရီုအဓိကဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မလှ်ေ (မင်းသား၊ မင်းသမီး) ကေုာံ သၟာတိင်တိုက်တံရ။ ပေါဲဇာတ်တံဂှ် လေပ်ထ္ၜးပျး ပရူဝင် ဇာတ်နိပါတ် (၅၅၀) ကေုာံ ဒ္ဂေတ်လၟေတ် မၞိဟ်တံရ။

== ပေါဲကျာ် ကေုာံ ပရေင်ဘာသာ ==
ပေါဲကျာ် (Pagoda Festivals) ဝွံ မလေပ်ကၠောန် ပ္ဍဲအခိင် ကညင် ဟွံသေင်မ္ဂး အခိင်ဂိတုပေင်ရ။ ဥပမာ - ပေါဲကျာ်မုဟ်တှ်၊ ပေါဲကျာ်လ္ဂုင်တံဂှ် ဒှ်ပေါဲဇၞော်အိုတ်ရ။ ပ္ဍဲပေါဲကျာ်မ္ဂး မၞိဟ်တံ ကၠုင်လ္ၚောဝ်ကျာ်၊ ပူဇဴပၞာင်သ္ဍဴ ကေုာံ ရာန်ကပေါတ် ပ္ဍဲဖျာပေါဲကျာ်ဂမၠိုင်ရ။

== အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ==
ပေါဲဝွံ ထ္ၜးကဵု အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဂကူမွဲမွဲရ။ ပ္ဍဲအခိင်ပေါဲမ္ဂး မၞိဟ်တံ ကျိုင်လဝ် ကယျိုင်ယေန်သၞာင် (ဥပမာ - ဂၠိက်မန်၊ ယာတ်ဍောတ်) တုဲ ကောံဓရီု စသုင် မွဲစွံအိုတ်ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်လက်သဏ် ပရေင်ဆာန်ကၟိန် ကေုာံ ညဳသၟဟ် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်ရ။

== အနုသုခုမ ကေုာံ ကွတ်ပန် ==
ပေါဲဝွံ ဒှ်ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ထ္ၜးပျး ကွတ်ပန် ကေုာံ အနုသုခုမရ။ ပ္ဍဲပေါဲမွဲမွဲမ္ဂး ကွတ်ပါန်ခဳ (Drawing scene on stage)၊ ကွတ်ပါန်ပုတ် (Carving for stages)၊ ကေုာံ ကွတ်ဂဳတတံဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် ဒၟံင်လၟိုန်ရ။ ပေါဲဇာတ်တံဂှ် မင်မွဲလဝ် ကွတ်အနုသုခုမ မန်-ဗၟာ ဟွံကဵု ကၠေံကၠက်အာရ။

== ပေါဲခေတ်တၟိ ==
စိုပ်ခေတ် ၂၁ ဗွဝ်ကၠံဏအ် ပေါဲတံ ပြံင်လှာဲအာ ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။ ပေါဲသဘင်ဂဳတ (Music Concerts)၊ ပေါဲထ္ၜးပျး ကပေါတ် (Exhibitions) ကေုာံ ပေါဲလှ်ေခေတ်တၟိတံ မံက်ဂတဝ်ကၠုင်ရ။ ၜိုန်ရ ခေတ်ပြံင်လှာဲအာကီုလေဝ် အခိုက်ပေါဲတြေံ ဗီုကဵု ပေါဲကျာ်တံဂှ် ဆက်သှ်ေၜက်ဒၟံင် ဖိုဟ်ရ။

== ၚုဟ်မး ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ် ==
ပေါဲဝွံ နွံကဵု ၚုဟ်မး ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ် ဗွဲမဇၞော်ရ။ ဍေံကဵု ပရေင်လဟိင်စိုတ် သွက်မၞိဟ် မဍောင်ၜိုတ် ကဵုကမၠောန်တံတုဲ သီုကဵု ပခိုင်ကဵု ပရေင်မိတ်သဟာယ အကြာကွာန်မွဲ ကဵု ကွာန်မွဲရ။ ပေါဲဝွံ ဒှ်ဒၞာဲ မဒက်ပ္တန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍောတ်တ် (Local economy) သွက်သၟာဗၞိက်တံ ကီုရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;aung_1967&quot;&gt;Htin Aung, Maung (1967). ''A History of Burma''. New York and London: Cambridge University Press. pp. 15-20.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;south_2003&quot;&gt;South, Ashley (2003). ''Mon Nationalism and Civil War in Burma: The Golden Sheldrake''. Routledge. pp. 45-50. ISBN 978-0700716098.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;singer_1995&quot;&gt;Singer, Noel F. (1995). ''Burmese Dance and Theatre''. Oxford University Press. pp. 12-30.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;turner_2014&quot;&gt;Turner, Alicia (2014). ''Saving Buddhism: The Impermanence of Religion in Colonial Burma''. University of Hawaii Press. pp. 88-92.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;harrison_1999&quot;&gt;Harrison, Simon (1999). &quot;Cultural Boundaries and the Meaning of Festivals&quot;. ''Journal of Southeast Asian Studies''. 30 (2): 215-230.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = အနုသုခုမ ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန်
| title = [[အနုသုခုမ]] ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန်
| listclass = hlist
| group1 = ပေါဲသဘင်ဂမၠိုင်
| list1 =
* [[ပေါဲဇာတ်]]
* [[ပေါဲကျာ်]]
* [[ပေါဲနတ်]]
* [[သဘင်ဂိတုဝှ်]]
| group2 = အနုသုခုမ
| list2 =
* [[လှ်ေမန်]]
* [[တိင်တိုက်]]
* [[ဂဳတမန်]]
* [[ကွတ်ပါန်ခဳ]]
}}

{{DEFAULTSORT:ပေါဲ}}
[[Category:ပေါဲသဘင်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ယေန်သၞာင်မန်]]
[[Category:ယေန်သၞာင်အာရှအគ្នဲ]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:အခိုက်ကၞာဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>5riaaiq94bverhjk0djwqdyai62jmca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox festival</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12273</id>
    <revision>
      <id>58284</id>
      <timestamp>2026-10-13T04:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | bodyclass  = vcard | title      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}} | titleclass = fn org | image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}} | caption    = {{{caption|}}}  | label1     = ဂကူပေါဲ | data1      = {{{type|}}}  | label2     = ဒၞာဲဒတန် | data2      = {{{location|{{{...&quot;</comment>
      <origin>58284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2935" sha1="phcqnxliwgj6mcbz3ewwiv930i2kkrd" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| title      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}
| titleclass = fn org
| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}}
| caption    = {{{caption|}}}

| label1     = ဂကူပေါဲ
| data1      = {{{type|}}}

| label2     = ဒၞာဲဒတန်
| data2      = {{{location|{{{locale|}}}}}}

| label3     = စၟတ်တ္ၚဲ / အခိင်ကာလ
| data3      = {{{date|{{{time|}}}}}}

| label4     = အကြီု
| data4      = {{{frequency|}}}

| label5     = တမ်မူလ
| data5      = {{{origin|}}}

| label6     = အစဳအဇန်ဂမၠိုင်
| data6      = {{{events|}}}

| label7     = ဘာသာ
| data7      = {{{language|}}}

| label8     = ဝက်ဘ်ဆာ်
| data8      = {{{website|{{{url|}}}}}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
== ဗီုစကာ ==
ကုတ်ဝိုက်က်လိက် ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ကပ်ပဳကေတ်တုဲ စုတ်လဝ် ပ္ဍဲလ္တူအိုတ် နာဲတအ် မချူမံင် လိက်ပရေင်ဂှ် ညိ။

&lt;pre&gt;
{{Infobox festival
| name       = 
| image      = 
| image_size = 
| alt        = 
| caption    = 
| type       = 
| location   = 
| date       = 
| frequency  = 
| origin     = 
| events     = 
| language   = 
| website    = 
}}
&lt;/pre&gt;

=== တင်ဂရင်ဗ္တီ ===
* '''name''' : ယၟု ပေါဲ ဟွံသေင်မ္ဂး သဘင်
* '''image''' : ယၟု ဝှာင်ဗီုရုပ် (ဥပမာ - festival.jpg)
* '''image_size''' : ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ဗီုရုပ် (ဥပမာ - 250px)
* '''caption''' : သ္ၚိအင် (စာတမ်း) ဗီုရုပ်
* '''type''' : ဂကူ ပေါဲသဘင် (ဥပမာ - ပေါဲကျာ်၊ ပေါဲဇာတ်)
* '''location''' : ဒၞာဲဒတန် မကၠောန်ဗဒှ် (ဍုင်၊ ကွာန်)
* '''date''' : စၟတ်တ္ၚဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂိတု မကၠောန်ဗဒှ်
* '''frequency''' : မလေပ်ကၠောန် မွဲသၞာံ မွဲဝါဟာ
* '''origin''' : တမ်မူလ (အခိင်စကၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟိုတ်မဂွံကၠောန်)
* '''events''' : အစဳအဇန် အဓိကဂမၠိုင် (လှ်ေ၊ ဒယှ်ေ၊ ထ္ၜးပျး)
* '''language''' : ဘာသာ မစကာ (ဥပမာ - မန်၊ ဗၟာ)
* '''website''' : ဝက်ဘ်ဆာ် တရာဲဝင်

[[Category:ထာမ်ပလိက် သ္ၚိအင်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ထာမ်ပလိက် သဘင်ဂမၠိုင်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>phcqnxliwgj6mcbz3ewwiv930i2kkrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရေင်လဴပူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12274</id>
    <revision>
      <id>58285</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox  | title = ပရေင်လဴပူ (Narrative / Storytelling) | image = File:The Boyhood of Raleigh.jpg | image_size = 300px | caption = ဗီုရုပ် &quot;The Boyhood of Raleigh&quot; မထ္ၜးကဵု ပရေင်လဴပူ ပရူမှာသၟိတ် နူခေတ်တြေံ | label1 = တမ်မူလ | data1 = အခိုက်ကၞာ လဴပူနကဵုပါင်...&quot;</comment>
      <origin>58285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12955" sha1="cebrnz0txkdig40ufjtmbb399jtby3a" xml:space="preserve">{{Infobox 
| title = ပရေင်လဴပူ (Narrative / Storytelling)
| image = File:The Boyhood of Raleigh.jpg
| image_size = 300px
| caption = ဗီုရုပ် &quot;The Boyhood of Raleigh&quot; မထ္ၜးကဵု ပရေင်လဴပူ ပရူမှာသၟိတ် နူခေတ်တြေံ
| label1 = တမ်မူလ
| data1 = အခိုက်ကၞာ လဴပူနကဵုပါင် နူခေတ်တမၠာ
| label2 = သဘဴဓဝ်
| data2 = မပံက်ထ္ၜး ပရူပရာ၊ ဝင်၊ ကေုာံ ဒဏ္ဍာရဳ
| label3 = ဗီုပြင်ဂမၠိုင်
| data3 = လိက်ပတ်၊ ကဗျ၊ လင်္ကာ၊ ရုပ်သၠိုင်၊ ပေါဲဇာတ်
| label4 = ဒကုတ်အဓိက
| data4 = ဇာတ် (Plot)၊ ဇာတ်ကောင် (Character)၊ ဒၞာဲဒတန် (Setting)
}}

'''ပရေင်လဴပူ''' ({{lang-en|Narrative or Storytelling}}) ဝွံ ဒှ်နဲကဲ မလဴပူ၊ မပံက်ထ္ၜး ပရူပရာ မက္တဵုဒှ်လဝ်မွဲမွဲ (ဒှ်ဇေတ်တ် ဟွံသေင်မ္ဂး မဖန်ဗဒှ်လဝ်) နကဵု လၟေင်လၟေတ် မဆက်စပ်ဒၟံင် ရေင်သ္ကအ်ရ။ ပရေင်လဴပူဝွံ ဒှ်အင်္ဂလက်သဏ် သဇိုင်အဓိက ပ္ဍဲကဵု ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ်အလုံဂၠးတိတုဲ၊ စကာကၠုင် သွက်ဂွံ လဴပူပရူဝင်၊ သွက်ဂွံ ဒၠောံဗ္တောန်ပညာ၊ ကေုာံ သွက်ဂွံ ကဵုပရေင်သိဟ်ဇာအိုတ်ရ။

== နိဒါန် ==
ပရေင်လဴပူဝွံ ဒှ်အနုသုခုမ မက္တဵုဒှ်ကၠုင် ကရောံဂကူမၞိဟ်တံရ။ ကၠာလိက်ပတ် ဟွံဂွံက္တဵုဒှ်ဏီဂှ် မၞိဟ်တံ စကာကၠုင် နဲကဲလဴပူနကဵုပါင် (Oral storytelling) သွက်ဂွံ မင်မွဲလဝ် ဝင်၊ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ဓဝ်ပတှ်ေဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်မ္ဂး ပရေင်လဴပူဂှ် နွံနာနာသာ် မပ္တံကဵု လိက်ဝတ္ထု၊ ပေါဲရုပ်ဒမျိုင်၊ ပေါဲဇာတ်၊ ကေုာံ မဳဒဳယာဒဳဂျဳတေဝ် (Digital media) တံရ။

== ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ ==
အခိုက်ကၞာ ပရေင်လဴပူဂှ် စက္တဵုဒှ်လဝ် နူကဵုခေတ်တမၠာ (Prehistoric era) တေံရ။ ဗီုရုပ်မချူလဝ် ပ္ဍဲဗဒင်ထီုဂမၠိုင် (Cave paintings) ဂှ် ဒှ်သက်သဳ ပရေင်လဴပူ ကၠာအိုတ်ရ။ ဗွဲကြဴဏံ အခိုက်လဴပူနကဵုပါင်ဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်တုဲ၊ ဒှ်ကၠုင် လင်္ကာဝင်ဇၞော်ဂမၠိုင် (Epic poetry) ဗီုကဵု ဣလဳယေတ် (Iliad) ကေုာံ ဩဒေသဳ (Odyssey) နူဂရိတ် ကေုာံ မဟာဘာရတ နူအိန္ဒိယတံရ။

== အင်္ဂလက်သဏ် ပရေင်လဴပူ ==
ပရေင်လဴပူမွဲ ဂွံဍိုက်ပေင်ဂှ် ဒးနွံကဵု အင်္ဂလက်သဏ် အဓိကဂမၠိုင် ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
* '''ပရေင်ဆက်စပ်''' (Causality): အရာမွဲက္တဵုဒှ်မ္ဂး မဒးဆက်စပ်ကဵု အရာမွဲပၠန်ရ။
* '''အခိင်ကာလ''' (Time): ပရူပရာတံဂှ် ဒးက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵု လၟေင်အခိင် (အတိက်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်) ရ။
* '''ဒၞာဲဒတန်''' (Space/Setting): ဒၞာဲမက္တဵုဒှ် ပရူပရာဂှ်ရ။
* '''ညးမလဴပူ''' (Narrator): ပူဂိုလ် မလဴပူကဵု ပရူပရာဂှ်ရ။

== ဂကူ ကေုာံ ဗီုပြင်ဂမၠိုင် ==
ပရေင်လဴပူဂှ် ပါ်ပရးလဝ် နွံဂၠိုင်ကဵုဂကူရ။ ဗွဲအပြောံမ္ဂး -

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ဂကူ ပရေင်လဴပူ အဓိကဂမၠိုင်
|-
! ဂကူလဴပူ
! ပရေင်ပံက်ထ္ၜး
! ဥပမာ
|-
| လဴပူဝင် (Historical Narrative)
| မလဴပူ ပရူမက္တဵုဒှ်လဝ် ဇေတ်တ် ပ္ဍဲဝင်။
| ဝင်သၟိင်ရာဇာဓိရာဇ်
|-
| လဴပူဝတ္ထု (Fictional Narrative)
| မလဴပူ ပရူမဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵုစိုတ်။
| လိက်ဝတ္ထုတၟိ၊ ပေါဲရုပ်ဒမျိုင်
|-
| လဴပူဒဏ္ဍာရဳ (Mythological Narrative)
| မလဴပူ ပရူကျာ်၊ ဒေဝတဴ ကေုာံ တၠအစောန်။
| ဒဏ္ဍာရဳဂရိတ်၊ ရာမယဏ
|-
| လဴပူပူဂိုလ် (Personal Narrative)
| မလဴပူ ပရူပရာ ဘဝဇကုမွဲတၠ။
| လိက်စၟတ်သမ္တီလၟေင်တ္ၚဲ၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိ
|}

== သဘဴဓဝ် ကေုာံ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ==
ပ္ဍဲကဵု ဘာသာစိုတ်ပညာမ္ဂး (Psychology) ပရေင်လဴပူဝွံ ဒှ်နဲကဲ အဓိက သွက်ကောန်မၞိဟ်တံ ဂွံကၠိုဟ်ခိုဟ် ပရူဘဝ ကေုာံ ဂၠးတိဏံရ။ အ္စာစိုတ်ပညာ ဂျရီု ဗရူနာ (Jerome Bruner) စၟတ်သမ္တီလဝ် ဒဒှ်ရ ကောန်မၞိဟ်တံဂှ် ဖန်ဗဒှ်လဝ် ပရေင်စၟိန်ပြမာန်ဘဝ နကဵု လၟေင်လဴပူ (Narrative construction of reality) ရ။

== ပရေင်လဴပူ ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန် ==
လိက်ပတ်မန်ဝွံ ဒြဟတ်ဇၞော်မံင် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လဴပူရ။ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲလိက်လင်္ကာမန်တြေံဂမၠိုင် မပ္တံကဵု လိက်သၟိင်အသး၊ လိက်သင်္ဂဒါ၊ ကေုာံ ဇာတ်နိပါတ် ၅၅၀ တံဂှ် ဒှ်ပရေင်လဴပူ မဍိုက်ပေင်ကဵု ရသ ကေုာံ ဓဝ်လောကဳ၊ လောကုတ္တဵုရ။ ပ္ဍဲဝင်မန်မ္ဂး [[လိက်ရာဇာဓိရာဇ်]] ဝွံ ဒှ်လိက်ပရေင်လဴပူဝင် (Historical narrative) မပြာကတ်အိုတ်မွဲရ။

[[File:Bayeux Tapestry scene57.jpg|thumb|right|300px|ပရေင်လဴပူဝင် မချပ်လဝ် ပ္ဍဲယာတ် (Bayeux Tapestry)]]

== နဲကဲလဴပူ ပ္ဍဲခေတ်တၟိ ==
စိုပ်ခေတ်တၟိမ္ဂး နဲကဲလဴပူဂှ် ပြံင်လှာဲအာ ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ ပ္ဍဲလိက်ဝတ္ထုတၟိဂမၠိုင်မ္ဂး စကာကၠုင် နဲကဲလဴပူ မပ္တံကဵု (Stream of consciousness)၊ (Unreliable narrator) ကေုာံ (Non-linear narrative) အခိင်ဟွံမွဲကဵု လၟေင်တံရ။ အရာဏံဂှ် ပကဵု ညးမဗှ်လိက်တံ ဂွံချပ်ဗစာရဏာ လှဲလှဲလးလးရ။

== မဳဒဳယာ ကေုာံ ပရေင်လဴပူ ဒဳဂျဳတေဝ် ==
ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတေဝ်ဏံ ပရေင်လဴပူဂှ် ပါ်ပရးအာ ပ္ဍဲကဵု မဳဒဳယာနာနာသာ် (Transmedia storytelling) ရ။ ပရူပရာမွဲတၠဂှ် ဆက်စပ်လဴပူလဝ် ပ္ဍဲရုပ်ဒမျိုင်၊ ဂိမ်း (Video games)၊ လိက်ကောမေတ် (Comics) ကေုာံ လပှ်ကျာသဵုယှေဝ်မဳဒဳယာတံရ။ ဒြဟတ်ဂိမ်းဂမၠိုင်ဂှ် ပကဵု ညးမဝိုင်တံ ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လဴပူ (Interactive narrative) မဒှ်ရ။

== အဝဲလစှ်ေ အဓိက (Key Components) ==
ပရေင်လဴပူမွဲ ဂွံဒှ်ကၠုင်မာန်ဂှ် ဒးဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု အဝဲလစှ်ေ (၄) သာ်ရ-
၁။ '''ဇာတ်''' (Plot): လၟေင်ပရူပရာ မက္တဵုဒှ် (စတမ်၊ ဒေါဝ်၊ လအိတ်)။
၂။ '''ဇာတ်ကောင်''' (Character): ပူဂိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး တိရစ္ဆာန် မပါလုပ် ပ္ဍဲပရူပရာဂှ်။
၃။ '''ဒၞာဲဒတန် ကေုာံ အခိင်''' (Setting): ဒၞာဲ ကေုာံ အခိင် ပရူဂှ် မက္တဵုဒှ်။
၄။ '''ပရေင်တိုင်ခဳ''' (Theme): အဓိပ္ပါယ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဓဝ်မေတ္တာ၊ ပရေင်ဘဝ မပၞုက်လဝ် ပ္ဍဲဇာတ်ဂှ်။

== ၚုဟ်မး ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ==
ပရေင်လဴပူဝွံ နွံကဵု ၚုဟ်မးဇၞော်သန် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်မၞိဟ်ရ။ မၞိဟ်တံ စကာပရေင်လဴပူ သွက်ဂွံ ဆက်စၠောံ ယေန်သၞာင် နူမွဲတၞောဝ် စိုပ်မွဲတၞောဝ်ရ။ ဍေံဗတောန်ကဵု ဓဝ်သမ္တီ၊ ဓဝ်ဆာန်ကၟိန် ကေုာံ ဗီုပြင်မံင်စံင် ဘဝမၞိဟ်တံရ။ ပရေင်လဴပူခိုဟ်မွဲဂှ် ပြံင်လှာဲကဵု လညာတ်စိုတ်ဓါတ် မၞိဟ်တံမာန်ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;abbott&quot;&gt;Abbott, H. Porter (2008). ''The Cambridge Introduction to Narrative''. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0521715157.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bruner&quot;&gt;Bruner, Jerome (1991). &quot;The Narrative Construction of Reality&quot;. ''Critical Inquiry''. 18 (1): 1–21.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;genette&quot;&gt;Genette, Gérard (1980). ''Narrative Discourse: An Essay in Method''. Ithaca, NY: Cornell University Press. ISBN 978-0801492594.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;herman&quot;&gt;Herman, David (2009). ''Basic Elements of Narrative''. Chichester, U.K.: Wiley-Blackwell. ISBN 978-1405141543.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;toolan&quot;&gt;Toolan, Michael (2001). ''Narrative: A Critical Linguistic Introduction'' (2nd ed.). London: Routledge. ISBN 978-0415250462.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = လိက်ပတ် ကေုာံ လဴပူ
| title = လိက်ပတ် ကေုာံ ပရေင်လဴပူ
| listclass = hlist
| group1 = ဗီုပြင်လဴပူ
| list1 =
* [[လိက်ဝတ္ထု]]
* [[ဒဏ္ဍာရဳ]]
* [[ဝင်]]
* [[အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]
* [[လင်္ကာဝင်]]
* [[ပေါဲဇာတ်]]
| group2 = အဝဲလစှ်ေ
| list2 =
* [[ဇာတ်]]
* [[ဇာတ်ကောင်]]
* [[ဒၞာဲဒတန်]]
* [[ပရေင်တိုင်ခဳ]]
* [[ညးမလဴပူ]]
| group3 = မဳဒဳယာ
| list3 =
* [[လိက်ပတ်]]
* [[ရုပ်ဒမျိုင်]]
* [[ကာတွန်]]
* [[ဂိမ်း]]
}}

{{DEFAULTSORT:ပရေင်လဴပူ}}
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:ပရေင်လဴပူ]]
[[Category:ယေန်သၞာင်]]
[[Category:ကွတ်စိုတ်ပညာ]]</text>
      <sha1>cebrnz0txkdig40ufjtmbb399jtby3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>က္ဍိုပ်ဇာတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12275</id>
    <revision>
      <id>58286</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox literary term | name = က္ဍိုပ်ဇာတ် (Protagonist) | image = File:Hamlet 1.jpg | image_size = 250px | caption = က္ဍိုပ်ဇာတ် မၞုံယၟု ဟာမ်လေတ် (Hamlet) နူပြကိုဟ် ဝဳလဳယာမ် ရှိတ်သပီးယား | origin = [[ဂရိတ်]] (Greek: πρωταγωνιστής, protagonistes) | definition =...&quot;</comment>
      <origin>58286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16354" sha1="jcbvt0wdzk1mtdt5h00prxib6d729nb" xml:space="preserve">{{Infobox literary term
| name = က္ဍိုပ်ဇာတ် (Protagonist)
| image = File:Hamlet 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = က္ဍိုပ်ဇာတ် မၞုံယၟု ဟာမ်လေတ် (Hamlet) နူပြကိုဟ် ဝဳလဳယာမ် ရှိတ်သပီးယား
| origin = [[ဂရိတ်]] (Greek: πρωταγωνιστής, protagonistes)
| definition = မၞိဟ်အဓိက ဟွံသေင်မ္ဂး ဇာတ်ကောင်အဓိက ပ္ဍဲပရူပရာမွဲမွဲ
| related_terms = [[သၞဇာတ်]] (Antagonist), [[ဇာတ်ကောင်လွာ]] (Supporting character)
| usage = လိက်ပတ်, ရုပ်ဒမျိုင်, ဇာတ်သဘင်
}}

'''က္ဍိုပ်ဇာတ်''' ({{lang-en|Protagonist}}) ဝွံ ဒှ်မၞိဟ်အဓိက ဟွံသေင်မ္ဂး ဇာတ်ကောင်အဓိက ပ္ဍဲကဵု လိက်ပတ်၊ ဇာတ်သဘင်၊ ရုပ်ဒမျိုင် ကေုာံ ပရူပရာမွဲမွဲရ။ က္ဍိုပ်ဇာတ်ဂှ် ဒှ်လမျီု လဒက်ပ္တန် ပရူပရာမွဲတုဲ ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် (Conflict) ကေုာံ ပရေင်အံင်ဇၞးတံဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် လ္တူက္ဍိုပ်ဇာတ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ မအရေဝ် က္ဍိုပ်ဇာတ် ဝွံ ပ္ဍဲအရေဝ်မန်မ္ဂး &quot;က္ဍိုပ်&quot; မဂွံအဓိပ္ပါယ် မၞိဟ်ဇၞော်၊ မၞိဟ်အဓိက တုဲ &quot;ဇာတ်&quot; ဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပရူပရာ ဟွံသေင်မ္ဂး လိက်ဇာတ် နိပါတ်တံရ။ ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန်ခေတ်တြေံဂှ် တၠသ္ပပါရမဳ (ဗောဓိသတ်) မပါလုပ် ပ္ဍဲဇာတ်နိပါတ် ၅၅၀ တံဂှ် ဒှ်က္ဍိုပ်ဇာတ်ရ။

== ပဏာမ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
က္ဍိုပ်ဇာတ်ဝွံ ဒှ်ပူဂိုလ် ညးမကေတ်လဝ် တာလျိုင်အဓိက သွက်ဂွံ ပလံင်ဗစိုပ် ပရူပရာ နူတမ် စဵုကဵုကၞောတ်ရ။ ညးဗှ်လိက် ကေုာံ ညးမဗဵုရုပ်ဒမျိုင်တံဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် စွံပရေင်စိုတ်ဓါတ် ဆာန်ကၟိန် လ္တူက္ဍိုပ်ဇာတ်ရ။ က္ဍိုပ်ဇာတ်မွဲဂှ် ဒးတတ်ကျောဝ်အာ ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန်နာနာသာ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ တင်ရန်တၟအ် ဇကုရ။ ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန်တံဂှ် က္တဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု သၞဇာတ် (Antagonist)၊ ပွဳပွူသဘာဝ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ပ္ဍဲဇကုက္ဍိုပ်ဇာတ် နကဵုဇကုလေဝ် ဒှ်မာန်ရ။

== ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ ==
ဝေါဟာရ အင်္ဂလိက် Protagonist ဂှ် ကၠုင်နူ မအရေဝ်ဂရိတ်တြေံ (πρωταγωνιστής - protagonistes) တုဲ မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;ညးမလှ်ေဇာတ် အဓိက&quot; (First actor) ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ဂရိတ်တြေံ (ၜိုတ် ၅၃၂ ဘဳသဳ) ညးမၞုံယၟု သက်သပိသ် (Thespis) ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မကၠောန်ဗဒှ်ပ္တိုန် က္ဍိုပ်ဇာတ် ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲလ္တူစင်ဇာတ်ရ။ ကိုပ်ကၠာနူဂှ် ဇာတ်သဘင်ဂရိတ်တံဂှ် ဒယှ်ေလှ်ေ နကဵုဂကောံ (Chorus) သၟးတုဲ မၞိဟ်မပါ်တိတ်လှ်ေ မွဲတၠဓဝ် ဟွံမွဲလဝ်ရ။

== ဂကူက္ဍိုပ်ဇာတ်ဂမၠိုင် ==
က္ဍိုပ်ဇာတ်ဂှ် ပါ်ပရးလဝ် နကဵု ဂကူနာနာသာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
* '''က္ဍိုပ်ဇာတ် အာဇာနဲ (Hero / Heroine):''' ဒှ်က္ဍိုပ်ဇာတ် မၞုံကဵု စိုတ်ဓါတ်ခိုဟ်ဆာဲ၊ ရီုဗင်ညးတၞဟ် ကေုာံ ဒးဗတိုက်ကဵု အဓမ္မ။
* '''က္ဍိုပ်ဇာတ် စရိုတ်ယုတ် (Anti-hero):''' ဒှ်က္ဍိုပ်ဇာတ် မဟွံမွဲကဵု စရိုတ်အာဇာနဲပေင်င်၊ လဆောဝ်မ္ဂး နွံကဵု ဒ္ဂေတ်ပွ မဟွံဒးကဵုသၞောဝ်၊ ဆ္ဂး ညးဗှ်လိက်တံ ဒးစိုတ်ရ။ (ဥပမာ - ဒက်ပူး / Deadpool)
* '''က္ဍိုပ်ဇာတ် လမျီုအိုတ် (Tragic Hero):''' က္ဍိုပ်ဇာတ် မၞုံကဵု အစောန်စရာဲခိုဟ် ဆ္ဂး ဟိုတ်နူ တင်ဍိုန်လျ ပ္ဍဲစရိုတ်ဇကုမွဲမွဲတုဲ ဒးအာစိုပ် ကၞောတ်ဘဝ မဟွံကျေဝ်ဂေါဝ်ရ။ (ဥပမာ - ဟာမ်လေတ်)
* '''က္ဍိုပ်ဇာတ် ဟွံမွဲကဵုအစောန် (Everyman):''' မၞိဟ်ဓမ္မတာမွဲ မဒးဒုင်ပါလုပ် ပ္ဍဲပရူပရာ မဇၞော်ကဵုဒြဟတ်တုဲ ဒးဗတိုက်အာ သွက်လမျီု။

== က္ဍိုပ်ဇာတ် ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန် ==
[[File:Prince Siddhartha shaves his hair and becomes an ascetic.jpg|thumb|left|250px|ဗောဓိသတ် (ကျာ်တြဲ) မဒှ်က္ဍိုပ်ဇာတ်အဓိက ပ္ဍဲဇာတ်နိပါတ် ၅၅၀]]
ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန် ကေုာံ ယေန်သၞာင်ဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး က္ဍိုပ်ဇာတ်ဂှ် ဒှ်ဗောဓိသတ် (တၠသ္ပပါရမဳ) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲလိက်ဇာတ်နိပါတ် (၅၅၀) တံဂှ် ကျာ်တြဲမက္တဵုဒှ်လဝ် ဘဝနာနာသာ် (ဥပမာ - သၟိင်မဟောသဓ၊ သၟိင်ဝေသန္တဝ်) ဂှ် ဒှ်က္ဍိုပ်ဇာတ်ရ။ က္ဍိုပ်ဇာတ် ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန်တံဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် နွံကဵု ပါရမဳစှ်သာ်၊ ပရေင်အေင်ဒုင်၊ မေတ္တာ ကေုာံ ပညာ မဇၞော်လှဲလးရ။

ပါဲနူဂှ် ပ္ဍဲလိက်ဝင်မန် ဗီုကဵု ဝင်ရာဇာဓိရာဇ် ဂှ် တၠညးရာဇာဓိရာဇ် ဝွံ ဒှ်က္ဍိုပ်ဇာတ် အာဇာနဲ မၞုံကဵု ပရေင်ဆာန်ဂကူ ကေုာံ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ပၞာန် မစိစောန်ရ။

== ဗီုပြင် မဖန်ဗဒှ် က္ဍိုပ်ဇာတ် (Character Development) ==
ညးချူလိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒါရိုက်တာတံ ဖန်ဗဒှ် က္ဍိုပ်ဇာတ်မွဲမွဲမ္ဂး ဒးစွံသတိ လ္တူတင် သာ်ဝွံရ-
၁။ '''တင်ရန်တၟအ် (Motivation):''' မုဟိုတ် က္ဍိုပ်ဇာတ်ဏအ် ဒးချဳဒရာင်ရော? (ဥပမာ - သွက်ဂွံ ရေင်တၠုင် ဓဝ်ယာယဳ)
၂။ '''တင်ဍိုန်လျ (Flaw):''' က္ဍိုပ်ဇာတ် မပေင်စုံအိုတ်ဂှ် ဟွံသဘာဝ။ ဒးနွံကဵု တင်ဍိုန်လျ သွက်ဂွံ ပလေဝ်ပလေတ်ရ။
၃။ '''ပရေင်ပြံင်လှာဲ (Character Arc):''' နူစ ပရူပရာ စဵုကဵုအိုတ် က္ဍိုပ်ဇာတ်ဏအ် ဒးနွံကဵု ပရေင်ပြံင်လှာဲ စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ လညာတ်ရ။

== ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် အကြာ က္ဍိုပ်ဇာတ် ကဵု သၞဇာတ် ==
က္ဍိုပ်ဇာတ်မွဲ ဒယှ်တှ်မာန်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် လ္တူသၞဇာတ် (Antagonist) ကီုရ။ 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ပရေင်တၞဟ်ခြာ အကြာ က္ဍိုပ်ဇာတ် ကဵု သၞဇာတ်
|-
! လက္ခဏာ
! က္ဍိုပ်ဇာတ် (Protagonist)
! သၞဇာတ် (Antagonist)
|-
| '''တာလျိုင်'''
| ပလံင်ဗစိုပ် ပရူပရာ ကေုာံ တင်ရန်တၟအ်
| ပကဵု အခက်အခုဲ လ္တူက္ဍိုပ်ဇာတ်
|-
| '''ပရေင်စိုတ်ဓါတ်'''
| ညးဗဵုတံ ဆာန်ကၟိန် ကေုာံ ကဵုဒြဟတ်
| ညးဗဵုတံ က္ဍုဟ်မၠေအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဖေက်လကိုတ်
|-
| '''အုပ်နိဂီု'''
| ဗွဲမဂၠိုင် ကလိဂွံ အံင်ဇၞး (ပါဲနူ Tragic Hero)
| ဗွဲမဂၠိုင် ဒးဒုင်ကျအာ ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန်
|}

== က္ဍိုပ်ဇာတ် ပ္ဍဲခေတ်တၟိ ==
ပ္ဍဲခေတ် လိက်ဝတ္ထုတၟိ ကေုာံ ရုပ်ဒမျိုင် (Cinema) ခေတ်လၟုဟ်မ္ဂး၊ က္ဍိုပ်ဇာတ်တံဂှ် ဟွံမွဲကဵု စရိုတ်အာဇာနဲ သၟးရ။ က္ဍိုပ်ဇာတ် မၞုံကဵု စိုတ်ဓါတ် ထုဲထံင် (Complex character)၊ မၞိဟ်မၞုံကဵု ဓဝ်ပတှ်ေၜါလ္ပာ် တံဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဂၠိုင်ကၠုင်ရ။ ဥပမာ - ရုပ်ဒမျိုင် ဂျဝ်ကာ (Joker) မ္ဂး က္ဍိုပ်ဇာတ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မယုတ်မာမွဲကီုလေဝ် ညးဗဵုတံ သၠောတ်စိုတ် ဗွဲမလောန်ရ။

== အင်္ဂလက်သဏ် က္ဍိုပ်ဇာတ် မခိုဟ်မွဲ ==
က္ဍိုပ်ဇာတ် မခိုဟ်မွဲဂွံဒှ် ဒးနွံကဵု အင်္ဂလက်သဏ် (၅) သာ်-
# '''Relatability:''' ညးဗှ်လိက်တံ စွံစိုတ် ညံင်ရဴဘဝဇကုမာန်။
# '''Agency:''' နွံကဵု အခေါင်ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ် နကဵုဇကု သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ ပရူပရာ။
# '''Empathy:''' နွံကဵု စိုတ်ဆာန်ဍူ ကေုာံ ဓဝ်ယာယဳ။
# '''Vulnerability:''' ဟွံစဵုဒၞာလဝ် အိုတ်သီု၊ ထ္ၜးကဵု ပရေင်ဒုင်စသိုင်ဍာံ။
# '''Growth:''' ဇၞော်မောဝ်တိုန် ပ္ဍဲလ္အိတ် ဇာတ်ရ။

== ဥပမာ က္ဍိုပ်ဇာတ် မပြာကတ်ဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲဝင်လိက်ပတ်ဂၠးတိ ကေုာံ လိက်ပတ်မန်ဂှ် က္ဍိုပ်ဇာတ် မပြာကတ် ဗွဲမဂၠိုင် နွံတဴရ-
* '''သၟိင်မဟောသဓ''' - (လိက်ပတ်မန်/ဗုဒ္ဓဘာသာ) က္ဍိုပ်ဇာတ် မၞုံကဵု ပညာ မဇၞော်လှဲလး။
* '''ရာမ (Rama)''' - (ရာမယဏ) က္ဍိုပ်ဇာတ် အာဇာနဲ ညးမမင်မွဲ သစ္စ ကေုာံ ဓဝ်ယာယဳ။
* '''ဟာရဳ ပေါတ်တာ (Harry Potter)''' - (လိက်ဝတ္ထု အင်္ဂလိက်) က္ဍိုပ်ဇာတ် ကောန်ၚာ် မဒးပၠန်ဂတး ကဵု ဒြဟတ်အန္တရာယ်။
* '''ဖရဝ်ဒဝ် (Frodo Baggins)''' - (The Lord of the Rings) က္ဍိုပ်ဇာတ် မၞိဟ်ဓမ္မတာ မဒးယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင်ဇၞော်။

== ဇီပ်ဂၠိပ် ကေုာံ ၚုဟ်မး ==
က္ဍိုပ်ဇာတ် ဝွံ ဟွံသေင်ဆ မၞိဟ်မပါလုပ် ပ္ဍဲပရူပရာမွဲဓဝ်၊ ညးဝွံ ဒှ်မၞိဟ် မစၞးကဵု ပရေင်ယေန်သၞာင်၊ စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ တင်ရန်တၟအ် ဂကောံမၞိဟ် ပ္ဍဲခေတ်ဂှ်ရ။ လိက်ပတ်မွဲ ဂျိုင်လမျီုမာန်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် လ္တူက္ဍိုပ်ဇာတ် မၞုံကဵု သွဟ်မချိုတ်ပၠိုတ် ကေုာံ စရိုတ်မဇြိုဟ်နက်ဂှ်ရ။ နကဵုပရေင်ဇီပ်ဂၠိပ်မ္ဂး၊ က္ဍိုပ်ဇာတ်ဂှ် ဒှ်ဒ္ၚောဝ် သွက်ဂွံ ထ္ၜးကဵု ဘဝကောန်မၞိဟ်တံရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;cuddon&quot;&gt;Cuddon, J. A. (2013). *A Dictionary of Literary Terms and Literary Theory*. Wiley-Blackwell. p. 569.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;aristotle&quot;&gt;Aristotle (1996). *Poetics*. Translated by Malcolm Heath. Penguin Books.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;campbell&quot;&gt;Campbell, Joseph (2004). *The Hero with a Thousand Faces*. Princeton University Press.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;foster&quot;&gt;Foster, Thomas C. (2003). *How to Read Literature Like a Professor*. HarperCollins.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mon_lit&quot;&gt;Shorto, H. L. (1971). *A Dictionary of Mon Inscriptions from the Sixth to the Sixteenth Centuries*. Oxford University Press.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = သၞောတ် လိက်ပတ် ကေုာံ ဇာတ်သဘင်
| title = အင်္ဂလက်သဏ် လိက်ပတ် ကေုာံ ဇာတ်သဘင်
| listclass = hlist
| group1 = ဇာတ်ကောင် (Characters)
| list1 =
* [[က္ဍိုပ်ဇာတ်]] (Protagonist)
* [[သၞဇာတ်]] (Antagonist)
* [[ဇာတ်ကောင်လွာ]] (Supporting character)
* [[အာဇာနဲ]] (Hero)
* [[ညးယုတ်မာ]] (Villain)
| group2 = လဒက်ပ္တန် (Structure)
| list2 =
* [[ပရူပရာ]] (Plot)
* [[ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန်]] (Conflict)
* [[ကၞောတ်ဇာတ်]] (Climax)
* [[ရသ]] (Theme)
* [[ပွဳပွူ]] (Setting)
}}

{{DEFAULTSORT:က္ဍိုပ်ဇာတ်}}
[[Category:လိက်ပတ်]]
[[Category:ဝေါဟာရ လိက်ပတ်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ဇာတ်သဘင်]]
[[Category:ရုပ်ဒမျိုင်]]
[[Category:ဇာတ်ကောင်ဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>jcbvt0wdzk1mtdt5h00prxib6d729nb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox literary term</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12276</id>
    <revision>
      <id>58287</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | bodyclass  = vcard | title      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}} | titleclass = fn org | image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}} | caption    = {{{caption|}}}  | label1     = တမ်မူလ | data1      = {{{origin|}}}  | label2     = အဓိပ္ပါယ် | data2      = {{{definition...&quot;</comment>
      <origin>58287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2196" sha1="ozk2lpdhk1cunfdfj5z6op5spj2f87h" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| title      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}
| titleclass = fn org
| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}}
| caption    = {{{caption|}}}

| label1     = တမ်မူလ
| data1      = {{{origin|}}}

| label2     = အဓိပ္ပါယ်
| data2      = {{{definition|}}}

| label3     = ဝေါဟာရမဆက်စပ်
| data3      = {{{related_terms|}}}

| label4     = ဒၞာဲမစကာ
| data4      = {{{usage|}}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
== ဗီုစကာ ==
ကုတ်ဝိုက်က်လိက် ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ကပ်ပဳကေတ်တုဲ စုတ်လဝ် ပ္ဍဲလ္တူအိုတ် နာဲတအ် မချူမံင် လိက်ပရေင်ဂှ် ညိ။

&lt;pre&gt;
{{Infobox literary term
| name          = 
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| origin        = 
| definition    = 
| related_terms = 
| usage         = 
}}
&lt;/pre&gt;

=== တင်ဂရင်ဗ္တီ ===
* '''name''' : ယၟု ဝေါဟာရလိက်ပတ် (ဥပမာ - က္ဍိုပ်ဇာတ်)
* '''image''' : ယၟု ဝှာင်ဗီုရုပ် 
* '''image_size''' : ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ဗီုရုပ် (ဥပမာ - 250px)
* '''caption''' : သ္ၚိအင် (စာတမ်း) ဗီုရုပ်
* '''origin''' : တမ်မူလ မအရေဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ခေတ် (ဥပမာ - ဂရိတ်)
* '''definition''' : အဓိပ္ပါယ် ဗွဲခမၞောန်
* '''related_terms''' : ဝေါဟာရ မဆက်စပ်ဂမၠိုင် (ဥပမာ - သၞဇာတ်)
* '''usage''' : ဒၞာဲမစကာဂၠိုင် (ဥပမာ - လိက်ပတ်၊ ဇာတ်သဘင်၊ ရုပ်ဒမျိုင်)

[[Category:ထာမ်ပလိက် သ္ၚိအင်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ထာမ်ပလိက် လိက်ပတ်ဂမၠိုင်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ozk2lpdhk1cunfdfj5z6op5spj2f87h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထ္ၜဇာတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12277</id>
    <redirect title="ထ္ၜးဇာတ်" />
    <revision>
      <id>58290</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>Aue Nai ပြံင်ပဆုဲလဝ် မုက်လိက် [[ထ္ၜဇာတ်]] ဇရေင် [[ထ္ၜးဇာတ်]]: typo</comment>
      <origin>58290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="8193f9gc7apppvyhww7bt8ojoeqs7nn" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ထ္ၜးဇာတ်]]</text>
      <sha1>8193f9gc7apppvyhww7bt8ojoeqs7nn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12278</id>
    <revision>
      <id>58292</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox building | name = လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ် | native_name = Theatre Architecture | image = File:Epidaurus theater.jpg | image_size = 300px | caption = သ္ၚိဇာတ် ဂရိတ်တြေံ (Epidaurus) မနွံကဵု ဗီုပြင်ခလံက်တၟအ် | building_type = သ္ၚိဇာတ် / ဒၞာဲထ္ၜးပျး | architectural_st...&quot;</comment>
      <origin>58292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16026" sha1="7x4uq84pb0l8p0azsjhy5pmxpimozvg" xml:space="preserve">{{Infobox building
| name = လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်
| native_name = Theatre Architecture
| image = File:Epidaurus theater.jpg
| image_size = 300px
| caption = သ္ၚိဇာတ် ဂရိတ်တြေံ (Epidaurus) မနွံကဵု ဗီုပြင်ခလံက်တၟအ်
| building_type = သ္ၚိဇာတ် / ဒၞာဲထ္ၜးပျး
| architectural_style = နာနာသာ် (ဂရိတ်၊ ရဝ်မ၊ ယူရဝ်၊ ခေတ်တၟိ)
| main_contractor = ဗိသုကာနာနာ
| material = တၟအ်၊ ဆု၊ ပသဲ၊ ဍိုတ် ကေုာံ ကောန်ကြေတ်
}}

'''လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်''' ({{lang-en|Theatre architecture}}) ဝွံ ဒှ်ကွတ်ဗိသုကာ မဆေင်စပ်ကဵု လဒက်ပ္တန် ဒၞာဲဒတန် သွက်ဂွံထ္ၜးပျး အနုသုခုမ မပ္တံကဵု လိက်ဇာတ်၊ ပေါဲလှ်ေ၊ ပေါဲဒယှ်ေ ကေုာံ ပရေင်ထ္ၜးပျးတၞဟ်ဟ်တံရ။ ပ္ဍဲကဵု သ္ၚိဇာတ်မွဲမွဲဂှ် အဓိက သ္ဒးနွံကဵု ဒၞာဲစင် (Stage) သွက်သၟာအနုသုခုမတံ ဂွံထ္ၜးပျး ကေုာံ ဒၞာဲဂ္ဇအ် (Auditorium) သွက်ပုရိသာတ်တံ ဂွံဗဵုရ။ ဝင်လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်ဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵုခေတ် ဂရိတ် (Greek) တြေံတုဲ ပြံင်လှာဲကၠုင် အတိုင်ခေတ်အဆက်ဆက် စဵုကဵုစိုပ် ခေတ်တၟိလၟုဟ်ရ။

== ပဏာမ ကေုာံ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ ==
သ္ၚိဇာတ်ဝွံ ဟွံသေင်ဆ ပရေင်လဒက်ပ္တန် သၟး၊ ဍေံဒှ်ဒၞာဲ မပံင်ကောံ ယေန်သၞာင်၊ အနုသုခုမ ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ်ရ။ အခိုက်အလိုက် လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် လ္တူ ပရေင်ပတှ်ေ သာသနာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဂကူတံရ။ ပ္ဍဲခေတ်တြေံမ္ဂး သ္ၚိဇာတ်တံဂှ် လဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲကဵု လမ္ၚာင်ဒဵု ဟွံသေင်မ္ဂး ဒၞာဲတိလးးတုဲ နွံကဵု ဗီုပြင် ခလံက်ခ္ဍမ်ခ္ဍမ် သွက်ရမ္သာင် ဂွံဗြုတိတ်ခိုဟ်ရ။

== ဝင် ကေုာံ အခိင်တြေံ ==
[[ဝင်]] လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်ဝွံ က္တဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲအခိင် ၜိုတ် ဘဳသဳ (၆) ဗွဝ်ကၠံ ပ္ဍဲဍုင် အေတေန် (Athens)၊ ရးဂရိတ်ရ။ ညးတံ လဒက်ပ္တန်လဝ် သ္ၚိဇာတ် သွက်ဂွံ ပူဇဴ ကျာ်ဒဳအဝ်နဳသုသ် (Dionysus) မဒှ်ကျာ်သုရာ ကေုာံ ပေါဲသဘင်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် သ္ၚိဇာတ်တံဂှ် လဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဆု ကေုာံ တၟအ်တုဲ နွံကဵု စင်ခ္ဍမ်ခ္ဍမ် မကော်စ &quot;အဝ်ခေတ်သထြာ&quot; (Orchestra) ရ။ ကြဴနူဂှ် ညးရဝ်မတံ ကေတ်နဲကဲဂရိတ်တုဲ ကလေင်လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ် နကဵုဍိုတ် ကေုာံ တၟအ် မခိုင်ကၠိုက်တုဲ မနွံကဵု ကၟဳဗီုပြင်နာနာသာ်ရ။

[[File:Teatro alla Scala.jpg|thumb|left|250px|သ္ၚိဇာတ် တဳအေထြဝ် အာလာ သကာလာ (Teatro alla Scala) ပ္ဍဲဍုင် အဳတလဳ မဒှ် သ္ၚိဇာတ် ဂန္ထဝင်ခေတ်]]

== ဒတန် ကေုာံ ဗီုပြင်လဒက်ပ္တန် ==
ဒတန် သွက်ဂွံ လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်ဂှ် ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်တြေံမ္ဂး ညးတံ ရုဲစှ် ဒၞာဲမနွံကဵု ကျာမပိုက်ခိုဟ် ကေုာံ ဒၞာဲမသ္ၚိတ်ဇြရ။ ဗီုပြင်လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်ဂှ် ပါ်လဝ် ဗွဲအဓိက (၃) သာ်ရ - 
# '''Proscenium stage''' : စင်မနွံကဵု ထ္ၜင်စင် ပ္ဍဲဂတပုရိသာတ်။
# '''Thrust stage''' : စင်မတိတ်အာ ပ္ဍဲဒေါဝ်ပုရိသာတ် ပိဒိုဟ်။
# '''Arena stage''' : စင်မနွံ ပ္ဍဲဒေါဝ်တုဲ ပုရိသာတ်တံ ဂ္ဇအ်ဗိုင်လဝ် ပန်ဒိုဟ်။

== အဝဲအင်္ဂ သ္ၚိဇာတ်ဂမၠိုင် ==
သ္ၚိဇာတ်ခိုဟ်မွဲ သ္ဒးနွံကဵု အဝဲအင်္ဂ ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ -
* '''စင် (Stage)''' : ဒၞာဲသွက် သၟာအနုသုခုမတံ ထ္ၜးပျး။
* '''ဒၞာဲဂ္ဇအ် ပုရိသာတ် (Auditorium)''' : ဒၞာဲသွက် မၞိဟ်ဗဵုတံ ဂွံဂ္ဇအ်။
* '''ဒၞာဲစင်လက္ကရဴ (Backstage)''' : ဒၞာဲသွက် သၟာအနုသုခုမတံ ဂွံပလေဝ်ပလေတ် ကေုာံ စွံကိရိယာတၞဟ်ဟ်။
* '''ကၟဳတၟး ကေုာံ ရမ္သာင် (Lighting and Sound control)''' : ဒၞာဲထိင်ဒဝ် ပရေင်ပလံင်ရမ္သာင် ကေုာံ ပရေင်လျး။

== သ္ၚိဇာတ် ဂရိတ် ကေုာံ ရဝ်မ ==
သ္ၚိဇာတ် ဂရိတ်တံဂှ် လဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု လမ္ၚာင်ဒဵုတုဲ ပုရိသာတ်တံ ဂွံဗဵုညာတ် စင်အဝ်ခေတ်သထြာ ဗွဲမကၠးဖ္ဍးရ။ ဥပမာ သ္ၚိဇာတ် အဳပဳဒဵုရတ်သ် (Epidaurus) ဂှ် ပြာကတ် ပ္ဍဲပရေင်ရမ္သာင် (Acoustics) ဗွဲမလောန်ရ။ သ္ၚိဇာတ် ရဝ်မတံဂှ် ဟွံသ္ပဗဒါဲကဵု လမ္ၚာင်ဒဵုတုဲ လဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ကွတ်ဗိသုကာ တိုင်တၟအ် ကေုာံ ကၟဳတၟအ်တုဲ ထိင်ဒဝ်လဝ် အလုံသ္ၚိဇာတ်မွဲရ။ ဥပမာ သ္ၚိဇာတ် ကဝ်လဝ်သဳယမ် (Colosseum) ပ္ဍဲဍုင် ရဝ်မ။

== သ္ၚိဇာတ် ခေတ်လဒေါဝ် ကေုာံ ရီုနေတ်သေန် ==
ပ္ဍဲ [[ခေတ်လဒေါဝ်]] (Middle Ages) မ္ဂး ပရေင်ထ္ၜးပျး ဇာတ်တံဂှ် ထ္ၜးပျး ပ္ဍဲဂတ ဘာကျာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲဒၞာဲဖျာဂမၠိုင် နကဵု စင်ကွဳရ။ ကြဴနူ စိုပ်ခေတ် ရီုနေတ်သေန် (Renaissance) မ္ဂး လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်တံဂှ် ကလေင်ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်ပၠန်ရ။ ပ္ဍဲဍုင်အဳတလဳ ညးတံ လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ် မနွံကဵု စင် Proscenium ကၠာအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲဍုင်အင်္ဂလာန် မ္ဂး သ္ၚိဇာတ် လ္ဂလဝ်ဗ် (Globe Theatre) မဒှ် သ္ၚိဇာတ် ဝဳလဳယောမ် သျှိတ်သပဳယျာ (William Shakespeare) ဂှ် ပြာကတ်လောန်ရ။

== သ္ၚိဇာတ် ခေတ်တၟိ ==
စိုပ် ခေတ်တၟိ (Modern period) မ္ဂး လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်ဂှ် စကာကၠုင် ကိရိယာ မပ္တံကဵု ပသဲ၊ ပသဲကောန်ကြေတ်၊ ကေုာံ မှန်ဂမၠိုင်ရ။ သ္ၚိဇာတ်တံဂှ် နွံကဵု ဗီုပြင်နာနာသာ်တုဲ ဟွံမွဲကဵု ပရေင်အပိုတ်အပါ်ရ။ ဥပမာ - [[သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ]] (Sydney Opera House) မဒှ် လဒက်ပ္တန် မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲခေတ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ် အတိုင်ခေတ်အဆက်ဆက်
|-
! ခေတ်ကာလ
! ဗီုပြင် စင်
! ကိရိယာ လဒက်ပ္တန်
! ဥပမာ မပြာကတ်
|-
| ခေတ် ဂရိတ်တြေံ
| အဝ်ခေတ်သထြာ ခ္ဍမ်ခ္ဍမ်
| တၟအ် ကေုာံ လမ္ၚာင်ဒဵု
| သ္ၚိဇာတ် Epidaurus
|-
| ခေတ် ရဝ်မ
| စင်ကဝက်ခ္ဍမ်
| တၟအ်၊ ဍိုတ် ကေုာံ ကောန်ကြေတ်ရဝ်မ
| သ္ၚိဇာတ် Colosseum
|-
| ခေတ် ရီုနေတ်သေန်
| Proscenium (ထ္ၜင်စင်)
| ဆု၊ တၟအ် ကေုာံ ပသဲ
| သ္ၚိဇာတ် Teatro Farnese
|-
| ခေတ် တၟိ (လၟုဟ်)
| နာနာသာ် (Thrust, Arena)
| ပသဲ၊ မှန်၊ ကောန်ကြေတ်
| Sydney Opera House
|}

== လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ် ပ္ဍဲအာရှ ==
ပ္ဍဲကဵု ရးအာရှမ္ဂး လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်တံဂှ် တၞဟ်ခြာ နူကဵု ရးဥရောပ ဗွဲမလောန်ရ။ ပ္ဍဲဍုင် ဂျပေန်၊ သ္ၚိဇာတ် ကာဗူကဳ (Kabuki) ကေုာံ နဝ် (Noh) တံဂှ် လဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဆု သၟးတုဲ နွံကဵု ခဒမ်ဒဒန် သွက်သၟာလှ်ေတံ ဂွံတိတ်ကၠုင်ရ။ ပ္ဍဲဍုင် ကြုက်၊ သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ ပေကျေန် (Peking Opera) တံဂှ် လဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲကဵု ဘာကျာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကၠအ်ပ္ကဴဂမၠိုင်ရ။ သွက်ဍုင် မန်-ဗၟာ မ္ဂး လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ် (ရုံ / ဇာတ်ရုံ) တံဂှ် စကာကၠုင် ဒုန် ကေုာံ သၠတာ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲအခိင်တြေံတုဲ လၟုဟ်မ္ဂး စကာကၠုင် ဍိုတ် ကေုာံ ပသဲအိုတ်ရ။

== ကွတ်ပညာ ကေုာံ ဇမၠိင်ပရေင်ရမ္သာင် ==
လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ် ခေတ်လၟုဟ်ဂှ် ပရေင်ရမ္သာင် (Acoustics) ဂှ် ဒှ်အဓိက တင်အာရီုရ။ ဗိသုကာတံ သ္ဒးလ္ၚတ် ဗီုပြင် ရမ္သာင်ဂွံဂြာတ်တိတ် အလုံမွဲ သ္ၚိဇာတ် ဟွံမွဲကဵု ပရေင်ရမ္သာင်ကလေင် (Echo) ရ။ ပါ်နူဂှ်ပၠန် ပရေင်လျးတၟး (Lighting) ကေုာံ ကွတ်စက်နာနာ (Stage mechanics) တံဂှ် ပံင်စုတ်လဝ် ပ္ဍဲလဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ် နကဵု ကွတ်ပညာကဆံင်သၠုင်ရ။

[[File:Sydney Opera House - Dec 2008.jpg|thumb|right|250px|သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ (Sydney Opera House) မဒှ်လက်သဏ် လဒက်ပ္တန် ခေတ်တၟိ]]

== ၚုဟ်မး ယေန်သၞာင် ==
သ္ၚိဇာတ်တံဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ မမင်မွဲလဝ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ အနုသုခုမ မၞိဟ်တံရ။ ပရေင်လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်မွဲဂှ် ထ္ၜးကဵု ပရေင်ဖောအ်ဒရီု ကွတ်ဗိသုကာ ကေုာံ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ဂကူမွဲမွဲ ပ္ဍဲအခိင်ကာလဂှ်ရ။ သ္ၚိဇာတ်တြေံဂမၠိုင်ဂှ် ဒှ်အာ အာဲကၟာဲယေန်သၞာင် ဂၠးတိ (World Heritage) တုဲ ညးဂၠးတိတံ မင်မွဲလဝ် နကဵုၚုဟ်မး မသၠုင်အိုတ်ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;carlson_1989&quot;&gt;Carlson, Marvin. (1989). ''Places of Performance: The Semiotics of Theatre Architecture''. Cornell University Press. ISBN 978-0801480942.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;brockett_2003&quot;&gt;Brockett, Oscar G. and Franklin J. Hildy. (2003). ''History of the Theatre''. 9th edition. Allyn and Bacon. ISBN 978-0205358786.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iles_2006&quot;&gt;Iles, A. (2006). ''The Architecture of Theatres''. Routledge. ISBN 978-0415392070.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;leacroft_1973&quot;&gt;Leacroft, Richard. (1973). ''The Development of the English Playhouse''. Eyre Methuen. ISBN 978-0413289007.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mackintosh_1993&quot;&gt;Mackintosh, Iain. (1993). ''Architecture, Actor and Audience''. Routledge. ISBN 978-0415031835.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = ကွတ်ဗိသုကာ လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်
| title = [[လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်]] ကေုာံ [[ကွတ်ဗိသုကာ]]
| listclass = hlist
| group1 = ဗီုပြင် စင်
| list1 =
* [[Proscenium stage|စင်ပရဝ်သဳနဳယမ်]]
* [[Thrust stage|စင်ပိဒိုဟ်]]
* [[Theatre-in-the-round|စင်အာရဳနာ]]
* [[Amphitheatre|အေမ်ဖဳသ္ၚိဇာတ်]]
| group2 = ခေတ်ကာလ
| list2 =
* [[သ္ၚိဇာတ် ဂရိတ်တြေံ]]
* [[သ္ၚိဇာတ် ရဝ်မ]]
* [[သ္ၚိဇာတ် ရီုနေတ်သေန်]]
* [[သ္ၚိဇာတ် ခေတ်တၟိ]]
| group3 = ကိရိယာ ကေုာံ ကွတ်
| list3 =
* [[Acoustics|ပရေင်ရမ္သာင်]]
* [[Stage lighting|ပရေင်လျးတၟး]]
* [[Auditorium|ဒၞာဲဂ္ဇအ်]]
}}

{{DEFAULTSORT:လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်}}
[[Category:သ္ၚိဇာတ်]]
[[Category:ပရေင်လဒက်ပ္တန်]]
[[Category:ကွတ်ဗိသုကာ]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:ယေန်သၞာင်]]</text>
      <sha1>7x4uq84pb0l8p0azsjhy5pmxpimozvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:သ္ၚိဇာတ်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12279</id>
    <revision>
      <id>58293</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု သ္ၚိဇာတ်၊ ဒၞာဲထ္ၜးပျး အနုသုခုမ၊ ဇာတ်ရုံ ကေုာံ ကွတ်ဗိသုကာ လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:သ္ၚိဇာတ်}} Category:ပရေင်လဒက်ပ္တ...&quot;</comment>
      <origin>58293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="9u8nee9gw9mo0bjs5q0vf39w0wypp0d" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု သ္ၚိဇာတ်၊ ဒၞာဲထ္ၜးပျး အနုသုခုမ၊ ဇာတ်ရုံ ကေုာံ ကွတ်ဗိသုကာ လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဇာတ်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:သ္ၚိဇာတ်}}
[[Category:ပရေင်လဒက်ပ္တန်]]
[[Category:ကွတ်ဗိသုကာ]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:ယေန်သၞာင်]]</text>
      <sha1>9u8nee9gw9mo0bjs5q0vf39w0wypp0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပရေင်လဒက်ပ္တန်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12280</id>
    <revision>
      <id>58294</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:06:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ပရေင်လဒက်ပ္တန်၊ ကမၠောန်သြိုင်ခၞံ၊ သ္ၚိဌာန် ကေုာံ ကွတ်ဗိသုကာဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:ပရေင်လဒက်ပ္တန်}} [[Category:ကွတ်ဗိသုကာ]] Category:ကွတ်ပည...&quot;</comment>
      <origin>58294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="509" sha1="0txht5ky4me7b3v1vg3g5bh7y1t4ggh" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ပရေင်လဒက်ပ္တန်၊ ကမၠောန်သြိုင်ခၞံ၊ သ္ၚိဌာန် ကေုာံ ကွတ်ဗိသုကာဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:ပရေင်လဒက်ပ္တန်}}
[[Category:ကွတ်ဗိသုကာ]]
[[Category:ကွတ်ပညာ]]
[[Category:အရာမသြိုင်ခၞံလဝ်ဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>0txht5ky4me7b3v1vg3g5bh7y1t4ggh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ကွတ်ဗိသုကာ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12281</id>
    <revision>
      <id>58295</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ကွတ်ဗိသုကာ (Architecture)၊ ပရေင်လဒက်ပ္တန် သြိုင်ခၞံ၊ ပရေင်အနုသုခုမ လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဌာန် ကေုာံ ဒၞာဲဒတန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:ကွတ်ဗိသုကာ}...&quot;</comment>
      <origin>58295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="551" sha1="enqhp7kpai642wxdoe6qrbvspjqqo5f" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ကွတ်ဗိသုကာ (Architecture)၊ ပရေင်လဒက်ပ္တန် သြိုင်ခၞံ၊ ပရေင်အနုသုခုမ လဒက်ပ္တန် သ္ၚိဌာန် ကေုာံ ဒၞာဲဒတန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:ကွတ်ဗိသုကာ}}
[[Category:ပရေင်လဒက်ပ္တန်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:ကွတ်ပညာ]]</text>
      <sha1>enqhp7kpai642wxdoe6qrbvspjqqo5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အရာမသြိုင်ခၞံလဝ်ဂမၠိုင်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12282</id>
    <revision>
      <id>58296</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု အရာမသြိုင်ခၞံလဝ်ဂမၠိုင်၊ သ္ၚိဌာန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် နာနာသာ် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:အရာမသြိုင်ခၞံလဝ်ဂမၠိုင်}} [[Category:ပရေင်လဒက်ပ္တန်]] Category:ကွ...&quot;</comment>
      <origin>58296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="447" sha1="6bj0dsigva5gb0svkenehifmzvijeqt" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု အရာမသြိုင်ခၞံလဝ်ဂမၠိုင်၊ သ္ၚိဌာန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် နာနာသာ် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:အရာမသြိုင်ခၞံလဝ်ဂမၠိုင်}}
[[Category:ပရေင်လဒက်ပ္တန်]]
[[Category:ကွတ်ဗိသုကာ]]</text>
      <sha1>6bj0dsigva5gb0svkenehifmzvijeqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12283</id>
    <revision>
      <id>58297</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox building | name                = သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ | native_name         = Sydney Opera House | image               = Sydney Opera House - Dec 2008.jpg | image_size          = 300px | caption             = သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ အခိင်တ္ၚဲ | location            = ဗေန်နလံင် ပွိုင့်...&quot;</comment>
      <origin>58297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14768" sha1="pygaldwv5rjf0g4nw1d9oudeciwfc1g" xml:space="preserve">{{Infobox building
| name                = သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ
| native_name         = Sydney Opera House
| image               = Sydney Opera House - Dec 2008.jpg
| image_size          = 300px
| caption             = သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ အခိင်တ္ၚဲ
| location            = [[ဗေန်နလံင် ပွိုင့်]]၊ [[သဳဒနဳ]]၊ [[နျူသောက်ဝေလ်]]၊ [[အဝ်သတြေလျာ]]
| coordinates         = {{coord|33|51|25|S|151|12|55|E|display=inline,title}}
| status              = လေပ်စကာဒၟံင်
| start_date          = ၁ မာတ် ၁၉၅၉
| completion_date     = ၁၉၇၃
| opening             = ၂၀ အံက်တဝ်ဗါ ၁၉၇၃
| cost                = ၁၀၂ မဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ($)
| architect           = [[ဂျောန် အုဇောန်]] (Jørn Utzon)
| structural_engineer = Ove Arup &amp; Partners
| main_contractor     = Hornibrook Group Pty Ltd
| style               = [Expressionist architecture]
| designation         = [[ဒၞာဲအာဲကၟာဲဂၠးတိ]] (၂၀၀၇)
| website             = [https://www.sydneyoperahouse.com/ sydneyoperahouse.com]
}}

'''သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ''' ({{lang-en|Sydney Opera House}}) ဝွံ ဒှ်သ္ၚိဇာတ် ထ္ၜးပေါဲအနုသုခုမ မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဗေန်နလံင် ပွိုင့် (Bennelong Point) ဍုင်[[သဳဒနဳ]]၊ ရး[[နျူသောက်ဝေလ်]]၊ ဍုင်[[အဝ်သတြေလျာ]] မဒှ်ရ။ သ္ၚိဇာတ်ဝွံ ဒှ်လက်သဏ် ပရေင်ဗိသုကာ မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲကဵု အလုံမွဲ ဂၠးတိတုဲ သီုဒှ် သင်္ကေတ ဍုင်အဝ်သတြေလျာ မွဲကီုရ။ နကဵု ပရေင်စၟတ်သမ္တီ ယူနက်သကဝ် (UNESCO) ဂှ် ပၠောပ်စုတ်လဝ် နဒဒှ် [[ဒၞာဲအာဲကၟာဲဂၠးတိ]] ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၇ ရ။&lt;ref name=&quot;UNESCO_2007&quot;&gt;{{cite web|title=Sydney Opera House|url=http://whc.unesco.org/en/list/166|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== ပဏာမ ကေုာံ တမ်မူလ ==
ပရေင်ကသပ် သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ ဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲအခိင် ၁၉၄၀ ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ညးမက္ဍိုက်က္ဍိုပ် ကောန်ဗဗဵု သဳဒနဳ ဂမၠိုင် ညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ ဍုင်သဳဒနဳ နွံပၟိက်ဒၟံင် သ္ၚိဇာတ်ဇၞော်မွဲ သွက်ဂွံ ထ္ၜးပေါဲအနုသုခုမ ကေုာံ ပေါဲဒယှ်ေဒွက်ဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၅ ဂှ် အလဵုအသဳ ရးနျူသောက်ဝေလ် ကော်ဘိက် ပရေင်ပြိုင်ပကာန် ဓရိုင်ဗိသုကာ (Design competition) အလုံဂၠးတိတုဲ ညးမပါလုပ်ပြိုင်ပကာန် နွံ (၂၃၃) တၠ မကၠုင်နူ (၃၂) ဍုင်ရ။ အ္စာဗိသုကာ နူဍုင်ဒိန်မက် ဂျောန် အုဇောန် (Jørn Utzon) ကလိဂွံ လာပ်ပထမ ကေုာံ အခေါင်သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ သ္ၚိဇာတ်ဝွံရ။&lt;ref name=&quot;Murray2004&quot;&gt;Murray, Peter (2004). *The Saga of Sydney Opera House*. London: Spon Press. ISBN 0-415-32521-8.&lt;/ref&gt;

== ပရေင်ဗွိုက်လဒက် ကေုာံ ပရေင်သြိုင်ခၞံ ==
ပရေင်သြိုင်ခၞံ သ္ၚိဇာတ်ဝွံ စတင်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုမာတ် သၞာံ ၁၉၅၉ တုဲ ပါ်လဝ် နကဵု (၃) ကဆံင် အဓိကရ။ 
၁။ '''ကဆံင်ပထမ (၁၉၅၉ - ၁၉၆၃):''' သြိုင်ခၞံ ဖံင်ဒေရှေန် (Foundation) ကေုာံ ပၞင်လဒက်သၟဝ်။
၂။ '''ကဆံင်ဒုတိယ (၁၉၆၃ - ၁၉၆၇):''' သြိုင်ခၞံ ကၟဳသ္ၚိ မနွံဗီုပြင် ခြုံကၞု (Shells) ကေုာံ ရုပ်ရဴမ္ၚး။
၃။ '''ကဆံင်တတိယ (၁၉၆၇ - ၁၉၇၃):''' ပရေင်ဖျေဟ်ဗီုပြင် အပ္ဍဲသ္ၚိ ကေုာံ ဒၞာဲမထ္ၜးပေါဲဂမၠိုင်။
ပရေင်သြိုင်ခၞံဝွံ ဒးဇီုကပိုက် ကုအခက်အခုဲ ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု အခက်အခုဲ နဲကဲအေန်ဂျေန်နဳယာ ကေုာံ ပရေင်သြန်ဘဏ္ဍာ မအိုတ်ဂၠိုင်နူ ကသပ်မချပ်လဝ်ဂှ်ရ။&lt;ref name=&quot;Utzon2002&quot;&gt;Utzon, Jørn (2002). *Sydney Opera House: Utzon Design Principles*. Sydney: Sydney Opera House Trust.&lt;/ref&gt;

== ဗီုပြင် ဓရိုင်ဗိသုကာ ==
ဓရိုင်ဗိသုကာ သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ ဝွံ ဒှ်ဗီုပြင် ပရေင်ထ္ၜးရုပ်ရဴ (Expressionist architecture) မဒှ်ရ။ အဓိက လက်သဏ် မပြာကတ်အိုတ်ဂှ် ဒှ် ကၟဳသ္ၚိ မနွံဗီုပြင် ခြုံကၞု (Shell structures) ဂမၠိုင်ရ။ ကၟဳသ္ၚိတံဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ကြပ်ပသဲ ကေုာံ ကောန်ကြေတ်တုဲ ပ္ဍဲလ္တူကၟဳဂှ် ဖျေဟ်လဝ် ကွက်တၟအ် (Tiles) ဗွဲမဂၠိုင် မကၠုင်နူ ဍုင်သွိတ်ဒေန် ရ။ ဗီုပြင်ဏအ်ဂှ် ပကဵုညံင် သ္ၚိဇာတ်ဝွံ ဂွံနွံကဵု ပရေင်ကျေဝ်ဂေါဝ် ကေုာံ ဒြဟတ်ဓရောတ် ပ္ဍဲအခိင်တ္ၚဲ ကေုာံ အခိင်ဗတံရ။&lt;ref name=&quot;Drew1995&quot;&gt;Drew, Philip (1995). *Sydney Opera House: Jørn Utzon*. London: Phaidon Press.&lt;/ref&gt;

== ဒၞာဲထ္ၜးပေါဲဇာတ်ဂမၠိုင် ==
သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ ဝွံ ဟွံသေင်ဆ သ္ၚိဇာတ်မွဲမဓဝ်၊ ဍေံဒှ် ဒၞာဲမပကောံလဝ် ဒၞာဲထ္ၜးပေါဲ အနုသုခုမ နာနာသာ်ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ လၟိဟ်ဒၞာဲထ္ၜးပေါဲ ကေုာံ လၟိဟ်ခုင်
|-
! ယၟု ဒၞာဲထ္ၜးပေါဲ
! လၟိဟ်ခုင် မဆုင်မာန်
! အဓိက အသုခုမ
|-
| ခန်သတ် ဟဝ် (Concert Hall)
| ၂,၆၇၉ တၠ
| ပေါဲဒယှ်ေဒွက်၊ တူရိယာဇၞော်
|-
| သ္ၚိဇာတ် ဂျောန် သပ်သာလာန် (Joan Sutherland Theatre)
| ၁,၅၀၇ တၠ
| အဝ်ပရာ ကေုာံ ဗဲလေ (Ballet)
|-
| သ္ၚိဇာတ် ဒရာမာ (Drama Theatre)
| ၅၄၄ တၠ
| ပေါဲဇာတ်၊ ပြဇာတ်
|-
| သ္ၚိဇာတ် ပၠေဟဝ် (Playhouse)
| ၃၉၈ တၠ
| လိက်ပတ် ကေုာံ ပေါဲဇာတ်ဍောတ်
|-
| ဒၞာဲသတူဒဳယဝ် (Studio)
| ၂၈၀ တၠ
| ပေါဲဒယှ်ေ ခေတ်တၟိ၊ ကောမ်မဒဳ
|}

== ပရေင်ပံက်အသေအဟာန် ကေုာံ စၟတ်သမ္တီဝင် ==
သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ ဝွံ ပံက်လဝ် အသေအဟာန် နကဵု ဂအုပ်ဨကရာဇ်ဗြဴ အေလဳဇဗေတ် ဒုတိယ (Queen Elizabeth II) ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၂၀ အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၁၉၇၃ ရ။ ပ္ဍဲတ္ၚဲပံက်အသေအဟာန်ဂှ် ညးဍုင်ကွာန် ဂၠိုင်ကဵုကိုဋ် တိုန်စိုပ်လဝ်တုဲ ပရေင်ဗလးရုပ်ဒမျိုင် လလောင်တြး အလုံမွဲဂၠးတိရ။

== ပရေင်ပါ်ပဲါ ကေုာံ ၚုဟ်မး ==
ပရေင်သြိုင်ခၞံဝွံ ၜိုန်ရအံင်ဇၞးအာကီုလေဝ်၊ ပရေင်ပါ်ပဲါ ကေုာံ အခက်အခုဲ ဗွဲမဂၠိုင် က္တဵုဒှ်လဝ်ရ။ အဓိက ပြသၞာဂှ် ဒှ်ပရေင်သြန်ဘဏ္ဍာ မအိုတ်ဂၠိုင်နူ ကသပ်မချပ်လဝ် (Cost overrun) ကေုာံ ပရေင်ဟွံတုပ်စိုတ် အကြာ ဂျောန် အုဇောန် ကဵု အလဵုအသဳရ။ ဟိုတ်နူဏအ်တုဲ ဂျောန် အုဇောန် နုက်တိတ်အာ နူတာလျိုင် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၆ တုဲ အ္စာဗိသုကာတၞဟ်တံ ဒးဆက်သြိုင်ခၞံ ညံင်ဂွံတုဲဒှ်ရ။ တမ်သြန် မသြိုင်ခၞံ ဖအိုတ်ဂှ် အိုတ်အာ ၁၀၂ မဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ($) ရ။&lt;ref name=&quot;Watson2013&quot;&gt;Watson, Anne (2013). *Building a Masterpiece: The Sydney Opera House*. Sydney: Powerhouse Publishing. ISBN 978-1-86317-152-5.&lt;/ref&gt;

== ပရေင်လဟဵုပတိုန်တၟိ ==
ပ္ဍဲအခိင် မလောန်ကၠုင်တံဂှ် ပရေင်လဟဵုပတိုန်တၟိ (Renovations) ဗွဲမဂၠိုင် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမၠောန်လဟဵုပတိုန် မၞုံၚုဟ်မး ၂၀၂ မဳလဳယာန် ဒဝ်လာဂှ် စတင်လဝ်တုဲ ပရေင်ဖျေဟ်စက်ရမ္သာင် တၟိ ကေုာံ ပရေင်ဖန်ဇန် သွက်ညးမၞုံကဵု ဒုဗ္ဗလဂမၠိုင် ညံင်ဂွံလုပ်လောဲသွာဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ်ရ။ ကမၠောန်ဏအ်ဝွံ ကၠောန်တုဲဒှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ မဒှ်ရ။

== ၚုဟ်မး ပရေင်ယေန်သၞာင် ==
သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ ဝွံ ဟွံသေင်ဆ ဒၞာဲထ္ၜးပေါဲမွဲမဓဝ်၊ ဍေံဒှ် ဒၞာဲမပတိုန်စရာဲ ယေန်သၞာင် ဍုင်အဝ်သတြေလျာ မွဲရ။ ပ္ဍဲမွဲသၞာံမ္ဂး ပေါဲအနုသုခုမ မပ္တံကဵု အဝ်ပရာ၊ ဒွက်၊ လှေ်၊ ကေုာံ ပေါဲဇာတ်ဂမၠိုင် ထ္ၜးဒၟံင် ၜိုတ် (၁,၅၀၀) အလန် ပြင်ရ။ ကောန်ဂကူ နူနာနာသာ် ကၠုင်ဗဵုလ္ၚောဝ် ကေုာံ ဒုင်စသိုင် ပရေင်အနုသုခုမ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်အိုတ်ရ。

== ပရေင်ကဝါ် ကေုာံ အာဲကၟာဲဝင် ==
သ္ၚိဇာတ်ဝွံ ဒှ်ဒၞာဲ ညးကဝါ် (Tourists) တံ ကၠုင်ဗဵုလ္ၚောဝ် ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲဍုင်အဝ်သတြေလျာ မဒှ်ရ။ မွဲသၞာံမ္ဂး ညးကဝါ် ၜိုတ် (၈) မဳလဳယာန် ကၠုင်စိုပ်လ္ၚောဝ်ဒၟံင်ရ။ နကဵု ယူနက်သကဝ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ဒဒှ်ရ သ္ၚိဇာတ်ဝွံ &quot;ဒှ်အာဲကၟာဲ မနွံကဵု တန်ဖိုး မဇၞော်က္ဍင် သွက်အလုံမွဲ ဂၠးတိ&quot; မဒှ်ရ။

== ဗီုရုပ်ဂမၠိုင် ==
&lt;gallery&gt;
File:Sydney Opera House Sails.jpg|ကၟဳသ္ၚိ မနွံဗီုပြင် ခြုံကၞု
File:Sydney Opera House night.jpg|သ္ၚိဇာတ် ပ္ဍဲအခိင်ဗတံ
File:Jorn Utzon.jpg|အ္စာဗိသုကာ ဂျောန် အုဇောန်
&lt;/gallery&gt;

== နိဿဲဂမၠိုင် ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name  = သ္ၚိဇာတ် ကေုာံ အာဲကၟာဲ အဝ်သတြေလျာ
| title = [[အာဲကၟာဲဂၠးတိ|ဒၞာဲအာဲကၟာဲဂၠးတိ]] ပ္ဍဲဍုင် [[အဝ်သတြေလျာ]]
| listclass = hlist
| group1 = ဗိသုကာ ကေုာံ ဝင်
| list1  =
* [[သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ]]
* [[ရဝ်ယေလ် အိပ်ဗိသေန် ဗိလ်ဒိင်]]
* [[ထံင် ကောန်ဗိက် ခေတ်တြေံ]]
| group2 = သဘာဝ
| list2  =
* [[ဂရိတ် ဗေရဳယာ ရိပ်]]
* [[ကက္ကဒူ ကောန်ဂကူ ပက်]]
* [[တြဴဗ္ၜတ် ဝူလုရူ]]
}}

{{DEFAULTSORT:သ္ၚိဇာတ် အဝ်ပရာ သဳဒနဳ}}
[[Category:သ္ၚိဇာတ်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ဗိသုကာ အဝ်သတြေလျာ]]
[[Category:ဒၞာဲအာဲကၟာဲဂၠးတိဂမၠိုင်]]
[[Category:ဍုင်သဳဒနဳ]]</text>
      <sha1>pygaldwv5rjf0g4nw1d9oudeciwfc1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သဳဒနဳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12284</id>
    <revision>
      <id>58298</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox settlement | name = သဳဒနဳ | native_name = Sydney | settlement_type = ဍုင်ဇၞော် | image_skyline = Sydney skyline from the north (cropped).jpg | imagesize = 300px | image_caption = ဗီုရုပ်ဍုင်သဳဒနဳ ပ္ဍဲအခိင်တ္ၚဲ (Sydney central business district) | image_flag = Flag of Sydney.svg | image_seal =  | pushpin_map = Australia | ma...&quot;</comment>
      <origin>58298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15412" sha1="e8jxhc6imcfamvshsy90ovrje986r71" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = သဳဒနဳ
| native_name = Sydney
| settlement_type = ဍုင်ဇၞော်
| image_skyline = Sydney skyline from the north (cropped).jpg
| imagesize = 300px
| image_caption = ဗီုရုပ်ဍုင်သဳဒနဳ ပ္ဍဲအခိင်တ္ၚဲ (Sydney central business district)
| image_flag = Flag of Sydney.svg
| image_seal = 
| pushpin_map = Australia
| map_caption = ဒၞာဲဒတန်ဍုင်သဳဒနဳ ပ္ဍဲဍုင်အဝ်သတြေလျာ
| coordinates = {{Coord|33|51|54|S|151|12|34|E|region:AU-NSW_type:city|display=inline,title}}
| subdivision_type = ဍုင်
| subdivision_name = [[အဝ်သတြေလျာ]]
| subdivision_type1 = တွဵုရး
| subdivision_name1 = [[နျူသောက်ဝေ]]
| established_title = စပ္တန်ဍုင်
| established_date = ၂၆ ဇာန်နဝါရဳ ၁၇၈၈
| founder = Arthur Phillip
| government_type = 
| leader_title = 
| leader_name = 
| area_total_km2 = 12367.7
| elevation_m = 
| population_total = 5297089
| population_as_of = ၂၀၂၁
| population_density_km2 = 428
| timezone = AEST
| utc_offset = +10
| timezone_DST = AEDT
| utc_offset_DST = +11
| postal_code_type = 
| postal_code = 
| area_code = 
| blank_name = 
| blank_info = 
| website = {{URL|http://www.cityofsydney.nsw.gov.au/}}
}}

'''သဳဒနဳ''' ({{lang-en|Sydney}}) ဝွံ ဒှ်ဍုင်ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ဍုင်မၞိဟ်မပဒတဴဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲဍုင်[[အဝ်သတြေလျာ]] (Australia) တုဲ ဒှ်ဍုင်ဇၞော် အဓိက သွက်တွဵုရး [[နျူသောက်ဝေ]] (New South Wales) ရ။ ဍုင်ဝွံ နွံပ္ဍဲဇရေင် ခြိုင်ၜဳ ပ္ဍဲကရေက်လပါ်ဗၟံက် ဍုင်အဝ်သတြေလျာတုဲ ညးဂမၠိုင်ကော်ခဴစ ဒဒှ်ရ &quot;ဍုင်ခြိုင်ၜဳ&quot; (Harbour City) မဒှ်ရ။ သဳဒနဳဝွံ ဒှ်ဍုင်မၞုံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဇၞော်မောဝ်، ယေန်သၞာင်နာနာ ကေုာံ ဒၞာဲဒတန်ပြာကတ် မပ္တံကဵု ရုင်ကဝးသဳဒနဳ (Sydney Opera House) ကေုာံ တဒန်ခြိုင်ၜဳသဳဒနဳ (Sydney Harbour Bridge) တံ မဒှ်ရ။ သဳဒနဳဝွံ စပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၈၈ နကဵု ဂကောံက္ၜင်ပထမ ဗြိတိန် တုဲ ဒှ်ဍုင်စပ္တန်ကၠာအိုတ် သွက်ရးဥရောပ ပ္ဍဲတိုက်အဝ်သတြေလျာရ။&lt;ref&gt;Davison, Graeme; Hirst, John; Macintyre, Stuart (2001). *The Oxford Companion to Australian History*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-551503-9.&lt;/ref&gt;

== နိဒါန် ==
သဳဒနဳဝွံ ဒှ်ဍုင်မၞုံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ်မဇၞော်မောဝ်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိမွဲတုဲ မၞိဟ်နူကဵု ဂၠးတိနာနာတံ ပြံင်လုပ်ပဒတဴ နွံဗွဲမဂၠိုင်ရ။ နကဵုစရင်လၟိဟ်မၞိဟ် သၞာံ ၂၀၂၁ မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသဳဒနဳ နွံၜိုတ် ၅.၃ ပြကောဋိကိုဋ်ရ။ ဍုင်ဝွံ ဒှ်ဗဟဵု သွက်ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်ပညာ၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ ပရေင်စက်ယန္တရား အလုံမွဲ တိုက်အဝ်သတြေလျာ ကီုရ။

== ဝင် ==
ဝင်ဍုင်သဳဒနဳဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု အခိင်ကၠာဟွံဂွံစိုပ် ခေတ်ဗြိတိန်တေံရ။ ကောန်တွိုန်တိုက် သွာင်အဝ်သတြေလျာ (Indigenous Australians) တံ ပဒတဴကၠုင် ပ္ဍဲဒေသဝွံ လုကဴ လ္ၚီသၞာံမဂၠိုင်ရ။ ဂကူအဓိက မပဒတဴလဝ် ပ္ဍဲဒၞာဲသဳဒနဳလၟုဟ်ဂှ် ဒှ်ဂကူ Eora တံရ။
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၇၀ ဂှ် သကိုပ်က္ၜင် ဂျိမ်းကုက် (James Cook) စိုပ်ကၠုင် ဇရေင် ၜဳသဳဒနဳ တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၈၈ ဂှ် သကိုပ်ပၞာန် အာသာ ဖဳလိပ် (Arthur Phillip) က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ကၠုင်စပ္တန် ဍုင်သဳဒနဳ နဒဒှ် ဒၞာဲထံင် သွက်ရဲဒုဟ် နူဍုင်ဗြိတိန်ရ။ နူကဵု အခိင်ဂှ် ဍုင်သဳဒနဳ ဇၞော်မောဝ်တိုန်အာ စဵုကဵုဒှ် ဍုင်မၞုံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် မစိစောန် ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ရ။&lt;ref&gt;Karskens, Grace (2010). *The Colony: A History of Early Sydney*. Allen &amp; Unwin. ISBN 978-1-74237-364-5.&lt;/ref&gt;

== ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု ==
ဍုင်သဳဒနဳဝွံ နွံဒၟံင် ပ္ဍဲဇရေင် ပြင်ၜဳဖသဳဖိစ် (Pacific Ocean) လပါ်ဗၟံက် ဍုင်အဝ်သတြေလျာတုဲ မၞုံကဵု ၜဳ၊ ခြိုင်ၜဳ ကေုာံ တဵုလောဲသဘာဝ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ပွဳပွူသဘာဝ ပ္ဍဲသဳဒနဳဝွံ ထေက်ကဵု ဒးလ္ၚတ် ဗွဲမလောန်ရ။

ရာသဳဥတု သဳဒနဳဝွံ ဒှ်ရာသဳဥတု မတုပ်ကဵု ရာသဳဥတု မဇြုင်ကေဝ် (Humid subtropical climate) တုဲ က္တဴ ပ္ဍဲဥတုကညင်၊ ဂံက် ပ္ဍဲဥတုမုဟ်ကျာရ။ 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ လၟေင်ရာသဳဥတု သဳဒနဳ
|-
! ဂိတု !! ဇာန်နဝါရဳ !! ဨပြဳ !! ဂျူလာင် !! အံက်တဝ်ဗါ
|-
| ပ္ဍဲတ္ၚဲ က္တဴအိုတ် (°C) || 26.0 || 22.5 || 16.4 || 22.2
|-
| ပ္ဍဲဗတံ ဂံက်အိုတ် (°C) || 18.8 || 14.8 || 8.1 || 13.6
|-
| ဗြဲဂူ (mm) || 101.3 || 127.1 || 97.4 || 77.5
|}

== ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ==
သဳဒနဳဝွံ ဟွံမွဲကဵု ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဗဟဵု မွဲဓဝ်တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ကံင်သဳဒေသ (Local Government Areas - LGAs) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ကံင်သဳဍုင်သဳဒနဳ (City of Sydney) ဂှ် အုပ်ဓုပ်လဝ် ဒေသလဒေါဝ်ဍုင် (CBD) ကေုာံ ပွဳပွူဗဒဲါတံရ။ ပရေင်အုပ်ဓုပ် အလုံမွဲဍုင်ဂှ် နွံသၟဝ် အလဵုအသဳ တွဵုရးနျူသောက်ဝေ ကေုာံ သၞောဝ်ဥပဒေ အဝ်သတြေလျာရ။&lt;ref&gt;Gleeson, Brendan (2000). *Australian Urban Planning: New Challenges, New Agendas*. Allen &amp; Unwin.&lt;/ref&gt;

== ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ==
သဳဒနဳဝွံ ဒှ်ဗဟဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အဓိက သွက်ဍုင်အဝ်သတြေလျာ ကေုာံ ဒေသရးအာရှ-ဖသဳဖိစ် ရ။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အဓိကဂှ် ဒှ်ပရေင်သြန်၊ ပရေင်လွိင်၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန်ရုင်တံရ။ ရုင်ဗဟဵု ဘဏ်၊ ကုမ္ပဏဳ ကေုာံ ရုင်ကမၠောန်ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် သြိုင်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲလဒေါဝ်ဍုင်သဳဒနဳရ။ သဳဒနဳဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲစရင် ဍုင်မၞုံကဵု ၚုဟ်မးပရေင်ပိုန်ဒြပ် (GDP) သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိမွဲကီုရ။

== ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ အခိုက်ကၞာ ==
သဳဒနဳဝွံ ဒှ်ဍုင်မၞုံကဵု ဂကူနာနာ၊ ဘာသာနာနာ ကေုာံ အခိုက်ကၞာနာနာ မပြံင်လုပ်ပဒတဴရ။ အတိုင်စရင်သၞာံ ၂၀၂၁ မ္ဂး ၅၀% ပြင်ပြင် လၟိဟ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသဳဒနဳဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မသၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲဍုင်သအာင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒှ်ကောန်ဇာတ် နူမိမဍုင်သအာင်တံရ။ ဘာသာစကာဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ဘာသာအင်္ဂလိက်၊ ကြုက်၊ အာရဗဳ၊ ကေုာံ ဟိန္ဒဳ တံရ။ ဍုင်ဝွံ ဒှ်ဍုင်မပံင်ယိုဟ် ဂကူနာနာ မမံင်သၟဟ်သၟန် ရေင်သကအ်ရ။

== ပရေင်ပညာ ==
သဳဒနဳဝွံ မၞုံကဵု တက္ကသိုလ် ကေုာံ ဘာဗ္တောန်ပညာ ကဆံင်သၠုင် ဗွဲမဂၠိုင် မပြာကတ် ပ္ဍဲဂၠးတိရ။ တက္ကသိုလ် သဳဒနဳ (University of Sydney) ဝွံ ဒှ်တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ် ပ္ဍဲအဝ်သတြေလျာတုဲ တက္ကသိုလ် နျူသောက်ဝေ (UNSW) ကေုာံ တက္ကသိုလ် မက်ကွာရဳ (Macquarie University) တံလေဝ် ဒှ်တက္ကသိုလ် မၞုံကဵု ကဆံင်သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိကီုရ။ ကွးဘာ နူဍုင်သအာင် ဗွဲမဂၠိုင် ကၠုင်ကတ်ပညာ ပ္ဍဲသဳဒနဳ ပ္ဍဲဇၟာပ်ဇၟာပ်သၞာံရ။&lt;ref&gt;Connell, John (2000). *Sydney: The Emergence of a World City*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-550748-5.&lt;/ref&gt;

== ပရေင်ယေန်သၞာင် ကေုာံ အနုသုခုမ ==
[[File:Sydney Opera House - Dec 2008.jpg|thumb|right|ရုင်ကဝး သဳဒနဳ (Sydney Opera House)]]
ယေန်သၞာင် ကေုာံ အနုသုခုမ ပ္ဍဲသဳဒနဳဝွံ နွံကဵု အရောင်နာနာတုဲ ပြာကတ် ဗွဲမလောန်ရ။ ရုင်ကဝး သဳဒနဳ (Sydney Opera House) ဝွံ ဒှ်သင်္ကေတ အဓိက သွက်ဍုင်သဳဒနဳ ကေုာံ ဍုင်အဝ်သတြေလျာတုဲ ယူနေတ်သကိုဝ် (UNESCO) ပၠုပ်လဝ် ပ္ဍဲစရင် အာဲကၟာဲဂၠးတိ ရ။ ပါဲနူဂှ် တိုက်ထ္ၜးပျး ဍုင်အဝ်သတြေလျာ (Art Gallery of New South Wales) ကေုာံ တိုက်ထ္ၜးပျး ယေန်သၞာင် (Museum of Contemporary Art) တံလေဝ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲသဳဒနဳကီုရ။

== ပရေင်စက်ယန္တရား ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောအ် ==
သဳဒနဳဝွံ မၞုံကဵု ပရေင်စက်ယန္တရား ပရေင်ဆက်စၠောအ် (Public Transport) မဇၞော်မောဝ်တုဲ မၞုံကဵု စက်ပၟတ် (Train)၊ ကာ (Bus)၊ လှိုင် (Ferry) ကေုာံ ရထာ (Light Rail) တံရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂၠးကဝ် သဳဒနဳ (Sydney Airport) ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ကမၠောန်ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲဍုင်အဝ်သတြေလျာရ။ တဒန်ခြိုင်ၜဳသဳဒနဳ (Sydney Harbour Bridge) လေဝ် ဒှ်ဂၠံင်ဆက်စၠောအ် အဓိက သွက်ဍုင်ရ။&lt;ref&gt;Spearritt, Peter (2000). *Sydney's Century: A History*. UNSW Press. ISBN 978-0-86840-513-1.&lt;/ref&gt;

== ပွဳပွူသဘာဝ ကေုာံ ပရေင်မင်မဲ ==
သဳဒနဳဝွံ ၜိုန်ရဒှ် ဍုင်ဇၞော်ကီုလေဝ် ပွဳပွူသဘာဝ ကေုာံ ဒၞာဲဇူဒီုနာနာ နွံဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ပြင်ၜဳ ဗောန်ဒုဲ (Bondi Beach) ကေုာံ မန်လဳ (Manly Beach) တံဂှ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန် သွက်ရဲဝေင်ဍာ် ကေုာံ ရဲလ္ၚောဝ်တိုက်တံရ။ ပါဲနူဂှ် ဥဒျာန်သဘာဝ (National Parks) မပ္တံကဵု Blue Mountains National Park တံလေဝ် နွံပ္ဍဲ ပွဳပွူသဳဒနဳတုဲ ဒှ်ဒၞာဲ သွက်ဂွံမင်မဲ သဘာဝ ကေုာံ တိရစ္ဆာန်ရိုင်း တံရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = ဍုင်ဇၞော်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲအဝ်သတြေလျာ
| title = [[ဍုင်အဝ်သတြေလျာ|ဍုင်ဇၞော်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲအဝ်သတြေလျာ]]
| listclass = hlist
| list1 = 
* [[သဳဒနဳ]] (Sydney)
* [[မေလ်ဗန်]] (Melbourne)
* [[ဗရိတ်ဗိန်]] (Brisbane)
* [[ပါတ်]] (Perth)
* [[အာဒလေတ်]] (Adelaide)
* [[ဂိုးကိုတ်]] (Gold Coast)
* [[ကာန်ဗရာ]] (Canberra)
* [[နျူကာသေလ်]] (Newcastle)
* [[ဟဝ်ဗာတ်]] (Hobart)
* [[ဒါဝင်]] (Darwin)
}}

{{DEFAULTSORT:သဳဒနဳ}}
[[Category:ဍုင် သဳဒနဳ]]
[[Category:ဍုင်ဇၞော်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲအဝ်သတြေလျာ]]
[[Category:နျူသောက်ဝေ]]
[[Category:ဍုင်ဇၞော်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲဂၠးတိ]]</text>
      <sha1>e8jxhc6imcfamvshsy90ovrje986r71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မေလ်ဗန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12285</id>
    <revision>
      <id>58299</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox settlement | name = မေလ်ဗန် | native_name = Melbourne | native_name_lang = en | settlement_type = [[ဍုင်]] ကေုာံ ဒေသမၞိဟ်မစိုပ်ဂၠိုင် | image_skyline = Melbourne_CBD_from_Eureka_Tower.jpg | image_caption = ဗီုရုပ်ဍုင်မေလ်ဗန် နူကဵု တိုင်အေသြကာ (Eureka Tower) | image_flag...&quot;</comment>
      <origin>58299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22158" sha1="c7hu6eniraf6lq8z07yypbv5lyyp42z" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = မေလ်ဗန်
| native_name = Melbourne
| native_name_lang = en
| settlement_type = [[ဍုင်]] ကေုာံ ဒေသမၞိဟ်မစိုပ်ဂၠိုင်
| image_skyline = Melbourne_CBD_from_Eureka_Tower.jpg
| image_caption = ဗီုရုပ်ဍုင်မေလ်ဗန် နူကဵု တိုင်အေသြကာ (Eureka Tower)
| image_flag = Flag of Melbourne.svg
| image_seal = Coat of Arms of Melbourne.svg
| nickname = ဍုင်ယေန်သၞာင် အဝ်သတြေလျာ၊ ဍုင်ကၠအ်
| coordinates = {{coord|37|48|49|S|144|57|47|E|region:AU-VIC|display=inline,title}}
| subdivision_type = ဍုင်ဇၞော်
| subdivision_name = [[အဝ်သတြေလျာ]]
| subdivision_type1 = တွဵုရး
| subdivision_name1 = [[ဗိက်တဝ်ရဳယျာ (တွဵုရး)|ဗိက်တဝ်ရဳယျာ]]
| established_title = တမ်မူလ သြိုင်ခၞံ
| established_date = ၃၀ အဝ်ဂေတ် ၁၈၃၅
| named_for = ဝဳလဳယေမ် လာမ် (William Lamb, 2nd Viscount Melbourne)
| founder = ဂျောန် ဗေတ်မေန် (John Batman), ဂျောန် ပါသကဝ် ဖေါက်နာ (John Pascoe Fawkner)
| area_total_km2 = 9993
| elevation_m = 31
| population_total = 5078193
| population_as_of = 2021
| population_density_km2 = 508
| timezone = [[AEST]] (UTC+10)
| timezone_DST = [[AEDT]] (UTC+11)
| postal_code_type = 
| postal_code = 3000
| area_code = 03
| website = [https://www.melbourne.vic.gov.au/ melbourne.vic.gov.au]
}}

'''မေလ်ဗန်''' ({{lang-en|Melbourne}}) ဝွံ ဒှ်ဍုင်ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲတွဵုရး [[ဗိက်တဝ်ရဳယျာ (တွဵုရး)|ဗိက်တဝ်ရဳယျာ]] တုဲ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ်မဂၠိုင်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၜါ ပ္ဍဲဍုင် [[အဝ်သတြေလျာ]] ကေုာံ တွဵုရးအဝ်ရှေနဳယျာ (Oceania) မဒှ်ရ။ ဍုင်ဝွံ နွံဒၟံင် ပ္ဍဲကရေက်သၠုင်ကျာ ဗမံက် ဍုင်အဝ်သတြေလျာတုဲ ဇၞော်မောဝ်လဝ် ပ္ဍဲသြင်ၜဳ ယာရာ (Yarra River) ကေုာံ ဇရေင် ၜဳပံက်ဖဳလိပ် (Port Phillip) ရ။ ဍုင်မေလ်ဗန်ဝွံ ယၟုဒယှ်တဴ နဒဒှ် ဍုင်အနုသုခုမ၊ ပရေင်ပညာ၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ ပရေင်ဝေင်ဒြဟတ် မဒှ်ရ။ 

ဍုင်ဝွံ ဒှ်လဝ် ဍုင်ဇၞော် အဝ်သတြေလျာ နူစ သၞာံ ၁၉၀၁ စဵုကဵုစိုပ် သၞာံ ၁၉၂၇ ကၠာဟွံဂွံ ပြံင်အာ ဍုင် [[ကာန်ဗေရာ]] ဏီရ။ လၟုဟ်မ္ဂး မေလ်ဗန်ဝွံ ဒှ်ဗဟဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မဇၞော်မောဝ်တဴ ဗွဲမလောန်တုဲ မၞိဟ်နူကဵု ဂၠးတိနာနာ ပြာပ်ကၠုင် ပဒတဴ ကေုာံ ကၠောန်ကမၠောန်အိုတ်ရ။ 

== ဝင် ==

=== အခိင်ကၠာ သၟိင်တၠယူရောပ် ဟွံစိုပ် ===
ကၠာဂကူယူရောပ်တအ် ဟွံစိုပ်ဏီဂှ် ဒေသမေလ်ဗန်ဝွံ ဂကူရးဌာန် (Aboriginal Australians) တအ် ပဒတဴလဝ် လုကဴ လ္ၚီသၞာံ မဂၠိုင်ကဵု အဆက်ရ။ ဗွဲတၟေင် ဂကူ ဝေါဲဝေါရံင် (Wurundjeri)၊ ဗွန်းဝေါရံင် (Boonwurrung) ကေုာံ ဂကူဝသဝ်ထံင် (Wathaurong) တအ် ပဒတဴလဝ် ပ္ဍဲဇရေင် ၜဳယာရာ ကေုာံ ပံက်ဖဳလိပ်တအ်ရ။ ညးတအ် ပဒတဴလဝ် နကဵု အခိုက်ကၞာ လေင်ဂြိုပ်၊ တမ္ၚာ ကေုာံ ဂၠာဲစစၞစနာနာအိုတ်ရ။

=== တမ်မူလ သြိုင်ခၞံ (၁၈၃၅ - ၁၈၅၀) ===
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၃၅ ဂှ် ဂကူအင်္ဂလိက် ဂျောန် ဗေတ်မေန် (John Batman) ကေုာံ ဂျောန် ပါသကဝ် ဖေါက်နာ (John Pascoe Fawkner) တအ် စိုပ်ကၠုင်တုဲ သြိုင်ခၞံဗဒှ်လဝ် ကွာန်မေလ်ဗန် ရ။ ညးတအ် ရာန်ကေတ် တိဍာ် နူကဵု ဂကူရးဌာန်တအ် နကဵု လိက်ကသုက် ကေုာံ ကပေါတ်ပလောအ်ယာတ်၊ ပသဲ၊ တုဲ သြိုင်ခၞံ သ္ၚိဌာန်အိုတ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၃၇ ဂှ် သၟိင်အင်္ဂလိက် သကုတ် ဍုင်သြစတြေလျာ ခုတ်ကဵု ယၟု &quot;မေလ်ဗန်&quot; သွက်ဂွံ ဂုဏ်စရာဲ ဝန်ဇၞော် အင်္ဂလာန် ဝဳလဳယေမ် လာမ် (William Lamb, 2nd Viscount Melbourne) ရ။

=== ခေတ်ထဝ် (Victorian Gold Rush) ===
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၅၁ ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ထဝ် ပ္ဍဲတွဵုရး ဗိက်တဝ်ရဳယျာ တုဲ မေလ်ဗန်ဝွံ က္တဵုဒှ်အာ ဍုင်ဇၞော်မောဝ် ပြဟ်ပြေဟ်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိရ။ လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုင်တိုန်အာ မွဲတဲဓဝ်တုဲ သြန်ဘဏ္ဍာလေဝ် ဍိုက်ပေင်တိုန် ဗွဲမလောန်ရ။ ဍုင်မေလ်ဗန် ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဂွံဒုင်ယၟု &quot;Marvelous Melbourne&quot; (မေလ်ဗန် မအမ်သဝ်) ရ။ သ္ၚိဌာန်ဇၞော်ဇၞော်၊ ရုင်အလဵုအသဳ၊ တိုက်ဗွဟ်လိက် ကေုာံ ဘာတက္ကသဵုတအ် သြိုင်ခၞံလဝ် ပ္ဍဲအခိင်ဏအ်ရ။

=== ခေတ်တၟိ ကေုာံ ဍုင်ဇၞော် အဝ်သတြေလျာ ===
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၁ ကာလ တွဵုရးဂမၠိုင် ပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပတန် ကၟိန်ဍုင်အဝ်သတြေလျာဂှ် မေလ်ဗန် ဂွံဒှ် ဍုင်ဇၞော် အလဵုအသဳကၟိန်ဍုင် (National Capital) ရ။ စဵုကဵုစိုပ် သၞာံ ၁၉၂၇ မာတ် ကၠတ်ထဝ် ကေုာံ ရုင်အလဵုအသဳတအ် နွံပ္ဍဲ မေလ်ဗန် ဖအိုတ်ရ။ အခိင်လၟုဟ်မ္ဂး မေလ်ဗန် ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဇၞော် ကေုာံ ဂကူနာနာ ပဒတဴ ဗွဲမသၠဲလးရ။

== ပထဝဳ ကေုာံ ဥတု ==

=== ဒမံင် ပထဝဳ ===
မေလ်ဗန် နွံပ္ဍဲ ကရေက်သၠုင်ကျာ ဍုင်အဝ်သတြေလျာ၊ ဇရေင်ၜဳ ပံက်ဖဳလိပ် ကေုာံ ကြုင် ယာရာ (Yarra River) ရ။ အလုံမွဲဍုင်ဂှ် ဇၞော်လှဲလးတုဲ ဒေသလ္ၚဵုတအ် ဒှ်ဒေသ သဝ်တိ ကေုာံ ဒေသလ္ၚဵုဂှ် နွံကဵု ဒဵုဆု သဘာဝ ဗီုကဵု ဒဵုဒန်ဒဳနံင် (Dandenong Ranges) တအ်ရ။

=== ရာသဳဥတု ===
မေလ်ဗန်ဝွံ မၞုံကဵု ရာသဳဥတု သမၠိုင် (Temperate oceanic climate, Köppen ''Cfb'') ရ။ ဥတုကညင် (ဒီဇင်ဗါ - ဖေဖဝ်ဝါရဳ) မ္ဂး ကတဴဗွဲမလောန်တုဲ ဥတုဂံက် (ဂျောန် - အဝ်ဂေတ်) မ္ဂး ဂံက်တဴရ။ အခိုက်ဥတု မေလ်ဗန်ဂှ် ပြံင်လှာဲစပြဟ်တုဲ ညးတအ် ကော်စ &quot;ဥတုပန် သီုဖအိုတ် နွံပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲ&quot; (Four seasons in one day) ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ '''စရင် ရာသဳဥတု မေလ်ဗန်'''
|-
! ဂိတု
! ဇာန်
! ဖေ
! မာတ်
! အေ
! မေ
! ဂျောန်
! ဂျူ
! အဝ်
! သေပ်
! အံက်
! နဝ်
! ဒီ
! သၞာံ
|-
| '''ကတဴအိုတ် (စင်တီဂရိတ်)'''
| 25.9
| 25.8
| 23.9
| 20.3
| 16.7
| 14.1
| 13.5
| 15.0
| 17.2
| 19.7
| 22.0
| 24.2
| 19.8
|-
| '''ဂံက်အိုတ် (စင်တီဂရိတ်)'''
| 14.3
| 14.6
| 13.2
| 10.8
| 8.6
| 6.9
| 6.0
| 6.7
| 8.0
| 9.5
| 11.2
| 12.9
| 10.2
|-
| '''လၟိဟ် ဗြဲ (မဳလဳမဳတာ)'''
| 47
| 48
| 50
| 57
| 55
| 49
| 47
| 50
| 58
| 66
| 60
| 59
| 648
|}

== ပရေင်အုပ်ဓုပ် ==
မေလ်ဗန်ဝွံ ဒှ်ဍုင်ဇၞော် တွဵုရးဗိက်တဝ်ရဳယျာ တုဲ ကၠတ်ထဝ်တွဵုရး (Parliament of Victoria) ကေုာံ ရုင်အလဵုအသဳဂမၠိုင် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲဗဟဵုဍုင်ရ။ ပရေင်အုပ်ဓုပ် လ္ပာ်ဒေသမ္ဂး ပါ်လဝ် ကံင်သဳဍုင် (Local Government Areas - LGAs) မဂၠိုင်ကဵု ပွိုင်ဍုင်ရ။ ကံင်သဳဍုင်ဇၞော် မေလ်ဗန် (City of Melbourne) ဝွံ အုပ်ဓုပ်လဝ် ဒေသဗဟဵုဍုင် (CBD) ကေုာံ ဒေသပွဳပွူဂှ်တုဲ၊ ပွိုင်ဍုင်တၞဟ်ဟ်တအ်ဂှ် နွံကဵု ကံင်သဳအပိုင်အပြံင်ညးကဵုညးရ။ မြိဗာဇၞော် (Lord Mayor) မေလ်ဗန် လၟုဟ်ဝွံ ဒှ်ညးမက္ဍိုက်ပ် ပရေင်စၟိန်ပြမာန် ဒေသဗဟဵုရ။

== ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ==
မေလ်ဗန်ဝွံ ဒှ်ဒေသ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မဇၞော်မောဝ်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၜါ ပ္ဍဲအဝ်သတြေလျာရ။ ဒေသဝွံ နွံကဵု ကမၠောန် ဘဏ်၊ ပရေင်သြန်၊ ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်၊ ထ္ၜးပျး ကေုာံ ပရေင်တရဴအာကၠုင် (Tourism) မဇၞော်မောဝ်တဴရ။ 
* '''ဆိပ်ကမ်း (Port of Melbourne):''' ဒှ်ဆိပ်ကမ်း က္ၜင်ပလံင်ကပေါတ် မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲအဝ်သတြေလျာ တုဲ ဆက်စၠောံလဝ် ကုဂၠးတိ ဗွဲမလှဲလးရ။
* '''ကမၠောန် စက်မှု:''' မေလ်ဗန်ဝွံ ဒှ်ဗဟဵု ကမၠောန်ခၞံဗဒှ် (Manufacturing) ပ္ဍဲအဝ်သတြေလျာ မပ္တံကဵု ကမၠောန်စက်ကွဳစက် (ကၠာတေံ)၊ စၞစသုင် ကေုာံ ဂဥုဲတအ်ရ။
* '''IT ကေုာံ ပညာ:''' ကမၠောန်ပရေင်ပညာ ကေုာံ နဲကဲဝိဇ္ဇာ (Technology) တအ်လေဝ် ဒှ်အဓိက ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင်မေလ်ဗန်မွဲကီုရ။ 

== ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ အခိုက်ကၞာ ==

=== လၟိဟ်မၞိဟ် ===
ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ လၟိဟ်မၞိဟ် ဍုင်မေလ်ဗန် နွံၜိုတ် ၅ ပြကောဋိကောဋိ (၅ မဳလဳယေန်) ရ။ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် ပဒတဴ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင် မသ္ၚောဲနူ ဗဟဵုဍုင် (Suburbs) အိုတ်ရ။ မေလ်ဗန်ဝွံ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု ဂကူနာနာ ပဒတဴ (Multicultural) တုဲ မၞိဟ်မပဒတဴ ပ္ဍဲမေလ်ဗန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဍုင်သ္အာင်အိုတ်ရ။ ဂကူမပြံင်လုပ်ကၠုင် ဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် မပ္တံကဵု ဂကူအင်္ဂလိက်၊ အိန္ဒိယ၊ ကြုက်၊ အဳတလဳ ကေုာံ ဗဳယေတ်နာမ် တအ်ရ။

=== ယေန်သၞာင် ===
မေလ်ဗန် ဂွံဒုင်ယၟု &quot;ဍုင်ယေန်သၞာင်&quot; (Cultural Capital) အဝ်သတြေလျာ ရ။ ပ္ဍဲဍုင်ဝွံ နွံကဵု တိုက်ထ္ၜးပျး အနုသုခုမ၊ ရုံလှေ် (Theatres) ကေုာံ ဂဳတ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ သဘင်တွိုင် (Festivals) မပ္တံကဵု သဘင်ရုပ်ဒမျိုင် မေလ်ဗန် (Melbourne International Film Festival) ကေုာံ သဘင်ဟာသ (Melbourne International Comedy Festival) တအ်ဂှ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန်ရ။

== ပရေင်ပညာ ==
မေလ်ဗန်ဝွံ ဂွံဒုင်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ဍုင်မၞုံကဵု ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိမွဲရ။ ဘာတက္ကသဵု မပြာကတ်တအ်ဂှ် မပ္တံကဵု -
* '''တက္ကသဵု မေလ်ဗန်''' (University of Melbourne) - ဒှ်တက္ကသဵု တြေံအိုတ် ပ္ဍဲတွဵုရးဗိက်တဝ်ရဳယျာ ကေုာံ နွံကဆံင် သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲအဝ်သတြေလျာရ။
* '''တက္ကသဵု မဝ်နာတ်''' (Monash University) - ဒှ်တက္ကသဵု ဇၞော်အိုတ် မၞုံကဵု ကွးဘာ ဂၠိုင်အိုတ်ရ။
* '''တက္ကသဵု အာအေမ်အာင်တဳ''' (RMIT University) - ပြာကတ် လ္ပာ် ကွတ်စက် ကေုာံ ကွတ်ဗိသုကာရ။

ကွးဘာ ဍုင်သ္အာင် ဗွဲမဂၠိုင် ပြာပ်ကၠုင် ကတ်ပညာ ပ္ဍဲမေလ်ဗန် တုဲ ပရေင်ပညာဝွံ ဒှ်ဒြဟတ် ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်အိုတ်မွဲရ။

== ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် ==
မေလ်ဗန်ဝွံ နွံကဵု သၞောတ်ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် (Public Transport) မခိုဟ်တဴ ဗွဲမလောန်ရ။
* '''ကွဳပၟတ် က္ဍိုက်တိ (Trams):''' သၞောတ်ကွဳပၟတ် က္ဍိုက်တိ (Tram network) ပ္ဍဲမေလ်ဗန်ဝွံ ဒှ်သၞောတ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိရ။ ပ္ဍဲဒေသ ဗဟဵုဍုင် (CBD) မ္ဂး ဍိုက်ကွဳပၟတ်ဏအ် သက်ကုၚုဟ် (Free Tram Zone) မဒှ်ရ။
* '''ကွဳပၟတ် (Trains):''' သၞောတ်ကွဳပၟတ် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောံ ပွိုင်ဍုင်မ္ၚး ကေုာံ ဗဟဵုဍုင် နွံဗွဲမဂၠိုင်တုဲ ရုင်ကွဳပၟတ် ဖလိန်ဒါ (Flinders Street Station) ဝွံ ဒှ်သင်ဇၞော်အိုတ်ရ။
* '''က္ၜင်ကျာ:''' သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မေလ်ဗန် (Melbourne Airport / Tullamarine) ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၜါ ပ္ဍဲအဝ်သတြေလျာတုဲ ဆက်စၠောံလဝ် ကုဍုင်နာနာ ပ္ဍဲဂၠးတိရ။

== ကွတ်ဗိသုကာ ကေုာံ ဒမံင် ==
မေလ်ဗန်ဝွံ နွံကဵု ကွတ်ဗိသုကာ ခေတ်တြေံ ကေုာံ ခေတ်တၟိ နှဴရဴဒၟံင်ရ။ သ္ၚိဌာန် ခေတ်ဝိက်တဝ်ရဳယျာ (Victorian architecture) မသြိုင်လဝ် နကဵုတၟအ် ကေုာံ အုတ်တအ်ဂှ် ဆဵုဂွံ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင် ညောန်ကဵု ဗဟဵုဍုင်တအ်ရ။ တိုင်သၠုင်သၠုင် (Skyscrapers) ဗီုကဵု တိုင်အေသြကာ (Eureka Tower) ကေုာံ တိုင် သြစတြေးလျား ၁၀၈ (Australia 108) တအ်ဂှ် ဒှ်စရာဲဍုင် ခေတ်တၟိရ။ သ္ၚိဌာန် သွက်မၞိဟ်မပဒတဴတအ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ်သ္ၚိမွဲခန် (Detached houses) နွံကဵု ကၠအ် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်မ္ၚးတအ်ရ။

== ပရေင်ဝေင်ဒြဟတ် ==
မေလ်ဗန်ဝွံ ဒှ်ဗဟဵု ပရေင်ဝေင်ဒြဟတ် ဂၠးတိမွဲရ။ ကစားကွတ် မပြာကတ်အိုတ်ဂှ် &quot;ဝေင်ဒြဟတ် ဇိုင် အဝ်သတြေလျာ&quot; (Australian Rules Football - AFL) တုဲ ကောန်ဍုင်တအ် စိုတ်ထတ် ဗွဲမလောန်ရ။ 
* '''လာင်ကစား MCG:''' လာင် မေလ်ဗန် ကြစ်ကေတ် (Melbourne Cricket Ground - MCG) ဝွံ နွံကဵု ဒၞာဲမၞိဟ်ဂဇအ် မွဲလက်ပြင်တုဲ ဒှ်လာင် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲကရေက်သၠုင်ကျာ ဂၠးတိရ။
* '''တေန်နစ် (Tennis):''' သဘင်ပြိုင်ပကာန် တေန်နစ် ဂၠးတိ (Australian Open) ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲမေလ်ဗန် ဇၟာပ်ဇၟာပ်သၞာံ ပ္ဍဲဂိတု ဇာန်နဝါရဳ ရ။
* '''မဝ်တော်ကာ:''' ပြိုင်ပကာန် ကွဳစက် ဖဝ်မဴလာ-၁ (Formula One Australian Grand Prix) လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲကၠအ် အလ်ဗာတ် (Albert Park) ဇၟာပ်သၞာံကီုရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2021 |title=Regional Population, 2021 |publisher=Australian Bureau of Statistics |date=2022 |access-date=2023-10-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.melbourne.vic.gov.au/about-melbourne/melbourne-profile/Pages/history-heritage.aspx |title=History and Heritage of Melbourne |publisher=City of Melbourne |access-date=2023-10-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_086071.shtml |title=Climate statistics for Australian locations - Melbourne Regional Office |publisher=Bureau of Meteorology |access-date=2023-10-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.topuniversities.com/city-rankings/2023 |title=QS Best Student Cities 2023 |publisher=QS Quacquarelli Symonds |access-date=2023-10-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ptv.vic.gov.au/ |title=Public Transport Victoria |publisher=State Government of Victoria |access-date=2023-10-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = ဍုင်ဇၞော် ပ္ဍဲ အဝ်သတြေလျာ
| title = ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင်သၟိင်စၟိန်ပြမာန် ပ္ဍဲ [[အဝ်သတြေလျာ]]
| listclass = hlist
| state = uncollapsed
| list1 = 
* [[သေတ်ဒနဳ]] (Sydney)
* [[မေလ်ဗန်]] (Melbourne)
* [[ဗရိတ်သဗိန်]] (Brisbane)
* [[ပါတ်]] (Perth)
* [[အေဒဳလေတ်]] (Adelaide)
* [[ဂေါလ်ကဝ်သ်]] (Gold Coast)
* [[နိဝ်ကာတ်သေဝ်]] (Newcastle)
* [[ကာန်ဗေရာ]] (Canberra)
* [[ဟဝ်ဗာတ်]] (Hobart)
* [[ဒါဝေန်]] (Darwin)
}}

{{DEFAULTSORT:မေလ်ဗန်}}
[[Category:မေလ်ဗန်]]
[[Category:ဍုင်ဇၞော်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ အဝ်သတြေလျာ]]
[[Category:တွဵုရးဗိက်တဝ်ရဳယျာ]]
[[Category:ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရးအဝ်ရှေနဳယျာ]]</text>
      <sha1>c7hu6eniraf6lq8z07yypbv5lyyp42z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘာတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12286</id>
    <revision>
      <id>58300</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox currency | currency_name_in_local = บาทไทย | image_1 = 10_baht_coin_2018_obverse.png | image_title_1 = မသြန် ၁၀ ပါတ် (စၟတ်သမ္တီ သၞာံ ၂၀၁၈) | image_2 = 1000_Baht_Series_17_Obverse.jpg | image_title_2 = သြန်စက္ခော ၁၀၀၀ ပါတ် (ခေတ် ၁၇) | iso_code = THB | using_countries = {{Flag|Thailand}} | inflat...&quot;</comment>
      <origin>58300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17578" sha1="4lnz3d5w7zv70o4pz0leild7o265xqe" xml:space="preserve">{{Infobox currency
| currency_name_in_local = บาทไทย
| image_1 = 10_baht_coin_2018_obverse.png
| image_title_1 = မသြန် ၁၀ ပါတ် (စၟတ်သမ္တီ သၞာံ ၂၀၁၈)
| image_2 = 1000_Baht_Series_17_Obverse.jpg
| image_title_2 = သြန်စက္ခော ၁၀၀၀ ပါတ် (ခေတ် ၁၇)
| iso_code = THB
| using_countries = {{Flag|Thailand}}
| inflation_rate = 1.2% (2023)
| subunit_ratio_1 = 1/100
| subunit_name_1 = [[သတၚ်]] (Satang)
| symbol = ฿
| plural = ပါတ် (Baht)
| plural_subunit_1 = သတၚ် (Satang)
| central_bank = [[ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ]] (Bank of Thailand)
| central_bank_website = [https://www.bot.or.th bot.or.th]
| mint = Royal Thai Mint
| mint_website = [https://www.royalthaimint.net royalthaimint.net]
| printing_company = Note Printing Works, Bank of Thailand
| obverse_design = [[သၟိင်ရာမ မရနုက်ကဵုစှ်|သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ]] (Rama X)
}}

'''ပါတ်''' ({{lang-th|บาท}}, {{IPA-th|bàːt|pron}}, သင်္ကေတ: '''฿'''; ကောဒ် ISO 4217: '''THB''') ဝွံ ဒှ်သြန်စၟတ်သမ္တီ သၞောဝ်ဥပဒေ မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲ[[ဍုင်သေံ]] (Thailand) ရ။ သြန်ပါတ်ဝွံ ဒးဒုင်ပါ်လဝ် သတၚ် (၁၀၀) သတၚ် (satang) တုဲ ပရေင်ပတိတ် ကေုာံ ပရေင်ထိင်ဒဝ် သြန်ပါတ်ဂှ် နွံသၟဝ်ပကင်ရင် [[ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ]] (Bank of Thailand) မဒှ်ရ။ ရံင်ကဵု တင်ဂရင်ဗ္တီ နူ SWIFT ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ မ္ဂး သြန်ပါတ်သေံဝွံ ဒှ်သြန် မစကာဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိ လၟေင် မရနုက်ကဵု (၁၀) တုဲ ဒှ်သြန်တမ်ရိုဟ် မခိုင်ကၠိုက်မွဲ ပ္ဍဲဒေသ အာရှအဂၞဲ မဒှ်ရ။ 

== နိဒါန် ကေုာံ ပဏာမ ==
သြန်ပါတ် (Baht) ဂှ် ဒှ်ဝေါဟာရ မကၠုင်နူ လျိုင်ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ပ္ဍဲအခိင်တြေံ သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် ထဝ် ကေုာံ သြန် မဒှ်ရ။ လၟုဟ်ဝွံ သြန်ပါတ်ဂှ် ဒှ်သြန်အဓိက သွက်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင်သေံကီု သီုကဵု ဍုင်ဝုတ်ဒိုဟ် မပ္တံကဵု [[လာအို]]၊ [[ကမ္ဗောဒဳယျာ]] ကေုာံ [[ဍုင်ဗၟာ|ဗၟာ]] တံလေဝ် စကာဒၟံင် ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲပရေင်ဗၞိက် ဇိုင်ပယျဵုဂမၠိုင်ရ။ 

== ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ ==
ပ္ဍဲခေတ်ကိုပ်ကၠာ အခိင်ဟွံဂွံစကာ သြန်စက္ခောဏီဂှ် ဍုင်သေံတံ စကာကၠုင် &quot;ဖွတ်ဒွါင်&quot; (พดด้วง - Pod Duang) ဟွံသေင်မ္ဂး မသြန်ကလောံ မကၠောန်လဝ် နကဵုသြန်ဇေတ်တ်ရ။ သြန်ဖွတ်ဒွါင်ဝွံ စကာကၠုင်လဝ် နူခေတ်သုခေါဒယ (Sukhothai) စဵုကဵုစိုပ် ခေတ်ရတနကောသိန် (Rattanakosin) လပါ်စရ။
 
ယၟုမ္ဂး &quot;ပါတ်&quot; ဂှ် တမ်မူလဍေံ ဒှ်လျိုင်ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (၁ ပါတ် = ၁၅ ဂရာမ်) မဒှ်ရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၈၉၇ လက်ထက် သၟိင်ရာမမရနုက်ကဵုမသုန် ([[သၟိင်စူဠာလင်္ကရဏ]]) ဂှ် စပံက်လဝ် သၞောတ်သြန်စှ် (Decimalization) တုဲ ၁ ပါတ် ဂှ် ညီသၟဟ်ကဵု ၁၀၀ သတၚ် ရ။ ကၠာဟွံစိုပ် သၞာံ ၁၈၉၇ ဂှ် သၞောတ်သြန်သေံဝွံ ပါ်လဝ် သၞောတ် ၈၊ ဥပမာ - ၁ ပါတ် = ၈ ဖိုအ် (fuang)၊ ၁ ဖိုအ် = ၈ အာတ် (att) မဒှ်ရ။ သၞောတ်သြန်ဖွတ်ဒွါင်ဂှ် ကၠေံကၠက်အာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၄ ရ။

== သၞောတ်လှုဲ ကေုာံ ပရေင်တန်ကြန် ==
ပ္ဍဲစက်တင်ဗါ ၁၉ (၁၉၀၂) ဂှ် အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ ပတိတ်လဝ် သၞောတ်လှုဲ စက္ခော (Banknote) ကိုပ်ကၠာအိုတ် သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲစကာ ပ္ဍဲပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။ သြန်ပါတ်ဂှ် ပ္ဍဲအခိင်တြေံမ္ဂး ဆက်စပ်လဝ်ကဵု ၚုဟ်မးသြန် ပံင်ဗြိတိန် (Pound sterling) တုဲ ဗွဲကြဴ ဆက်စပ်ကဵု ၚုဟ်မး သြန်ဒဝ်လာအမေရိကာန် (US Dollar) ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ပၞာန်ဂၠးကဝ် ဒုတိယဂှ် ၚုဟ်မးသြန်ပါတ်ဂှ် ဆက်စပ်လဝ်ကဵု ယေန်ဂျပါန် (Japanese Yen) မဒှ်ရ။

ပ္ဍဲခေတ်လက္ကရဴဏအ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ ၚုဟ်မးသြန်ပါတ် (Exchange rate) ဝွံ တန်တဴဒၟံင် လ္တူ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ၚုဟ်မး သြန်ဂၠးတိဂမၠိုင်ရ။

== မသြန်ဂမၠိုင် (Coins) ==
မသြန် ဍုင်သေံဂှ် ပတိတ်လဝ် နူကဵု ဌာနပတိတ်မသြန်ဨကရာဇ် (Royal Thai Mint) ရ။ လၟုဟ်ဝွံ မသြန် မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲဖျာဂမၠိုင်ဂှ် နွံဗွဲသၟဝ်ဝွံရ -

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ မသြန်ဍုင်သေံ မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန် (ခေတ် သၟိင်ရာမ ၁၀)
|-
! ဗီုပြင်
! ၚုဟ်မး
! သတ္တု မကၠောန်လဝ်
! ဗီုရုပ် မုက်
! ဗီုရုပ် စး
|-
| [[File:1_Satang_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၁ သတၚ်
| အလုမဳနဳယောမ် (Aluminum)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:25_Satang_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၂၅ သတၚ်
| ကြေးနီ (Copper plated steel)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:50_Satang_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၅၀ သတၚ်
| ကြေးနီ (Copper plated steel)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:1_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၁ ပါတ်
| နဳကယ် (Nickel plated steel)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:2_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၂ ပါတ်
| သၠာဲ (Aluminium bronze)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:5_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၅ ပါတ်
| ဓရိုတ် (Cupronickel clad copper)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:10_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၁၀ ပါတ်
| သတ္တုၜါဂကူ (Bimetallic)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|}

*တင်စၟတ်: မသြန် ၁၊ ၅၊ ကေုာံ ၁၀ သတၚ်တံဂှ် ဟွံစကာ ပ္ဍဲဖျာဓမ္မတာတုဲ ဆက်စပ် သွက်ပရေင်ကမၠောန် ဘဏ်ဟေင် စကာရ။

== ဗီုပြင်သြန်စက္ခော (Banknotes) ==
သြန်စက္ခော ဍုင်သေံဂှ် ဒှ်စၟတ်သမ္တီ ခေတ်ဆက်ဆက် ကေုာံ ပြံင်လှာဲကၠုင်လဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ကဵု အလန်ရ။ သြန်စက္ခော ခေတ်လၟုဟ်ဂှ် (ခေတ် သၟိင်ရာမ ၁၀) ဒှ် သြန်စက္ခော ခေတ်မရနုက်ကဵု ၁၇ (Series 17) မဒှ်ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ သြန်စက္ခောဍုင်သေံ မစကာဒၟံင် (Series 17)
|-
! ၚုဟ်မး
! အသာ် အဓိက
! ဗီုရုပ် မုက်
! ဗီုရုပ် စး
|-
| ၂၀ ပါတ် (฿20)
| အသာ်တ္ၚေက် (Green)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်ဖရရွင်၊ သၟိင်ရာမခမ်းဟေင်
|-
| ၅၀ ပါတ် (฿50)
| အသာ်သွာ (Blue)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်နရေသုရ်၊ သၟိင်နရာယ်
|-
| ၁၀၀ ပါတ် (฿100)
| အသာ်ဗကေတ် (Red)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်တက်သိဉ်၊ သၟိင်ရာမ ၁
|-
| ၅၀၀ ပါတ် (฿500)
| အသာ်ခဍောင် (Purple)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်ရာမ ၃၊ သၟိင်ရာမ ၄
|-
| ၁၀၀၀ ပါတ် (฿1000)
| အသာ်ပတေင် (Brown)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်ရာမ ၅၊ သၟိင်ရာမ ၉
|}

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ စပတိတ် သြန်စက္ခော ၂၀ ပါတ် နကဵု ပလတ်သတေတ် (Polymer banknotes) သွက်ဂွံ ယိုက်ဂၠိုင် ပရေင်ခိုင်ကၠိုက် ကေုာံ ဍာ်ဇမၠိင်ရ။

== ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ၚုဟ်မးသြန် ==
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင်သေံဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်လဝ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲအကြာသၞာံ ၁၉၈၅ စဵုကဵု ၁၉၉၆ ရ။ ဆ္ဂး ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၇ ဂှ် က္တဵုဒှ် ပြသၞာပရေင်သြန် (Asian Financial Crisis / တွမ်ယမ်ကုင် ပြသၞာ) တုဲ ၚုဟ်မး သြန်ပါတ်ဂှ် စှ်ေအာ ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။ ကိုပ်ကၠာ ဟွံဒှ် ပြသၞာဂှ် ၁ ဒဝ်လာအမေရိကာန် = ၂၅ ပါတ် နွံတုဲ၊ ပ္ဍဲအခိင်ပြသၞာဂှ် ၚုဟ်မးစှ်ေအာ စဵုကဵု ၁ ဒဝ်လာအမေရိကာန် = ၅၆ ပါတ် မဒှ်ရ။ 

နူကဵုသၞာံ ၁၉၉၇ တုဲ အလဵုအသဳဍုင်သေံ ပြံင်လှာဲထောံ သၞောတ်သြန် နူကဵု Fixed exchange rate စိုပ်အာ သၞောတ်သြန် ၚုဟ်မး မပြံင်လှာဲမာန် (Floating exchange rate) စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်ရ။

== ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ ==
ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ (Bank of Thailand - BOT) ဝွံ က္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၂ တုဲ ဒှ်ဌာနအဓိက သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ၚုဟ်မးသြန်၊ ပရေင်စၟိန်ပြမာန် သြန် ကေုာံ ပတိတ် သြန်စက္ခောဂမၠိုင်ရ။ ရုင်အုပ်ကၠာ် ဘဏ်ဗဟဵုဂှ် နွံပ္ဍဲ [[ဍုင်ၜင်ကံက်]] တုဲ ယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင် ညံင်သြန်ပါတ် ဂွံတန်ကြန်ရ။ 

== ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲခေတ်တၟိ (Digital Currency) ==
ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital era) ဏအ် ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ ဖန်ဇန်ဒၟံင် သွက်ဂွံ ပတိတ် သြန်ဒဳဂျဳတေဝ် ဘဏ်ဗဟဵု (Central Bank Digital Currency - CBDC) မကော်ခဴစ ဒဳဂျဳတေဝ်ပါတ် (Digital Baht) ရ။ ပရေင်ဏအ်ဂှ် ရန်တၟံလဝ် သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေံ ပရေင်စကာ သြန်စက္ခော ကေုာံ သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင်ပြံင်သြန် လ္တူလာင် (Online transactions) ညံင်ဂွံ ပြဟ်ပြေဟ် ကေုာံ ဂီုကၠီုရ။ PromptPay သၞောတ်ပြံင်သြန်ဂှ်လေဝ် ဒှ်အရာပြာကတ်အိုတ် သွက်ဂွံ စကာသြန်ပါတ် ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ရ။

== အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်စကာ ==
ပ္ဍဲအခိုက်ကၞာ ဂကူသေံမ္ဂး လ္တူမသြန် ကေုာံ သြန်စက္ခော ဇၟာပ်ဇၟာပ်တၞးဂှ် နွံကဵု ဗီုရုပ် သၟိင်ဨကရာဇ် သေံ (King of Thailand) တုဲ ညးတံ ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ ဗွဲမလောန်ရ။ ပရေင်လိုန်ဒုင် မသြန် ဟွံသေင်မ္ဂး သြန်စက္ခော ကေုာံ ပရေင်ကဝေင်ပလီု ဗီုရုပ် ဨကရာဇ် မနွံလ္တူ သြန်ဂှ် ဒှ်ဒုဟ်ရာဇဝတ် ဇၞော်ကဵုဒြဟတ် မဖံက်ပလီု သၞောဝ် လေဿ-မာဂျသတေ (Lèse-majesté) ပ္ဍဲဍုင်သေံရ။

== နိဿဲ ကေုာံ လေန်မ္ၚး ==
'''နိဿဲဂမၠိုင်'''
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;bot_history&quot;&gt;Bank of Thailand. (2020). [https://www.bot.or.th/English/Banknotes/HistoryAndSeriesOfBanknotes/Pages/default.aspx &quot;History of Thai Banknotes&quot;]. Retrieved 13 October 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bis_swift&quot;&gt;Bank for International Settlements (BIS). (2019). &quot;Triennial Central Bank Survey Foreign exchange turnover in April 2019&quot;. Retrieved 13 October 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;asian_crisis&quot;&gt;Krugman, P. (1999). *The Return of Depression Economics*. W.W. Norton &amp; Company. ISBN 0-393-04839-X.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;thai_mint&quot;&gt;Royal Thai Mint. (2023). [https://www.royalthaimint.net &quot;Coin Production and History&quot;]. Retrieved 13 October 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;polymer_note&quot;&gt;The Nation Thailand. (2022). &quot;BOT to issue new 20-baht polymer banknotes&quot;. Published Jan 20, 2022.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

'''လေန်မ္ၚးဂမၠိုင်'''
* [https://www.bot.or.th/ ရုင်ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ (Bank of Thailand)]
* [https://www.royalthaimint.net/ ဌာနပတိတ်မသြန်ဨကရာဇ် ဍုင်သေံ (Royal Thai Mint)]

{{Navbox
| name = သြန် အာသဳယျာန်
| title = [[သြန်]] ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[အာသဳယျာန်]] (ASEAN)
| listclass = hlist
| list1 = 
* [[ကျာတ်]] (ဗၟာ)
* [[ခေပ်]] (လာအို)
* [[ဒေါင်]] (ဗဳယေတ်နာမ်)
* [[ဒဝ်လာ သေင်ကာပူ]] (သေင်ကာပူ)
* [[ဒဝ်လာ ဗရူနိုင်း]] (ဗရူနိုင်း)
* [[ပါတ်]] (သေံ)
* [[ပဳသိုဝ်]] (ဖဳလိပ်ပေန်)
* [[ရဳယေဝ်]] (ကမ္ဗောဒဳယျာ)
* [[ရူပဳယျာ]] (အေန်ဒဝ်နဳယျာ)
* [[ရင်ဂေတ်]] (မာလေယျာ)
}}

{{DEFAULTSORT:ပါတ်}}
[[Category:သြန်ဍုင်သေံ]]
[[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[Category:ဍုင်သေံ]]
[[Category:သြန် အာသဳယျာန်ဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>4lnz3d5w7zv70o4pz0leild7o265xqe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>58301</id>
      <parentid>58300</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aue Nai ပြံင်ပဆုဲလဝ် မုက်လိက် [[ပါတ်]] ဇရေင် [[ဘာတ်]]: typo</comment>
      <origin>58300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17578" sha1="4lnz3d5w7zv70o4pz0leild7o265xqe" xml:space="preserve">{{Infobox currency
| currency_name_in_local = บาทไทย
| image_1 = 10_baht_coin_2018_obverse.png
| image_title_1 = မသြန် ၁၀ ပါတ် (စၟတ်သမ္တီ သၞာံ ၂၀၁၈)
| image_2 = 1000_Baht_Series_17_Obverse.jpg
| image_title_2 = သြန်စက္ခော ၁၀၀၀ ပါတ် (ခေတ် ၁၇)
| iso_code = THB
| using_countries = {{Flag|Thailand}}
| inflation_rate = 1.2% (2023)
| subunit_ratio_1 = 1/100
| subunit_name_1 = [[သတၚ်]] (Satang)
| symbol = ฿
| plural = ပါတ် (Baht)
| plural_subunit_1 = သတၚ် (Satang)
| central_bank = [[ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ]] (Bank of Thailand)
| central_bank_website = [https://www.bot.or.th bot.or.th]
| mint = Royal Thai Mint
| mint_website = [https://www.royalthaimint.net royalthaimint.net]
| printing_company = Note Printing Works, Bank of Thailand
| obverse_design = [[သၟိင်ရာမ မရနုက်ကဵုစှ်|သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ]] (Rama X)
}}

'''ပါတ်''' ({{lang-th|บาท}}, {{IPA-th|bàːt|pron}}, သင်္ကေတ: '''฿'''; ကောဒ် ISO 4217: '''THB''') ဝွံ ဒှ်သြန်စၟတ်သမ္တီ သၞောဝ်ဥပဒေ မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲ[[ဍုင်သေံ]] (Thailand) ရ။ သြန်ပါတ်ဝွံ ဒးဒုင်ပါ်လဝ် သတၚ် (၁၀၀) သတၚ် (satang) တုဲ ပရေင်ပတိတ် ကေုာံ ပရေင်ထိင်ဒဝ် သြန်ပါတ်ဂှ် နွံသၟဝ်ပကင်ရင် [[ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ]] (Bank of Thailand) မဒှ်ရ။ ရံင်ကဵု တင်ဂရင်ဗ္တီ နူ SWIFT ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ မ္ဂး သြန်ပါတ်သေံဝွံ ဒှ်သြန် မစကာဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိ လၟေင် မရနုက်ကဵု (၁၀) တုဲ ဒှ်သြန်တမ်ရိုဟ် မခိုင်ကၠိုက်မွဲ ပ္ဍဲဒေသ အာရှအဂၞဲ မဒှ်ရ။ 

== နိဒါန် ကေုာံ ပဏာမ ==
သြန်ပါတ် (Baht) ဂှ် ဒှ်ဝေါဟာရ မကၠုင်နူ လျိုင်ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ပ္ဍဲအခိင်တြေံ သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် ထဝ် ကေုာံ သြန် မဒှ်ရ။ လၟုဟ်ဝွံ သြန်ပါတ်ဂှ် ဒှ်သြန်အဓိက သွက်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင်သေံကီု သီုကဵု ဍုင်ဝုတ်ဒိုဟ် မပ္တံကဵု [[လာအို]]၊ [[ကမ္ဗောဒဳယျာ]] ကေုာံ [[ဍုင်ဗၟာ|ဗၟာ]] တံလေဝ် စကာဒၟံင် ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲပရေင်ဗၞိက် ဇိုင်ပယျဵုဂမၠိုင်ရ။ 

== ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ ==
ပ္ဍဲခေတ်ကိုပ်ကၠာ အခိင်ဟွံဂွံစကာ သြန်စက္ခောဏီဂှ် ဍုင်သေံတံ စကာကၠုင် &quot;ဖွတ်ဒွါင်&quot; (พดด้วง - Pod Duang) ဟွံသေင်မ္ဂး မသြန်ကလောံ မကၠောန်လဝ် နကဵုသြန်ဇေတ်တ်ရ။ သြန်ဖွတ်ဒွါင်ဝွံ စကာကၠုင်လဝ် နူခေတ်သုခေါဒယ (Sukhothai) စဵုကဵုစိုပ် ခေတ်ရတနကောသိန် (Rattanakosin) လပါ်စရ။
 
ယၟုမ္ဂး &quot;ပါတ်&quot; ဂှ် တမ်မူလဍေံ ဒှ်လျိုင်ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (၁ ပါတ် = ၁၅ ဂရာမ်) မဒှ်ရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၈၉၇ လက်ထက် သၟိင်ရာမမရနုက်ကဵုမသုန် ([[သၟိင်စူဠာလင်္ကရဏ]]) ဂှ် စပံက်လဝ် သၞောတ်သြန်စှ် (Decimalization) တုဲ ၁ ပါတ် ဂှ် ညီသၟဟ်ကဵု ၁၀၀ သတၚ် ရ။ ကၠာဟွံစိုပ် သၞာံ ၁၈၉၇ ဂှ် သၞောတ်သြန်သေံဝွံ ပါ်လဝ် သၞောတ် ၈၊ ဥပမာ - ၁ ပါတ် = ၈ ဖိုအ် (fuang)၊ ၁ ဖိုအ် = ၈ အာတ် (att) မဒှ်ရ။ သၞောတ်သြန်ဖွတ်ဒွါင်ဂှ် ကၠေံကၠက်အာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၄ ရ။

== သၞောတ်လှုဲ ကေုာံ ပရေင်တန်ကြန် ==
ပ္ဍဲစက်တင်ဗါ ၁၉ (၁၉၀၂) ဂှ် အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ ပတိတ်လဝ် သၞောတ်လှုဲ စက္ခော (Banknote) ကိုပ်ကၠာအိုတ် သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲစကာ ပ္ဍဲပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။ သြန်ပါတ်ဂှ် ပ္ဍဲအခိင်တြေံမ္ဂး ဆက်စပ်လဝ်ကဵု ၚုဟ်မးသြန် ပံင်ဗြိတိန် (Pound sterling) တုဲ ဗွဲကြဴ ဆက်စပ်ကဵု ၚုဟ်မး သြန်ဒဝ်လာအမေရိကာန် (US Dollar) ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ပၞာန်ဂၠးကဝ် ဒုတိယဂှ် ၚုဟ်မးသြန်ပါတ်ဂှ် ဆက်စပ်လဝ်ကဵု ယေန်ဂျပါန် (Japanese Yen) မဒှ်ရ။

ပ္ဍဲခေတ်လက္ကရဴဏအ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ ၚုဟ်မးသြန်ပါတ် (Exchange rate) ဝွံ တန်တဴဒၟံင် လ္တူ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ၚုဟ်မး သြန်ဂၠးတိဂမၠိုင်ရ။

== မသြန်ဂမၠိုင် (Coins) ==
မသြန် ဍုင်သေံဂှ် ပတိတ်လဝ် နူကဵု ဌာနပတိတ်မသြန်ဨကရာဇ် (Royal Thai Mint) ရ။ လၟုဟ်ဝွံ မသြန် မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲဖျာဂမၠိုင်ဂှ် နွံဗွဲသၟဝ်ဝွံရ -

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ မသြန်ဍုင်သေံ မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန် (ခေတ် သၟိင်ရာမ ၁၀)
|-
! ဗီုပြင်
! ၚုဟ်မး
! သတ္တု မကၠောန်လဝ်
! ဗီုရုပ် မုက်
! ဗီုရုပ် စး
|-
| [[File:1_Satang_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၁ သတၚ်
| အလုမဳနဳယောမ် (Aluminum)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:25_Satang_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၂၅ သတၚ်
| ကြေးနီ (Copper plated steel)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:50_Satang_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၅၀ သတၚ်
| ကြေးနီ (Copper plated steel)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:1_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၁ ပါတ်
| နဳကယ် (Nickel plated steel)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:2_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၂ ပါတ်
| သၠာဲ (Aluminium bronze)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:5_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၅ ပါတ်
| ဓရိုတ် (Cupronickel clad copper)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:10_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၁၀ ပါတ်
| သတ္တုၜါဂကူ (Bimetallic)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|}

*တင်စၟတ်: မသြန် ၁၊ ၅၊ ကေုာံ ၁၀ သတၚ်တံဂှ် ဟွံစကာ ပ္ဍဲဖျာဓမ္မတာတုဲ ဆက်စပ် သွက်ပရေင်ကမၠောန် ဘဏ်ဟေင် စကာရ။

== ဗီုပြင်သြန်စက္ခော (Banknotes) ==
သြန်စက္ခော ဍုင်သေံဂှ် ဒှ်စၟတ်သမ္တီ ခေတ်ဆက်ဆက် ကေုာံ ပြံင်လှာဲကၠုင်လဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ကဵု အလန်ရ။ သြန်စက္ခော ခေတ်လၟုဟ်ဂှ် (ခေတ် သၟိင်ရာမ ၁၀) ဒှ် သြန်စက္ခော ခေတ်မရနုက်ကဵု ၁၇ (Series 17) မဒှ်ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ သြန်စက္ခောဍုင်သေံ မစကာဒၟံင် (Series 17)
|-
! ၚုဟ်မး
! အသာ် အဓိက
! ဗီုရုပ် မုက်
! ဗီုရုပ် စး
|-
| ၂၀ ပါတ် (฿20)
| အသာ်တ္ၚေက် (Green)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်ဖရရွင်၊ သၟိင်ရာမခမ်းဟေင်
|-
| ၅၀ ပါတ် (฿50)
| အသာ်သွာ (Blue)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်နရေသုရ်၊ သၟိင်နရာယ်
|-
| ၁၀၀ ပါတ် (฿100)
| အသာ်ဗကေတ် (Red)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်တက်သိဉ်၊ သၟိင်ရာမ ၁
|-
| ၅၀၀ ပါတ် (฿500)
| အသာ်ခဍောင် (Purple)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်ရာမ ၃၊ သၟိင်ရာမ ၄
|-
| ၁၀၀၀ ပါတ် (฿1000)
| အသာ်ပတေင် (Brown)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်ရာမ ၅၊ သၟိင်ရာမ ၉
|}

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ စပတိတ် သြန်စက္ခော ၂၀ ပါတ် နကဵု ပလတ်သတေတ် (Polymer banknotes) သွက်ဂွံ ယိုက်ဂၠိုင် ပရေင်ခိုင်ကၠိုက် ကေုာံ ဍာ်ဇမၠိင်ရ။

== ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ၚုဟ်မးသြန် ==
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင်သေံဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်လဝ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲအကြာသၞာံ ၁၉၈၅ စဵုကဵု ၁၉၉၆ ရ။ ဆ္ဂး ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၇ ဂှ် က္တဵုဒှ် ပြသၞာပရေင်သြန် (Asian Financial Crisis / တွမ်ယမ်ကုင် ပြသၞာ) တုဲ ၚုဟ်မး သြန်ပါတ်ဂှ် စှ်ေအာ ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။ ကိုပ်ကၠာ ဟွံဒှ် ပြသၞာဂှ် ၁ ဒဝ်လာအမေရိကာန် = ၂၅ ပါတ် နွံတုဲ၊ ပ္ဍဲအခိင်ပြသၞာဂှ် ၚုဟ်မးစှ်ေအာ စဵုကဵု ၁ ဒဝ်လာအမေရိကာန် = ၅၆ ပါတ် မဒှ်ရ။ 

နူကဵုသၞာံ ၁၉၉၇ တုဲ အလဵုအသဳဍုင်သေံ ပြံင်လှာဲထောံ သၞောတ်သြန် နူကဵု Fixed exchange rate စိုပ်အာ သၞောတ်သြန် ၚုဟ်မး မပြံင်လှာဲမာန် (Floating exchange rate) စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်ရ။

== ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ ==
ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ (Bank of Thailand - BOT) ဝွံ က္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၂ တုဲ ဒှ်ဌာနအဓိက သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ၚုဟ်မးသြန်၊ ပရေင်စၟိန်ပြမာန် သြန် ကေုာံ ပတိတ် သြန်စက္ခောဂမၠိုင်ရ။ ရုင်အုပ်ကၠာ် ဘဏ်ဗဟဵုဂှ် နွံပ္ဍဲ [[ဍုင်ၜင်ကံက်]] တုဲ ယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင် ညံင်သြန်ပါတ် ဂွံတန်ကြန်ရ။ 

== ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲခေတ်တၟိ (Digital Currency) ==
ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital era) ဏအ် ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ ဖန်ဇန်ဒၟံင် သွက်ဂွံ ပတိတ် သြန်ဒဳဂျဳတေဝ် ဘဏ်ဗဟဵု (Central Bank Digital Currency - CBDC) မကော်ခဴစ ဒဳဂျဳတေဝ်ပါတ် (Digital Baht) ရ။ ပရေင်ဏအ်ဂှ် ရန်တၟံလဝ် သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေံ ပရေင်စကာ သြန်စက္ခော ကေုာံ သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင်ပြံင်သြန် လ္တူလာင် (Online transactions) ညံင်ဂွံ ပြဟ်ပြေဟ် ကေုာံ ဂီုကၠီုရ။ PromptPay သၞောတ်ပြံင်သြန်ဂှ်လေဝ် ဒှ်အရာပြာကတ်အိုတ် သွက်ဂွံ စကာသြန်ပါတ် ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ရ။

== အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်စကာ ==
ပ္ဍဲအခိုက်ကၞာ ဂကူသေံမ္ဂး လ္တူမသြန် ကေုာံ သြန်စက္ခော ဇၟာပ်ဇၟာပ်တၞးဂှ် နွံကဵု ဗီုရုပ် သၟိင်ဨကရာဇ် သေံ (King of Thailand) တုဲ ညးတံ ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ ဗွဲမလောန်ရ။ ပရေင်လိုန်ဒုင် မသြန် ဟွံသေင်မ္ဂး သြန်စက္ခော ကေုာံ ပရေင်ကဝေင်ပလီု ဗီုရုပ် ဨကရာဇ် မနွံလ္တူ သြန်ဂှ် ဒှ်ဒုဟ်ရာဇဝတ် ဇၞော်ကဵုဒြဟတ် မဖံက်ပလီု သၞောဝ် လေဿ-မာဂျသတေ (Lèse-majesté) ပ္ဍဲဍုင်သေံရ။

== နိဿဲ ကေုာံ လေန်မ္ၚး ==
'''နိဿဲဂမၠိုင်'''
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;bot_history&quot;&gt;Bank of Thailand. (2020). [https://www.bot.or.th/English/Banknotes/HistoryAndSeriesOfBanknotes/Pages/default.aspx &quot;History of Thai Banknotes&quot;]. Retrieved 13 October 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bis_swift&quot;&gt;Bank for International Settlements (BIS). (2019). &quot;Triennial Central Bank Survey Foreign exchange turnover in April 2019&quot;. Retrieved 13 October 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;asian_crisis&quot;&gt;Krugman, P. (1999). *The Return of Depression Economics*. W.W. Norton &amp; Company. ISBN 0-393-04839-X.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;thai_mint&quot;&gt;Royal Thai Mint. (2023). [https://www.royalthaimint.net &quot;Coin Production and History&quot;]. Retrieved 13 October 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;polymer_note&quot;&gt;The Nation Thailand. (2022). &quot;BOT to issue new 20-baht polymer banknotes&quot;. Published Jan 20, 2022.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

'''လေန်မ္ၚးဂမၠိုင်'''
* [https://www.bot.or.th/ ရုင်ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ (Bank of Thailand)]
* [https://www.royalthaimint.net/ ဌာနပတိတ်မသြန်ဨကရာဇ် ဍုင်သေံ (Royal Thai Mint)]

{{Navbox
| name = သြန် အာသဳယျာန်
| title = [[သြန်]] ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[အာသဳယျာန်]] (ASEAN)
| listclass = hlist
| list1 = 
* [[ကျာတ်]] (ဗၟာ)
* [[ခေပ်]] (လာအို)
* [[ဒေါင်]] (ဗဳယေတ်နာမ်)
* [[ဒဝ်လာ သေင်ကာပူ]] (သေင်ကာပူ)
* [[ဒဝ်လာ ဗရူနိုင်း]] (ဗရူနိုင်း)
* [[ပါတ်]] (သေံ)
* [[ပဳသိုဝ်]] (ဖဳလိပ်ပေန်)
* [[ရဳယေဝ်]] (ကမ္ဗောဒဳယျာ)
* [[ရူပဳယျာ]] (အေန်ဒဝ်နဳယျာ)
* [[ရင်ဂေတ်]] (မာလေယျာ)
}}

{{DEFAULTSORT:ပါတ်}}
[[Category:သြန်ဍုင်သေံ]]
[[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[Category:ဍုင်သေံ]]
[[Category:သြန် အာသဳယျာန်ဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>4lnz3d5w7zv70o4pz0leild7o265xqe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>58303</id>
      <parentid>58301</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>58303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17578" sha1="blu8oq0rwuo6weis8pmhs0aw7ekuy94" xml:space="preserve">{{Infobox currency
| currency_name_in_local = บาทไทย
| image_1 = 10_baht_coin_2018_obverse.png
| image_title_1 = မသြန် ၁၀ ဘာတ် (စၟတ်သမ္တီ သၞာံ ၂၀၁၈)
| image_2 = 1000_Baht_Series_17_Obverse.jpg
| image_title_2 = သြန်စက္ခော ၁၀၀၀ ဘာတ် (ခေတ် ၁၇)
| iso_code = THB
| using_countries = {{Flag|Thailand}}
| inflation_rate = 1.2% (2023)
| subunit_ratio_1 = 1/100
| subunit_name_1 = [[သတၚ်]] (Satang)
| symbol = ฿
| plural = ဘာတ် (Baht)
| plural_subunit_1 = သတၚ် (Satang)
| central_bank = [[ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ]] (Bank of Thailand)
| central_bank_website = [https://www.bot.or.th bot.or.th]
| mint = Royal Thai Mint
| mint_website = [https://www.royalthaimint.net royalthaimint.net]
| printing_company = Note Printing Works, Bank of Thailand
| obverse_design = [[သၟိင်ရာမ မရနုက်ကဵုစှ်|သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ]] (Rama X)
}}

'''ဘာတ်''' ({{lang-th|บาท}}, {{IPA-th|bàːt|pron}}, သင်္ကေတ: '''฿'''; ကောဒ် ISO 4217: '''THB''') ဝွံ ဒှ်သြန်စၟတ်သမ္တီ သၞောဝ်ဥပဒေ မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲ[[ဍုင်သေံ]] (Thailand) ရ။ သြန်ဘာတ်ဝွံ ဒးဒုင်ပါ်လဝ် သတၚ် (၁၀၀) သတၚ် (satang) တုဲ ပရေင်ပတိတ် ကေုာံ ပရေင်ထိင်ဒဝ် သြန်ဘာတ်ဂှ် နွံသၟဝ်ပကင်ရင် [[ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ]] (Bank of Thailand) မဒှ်ရ။ ရံင်ကဵု တင်ဂရင်ဗ္တီ နူ SWIFT ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ မ္ဂး သြန်ဘာတ်သေံဝွံ ဒှ်သြန် မစကာဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိ လၟေင် မရနုက်ကဵု (၁၀) တုဲ ဒှ်သြန်တမ်ရိုဟ် မခိုင်ကၠိုက်မွဲ ပ္ဍဲဒေသ အာရှအဂၞဲ မဒှ်ရ။ 

== နိဒါန် ကေုာံ ပဏာမ ==
သြန်ဘာတ် (Baht) ဂှ် ဒှ်ဝေါဟာရ မကၠုင်နူ လျိုင်ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ပ္ဍဲအခိင်တြေံ သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် ထဝ် ကေုာံ သြန် မဒှ်ရ။ လၟုဟ်ဝွံ သြန်ဘာတ်ဂှ် ဒှ်သြန်အဓိက သွက်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင်သေံကီု သီုကဵု ဍုင်ဝုတ်ဒိုဟ် မပ္တံကဵု [[လာအို]]၊ [[ကမ္ဗောဒဳယျာ]] ကေုာံ [[ဍုင်ဗၟာ|ဗၟာ]] တံလေဝ် စကာဒၟံင် ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲပရေင်ဗၞိက် ဇိုင်ပယျဵုဂမၠိုင်ရ။ 

== ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ ==
ပ္ဍဲခေတ်ကိုပ်ကၠာ အခိင်ဟွံဂွံစကာ သြန်စက္ခောဏီဂှ် ဍုင်သေံတံ စကာကၠုင် &quot;ဖွတ်ဒွါင်&quot; (พดด้วง - Pod Duang) ဟွံသေင်မ္ဂး မသြန်ကလောံ မကၠောန်လဝ် နကဵုသြန်ဇေတ်တ်ရ။ သြန်ဖွတ်ဒွါင်ဝွံ စကာကၠုင်လဝ် နူခေတ်သုခေါဒယ (Sukhothai) စဵုကဵုစိုပ် ခေတ်ရတနကောသိန် (Rattanakosin) လပါ်စရ။
 
ယၟုမ္ဂး &quot;ဘာတ်&quot; ဂှ် တမ်မူလဍေံ ဒှ်လျိုင်ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (၁ ဘာတ် = ၁၅ ဂရာမ်) မဒှ်ရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၈၉၇ လက်ထက် သၟိင်ရာမမရနုက်ကဵုမသုန် ([[သၟိင်စူဠာလင်္ကရဏ]]) ဂှ် စပံက်လဝ် သၞောတ်သြန်စှ် (Decimalization) တုဲ ၁ ဘာတ် ဂှ် ညီသၟဟ်ကဵု ၁၀၀ သတၚ် ရ။ ကၠာဟွံစိုပ် သၞာံ ၁၈၉၇ ဂှ် သၞောတ်သြန်သေံဝွံ ပါ်လဝ် သၞောတ် ၈၊ ဥပမာ - ၁ ဘာတ် = ၈ ဖိုအ် (fuang)၊ ၁ ဖိုအ် = ၈ အာတ် (att) မဒှ်ရ။ သၞောတ်သြန်ဖွတ်ဒွါင်ဂှ် ကၠေံကၠက်အာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၄ ရ။

== သၞောတ်လှုဲ ကေုာံ ပရေင်တန်ကြန် ==
ပ္ဍဲစက်တင်ဗါ ၁၉ (၁၉၀၂) ဂှ် အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ ပတိတ်လဝ် သၞောတ်လှုဲ စက္ခော (Banknote) ကိုပ်ကၠာအိုတ် သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲစကာ ပ္ဍဲပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။ သြန်ဘာတ်ဂှ် ပ္ဍဲအခိင်တြေံမ္ဂး ဆက်စပ်လဝ်ကဵု ၚုဟ်မးသြန် ပံင်ဗြိတိန် (Pound sterling) တုဲ ဗွဲကြဴ ဆက်စပ်ကဵု ၚုဟ်မး သြန်ဒဝ်လာအမေရိကာန် (US Dollar) ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ပၞာန်ဂၠးကဝ် ဒုတိယဂှ် ၚုဟ်မးသြန်ဘာတ်ဂှ် ဆက်စပ်လဝ်ကဵု ယေန်ဂျပါန် (Japanese Yen) မဒှ်ရ။

ပ္ဍဲခေတ်လက္ကရဴဏအ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ ၚုဟ်မးသြန်ဘာတ် (Exchange rate) ဝွံ တန်တဴဒၟံင် လ္တူ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ၚုဟ်မး သြန်ဂၠးတိဂမၠိုင်ရ။

== မသြန်ဂမၠိုင် (Coins) ==
မသြန် ဍုင်သေံဂှ် ပတိတ်လဝ် နူကဵု ဌာနပတိတ်မသြန်ဨကရာဇ် (Royal Thai Mint) ရ။ လၟုဟ်ဝွံ မသြန် မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲဖျာဂမၠိုင်ဂှ် နွံဗွဲသၟဝ်ဝွံရ -

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ မသြန်ဍုင်သေံ မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန် (ခေတ် သၟိင်ရာမ ၁၀)
|-
! ဗီုပြင်
! ၚုဟ်မး
! သတ္တု မကၠောန်လဝ်
! ဗီုရုပ် မုက်
! ဗီုရုပ် စး
|-
| [[File:1_Satang_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၁ သတၚ်
| အလုမဳနဳယောမ် (Aluminum)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:25_Satang_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၂၅ သတၚ်
| ကြေးနီ (Copper plated steel)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:50_Satang_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၅၀ သတၚ်
| ကြေးနီ (Copper plated steel)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:1_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၁ ဘာတ်
| နဳကယ် (Nickel plated steel)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:2_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၂ ဘာတ်
| သၠာဲ (Aluminium bronze)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:5_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၅ ဘာတ်
| ဓရိုတ် (Cupronickel clad copper)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|-
| [[File:10_Baht_Rama_X_Coin.jpg|50px]]
| ၁၀ ဘာတ်
| သတ္တုၜါဂကူ (Bimetallic)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| စၟတ်သမ္တီ တဆိပ်ဨကရာဇ်
|}

*တင်စၟတ်: မသြန် ၁၊ ၅၊ ကေုာံ ၁၀ သတၚ်တံဂှ် ဟွံစကာ ပ္ဍဲဖျာဓမ္မတာတုဲ ဆက်စပ် သွက်ပရေင်ကမၠောန် ဘဏ်ဟေင် စကာရ။

== ဗီုပြင်သြန်စက္ခော (Banknotes) ==
သြန်စက္ခော ဍုင်သေံဂှ် ဒှ်စၟတ်သမ္တီ ခေတ်ဆက်ဆက် ကေုာံ ပြံင်လှာဲကၠုင်လဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ကဵု အလန်ရ။ သြန်စက္ခော ခေတ်လၟုဟ်ဂှ် (ခေတ် သၟိင်ရာမ ၁၀) ဒှ် သြန်စက္ခော ခေတ်မရနုက်ကဵု ၁၇ (Series 17) မဒှ်ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ သြန်စက္ခောဍုင်သေံ မစကာဒၟံင် (Series 17)
|-
! ၚုဟ်မး
! အသာ် အဓိက
! ဗီုရုပ် မုက်
! ဗီုရုပ် စး
|-
| ၂၀ ဘာတ် (฿20)
| အသာ်တ္ၚေက် (Green)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်ဖရရွင်၊ သၟိင်ရာမခမ်းဟေင်
|-
| ၅၀ ဘာတ် (฿50)
| အသာ်သွာ (Blue)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်နရေသုရ်၊ သၟိင်နရာယ်
|-
| ၁၀၀ ဘာတ် (฿100)
| အသာ်ဗကေတ် (Red)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်တက်သိဉ်၊ သၟိင်ရာမ ၁
|-
| ၅၀၀ ဘာတ် (฿500)
| အသာ်ခဍောင် (Purple)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်ရာမ ၃၊ သၟိင်ရာမ ၄
|-
| ၁၀၀၀ ဘာတ် (฿1000)
| အသာ်ပတေင် (Brown)
| သၟိင်မှာဝဇိရာလင်္ကရဏ
| သၟိင်ရာမ ၅၊ သၟိင်ရာမ ၉
|}

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ စပတိတ် သြန်စက္ခော ၂၀ ဘာတ် နကဵု ပလတ်သတေတ် (Polymer banknotes) သွက်ဂွံ ယိုက်ဂၠိုင် ပရေင်ခိုင်ကၠိုက် ကေုာံ ဍာ်ဇမၠိင်ရ။

== ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ၚုဟ်မးသြန် ==
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင်သေံဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်လဝ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲအကြာသၞာံ ၁၉၈၅ စဵုကဵု ၁၉၉၆ ရ။ ဆ္ဂး ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၇ ဂှ် က္တဵုဒှ် ပြသၞာပရေင်သြန် (Asian Financial Crisis / တွမ်ယမ်ကုင် ပြသၞာ) တုဲ ၚုဟ်မး သြန်ဘာတ်ဂှ် စှ်ေအာ ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။ ကိုပ်ကၠာ ဟွံဒှ် ပြသၞာဂှ် ၁ ဒဝ်လာအမေရိကာန် = ၂၅ ဘာတ် နွံတုဲ၊ ပ္ဍဲအခိင်ပြသၞာဂှ် ၚုဟ်မးစှ်ေအာ စဵုကဵု ၁ ဒဝ်လာအမေရိကာန် = ၅၆ ဘာတ် မဒှ်ရ။ 

နူကဵုသၞာံ ၁၉၉၇ တုဲ အလဵုအသဳဍုင်သေံ ပြံင်လှာဲထောံ သၞောတ်သြန် နူကဵု Fixed exchange rate စိုပ်အာ သၞောတ်သြန် ၚုဟ်မး မပြံင်လှာဲမာန် (Floating exchange rate) စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်ရ။

== ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ ==
ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ (Bank of Thailand - BOT) ဝွံ က္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၂ တုဲ ဒှ်ဌာနအဓိက သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ၚုဟ်မးသြန်၊ ပရေင်စၟိန်ပြမာန် သြန် ကေုာံ ပတိတ် သြန်စက္ခောဂမၠိုင်ရ။ ရုင်အုပ်ကၠာ် ဘဏ်ဗဟဵုဂှ် နွံပ္ဍဲ [[ဍုင်ၜင်ကံက်]] တုဲ ယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင် ညံင်သြန်ဘာတ် ဂွံတန်ကြန်ရ။ 

== ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲခေတ်တၟိ (Digital Currency) ==
ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital era) ဏအ် ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ ဖန်ဇန်ဒၟံင် သွက်ဂွံ ပတိတ် သြန်ဒဳဂျဳတေဝ် ဘဏ်ဗဟဵု (Central Bank Digital Currency - CBDC) မကော်ခဴစ ဒဳဂျဳတေဝ်ဘာတ် (Digital Baht) ရ။ ပရေင်ဏအ်ဂှ် ရန်တၟံလဝ် သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေံ ပရေင်စကာ သြန်စက္ခော ကေုာံ သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင်ပြံင်သြန် လ္တူလာင် (Online transactions) ညံင်ဂွံ ပြဟ်ပြေဟ် ကေုာံ ဂီုကၠီုရ။ PromptPay သၞောတ်ပြံင်သြန်ဂှ်လေဝ် ဒှ်အရာပြာကတ်အိုတ် သွက်ဂွံ စကာသြန်ဘာတ် ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ရ။

== အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်စကာ ==
ပ္ဍဲအခိုက်ကၞာ ဂကူသေံမ္ဂး လ္တူမသြန် ကေုာံ သြန်စက္ခော ဇၟာပ်ဇၟာပ်တၞးဂှ် နွံကဵု ဗီုရုပ် သၟိင်ဨကရာဇ် သေံ (King of Thailand) တုဲ ညးတံ ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ ဗွဲမလောန်ရ။ ပရေင်လိုန်ဒုင် မသြန် ဟွံသေင်မ္ဂး သြန်စက္ခော ကေုာံ ပရေင်ကဝေင်ပလီု ဗီုရုပ် ဨကရာဇ် မနွံလ္တူ သြန်ဂှ် ဒှ်ဒုဟ်ရာဇဝတ် ဇၞော်ကဵုဒြဟတ် မဖံက်ပလီု သၞောဝ် လေဿ-မာဂျသတေ (Lèse-majesté) ပ္ဍဲဍုင်သေံရ။

== နိဿဲ ကေုာံ လေန်မ္ၚး ==
'''နိဿဲဂမၠိုင်'''
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;bot_history&quot;&gt;Bank of Thailand. (2020). [https://www.bot.or.th/English/Banknotes/HistoryAndSeriesOfBanknotes/Pages/default.aspx &quot;History of Thai Banknotes&quot;]. Retrieved 13 October 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bis_swift&quot;&gt;Bank for International Settlements (BIS). (2019). &quot;Triennial Central Bank Survey Foreign exchange turnover in April 2019&quot;. Retrieved 13 October 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;asian_crisis&quot;&gt;Krugman, P. (1999). *The Return of Depression Economics*. W.W. Norton &amp; Company. ISBN 0-393-04839-X.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;thai_mint&quot;&gt;Royal Thai Mint. (2023). [https://www.royalthaimint.net &quot;Coin Production and History&quot;]. Retrieved 13 October 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;polymer_note&quot;&gt;The Nation Thailand. (2022). &quot;BOT to issue new 20-baht polymer banknotes&quot;. Published Jan 20, 2022.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

'''လေန်မ္ၚးဂမၠိုင်'''
* [https://www.bot.or.th/ ရုင်ဘဏ်ဗဟဵု ဍုင်သေံ (Bank of Thailand)]
* [https://www.royalthaimint.net/ ဌာနပတိတ်မသြန်ဨကရာဇ် ဍုင်သေံ (Royal Thai Mint)]

{{Navbox
| name = သြန် အာသဳယျာန်
| title = [[သြန်]] ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[အာသဳယျာန်]] (ASEAN)
| listclass = hlist
| list1 = 
* [[ကျာတ်]] (ဗၟာ)
* [[ခေပ်]] (လာအို)
* [[ဒေါင်]] (ဗဳယေတ်နာမ်)
* [[ဒဝ်လာ သေင်ကာပူ]] (သေင်ကာပူ)
* [[ဒဝ်လာ ဗရူနိုင်း]] (ဗရူနိုင်း)
* [[ဘာတ်]] (သေံ)
* [[ပဳသိုဝ်]] (ဖဳလိပ်ပေန်)
* [[ရဳယေဝ်]] (ကမ္ဗောဒဳယျာ)
* [[ရူပဳယျာ]] (အေန်ဒဝ်နဳယျာ)
* [[ရင်ဂေတ်]] (မာလေယျာ)
}}

{{DEFAULTSORT:ဘာတ်}}
[[Category:သြန်ဍုင်သေံ]]
[[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[Category:ဍုင်သေံ]]
[[Category:သြန် အာသဳယျာန်ဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>blu8oq0rwuo6weis8pmhs0aw7ekuy94</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပါတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12288</id>
    <revision>
      <id>58304</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox settlement | name                    = ပါတ် | native_name             = Perth | native_name_lang        = en | settlement_type         = [[ဍုင်ဇၞော်]] | image_skyline           = Perth City Montage.png | imagesize               = 275px | image_caption           = ဗီုရုပ် ဍုင်ပါတ် နူကဵု ဒိုဟ်နာနာ (လ္တူနူ ဇရေ...&quot;</comment>
      <origin>58304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22348" sha1="p84s9hqdixxb7nsz8jy3k5cptivxno5" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = ပါတ်
| native_name             = Perth
| native_name_lang        = en
| settlement_type         = [[ဍုင်ဇၞော်]]
| image_skyline           = Perth City Montage.png
| imagesize               = 275px
| image_caption           = ဗီုရုပ် ဍုင်ပါတ် နူကဵု ဒိုဟ်နာနာ (လ္တူနူ ဇရေင်ပါဲ - တိုက်သၠုင်ဍုင်၊ ၜဳသွာန်၊ တိုက်အလဵုအသဳ၊ တိုက်ပါလဳမာန်၊ ဘာကျာ်စိန့်ဂျတ်)
| image_flag              = Flag of Perth.svg
| image_seal              = Coat of arms of Perth.svg
| pushpin_map             = Australia
| pushpin_map_caption     = ဒၞာဲဒတန် ဍုင်ပါတ် ပ္ဍဲ သြသတြေလျာ
| coordinates             = {{coord|31|57|8|S|115|51|32|E|region:AU-WA_type:city|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ဍုင်
| subdivision_name        = [[သြသတြေလျာ]]
| subdivision_type1       = တွဵုရး
| subdivision_name1       = [[တွဵုရး သြသတြေလျာပလိုတ်]]
| established_title       = တန်တဴ
| established_date        = ၁၂ အဝ်ဂေတ် ၁၈၂၉
| founder                 = ဂျိမ်းသတေလင် (James Stirling)
| elevation_m             = 31.5
| area_total_km2          = 6417.9
| population_total        = 2147395
| population_as_of        = 2021
| population_density_km2  = 334.59
| timezone                = AWST
| utc_offset              = +8
| postal_code_type        = ကုဒ်ပွိုင်ဍုင်
| postal_code             = 6000
| website                 = [https://perth.wa.gov.au perth.wa.gov.au]
}}

'''ပါတ်''' ({{lang-en|Perth}}) ဝွံ ဒှ်ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင်မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ [[တွဵုရး သြသတြေလျာပလိုတ်]] (Western Australia) တုဲ ဒှ်ဍုင်ဇၞော် မရနုက်ကဵု ပန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင် [[သြသတြေလျာ]] ရ။ ဍုင်ပါတ်ဝွံ နွံဒၟံင် ပ္ဍဲကရေက် ရးပလိုတ်-သၠုင်ကျာ သြသတြေလျာတုဲ ဇၞော်မောဝ်တဴ လ္တူသြင် [[ၜဳသွာန်]] (Swan River) ရ။ အတိုင်စရင်လၟိဟ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ပါတ် သီုဖအိုတ် နွံၜိုတ် ၂.၁၄ ပြကောဋ္ဋကောဋ် (မဳလဳယာန်) ရ။

== ပဏာမ (Introduction) ==
ဍုင်ပါတ်ဝွံ နွံဒၟံင် ပ္ဍဲအကြာ ၜဳအိန္ဒိယ (Indian Ocean) ကေုာံ ဒဵုဒါလင် (Darling Scarp) တုဲ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမဇၞော်မောဝ်ရ။ ဍုင်ပါတ်ဝွံ ဒှ်ဗဟဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် သွက်တွဵုရး သြသတြေလျာပလိုတ်တုဲ ဒှ်ဒၞာဲရုင်ကမ္မဏဳ အဓိကဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ကမ္မဏဳခါင်သတ္တု ကေုာံ ကမ္မဏဳကၠေင်ဍာ်တံ ရုံးစိုက်ရာ ဒၞာဲဒတန်မွဲရ။ ဟိုတ်နူ ရာသဳဥတုခိုဟ် ကေုာံ ဒၞာဲဒတန်ကျေဝ်ဂေါဝ်တုဲ ဍုင်ပါတ်ဝွံ ဒှ်ဍုင်မၞိဟ်တံ ဒးစိုတ် ဂွံပဒတဴအိုတ်တုဲ သီုကလိဂွံ စၟတ်သမ္တီ ဍုင်မံင်စသိုင်ခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိ (Most Livable Cities) မွဲကီုရ။

== ဝင် (History) ==
=== ခေတ်တြေံ ကေုာံ မၞိဟ်တမ်မူလ ===
ကၠာဟွံစိုပ် အခိင်ဂကူဥရောပတံ မလုပ်ကၠုင်စိုပ်ဏီဂှ် ဒေသဍုင်ပါတ်ဝွံ ဂကူတမ်မူလ ဝါဂျုက် နူၚာ (Whadjuk Noongar) တံ ပဒတဴကၠုင်လဝ် လုကဴ ပွိုင် ၄၀,၀၀၀ သၞာံ ပြင်ရ။ ညးတံ ကော်ခဴစ ဒေသဝွံ နကဵုယၟု ၜူလူ (Boorloo) တုဲ ဂယိုင်လမျီု နကဵု ပရေင်လၟာ် ကေုာံ ပရေင်တဵုလွဳ ဗွဲမဍောတ်သွတ်ရ။ ၜဳသွာန်ဝွံ ဒှ်ဒၞာဲအဓိက သွက်ဂကူနူၚာတံ သွက်ဂွံ ဂၠာဲစၞစ ကေုာံ သွက်ပရေင်ဘာသာ ယေန်သၞာင်ရ။

=== ပရေင်တန်တဴ ဂကူဥရောပ ===
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၂၉ ဂှ် ကပ္ပတိန် ဂျိမ်းသတေလင် (Captain James Stirling) စိုပ်ကၠုင်တုဲ ခၞံဗဒှ် ဍုင်ပါတ် နဒဒှ် ဒၞာဲတန်တဴ [[ကဝ်လဝ်နဳ ၜဳသွာန်]] (Swan River Colony) ရ။ ယၟုဍုင်ပါတ်ဝွံ ညးတံ ကေတ်လဝ် နူကဵု ယၟုဍုင်ပါတ် ပ္ဍဲရးသကတ်လာန် (Scotland) ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၅၀ ဂှ် သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ ဍုင်တုဲ သၟိင်အေင်ဂလိက်တံ ပလံင်နင် ကောန်ထံင်တံ (Convicts) သွက်ဂွံ ကၠောန်ကမၠောန် ဇိုင်တဲရ။ ကမၠောန်သြိုင်ခၞံ အဓိက ဗီုကဵု တိုက်စရင်ဍုင် တံဂှ် သြိုင်ခၞံလဝ် နကဵု ဒြဟတ်ကောန်ထံင်တံရ။

=== ခေတ်ထဝ် ကေုာံ ခေတ်တၟိ ===
ပ္ဍဲကၞောတ် ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ (၁၈၉၀ ဝန်းကျင်) ဂှ် ပ္ဍဲဒေသ ကာလဂူလဳ (Kalgoorlie) ကေုာံ ကူဂါဒဳ (Coolgardie) တံ ဂၠာဲဆဵု ထဝ်တုဲ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် ပြံင်လုပ်ကၠုင် ဍုင်ပါတ် သွက်ဂွံ ဂၠာဲပိုန်ဒြပ်ရ။ ပရေင်ဏအ် ပကဵု ဍုင်ပါတ် ဇၞော်မောဝ်တိုန် ဗွဲမပြဟ်ရ။ ကြဴနူ ပၞာန်ဂၠးတိ ဒုတိယ တုဲ မၞိဟ်နူရးဥရောပ (ဗွဲတၟေင် နူအဳတလဳ ကေုာံ ဂရိတ်) ပြံင်လုပ်ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ စိုပ် ၂၁ ဗွဝ်ကၠံမ္ဂး ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ခါင်သတ္တု (Mining Boom) ဇၞော်မောဝ်တိုန်တုဲ ဍုင်ပါတ်လေဝ် ဒှ်ကၠုင် ဍုင်ခေတ်တၟိ မၞုံကဵု တိုက်သၠုင်တံ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။

== ပထဝဳဝင် (Geography) ==
ဍုင်ပါတ်ဝွံ နွံလ္တူ ခရိုင်ပြင်ၜဳ သွာန် (Swan Coastal Plain) မဒှ် ဒၞာဲတိလ္ၚာ အကြာ ၜဳအိန္ဒိယ ပ္ဍဲလ္ပာ်ပလိုတ် ကေုာံ ဒဵုဒါလင် (Darling Scarp) ပ္ဍဲလ္ပာ်ဗၟံက် ရ။ ဍုင်ဇၞော်ဝွံ တန်တဴလ္တူ သြင်ၜဳသွာန်တုဲ ၜဳဏအ် ဇွောဝ်စှ်ေအာ စိုပ် ၜဳအိန္ဒိယ ပ္ဍဲဒေသ ဖရဳမေန်တေဝ် (Fremantle) ရ။ 
တိဍာ် ဍုင်ပါတ်ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ်တိဗ္တဳ (Sandy soil) တုဲ ပ္ဍဲလ္ပာ်ဒဵုဂှ် ဒှ်တိဍိုတ်ရ။ ပရေင်ပထဝဳဝင် ဍုင်ပါတ်ဝွံ ပကဵု ညံင်ဍုင်ဂှ် ဂွံနွံကဵု ဂြိုပ်ဆု ကေုာံ တၞံဆု သဘာဝ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲလဒေါဝ်ဍုင်ဂှ် ကၠအ်ပ္ကဴ [[ကင်းပါတ်]] (Kings Park) မဒှ် ကၠအ်ပ္ကဴလဒေါဝ်ဍုင် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိမွဲ နွံဒၟံင်ရ။

== ဥတုရာသဳ (Climate) ==
ဍုင်ပါတ်ဝွံ နွံကဵု ရာသဳဥတု မေဒဳတာရေနဳယေန် (Mediterranean climate - Köppen: ''Csa'') မဒှ် ရာသဳဥတု ကညင် ကတဴ ကေုာံ ကသီု ဍိုန်ဍောတ်ရ။ ပ္ဍဲဥတုကညင် (ဂိတုဒဳဇြေန်ဗာ စဵုကဵု ဖေဖဝ်ဝါရဳ) ဂှ် ကတဴဗွဲမလောန်တုဲ ဓါတ်ဂမ္တဴ စိုပ်မာန် ၃၀ စဵုကဵု ၄၀ ဒဳဂရဳ သေန်တဳဂရိတ် (Celsius) ရ။ ပ္ဍဲအခိင်တ္ၚဲစေင်မ္ဂး ကျာၜဳ နူဖရဳမေန်တေဝ် (Fremantle Doctor) ပိုက်လုပ်ကၠုင်တုဲ ပကဵု ညံင်ဂွံ ၜိုတ်ဖျိုဟ်စှ်ေကီုရ။ 
ဥတုကသီု (ဂိတုဂျောန် စဵုကဵု အဝ်ဂေတ်) ဂှ် ဗြဲဂူဂၠိုင်တုဲ ဓါတ်ဂမ္တဴ နွံအကြာ ၈ စဵုကဵု ၁၉ ဒဳဂရဳ သေန်တဳဂရိတ် ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center&quot;
|+ '''စရင် ဥတုရာသဳ ဍုင်ပါတ် (Perth Climate Data)'''
|-
! ဂိတု !! ဇန် !! ဖေ !! မာတ် !! အေ !! မေ !! ဂျောန် !! ဂျူ !! အဝ် !! သေပ် !! အံက် !! နဝ် !! ဒဳ !! သၞာံ
|-
| '''ဂမ္တဴ သၠုင်အိုတ် (°C)''' || 31.4 || 31.8 || 29.8 || 25.8 || 22.4 || 19.4 || 18.5 || 19.1 || 20.4 || 23.4 || 26.6 || 29.3 || 24.8
|-
| '''ဂမ္တဴ သဝ်အိုတ် (°C)''' || 18.2 || 18.4 || 16.8 || 13.9 || 10.5 || 8.7 || 7.9 || 8.3 || 9.6 || 11.6 || 14.3 || 16.5 || 12.9
|-
| '''လၟိဟ်ဗြဲ (mm)''' || 10.4 || 14.8 || 20.3 || 36.3 || 88.0 || 128.5 || 146.5 || 121.3 || 82.5 || 37.8 || 23.3 || 11.2 || 720.9
|}

== လၟိဟ်မၞိဟ် ကေုာံ ဂကူဂမၠိုင် (Demographics) ==
အတိုင်စရင်လၟိဟ်မၞိဟ် သၞာံ ၂၀၂၁ မ္ဂး ဍုင်ပါတ်ဝွံ နွံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ၂,၁၄၇,၃၉၅ တၠတုဲ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒှ်ဂကူ အေန်ဂလော-သေတ်သန် (Anglo-Saxon) ရ။ ဆ္ဂး ဍုင်ပါတ်ဝွံ ဒှ်ဍုင်မၞုံကဵု ဂကူနာနာ (Multiculturalism) တုဲ မၞိဟ်မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲဍုင်သ္အာင် နွံၜိုတ် ၃၆% ရ။ ဂကူမပြံင်လုပ်ကၠုင် ဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်နူကဵု ကၟိန်ဍုင်အေင်ဂလာန်၊ [[နျူဇြဳလာန်]]၊ အိန္ဒိယ၊ [[ကြုက်]]၊ တောင်အာဖရိက ကေုာံ မလေယှာ တံရ။
ပ္ဍဲပရေင်ဘာသာမ္ဂး မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် ရှ်ေသှ်ေ ခရေတ်ယာန် (Christianity) တုဲ ဘာသာ ဟွံမွဲလေဝ် နွံဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ။ တုဲပၠန် ဘာသာ ဟိန္ဒူ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ အေတ်သလာမ် တံလေဝ် နွံတဴ အတိုင်လၟေင် လၟိဟ်မၞိဟ် မပြံင်လုပ်ကၠုင်ဂှ်ရ။

== ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy) ==
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင်ပါတ်ဝွံ သ္ဇိုင်လဝ် လ္တူ ပရေင်ခါင်သတ္တု (Mining) ကေုာံ စွမ်းအင် (Energy) ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ တွဵုရး သြသတြေလျာပလိုတ်ဝွံ နွံကဵု ဓါတ်သတ္တု ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ပသဲ၊ ထဝ်၊ ဓါတ်င္ၚေက် ကေုာံ ကၠေင်ဍာ်တံရ။ ကမ္မဏဳဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု BHP, Rio Tinto ကေုာံ Woodside တံဂှ် ပံက်လဝ် ရုင်ဗဟဵု ပ္ဍဲဍုင်ပါတ် အိုတ်ရ။
ပါဲနူ ပရေင်ခါင်သတ္တုတုဲ ပရေင်ကမၠောန် သမၠာဲ (Services)၊ ပရေင်ဗ္တောန်ပညာ၊ ကေုာံ ပရေင်ကမ္မဏဳ တဵုလွဳ ကေုာံ ဇွောံမ တံလေဝ် ဒှ်အဓိက ဒြဟတ်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင်ပါတ် မွဲကီုရ။ ပရေင်ကမၠောန် အာတရဴ (Tourism) ဂှ်လေဝ် လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠးတိတံ ကၠုင်ဝေင် ဍုင်ပါတ် ဇၟာပ်ဇၟာပ်သၞာံတုဲ လုပ်လၟိဟ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်ရ။

== ပရေင်ပညာ (Education) ==
ဍုင်ပါတ်ဝွံ နွံကဵု တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ ဇၞော်ဇၞော် (၅) မတုဲ ပ္ဍဲဂှ်မ္ဂး တက္ကသိုလ် သြသတြေလျာပလိုတ် (University of Western Australia - UWA) ဂှ် ဒှ်တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ်တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၁၁ ရ။ ပါဲနူဂှ်မ္ဂး -
* တက္ကသိုလ် ကာတေန် (Curtin University)
* တက္ကသိုလ် မာဒံက် (Murdoch University)
* တက္ကသိုလ် အဳဒေတ် ကိုဝ်ဝါန် (Edith Cowan University - ECU)
* တက္ကသိုလ် နဝ်တာဒေမ် (University of Notre Dame Australia)
တက္ကသိုလ်တံဝွံ ဇၞော်မောဝ်လ္ပာ် ပရေင်သုတေသန ကေုာံ ပရေင်ပညာ သိပ္ပံတုဲ ကွးဘာ နူဍုင်သ္အာင်တံ ကၠုင်ကတ်ပညာ ပ္ဍဲဍုင်ပါတ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ဍုင်ပါတ်ဝွံ သီုနွံကဵု ဘာဗ္တောန်ပညာ ကဆံင်သၠုင် TAFE မဗ္တောန်ကဵု ကွတ်တဲ နာနာသာ်ကီုရ။

== ယေန်သၞာင် ကေုာံ အနုသုခုမ (Culture and Arts) ==
ဍုင်ပါတ်ဝွံ ဒှ်ဗဟဵု ယေန်သၞာင် အနုသုခုမ မွဲတုဲ ဇၟာပ်ဇၟာပ်သၞာံ သ္ဘင်ပါတ် (Perth Festival) မဒှ် သ္ဘင်အနုသုခုမ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲသြသတြေလျာဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်ဒၟံင်ရ။ တိုက်ထ္ၜးပျး တွဵုရး (WA Museum Boola Bardip) ကေုာံ တိုက်ထ္ၜးရုပ်ကသူ (Art Gallery of Western Australia) တံဂှ် ဒှ်ဒၞာဲထ္ၜးပျး ယေန်သၞာင် ကေုာံ အနုသုခုမ ဒေသတံရ။ 

ပ္ဍဲလ္ပာ် ဝိုင်ဇမၠိင် (Sports) မ္ဂး ဍုင်ပါတ်ဝွံ နွံကဵု ကဝိုင်ဇၞော် ဥပတပ် (Optus Stadium) မနွံကဵု ခုင် ၆၀,၀၀၀ တုဲ ပ္ဍဲဂှ်မ္ဂး ဝေင်ပြိုင်ဒၟံင် ဂၠံက်ကွာ်သြသတြေလျာ (Australian Rules Football - AFL) ရ။ ဂကောံ West Coast Eagles ကေုာံ Fremantle Dockers တံဂှ် ဒှ်ဂကောံ ဇမၠိင် အဓိက သွက်ဍုင်ပါတ်ရ။ ပါဲနူဂှ်မ္ဂး ကစား ခရစ်ကတ် (Cricket) ကေုာံ ရပ်ဘဳ (Rugby) တံလေဝ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန်ရ။

== ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် (Transport) ==
ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲဍုင်ပါတ်ဂှ် ဒှ်စနစ် မခိုဟ်မွဲတုဲ ထိင်ဒဝ်လဝ် နကဵု ဂကောံ တရန်ပါတ် (Transperth) ရ။ ပ္ဍဲဂှ်မ္ဂး ပါလုပ် -
* '''က္ၜင်ကျာ''' : [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ်]] (Perth Airport) ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်အဓိက သွက်ဂွံ ဆက်စၠောံကဵု ဍုင်အာရှ ကေုာံ ဥရောပ တံရ။
* '''ကွဳစက် ပၟတ် (Trains)''' : နွံလၟေင်တရဴ (၆) လၟေင် မဆက်စၠောံလဝ် လဒေါဝ်ဍုင် ကေုာံ ပွိုင်ဍုင် မ္ၚးတံရ။
* '''ကွဳစက် က္ၜင် (Buses)''' : ကွဳစက်က္ၜင် Transperth တံဂှ် အာကၠုင်ဒၟံင် အလုံမွဲဍုင်တုဲ ပ္ဍဲလဒေါဝ်ဍုင်မ္ဂး ကွဳစက် CAT ဂှ် ဍိုက်မာန် နကဵု ဟွံဒးကဵု င္ၚုဟ်မးရ။
* '''ဂၠံင်ဍာန်''' : ဂၠံင်ဍာန်ဇၞော် (Freeways) ဗီုကဵု Mitchell Freeway ကေုာံ Kwinana Freeway တံဂှ် ဆက်စၠောံလဝ် ဍုင်ပါတ် လ္ပာ်သၟဝ်ကျာ ကေုာံ သၠုင်ကျာ ရ။

== ပရေင်အုပ်ဓုပ် (Governance) ==
ဍုင်ပါတ်ဝွံ ဒှ်ဍုင်ဇၞော် သွက် တွဵုရး သြသတြေလျာပလိုတ် တုဲ ပါလဳမာန် တွဵုရး (Parliament of Western Australia) ကေုာံ တိုက်အလဵုအသဳ တွဵုရးတံ နွံဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်ဏအ်ရ။ ပ္ဍဲကဆံင် ဒေသ (Local Government) မ္ဂး ဍုင်ပါတ်ဝွံ ပါ်လဝ် ပွိုင်ဍုင်အုပ်ဓုပ် (Local Government Areas - LGAs) ၜိုတ် ၃၀ ပြင်တုဲ၊ ပွိုင်ဍုင်အုပ်ဓုပ် လဒေါဝ် (City of Perth) ဝွံ ဒှ်ဒၞာဲ ဗဟဵု ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။

== နိဿဲ (References) ==
&lt;references&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2021 |title=Regional Population, 2021 |publisher=Australian Bureau of Statistics |date=2022-07-26 |access-date=2023-10-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009021.shtml |title=Climate statistics for Perth |publisher=Bureau of Meteorology |date=2023-01-01 |access-date=2023-10-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sro.wa.gov.au/ |title=History of Western Australia |publisher=State Records Office of Western Australia |date=2021-05-15 |access-date=2023-10-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://perth.wa.gov.au/en/council |title=City of Perth Governance |publisher=City of Perth |date=2023-08-20 |access-date=2023-10-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.westernaustralia.com/en/places-to-visit/perth-and-surrounds |title=Perth and Surrounds Tourism |publisher=Tourism Western Australia |date=2023-09-10 |access-date=2023-10-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name  = ဍုင်ဇၞော် သြသတြေလျာဂမၠိုင်
| title = ဍုင်ဇၞော် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင် [[သြသတြေလျာ]] 
| listclass = hlist
| list1 = 
* [[ကေန်ဘာရာ]] (Canberra)
* [[သေတ်ဒနဳ]] (Sydney)
* [[မေဝ်ဗောန်]] (Melbourne)
* [[ဗရိတ်သဗိန်း]] (Brisbane)
* [[ပါတ်]] (Perth)
* [[အေဒဳလေတ်]] (Adelaide)
* [[ဟာဝ်ဗာတ်]] (Hobart)
* [[ဒါဝေန်]] (Darwin)
}}

{{DEFAULTSORT:ပါတ်}}
[[Category:ပါတ်]]
[[Category:သြသတြေလျာ]]
[[Category:တွဵုရး သြသတြေလျာပလိုတ်]]
[[Category:ဍုင်ဇၞော် ပ္ဍဲသြသတြေလျာဂမၠိုင်]]
[[Category:ဍုင် ကေုာံ ကွာန် ပ္ဍဲသြသတြေလျာဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>p84s9hqdixxb7nsz8jy3k5cptivxno5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12289</id>
    <revision>
      <id>58305</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox airport | name         = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ် | nativename   = Perth Airport | image        = Perth Airport T1 Int.jpg | image_width  = 250px | caption      = တာမဳနယ် ၁ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ် | IATA         = PER | ICAO         = YPPH | type         = ညးဍုင်ကွာန် | owner        = သၞေဟ်က္ၜင်...&quot;</comment>
      <origin>58305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12414" sha1="3cel9yg43ahctmvhf7fwhqqwbwb9arw" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name         = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ်
| nativename   = Perth Airport
| image        = Perth Airport T1 Int.jpg
| image_width  = 250px
| caption      = တာမဳနယ် ၁ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ်
| IATA         = PER
| ICAO         = YPPH
| type         = ညးဍုင်ကွာန်
| owner        = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ် ဌာနကုမ္ပဏဳ
| operator     = Perth Airport Pty Ltd
| city-served  = [[ပါတ် (Perth)|ဍုင်ပါတ်]]
| location     = [[တွဵုရး အဝ်သတြေလျာ ပလိုတ်]]၊ [[အဝ်သတြေလျာ]]
| elevation-f  = 67
| elevation-m  = 20
| coordinates  = {{Coord|31|56|25|S|115|58|01|E|type:airport_region:AU-WA|display=inline,title}}
| website      = [https://www.perthairport.com.au/ perthairport.com.au]
| metric-elev  = yes
| metric-rwy   = yes
| r1-number    = 03/21
| r1-length-m  = 3,444
| r1-surface   = ကောန်ကရေတ် / အာတ်သဖါတ် (Asphalt)
| r2-number    = 06/24
| r2-length-m  = 2,163
| r2-surface   = အာတ်သဖါတ်
| stat-year    = ၂၀၂၃
| stat1-header = လၟိဟ်ညးဍိုက်က္ၜင်
| stat1-data   = ၁၄,၂၀၀,၀၀၀
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ်''' ({{lang-en|Perth Airport}} IATA: '''PER''', ICAO: '''YPPH''') ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အကြာကၟိန်ဍုင် ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင် မွဲ မနွံပ္ဍဲ [[ဍုင်ပါတ်]]၊ [[တွဵုရး အဝ်သတြေလျာ ပလိုတ်]]၊ [[ကၟိန်ဍုင်အဝ်သတြေလျာ]] ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဝွံ ဒှ်သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲတွဵုရးအဝ်သတြေလျာပလိုတ်တုဲ ဒှ်ဒတန်အဓိက သွက်ဂွံဆက်စၠောအ်ကဵု ဍုင်အာရှ၊ ဥရောပ ကေုာံ အာဖရိက တံရ။&lt;ref&gt;Smith, John (2020). ''Aviation in Western Australia''. Sydney: AeroBooks. p. 45.&lt;/ref&gt;

== နိဒါန် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ် ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မစကာဂၠိုင်အိုတ် မရနုက်ကဵု (၄) ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်အဝ်သတြေလျာရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဝွံ နွံပ္ဍဲဒေသ မကော်ခဴစ ရပ်ကွက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (Airport suburb) တုဲ ဇမ္ၚောဲနွံ ၜိုတ် ၁၂ ကဳလဝ်မဳတာ (၇.၅ တိုင်) နူလဒေါဝ်ဍုင်ပါတ် (Perth CBD) ရ။ ကုမ္ပဏဳ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်နာနာတံ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပရေင်ဆက်စၠောအ် သွက်ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်ရ။

== ဝင် ==
ကၠာဟွံစိုပ် သၞာံ ၁၉၄၄ ဂှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဝွံ ဒှ်ဒၞာဲက္ၜင်ကျာပၞာန် (Guilford Aerodrome) မွဲရ။ ပ္ဍဲအခိင် ပၞာန်ဂၠးကဝ်အလန်ဒုတိယဂှ် ဒပ်ပၞာန်ကျာအဝ်သတြေလျာ (RAAF) ကေုာံ ဒပ်ပၞာန်ကျာအမေရိကာန် တံ စကာလဝ် သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ဍုင်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၂ ဂှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဝွံ က္လိဂွံယၟု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အကြာကၟိန်ဍုင် ပါတ် (Perth International Airport) ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၇ ဂှ် အလဵုအသဳ အဝ်သတြေလျာ သွံကဵု ကုမ္ပဏဳပုဂ္ဂလိကတုဲ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်လေဝ် က္တဵုဒှ်ကၠုင် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ。&lt;ref&gt;Jones, David (2018). ''The History of Perth Airport''. Melbourne: Aviator Press. p. 112.&lt;/ref&gt;

== ဒတန် ကေုာံ ဌာန်ဒတန် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ် ဝွံ နွံပ္ဍဲ လဒေါဝ်ဗလးတိ ဍုင်ပါတ်တုဲ ဒှ်ဒၞာဲမနွံကဵု တိဗလးခိုဟ် သွက်ဂွံကၠောန် ဂၠံင်ပဝ်က္ၜင်ကျာရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဝွံ ဒှ်ဒတန်အဓိက သွက်ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ကပေါတ်တံရ။ 

== က္ဍိုပ်ဗဒိုပ်ဂမၠိုင် (Terminals) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ် ဝွံ နွံကဵု တာမဳနယ် (Terminal) မသုန်ဒၞာဲ မပါ်လဝ် နကဵုဂကောံဂမၠိုင်ရ။
* '''တာမဳနယ် ၁ (T1):''' ဒှ်တာမဳနယ် အကြာကၟိန်ဍုင် ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင် (Virgin Australia) ရ။ ဒှ်တာမဳနယ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲသၞေဟ်က္ၜင်ကျာဝွံရ။
* '''တာမဳနယ် ၂ (T2):''' ဒှ်တာမဳနယ် အပ္ဍဲဍုင် သွက်က္ၜင်ကျာ ဍောတ်တ် ကေုာံ က္ၜင်ကျာ သွက်ကမၠောန်ခါဲသတ္တု (Fly-in fly-out) တံရ။
* '''တာမဳနယ် ၃ (T3):''' ဒှ်တာမဳနယ် အပ္ဍဲဍုင် သွက်ဂကောံက္ၜင်ကျာ ဂျေတ်သတာ (Jetstar) ကေုာံ ကွောန်တသ် (Qantas) ရ။
* '''တာမဳနယ် ၄ (T4):''' ဒှ်တာမဳနယ် မစကာ သွက်ဂကောံက္ၜင်ကျာ ကွောန်တသ် (Qantas) ဟေင်ရ။&lt;ref&gt;Williams, Peter (2021). ''Terminal Operations in Australia''. Brisbane: Transport Books. p. 89.&lt;/ref&gt;

== ဂၠံင်ကျာ ကေုာံ ဒၞာဲဒတန် ==
ဂကောံက္ၜင်ကျာ နူဍုင်နာနာတံ ကၠုင်စိုပ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ် ဝွံရ။ 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ဂကောံက္ၜင်ကျာ
! ဒၞာဲဒတန်
|-
| [[AirAsia|အဲအေယျာ]]
| [[ကွာလာလာမ်ပူ]] (Kuala Lumpur)
|-
| [[Qantas|ကွောန်တသ်]]
| သေတ်ဒနဳ, မေလ်ဗောန်, လန်ဒန်, သေင်ကာပူ
|-
| [[Singapore Airlines|သေင်ကာပူ က္ၜင်ကျာ]]
| သေင်ကာပူ (Singapore)
|-
| [[Emirates|အဳမဳရိတ်]]
| ဒူဗာင် (Dubai)
|-
| [[Virgin Australia|ဗာဂျေန် အဝ်သတြေလျာ]]
| ဗရိတ်သဗိန်, အာဒေလိတ်
|}

== ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် ကေုာံ ပရေင်စၟိန်ပြမာန် ==
ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ် ဝွံ ဒုင်တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် လၟိဟ် ၜိုတ် ၁၄ မဳလဳယာန်ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဝွံ ဒှ်ဒၞာဲအဓိက သွက်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တွဵုရးအဝ်သတြေလျာပလိုတ်တုဲ ပရေင်စၟိန်ပြမာန်ဂမၠိုင်ဂှ် ကောပ်ကာဲလဝ် နကဵု ဂကောံ Perth Airport Pty Ltd ရ။&lt;ref&gt;Department of Infrastructure (2023). ''Australian Airport Statistics''. Canberra: Australian Government. p. 12.&lt;/ref&gt;

== စက်က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ဒၞာဲပစူ ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဝွံ နွံကဵု ဂၠံင်ပဝ် (Runway) ဇၞော် ၜါဒၞာဲရ။
၁။ '''Runway 03/21:''' ဇမၠိင် ၃,၄၄၄ မဳတာ (၁၁,၂၉၉ ပေ)။ စကာသွက် က္ၜင်ကျာဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု Airbus A380 ကေုာံ Boeing 777 ရ။
၂။ '''Runway 06/24:''' ဇမၠိင် ၂,၁၆၃ မဳတာ (၇,၀၉၆ ပေ)။ စကာသွက် က္ၜင်ကျာဍောတ်တ် ကေုာံ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင်ရ။

== ပရေင်ဆက်စၠောအ် (Ground Transport) ==
သွက်ညးဍိုက်က္ၜင်တံ ဂွံအာကၠုင် လောဲသွာဂှ် ပရေင်ဆက်စၠောအ် နာနာ နွံတဴရ။
* '''ကွဳပၟတ်:''' လၟေင်ကွဳပၟတ် က္ၜင်ကျာ (Airport Line) ဂှ် ဆက်စၠောအ်လဝ် ကဵု လဒေါဝ်ဍုင်ပါတ် တုဲ က္တဵုဒှ် ပရေင်လောဲသွာ ဗွဲမလောန်ရ။ လၟေင်ကွဳပၟတ်ဏအ် ပံက်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ ရ။
* '''ကွဳစက် / ကာ:''' ဂၠံင်ဇၞော် တာန်ဟိုင်း (Tonkin Highway) ဂှ် ဆက်စၠောအ်လဝ် ကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တိုက်ရိုက်ရ။
* '''ကွဳစက်လပါ် (Bus):''' ကွဳစက်လပါ် ညးဍုင်ကွာန် Transperth လေဝ် နွံဒၟံင် လၟိုန်အခိင်ရ။

== ပရေင်ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် ==
ကုမ္ပဏဳ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ် ဝွံ နွံကဵု လၟေင်ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲအနာဂတ်ရ။ လၟေင်ကမၠောန်တံဂှ် ပါလုပ်ကဵု ပရေင်သြိုင်ခၞံ ဂၠံင်ပဝ် တတိယ (Third Runway) ကေုာံ ပံင်ကောံ တာမဳနယ် အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အကြာကၟိန်ဍုင် ပ္ဍဲမွဲဒၞာဲ ညံင်ဂွံဒှ် ဒၞာဲမွဲဓဝါဲရ။ ပရေင်ဏအ်ဂှ် ရန်တၟအ်လဝ် သွက်ဂွံ စိုပ်ဒတုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၃၀ ရ。&lt;ref&gt;Perth Airport Master Plan (2020). ''Future Developments''. Perth: PAPL. p. 34.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ကေုာံ လေန်မ္ၚး ==
=== နိဿဲ ===
&lt;references /&gt;

=== လေန်မ္ၚး ===
* [https://www.perthairport.com.au/ ဝက်ဘ်ဆာ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ်]

{{Navbox
| name  = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ အဝ်သတြေလျာ
| title = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ [[အဝ်သတြေလျာ]]
| listclass = hlist
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သေတ်ဒနဳ|သေတ်ဒနဳ]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မေလ်ဗောန်|မေလ်ဗောန်]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဗရိတ်သဗိန်|ဗရိတ်သဗိန်]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ်|ပါတ်]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အာဒေလိတ်|အာဒေလိတ်]]
}}

{{DEFAULTSORT:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပါတ်}}
[[Category:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ အဝ်သတြေလျာ]]
[[Category:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင်]]
[[Category:ပါတ်]]
[[Category:ပရေင်ဆက်စၠောအ်]]</text>
      <sha1>3cel9yg43ahctmvhf7fwhqqwbwb9arw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox airport</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12290</id>
    <revision>
      <id>58306</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | bodyclass  = vcard | aboveclass = fn org | above      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}} | subheader  = {{{nativename|}}} | subheaderstyle = font-weight:bold;  | image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|{{{image_width|}}}}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}} | caption    = {{{caption|}}}  | label1     = IATA | data1      = {{{IATA|}}}...&quot;</comment>
      <origin>58306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3999" sha1="g8sk73i6fbwgdepw3a9k5vfbse4bg3c" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| aboveclass = fn org
| above      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}
| subheader  = {{{nativename|}}}
| subheaderstyle = font-weight:bold;

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|{{{image_width|}}}}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}}
| caption    = {{{caption|}}}

| label1     = IATA
| data1      = {{{IATA|}}}

| label2     = ICAO
| data2      = {{{ICAO|}}}

| label3     = ဂကူ
| data3      = {{{type|}}}

| label4     = ညးပိုင်ပြဳ
| data4      = {{{owner|}}}

| label5     = ညးကောပ်ကာဲ
| data5      = {{{operator|}}}

| label6     = ဍုင်မဆက်စၠောအ်
| data6      = {{{city-served|}}}

| label7     = ဒတန်
| data7      = {{{location|}}}

| label8     = သမၠုင်
| data8      = {{#if:{{{elevation-m|}}}|{{{elevation-m}}} မဳတာ {{#if:{{{elevation-f|}}}|({{{elevation-f}}} ပေ)}}}}

| label9     = ကိုဩဒိနိတ်
| data9      = {{{coordinates|}}}

| label10    = ဝက်ဘ်ဆာ်
| data10     = {{{website|}}}

| header11   = {{#if:{{{r1-number|}}}|ဂၠံင်ပဝ်ဂမၠိုင် (Runways)}}
| data12     = {{#if:{{{r1-number|}}}|
&lt;table style=&quot;width:100%; text-align:center; background:transparent;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;လၟေင်&lt;/th&gt;&lt;th&gt;ဇမၠိင် (မဳတာ)&lt;/th&gt;&lt;th&gt;ဗလးမုက်&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{r1-number|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{r1-length-m|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{r1-surface|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
{{#if:{{{r2-number|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{r2-number|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{r2-length-m|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{r2-surface|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{r3-number|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{r3-number|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{r3-length-m|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{r3-surface|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{r4-number|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{r4-number|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{r4-length-m|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{r4-surface|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
&lt;/table&gt;
}}

| header13   = {{#if:{{{stat-year|}}}|စရင်အင်း ({{{stat-year}}})}}
| label14    = {{{stat1-header|}}}
| data14     = {{{stat1-data|}}}
| label15    = {{{stat2-header|}}}
| data15     = {{{stat2-data|}}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
== ဗီုစကာ ==
ကုတ်ဝိုက်က်လိက် ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ကပ်ပဳကေတ်တုဲ စုတ်လဝ် ပ္ဍဲလ္တူအိုတ် နာဲတအ် မချူမံင် လိက်ပရေင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂှ် ညိ။

&lt;pre&gt;
{{Infobox airport
| name         = 
| nativename   = 
| image        = 
| image_width  = 
| caption      = 
| IATA         = 
| ICAO         = 
| type         = 
| owner        = 
| operator     = 
| city-served  = 
| location     = 
| elevation-f  = 
| elevation-m  = 
| coordinates  = 
| website      = 
| r1-number    = 
| r1-length-m  = 
| r1-surface   = 
| r2-number    = 
| r2-length-m  = 
| r2-surface   = 
| stat-year    = 
| stat1-header = 
| stat1-data   = 
}}
&lt;/pre&gt;

=== တင်ဂရင်ဗ္တီ ===
* '''name''' : ယၟု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (မန်)
* '''nativename''' : ယၟုဒေသ / အင်္ဂလိက်
* '''image''' : ယၟု ဝှာင်ဗီုရုပ် 
* '''IATA''' / '''ICAO''' : စၟတ်တဲ ဂကောံက္ၜင်ကျာ
* '''type''' : ဂကူသၞေဟ် (ဥပမာ - ညးဍုင်ကွာန်၊ ပၞာန်)
* '''city-served''' : ဍုင် အဓိက သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မဆက်စၠောအ်ကဵုလဝ်
* '''r1-number''', '''r1-length-m''', '''r1-surface''' : လၟေင် ဂၠံင်ပဝ်၊ ဇမၠိင် (မဳတာ)၊ ကေုာံ ဂကူဗလးမုက် (ဥပမာ - ကောန်ကရေတ်) 

[[Category:ထာမ်ပလိက် သ္ၚိအင်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ထာမ်ပလိက် ပရေင်ဆက်စၠောအ်ဂမၠိုင်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g8sk73i6fbwgdepw3a9k5vfbse4bg3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox currency</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12291</id>
    <revision>
      <id>58307</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | bodyclass  = vcard | aboveclass = fn org | above      = {{{currency_name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}} | subheader  = {{{local_name|}}} | subheaderstyle = font-weight:bold;  | image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_1|}}}|size={{{image_1_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{image_1_alt|}}}}} | caption    = {{{caption_1|}}} | image2     = {{#invoke:InfoboxImage|Info...&quot;</comment>
      <origin>58307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3324" sha1="gkw2uotbe44sy3t9460dl73m5pnpdzg" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| aboveclass = fn org
| above      = {{{currency_name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}
| subheader  = {{{local_name|}}}
| subheaderstyle = font-weight:bold;

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_1|}}}|size={{{image_1_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{image_1_alt|}}}}}
| caption    = {{{caption_1|}}}
| image2     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_2|}}}|size={{{image_2_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{image_2_alt|}}}}}
| caption2   = {{{caption_2|}}}

| header1    = {{#if:{{{iso_code|}}}{{{symbol|}}}{{{used_in|}}}|တင်ဂရင်ဗ္တီ သြန်}}

| label2     = စၟတ်သင်္ကေတ ISO 4217
| data2      = {{{iso_code|}}}

| label3     = သင်္ကေတ
| data3      = {{{symbol|}}}

| label4     = ဍုင်မစကာ
| data4      = {{{used_in|}}}

| label5     = သြန်ဍောတ်
| data5      = {{{subunit_name_1|}}}

| label6     = သြန်ကဝေက်ဂမၠိုင်
| data6      = {{{coins|}}}

| label7     = သြန်စက္ခောဂမၠိုင်
| data7      = {{{banknotes|}}}

| label8     = ဘဏ်ဗဟဵု
| data8      = {{{central_bank|}}}

| label9     = ဝက်ဘ်ဆာ်
| data9      = {{{website|}}}

| label10    = အသိင်သြန်စှ်ေ
| data10     = {{{inflation_rate|}}}

| label11    = ဒုင်သဇိုင်ကဵု
| data11     = {{{pegged_with|}}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
== ဗီုစကာ ==
ကုတ်ဝိုက်က်လိက် ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ကပ်ပဳကေတ်တုဲ စုတ်လဝ် ပ္ဍဲလ္တူအိုတ် နာဲတအ် မချူမံင် လိက်ပရေင် ပရေင်သြန် (Currency) ဂှ် ညိ။

&lt;pre&gt;
{{Infobox currency
| currency_name  = 
| local_name     = 
| image_1        = 
| caption_1      = 
| image_2        = 
| caption_2      = 
| iso_code       = 
| symbol         = 
| used_in        = 
| subunit_name_1 = 
| coins          = 
| banknotes      = 
| central_bank   = 
| website        = 
| inflation_rate = 
| pegged_with    = 
}}
&lt;/pre&gt;

=== တင်ဂရင်ဗ္တီ ===
* '''currency_name''' : ယၟုသြန် (ဥပမာ - ဒဝ်လာ အမေရိကာန်၊ ဗာတ် သေံ)
* '''local_name''' : ယၟု ပ္ဍဲအရေဝ်ဒေသ
* '''image_1''' : ယၟု ဝှာင်ဗီုရုပ် သြန်စက္ခော 
* '''image_2''' : ယၟု ဝှာင်ဗီုရုပ် သြန်ကဝေက်
* '''iso_code''' : စၟတ်သင်္ကေတ ISO 4217 (ဥပမာ - USD, THB, MMK)
* '''symbol''' : သင်္ကေတ သြန် (ဥပမာ - $, ฿)
* '''used_in''' : ဍုင် ကေုာံ ဒေသ မစကာသြန်ဏအ်
* '''subunit_name_1''' : ယၟု သြန်ဍောတ် (ဥပမာ - သေန်, သတာင်)
* '''central_bank''' : ယၟု ဘဏ်ဗဟဵု မပ္တိတ်သြန်

[[Category:ထာမ်ပလိက် သ္ၚိအင်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ထာမ်ပလိက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂမၠိုင်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gkw2uotbe44sy3t9460dl73m5pnpdzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ထာမ်ပလိက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂမၠိုင်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12292</id>
    <revision>
      <id>58308</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ထာမ်ပလိက်ဂမၠိုင် မစကာလဝ် ပ္ဍဲလိက်ပရေင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်သြန်၊ ဗၞိက် ကေုာံ ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:ထာမ်...&quot;</comment>
      <origin>58308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="728" sha1="d336wngrsrw7hu09pnc3xq9vp1vt7wk" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ထာမ်ပလိက်ဂမၠိုင် မစကာလဝ် ပ္ဍဲလိက်ပရေင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်သြန်၊ ဗၞိက် ကေုာံ ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:ထာမ်ပလိက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂမၠိုင်}}
[[Category:ထာမ်ပလိက်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[Category:ပရေင်သြန်]]
[[Category:ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်]]</text>
      <sha1>d336wngrsrw7hu09pnc3xq9vp1vt7wk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12293</id>
    <revision>
      <id>58309</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်၊ ပရေင်ဗၞိက်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်သြန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်}} Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ...&quot;</comment>
      <origin>58309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="573" sha1="rl9fr88wi0ha2kogaf2gqwtacu99iqi" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်၊ ပရေင်ဗၞိက်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်သြန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်}}
[[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[Category:ဗၞိက်]]
[[Category:ကမၠောန်]]
[[Category:ပရေင်သြန်]]
[[Category:ပရေင်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>rl9fr88wi0ha2kogaf2gqwtacu99iqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ကမၠောန်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12294</id>
    <revision>
      <id>58310</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ကမၠောန်နာနာ၊ ဟိုတ်ဂယိုင်လမျီု၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:ကမၠောန်}} [[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] Cat...&quot;</comment>
      <origin>58310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="556" sha1="amy9htf8j66odue2zcnvz2ul4jevqz9" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ကမၠောန်နာနာ၊ ဟိုတ်ဂယိုင်လမျီု၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:ကမၠောန်}}
[[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[Category:ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်]]
[[Category:ဗၞိက်]]</text>
      <sha1>amy9htf8j66odue2zcnvz2ul4jevqz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကွတ်ဗိသုကာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12295</id>
    <revision>
      <id>58311</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:43:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox discipline | name = ကွတ်ဗိသုကာ | image = Parthenon from west.jpg | caption = ဘာကျာ် ပါသေနောန် (Parthenon) ပ္ဍဲဍုင်အေသင် (Athens)၊ ဒှ်တိုင်ခဳ ကွတ်ဗိသုကာ ဂရိတ် ခေတ်တြေံ။ | type = [[ကွတ်စက်]]၊ [[အနုသုခုမ]] ကေုာံ ပညာသ...&quot;</comment>
      <origin>58311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14861" sha1="str6kmc7qj6ofgmd7cmg0df6gzfn8bu" xml:space="preserve">{{Infobox discipline
| name = ကွတ်ဗိသုကာ
| image = Parthenon from west.jpg
| caption = ဘာကျာ် ပါသေနောန် (Parthenon) ပ္ဍဲဍုင်အေသင် (Athens)၊ ဒှ်တိုင်ခဳ ကွတ်ဗိသုကာ ဂရိတ် ခေတ်တြေံ။
| type = [[ကွတ်စက်]]၊ [[အနုသုခုမ]] ကေုာံ [[ပညာသိပ္ပံ]]
| focus = ဖန်ဗဒှ်၊ ပုံစံ၊ ကေုာံ ဒက်ပ္တန် သ္ၚိဌာန် ကေုာံ အဆောက်အအုံဂမၠိုင်
| origin = ကတဵုဒှ်လဝ် နူခေတ် မၞိဟ်တံ စကၠောန်သ္ၚိဌာန် (Prehistoric era)
| subdivisions = [[ဗိသုကာ အပ္ဍဲသ္ၚိ]]၊ [[ဗိသုကာ ဍုင်]]၊ [[ဗိသုကာ ပရေင်သဘာဝ]]
}}

'''ကွတ်ဗိသုကာ''' ({{lang-en|Architecture}}) ဝွံ ဒှ်ကွတ် ကေုာံ ပညာသိပ္ပံ မဆေင်စပ်ကဵု ပရေင်ဖန်ဗဒှ်၊ ပုံစံ ကေုာံ ပရေင်ဒက်ပ္တန် သ္ၚိဌာန်၊ ဘာကျာ်၊ တိုက်ရုင် ကေုာံ အဆောက်အအုံ သာမညတံရ။ ပ္ဍဲအရာမဒက်ပ္တန်ဂှ် ညံင်ဂွံနွံကဵု ပရေင်ခိုဟ်ဆာဲ (အနုသုခုမ)၊ ပရေင်ခိုင်ဗိုန် ကေုာံ ပရေင်စကာဂွံဖဵုဂှ် ဒှ်အဓိက တင်ရန်တၟအ် ကွတ်ဗိသုကာရ။ ကွတ်ဗိသုကာဝွံ ဒှ်သင်္ကေတ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဝင်မၞိဟ်တံတုဲ အဆောက်အအုံ ခေတ်တြေံဂမၠိုင်ဂှ် ဒှ်သက်သဳ ဝင်ဍုင် ကေုာံ ဝင်ဂကူတံရ။&lt;ref&gt;Ching, Francis D.K. (2014). *Architecture: Form, Space, and Order*. John Wiley &amp; Sons.&lt;/ref&gt;

== ဇာတိတမ်မူလ ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် ==
မအရေဝ် &quot;ဗိသုကာ&quot; ဝွံ ကၠုင်နူ သက္ကတ (Vishvakarma - ဗိသ္နုကာ) မဒှ် ယၟုကျာ်မဒက်ပ္တန် ပ္ဍဲဝါဒဟိန္ဒူရ။ ပ္ဍဲအရေဝ် အင်္ဂလိက် &quot;Architecture&quot; ဂှ် ကၠုင်နူ လပ်တေန် &quot;architectura&quot; ကေုာံ ဂရိတ် &quot;arkhitekton&quot; (ἀρχιτέκτων) မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;အ္စာပရန်ဇၞော်&quot; (Chief builder) ရ။ ကွတ်ဗိသုကာဝွံ ဟွံသေင်ဆ ပရေင်ဒက်ပ္တန်သ္ၚိဌာန် သၟး၊ ဍေံပံင်ကောံလဝ် သီုကဵု ပရေင်ဖန်ဇန် ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ဖန်ဇန် ပွဳပွူသဘာဝ ကေုာံ ကွတ်စက် မဆေင်ကဵု ဒက်ပ္တန်အိုတ်သီုရ။

== ဝင် ကွတ်ဗိသုကာ ==
ဝင်ကွတ်ဗိသုကာဝွံ စကတဵုဒှ်ကၠုင် နူအခိင် မၞိဟ်တံ စမံင်ကၠုင် ပ္ဍဲသ္ၚိဌာန် အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်တဵုလွဳ ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရ။ 
* '''ခေတ်တြေံ''' - ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲ မေသောပိုတေးမီးယား (Mesopotamia) ကေုာံ အဳဂျေပ် (Egypt)။ ဥပမာ - ပိရမေတ် (Pyramids) မဒှ် သင်္ကေတ အဝဵု ကေုာံ သာသနာ။
* '''ခေတ် ဂရိတ် ကေုာံ ရောမ''' - ဖန်ဗဒှ်လဝ် ပရေင်ခိုင်ဗိုန်၊ ကျေဝ်ဂေါဝ် ကေုာံ သၞောတ်ဝ်။ ဥပမာ - ဘာကျာ် ပါသေနောန် (Parthenon) ကေုာံ ကောလောသဳယောမ် (Colosseum)။&lt;ref&gt;Fletcher, Banister (1996). *A History of Architecture*. Architectural Press.&lt;/ref&gt;
* '''ခေတ် လဒေါဝ်''' - ဗိသုကာ ဂေါတိတ် (Gothic architecture) မၞုံကဵု က္ဍိုပ်မချီု ကေုာံ ဒ္ၚေါဝ်မၞုံကဵု အသာ်နာနာ ပ္ဍဲရးဥရောပ။

== တဳအိုရဳ ကွတ်ဗိသုကာ ==
ဗတြူဗိယပ် (Vitruvius) မဒှ် အ္စာဗိသုကာ ရောမ ပ္ဍဲခေတ် ၁ ဗွဝ်ကၠံ (ဘဳသဳ) ဂှ် ချူလဝ် လိက် &quot;De architectura&quot; မဒှ် လိက်တဳအိုရဳ ဗိသုကာ ကၠာအိုတ်ရ။ ညးဟီုလဝ် အဆောက်အအုံမွဲ ဒးနွံကဵု အင်္ဂ (၃) သာ် -
၁။ '''Firmitas (ခိုင်ဗိုန်)''' - ဒးခိုင်ခံင် တန်တဴမာန်။
၂။ '''Utilitas (စကာဂွံ)''' - ဒးနွံကဵု ဖဵု သွက်ဂွံစကာ ပ္ဍဲပရေင်မၞိဟ်။
၃။ '''Venustas (ကျေဝ်ဂေါဝ်)''' - ဒးနွံကဵု အနုသုခုမ မပကဵု ညံင်စိုတ်ဂွံ မိပ်မြဟ်။&lt;ref&gt;Vitruvius (1999). *Ten Books on Architecture*. Cambridge University Press.&lt;/ref&gt;

== ဗိသုကာ မဒက်ပ္တန် ==
ဗိသုကာ မဒက်ပ္တန် (Building Architecture) ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ အဓိက မဖန်ဇန်လဝ် သွက်ပူဂိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံမၞိဟ်တံရ။ ဍေံပါ်လဝ် နွံနာနာသာ် -
* '''သ္ၚိဌာန် (Residential)''' - သ္ၚိ၊ တိုက်ခန်း။
* '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Commercial)''' - ရုင်ကမၠောန်၊ ဆေင်၊ ဟဝ်တေဝ်။
* '''ဘာသာ ကေုာံ သာသနာ (Religious)''' - ဘာကျာ်၊ စေတဳ၊ ဘာလကျာ်။
* '''အလဵုအသဳ (Governmental)''' - ရုင်အစောအ်အာံ၊ ရုင်ဗစာ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ လၟေင်အခိင် ခေတ်ကွတ်ဗိသုကာ (ဥရောပ)
|-
! ခေတ်ကာလ
! ယၟု ဗိသုကာ
! လက်သဏ် အဓိက
! ဥပမာ အဆောက်အအုံ
|-
| ဘဳသဳ ၈၀၀ - အေဒဳ ၄၀၀
| ဃရိတ် ကေုာံ ရောမ (Classical)
| တိုင်ဇၞော်ဇၞော်၊ အလင်္ကာမစိုန်သကီု
| ပန်သီအောန် (Pantheon)
|-
| အေဒဳ ၁၂၀၀ - ၁၅၀၀
| ဂေါတိတ် (Gothic)
| တိုင်မသၠုင်၊ ဒ္ၚေါဝ်အသာ်၊ က္ဍိုပ်မချီု
| နဝ်တရေဝ်ဒါမ် (Notre-Dame)
|-
| အေဒဳ ၁၄၀၀ - ၁၆၀၀
| ရီနေသံ (Renaissance)
| သမမဏိ၊ ဂၠံင်မတပ်၊ ခေတ်ကၠာကလေင်ဂျိုင်
| စိန့်ပီတာ (St. Peter's Basilica)
|-
| အေဒဳ ၁၉၀၀ - လၟုဟ်
| မဝ်ဒန် (Modern)
| ဓဇိပ်၊ ဟွံမွဲကဵု ပရေင်စိစောန်၊ စကာ ကောန်ကရေတ်
| သ္ၚိ ဖြန့်လာက်ရိုက် (Fallingwater)
|}

== ကွတ်ဗိသုကာ အာရှ ==
ကွတ်ဗိသုကာ ပ္ဍဲအာရှဝွံ တၞဟ်ခြာနူ ဥရောပတုဲ ဒုင်သဇိုင် ကုသာသနာ ဗုဒ္ဓ ကေုာံ ဟိန္ဒူ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။
* '''အိန္ဒိယ''' - ဗိသုကာ ဟိန္ဒူ ကေုာံ မူဂါလ် (Mughal) ဥပမာ တာချ်မာဟာ (Taj Mahal)။
* '''ကြုက် ကေုာံ ဂျပေန်''' - စကာဆု ဗွဲမဂၠိုင်၊ ဖန်ဇန်လဝ် ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကုသဘာဝ ကေုာံ ဒၠာဲကျာ။
* '''အာရှအဂၞဲ''' - ဗိသုကာ အင်ကောဝတ် (Angkor Wat) ပ္ဍဲကမ္ဗောဒဳယျာ ကေုာံ ဗုဒ္ဓဗောဓော (Borobudur) ပ္ဍဲအေန်ဒဝ်နဳယှာ။

== ကွတ်ဗိသုကာ မန် ==
ကွတ်ဗိသုကာမန်ဝွံ ပြာကတ်လောန် ပ္ဍဲဒေသ သုဝဏ္ဏဘူမိ ကေုာံ ဟံသာဝတဳ။ ဂကူမန်တံ စဵုဒၞာဲလဝ် ကွတ်ဒက်ပ္တန် စေတဳ၊ ကျာ်ပဋိမာရုပ် ကေုာံ ဘာလကျာ်ဂမၠိုင်ရ။ 
* '''စေတဳ''' - ပုံစံစေတဳမန်ဂှ် မၞုံကဵု ခၞိင်ကျာ် မသၠုင် ကေုာံ က္ဍိုင်ကျာ် မကျေဝ်ဂေါဝ်။ ဥပမာ - ကျာ်မုဟ်တှ် (Shwedagon Pagoda) ဒှ်အနုသုခုမ မန်မွဲရ။&lt;ref&gt;Gatellier, Marie (1993). *Art and Architecture of Southeast Asia*. Paris.&lt;/ref&gt;
* '''သ္ၚိမန်တြေံ''' - စကာဆု ကေုာံ ဒုန်၊ သ္ၚိမန်နွံကဵု ကလာပ်ရုပ် သွက်ဂွံ ဒုင်ကျာ ကေုာံ စဵုဒၞာဲဍာ်ဗြဲ။

== ဗိသုကာ ခေတ်တၟိ ကေုာံ ပစ္စုပ္ပန် ==
ကွတ်ဗိသုကာ ခေတ်တၟိ (Modern Architecture) ကတဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲ ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ၊ ဍေံဒုင်သဇိုင် ကုပရေင်စကာဂွံဖဵု (Functionality) တုဲ ပါဲထောံ ပရေင်စိစောန် မဂၠိုင်လောန်တံရ။ ညးမပြာကတ်တံဂှ် Le Corbusier ကေုာံ Frank Lloyd Wright တံဒှ်ရ။
ပ္ဍဲအခိင် ပစ္စုပ္ပန်ဝွံ ဗိသုကာ ခေတ်လက္ကရဴ (Contemporary Architecture) ကတဵုဒှ်ကၠုင်တုဲ စကာ ပသဲ၊ ဒ္ၚေါဝ်၊ ကေုာံ ပရေင်စက်ကောန်ပျူတာ သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် အဆောက်အအုံ မၞုံကဵု ပုံစံတၟေင်ဂမၠိုင်ရ။

== ကွတ်စက် ကေုာံ ပရေင်သဘာဝ ==
လၟုဟ်ဝွံ ကွတ်စက်ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်တုဲ ကွတ်ဗိသုကာလေဝ် ပြံင်လှာဲကၠုင်ရ။ စကာ သော့ဝဲလ် (CAD) သွက်ဂွံ ဓဇက်ပုံစံ ကေုာံ 3D ဖန်ဗဒှ်မာန်ရ။
ပါဲနူဂှ်တုဲ '''ဗိသုကာ မသၚ်ရိုဟ် သဘာဝ''' (Sustainable Architecture) ဝွံ ဒှ်ကိစ္စဇၞော်မွဲရ။ ဖန်ဇန် ညံင်ဂွံ စကာ ဒြဟတ်တ္ၚဲ (Solar energy)၊ ဖအောန်ဖျေဟ် ဓါတ်ကာဗောန် ကေုာံ ညံင်ဂွံ ၜိုဟ်သြိုဟ် ပ္ဍဲအဆောက်အအုံ နကဵုနဲကဲသဘာဝ။&lt;ref&gt;Williams, Daniel (2007). *Sustainable Design: Ecology, Architecture, and Planning*. John Wiley &amp; Sons.&lt;/ref&gt;

== ဖဵု ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် ==
ကွတ်ဗိသုကာဝွံ ဇီုကပိုက် လ္တူစိုတ်ဓါတ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် ဗွဲမဇၞော်ရ။ အဆောက်အအုံ မဖန်ဇန်လဝ် ခိုဟ်မ္ဂး ပကဵုညံင် ဂကောံမၞိဟ်တံ ဂွံနွံကဵု ပရေင်ဆက်ဆောံခိုဟ်၊ ထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်မောဝ်ရ။ ဥပမာ - ကၠအ်ပ္ကဴဍုင် (Urban parks) ကေုာံ ဒၞာဲမၞိဟ်ကောံ (Public squares) တံဂှ် ဖန်ဗဒှ် ညံင်မၞိဟ်တံ ဂွံကောံသၟဟ်မာန်ရ။

== လက္ကရဴအိုတ် ကေုာံ အနာဂတ် ==
ပ္ဍဲအနာဂတ်မ္ဂး ကွတ်ဗိသုကာဝွံ ဒးဆဵုဂဗ ကုပြသၞာ ဥတုရာသဳပြံင်လှာဲ ကေုာံ မၞိဟ်ဂၠိုင်တိုန် ပ္ဍဲဍုင်ဇၞော်တံရ။ အ္စာဗိသုကာတံ ဒးဖန်ဇန် ဍုင်မၞုံကဵု ကွတ်စက် (Smart cities)၊ သ္ၚိမဒက်ပ္တန် ပ္ဍဲလ္တူဍာ် ကေုာံ အဆောက်အအုံ မကလေင်စကာ ပတိတ်ဒြဟတ်မာန် (Zero-energy buildings) အိုတ်ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = ကွတ်ဗိသုကာ
| title = [[ကွတ်ဗိသုကာ]]
| listclass = hlist
| group1 = ခေတ် ကေုာံ ပုံစံ
| list1 =
* [[ဗိသုကာ ဂရိတ်]]
* [[ဗိသုကာ ရောမ]]
* [[ဗိသုကာ ဂေါတိတ်]]
* [[ဗိသုကာ မဝ်ဒန်]]
| group2 = ကဏ္ဍဂမၠိုင်
| list2 =
* [[ပရေင်ဖန်ဇန် ဍုင်]] (Urban design)
* [[ဗိသုကာ အပ္ဍဲသ္ၚိ]] (Interior architecture)
* [[ဗိသုကာ ပရေင်သဘာဝ]] (Landscape architecture)
| group3 = ကွတ်ဗိသုကာ အာရှ
| list3 =
* [[ဗိသုကာ အိန္ဒိယ]]
* [[ဗိသုကာ ကြုက်]]
* [[ဗိသုကာ မန်]]
* [[ဗိသုကာ ဗၟာ]]
}}

{{DEFAULTSORT:ကွတ်ဗိသုကာ}}
[[Category:ကွတ်ဗိသုကာ| ]]
[[Category:ကွတ်စက်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:ဒက်ပ္တန်]]
[[Category:ပညာသိပ္ပံ]]</text>
      <sha1>str6kmc7qj6ofgmd7cmg0df6gzfn8bu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗိသုကာ ဗၟာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12296</id>
    <revision>
      <id>58312</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox art movement | name = ဗိသုကာ ဗၟာ | image = File:Shwedagon Pagoda in Yangon 03.jpg | image_size = 300px | caption = ကျာ်လ္ဂုင် မဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာ ဍုင်ဗၟာ မပြာကတ်အိုတ် | origin = [[ဍုင်ဗၟာ]] | time_period = ခေတ်ပျူ စဵုကဵု ခေတ်လၟုဟ် | movement_type...&quot;</comment>
      <origin>58312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18015" sha1="d887zynzslfam6lwl281cl6x4br2r1y" xml:space="preserve">{{Infobox art movement
| name = ဗိသုကာ ဗၟာ
| image = File:Shwedagon Pagoda in Yangon 03.jpg
| image_size = 300px
| caption = ကျာ်လ္ဂုင် မဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာ ဍုင်ဗၟာ မပြာကတ်အိုတ်
| origin = [[ဍုင်ဗၟာ]]
| time_period = ခေတ်ပျူ စဵုကဵု ခေတ်လၟုဟ်
| movement_type = [[ဗိသုကာ]]
| key_figures = ဗိသုကာခေတ်ဗုကာံ၊ ဗိသုကာကဝ်လဝ်နဳ၊ ဗိသုကာဘာသာ
| works = [[ကျာ်လ္ဂုင်]]၊ [[ကျာ်အာနန္ဒာ]]၊ [[နန်မာန္တလေဝ်]]
| followed_by = [[ဗိသုကာ ခေတ်တၟိ]]
}}

'''ဗိသုကာ ဗၟာ''' ({{lang-en|Architecture of Myanmar}}) ဝွံ ဒှ်ကွတ်အနုသုခုမ ကေုာံ နဲကဲသြိုင်ခၞံ မၞုံကဵု အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ဝင်မဇြိုဟ်နက် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာရ။ ဗိသုကာ ဍုင်ဗၟာဝွံ ဒြဟတ်ဓရိုတ် နူဘာသာဗုဒ္ဓ၊ အခိုက်ကၞာ ဂကူမန်၊ ဂကူပျူ ကေုာံ ဒေသအိန္ဒိယတံ ပါလုပ် ဓလီုလဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ နူခေတ်တြေံ စဵုကဵုစိုပ် ခေတ်ကဝ်လဝ်နဳ ကေုာံ ခေတ်လၟုဟ် ဗိသုကာဗၟာဝွံ ပြံင်လှာဲဇၞော်မောဝ်ကၠုင်လဝ် ဗွဲမလောန်ရ။

== ပဏာမ ကေုာံ ဇာတိတမ်မူလ ==
ဗိသုကာ ဍုင်ဗၟာဝွံ ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်လဝ် နူခေတ်ပျူ ကေုာံ ခေတ်ဍုင်သဓီု မဒှ်အခိင် သာသနာဗုဒ္ဓ စိုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဒေသဏံရ။ လက်သဏ် ဗိသုကာ မပြာကတ်အိုတ်ဂှ် ဒှ် စေတဳ (Stupa) ကေုာံ ဘာကျာ် (Temple) တံရ။ အခိုက်ဗိသုကာ ဒေသဏံဂှ် လွဳဗ္စလဝ် နူအိန္ဒိယ (အထေက်အစောန် ဗိသုကာ ဂုပ္ပတ - Gupta architecture) ကီုလေဝ်၊ ဗွဲကြဴဏံ ဖန်ဗဒှ်ပ္တိတ် အခိုက်ကၞာ အပိုင်ဇကု မကော်စ အခိုက်ဗိသုကာဗၟာ ရ။ တမ်မူလ ဗိသုကာ ဍုင်ဗၟာဝွံ တန်တဴဒၟံင် လ္တူကွေတ်ဓဝ်ပတှ်ေ သာသနာ ကေုာံ ပရေင်ရှ်ေသှ်ေရော်ဂုဏ် ဨကရာဇ်ဂမၠိုင်ရ။ 

== ဝင် ဗိသုကာ ခေတ်တြေံ (ခေတ်ပျူ) ==
ခေတ်ပျူ (၁ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၉ ဗွဝ်ကၠံ) ဝွံ ဒှ်တမ်ရိုဟ်ကၞက် ဗိသုကာ ဍုင်ဗၟာရ။ ဍုင်တြေံဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ဗိဿဏဳ (Beikthano)၊ ဟာလိန် (Halin) ကေုာံ သရေခေတ္တရာ (Sri Ksetra) တံဂှ် မၞုံကဵု ပရေင်သြိုင်ခၞံ ဍုင်မၞုံကဵု ကၟာင်ဍုင် (City walls) ကေုာံ ကျာ်စေတဳ ခေတ်တြေံဂမၠိုင်ရ။ 
ကျာ်စေတဳ ခေတ်ပျူ ဗီုကဵု ကျာ်စေတဳဗောဗောကျီး (Bawbawgyi Stupa) ဂှ် မၞုံကဵု ဗီုပြင် ခဍမ်ခဍမ် တုပ်သၟဟ်ကဵု ဗီုပြင် စေတဳအိန္ဒိယတြေံ (Andhra style) ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ဏံ စကာလဝ် ဍိုတ် (Bricks) နဒဒှ် ကပေါတ်အဓိက သွက်ဂွံသြိုင်ခၞံ ကျာ်စေတဳ ကေုာံ ကၟာင်ဍုင်ဂမၠိုင်ရ။ 

== ဗိသုကာ ခေတ်ဗုကာံ (၁၁ ဗွဝ်ကၠံ - ၁၃ ဗွဝ်ကၠံ) ==
[[File:Bagan Myanmar Temples-of-Bagan-01.jpg|thumb|right|300px|ဂူဘာကျာ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲဒေသဗုကာံ မဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာ အဝဲအထောတ်]]
ခေတ်ဗုကာံ ဝွံ ဒှ်ခေတ်ထဝ် သွက်ဗိသုကာ ဍုင်ဗၟာရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဏံ ကျာ်စေတဳ ကေုာံ ဘာကျာ် မဂၠိုင်ကဵု လ္ၚီ မဒးဒုင်သြိုင်ခၞံလဝ် ပ္ဍဲဒေသဗုကာံရ။ ဗိသုကာ ခေတ်ဗုကာံဝွံ ပါ်လဝ် ၜါဂကူ အဓိက - သတူပ (Stupa / စေတဳ) ကေုာံ ဂူ (Gu / Temple) ရ။
* '''စေတဳ''' - ဒှ်ကျာ်မၞုံကဵု ဗီုပြင် ခဍမ်၊ ဟွံမွဲကဵု အပ္ဍဲထာန် (Solid structure)။ ဥပမာ - ကျာ်ယှိုဲသဳခုံ (Shwezigon Pagoda)။
* '''ဂူ (ဘာကျာ်)''' - ဒှ်ကျာ် မၞုံကဵု အပ္ဍဲထာန် သွက်ဂွံ လ္ၚောဝ်ကျာ် ကေုာံ စွံလဝ် ကျာ်ပဋိမာရုပ် (Hollow square structure)။ ဥပမာ - ကျာ်အာနန္ဒာ (Ananda Temple) ကေုာံ ကျာ်သဗ္ဗညု (Thatbyinnyu Temple)။
ပ္ဍဲခေတ်ဏံ နဲကဲခၞံဍိုတ် (Brickwork) កေုာံ နဲကဲသြိုင်ခၞံ မၞုံကဵု ဓရံင် (Arches and Vaults) တံဂှ် စိုပ်ကဆံင် သၠုင်အိုတ်ရ။

== ဗိသုကာ ခေတ်ဟံသာဝတဳ ကေုာံ တံင်ငူ ==
ကြဴနူ ခေတ်ဗုကာံ လီုလာ်အာတုဲ ပရေင်ဗိသုကာဝွံ ဆက်ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် ပ္ဍဲခေတ်ဟံသာဝတဳ (မန်) ကေုာံ ခေတ်တံင်ငူ (ဗၟာ) ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ဟံသာဝတဳဂှ် ဨကရာဇ်မန်ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု သၟိင်ဓမ္မစေတဳ (Dhammazedi) ကေုာံ မိစောဗု (Shin Sawbu) တံ သြိုင်ခၞံ ကေုာံ ပလေဝ်ပလေတ်လဝ် ကျာ်လ္ဂုင် (Shwedagon)၊ ကျာ်မုဟ်တဴ (Shwemawdaw) တံရ။
ပ္ဍဲခေတ်တံင်ငူဂှ် ဨကရာဇ်ဗၟာတံ သြိုင်ခၞံ ဍုင်နန် (Palaces) မၞုံကဵု ဗိသုကာဆု (Wooden architecture) မကျေဝ်ဂေါဝ် ကေုာံ ကၠောန်ဗဒှ် ကျာ်စေတဳဂမၠိုင် မၞုံကဵု က္ဍိုင်ကျာ် (Hti) မပြာကတ်ရ။

== ဗိသုကာ ခေတ်ကုန်းဘောင် (၁၈ ဗွဝ်ကၠံ - ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ) ==
[[File:Mandalay Palace 3.jpg|thumb|left|250px|နန်မာန္တလေဝ် မသြိုင်ခၞံလဝ် နကဵုဆု ပ္ဍဲခေတ်ကုန်းဘောင်]]
ခေတ်ကုန်းဘောင် (Konbaung Dynasty) ဝွံ ဒှ်ခေတ် မပြာကတ်ကဵု ဗိသုကာဆု (Wooden architecture) ကေုာံ နန်ဨကရာဇ် (Royal Palaces) ရ။ နန်မာန္တလေဝ် (Mandalay Palace) ဝွံ ဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာဆု မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲခေတ်ဏံရ။ ဘာကျာ်ဆု (Wooden Monasteries) မပ္တံကဵု ဘာရွှေနန်းတော် (Shwenandaw Monastery) တံဂှ် ဍိုက်ပေင်တဴ ကဵု ကွတ်ပုတ်ပုတ် (Woodcarving) မကျေဝ်ဂေါဝ် ဗွဲမလောန်ရ။ 
ပ္ဍဲခေတ်ဏံ ဗိသုကာ အစောန်အာန် လ္တူကွတ်ပုတ်ဆုဂှ် ဇၞော်မောဝ်တိုန်တုဲ၊ စေတဳဂမၠိုင်လေဝ် ပြံင်လှာဲအာ ဗီုပြင် မဂၠိင်သၠုင်တိုန် (Elongated bell shape) ရ။

== ဗိသုကာ လက်ထက်ကဝ်လဝ်နဳ (Colonial Era Architecture) ==
[[File:Yangon City Hall 1.jpg|thumb|right|250px|ရုင်ခရိုင်ဍုင်လ္ဂုင် မဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာ ကဝ်လဝ်နဳ ပံင်သၟဟ် ကဵု ဗိသုကာဗၟာ]]
ပ္ဍဲအခိင် အင်္ဂလိက်တံ အုပ်ဓလီုလဝ် ဍုင်ဗၟာ (၁၈၂၄ - ၁၉၄၈) ဂှ် ဗိသုကာ ရးဥရောပ စိုပ်ကၠုင် ဍုင်ဗၟာရ။ ဍုင်လ္ဂုင် (Yangon) ဝွံ ဒှ်ဗဟဵု ဗိသုကာ ကဝ်လဝ်နဳ (Colonial architecture) မၞုံကဵု ရုင်အလဵုအသဳ၊ တိုက်ဒြပ် ကေုာံ ဘာကျာ်ခရေတ်ဂမၠိုင် (Churches) ရ။
သြိုင်ခၞံဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ရုင်အတွင်းဝန် (The Secretariat) ကေုာံ ရုင်ကမာတ်ဍုင် (High Court Building) တံဂှ် ဒှ်အဝဲအင်္ဂ ဗိသုကာ ဥရောပခေတ်တြေံ (Victorian and Edwardian architecture) ရ။ ဗွဲကြဴဏံ ဗိသုကာ ဥရောပ ကေုာံ ဗၟာ ပံင်သၟဟ်တုဲ (Syncretic architecture) သြိုင်ခၞံလဝ် ရုင်ခရိုင်ဍုင်လ္ဂုင် (Yangon City Hall) ရ။

== ဗိသုကာ ဘာသာရေး (Religious Architecture) ==
ဗိသုကာ ဘာသာရေး ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာဝွံ ပါ်လဝ် ပိဂကူ အဓိက - 
၁။ '''စေတဳ (Zedi)''' - ကျာ်စေတဳ မၞုံကဵု ဗီုပြင် ခဍမ် ကေုာံ က္ဍိုင်ကျာ်။ 
၂။ '''ပါထဵု (Pahto)''' - ဂူဘာကျာ် မၞုံကဵု ထာန်အပ္ဍဲ သွက်ဂွံ လ္ၚောဝ်ကျာ်။
၃။ '''ကျောင် (Kyaung / Monastery)''' - ဘာလကျာ် မသြိုင်လဝ် နကဵုဆု ဟွံသေင်မ္ဂး တိုက် သွက်ခမဳသင်တံ ဂွံပဒတဴရ။
ဗိသုကာ ဘာသာရေးဝွံ ဒှ်တိုင်ခဳ အဓိက သွက်ပရေင်ယေန်သၞာင် ဍုင်ဗၟာတုဲ လၟိုန်ကာလ မင်မွဲလဝ် နကဵု သဒ္ဓါ စိုတ်ဓါတ် မၞိဟ်တံရ။

== ဗိသုကာ သ္ၚိဌာန် ကေုာံ နန်နန် (Secular &amp; Palace Architecture) ==
ဗိသုကာ သ္ၚိဌာန် (Secular architecture) ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာဝွံ တန်တဴဒၟံင် လ္တူ ဒေသ ကေုာံ ဥတုရာသဳရ။ သ္ၚိဂမၠိုင် မသြိုင်လဝ် နကဵု ဒုန်၊ ဆု ကေုာံ တၞးတာ (Bamboo and thatch houses) တံဂှ် ဒှ်အခိုက်ကၞာ ကွာန်ရး (Rural architecture) မစကာလဝ် လုကဴ မဂၠိုင်ကဵု ကၠံသၞာံရ။
နန်ဨကရာဇ် (Royal Palaces) တံဂှ် ဒှ်ဗဟဵု ပရေင်အုပ်ဓလီု ကေုာံ သြိုင်ခၞံလဝ် နကဵု ဆုကျွန်း (Teak wood) မဍိုက်ပေင်ကဵု ကွတ်ပုတ် အဆင်တန်သၠုင်ရ။

== ဗိသုကာ ခေတ်တၟိ (Modern Architecture) ==
ကြဴနူ ဍုင်ဗၟာ ကလိဂွံ ဗၠးၜး (၁၉၄၈) တုဲ ဗိသုကာ ခေတ်တၟိ (Modern architecture) စိုပ်ကၠုင်ရ။ သြိုင်ခၞံဂမၠိုင် မပ္တံကဵု တက္ကသိုလ်လ္ဂုင် (Yangon University) ကေုာံ ရုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲဍုင်နေပျဳဒဝ် (Naypyidaw) တံဂှ် ဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာ ခေတ်တၟိ မစကာလဝ် ကောန်ကြေတ် (Concrete) ကေုာံ ပသဲ (Steel) ရ။ 
ၜိုန်ရ ခေတ်ပြံင်လှာဲအာကီုလေဝ်၊ အခိုက်ကၞာ ဗိသုကာဗၟာ မပ္တံကဵု က္မဳ (Roofs) မၞုံကဵု ဗီုပြင် ပြသာဒ် (Pyatthat) တံဂှ် ဆက်စကာဒၟံင် ပ္ဍဲသြိုင်ခၞံ အလဵုအသဳဂမၠိုင် ဏီဖိုဟ်ရ။

== ပရေင်မင်မွဲ ကေုာံ ပြသၞာဂမၠိုင် (Conservation and Challenges) ==
ပရေင်မင်မွဲ အာဲကၟာဲ ဗိသုကာ ဍုင်ဗၟာ (Architectural conservation) ဝွံ ဆဵုဂဗဒၟံင် ပြသၞာ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ဒေသဗုကာံ ကေုာံ သြိုင်ခၞံ ကဝ်လဝ်နဳ ပ္ဍဲလ္ဂုင်တံဂှ် နွံပၟိက်ဒၟံင် ပရေင်မင်မွဲ ကေုာံ ပလေဝ်ပလေတ် ဗွဲမဇြိုဟ်နက်ရ။ အရန် ယေန်သၞာင် (Heritage Trust) ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ရန်ကုန် အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့ (Yangon Heritage Trust) တံ ဂစာန်မင်မွဲဒၟံင် သြိုင်ခၞံ တြေံဂမၠိုင် ညံင်ဟွံဂွံ လီုလာ်အာ နူကဵု ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဍုင်ခေတ်တၟိရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဗိသုကာ ဍုင်ဗၟာ အတိုင်ခေတ်
|-
! ခေတ်ကာလ
! အဓိက လက်သဏ် ဗိသုကာ
! ကပေါတ် မစကာဂၠိုင်
! ဥပမာ သြိုင်ခၞံ
|-
| ခေတ်ပျူ
| စေတဳခဍမ်၊ ကၟာင်ဍုင်
| ဍိုတ်တြေံ
| စေတဳဗောဗောကျီး
|-
| ခေတ်ဗုကာံ
| ဂူဘာကျာ်၊ စေတဳ မၞုံကဵု ဓရံင်
| ဍိုတ်၊ ထၟာဲ
| ကျာ်အာနန္ဒာ၊ ကျာ်သဗ္ဗညု
|-
| ခေတ်ကုန်းဘောင်
| ဗိသုကာဆု၊ ကွတ်ပုတ်၊ ပြသာဒ်
| ဆုကျွန်း၊ ထဝ်
| နန်မာန္တလေဝ်၊ ဘာရွှေနန်းတော်
|-
| ခေတ်ကဝ်လဝ်နဳ
| အခိုက် ဥရောပ၊ ရုင်အလဵုအသဳ
| ဍိုတ်၊ သမိန်၊ ပသဲ
| ရုင်အတွင်းဝန်، ရုင်ခရိုင်လ္ဂုင်
|}

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;stadtner&quot;&gt;Stadtner, Donald M. (2011). *Sacred Sites of Burma: Myth and Folklore in an Evolving Spiritual Realm*. River Books. ISBN 978-974-9863-60-2.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;fraser&quot;&gt;Fraser-Lu, Sylvia (2001). *Splendour in Wood: The Buddhist Monasteries of Burma*. Weatherhill. ISBN 978-0834804937.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;aung_thwin&quot;&gt;Aung-Thwin, Michael (1985). *Pagan: The Origins of Modern Burma*. University of Hawaii Press. ISBN 978-0824809605.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;pichard&quot;&gt;Pichard, Pierre (1992). *Inventory of Monuments at Pagan*. Kiscadale. ISBN 978-3861150106.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;strachan&quot;&gt;Strachan, Paul (1989). *Imperial Pagan: Art and Architecture of Burma*. University of Hawaii Press. ISBN 978-0824813253.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = ဗိသုကာ ဍုင်ဗၟာ
| title = [[ဗိသုကာ ဗၟာ|ဗိသုကာ ဍုင်ဗၟာ]]
| listclass = hlist
| group1 = ခေတ်ဗိသုကာဂမၠိုင်
| list1 =
* [[ခေတ်ပျူ]]
* [[ခေတ်ဗုကာံ]]
* [[ခေတ်ဟံသာဝတဳ]]
* [[ခေတ်တံင်ငူ]]
* [[ခေတ်ကုန်းဘောင်]]
* [[ဗိသုကာ ကဝ်လဝ်နဳ]]
| group2 = လက်သဏ် ကေုာံ သြိုင်ခၞံ
| list2 =
* [[စေတဳ]]
* [[ဘာကျာ်]]
* [[ကျောင် (ဘာလကျာ်)]]
* [[နန်]]
* [[ပြသာဒ်]]
| group3 = ဒေသအဓိကဂမၠိုင်
| list3 =
* [[ဗုကာံ]]
* [[မာန္တလေဝ်]]
* [[လ္ဂုင်]]
* [[သရေခေတ္တရာ]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဗိသုကာ ဗၟာ}}
[[Category:ဗိသုကာ ဗၟာ]]
[[Category:ဗိသုကာ]]
[[Category:ယေန်သၞာင် ဗၟာ]]
[[Category:ပရေင်သြိုင်ခၞံ]]
[[Category:ဝင် ဍုင်ဗၟာ]]</text>
      <sha1>d887zynzslfam6lwl281cl6x4br2r1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗိသုကာ မန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12297</id>
    <revision>
      <id>58313</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox architectural style | name = ဗိသုကာ မန်&lt;br&gt;(Mon Architecture) | image = File:Wat Chamthewi 2.jpg | image_size = 250px | caption = စေတဳ ဝါတ်စာမ်ထေဝဳ ပ္ဍဲဍုင်လာမ်ဖုန် (ခေတ်ဟရိဘုဉ္ဇယ) မဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာမန်တြေံ | status =  | native_name = ကွတ်ဗိသ...&quot;</comment>
      <origin>58313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15398" sha1="tlb8gdiwwglca69t8histo4tiuvyt38" xml:space="preserve">{{Infobox architectural style
| name = ဗိသုကာ မန်&lt;br&gt;(Mon Architecture)
| image = File:Wat Chamthewi 2.jpg
| image_size = 250px
| caption = စေတဳ ဝါတ်စာမ်ထေဝဳ ပ္ဍဲဍုင်လာမ်ဖုန် (ခေတ်ဟရိဘုဉ္ဇယ) မဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာမန်တြေံ
| status = 
| native_name = ကွတ်ဗိသုကာ မန်
| period = အေဒဳ ၆ ဗွဝ်ကၠံ - ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ (AD 6th - 18th Century)
| region = [[ရးအာရှအဂၞဲ]] ([[ရးသေံ]] ကေုာံ [[ဍုင်ဗၟာ]])
| material = ဍိုတ်တိစာတ်၊ တိဗုတ်၊ ဍိုတ်ကလောအ်၊ ဆု
| monuments = စေတဳ၊ ဝိဟာရ်၊ နန်၊ သ္ၚိ
| roots = ဗိသုကာ အိန္ဒိယ (အမရဝတဳ၊ ဂုပ္ပတ)
| derivatives = ဗိသုကာ သေံ၊ ဗိသုကာ ဗၟာ
}}

'''ဗိသုကာ မန်''' ({{lang-en|Mon architecture}}) ဝွံ ဒှ်အခိုက်ကၞာ ကွတ်သြိုင်ခၞံ ကေုာံ ကွတ်ဗိသုကာ မက္တဵုဒှ်လဝ် နူကဵု [[ဂကူမန်]] ပ္ဍဲဒေသ ရးအာရှအဂၞဲတုဲ ပြာကတ်လောန် ပ္ဍဲခေတ် [[ဒွါရဝတဳ]]၊ [[ဟရိဘုဉ္ဇယ]]၊ သဓီု ကေုာံ ဟံသာဝတဳဂမၠိုင်ရ။ အခိုက်ဗိသုကာမန်ဝွံ က္လိဂွံလဝ် လၟေတ်နူကဵု ဗိသုကာ အိန္ဒိယ ဗွဲတၟေင် နူခေတ် အမရဝတဳ ကေုာံ ဂုပ္ပတ တုဲ၊ ဗွဲကြဴ ဖန်ဗဒှ်ပ္တိတ် အခိုက်ကၞာ မဆေင်ကဵု ဂကူမန် ဇေတ်တ်ရ။ ပ္ဍဲဝင်အာရှအဂၞဲ ဗိသုကာမန်ဝွံ ဒှ်တမ်ရိုဟ်ကၞက် သွက်ဂွံ လဟဵုပတိုန် ကွတ်ဗိသုကာ သေံ၊ လာဝ်၊ ကေုာံ ဗၟာ ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။

== ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ ==
ဗိသုကာမန်ဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲအခိင် အေဒဳ ၆ ဗွဝ်ကၠံ ပ္ဍဲခေတ် ဍုင်ဒွါရဝတဳ (လၟုဟ် လဒေါဝ်ရးသေံ) ရ။ ဂကူမန်တံဝွံ ဒှ်ဂကူမဒုင်ကေတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲရးအာရှအဂၞဲတုဲ ဗိသုကာညးတံဂှ်လေဝ် ဒုင်သဇိုင် ကုဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ ရ။ 

ပ္ဍဲခေတ်တမ်မူလဂှ် သြိုင်ခၞံလဝ် စေတဳ၊ ပဋိမာရုပ် ကေုာံ ဘာကျာ် မသြိုင်လဝ် နကဵု ဍိုတ်တိစာတ် ကေုာံ ဍိုတ်ကလောအ် (Laterite) ရ။ အခိုက်ကၞာ ဗိသုကာမန်တြေံဂှ် ဆက်ပြးဇးအာ စဵုကဵုစိုပ် ရးသေံသၟဝ်ကျာ (ဍုင်လာမ်ဖုန်) ကေုာံ ဍုင်ဗၟာသၟဝ် (သဓီု ကဵု ဟံသာဝတဳ) ရ။

== လက်သဏ် ဗိသုကာ ==
လက်သဏ် ဗိသုကာမန် မပြာကတ်အိုတ်ဂှ် ဒှ်စေတဳ မနွံကဵု ထွာဲ (ခုံ) ၈-ကၠင် (Octagonal base) ဟွံသေင်မ္ဂး ထွာဲ ၄-ကၠင် (Square base) တုဲ လ္တူဂှ် နွံကဵု ဗီုပြင် ခၞိင် (Bell-shaped) ရ။ 
* '''ဍိုတ်တိစာတ်''' (Terracotta): မန်ခေတ်တြေံ စကာ ဍိုတ်တိစာတ် သွက်ဂွံ ပုတ်ရုပ် ကေုာံ ကၠောန်ပ္ကဴရုပ်နာနာ ပ္ဍဲဗဒင်စေတဳရ။
* '''တြင်ကွပ်''' (Arch/Vault): ကွတ်စွံတြင်ကွပ် (Corbel arch) ဝွံ မန်တံ စကာကၠုင်လဝ် နူခေတ်ဒွါရဝတဳတုဲ ဍုင်ဗုကာံ လွဳကေတ်လဝ်ရ။
* '''စေတဳ မသုန်ကဆံင်''': ဥပမာ ပ္ဍဲ ဝါတ်စာမ်ထေဝဳ (Wat Chamthewi) ဍုင်လာမ်ဖုန်ဂှ် နွံကဵု စေတဳမသုန်ကဆံင် မစုတ်လဝ် ရုပ်ကျာ် ပ္ဍဲထာင်စၠတ်ရ။

== ခေတ်ဒွါရဝတဳ ==
ပ္ဍဲခေတ် ဒွါရဝတဳ ဝွံ အဓိက ဗိသုကာမန် ပြာကတ် ပ္ဍဲဒေသ ဍုင်နခန်ပထောမ် (Nakhon Pathom)၊ ဍုင်ကူဗူ (Ku Bua) ကေုာံ ဥထံင် (U Thong) ရ။
* '''ကျာ်နခန်ပထောမ်''' (Phra Pathommachedi): စေတဳတြေံ မနွံဗီုပြင် ခေါက်ဒမာတ် (Stupa shape) ဂှ် ဒှ်လက်သဏ် မန်ဒွါရဝတဳ ဇေတ်တ်ရ။ လၟုဟ်ၜိုန်ရ သေံတံ ဂြောပ်လဝ် သီုဖအိုတ်ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲအပ္ဍဲဂှ် ဒှ်စေတဳမန်တြေံရ။
* '''ကူဗူ''': ဒေသဏအ် ဂွံဆဵုကေတ် သ္ၚိဌာန် ကေုာံ ဘာကျာ် မသြိုင်ခၞံလဝ် နကဵု ဍိုတ်တိစာတ် မနွံကဵု ရုပ်ဒေဝတဴ ကေုာံ ရုပ်ကောန်မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။

== ခေတ်ဟရိဘုဉ္ဇယ ==
ခေတ်ဟရိဘုဉ္ဇယ (အေဒဳ ၈ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၁၃ ဗွဝ်ကၠံ) ပ္ဍဲဍုင်လာမ်ဖုန်ဂှ် ဒှ်အခိင် ဗိသုကာမန် က္တဵုဒှ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန်ရ။ 
* '''ကျာ်စေတဳကူကုတ်''' (Wat Kukut / Wat Chamthewi): ဒှ်စေတဳ ထွာဲပန်ကၠင် မနွံကဵု (၅) ကဆံင်တုဲ၊ မွဲမွဲကဆံင် နွံကဵု ထာင်စၠတ် (Niches) သွက်ဂွံ စွံရုပ်ကျာ်ရ။ 
* ဗိသုကာဏအ် ဒှ်သက်သဳ မထ္ၜးကဵု ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကွတ်အနုသုခုမ မန် ပ္ဍဲရးသေံသၟဝ်ကျာရ။

== ခေတ်သဓီု ==
ဍုင်သဓီု ဝွံ ဒှ်ဒတန် ဗိသုကာမန် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာသၟဝ် မက္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲခေတ် တုပ်ကဵု ဟရိဘုဉ္ဇယ ကီုရ။ 
* '''ကျာ်သဓီု''' (Shwezayan Pagoda): ၜိုန်ရ လဟဵုလဝ် အလန်လက္ကရဴကီုလေဝ်၊ သဇိုင်ထွာဲ ကေုာံ ဗီုပြင်တြေံဂှ် ဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာမန်ရ။
* '''ဍိုတ်တိစာတ် သဓီု''': ဍိုတ်တိစာတ် မပုတ်လဝ် ရုပ်ဇာတ်နိပါတ် ပ္ဍဲဍုင်သဓီုဂှ် တုပ်သၟဟ် ကုဍိုတ်တိစာတ် နူဒွါရဝတဳရ။

== ခေတ်ဟံသာဝတဳ ==
ခေတ်ဟံသာဝတဳ (ဍုင်ဗဂေါ) ဝွံ ဒှ်ခေတ် ဗိသုကာမန် မနွံကဵု ဂုဏ်စရာဲ ဇၞော်အိုတ်ရ။ ပ္ဍဲခေတ် သၟိင်ဓမ္မစေတဳ ကေုာံ တၠညးဗညာဒလ တံဂှ် လဟဵုပ္တိုန်လဝ် စေတဳ ကေုာံ နန် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။
* '''ကျာ်မုဟ်တဴ''' (Shwemawdaw Paya): ကျာ်စေတဳ မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာဝွံ ဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာမန် မနွံကဵု ထွာဲ ၈-ကၠင်တုဲ မစွံလဝ် ပ္ကဴတင်လာဲရ။
* '''ကျာ်ပန်''' (Kyaik Pun Paya): ရုပ်ကျာ် ပန်ဇကု မလ္ၚောဝ်တဴ ပန်ဒိုဟ်ဂှ်လေဝ် ဒှ်ကွတ်ဗိသုကာ အသဝ်မန်မွဲရ။

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ တိုင်ခဳ အဓိက ပ္ဍဲဗိသုကာ မန်
|-
! ယၟု စေတဳ / ဗိသုကာ
! ဒတန် / ဍုင်
! ခေတ်ကာလ
! လက်သဏ် တၟေင်
|-
| ဝါတ်စာမ်ထေဝဳ (Wat Chamthewi)
| ဍုင်လာမ်ဖုန် (သေံ)
| ဟရိဘုဉ္ဇယ
| စေတဳ ပန်ကၠင် မသုန်ကဆံင်
|-
| ကျာ်နခန်ပထောမ် (Phra Pathom)
| ဍုင်နခန်ပထောမ် (သေံ)
| ဒွါရဝတဳ
| ခေါက်ဒမာတ် (ပ္ဍဲတြေံ)
|-
| ကျာ်မုဟ်တဴ (Shwemawdaw)
| ဍုင်ဗဂေါ (ဗၟာ)
| ဟံသာဝတဳ
| စေတဳ ခၞိင်၊ ထွာဲဒစာံကၠင်
|-
| [[ကျာ်ပန်]] (Kyaik Pun)
| ဍုင်ဗဂေါ (ဗၟာ)
| ဟံသာဝတဳ
| ရုပ်ကျာ် ပန်ဇကု လ္ၚောဝ်ပန်ဒိုဟ်
|}

== စေတဳ ကေုာံ ပဋိမာရုပ် ==
စေတဳမန်တံဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် သြိုင်လဝ် သွက်ဂွံ ဌာပနာ ဓါတ်ကျာ်ရ။ ဗီုပြင် စေတဳမန် မပြာကတ်ဂှ် ထွာဲဒစာံကၠင် ကေုာံ ခေါက်ဒမာတ် (Bell shape) မလှဲလးရ။ ရုပ်ကျာ် (ပဋိမာရုပ်) မန်ဂှ် မျက်မုက် ခ္ဍံ၊ မတ်စောမ်၊ တုဲ သော်က္ဍိုပ်ဂှ် ဍောတ်တ်ရ။ လက်သဏ်ဏအ်ဂှ် ညးကော်စ (Mon face) မဒှ်လက်သဏ် ဇေတ်တ်ရ။

== ကပေါတ်စက် ကေုာံ နဲကဲသြိုင်ခၞံ ==
မန်တြေံတံ စကာ ကပေါတ် နူသဘာဝ သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံရ။
* '''ဍိုတ်ကလောအ်''' (Laterite): စကာ သွက်ဂွံ ကၠောန် သဇိုင် ကေုာံ ထွာဲစေတဳ။
* '''ဍိုတ်တိစာတ်''' (Brick/Terracotta): စကာ သွက်ဂွံ သြိုင်ဗဒင် ကေုာံ ပုတ်ရုပ်။
* '''ထၟာဲဗုတ်''' (Stucco): မန်တံ စကာ ထၟာဲဗုတ် (Stucco) သွက်ဂွံ ခြယ်ပ္ကဴရုပ် လ္တူဗဒင်စေတဳရ။ ကွတ်ဗုတ်မန်ဂှ် ဍိုန်ညှာတုဲ ဇိပ်ဂၠိပ် ဗွဲမလောန်ရ။

== အခိုက်အလိုက် သ္ၚိဌာန် ==
ဗိသုကာ သ္ၚိဌာန်မန် (Domestic architecture) ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုရာသဳဥတု ပ္ဍဲဒေသဂမ္တဴရ။ သ္ၚိမန် ဇေတ်တ်ဂှ် -
၁။ သြိုင်လဝ် နကဵု တိုင်ဆုသၠုင်သၠုင် (Stilt house) သွက်ဂွံ ကဵုကျာလုပ်တိတ် လောဲသွာ ကေုာံ စဵုဒၞာ ဍာ်ဒေက်။
၂။ မုက်သ္ၚိဂှ် လ္ၚောဝ်အာ လ္ပာ်ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒိုဟ်တဲပုင် သွက်ဂွံ ဂွံကျာခိုဟ်။
၃။ ကၟဳသ္ၚိဂှ် သၠုင်လဝ် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ဓါတ်ဂမ္တဴရ။

== ဓလိုင် ကေုာံ ပရေင်မင်မဲ ==
ဗိသုကာမန်ဝွံ ဓလီုလဝ် ကွတ်ဗိသုကာ ဍုင်ဗုကာံ (Pagan) ကေုာံ ဍုင်သေံ (Ayutthaya) ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။ ဘာကျာ် ပ္ဍဲဗုကာံ ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ဘာအာနန္ဒာ ကေုာံ မနူဟာ တံဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုဗိသုကာမန်ရ။ 
လၟုဟ်မ္ဂး၊ ဌာနမင်မဲ ယေန်သၞာင် (UNESCO) ကေုာံ အလဵုအသဳ သေံတံ မင်မဲဒၟံင် ဗိသုကာမန်တြေံ ပ္ဍဲဍုင်လာမ်ဖုန် ကေုာံ နခန်ပထောမ် ဗွဲမခိုဟ်မိုန်ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref&gt;Galloway, Charlotte (2006). *Burmese Buddhist Imagery of the Early Bagan Period (1044-1113)*. Australian National University.&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Guillon, Emmanuel (1999). *The Mons: A Civilization of Southeast Asia*. Siam Society. ISBN 978-9748298443.&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Stadtner, Donald M. (2008). *Sacred Sites of Burma: Myth and Folklore in an Evolving Spiritual Realm*. River Books. ISBN 978-9749863602.&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Saraya, Dhida (1999). *(Sri) Dvaravati: The Initial Phase of Siam's History*. Muang Boran Publishing. ISBN 978-9747381344.&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Aung-Thwin, Michael (2005). *The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma*. University of Hawaii Press. ISBN 978-0824828868.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = ယေန်သၞာင် မန်
| title = ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဝင် [[ဂကူမန်]]
| listclass = hlist
| group1 = ဝင် ကေုာံ ဍုင်
| list1 =
* [[ဒွါရဝတဳ]]
* [[ဟရိဘုဉ္ဇယ]]
* [[သဓီု]]
* [[ဟံသာဝတဳ]]
| group2 = အနုသုခုမ
| list2 =
* [[ဗိသုကာ မန်]]
* [[လိက်ပတ်မန်]]
* [[ကွတ်လှ်ေမန်]]
* [[အခိုက်ကၞာမန်]]
| group3 = ကျာ်စေတဳ
| list3 =
* [[ကျာ်မုဟ်တဴ]]
* [[ကျာ်နခန်ပထောမ်]]
* [[ဝါတ်စာမ်ထေဝဳ]]
* [[ကျာ်ဣသိယဵု]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဗိသုကာ မန်}}
[[Category:ဗိသုကာ မန်]]
[[Category:ယေန်သၞာင် မန်]]
[[Category:ဗိသုကာ အာရှအဂၞဲ]]
[[Category:ဝင် မန်]]
[[Category:အနုသုခုမ ဂကူမန်]]</text>
      <sha1>tlb8gdiwwglca69t8histo4tiuvyt38</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဗိသုကာ မန်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12298</id>
    <revision>
      <id>58314</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ကွတ်ဗိသုကာ မန်၊ အခိုက်ကၞာ သြိုင်ခၞံ ကေုာံ အနုသုခုမ မဆေင်ကဵု ဂကူမန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:ဗိသုကာ မန်}} [[Category:ဗိသုကာ]] Category:ယေန်သၞာင်...&quot;</comment>
      <origin>58314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="521" sha1="861j9nkk6ksw2qms7pmy0yarztcjr66" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု ကွတ်ဗိသုကာ မန်၊ အခိုက်ကၞာ သြိုင်ခၞံ ကေုာံ အနုသုခုမ မဆေင်ကဵု ဂကူမန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:ဗိသုကာ မန်}}
[[Category:ဗိသုကာ]]
[[Category:ယေန်သၞာင် မန်]]
[[Category:အနုသုခုမ ဂကူမန်]]
[[Category:ဝင် မန်]]</text>
      <sha1>861j9nkk6ksw2qms7pmy0yarztcjr66</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အနုသုခုမ ဂကူမန်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12299</id>
    <revision>
      <id>58315</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု အနုသုခုမ၊ ကွတ်တဲ၊ ပြကိုဟ်ပညာ၊ လိက်ပတ်၊ ကွတ်လှ်ေဒယှ်ေ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဂကူမန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။  {{DEFAULTSORT:အနုသုခုမ ဂကူမန်}} Category:ယေန်သၞ...&quot;</comment>
      <origin>58315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="502" sha1="44jxm51u0y6l5loz94xckm4tbs62k3k" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကဵု အနုသုခုမ၊ ကွတ်တဲ၊ ပြကိုဟ်ပညာ၊ လိက်ပတ်၊ ကွတ်လှ်ေဒယှ်ေ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဂကူမန်ဂမၠိုင် မဒှ်ရ။

{{DEFAULTSORT:အနုသုခုမ ဂကူမန်}}
[[Category:ယေန်သၞာင် မန်]]
[[Category:အနုသုခုမ]]
[[Category:မန်]]</text>
      <sha1>44jxm51u0y6l5loz94xckm4tbs62k3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗိသုကာ ကြုက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12300</id>
    <revision>
      <id>58316</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox art movement | name = ဗိသုကာ ကြုက် | image = Forbidden City Beijing Shenwu Gate.jpg | image_size = 300px | caption = ဝင်တြင် သေန်ဝူ (Shenwu Gate) ပ္ဍဲ [[နန်အာတ္တာ]] ဍုင်ပေကျေန် | origin = [[ဍုင်ကြုက်]]၊ ရးအာရှဗၟံက် | years = ၁၅၀၀ ဘဳသဳ - လၟုဟ် | ty...&quot;</comment>
      <origin>58316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12098" sha1="onoui9jvu15nujrwcej2vi2vbe9f98k" xml:space="preserve">{{Infobox art movement
| name = ဗိသုကာ ကြုက်
| image = Forbidden City Beijing Shenwu Gate.jpg
| image_size = 300px
| caption = ဝင်တြင် သေန်ဝူ (Shenwu Gate) ပ္ဍဲ [[နန်အာတ္တာ]] ဍုင်ပေကျေန်
| origin = [[ဍုင်ကြုက်]]၊ ရးအာရှဗၟံက်
| years = ၁၅၀၀ ဘဳသဳ - လၟုဟ်
| type = [[ဗိသုကာ]]၊ ကွတ်သြိုင်ခၞံ
| works = [[နန်အာတ္တာ]]၊ [[ဘာကျာ်ထာန် (ပေကျေန်)]]၊ [[ကၟာင်ဇၞော်ကြုက်]]
}}

'''ဗိသုကာ ကြုက်''' ({{lang-en|Chinese architecture}}) ဝွံ ဒှ်ကွတ်သြိုင်ခၞံ ကေုာံ ဗိသုကာ မက္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲဒေသ [[ရးအာရှဗၟံက်]] လုကဴ မဂၠိုင်ကဵု လ္ၚီသၞာံ မဒှ်ရ။ နူစခေတ်တြေံ စဵုကဵုစိုပ် ခေတ်လၟုဟ် ဗိသုကာကြုက်ဝွံ မၞုံကဵု အင်္ဂလက်သဏ် အဓိက မပ္တံကဵု ပရေင်တုပ်သၟဟ်ၜါလ္ပာ် (Bilateral symmetry)၊ သြိုင်ခၞံနကဵုဆု ကေုာံ ဂအုံစဵုဒၞာ (Enclosed open spaces) မဒှ်ရ။ ဗိသုကာကြုက်ဝွံ ဓလီုပ္ဍိုက်လဝ် ယေန်သၞာင် ဗိသုကာ ပ္ဍဲဍုင် ဂျပါန်၊ ကိုဝ်ရဳယျာ၊ ကေုာံ ဝဳယေတ်နာမ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။

== နိဒါန် ==
ဗိသုကာကြုက်ဝွံ သ္ဇိုင်သ္ကီုလဝ် လ္တူသဘာဝ၊ ပရေင်ပတှ်ေ ဖေင်ယှိုဲ (Feng Shui) ကေုာံ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်ဨကရာဇ်ရ။ အဓိက တိုင်ခဳ ဗိသုကာဝွံ ဒှ်ပရေင်သြိုင်ခၞံ နကဵုဒယိုင်ဆု ကေုာံ ကၟဳမခၠင်စှ်ေလ္ပာ်သၟဝ် (Curved roofs) မဒှ်ရ။ ဗီုပြင်သြိုင်ခၞံ သ္ၚိဌာန်ကီု၊ နန်ရာဇာကီု သီုကဵု ဘာကျာ်တံဂှ် ဒ္ဂေတ်ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင်တုပ်သၟဟ် (Symmetry) ဖအိုတ်ရ။

== ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင်ဗိသုကာကြုက်ဝွံ ပါ်လဝ် နကဵု ခေတ်ဨကရာဇ် အဆက်အဆက်ရ။ နူခေတ် မေန် (Ming dynasty) ကဵု ခေတ် ချေန် (Qing dynasty) ဂှ် ဗိသုကာ နန်ရာဇာ ကေုာံ ဘာကျာ်တံ ဇၞော်မောဝ်တိုန် ဗွဲမလောန်ရ။ 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဗိသုကာကြုက် နကဵု ခေတ်အဆက်ဆက်
|-
! ခေတ်ဨကရာဇ်
! သၞာံ (သက္ကရာဇ်)
! ကမၠောန်ဗိသုကာ အဓိက
|-
| ခေတ် ဟာန် (Han Dynasty)
| ၂၀၆ ဘဳသဳ – ၂၂၀ ဨဒဳ
| ကွတ်သြိုင်ခၞံဆု ကေုာံ ပ္ၚံက်ကၟဳ စက္တဵုဒှ်။
|-
| ခေတ် တာင် (Tang Dynasty)
| ၆၁၈ – ၉၀၇ ဨဒဳ
| ဗိသုကာ ဘာကျာ်ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင်မစဳဇန်လဝ် နကဵုကွက်။
|-
| ခေတ် သံင် (Song Dynasty)
| ၉၆၀ – ၁၂၇၉ ဨဒဳ
| ဗိသုကာ မၞုံကဵု ပရေင်ကျေဝ်ဂေါဝ် ကေုာံ ပရေင်ဆိုက်ဗ္ဒက် ဒဂေါင် (Dougong)။
|-
| ခေတ် မေန်-ချေန် (Ming-Qing)
| ၁၃၆၈ – ၁၉၁၂ ဨဒဳ
| နန်အာတ္တာ (Forbidden City) ကေုာံ ကၟာင်ဇၞော် (Great Wall)။
|}

== အင်္ဂလက်သဏ် အဓိကဂမၠိုင် ==
အင်္ဂလက်သဏ် မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲဗိသုကာကြုက်ဂှ် ဒှ်ပရေင်တုပ်သၟဟ် ၜါလ္ပာ် (Bilateral symmetry) ရ။ သ္ၚိဌာန် ဟွံသေင်မ္ဂး နန်တံဂှ် သြိုင်ခၞံလဝ် မၞုံကဵု ဂၠံင်လဒေါဝ် (Central axis) မွဲတုဲ တိုင်ခဳၜါလ္ပာ်ဂှ် တုပ်သၟဟ်ရေင်သ္ကအ်ရ။ တုဲပၠန် ဗိသုကာကြုက်ဝွံ ကဵုလဝ် အဓိက လ္တူအရှာံ အပ္ဍဲ (Enclosed courtyard) ရ။

[[File:Temple of Heaven 2006.jpg|thumb|left|250px|[[ဘာကျာ်ထာန် (ပေကျေန်)]] မထ္ၜးလဝ် ဗိသုကာ မၞုံကဵု ပရေင်ခၠင်ခၠောတ် ဂၠးတိကဵုအကာသ]]

== သ္ၚိဌာန် ကေုာံ စၟိန်ပြမာန် ==
သ္ၚိဌာန်ကြုက်တြေံ မကော်စ သဳဟေယွမ် (Siheyuan) ဝွံ ဒှ်သ္ၚိ မသြိုင်ခၞံလဝ် ပန်ကၠင် မၞုံကဵု အရှာံလဒေါဝ်မွဲရ။ အရှာံလဒေါဝ်ဝွံ ဒှ်ဒၞာဲ သွက်သ္ၚိကၟိန်တံ ဂွံဆဵုဂဗ ကေုာံ ပံက်လဝ် သွက်ကျာ ကဵု လျးတ္ၚဲ ဂွံလုပ်မာန်ရ။ ဗီုပြင် စၟိန်ပြမာန် သ္ၚိဌာန်ဝွံ ထ္ၜးကဵု ပရေင်ကဆံင်မၞိဟ် ကေုာံ ဇမၞော်ဍောတ် သ္ၚိကၟိန်ကြုက်ရ။

== ကွတ်သြိုင်ခၞံ နကဵုဆု ==
ဗိသုကာကြုက်ဝွံ သြိုင်ခၞံလဝ် နကဵု ဒယိုင်ဆု ကေုာံ ဇမၠိင်ဆု (Timber frame structure) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ နဲကဲမွဲ မပြာကတ်ဂှ် မကော်စ [[ဒဂေါင်]] (Dougong) မဒှ် ကွတ်မဗစိုပ်ဆု ညံင်ဂွံဒုင်လျိုင် ကၟဳသ္ၚိ ဟွံဒးစကာ ပသဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဇၞော်ရ။ နဲကဲဏအ် ကဵုအရီုအဗင် သွက်ဂွံ ဒုင်ဒဝ် ပရေင်တိချဳမာန်ရ။

== ဗိသုကာ နန်ရာဇာ ==
ဗိသုကာ ဨကရာဇ် ကေုာံ နန်ရာဇာတံဂှ် ထ္ၜးကဵု အဝဵုအာဏာ သၟိင်ကြုက်ရ။ [[နန်အာတ္တာ]] (Forbidden City) ပ္ဍဲပေကျေန်ဂှ် ဒှ်ဥပမာ ခိုဟ်အိုတ်ရ။ နန်ဝွံ သြိုင်ခၞံလဝ် နကဵု ကၟဳသာ်ထဝ်၊ ဒယိုင်သာ်ဗကေတ် ကေုာံ ပရေင်စဳဇန် မၞုံကဵု ဝင်တြင် အဆက်အဆက်ရ။ 

== ဗိသုကာ သာသနာ ကေုာံ ဘာကျာ် ==
ဗိသုကာ သာသနာကြုက်ဂှ် ပါ်လဝ် ပိဂကူ - ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ တာအို (Daoism) ကေုာံ ကောန်ဖျူရှာတ် (Confucianism) ရ။ ဘာကျာ်ထာပူ (Pagoda) တံဂှ် ဒှ်ဗိသုကာ မစၠောံကၠုင် နူအိန္ဒိယ ဆ္ဂး ပြံင်လှာဲလဝ် နကဵု အခိုက်ဆုကြုက်ရ။ 

== ပရေင်ပတှ်ေ ဖေင်ယှိုဲ ==
[[ဖေင်ယှိုဲ]] (Feng Shui) ဝွံ ဒှ်ကွတ်မရုဲစှ် ဒၞာဲဒတန် ကေုာံ ပရေင်စဳဇန် သ္ၚိဌာန် ညံင်ဂွံ ညဳသၟဟ် ကုသဘာဝ ကေုာံ ဓါတ်စကြာဝဠာ (Qi) ရ။ လိက်ပတ်ဖေင်ယှိုဲဝွံ စၞောန်ထ္ၜးလဝ် ညံင်ဂွံ သြိုင်သ္ၚိ မုက်မၠာ် တ္ၚဲတိတ် (ဟွံသေင်မ္ဂး သၠုင်ကျာ) သွက်ဂွံ ဒုင်ကျာ ကေုာံ လျးတ္ၚဲ ခိုဟ်အိုတ်ရ။

== ဗိသုကာ ဒေသနာနာ ==
ဟိုတ်နူ ဍုင်ကြုက်ဂှ် ဇၞော်လှဲလးလောန်တုဲ ဗိသုကာ ဒေသမွဲကဵုမွဲ ဟွံတုပ်ရေင်သ္ကအ်ရ။ ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာကျာ မဂံက်တံဂှ် သြိုင်သ္ၚိ ကၟဳတီုတီုတုဲ ပ္ဍဲဒေသသၠုင်ကျာ မကတဴတံဂှ် သြိုင်သ္ၚိ မၞုံကဵု မုက်ဗတင်ဇၞော်ဇၞော် သွက်ကျာဂွံလုပ်တိတ်လောဲရ။ ဒေသလ္ၚဵုဂှ် သြိုင်သ္ၚိ နကဵု တၟအ် ကေုာံ တိလေဝ် နွံရ။

== ခေတ်တၟိ ကေုာံ အခိင်လၟုဟ် ==
စိုပ်ခေတ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံမ္ဂး ဗိသုကာကြုက်ဝွံ ပံင်နှဴကဵု ဗိသုကာ ရးပလိုတ် (Western architecture) ရ။ အခိင်လၟုဟ်မ္ဂး ပ္ဍဲဍုင်ပေကျေန် ကဵု ရှာင်ဟာဲတံဂှ် တိုက်သၠုင်ဇၞော်ဇၞော် မသြိုင်ခၞံလဝ် နကဵု ပသဲ ကေုာံ ဒ္ၚောဝ် (Modern skyscrapers) တံ ပြာကတ်ကၠုင်ကီုလေဝ်၊ လက်သဏ် ယေန်သၞာင် ဗိသုကာတြေံလေဝ် ညးတံ ထိင်ဒဝ်လဝ်ဖိုဟ်ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;liang&quot;&gt;Liang, Ssu-ch'eng (1984). ''A Pictorial History of Chinese Architecture''. MIT Press. ISBN 978-0262121033.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;steinhardt&quot;&gt;Steinhardt, Nancy Shatzman (2019). ''Chinese Architecture: A History''. Princeton University Press. ISBN 978-0691169989.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;knapp&quot;&gt;Knapp, Ronald G. (2000). ''China's Old Dwellings''. University of Hawaii Press. ISBN 978-0824822149.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;guo&quot;&gt;Guo, Qinghua (2005). ''Chinese Architecture and Planning: Ideas, Methods, Techniques''. Edition Axel Menges. ISBN 978-3932565541.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;boyd&quot;&gt;Boyd, Andrew (1962). ''Chinese Architecture and Town Planning 1500 B.C. - A.D. 1911''. University of Chicago Press.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = ဗိသုကာ အာရှ
| title = [[ဗိသုကာ]] ပ္ဍဲ [[အာရှ]]
| listclass = hlist
| list1 = 
* [[ဗိသုကာ ကြုက်]]
* [[ဗိသုကာ ဂျပါန်]]
* [[ဗိသုကာ အိန္ဒိယ]]
* [[ဗိသုကာ သေံ]]
* [[ဗိသုကာ မန်]]
* [[ဗိသုကာ ခမေန်]]
* [[ဗိသုကာ ကိုဝ်ရဳယျာ]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဗိသုကာ ကြုက်}}
[[Category:ဗိသုကာ]]
[[Category:ဍုင်ကြုက်]]
[[Category:ယေန်သၞာင် အာရှ]]
[[Category:ကွတ်သြိုင်ခၞံ]]</text>
      <sha1>onoui9jvu15nujrwcej2vi2vbe9f98k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗိသုကာ အိန္ဒိယ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12301</id>
    <revision>
      <id>58317</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | title = ဗိသုကာ အိန္ဒိယ (Architecture of India) | image = File:Taj Mahal (Edited).jpeg | caption = တာတ်မဟာ (Taj Mahal) ပ္ဍဲဍုင်အာဂရာ၊ မဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာ ခေတ်မဂွလ် မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲအိန္ဒိယ | label1 = ဒတန် | data1 = [[အိန္ဒိယ]]...&quot;</comment>
      <origin>58317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15406" sha1="a2pw4zrgj3htvnrtjhzfiejgtnxaqz8" xml:space="preserve">{{Infobox
| title = ဗိသုကာ အိန္ဒိယ (Architecture of India)
| image = File:Taj Mahal (Edited).jpeg
| caption = တာတ်မဟာ (Taj Mahal) ပ္ဍဲဍုင်အာဂရာ၊ မဒှ်လက်သဏ် ဗိသုကာ ခေတ်မဂွလ် မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲအိန္ဒိယ
| label1 = ဒတန်
| data1 = [[အိန္ဒိယ]] ကေုာံ ရးအာရှသၠုင်ကျာ
| label2 = အခိင်ကာလ
| data2 = ဘဳသဳ ၃၃၀၀ – ပစ္စုပ္ပန်
| label3 = ခေတ်ဂမၠိုင်
| data3 = ခေတ်ကြုင်အေန်ဒါသ်၊ ဗိသုကာတြေံ၊ ခေတ်လဒေါဝ်၊ ခေတ်ကဝ်လဝ်နဳ ကေုာံ ခေတ်တၟိ
| label4 = လေပ်လှာဲစၞး အဓိက
| data4 = [[ဗိသုကာ ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဗိသုကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ဗိသုကာ မဂွလ်]]၊ [[ဗိသုကာ အေန်ဒဝ်-သာရာသေနိက်]]
}}

'''ဗိသုကာ အိန္ဒိယ''' ({{lang-en|Architecture of India}}) ဝွံ ဒှ်ပရေင်ကွတ်ဗိသုကာ မနွံကဵု ဝင်အာယုက် မဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီသၞာံတုဲ မထ္ၜးကဵု ပရေင်ယေန်သၞာင်၊ ဘာသာ ကေုာံ အခိုက်ကၞာ မပြံင်လှာဲကၠုင်လဝ် ပ္ဍဲရးအိန္ဒိယရ။ နူကဵုခေတ် ခြိုင်ကြုင်အေန်ဒါသ် (Indus Valley Civilization) မၞုံကဵုသၞောတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မခိုင်ကၠိုက် စဵုကဵုစိုပ် ခေတ်ဗိသုကာဟိန္ဒူ ကေုာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ နူဂှ်တုဲ ဆက်စိုပ်အာ ဗိသုကာခေတ်မဂွလ် ကေုာံ ခေတ်ကဝ်လဝ်နဳ ဗြိတိန်တံဂှ် ပရေင်ဗိသုကာ အိန္ဒိယဝွံ နွံကဵု ဂကူနာနာသာ် ကေုာံ အနုသုခုမ မလှဲလး ဗွဲမလောန်ရ။

== ဝင်ဗိသုကာခေတ်တြေံ (Ancient Architecture) ==
[[File:Mohenjo-daro.jpg|thumb|right|250px|သှ်ေၜက်ဒၟံင် ဍုင်တြေံ မဝ်ဟေန်ဂျဝ်-ဒါရဝ် (Mohenjo-daro)]]
ဗိသုကာ အိန္ဒိယခေတ်တြေံဂှ် စက္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲအခိင် ခြိုင်ကြုင်အေန်ဒါသ် (ဘဳသဳ ၃၃၀၀-၁၃၀၀) ရ။ ဍုင်ဇၞော်ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု [[ဟာရပ္ပါ]] (Harappa) ကေုာံ [[မဝ်ဟေန်ဂျဝ်-ဒါရဝ်]] (Mohenjo-daro) တံဂှ် နွံကဵု သၞောတ်ပလံင်ဍာ်စုတ် ကေုာံ သ္ၚိဌာန် မသြိုင်လဝ် နကဵုတိဍိုတ် မခိုင်ကၠိုက်ရ။ ညးတံ သြိုင်ခၞံလဝ် ဍုင် နကဵုနဲကဲ ပၠေန် (Urban planning) မဒှ်နဲကဲ မစိုပ်ကဆံင်သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲခေတ်ဂှ်ရ။

== ဗိသုကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist Architecture) ==
[[File:Sanchi Stupa from Eastern gate, Madhya Pradesh.jpg|thumb|left|250px|ကျာ်စေတဳသာန်ချဳ (Sanchi Stupa)]]
ပ္ဍဲအခိင် သာသနာကျာ် က္တဵုဒှ်တုဲ ဗိသုကာဗုဒ္ဓဘာသာဝွံ ပြာကတ်ကၠုင်လဝ် ဗွဲမလောန်ရ။ အဓိက လက်သဏ် ဗိသုကာဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် ဒှ် စေတဳ (Stupas)၊ ဘာလွဳမာန် (Viharas) ကေုာံ ဂိုဟ်ကျာ် (Chaityas) တံရ။ [[ကျာ်စေတဳသာန်ချဳ]] (Sanchi Stupa) မသြိုင်ခၞံလဝ် နူခေတ် သၟိင်အသောကဂှ် ဒှ်တိုင်ခဳ ဗိသုကာဗုဒ္ဓဘာသာ မပြာကတ်အိုတ်မွဲရ။ တုဲပၠန် ဂိုဟ်အဇန္တာ (Ajanta Caves) ဂှ် ထ္ၜးကဵု ကွတ်ဗိသုကာ မခါဲကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲတၟအ်ဇၞော်ဂမၠိုင်ရ။

== ဗိသုကာ ဟိန္ဒူ (Hindu Architecture) ==
[[File:Kailasanath Temple Ellora.jpg|thumb|right|250px|ဘာကျာ်ဟိန္ဒူ ကာဲလာသာ (Kailasanath Temple) ပ္ဍဲ အေလ္လဝ်ရာ]]
ဗိသုကာဟိန္ဒူဝွံ စပြာကတ်ကၠုင် ပ္ဍဲခေတ် [[အေန်ပါယာ ဂုပ္တ]] (Gupta Empire) တုဲ ပါ်လဝ် နကဵုသၞောတ်အဓိက ၜါသာ်ဂှ် သၞောတ်နာဂါရာ (Nagara style) မနွံပ္ဍဲ အိန္ဒိယသၟဝ်ကျာ ကေုာံ သၞောတ်ဒြာဗဳဒဳယာန် (Dravidian style) မနွံပ္ဍဲ အိန္ဒိယသၠုင်ကျာ ရ။ ဘာကျာ်ဟိန္ဒူတံဂှ် သြိုင်ခၞံလဝ် သွက်ဂွံ ပူဇဴဒေဝတဴတံတုဲ နွံကဵု ပြာသာဒ်သၠုင်သၠုင်၊ ရုပ်စရာဲ ကေုာံ တိုင်လုံး မထ္ၜးကဵု ကွတ်တဲ ဇီပ်ဂၠိပ် ဗွဲမလောန်ရ။ 

== ဗိသုကာ ဂျိန် (Jain Architecture) ==
ဗိသုကာ ဂျိန်ဂှ် တုပ်သၟဟ်ကဵု ဗိသုကာ ဟိန္ဒူ ကေုာံ ဗုဒ္ဓဘာသာကီုလေဝ်၊ အဓိက တၟေင်ညးတံဂှ် ပရေင်ကၠောန်ပ္တိတ် ရုပ်ပါန်တိ ကေုာံ ရုပ်တၟအ် မစိုပ်ကဆံင်သၠုင် ပ္ဍဲဘာကျာ်ဂမၠိုင်ရ။ ဘာကျာ် ဒဳလဝါရာ (Dilwara Temples) ပ္ဍဲဒဵုအာဗူ (Mount Abu) ဂှ် ဒှ်ဥပမာ ဗိသုကာဂျိန် မသြိုင်လဝ် နကဵုတၟအ်ဗု (Marble) မခိုဟ်အိုတ်ရ။

== ဗိသုကာ အေတ်သလာမ် တမ်သၞာံ (Early Islamic Architecture) ==
ပ္ဍဲအခိင် သာသနာအေတ်သလာမ် စိုပ်ကၠုင် ရးအိန္ဒိယ ပ္ဍဲခေတ်လဒေါဝ်ဂှ် ကွတ်ဗိသုကာမွဲဂကူတၟိ က္တဵုဒှ်ကၠုင်ရ။ သၟိင်သုလတာန် ဍုင်ဒေလဳ (Delhi Sultanate) တံ သြိုင်ခၞံကၠုင် မသဂျဳ (Mosques) ကေုာံ တိုင်သၠုင် (Minarets) ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ကုတုဗ်မဳနာ (Qutb Minar) ရ။ ညးတံ စကာကၠုင် တိုင်ခဳဂၠံင်တၟအ်ခ္ဍမ် (Arches) ကေုာံ ခလံက်ခ္ဍမ် (Domes) မဒှ်အင်္ဂလက်သဏ် အေတ်သလာမ်ရ။

== ဗိသုကာ ခေတ်မဂွလ် (Mughal Architecture) ==
ဗိသုကာ ခေတ်မဂွလ် (Mughal Architecture) ဂှ် ဒှ်ပရေင်ပံင်နှဴ အကြာ ဗိသုကာ အေတ်သလာမ်၊ ပါသဳယျာ၊ တာကဳ ကေုာံ ဗိသုကာ အိန္ဒိယရ။ ပ္ဍဲခေတ် သၟိင်အက္ကဗါ ကေုာံ သၟိင်ရှာဂျာဟာန် တံဂှ် ဗိသုကာမဂွလ် စိုပ်ကၠုင် ကဆံင်သၠုင်အိုတ်ရ။ [[တာတ်မဟာ]] (Taj Mahal)၊ [[နန်ဍာဲ]] (Red Fort) ကေုာံ [[ဂိုဟ် ဟူမာယောန်]] (Humayun's Tomb) တံဂှ် ဒှ်ရုပ်သာ် ဗိသုကာ မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိမွဲရ။ 

== ဗိသုကာ ခေတ်ကဝ်လဝ်နဳ (Colonial Architecture) ==
[[File:Victoria Memorial Kolkata.jpg|thumb|left|250px|ဗဳတဝ်ရဳယျာ မေမဝ်ရဳယာန် (Victoria Memorial) ပ္ဍဲဍုင်ကဝ်လကတ်တာ]]
အခိင် အင်္ဂလိက်တံ ပိုင်ပြဳလဝ် အိန္ဒိယဂှ် ညးတံ နှဴရဴလဝ် ဗိသုကာ ဥရောပ ကဵု အိန္ဒိယတုဲ က္တဵုဒှ်ကၠုင် သၞောတ် ဗိသုကာ အေန်ဒဝ်-သာရာသေနိက် (Indo-Saracenic revival architecture) ရ။ ဥပမာ - ဗဳတဝ်ရဳယျာ မေမဝ်ရဳယာန် (Victoria Memorial) ပ္ဍဲကဝ်လကတ်တာ ကေုာံ တိုက်ကမၠောန်အလဵုအသဳ ပ္ဍဲဍုင် နျူဒေလဳ တံဂှ် သြိုင်ခၞံလဝ် နကဵု သၞောတ်ဏအ်ရ။

== ဗိသုကာ ခေတ်တၟိ (Modern Architecture) ==
ကြဴနူ အိန္ဒိယ ကလိဂွံ ဍုင်ဗၠးၜးတုဲ၊ ပရေင်ဗိသုကာလေဝ် ပြံင်လှာဲစိုပ်အာ ခေတ်တၟိ (Modern and Contemporary Architecture) ရ။ သၟာဗိသုကာ ယၟုဒယှ် ညးမပ္တံကဵု လဳ ကဝ်ဗူသဳယေ (Le Corbusier) မသြိုင်ခၞံလဝ် ဍုင်ချာန်ဒဳဂါ (Chandigarh) ကေုာံ သၟာဗိသုကာ အိန္ဒိယ ညးမပ္တံကဵု ချာလ် ကဝ်ရေယာ (Charles Correa) တံဂှ် စကာကၠုင် နဲကဲသြိုင်ခၞံတၟိ နကဵု ကောန်ကြေတ်၊ ပသဲ ကေုာံ ဗဒင်ဒ္ၚောဝ်ရ။

== အာဲကၟာဲ ကေုာံ ၚုဟ်မးဂမၠိုင် (Heritage and Cultural Values) ==
ဗိသုကာ အိန္ဒိယဝွံ ထ္ၜးကဵု ပရေင်အာဲကၟာဲ ယေန်သၞာင် မဇၞော်ကၠးတုဲ ဒၞာဲဒတန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဂွံဒုင်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ဒၞာဲအာဲကၟာဲဂၠးတိ ယူနေတ်သကဝ် ([[UNESCO World Heritage Sites]]) ရ။ လၟုဟ် အလဵုအသဳ ကေုာံ ဂကောံနာနာတံ ပတိတ်ဒၟံင်ဇြဟတ် သွက်ဂွံ မင်မွဲ ကေုာံ လဟဵုပ္တိုန် အာဲကၟာဲဗိသုကာ သွက်အနာဂတ် ကောန်ဂကူတံရ။

== ဗီုပြင် အခိင်ကာလ ဗိသုကာ အိန္ဒိယ ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ လၟေင်အခိင်ကာလ ကေုာံ ဗီုပြင် ဗိသုကာ အိန္ဒိယ
|-
! ခေတ် / သၞောတ် !! အခိင်ကာလ !! အဓိက လက်သဏ် !! ဥပမာ မပြာကတ်
|-
| ခေတ်ကြုင်အေန်ဒါသ်
| ဘဳသဳ ၃၃၀၀ – ၁၃၀၀
| သၞောတ်ဍုင် မၞုံကဵု ပရေင်ခိုင်ကၠိုက်၊ တိဍိုတ်
| မဝ်ဟေန်ဂျဝ်-ဒါရဝ်၊ ဟာရပ္ပါ
|-
| ဗိသုကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ
| ဘဳသဳ ၃၀၀ – အေဒဳ ၁၂၀၀
| စေတဳ၊ ဂိုဟ်ထီုခါဲတၟအ်၊ တိုင်သၟိင်အသောက
| ကျာ်စေတဳသာန်ချဳ၊ ထီုအဇန္တာ
|-
| ဗိသုကာ ဟိန္ဒူ (နာဂါရာ/ဒြာဗဳဒဳယာန်)
| အေဒဳ ၄၀၀ – ပစ္စုပ္ပန်
| ပြာသာဒ်၊ ရုပ်တၟအ်ဒေဝတဴ ဗွဲမဇီပ်ဂၠိပ်
| ဘာကျာ် ခါဇူရာဟဝ်၊ မဳနာက်သဳ
|-
| ဗိသုကာ မဂွလ်
| အေဒဳ ၁၅၂၆ – ၁၈၅၇
| ဒေန်ခ္ဍမ်၊ တိုင်ခဳခ္ဍမ်၊ ကၠအ်ပါသဳယျာ
| တာတ်မဟာ၊ နန်ဍာဲ
|-
| ဗိသုကာ အေန်ဒဝ်-သာရာသေနိက်
| အေဒဳ ၁၈၅၈ – ၁၉၄၇
| ပံင်နှဴ ဗိသုကာ ဥရောပ-အိန္ဒိယ
| ဗဳတဝ်ရဳယျာ မေမဝ်ရဳယာန်
|}

== နိဿဲဂမၠိုင် ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;harle&quot;&gt;Harle, J.C. (1994). *The Art and Architecture of the Indian Subcontinent*. Yale University Press. ISBN 978-0300062175.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;rowland&quot;&gt;Rowland, Benjamin (1967). *The Art and Architecture of India: Buddhist, Hindu, Jain*. Penguin Books.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;michell&quot;&gt;Michell, George (1988). *The Hindu Temple: An Introduction to its Meaning and Forms*. University of Chicago Press. ISBN 978-0226532301.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;asher&quot;&gt;Asher, Catherine B. (1992). *Architecture of Mughal India*. Cambridge University Press. ISBN 978-0521267281.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;metcalf&quot;&gt;Metcalf, Thomas R. (1989). *An Imperial Vision: Indian Architecture and Britain's Raj*. University of California Press. ISBN 978-0520062351.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = ဗိသုကာ အိန္ဒိယ
| title = ဝင် ကေုာံ [[ဗိသုကာ အိန္ဒိယ]]
| listclass = hlist
| group1 = ခေတ်ဂမၠိုင်
| list1 =
* [[ဗိသုကာ ကြုင်အေန်ဒါသ်]]
* [[ဗိသုကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဗိသုကာ ဟိန္ဒူ]]
* [[ဗိသုကာ ဂျိန်]]
* [[ဗိသုကာ အေတ်သလာမ် အိန္ဒိယ]]
* [[ဗိသုကာ မဂွလ်]]
* [[ဗိသုကာ ခေတ်ကဝ်လဝ်နဳ]]
* [[ဗိသုကာ အိန္ဒိယ ခေတ်တၟိ]]
| group2 = ဥပမာ ပြာကတ်ဂမၠိုင်
| list2 =
* [[တာတ်မဟာ]]
* [[ကျာ်စေတဳသာန်ချဳ]]
* [[ထီုအဇန္တာ]]
* [[နန်ဍာဲ]]
* [[ဗဳတဝ်ရဳယျာ မေမဝ်ရဳယာန်]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဗိသုကာ အိန္ဒိယ}}
[[Category:ဗိသုကာ အိန္ဒိယ]]
[[Category:ဝင် ဗိသုကာဂမၠိုင်]]
[[Category:ယေန်သၞာင် အိန္ဒိယ]]
[[Category:အနုသုခုမ အာရှ]]
[[Category:ကွတ်ဗိသုကာ]]</text>
      <sha1>a2pw4zrgj3htvnrtjhzfiejgtnxaqz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခေတ်ပျူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12302</id>
    <revision>
      <id>58318</id>
      <timestamp>2026-10-13T11:00:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox architectural style | name = ဗိသုကာ ခေတ်ပျူ | image = Bawbawgyi Stupa, Sri Ksetra.jpg | image_size = 250px | caption = ကျာ်စေတဳဗောဗောဂျဳ (Bawbawgyi Stupa) ပ္ဍဲဍုင်သရေခေတ္တရာ မဒှ်အာဲကၟာဲ ဗိသုကာပျူ မပြာကတ်အိုတ် | native_name = Pyu Architecture | time_pe...&quot;</comment>
      <origin>58318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17284" sha1="kkwtbgwf7mgl444m6ihibtyo9npp8jm" xml:space="preserve">{{Infobox architectural style
| name = ဗိသုကာ ခေတ်ပျူ
| image = Bawbawgyi Stupa, Sri Ksetra.jpg
| image_size = 250px
| caption = ကျာ်စေတဳဗောဗောဂျဳ (Bawbawgyi Stupa) ပ္ဍဲဍုင်သရေခေတ္တရာ မဒှ်အာဲကၟာဲ ဗိသုကာပျူ မပြာကတ်အိုတ်
| native_name = Pyu Architecture
| time_period = ၂၀၀ ဘဳသဳ – ၉၀၀ အေဒဳ (200 BCE – 900 CE)
| region = ဒေသလဒေါဝ် ကေုာံ သၟဝ် ဍုင်ဗၟာ (စရင် ဍုင်ပျူဂမၠိုင်)
| category = [[ဗိသုကာ ဝင်တြေံ]]
| influences = ဗိသုကာ အိန္ဒိယ (ဂုပ္ပတ ကေုာံ ပလ္လဝ)
| influenced = ဗိသုကာ ခေတ်ဗုကာံ
| material = ဍိုတ်ခေတ်ပျူ၊ မသီ၊ တၟအ်
| monuments = ကျာ်စေတဳဗောဗောဂျဳ၊ ကျာ်စေတဳဖယျာဂျဳ၊ ဘာကျာ်ဗေဗေ
| recognition = ဒၞာဲအာဲကၟာဲဂၠးတိ ကုလသမဂ္ဂ (UNESCO World Heritage Site, 2014)
}}

'''ဗိသုကာ ခေတ်ပျူ''' ({{lang-en|Pyu architecture}}) ဝွံ ဒှ်ကွတ်ဗိသုကာ ကေုာံ ပရေင်သြိုင်ခၞံ ဍုင်မံက်ဂတဝ်ကၠုင် ပ္ဍဲခေတ် ဍုင်တြေံပျူဂမၠိုင် မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲဒေသ ဍုင်ဗၟာ လဒေါဝ် ကေုာံ လ္ပာ်သၟဝ် ပ္ဍဲအကြာ အေဒဳ ၁ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵုစိုပ် ၉ ဗွဝ်ကၠံရ။ ကွတ်ဗိသုကာပျူဝွံ ဒှ်တမ်ရိုဟ်ကၞက် မခိုင်ကၠိုက် သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ်တိုန် ကွတ်ဗိသုကာ ခေတ်ဗုကာံ ကေုာံ ဒှ်သက်သဳ ပရေင်ယေန်သၞာင် မဇၞော်ပြာကတ် ပ္ဍဲအာရှအဂၞဲမွဲရ။ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ပျူတြေံ ၃ ဍုင် မတွံဂး [[ဍုင်ဟလိန်]]၊ [[ဍုင်ဗိဿနိုး]] ကေုာံ [[သရေခေတ္တရာ]] တံဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ကွတ်ဗိသုကာ မပ္တံကဵု ကျာ်စေတဳ၊ ဘာကျာ်ဂိုဟ်၊ ကၟာင်ဍုင် ကေုာံ စနစ်စဳမံင်ဍာ် မနွံကဵု ပရေင်အစောန်စရာဲ ဗွဲမသၠုင်ရ။

== ပဏာမ ==
ဗိသုကာ ခေတ်ပျူဝွံ ဒှ်ပရေင်ဖန်ဗဒှ် မပြံင်လှာဲကၠုင် နူကဵုခေတ်တၟအ် စဵုကဵုစိုပ် ခေတ်ပသဲ ကေုာံ ခေတ်သြိုင်ခၞံဍိုတ် ပ္ဍဲဒေသဍုင်ဗၟာရ။ ဍုင်တြေံပျူဂမၠိုင်ဝွံ စကာကၠုင် ဍိုတ်မနွံကဵု ဗီုပြင်တၟေင် သွက်ဂွံသြိုင်ခၞံ ကျာ်စေတဳ ကေုာံ ဘာကျာ်ဂမၠိုင်ရ။ အရာမတၟေင်အိုတ် ပ္ဍဲကွတ်ဗိသုကာဏံဂှ် ပရေင်စကာ &quot;ခဒိုဟ်ဍိုတ်&quot; (Vaulted arches) မဒှ်နဲကဲ အင်ဂျေန်နဳယာ မသၠုင်ပြဲ မွဲရ။ 

== ဝင် ကေုာံ အခိင်ကာလ ==
ခေတ်ပျူဝွံ စက္တဵုဒှ်လဝ် နူကဵု ၂၀၀ ဘဳသဳ ကေုာံ စိုပ်ကၞောတ် ပ္ဍဲ ၉၀၀ အေဒဳရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဂကူပျူတံ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဍုင်ရာဇာဝင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲဒေသကြုင်ဨရာဝတဳရ။ 
* '''ခေတ်စပ္တန် (၂၀၀ ဘဳသဳ - ၃၀၀ အေဒဳ):''' စသြိုင်ခၞံ ဍုင်ကၟာင် ကေုာံ စကာဍိုတ် သွက်ပရေင်သာသနာ။
* '''ခေတ်ဇၞော်မောဝ် (၄၀၀ - ၇၀၀ အေဒဳ):''' ဍုင်သရေခေတ္တရာ က္တဵုဒှ် ဍုင်ဇၞော်အိုတ်တုဲ ဗိသုကာ ကျာ်စေတဳ ကေုာံ ဘာကျာ်ဂိုဟ်တံ ဇၞော်မောဝ်တိုန် ဗွဲမလောန်။
* '''ခေတ်အိုတ်ကၞောတ် (၈၀၀ - ၉၀၀ အေဒဳ):''' ပရေင်ပၞာန် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု ဟိုတ်နူကၠေံကၠက်အာတုဲ၊ အာဲကၟာဲဗိသုကာတံဂှ် စၠောံအာကဵု ခေတ်ဗုကာံရ။

== ဍုင်တြေံဂမၠိုင် ကေုာံ ဇိုင်ဝိုင် (Urban Planning) ==
ဍုင်တြေံပျူဂမၠိုင်ဝွံ နွံကဵု စနစ်စဳမံင် ဍုင်ကွာန် (Urban planning) မခိုဟ်ပြဲရ။ ကၟာင်ဍုင်တံဂှ် ဒက်လဝ် နကဵုဍိုတ် သီုမနွံကဵု ဗီုပြင် ခ္ဍမ်ခ္ဍမ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဗီုပြင်ခၟာဲစာင် (Oval or roughly circular shape) ရ။
* '''ဍုင်ဗိဿနိုး:''' နွံကဵု ကၟာင်ဍုင်ပန်ကၠင်တုဲ၊ ဒှ်ဍုင်တြေံအိုတ် မဂွံဆဵုကေတ် သက်သဳ ဗိသုကာ ဍိုတ်ရ။
* '''ဍုင်ဟလိန်:''' နွံကဵု ပရေင်စဳမံင် ဍာ်တၟေင် ကေုာံ တြင်ဍုင် မဂၠိုင်ကဵုဒၞာဲရ။
* '''သရေခေတ္တရာ:''' ဍုင်မဇၞော်အိုတ်တုဲ နွံကဵု ကၟာင်ဍုင် မနွံ ၈.၅ ကဳလဝ်မဳတာ။ ပ္ဍဲလဒေါဝ်ဍုင်ဂှ် နွံကဵု နန် ကေုာံ ဘာကျာ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။

== အခိုက်အလိုက် ဗိသုကာ ကျာ်စေတဳ ==
ကျာ်စေတဳ ပ္ဍဲခေတ်ပျူဝွံ ဒှ်တမ်ရိုဟ်ကၞက် သွက်ကျာ်စေတဳ ပ္ဍဲခေတ်ဗုကာံရ။ ဗီုပြင် ကျာ်စေတဳပျူတံဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ၃ ဗီုပြင် အဓိက -
၁။ '''ဗီုပြင် ခေါက်ဒြိုတ် (Cylindrical Stupa):''' ဥပမာ - ကျာ်စေတဳဗောဗောဂျဳ မနွံသၠုင် ၄၆ မဳတာ။ နွံကဵု ပၞိက်မခ္ဍမ်တုဲ လ္တူဂှ် နွံကဵု က္ဍိုင်ရ။
၂။ '''ဗီုပြင် ခၟာဲကဝက် (Hemispherical Stupa):''' ဥပမာ - ကျာ်စေတဳဖယျာဂျဳ ကေုာံ ပယျာမာ။ မသၠောံလဝ် ဗီုပြင် ဖလား ဟွံသေင်မ္ဂး ခၟာဲ မနွံကဵု ခန္ဓကာယ မသၠုင်ရ။
၃။ '''ဗီုပြင် မနွံကဵု ပၞင်ပန်ကၠင်:''' ဗီုပြင်ဏံဂှ် လက္ကရဴဏံ ပြံင်လှာဲအာ နဒဒှ် ကျာ်စေတဳ ခေတ်ဗုကာံ (ဥပမာ ကျာ်ရွှေစည်းခုံ) ရ။

== ဗိသုကာ ဘာကျာ် ကေုာံ ဂိုဟ် (Vaulted Temples) ==
ဗိသုကာ မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲခေတ်ပျူဂှ် ဒှ်ပရေင်သြိုင်ခၞံ &quot;ဘာကျာ်ဂိုဟ်&quot; (Hollow vaulted temples) ရ။
* '''ဘာကျာ်ဗေဗေ (Bebe Temple):''' မနွံကဵု ခဒိုဟ်ဍိုတ် မခိုဟ်ပြဲ ကေုာံ ထွာဲကျာ် ပ္ဍဲအပ္ဍဲ။
* '''ဘာကျာ်လေမျေတ်နှာ (Lemyethna Temple):''' ဘာကျာ်မနွံကဵု တြင်ပန်ဒိုဟ် မထ္ၜးကဵု လွဳၜိုတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ (ကျာ်ပန်ဆူ)။
နဲကဲဒက်ခဒိုဟ်ဍိုတ် (True Arch and Vaulting) ဝွံ ဒှ်နဲကဲ အင်ဂျေန်နဳယာ မအံသဝ်မွဲတုဲ၊ ဒှ်အရာမကဵုလဝ် ဍာ်ဒကေဝ် ကုအ္စာဗိသုကာဗုကာံ သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ ဘာကျာ်အာနန္ဒာ ကေုာံ ဘာကျာ်သဗ္ဗညု ရ။

== သြိုင်ခၞံ ကေုာံ ကပေါတ်စက်ယန်ဂမၠိုင် ==
အ္စာဗိသုကာပျူတံ စကာကၠုင် ကပေါတ်သြိုင်ခၞံ မနွံကဵု ဍာ်ဒကေဝ်သၠုင်ရ။
* '''ဍိုတ် (Bricks):''' ဍိုတ်ခေတ်ပျူတံဂှ် ဇၞော်တုဲ နွံကဵု လစွံလပုဟ်တဲ (Finger-marked bricks) မဒှ်သင်္ကေတ တၠကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံသြိုင်ခၞံရ။
* '''အင်္ဂတေ (Mortar):''' စကာလဝ် အင်္ဂတေ ဓရိုတ် ကေုာံ မသီ မခိုင်ကၠိုက် ဗွဲမလောန်။
* '''ပသဲ (Iron clamps):''' သွက်ဂွံ ဆက်စပ် ဍိုတ် ကေုာံ တၟအ်တံဂှ် စကာလဝ် ကမၠောန်ပသဲရ။

== ပရေင်စဳမံင်ဍာ် (Water Management) ==
ဍုင်ပျူဂမၠိုင်ဝွံ နွံဒၟံင် ပ္ဍဲဒေသက္ညင် (Dry zone) တုဲ၊ ပရေင်စဳမံင်ဍာ်ဝွံ အရေးဇၞော် ဗွဲမလောန် သွက်ပရေင်ဗိသုကာ ဍုင်ရ။
* '''ကၟာင်ဍာ် (Moats):''' ကၟာင်ဍုင်တံဂှ် ပရေင်စဵုဒၞာလဝ် နကဵု ကၟာင်ဍာ် မနွံကဵု ဍာ်လၟိုန်ရ။
* '''လှာ ကေုာံ ပြံင် (Tanks and Canals):''' ညးတံ ခါဲလဝ် လှာဇၞော်ဂမၠိုင် သွက်ဂွံ တိက်ဍာ် ကေုာံ ကၠောန်ပရေင်တဵုလွဳ ကၠအ်သွံဗ္ၚရ။ စနစ်ဏံဂှ် ဒှ်တမ်ရိုဟ် သွက်စနစ်ဍာ် ပ္ဍဲခေတ်ဗုကာံရ။

== လွဳၜိုတ် အိန္ဒိယ ကေုာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ==
ဗိသုကာပျူဝွံ က္လိဂွံ လွဳၜိုတ် နူကဵု ယေန်သၞာင် အိန္ဒိယ ဗွဲတၟေင် နူခေတ် ဂုပ္ပတ (Gupta) ကေုာံ ပလ္လဝ (Pallava) ရ။
* ကျာ်စေတဳ ပျူတံဂှ် နွံကဵု ဗီုပြင် အိန္ဒိယတြေံ (Stupa forms of Andhra region)။
* ပါဲနူဂှ် သီုဂွံဆဵုကေတ် သက်သဳ ရုပ်ပါန်ခဳ ကေုာံ ရုပ်ပုတ် ဟိန္ဒူ (ဗိဿနိုး ကေုာံ သဳဝ) ပ္ဍဲကဵု ဘာကျာ်ပျူဂမၠိုင်ကီုရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် လွဳၜိုတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ (ထေရဝါဒ ကေုာံ မဟာယာန) ဂှ် ဓလီုလဝ် ပရေင်ဗိသုကာ သီုဖအိုတ်ရ။

== အာဲကၟာဲ ကေုာံ ပရေင်မင်မဲ ==
ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ကမ္မတဳ အာဲကၟာဲဂၠးတိ (UNESCO) တံ စၟတ်သမ္တီလဝ် ဍုင်တြေံပျူ (ဟလိန်၊ ဗိဿနိုး၊ သရေခေတ္တရာ) နဒဒှ် ဒၞာဲအာဲကၟာဲဂၠးတိ (World Heritage Site) ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာရ။ 
* '''ပရေင်ခါဲၜံက် (Excavations):''' စတမ်နူ ၂၀ ဗွဝ်ကၠံတုဲ ဌာနသုတေသန ရှေးဟောင်းသုတေသန ဍုင်ဗၟာတံ စခါဲၜံက် ကေုာံ မင်မဲလဝ် ကွတ်ဗိသုကာဏံရ။
* '''ပရေင်ဆောမ်ရှောဝ် (Challenges):''' ဥတုရာသဳ၊ ဘဲကသဳတိ ကေုာံ ပရေင်ဖန်ဇန်မၞိဟ်တံဂှ် ဒှ်အန္တရာယ် သွက်ဂွံ မင်မဲ ဗိသုကာတြေံတံဏံရ။

== နှိုင်းယှဉ်ချက် ကေုာံ ပရေင်ဆက်စပ်ကဵု ဗုကာံ ==
ဗိသုကာ ခေတ်ပျူဝွံ ဒှ်မိမ သွက်ဗိသုကာ ခေတ်ဗုကာံ ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ပရေင်တၞဟ်ခြာ ကေုာံ ဆက်စပ် အကြာ ဗိသုကာ ပျူ ကေုာံ ဗုကာံ
|-
! အင်္ဂလက်သဏ် ဗိသုကာ !! ခေတ်ပျူ (Pyu) !! ခေတ်ဗုကာံ (Bagan)
|-
| '''ကျာ်စေတဳ (Stupa)''' || ဗီုပြင် ခေါက်ဒြိုတ် / ခၟာဲ (Bawbawgyi) || ဗီုပြင် ခေါက်သီ / သၠုင်တိုန် (Shwezigon)
|-
| '''ဘာကျာ် (Temple)''' || ထလိုင်ဍောတ်၊ ခဒိုဟ်ဍိုတ် သၠုင် (Bebe) || ထလိုင်ဇၞော်၊ အလံင်ဒက်ခဒိုဟ် ပန်ဒိုဟ် (Ananda)
|-
| '''တြင် ကေုာံ လျး (Lighting)''' || လျးလုပ်အောန်၊ ဂၠု (Dark interiors) || လျးလုပ်ဂၠိုင်၊ ဗတင်းထလိုင် (Perforated windows)
|-
| '''ကပေါတ်သြိုင်ခၞံ (Material)''' || ဍိုတ်ဇၞော် (လစွံလပုဟ်တဲ) || ဍိုတ်သောဲ ကေုာံ သမၠောံကျေဝ်ဂေါဝ်
|}

== နိဿဲ (References) ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;AungThwin2005&quot;&gt;Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawaii Press. ISBN 9780824828868.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Hudson2004&quot;&gt;Hudson, Bob (2004). &quot;The Origins of Bagan: The archaeological landscape of Upper Burma to AD 1300&quot;. University of Sydney.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Stargardt1990&quot;&gt;Stargardt, Janice (1990). ''The Ancient Pyu of Burma: Early Pyu cities in a man-made landscape''. PACSEA. ISBN 9781873178003.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Gutman2001&quot;&gt;Gutman, Pamela (2001). ''Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan''. Orchid Press. ISBN 9789748304984.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;UNESCO2014&quot;&gt;UNESCO World Heritage Centre (2014). &quot;Pyu Ancient Cities&quot;. Retrieved from https://whc.unesco.org/en/list/1444.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name = ဗိသုကာ ခေတ်ပျူ
| title = [[ဗိသုကာ ခေတ်ပျူ]] ကေုာံ ဍုင်တြေံဂမၠိုင်
| listclass = hlist
| state = uncollapsed

| group1 = ဍုင်တြေံပျူဂမၠိုင်
| list1 = 
* [[သရေခေတ္တရာ]]
* [[ဍုင်ဗိဿနိုး]]
* [[ဍုင်ဟလိန်]]
* [[မိုင်းမော]]
* [[ဝတီး]]

| group2 = အာဲကၟာဲ ဗိသုကာ
| list2 = 
* [[ကျာ်စေတဳဗောဗောဂျဳ]]
* [[ကျာ်စေတဳဖယျာဂျဳ]]
* [[ကျာ်စေတဳပယျာမာ]]
* [[ဘာကျာ်ဗေဗေ]]
* [[ဘာကျာ်လေမျေတ်နှာ]]

| group3 = ကပေါတ် ကေုာံ နဲကဲ
| list3 = 
* [[ခဒိုဟ်ဍိုတ် (Vaulted arch)]]
* [[ဍိုတ်လစွံလပုဟ်တဲ]]
* [[ကၟာင်ဍုင်ပန်ကၠင်]]
* [[စနစ်စဳမံင်ဍာ်]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဗိသုကာ ခေတ်ပျူ}}
[[Category:ဗိသုကာ]]
[[Category:ဝင်]]
[[Category:ဍုင်ဗၟာ]]
[[Category:ခေတ်ပျူ]]
[[Category:အာဲကၟာဲဂၠးတိ]]</text>
      <sha1>kkwtbgwf7mgl444m6ihibtyo9npp8jm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox architectural style</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12303</id>
    <revision>
      <id>58319</id>
      <timestamp>2026-10-13T11:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | bodyclass  = vcard | title      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}} | titleclass = fn org | image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}} | caption    = {{{caption|}}}  | label1     = ယၟုဒေသ | data1      = {{{native_name|}}}  | label2     = အခိင်ကာလ | data2      = {{{time_per...&quot;</comment>
      <origin>58319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3143" sha1="kz8kgzwtnvns3mnjojuwzv1kcurpnh2" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| title      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}
| titleclass = fn org
| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}}
| caption    = {{{caption|}}}

| label1     = ယၟုဒေသ
| data1      = {{{native_name|}}}

| label2     = အခိင်ကာလ
| data2      = {{{time_period|}}}

| label3     = ဒေသ
| data3      = {{{region|}}}

| label4     = ဂကူဗိသုကာ
| data4      = {{{category|}}}

| label5     = လွဳၜိုတ် နူကဵု
| data5      = {{{influences|}}}

| label6     = လွဳၜိုတ် စိုပ်ကဵု
| data6      = {{{influenced|}}}

| label7     = ကပေါတ် သြိုင်ခၞံ
| data7      = {{{material|}}}

| label8     = အာဲကၟာဲ မပြာကတ်ဂမၠိုင်
| data8      = {{{monuments|}}}

| label9     = ပရေင်စၟတ်သမ္တီ
| data9      = {{{recognition|}}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
== ဗီုစကာ ==
ကုတ်ဝိုက်က်လိက် ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ကပ်ပဳကေတ်တုဲ စုတ်လဝ် ပ္ဍဲလ္တူအိုတ် လိက်ပရေင် မဆေင်ကဵု ဗိသုကာဂှ် ညိ။

&lt;pre&gt;
{{Infobox architectural style
| name          = 
| image         = 
| image_size    = 
| alt           = 
| caption       = 
| native_name   = 
| time_period   = 
| region        = 
| category      = 
| influences    = 
| influenced    = 
| material      = 
| monuments     = 
| recognition   = 
}}
&lt;/pre&gt;

=== တင်ဂရင်ဗ္တီ ===
* '''name''' : ယၟု အခိုက်အလိုက် ဗိသုကာ (ဥပမာ - ဗိသုကာ ခေတ်ပျူ)
* '''image''' : ယၟု ဝှာင်ဗီုရုပ်
* '''image_size''' : ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ဗီုရုပ် (ဥပမာ - 250px)
* '''caption''' : သ္ၚိအင် (စာတမ်း) ဗီုရုပ်
* '''native_name''' : ယၟုဒေသ ဟွံသေင်မ္ဂး ယၟုတြေံ
* '''time_period''' : အခိင်ကာလ မက္တဵုဒှ်လဝ်
* '''region''' : ဒေသ
* '''category''' : ဂကူ ဗိသုကာ
* '''influences''' : ဗိသုကာတၞဟ် မကဵုလဝ် လွဳၜိုတ် ကုဗိသုကာဏံ
* '''influenced''' : ဗိသုကာဏံ မကဵုလဝ် လွဳၜိုတ် ကုဗိသုကာတၞဟ်
* '''material''' : ကပေါတ် သြိုင်ခၞံ အဓိက (ဥပမာ - ဍိုတ်၊ တၟအ်၊ ဆု)
* '''monuments''' : အာဲကၟာဲ ဗိသုကာ မပြာကတ်ဂမၠိုင်
* '''recognition''' : ပရေင်စၟတ်သမ္တီ (ဥပမာ - UNESCO)

[[Category:ထာမ်ပလိက် သ္ၚိအင်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ထာမ်ပလိက် ဗိသုကာဂမၠိုင်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kz8kgzwtnvns3mnjojuwzv1kcurpnh2</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>