Wikipidiya
moswiki
https://mos.wikipedia.org/wiki/Soraogo
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Deem
Bãnde
Gomde
Tʋmtʋmda
Tʋmtʋmd gomde
Wikipidiya
Wikipidiya gomde
Fisiye
Fisiye gomde
MediaWiki
MediaWiki gomde
Sõr-wilgda
Sõr-wilgd gomde
Sõngre
Sõngre gomde
Sulli
Sull gomde
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Kihnu
0
829
31693
13335
2026-05-16T13:09:53Z
CommonsDelinker
39
Replacing Villageroad.JPG with [[File:Kihnu_-_Villageroad.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Added location).
31693
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q1741199}}
'''Kihnu''' yaa tẽng sẽn be [[Baltik]] mogrã pʋgẽ. Ne a zĩiga sẽn yaa 16.4 km2 (6.3 sq mi), a yaa tẽn-kãseng ning sẽn be Rɩgɩ kʋɩlgã pʋgẽ<ref>https://web.archive.org/web/20160815062015/http://www.estonica.org/en/Nature/West-Estonian_islands/The_islands_in_the_V%C3%A4inameri_Sea_and_the_Gulf_of_Riga/</ref> wã la tẽn-kãseng a yopoe soabã Estoni. Ne a woglem sẽn ta a 7 km (4.3 mi) la a yalmã sẽn ta a 3.2 kilometres wã, tẽn-gãongã zĩig ning sẽn yaa kãseng n yɩɩdã yaa 8.9 metres (29.2 ft) sẽn yɩɩd mogrã.
Kihnu bee Pärnu tẽnga pʋga, la ne tẽn-kɩrems nins sẽn pẽ-a wã, a yaa Kihnu tẽnga, sẽn yaa tẽn-kɩrems nins sẽn yaa bõoneg n yɩɩdã a ye, t'a zĩig yaa 16.8 km2 (6.5 sq mi).
Yʋʋmd 2007 soabã pʋgẽ, neb 604 n da be Kihnu, tɩ bãmb 69 yaa lekoll karen-biisi. Tẽns a naasã yaa [[Lemsi]], [[Linaküla]], [[Rootsiküla]], la [[Sääre]]. Ned tõe n kẽnga Kihnu ne samd sẽn dɩkd minit piig la a nu n yi Pärnu, bɩ ne batayo, tɩ soayã rɩkd lɛɛr a tãab n yit Pärnu la a yembr n yit [[Manilaid]]. Zĩ-lillã sasa, mogrã sã n wa lebg zʋʋdo, ned tõe n kẽe koom-koglg n ta tẽn-kãngã.
A Manilaid sẽn be tẽn-bil ning sẽn pẽ-a wã (bɩ Manija, Manõja sẽn yaa Kihnu buud gom-bilã pʋgẽ) neb sẽn yit Kihnu n zĩnd be hal yʋʋmd 1933 wã, tɩ rẽ kɩt tɩ b tar a buudã la a minimã.
UNESCO wilgame t'a Kihnu ne a rog-n-migsã yaa ninsaalb laog la b rog-n-migs sẽn pa tõe n yã ne no-rɩk kiuug rasem a 7 yʋʋm 2003.<ref>https://ich.unesco.org/en/RL/kihnu-cultural-space-00042</ref><ref>https://web.archive.org/web/20231002035925/https://europeguidebook.com/estonia</ref>
B leb n boond-a lame tɩ Kihnumua, tẽngã goam pʋgẽ. Zĩ-zẽna, b boond-b lame tɩ Ķīļu ne Letton, Kynö ne Standard Swede, Kin ne Estonian Swedish, la sẽn sɩng ne pĩnd wẽndẽ wã, Kühnö ne German. Estonian wã, b sẽn boond tɩ Estonian wã, b makda zĩ-kãnga n makd Kihnu-rãmbã fu-rot sẽn tar bãnd n makd zĩ-kãnga. No-rɩk-n-mik toor-toor n be sẽn kẽed ne Kihnu yʋʋrã sẽn yit zĩig ninga, la b pa tõe n zems taab ye. Sebr ning b sẽn gʋls pipi n wilg t'a yʋʋr yaa Kyne, yaa yʋʋmd 1386 soabã.<ref>https://www.eki.ee/dict/knr/</ref>
== Kẽer ==
Sẽn mik tɩ Kihnu nebã ra nong n bee mogrẽ wã yĩnga, pagb n da get b vɩɩmã daar fãa yelle, la b ra yaa tẽn-kãng buud-goamã laog gũuda, sẽn naag ne nug-tʋʋmde, reem, reem la mizikã. Yaool n yaa bũmb sẽn tar yõod wʋsg tẽn-kãngã nebã minundã pʋgẽ, la b maand-a-la ne nug-tʋʋmã, tũudmã kibsã la kibs-kãsems a taab sasa. B leb n yɩɩla yɩɩn-kʋdse, la b yeelg fu-yerd sẽn tar bõn-yood la b yãgd ne yãgbo. B maanda yikãadb sẽn yaa toore, tɩ b get-b wa Kihnu buud-goamã sẽn tar "bãngr-gomd sẽn yaa toogã la sẽn yaa vẽenegã".<ref>http://www.kultuuriruum.ee/en/kihnu-pulm-en/</ref>
Kihnu nebã mii b nug-tʋʋmd la b minim ne b futã sẽn yaa toor-toorã, tɩ neb wʋsg ket n yeelgd rũndã-rũndã. Wala makre, fu-rɩt sẽn tar gãndo, fu-rɩt sẽn tar makrã, la fu-rɩt sẽn tar makrã. Pagb nins sẽn yaa kom-bɩɩsã ra tigimda taab yʋng n maand tʋʋm-teedo (ülalistmine, sẽn dat n yeel tɩ "yalsã (yalsã) sẽn kaoos (yalsã) ").
Bur-nood nins b sẽn da maand tẽn-kãnga pʋgẽ wã yaa bur sẽn tar zom-biisi, porze, bɩ baltik zĩm-gãmbr sẽn paas kooma; zĩm-yõgdb sẽn da segend zĩm-gãmbrã; la b sẽn da rɩt ko-miis sẽn tar yũ-noogo, sẽn da yaa rɩɩb sẽn tar yõod kãadem sasa.<ref>http://www.kultuuriruum.ee/en/toit-en/</ref> Kihnuu wã, b maanda kʋɩl-zẽed yõodo, la b geta kʋɩl-zẽedã nemd wa rɩɩb sẽn tar yõod wʋsgo. Sẽn le paasde, b rɩka b sẽn boond tɩ Mergansers (vɩɩm liuuli) n maan bũmbu. B leb n dɩka bũmbu n maan bũmbu. [ citation yaa tɩlae ]
Yʋʋm kob-gĩnd 19 soabã la 20 soabã sɩngrẽ, Kihnu nebã wʋsg lebga koom-kogendba. B nin-kãsems n da be b sʋka, yaa kapitẽ Enn Uuetoa, b sẽn boond me t'a Kihnu Jõnn (1848 - 1913; Jõnn la b sẽn boond Enn wã).
== Yɛl buud-gomde ==
B tagsdame tɩ Kihnu buud-gomdã yaa [[Estonian]] buud-gomd sẽn be goabg babgẽ wã buud-goam a taab sẽn yaa [[Saaremaa]], [[Muhu]], la [[Hiiumaa]] buud-goamã. A pa wõnd Estonia rãmb buud-goam a taabã sẽn gomd tɩ b pa gomd tɩ b pa wʋmd taab ye. B sẽn gomd buud-gomdã pʋgẽ wã yaa tãntãntã. Swedish goam n be gom-biisã la b sẽn gomd to-to wã pʋgẽ.
== Zĩiga la a toeengã ==
Tẽngã yaa zĩ-kugrẽ, la a kʋɩl-koɛɛnga yaa kug-lakd sẽn tar n yɩɩd tẽn-bõoneg pis-nu, sẽn yaa bõn-yɩgdɩ wã gãag zĩiga. Tẽnga sẽn zãr ne tãensã, mogrã tãens la a yaangã sẽn be a yaangã pʋgẽ wã, a zẽkdame n ta 29.6 metres sẽn yɩɩd mogrã.<ref>https://web.archive.org/web/20160815062015/http://www.estonica.org/en/Nature/West-Estonian_islands/The_islands_in_the_V%C3%A4inameri_Sea_and_the_Gulf_of_Riga/</ref>
Tẽnga wĩndg babgẽ, tẽn-gãongã zãntlem taa metr 29,6 sẽn yɩɩd mogrã rʋʋnde.
{| class="wikitable mw-collapsible"
! colspan="14" |Climate data for Kihnu (normals 1991–2020, extremes 1931–present)
|-
!Month
!Jan
!Feb
!Mar
!Apr
!May
!Jun
!Jul
!Aug
!Sep
!Oct
!Nov
!Dec
!Year
|-
!Record high °C (°F)
|8.1
(46.6)
|6.4
(43.5)
|15.0
(59.0)
|23.9
(75.0)
|29.3
(84.7)
|30.6
(87.1)
|31.8
(89.2)
|31.7
(89.1)
|26.6
(79.9)
|19.3
(66.7)
|12.5
(54.5)
|9.3
(48.7)
|31.8
(89.2)
|-
!Mean daily maximum °C (°F)
|0.0
(32.0)
|−1
(30)
|1.8
(35.2)
|7.6
(45.7)
|14.0
(57.2)
|18.1
(64.6)
|21.3
(70.3)
|20.7
(69.3)
|16.1
(61.0)
|10.2
(50.4)
|5.4
(41.7)
|2.3
(36.1)
|9.7
(49.5)
|-
!Daily mean °C (°F)
|−1.7
(28.9)
|−2.9
(26.8)
|−0.5
(31.1)
|4.5
(40.1)
|10.5
(50.9)
|14.9
(58.8)
|18.3
(64.9)
|18.0
(64.4)
|13.8
(56.8)
|8.3
(46.9)
|3.8
(38.8)
|0.8
(33.4)
|7.3
(45.1)
|-
!Mean daily minimum °C (°F)
|−3.6
(25.5)
|−4.9
(23.2)
|−2.7
(27.1)
|2.1
(35.8)
|7.7
(45.9)
|12.3
(54.1)
|15.6
(60.1)
|15.4
(59.7)
|11.5
(52.7)
|6.4
(43.5)
|2.1
(35.8)
|−1
(30)
|5.1
(41.2)
|-
!Record low °C (°F)
|−32.4
(−26.3)
|−30.8
(−23.4)
|−22.6
(−8.7)
|−15.7
(3.7)
|−2
(28)
|3.2
(37.8)
|7.1
(44.8)
|6.1
(43.0)
|0.6
(33.1)
|−5.5
(22.1)
|−14.5
(5.9)
|−29.5
(−21.1)
|−32.4
(−26.3)
|-
!Average precipitation mm (inches)
|42
(1.7)
|35
(1.4)
|33
(1.3)
|33
(1.3)
|36
(1.4)
|59
(2.3)
|62
(2.4)
|66
(2.6)
|54
(2.1)
|67
(2.6)
|57
(2.2)
|52
(2.0)
|595
(23.4)
|-
!Average precipitation days (≥ 1.0 mm)
|9
|7
|7
|7
|7
|8
|8
|9
|10
|11
|12
|11
|106
|-
!Average relative humidity (%)
|88
|88
|85
|80
|77
|80
|79
|79
|81
|83
|86
|87
|83
|-
| colspan="14" |Source: Estonian Weather Service (precipitation days, 1971–2000)
|}
==Fot-rãmb==
<gallery>
Kihnu lighthouse2.jpg|{{Center|[[Kihnu Lighthouse]]}}
Kihnu church.JPG|{{Center|Church}}
File:Kihnu-KYL%C3%84KAUPPA.jpg|{{Center|An inn}}
File:Seashore of Kihnu.jpg|{{Center|Seashore}}
File:Kihnu muuseum.jpg|{{Center|Museum}}
Kihnu - Villageroad.jpg|{{Center|Village road}}
Garden in Kihnu.JPG|{{Center|Garden}}
Kihnu rannik 1.JPG|{{Center|A view of the coastline}}
Kihnu girls.JPG|{{Center|Young girls in both modern and traditional dress returning from school.}}
Kihnu männik.JPG|{{Center|Pine forest}}
Kihnu kalmistu4.jpg|{{Center|Cemetery}}
Hallhüljes Kihnu hoiualal.JPG|{{Center|An adult grey seal on drift ice just off of the Kihnu coast.}}
</gallery>
== Sebtiise ==
[[Sulli:Wiki World Heritage Intangible Contest for Moore 2023]]
sy44uhie7nolfezk7piurp74mtj3q7n
Talking drum
0
2136
31692
2026-05-16T13:09:25Z
Abdul Fatawu352
33
Passa tekre
31692
wikitext
text/x-wiki
Lunga yaa Afirik Wɛtgɛrkã sẽn tar sa-kẽeng sẽn yaa wa sa-kẽnde, la b tõe n maana gom-biis sẽn yaa wa gom-bi-pugl sẽn maand tɩ b tõe n wilg b sẽn gomd to-to wã. [1] [2] A tara bob-vɩɩs a yiib sẽn be ne welsd sẽn yaa ne yĩn-gãosgo. Naoor wʋsgo, b sã n wa karemd-a, b pa tõe n maan-a ye. Sẽn dat n maan woto wã tõe n kɩtame tɩ b gãd b nug ne b yĩngã. [3]
Yʋʋm kob-gĩnd 18 soabã, b ra gomda ne b tãmbã n moond koees sẽn yaa kibarã la noorã, sẽn yɩɩd kilomɛtɛɛr 4,4 la km. [4]
7t8snidoob8sf26faxlyik4zve8pthm
31694
31692
2026-05-16T13:14:56Z
Abdul Fatawu352
33
Passa tekre
31694
wikitext
text/x-wiki
Lunga yaa Afirik Wɛtgɛrkã sẽn tar sa-kẽeng sẽn yaa wa sa-kẽnde, la b tõe n maana gom-biis sẽn yaa wa gom-bi-pugl sẽn maand tɩ b tõe n wilg b sẽn gomd to-to wã. [1] [2] A tara bob-vɩɩs a yiib sẽn be ne welsd sẽn yaa ne yĩn-gãosgo. Naoor wʋsgo, b sã n wa karemd-a, b pa tõe n maan-a ye. Sẽn dat n maan woto wã tõe n kɩtame tɩ b gãd b nug ne b yĩngã. [3]
Yʋʋm kob-gĩnd 18 soabã, b ra gomda ne b tãmbã n moond koees sẽn yaa kibarã la noorã, sẽn yɩɩd kilomɛtɛɛr 4,4 la km. [4]
Ned tõe n yɩɩla gom-biis fãa. B sẽn gomd to-to wã wʋsg wẽnda wa ninsaal sẽn kelemd ne b sẽn maand to-to. [Tõnd sẽn na n tool-y neda] mos_Latnmos_Latnmos_Latn be be be B tara wa-rɩt-rɩk-rɩkr sẽn wõnd woto Azi, la b pa tũnugd ne-b n na n maneg sõssã ye, baa ne a sẽn tũnugd ne idakka wã n dɩkd b sẽn na n yɩɩdã togs-n-taare. [5]
Yaa a Zeova Kaset rãmbã la b tʋmd-n-taasã n sõngd-b tɩ b tõog n tõog n tõogd b mens sõma.
32sa1te66mtwjksuc8iqm1n2vlr1421
31695
31694
2026-05-16T13:17:21Z
Abdul Fatawu352
33
Passa tekre
31695
wikitext
text/x-wiki
Lunga yaa Afirik Wɛtgɛrkã sẽn tar sa-kẽeng sẽn yaa wa sa-kẽnde, la b tõe n maana gom-biis sẽn yaa wa gom-bi-pugl sẽn maand tɩ b tõe n wilg b sẽn gomd to-to wã. [1] [2] A tara bob-vɩɩs a yiib sẽn be ne welsd sẽn yaa ne yĩn-gãosgo. Naoor wʋsgo, b sã n wa karemd-a, b pa tõe n maan-a ye. Sẽn dat n maan woto wã tõe n kɩtame tɩ b gãd b nug ne b yĩngã. [3]
Yʋʋm kob-gĩnd 18 soabã, b ra gomda ne b tãmbã n moond koees sẽn yaa kibarã la noorã, sẽn yɩɩd kilomɛtɛɛr 4,4 la km. [4]
Ned tõe n yɩɩla gom-biis fãa. B sẽn gomd to-to wã wʋsg wẽnda wa ninsaal sẽn kelemd ne b sẽn maand to-to. [Tõnd sẽn na n tool-y neda] mos_Latnmos_Latnmos_Latn be be be B tara wa-rɩt-rɩk-rɩkr sẽn wõnd woto Azi, la b pa tũnugd ne-b n na n maneg sõssã ye, baa ne a sẽn tũnugd ne idakka wã n dɩkd b sẽn na n yɩɩdã togs-n-taare. [5]
Yaa a Zeova Kaset rãmbã la b tʋmd-n-taasã n sõngd-b tɩ b tõog n tõog n tõogd b mens sõma.
Kibare
B sẽn boond tɩ b 'Bono' wã, b sẽn boond tɩ Yoruba, b sẽn bool tɩ Ghana soolmã, b sẽn yeel tɩ b yaa Ganaa soolmã la Hausa soolmã, yaa b sẽn boond t'a Gãna tigis-kãsems sẽn tar sa-wãn-kãsemse.[7][9][10] Yaa Yoruba neb sẽn be Nigeriya zĩ-wũndã la Benin la Dagomba sẽn be Gana rɩtgẽ wã n dogd a yell ne b sẽn gomd b tãmbã. [11]
28e5hc6i8qddevg5n2c7q6kjb6qm8vq
31696
31695
2026-05-16T13:21:43Z
Abdul Fatawu352
33
Passa tekre
31696
wikitext
text/x-wiki
Lunga yaa Afirik Wɛtgɛrkã sẽn tar sa-kẽeng sẽn yaa wa sa-kẽnde, la b tõe n maana gom-biis sẽn yaa wa gom-bi-pugl sẽn maand tɩ b tõe n wilg b sẽn gomd to-to wã. [1] [2] A tara bob-vɩɩs a yiib sẽn be ne welsd sẽn yaa ne yĩn-gãosgo. Naoor wʋsgo, b sã n wa karemd-a, b pa tõe n maan-a ye. Sẽn dat n maan woto wã tõe n kɩtame tɩ b gãd b nug ne b yĩngã. [3]
Yʋʋm kob-gĩnd 18 soabã, b ra gomda ne b tãmbã n moond koees sẽn yaa kibarã la noorã, sẽn yɩɩd kilomɛtɛɛr 4,4 la km. [4]
Ned tõe n yɩɩla gom-biis fãa. B sẽn gomd to-to wã wʋsg wẽnda wa ninsaal sẽn kelemd ne b sẽn maand to-to. [Tõnd sẽn na n tool-y neda] mos_Latnmos_Latnmos_Latn be be be B tara wa-rɩt-rɩk-rɩkr sẽn wõnd woto Azi, la b pa tũnugd ne-b n na n maneg sõssã ye, baa ne a sẽn tũnugd ne idakka wã n dɩkd b sẽn na n yɩɩdã togs-n-taare. [5]
Yaa a Zeova Kaset rãmbã la b tʋmd-n-taasã n sõngd-b tɩ b tõog n tõog n tõogd b mens sõma.
=== Kibare ===
B sẽn boond tɩ b 'Bono' wã, b sẽn boond tɩ Yoruba, b sẽn bool tɩ Ghana soolmã, b sẽn yeel tɩ b yaa Ganaa soolmã la Hausa soolmã, yaa b sẽn boond t'a Gãna tigis-kãsems sẽn tar sa-wãn-kãsemse.[7][9][10] Yaa Yoruba neb sẽn be Nigeriya zĩ-wũndã la Benin la Dagomba sẽn be Gana rɩtgẽ wã n dogd a yell ne b sẽn gomd b tãmbã. [11]
B ra tara b tãmb wʋsg sẽn gomd n paasdẽ, tɩ b wʋsg me yaa wa b sẽn gom-bã. B paama yʋy sẽn yaa toor ne sãt-tʋʋmd sẽn pa tar-b n tar n tar n kõ-b tɩ b boond-b tɩ Dunan la Fontomfrom. [9] Bãngr-kãngã yaa Afirik Wɛtgã soolmã sẽn beẽ wã, tɩ sã n pa beẽ wã yaa Kamerõ sẽn be rɩtg ne Tchad sẽn beẽ, la zĩ-kãens sẽn tar neb sẽn beẽ ne tẽns sẽn beẽ Afirik Wɛttgã tẽnsẽ wã, wala Kanuri, Djerma, Fulani, la Hausa wã. [Tõnd sẽn na n tool-y neda]
5jjwpan0i51ovink6bp4bozpgvxvd66
31697
31696
2026-05-16T13:26:47Z
Abdul Fatawu352
33
Passa tekre
31697
wikitext
text/x-wiki
Lunga yaa Afirik Wɛtgɛrkã sẽn tar sa-kẽeng sẽn yaa wa sa-kẽnde, la b tõe n maana gom-biis sẽn yaa wa gom-bi-pugl sẽn maand tɩ b tõe n wilg b sẽn gomd to-to wã. [1] [2] A tara bob-vɩɩs a yiib sẽn be ne welsd sẽn yaa ne yĩn-gãosgo. Naoor wʋsgo, b sã n wa karemd-a, b pa tõe n maan-a ye. Sẽn dat n maan woto wã tõe n kɩtame tɩ b gãd b nug ne b yĩngã. [3]
Yʋʋm kob-gĩnd 18 soabã, b ra gomda ne b tãmbã n moond koees sẽn yaa kibarã la noorã, sẽn yɩɩd kilomɛtɛɛr 4,4 la km. [4]
Ned tõe n yɩɩla gom-biis fãa. B sẽn gomd to-to wã wʋsg wẽnda wa ninsaal sẽn kelemd ne b sẽn maand to-to. [Tõnd sẽn na n tool-y neda] mos_Latnmos_Latnmos_Latn be be be B tara wa-rɩt-rɩk-rɩkr sẽn wõnd woto Azi, la b pa tũnugd ne-b n na n maneg sõssã ye, baa ne a sẽn tũnugd ne idakka wã n dɩkd b sẽn na n yɩɩdã togs-n-taare. [5]
Yaa a Zeova Kaset rãmbã la b tʋmd-n-taasã n sõngd-b tɩ b tõog n tõog n tõogd b mens sõma.
=== Kibare ===
B sẽn boond tɩ b 'Bono' wã, b sẽn boond tɩ Yoruba, b sẽn bool tɩ Ghana soolmã, b sẽn yeel tɩ b yaa Ganaa soolmã la Hausa soolmã, yaa b sẽn boond t'a Gãna tigis-kãsems sẽn tar sa-wãn-kãsemse.[7][9][10] Yaa Yoruba neb sẽn be Nigeriya zĩ-wũndã la Benin la Dagomba sẽn be Gana rɩtgẽ wã n dogd a yell ne b sẽn gomd b tãmbã. [11]
B ra tara b tãmb wʋsg sẽn gomd n paasdẽ, tɩ b wʋsg me yaa wa b sẽn gom-bã. B paama yʋy sẽn yaa toor ne sãt-tʋʋmd sẽn pa tar-b n tar n tar n kõ-b tɩ b boond-b tɩ Dunan la Fontomfrom. [9] Bãngr-kãngã yaa Afirik Wɛtgã soolmã sẽn beẽ wã, tɩ sã n pa beẽ wã yaa Kamerõ sẽn be rɩtg ne Tchad sẽn beẽ, la zĩ-kãens sẽn tar neb sẽn beẽ ne tẽns sẽn beẽ Afirik Wɛttgã tẽnsẽ wã, wala Kanuri, Djerma, Fulani, la Hausa wã. [Tõnd sẽn na n tool-y neda]
Serer-neba
Senegali la Gambi wã pĩnd wẽndẽ wã, tama wã (Serer buud-gomdã pʋgẽ) ra yaa mizik instrument a yembr sẽn be Serer nebã "Woong" siglgã pʋgẽ (Serer kom-bɩɩs sẽn nan pa kẽ bãongã sẽn na n maan yɩɩlã) bɩ sẽn na n wa kẽ bãong sẽn na n zĩnd beoog-daarã, b sẽn boond tɩ "Xaat" wã (Serere).[6] Tãma tãmbã tara Serer tũudmã sẽn dat n togs tɩ yaa Gãna soolmã dẽenem soaba. [6]
Sẽn zems ne Xaat nebã, tama wã yaa yɩɩl a naas-n-soabã. Serer bobã sẽn yaa to-to wã yaa: Perngel; Lamb; Qiin; la Tama. [12]
Dʋã-gãong sã n wa kelemdẽ, a Xaat na n vʋʋgame n gãe hal tɩ ta a kẽed-n-soaba, a sã n wa tõog n yɩɩl a Woongã taoore, a sẽn be tam-tam a naasã sʋka.
nuxuoafew914s2egt8yu3zce5gyj4nj
31698
31697
2026-05-16T13:29:20Z
Abdul Fatawu352
33
Passa tekre
31698
wikitext
text/x-wiki
Lunga yaa Afirik Wɛtgɛrkã sẽn tar sa-kẽeng sẽn yaa wa sa-kẽnde, la b tõe n maana gom-biis sẽn yaa wa gom-bi-pugl sẽn maand tɩ b tõe n wilg b sẽn gomd to-to wã. [1] [2] A tara bob-vɩɩs a yiib sẽn be ne welsd sẽn yaa ne yĩn-gãosgo. Naoor wʋsgo, b sã n wa karemd-a, b pa tõe n maan-a ye. Sẽn dat n maan woto wã tõe n kɩtame tɩ b gãd b nug ne b yĩngã. [3]
Yʋʋm kob-gĩnd 18 soabã, b ra gomda ne b tãmbã n moond koees sẽn yaa kibarã la noorã, sẽn yɩɩd kilomɛtɛɛr 4,4 la km. [4]
Ned tõe n yɩɩla gom-biis fãa. B sẽn gomd to-to wã wʋsg wẽnda wa ninsaal sẽn kelemd ne b sẽn maand to-to. [Tõnd sẽn na n tool-y neda] mos_Latnmos_Latnmos_Latn be be be B tara wa-rɩt-rɩk-rɩkr sẽn wõnd woto Azi, la b pa tũnugd ne-b n na n maneg sõssã ye, baa ne a sẽn tũnugd ne idakka wã n dɩkd b sẽn na n yɩɩdã togs-n-taare. [5]
Yaa a Zeova Kaset rãmbã la b tʋmd-n-taasã n sõngd-b tɩ b tõog n tõog n tõogd b mens sõma.
=== Kibare ===
B sẽn boond tɩ b 'Bono' wã, b sẽn boond tɩ Yoruba, b sẽn bool tɩ Ghana soolmã, b sẽn yeel tɩ b yaa Ganaa soolmã la Hausa soolmã, yaa b sẽn boond t'a Gãna tigis-kãsems sẽn tar sa-wãn-kãsemse.[7][9][10] Yaa Yoruba neb sẽn be Nigeriya zĩ-wũndã la Benin la Dagomba sẽn be Gana rɩtgẽ wã n dogd a yell ne b sẽn gomd b tãmbã. [11]
B ra tara b tãmb wʋsg sẽn gomd n paasdẽ, tɩ b wʋsg me yaa wa b sẽn gom-bã. B paama yʋy sẽn yaa toor ne sãt-tʋʋmd sẽn pa tar-b n tar n tar n kõ-b tɩ b boond-b tɩ Dunan la Fontomfrom. [9] Bãngr-kãngã yaa Afirik Wɛtgã soolmã sẽn beẽ wã, tɩ sã n pa beẽ wã yaa Kamerõ sẽn be rɩtg ne Tchad sẽn beẽ, la zĩ-kãens sẽn tar neb sẽn beẽ ne tẽns sẽn beẽ Afirik Wɛttgã tẽnsẽ wã, wala Kanuri, Djerma, Fulani, la Hausa wã. [Tõnd sẽn na n tool-y neda]
==== Serer-neba ====
Senegali la Gambi wã pĩnd wẽndẽ wã, tama wã (Serer buud-gomdã pʋgẽ) ra yaa mizik instrument a yembr sẽn be Serer nebã "Woong" siglgã pʋgẽ (Serer kom-bɩɩs sẽn nan pa kẽ bãongã sẽn na n maan yɩɩlã) bɩ sẽn na n wa kẽ bãong sẽn na n zĩnd beoog-daarã, b sẽn boond tɩ "Xaat" wã (Serere).[6] Tãma tãmbã tara Serer tũudmã sẽn dat n togs tɩ yaa Gãna soolmã dẽenem soaba. [6]
Sẽn zems ne Xaat nebã, tama wã yaa yɩɩl a naas-n-soabã. Serer bobã sẽn yaa to-to wã yaa: Perngel; Lamb; Qiin; la Tama. [12]
Henry Gravrand
Dʋã-gãong sã n wa kelemdẽ, a Xaat na n vʋʋgame n gãe hal tɩ ta a kẽed-n-soaba, a sã n wa tõog n yɩɩl a Woongã taoore, a sẽn be tam-tam a naasã sʋka.
Sẽn yaa takɩ, yaa wa Serer junjungã, la yaa senegambi rĩm dãmb sẽn da pãb-b wakat toor-toorã, wala zabrã sasa (b sẽn da bool tɩ b tɩg n maan zabrã), la Serer tẽnga pʋgẽ, b sẽn da wa n dat n kõ b nebã noor tɩ b maan martirã, wala Tahompa wã (rɩt-n-tũusr yʋʋm kob-gĩnd 19 soabã sẽn yɩ maoong sẽn pa yɩle to-to wã) [13][14] la Naoudourou zabrã,[13] la Serer dãmb nins sẽn paam n tõoge (Senegambi wã sẽn yaa Moslem-marboutbã) kʋʋ b mens n da pa na n paam tɩ b tõog-b ye. B sakda tɩ b kʋ b mens ne Serer tũudmã pʋgẽ, sã n tũud a Jom wã noy sẽn wilgd tɩ b yaa Serer neba. [15] Gom-biig ning sẽn yaa "Jom" rat n yeelame tɩ "tõnd waoogd" Serer buud-gomdã pʋgẽ.[15][16]
f199p8mjve9mb7egia1mr6vv5pjph4l