विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 3860 2686803 2646499 2026-05-30T22:48:43Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686803 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख = १ एप्रिल |वर्ष = २००९ }} {{जिल्हा शहर|ज=नागपूर जिल्हा|श=नागपूर}} {{गल्लत|नागापूर}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | स्थानिक_नाव = नागपूर | टोपणनाव = '''संत्रानगरी''' /"Tiger Capital of India" |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |आकाशदेखावा = | प्रकार = शहर |इतर_नाव= | अक्षांश = 21.08 | रेखांश = 79.03 | शोधक_स्थान = right |क्षेत्रफळ_एकूण = २१७.६५ |जवळचे_शहर = [[वर्धा]] आणि बुटीबोरी | प्रांत = [[महाराष्ट्र]] | जिल्हा = [[नागपूर जिल्हा|नागपूर]] | उंची = ३१० | स्थापित_शीर्षक = स्थापना | स्थापित_दिनांक = १७०२ |लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २००६ | लोकसंख्या_एकूण = २४२०००० |लिंग_गुणोत्तर= |लोकसंख्या_मेट्रो= |लोकसंख्या_शहरी= | लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=<ref name = "Estimated Population of नागपूर urban area in २००६, नागपूर ११४th largest शहर in world in २००६/"> {{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा = http://www.citymayors.com/features/largest_cities_2.html|title = "The world's largest cities"|प्रकाशक = [[शहर Mayors]]|ॲक्सेसदिनांक = २००६-०६-२६}}</ref> | अधिकृत_भाषा = [[मराठी]] | नेता_पद_१ = महापौर | नेता_नाव_१ = श्रीमती ठाकरे | नेता_पद_२ = उपमहापौर | नेता_नाव_२ = | नेता_पद_३ = आयुक्त | नेता_नाव_३ = विपीन ईटनकर | नेता_पद_४ = पोलीस आयुक्त | नेता_नाव_४ = | क्षेत्रफळ_आकारमान = ८ | एसटीडी_कोड = ०७१२ | पिन_कोड = ४४०००१ | आरटीओ_कोड = MH-३१: नागपूर (पश्चिम) <br> MH-४९ : नागपूर (पूर्व) <br> MH-४०: नागपूर (ग्रामीण) | संकेतस्थळ = www.nagpur.nic.in | चिन्ह = Seal_of_nagpur_city.jpg | चिन्ह_आकारमान = 60px }} '''नागपूर''' (इंग्रजी : Nagpur) हे [[महाराष्ट्र]] राज्याचे उपराजधानीचे शहर आहे व राज्यातील तिसरे मोठे शहर आहे. नागपूर हे [[भारत|भारतातील]] १३वे मोठे नागरी क्षेत्र (urban conglomeration) आहे. नागपूर महाराष्ट्राच्या [[विदर्भ]] विभागातील सर्वांत मोठे शहर, [[नागपूर जिल्हा]] व राज्याच्या नागपूर विभागाचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. [[महाराष्ट्र विधानसभेचे हिवाळी अधिवेशन]] नागपूरात घेतले जाते. * भौगोलिकदृष्ट्या देशाच्या मध्य भागात असलेल्या या शहरातच भारताचा [[शून्य मैलाचा दगड (नागपूर)]] आहे. * नागपूरास संत्रानगरी असेही म्हणतात, कारण या भागातील संत्री प्रसिद्ध आहेत. नागपूरच्या आसपास संत्र्याच्या मोठ्या बागा असून खूप संत्री पिकतात, त्यामुळे येथे संत्र्याची मोठी बाजारपेठ आहे.<ref>[http://nagpur.nic.in/htmldocs/famous.htm]</ref> २००२ साली शहराचा ३००वा वर्धापनदिन साजरा करण्यात आला. == इतिहास == नागपूरचा सर्वप्रथम उल्लेख १०व्या शतकातील ताम्रपटावर आढळतो. हा ताम्रपट देवळी ([[वर्धा]]) येथे मिळाला असून तो [[इ.स. ९४०]]चा आहे. * [[छिंदवाडा]] जिल्ह्यातील [[देवगड|देवगडचा]] गोंड राजा [[बख्तबुलंद शाह|बख्त बुलंद शहा]] याने [[इ.स. १७०२|१७०२]] साली [[नाग नदी]]च्या तीरावर नागपूर शहराची स्थापना केली. देवगड राज्यात त्या काळी नागपूर, [[सिवनी]], [[बालाघाट]], [[बैतूल]] आणि [[होशंगाबाद]] यांचा समावेश होत असे. * बख्त बुलंद शहानंतर त्याचा मुलगा राजा चांद सुलतान देवगडच्या गादीवर आला. त्याने [[इ.स. १७०६|१७०६]] साली त्याची राजधानी नागपूरास हलवली. त्याने जवळजवळ ३३ वर्षे राज्य करून नागपूर शहर भरभराटीस आणले. * राजा चांद सुलतान याच्या मॄत्यूनंतर नागपूरवर [[भोसले|भोसल्यांचे]] राज्य आले.[[इ.स. १७४२]] मधे [[रघूजीराजे भोसले]] नागपूरच्या गादीवर आरूढ झाले. * [[इ.स. १८१७]] मध्ये [[सीताबर्डीची लढाई|सीताबर्डीच्या लढाईमध्ये]] मराठ्यांचा पराभव करून ब्रिटिशांनी नागपूरचा ताबा घेतला. * तर [[इ.स. १८६१]] मध्ये नागपूर ही सेन्ट्रल प्रॉव्हिन्सेस व बेरारची राजधानी झाली. [[इ.स. १८६७]] मध्ये नागपूरहून [[मुंबई]] शहरापर्यंत ग्रेट इंडियन पेनिन्सुला कंपनीने रेलमार्ग विकसित केला आणि पहिली आगगाडी १८६७ मध्येच नागपूरहून निघाली. टाटा समूहाने देशातील पहिला कापड उद्योग याच शहरात सुरू केला.त्याच एम्प्रेस व मॉडेल मिल होत. [[भारतीय स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्य युद्धातदेखील]] शहराने महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. स्वातंत्र्यपूर्व काळात कॉॅंग्रेसची दोन अधिवेशने नागपूरात झाली व असहकार आंदोलन नागपूरच्या १९२० च्या अधिवेशनापासून सुरू झाले. * १९२५ साली डॉ. केशव बळीरामपंत हेडगेवार यांनी नागपूर इथे [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] "RSS"ची स्थापना केली. स्वातंत्र्यानंतर सेन्ट्रल प्रॉव्हिन्सेस व बेरार भारताच्या एक प्रांत बनला. * १९५० साली [[मध्य प्रदेश]] राज्याची निर्मिती झाली व वऱ्हाड ([[विदर्भ]]) नव्या राज्यात आला. आज, नागपूर ही [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्र राज्याची]] उपराजधानी असून [[महाराष्ट्र विधानसभेचे हिवाळी अधिवेशन]] येथे भरते. [[इ.स. १९५६|१९५६]] मध्ये [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] यांनी नागपूरमध्ये येऊन आपल्या लाखो अनुयायांसह [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्माची]] दीक्षा घेतली. == भूगोल व हवामान == नागपूर शहरामधून नाग नदी, पिवळी नदी आणि पोरा नदी जाते. पैकी नाग नदी ही शहराच्या संस्कृतीशी जोडलेली आहे. ही नदी शहरातून एकूण १७ किलोमीटरचा प्रवास करते. सर्व नद्यांची एकूण लांबी ४८ किमी. आहे. नागपूर शहर ज्या नदीवर वसले आहे त्या नाग नदीचे अनेक वर्षांच्या अनास्थेमुळे नाल्यात रूपांतर झाले होते. पिवळी नदी आणि पोरा नदीचीही हीच परिस्थिती होती. नागपूर महापालिका आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी कोरोनासंबंधित लॉकडाऊनच्या कालावधीमध्ये शहरातील नदी स्वच्छता आणि पुनरुज्जीवन प्रकल्पांचे काम हाती घेऊन ते २०२० सालच्या पावसाळ्याआधीच पूर्ण केले. त्यानंतर या नद्या पूर्वीप्रमाणेच मुक्तपणे वाहू लागल्या असाव्यात. नागपूरचे क्षेत्रफळ २२० चौरस किलोमीटर असून समुद्रसपाटीपासूनची उंची ३१० मी (१०२० फूट)आहे. समुद्रापासून दूर असल्यामुळे पावसाळ्याव्यतिरिक्त शहराचे हवामान शुष्क व थोडे उष्ण असते. शहरातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १,२०५ मिलीमीटर इतके आहे. पाऊस [[जून]]-[[सप्टेंबर]] महिन्यांदरम्यान पडतो. [[मार्च]] ते [[जून]] उन्हाळा असतो व [[मे]] महिन्यात पारा सर्वांत वर असतो.उन्हाळ्यात घराबाहेर पडणे अशक्य असते आणि जरी पडले तरी शरीर पूर्ण झाकून बाहेर पडावे लागते. या काळात नागपूरचे उच्चतम तापमान ४५° सेल्सियसपर्यंत वर जाते. हिवाळा [[नोव्हेंबर]]-[[जानेवारी]] महिन्यात असतो व तेव्हा शहराचे न्यूनतम तापमान १०° सेल्सियसच्याही खाली जाते. डिसेंबर २०१८ मध्ये सर्वात कमी म्हणजे ३.५ सेल्सियस होते. {{climate chart |नागपूर |10.4|30.6|10 |13.0|34.1|12 |17.0|38.3|18 |21.9|42.2|13 |25.9|44.6|16 |24.3|39.8|172 |22.1|33.5|304 |21.6|32.4|292 |20.9|33.8|194 |17.8|34.6|51 |12.9|32.4|12 |10.1|30.2|17 |source=[http://www.worldweather.org/066/c00533.htm World Weather Information Service]... |float=right |clear=left }} == प्रशासकीय सेवा सोय == === लोकप्रतिनीधी === नागपूर शहरामध्ये १ [[नागपूर लोकसभा मतदारसंघ]] व ६ विधानसभा मतदारसंघ आहेत. # [[नागपूर उत्तर विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर उत्तर]] # [[नागपूर दक्षिण विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर दक्षिण]] # [[नागपूर पूर्व विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर पूर्व]] # [[नागपूर पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर पश्चिम]] # [[नागपूर मध्य विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर मध्य]] # [[नागपूर दक्षिण पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर दक्षिण पश्चिम]] हे सगळे मतदारसंघ [[नागपूर लोकसभा मतदारसंघ|नागपूर लोकसभा मतदारसंघाच्या]] अंतर्गत येतात. ===शहरी प्रशासन=== नागपूरमध्ये १८६४ साली नगरपालिका स्थापन झाली व त्यावेळेस नागपूरची लोकसंख्या ८२,००० एवढी होती. नागपूर मध्ये महानगरपालिकेची स्थापना मार्च,१९५१ साली झाली. नागपूर शहराचे व्यवस्थापन [[नागपूर महानगरपालिका]] करते. महानगरपालिकेचे सभासद महापौर व उपमहापौर यांची निवड करतात व ते महानगरपालिका चालवतात. महानगरपालिकेचा प्रशासकीय प्रमुख हा महानगरपालिका आयुक्त असतो व तो भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी असतो व त्याची निवड महाराष्ट्र शासन करते. नागपूर महानगरपालिकेचे काम हे वेगवेगळ्या विभागीय कार्यालयाद्वारे होते. नागपूरमध्ये १० विभागीय कार्यालय आहेत, ते पुढील प्रमाणे : # लक्ष्मी नगर # धरमपेठ # हनुमान नगर # धंतोली # नेहरू नगर # गांधीबाग # सतरंजीपुरा # लकडगंज # आसीनगर # मंगळवारी हे दहा विभाग १४५ प्रभागांमध्ये विभागल्या गेले आहेत. नगरसेवक हा प्रत्येक प्रभागाचा प्रमुख असून तो सार्वजनिक निवडणुकीद्वारे निवडला जातो. ===कायदा व सुव्यवस्था=== नागपूरच्या कायदा व सुव्यवस्थेसाठी नागपूर पोलीस दल कार्यरत असून त्याचे प्रमुख पोलीस आयुक्त हे असतात. नागपूर पोलीस आयुक्त हे [[भारतीय पोलीस सेवा|भारतीय पोलीस सेवेतील]] अधिकारी असतात व ते [[महाराष्ट्र पोलीस|महाराष्ट्र पोलीसच्या]] अतिरिक्त पोलीस महासंचालक या श्रेणीचे असतात. नागपूर पोलीस हे पाच विभागात विभागले गेले असून उप पोलीस आयुक्त / उपायुक्त हे प्रत्येक विभागाचे प्रमुख असतात. उप पोलीस आयुक्त हेही [[भारतीय पोलीस सेवा|भारतीय पोलीस सेवेतील]] अधिकारी असतात. == नागपुरातील नामांकित संस्था == [[चित्र:Vidhan Bhavan (State Legislative Assembly) Nagpur - panoramio.jpg|center|thumb|300px|[[विधान भवन, नागपूर|विधान भवन नागपूर]]]] हे शहर महाराष्ट्राची उपराजधानी असल्यामुळे सुमारे दोन आठवडे चालणारे [[महाराष्ट्र विधानसभेचे हिवाळी अधिवेशन]] येथे भरते. मुंबई उच्च न्यायालयाचे नागपूर खंडपीठदेखील येथे आहे. [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] या संघटनेचे जन्मस्थान व मुख्यालय येथेच आहे. नागपूरात अनेक राष्ट्रीय स्तराच्या सरकारी वैज्ञानिक संस्था आहेत- [[राष्ट्रीय पर्यावरण अभियांत्रिकी संशोधन संस्था|राष्ट्रीय पर्यावरण अभियांत्रिकी संशोधन संस्था (नॅशनल एनवायरन्मेंटल इंजिनियरिंग रिसर्च इन्स्टिट्यूट) (NEERI)]], सेंट्रल इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉटन रिसर्च (CICR), नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर सायट्रस, नॅशनल ब्युरो ऑफ सॉइल-सर्वे ऍण्ड लँड-यूज प्लॅनिंग, जवाहरलाल नेहरू नॅशनल अल्युमिनियम रिसर्च ॲंन्ड डेवलपमेंट सेंटर, इंडियन ब्युरो ऑफ माइन्स, इंडियाज इंटेलेक्च्युअल प्रॉपर्टी ट्रेनिंग इन्स्टिट्यूट, नॅशनल अकॅडमी ऑफ डायरेक्ट टॅक्सेस, चीफ कंट्रोलर ऑफ एक्सप्लोसि‍व्ह्वज ऑफ द पेट्रोलियम ॲंन्ड एक्सप्लोसिव्ह्ज सेफ्टी ऑर्गनायझेशन, साऊथ सेंट्रल झोन कल्चरल सेंटर व भारतीय हवामान खात्याचे विभागीय मुख्यालय. [[चित्र:Nagpur Reserve Bank.JPG|thumb|left|200px|नागपूर येथील रिझर्व्ह बँक]] भारतीय सैन्याच्या दृष्टीने नागपूर महत्त्वाचे आहे. [[भारतीय वायुदल|भारतीय वायुदलाच्या]] निर्वहन (maintenance) विभागाचे मुख्यालय नागपूरात असून दारुगोळा कारखाना, स्टाफ कॉलेज या संस्थादेखील शहरात आहेत. नागपूरजवळील [[कामठी]] (Kamptee) हे उपनगर भारतीय सैन्याने रेजिमेंटल सेंटर ऑफ इंडियन आर्मीज ब्रिगेडसाठी स्थापन केलेली लष्करी संस्था (कॅंटाॅन्मेंट बोर्ड) आहे. या लष्कर हद्दीत नॅशनल कॅडेट कोअर ऑफिसर्स ट्रेनिंग स्कूल, इन्स्टिट्यूट ऑफ मिलिटरी लॉ व इतर अनेक लष्करी संस्था आहेत. त्याचबरोबर नागपूरचे राष्ट्रीय नागरी संरक्षण महाविद्यालय भारत व परदेशातील विद्यार्थांना नागरी-रक्षण व आपत्कालीन व्यवस्थापनाचे शिक्षण देते. शहरात भारतीय वायुदलाच्या [[आय.एल-७६]] या वाहतूक विमानांचा तळ(गजराज) आहे. नागपूरच्या भौगोलिक स्थानामुळे देशांतर्गत सर्व अंतराचे मोजमाप येथील सिव्हिल लाईन्स या भागात असलेल्या [[शून्य मैलाचा दगड|शून्य मैलाच्या दगडापासून]] (zero milestone) केले जाते. [[चित्र:Zero mile nagpur.jpg|thumb|left|200px|शून्य मैलाचा दगड]] [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] ह्या जगातल्या सगळ्यात मोठ्या गैर-शासकीय स्वयंसेवी संस्थेचे मुख्यालय नागपूर येथे डॉ. [[केशव बळीराम हेडगेवार|केशव बळीरामपंत हेडगेवार]] ह्यांनी १९२५ साली प्रस्थापित केले. [[मोहन मधुकर भागवत]] सध्याचे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक आहेत. पेशाने ते पशुवैद्य आहेत. हल्ली नागपूरचा विकास माहिती व तंत्रज्ञान विभागात जोर पकडत आहे. व्ही.आर.सी.ई. (Visvesvaraya Regional College of Engineering) म्हणजेच आताचे VNIT अर्थात राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था टेलिफोन एक्स्चेंजला लागून एस टी पी आय (Software Technology Parks of India)ची स्थापना झाली असून तिथे बऱ्याच कंपन्यांनी आपल्या शाखा उघडल्या आहेत. त्यात प्रामुख्याने Persistent Systems Limitedचा समावेश आहे. == पर्यटन व धार्मिक स्थळे == नागपूर शहरात टेकडी गणेश मंदिर, बेसातील गुरूमंदिर, साई मंदिर, बालाजी देवस्थान, कोराडीतील देवी मंदिर, पारडीतील भवानी देवी मंदिरासह छोटी मोठी १२४० धार्मिक स्थळे आहेत. शहरातील प्रत्येक भागात मोठमोठी हिंदू प्रार्थनास्थळे असून रामनगर येथील अध्यात्म मंदिर (श्रीराम मंदिर) व रेल्वे स्थानकाजवळील श्री पोद्दारेश्वर राम मंदिर सर्वांत प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी या दोन्ही मंदिरातुन [[रामनवमी|रामनवमीस]] भव्य शोभायात्रा निघतात.[[कोराडी]] येथील प्राचीन श्री महालक्ष्मी मंदिरात भक्तांची नेहमी आणि नवरात्रात तर विशेष गर्दी असते व कॅथॉलिक सेमिनरी आहेत. ;ड्रॅगन पॅलेस टेंपल [[कामठी]] या गावाजवळील [[ड्रॅगन पॅलेस, कामठी|ड्रॅगन पॅलेस]] हे बौद्ध विहार देखील प्रसिद्ध आहेत. या विहारामध्ये आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे [[विपश्यना]] केंद्र आहे. [[चित्र:Dragon Palace Temple, Kamptee, India. - panoramio.jpg|thumb|200px|left|ड्रॅगन पॅलेस]] ;दीक्षाभूमी [[चित्र:Deekshabhoomi - panoramio.jpg|thumb|200px|दीक्षाभूमी]] [[चित्र:Dr. Ambedkar addressing the followers gathered for 'Dhamma Deeksha' ceremony at Nagpur on 14 October 1956.jpg|thumb|200px|दीक्षूभूमीवर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर- सन १९५६]] [[दीक्षाभूमी]] येथे [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] यांनी आपल्या लाखो अनुयायांसोबत [[बौद्ध धर्म]] स्वीकारला होता. दीक्षाभूमी हा जगातील सर्वात मोठा पोकळ स्तूप आहे. [[धम्मचक्र प्रवर्तन दिन]] या दिवशी देश व विदेशातील बौद्ध विशेषतः [[नवबौद्ध]] येथे अभिवादन करण्यासाठी येतात. ;सिताबर्डीचा किल्ला [[सिताबर्डीचा किल्ला|सीताबर्डी किल्ल्यात]] [[इ.स. १८१७]] मध्ये [[ब्रिटिश]] व [[राजे रघूजी भोसले|राजे रघुजी भोसले यांच्यामध्ये]] मोठी लढाई झाली होती. तीत ब्रिटिश जिंकले व नागपूर शहर त्यांच्या ताब्यात गेले. ;विद्युत निर्मिती केंद्रे नागपूर शहराजवळा [[कोराडी]] आणि [[खापरखेडा]] ही औष्णिक वीज निर्मितीची ठिकाणे आहेत. [[चित्र:Nagpur Railway Station Stitch.jpg|right|thumb|200px|नागपूरचे रेल्वे स्थानक]] नागपूर येथे एक मध्यवर्ती संग्रहालयही आहे. त्याची गणना देशातील मोठ्या व जुन्या संग्रहालयांत होते. संग्रहालयात गुप्त, मगध, मौर्य, वाकाटक, सातवाहन आदी वेगवेगळ्या राज्यकालासाठी स्वतंत्र दालने आहेत. तसेच यात पुरातत्त्व, पक्षीदालन, कला व उद्योग, चित्रकला, शस्त्रदालन आदी दालनेपण आहेत. स्थानिक लोक यास 'अजबबंगला' म्हणतात. या संग्रहालयाची स्थापना ब्रिटिश काळात सन १८६३ साली झाली आहे.<ref>[http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=21 लोकमत,नागपूर, ई-पेपर-हॅलो नागपूर, दि. २२/०९/२०१३] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130025847/http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=21 |date=2016-01-30 }} दि. २२/०९/२०१३ रोजी ११.०८वाजता बघितले तसे.</ref> येथे शून्य मैलाच्या दगडाशेजारीच [[गोवारी स्मारक]] आहे. ;तलाव [[चित्र:Ambazari Lake Nagpur.jpg|right|thumb|200px|नागपूरचा अंबाझरी तलाव]] शहरातील [[अंबाझरी तलाव|अंबाझरी]], तेलंगखेडी, गांधीसागर, सक्करदरा, [[गोरेवाडा तलाव|गोरेवाडा]] व [[सोनेगाव तलाव|सोनेगाव]] हे तलाव पर्यटकात प्रिय आहेत.सेमिनरी हिल्स परिसरात सातपुडा बोटॅनिकल गार्डन आहे. पैकी अंबाझरी परिसरात रम्य उद्यान आहे. ते अगदी जुन्या काळापासून प्रसिद्ध आहे. नागपूर शहराचा पाणीपुरवठा पूर्वी या व गोरेवाडा तलावातून होता. भोसले शासकांनी विकसित केलेल्या [[नागपूरची महाराजबाग|महाराजबाग प्राणिसंग्रहालयात]] अनेक दुर्मिळ प्राणी-पक्षी आहेत. पेंच संरक्षित वने (यांचा रुडयार्ड किपलिंग यांच्या जंगल-बुक या पुस्तकात उल्लेख आहे) नागपूरापासून ४५ किलोमीटर उत्तरेस आहेत. ;मैदाने, चित्रपटगृहे आणि हाॅटेले [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन|विदर्भ क्रिकेट संघटनेचे]] मैदान हे देशातील कसोटी क्रिकेट खेळल्या जाणाऱ्या ९ मैदानांपैकी आहे. नागपूर- [[वर्धा]] रस्त्यावर जामठा या गावानजीक बनलेल्या या नव्या मैदानात ४५,००० प्रेक्षकांची बसण्याची व्यवस्था आहे. नागपूरात अनेक उपहारगृहे (हॉटेल्स) आहेत. तिथे भारतीय व आंतरराष्ट्रीय पद्धतीचे जेवण मिळते. लिबर्टी व स्मृती ही लोकप्रिय चित्रपटगृहे आहेत. शहरातील पहिले मल्टिप्लेक्स वर्धमाननगरात आहे तर आणखी तीन तयार होत आहेत. या चित्रपटगृहांत मराठी, हिंदी व इंग्लिश भाषेतील चित्रपट प्रदर्शित होतात. नागपूरात हॉटेल तुली इंटरनॅशनल व हॉटेल प्राईड ही पंचतारांकित हॉटेल आहेत. सेंट्रल ॲंव्हेन्यू परिसरात अनेक लहान-मोठी उपहारगृहे आहेत. == लोकजीवन व संस्कृती == [[चित्र:Nagpur orange article.JPG|thumb|200px|नागपुरी संत्री]] [[चित्र:BAPS Swaminarayan Temple, Nagpur.jpg|thumb|200px|येथील वाठोडा रिंग रोडवरील स्वामिनारायण मंदिर]] [[मराठी]] ही नागपूरातील सर्वांत जास्त बोलली जाणारी भाषा आहे. मराठीची [[वऱ्हाडी]] बोलीभाषा [[विदर्भ|विदर्भातील]] इतर भागांप्रमाणे येथेदेखील बोलली जाते. [[हिंदी भाषा|हिंदी]] व [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]] या शहरातील इतर भाषा आहेत. इ.स.२००१ च्या [[जनगणना २००१|जनगणनेनुसार]] नागरी लोकसंख्या २१,२९,५०० इतकी होती. काही वर्षांपूर्वी नागपूरला भारताच्या सर्वांत स्वच्छ व ([[बंगळूर]] नंतरचे) दुसरे सर्वांत हिरवे शहर असल्याचा मान मिळाला आहे. नागपूरमध्ये जागेच्या किंमती अजूनतरी मर्यादेत आहेत. पण रामदासपेठ व सिव्हिल लाइन्स परिसरातल्या जागांचे भाव मात्र खूप जास्त आहेत. [[नागपूर महानगरपालिका]] पुरेसे पाणी पुरवते त्यामुळे येथे पाणीटंचाई नाही, परंतु राज्यातील वीजटंचाईमुळे येथे भारनियमन होते. शहरात वर्षभरात अनेक सण-उत्सव साजरे होतात. [[पोद्दारेश्वर राम मंदिर]] हे [[रामनवमी|रामनवमीला]] भव्य शोभायात्रा आयोजित करते. सन २०१० हे या शोभायात्रेचे ३८वे वर्ष आहे. तसेच पश्चिम नागपूरात रामनगर येथूनही एक शोभायात्रा निघते.ती सन १९७६ साली सुरू झाली. उर्वरित भारताप्रमाणेच [[दिवाळी]], [[होळी]], [[दसरा]] हे सण जल्लोषात साजरे होतात. [[गणेशोत्सव]] व [[दुर्गापूजा]] हे सण अनेक दिवस चालतात. ईद, [[गुरुनानक जयंती]], [[महावीर जयंती]] व [[मोहर्रम]] हे सणदेखील साजरे होतात. '[[मारबत]] व बडग्या' हा जगातला एकमेव असा मिरवणूक प्रकार फक्त नागपूरातच आहे. इतिहासकाळी, बांकाबाई हिने इंग्रजांशी हातमिळवणी केली त्याचा निषेध म्हणून बांकाबाईच्या, कागद व बांस वापरून केलेल्या पुतळयाची [[तान्हा पोळा|तान्हा पोळ्याच्या]] दिवशी ([[पोळा|पोळ्याचा]] दुसरा दिवस) मिरवणूक काढण्यात येते व मग पुतळ्याचे दहन होते. तिच्या नवऱ्याच्या पुतळ्याला बडग्या म्हणतात. सार्वजनिक उत्सवादरम्यान [[मानवी वाघ]] हा देखील एक प्रकार येथे बघावयास मिळतो. वाठोडा रिंग रोड येथे भव्य स्वामिनारायण मंदिर उभारण्यात आले आहे. [[चित्र:Ramnavmi shobhayatra1.JPG|thumb|left|200px|पोद्दारेश्वर राममंदिरातून निघणारी रामनवमीची शोभायात्रा (सन २०१०)- त्यातील सजविलेल्या राम लक्ष्मण व सीतेच्या मूर्ती]] [[चित्र:Ramnavmi shobhayatra2.JPG|thumb|right|200px|पोद्दारेश्वर राममंदिरातून निघणारी रामनवमीची शोभायात्रा (सन २०१०)- भाविक रामाचा रथ ओढतांना]] नागपूरात वर्षभर अनेक सांस्कृतिक कार्यक्रम होत असतात. महाराष्ट्र शासन आयोजित [[कालिदास महोत्सव]] आठवडाभर चालतो. या महोत्सवात अनेक संगीत-नृत्य विषयक कार्यक्रम होतात. राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे कलाकार त्यात भाग घेतात. संत्रानगरी क्राफ्ट मेळा, लोकनृत्य- महोत्सव हे कार्यक्रम दक्षिण-मध्य सांस्कृतिक केंद्रातर्फे होतात. नागपूरकर भारतीय शास्त्रीय संगीताचे चाहते आहेत. पं. [[भीमसेन जोशी]] व इतर अनेक सुप्रसिद्ध कलाकारांनी येथे बऱ्याचदा आपले कार्यक्रम केले आहेत. मराठी नाटकांना नागपूरमध्ये मोठाच लोकाश्रय मिळतो. [[चित्र:Kasturchandparknagpur.jpg|thumb|right|200px|कस्तुरचंद पार्क नागपूर]] नागपूर [[आकाशवाणी]], नागपूर [[दूरदर्शन]] ही माध्यमे स्थानिक बातम्या, घडामोडी व कार्यक्रम प्रसारित करतात. [[लोकमत]], [[सकाळ]], [[तरुण भारत]] व [[लोकसत्ता]] ही मराठी दैनिके येथून निघतात. [[हितवाद]], [[नवभारत]],[[लोकमत समाचार]], [[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] यासारखी अनेक इंग्रजी व हिंदी वृत्तपत्रे देखील येथे सहज मिळतात. येथे जवळच असलेल्या [[बुटीबोरी]] या ठिकाणी ''स्टॅच्यू ऑफ फ्रीडम ऑफ प्रेस'' (प्रसिद्धीमाध्यमांच्या स्वातंत्र्याचा पुतळा) आहे. हा जगातील अशा प्रकारचा पहिलाच पुतळा असल्याचा दावा करण्यात येतो.<ref>[http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=9 लोकमत,नागपूर,ई-पेपर दि. १५/१०/२०१३ पान क्र.१ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023143051/http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=9 |date=2013-10-23 }} दि.१५/१०/२०१३ रोजी १४.३९ वाजता जसे दिसले तसे.</ref> == प्रमुख स्थळे == # [[मुंबई उच्च न्यायालय|मुंबई उच्च न्यायालयाचे]] नागपूर खंडपीठ, # [[विधान भवन, नागपूर|विधान भवन]], जनरल पोस्ट आफिस, जिल्हाधिकारी कार्यालय, इत्यादी अनेक शासकीय कार्यालये सिव्हिल लाइन्स भागात आहेत. सीताबर्डीत शहराची प्रमुख बाजारपेठ आहे सीताबर्डीचा मुख्य रस्ता खरेदी-विक्रीसाठी प्रसिद्ध आहे. # याच भागात [[सिताबर्डीचा किल्ला|सिताबर्डी किल्ला]] आहे. # धर्मपेठ (धरमपेठ) येथे मोठी दुकाने, उपहारगृहे व बाजारपेठ आहे. # रामदासपेठेत अनेक कार्यालये व दुकाने आहेत. इतवारी येथे मालाच्या किरकोळ/घाऊक विक्रीची प्रसिद्ध बाजारपेठ आहे. महाल व इतवारी हा शहराचा जुना भाग असून येथे छोट्या गल्ल्या असल्याने फार गर्दी असते. कळमना येथे संत्री, धान्ये व कृषी उत्पन्नाची मोठी बाजारपेठ आहे. लक्ष्मी नगर, आठ रस्ता चौक, रामदासपेठ, बजाज नगर, सुरेंद्र नगर, नीरी, अजनी, तात्या टोपे नगर, खामला, शंकर नगर, धरमपेठ, सिमेंट रोड, कॉर्पोरेशन कॉलनी या पश्चिम नागपूरमधील प्रसिद्ध वस्त्या आहेत. # रामदासपेठ ह्या भागात भरपूर रुग्णालये आढळतात. आठ रस्ता चौकात आठ दिशातून आठ रस्ते येऊन मिळतात. नीरीच्या भल्या मोठ्या जंगलामुळे हिवाळ्यात येथे कमालीची थंडी पसरते. येथील जाटतरोडी या परिसरातील बोरकरनगर येथे '''गांधी विहीर''' आहे. [[महात्मा गांधी]] नागपूर येथे कॉग्रेसच्या अधिवेशनासाठी आले, तेव्हा त्यांनी ८ नोव्हेंबर १९३३ रोजी या विहिरीचे उद्घाटन केले. [[कमला नेहरू]] यांनी ही विहीर खोदण्यासाठी आपली सोन्याची बांगडी काढून दिली, असे सांगण्यात येते. बाकी धनराशी ही लोकांच्या सहभागातून जमा झाली.{{संदर्भ हवा}} ही विहीर केवळ १२ दिवसांत खोदून पूर्ण झाली. यासाठी अनेक लोकांनी श्रमदानही केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=21 |title=लोकमत,नागपूर-ई पेपर-दि.०२/१०/२०१३,हॅलो नागपूर पुरवणी,पान क्र. १ व २ |access-date=2013-09-22 |archive-date=2016-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130025847/http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=21 |url-status=dead }}</ref> ==नागभूषण पुरस्कार== नागपूरच्या नागभूषण ॲवार्ड फाऊंडेशन या संस्थेतर्फे राज्य किंवा राष्ट्रीय पातळीवर वेगवेगळ्या क्षेत्रांत उल्लेखनीय कार्य करणाऱ्या व त्याद्वारे विदर्भाचा लौकिक वाढविणाऱ्या विद्यार्थ्याला किंवा युवकाला '''नागभूषण''' हा पुरस्कार देण्यात येतो.<ref>[http://epaper.newsbharati.com/opnImg.aspx?lang=3&spage=Cpage&NB=2013-10-07#Cpage_6 तरुण भारत, नागपूर-ई-पेपर-आपलं नागपूर पुरवणी - दि. ०७/१०/२०१३,पान क्र.१]{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == अर्थव्यवस्था == नागपूर हे विदर्भातील महत्त्वाचे व्यावसायिक केंद्र आहे. अलीकडील काही वर्षात नागपूरात गुंतवणूक वाढत असून येथील अर्थव्यवस्था विस्तारत आहे. [[इ.स. २००४]] साली नागपूरात रु. ५,००० कोटी इतकी गुंतवणूक झाली आहे. नागपूरातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळाजवळ मालसामान व प्रवासी केंद्राची (मल्टिमॉडल इंटरनॅशनल हब एरपोर्ट ॲट नागपूर-MIHAN) निर्मिती होत आहे. हा प्रकल्प आग्नेय व मध्य-पूर्व [[आशिया]]तील सामान-वाहतुकीकरिता महत्त्वाचा थांबा (break of bulk) बनणार आहे. विमाने बनवणाऱ्या जगप्रसिद्ध बोइंग कंपनीने नागपूरात १८.५ कोटी डॉलर भांडवलाचा प्रकल्प सुरू करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. क्षेत्रफळानुसार बुटिबोरी आशियातील सर्वांत मोठी औद्योगिक वसाहत आहे. बुटिबोरीतील सर्वांत महत्त्वाची संस्था म्हणजे इंडो-रामा सिंथेटिक्स आहे तर केईसी, ह्युंदाई, एसीसी निहोन कास्टिंग्ज, अनेक टेक्सटाइल उद्योग, विडियोकॉन हे इतर मुख्य प्रकल्प येथे आहेत. अनेक मध्यम आकाराचे उद्योग व महाराष्ट्रातील पहिले फूड पार्क येथे आहे. मुंबई-ठाणे-पुणे औद्योगिक पट्ट्याची क्षमता जवळजवळ संपल्यामुळे बुटिबोरी वसाहतीत अनेक उद्योग येत आहेत. शहरातील पश्चिम भागातील हिंगणा औद्योगिक वसाहतीत जवळजवळ ९०० लहान व मध्यम आकाराचे उद्योग आहेत. महिंद्र आणि महिंद्र, नेको कास्टिंग, बजाज ऑटो ग्रुप, कॅंडिगो, अजंता टुथब्रशेस, सन्विजय ग्रुप, विको लेब्रॉरेटरीज, दिनशा, [[हल्दीराम]] हे उद्योग विशेष उल्लेखनीय. शहराचे भौगोलिक स्थान, सोयी-सुविधा, स्वस्त मनुष्यबळ यामुळे माहिती-तंत्रज्ञान क्षेत्रात पुणे-मुंबई नंतर नागपूरलाच पसंती दिली जाते. नागपूरात १०,००० कोटी रुपये गुंतवणूक असलेले विशेष आर्थिक क्षेत्र (एसईझेड) सुरू करण्याचा प्रस्ताव आहे. == शिक्षण == ¶ [[विश्वेश्वरय्या राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था (नागपूर)]] [[चित्र:College of Agriculture, Nagpur.jpg|200px|thumb|कृषी महाविद्यालय,नागपूर]] नागपूर मध्यवर्ती भारताच्या प्रमुख शैक्षणिक केंद्र असून देशभरातून विद्यार्थी येथे शिक्षण घ्यायला येतात. नागपूरमध्ये [[राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ|विद्यापीठ]] आहे. नागपूरमधील सगळी महाविद्यालये या विद्यापीठाशी संलग्नित आहेत. याशिवाय नागपूर मध्ये [[महाराष्ट्र पशु व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठ]], [[कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठ]] (रामटेक) व महाराष्ट्र राष्ट्रीय विधी विद्यापीठ असे तीन विद्यापीठ आहेत. नागपूरातील शिक्षण संस्थांमधून मराठी, इंग्रजी व हिंदी माध्यमातून शिक्षण मिळते. येथील शाळा [[महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळ|महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळाशी]] संलग्न आहेत. केंद्रीय बोर्डाचा (CBSE) अभ्यासक्रम शिकवणाऱ्याही शाळा शहरात आहेत. येथील महाविद्यालये [[राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ|राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठाच्या]] अधिकारक्षेत्रात येतात. तसेच [[यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ]], नाशिक यांचे विभागीय केंद्र नागपूर येथे आहेत व मुक्त विद्यापीठाची अनेक अभ्यासकेंद्रे आहेत. नागपूर शहराची साक्षरता ८९.३% आहे. नागपूरात दरवर्षी आसपासच्या जिल्ह्यांमधून हजारो विद्यार्थी उच्च शिक्षण प्राप्ती साठी हजेरी लावतात. येथे आय.आय.टी.जे.ई.ई व इतर अभियांत्रिकी प्रवेश परीक्षांच्या तयारी करून घेणारे शेकडो कोचिंग क्लासेस उघडले आहेत. नागपूर मध्ये [[विश्वेश्वरय्या राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान]] व भारतीय सूचना प्रौद्योगिकी संस्थान हे राष्ट्रीय पातळीवरचे अभियांत्रिकी संस्थान असून याशिवाय बरीच स्यायत्त अभियांत्रिकी महाविद्यालये आहेत. नागपूर हे वैद्यकीय क्षेत्रात भरपूर प्रगत असून इथे अनेक नामवंत संस्था व रुग्णालये आहेत. नागपूरमध्ये अखिल भारतीय वैद्यकीय संस्था (AIIMS) चालू होणार असून याशिवाय नागपूर मध्ये [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर|शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]], [[इंदिरा गांधी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर|इंदिरा गांधी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]] (Meyo), शासकीय आयुर्वेदिक महाविद्यालय व शासकीय दंत महाविद्यालय अशी ४ शासकीय महाविद्यालय आहेत. तसेच नागपूरमध्ये वैद्यकीय शिक्षण देणाऱ्या खाजगी संस्था पण भरपूर आहेत. ==नागपुरातील काही महाविद्यालये== ===अभियांत्रिकी महाविद्यालय=== ====शासकीय==== * [[विश्वेश्वरय्या राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान]] * भारतीय सूचना प्रौद्योगिकी संस्थान, नागपूर. * लक्ष्मीनारायण तंत्रज्ञान संस्था, नागपूर. (एल.आई.टी) * शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. ====खाजगी/निम-शासकीय==== ; स्वायत्त महाविद्यालये : ''(नागपूर विद्यापीठ संलग्नित)'' * रामदेवबाबा अभियांत्रिकी व व्यवस्थापन महाविद्यालय, नागपूर. * यशवंतराव चव्हाण अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. (वाय.सी.सी.ई) * जी. एच. रायसोनी अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. ; इतर नागपूर विद्यापीठ संलग्नित महाविद्यालये : * प्रियदर्शिनी अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. (पी सी.ई.) * कर्मवीर दादासाहेब कन्नमवार (के.डी.के.) अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. * सेंट. व्हिन्सेंट पलोटी अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. * एस. बी. जैन अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान महाविद्यालय, नागपूर. * [[नागपूर इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी]]. * तुलसीरामजी गायकवाड अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान महाविद्यालय, नागपूर. ===वैद्यकीय संस्था=== ====शासकीय==== * [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर|शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]] * [[इंदिरा गांधी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर|इंदिरा गांधी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]] * शासकीय आयुर्वेदिक महाविद्यालय व रुग्णालय, नागपूर. * शासकीय दंत महाविद्यालय व रुग्णालय, नागपूर. ====खाजगी/निम-शासकीय==== * एन.के.पी. साळवे इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेस, नागपूर. * भाऊसाहेब मुळक आयुर्वेदिक महाविद्यालय, नागपूर. ===कृषी संस्था=== * कृषी महाविद्यालय, नागपूर. ''(स्थापना-१९०६)'' ===पशुवैद्यकीय संस्था=== * नागपूर पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर. ===मत्स्यविज्ञान संस्था=== * मत्स्य विज्ञान महाविद्यालय, नागपूर. ===इतर संस्था=== * आय.एम.टी. व्यवस्थापन संस्था * इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स * एस एफ एस कॉलेज * जी एस कोलेज * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर विधी महाविद्यालय, नागपूर]] * शिवाजी विज्ञान महाविद्यालय * [[हिस्लॉप कॉलेज|हिस्लॉप महाविद्यालय]] * संताजी महाविद्यालय == नागपुरातील काही शाळा == * जवाहर नवोदय विद्यालय नागपूर * [[केंद्रीय विद्यालय]] * न्यू इंग्लिश हाय स्कूल * डी पी एस * माउंट कार्मल स्कूल * सरस्वती विद्यालय * सेंटर पॉइंट स्कूल * सांदीपनी * सेंट जॉन्स हायस्कूल * सोमलवार हायस्कूल * हडस हायस्कूल * हिंदू ज्ञानपीठ शाळा * जाईबाई चौधरी ज्ञानपीठ * तिडके महाविद्यालयीन == वाहतूक व्यवस्था == === रेल्वे === नागपूराच्या भौगोलिक स्थानामुळे येथील [[नागपूर रेल्वे स्थानक|रेल्वे स्थानक]] महत्त्वाचे जंक्शन बनले आहे व देशातल्या कानाकोपऱ्यात जाणाऱ्या रेल्वे गाड्या (विशेषतः [[मुंबई]], [[दिल्ली]], [[चेन्नई]] व [[कोलकाता]] या महानगरांना जोडणाऱ्या) ते मध्यवर्ती असल्यामुळे येथूनच जातात. नागपूर रेल्वे स्थानकाबरोबरच अजनी, इतवारी, कळ्मना, कामठी व खापरी ही स्थानके शहराच्या जवळ आहेत. नागपूर स्टेशनात जवळपास १६० रेल्वे गाड्या थांबतात. त्यात प्रवासी, [[दुरंतो एक्सप्रेस]], मेल, [[राजधानी एक्सप्रेस]], [[गरीब रथ]] ह्यांचा प्रामुख्यानी समावेश आहे. त्यात ६५ गाड्या दररोज धावतात. दररोज जवळपास दीड लाख प्रवासी नागपूर रेल्वे स्थानकावरून प्रवास करतात. नागपूर रेल्वे स्थानक तयार झाल्यानंतर १५ जानेवारी, इ.स. १९२५ साली तत्कालीन ब्रिटिश गवर्नर फ्रँक यांच्या हस्ते या स्थानकाच्या इमारतीचे उदघाटन करण्यात आले. सद्यस्थितीत या स्थानकावर १० प्लेटफॉर्म असून पूर्व, पश्चिम, उत्तर आणि दक्षिण दिशांकडून गाड्यांची ये-जा सुरू असते. === रस्ते वाहतूक === भारताच्या दोन महत्त्वाचे राष्ट्रीय महामार्ग ([[कन्याकुमारी]]-[[वाराणसी]] क्र.७) व (हाजिरा- [[कोलकाता]] क्र.६) नागपूरात एकमेकास मिळतात. तसेच महामार्ग क्र.६९ नागपूर-[[भोपाळ]] येथूनच सुरू होतो. दोन आशियाई महामार्ग ए.एच ४७- [[आग्रा]]-मटारा ([[श्रीलंका]]) व ए.एच ४६ खरगपूर-[[धुळे]] येथून जातात. नागपूर आपल्या चांगल्या दर्जाच्या रस्त्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. नागपूर इनलँड पोर्ट हे देशातील सर्वाधिक वेगाने विस्तारणारे अंतर्गत बंदर (Inland port) ठरले आहे. शहरातल्या शहरात वाहतुकीचा प्रश्न मात्र येथील रहिवाशांना भेडसावत आहे. महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळाची सेवा नागरी व ग्रामीण जनतेस अपुरी ठरत आहे. येथे इंटिग्रेटेड बस व मोनोरेल प्रकल्प उभारण्याचा प्रस्ताव आहे. नव्या राष्ट्रीय राजमार्ग जो नागपूर ते [[मुंबई]] ह्या प्रमुख महाराष्ट्रातील शहरांना जोडेल, त्याचे बांधकाम सुरू आहे. वैदर्भीय प्रवाशांचा प्रवास सुखकर व्हावा, याकरिता पुढाकार घेत महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाने गुरुवार (ता. आठ) (महिना, वर्ष, शतक???)पासून नागपूर ते [[पुणे]] वातानुकूलित व्हॉल्व्हो (शिवनेरी) बस चालविण्याचा निर्णय घेतला आहे. === विमान वाहतूक === [[चित्र:TCS Nagpur Campus.jpg|thumb|200px|मिहान कार्गो हब प्रकल्पातील टीसीएसची इमारत]] नागपूरातील विमानवाहतूक नियंत्रण केंद्र देशातील बऱ्यापैकी व्यस्त आहे. दिवसाला ३००हून जास्त विमान उड्डाणे या शहरावरच्या आकाशातून जातात. देशातर्गत विमानवाहतूक सेवा इंडियन एरलाइन्स, जेट, एर डेक्कन, इंडिगो, गो एर, स्पाईस जेट, जेट लाईट इत्यादी नागपूरला मुंबई, दिल्ली, हैद्राबाद व कोलकाता, पुणे, बंगळूर, चेन्नई, इंदूर, अहमदाबाद, जयपूर, कोची, नांदेड, औरंगाबाद, रायपूर या शहरांना जोडतात. १ ऑक्टोबर २००५ रोजी नागपूरातील सोनेगाव विमानतळास आंतरराष्ट्रीय दर्जा देण्यात आला व त्याला [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] असे नाव ठेवले. सोनेगाव-नागपूरचा विमानतळ हा मध्यवर्ती भारताच्या महत्त्वाचा विमानतळ असून एर अरेबिया (शारजा), [[एर इंडिया]] (बँकॉक), कतार एरवेझ (दोहा) यांची आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे येथून होतात. नागपूर विमानतळ हे देशाच्या मध्यभागी असल्याने देश-विदेशातील विमाने नागपूरच्या आकाशातून जातात. त्यामुळे नागपूरला स्टॅण्डबाय एरपोर्ट म्हणून मान्यता मिळाली आहे. येथे दोन एरोब्रिज आहेत. नागपूर शहरात इ.स. २००६ साली ''[[मल्टिमोडल इंटरनॅशनल हब एरपोर्ट अ‍ॅट नागपूर]]'' अर्थात ''मिहान'' प्रकल्प सुरू झाला. नागपूराच्या भारताच्या मध्यवर्ती स्थानाचा उपयोग करून, रस्ते व रेल्वे वाहतुकीचे जाळे जोडून सध्याच्या आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे मोठ्या मालवाहतूक व प्रवासी वाहतूक केंद्रामध्ये रूपांतर करणे, हे मिहान प्रकल्पाचे उद्दिष्ट आहे. हा मोठ्याच आर्थिक गुंतवणुकीचा प्रकल्प आहे.<ref name="टाइम्सऑफइंडिया२००७">{{स्रोत बातमी | दुवा = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-22/nagpur/27875804_1_mihan-health-city-r-c-sinha | title = ''मिहान इज बिगेस्ट डेव्हलपमेंट प्रोजेक्ट'' (''मिहान सर्वांत मोठा विकासप्रकल्प आहे'') | प्रकाशक = [[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] | दिनांक = २२ मे, इ.स. २००७ | अक्सेसदिनांक = २४ डिसेंबर, इ.स. २०११ | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2011-12-24 | archive-date = 2012-03-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120314133754/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-22/nagpur/27875804_1_mihan-health-city-r-c-sinha | url-status = dead }}</ref> मिहान प्रकल्प [[आग्नेय आशिया]]कडील व [[पश्चिम आशिया]]कडील मालवाहतुकीसाठी महत्त्वाचा थांबा बनणार आहे. या मालवाहतूक प्रकल्पामुळे नागपूर शहराची तसेच विदर्भ विभागाची आर्थिक प्रगती जोमाने होईल. विमानउत्पादक कंपन्यांमधील अग्रगण्य अश्या [[बोइंग]] कंपनीचे येथे निर्वहन (?) केंद्र उभारले जाणार असून त्यासाठी १८.५ कोटी [[अमेरिकन डॉलर|अमेरिकी डॉलर]] गुंतवणूक प्रस्तावित आहे.{{संदर्भ हवा}} ===मेट्रो=== [[चित्र:Nagpur Metro rail map.png|right|thumb|200px|नागपूर मेट्रोचा नकाशा]] बहुचर्चित आणि नागपूरची नवी ओळख निर्माण करणाऱ्या [[नागपूर मेट्रो]] रेल्वेच्या प्रकल्पाला महाराष्ट्र शासनाने मंजूरी प्रदान केली आहे. हा प्रकल्प सुमारे २५ किलोमीटर लांबीचा राहणार असून, जानेवारी २०१५ मध्ये या कार्याला प्रारंभ झाला. नागपूर हे महाराष्ट्रातील दुसरे मोठे शहर मेट्रो रेल्वेसाठी तयार झाले असून, या कार्यावर १२५० कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित आहे. हे काम डिसेंबर २०१९ मध्ये पूर्ण होईल अशी अपेक्षा होती, पण तसे होऊ शकलेले नाही. नागपूरची लोकसंख्या २०२० साली २५ लाख असून, २०३० पर्यंत ती ५० लाखांपर्यंत जाण्याची शक्यता आहे (दहा वर्षात दुप्पट?). त्यामुळे नागपूर शहर मेट्रो रेल्वे सेवेसाठी पात्र ठरणार आहे. मिहान प्रकल्पाच्या प्रारंभी प्रकल्प सल्लागार एल अँड टी रॅम्बोल यांनी २००१ मध्ये आपल्या सक्षमता अहवालात मेट्रो रेल्वेची प्रस्तावना केलेली आहे. त्यांनी तर १०० किलोमीटरपर्यंत मेट्रो रेल्वे प्रस्तावित केली होती. मात्र शासनाने २५ किलोमीटरपर्यंत तिचा मार्ग राहील असे म्हणले आहे. दरम्यान यातील दुसऱ्या टप्प्यात पारडी ते हिंगणा, कस्तुरचंद पार्कचा एक विभाग जोडण्यात येईल. तर पहिल्या टप्प्यात ऑटो मोटिव्ह ते मिहान असा मार्ग प्रस्तावित केला होता. एकंदरीत हा मेट्रो रेल्वेचा प्रकल्प नागपूरसाठी वरदान ठरेल.. [[चित्र:PM Modi lays the foundation stone of the Nagpur Metro project.jpg|right|thumb|200px|नागपूर मेट्रोचा कोनशीला समारंभ]] ==मिहान== ===बोइंग=== नागपूरच्या मिहान प्रकल्पात सुरू असलेले बोइंग एमआरओचे काम २०१३ जून अखेर प्रत्यक्ष एमआरओ कार्यान्वित होईल, असे सांगितले जात होते.. == विश्रामगृह व हॉटेल्स == नागपूरला बरीच विश्रामगृहे, हॉटेल्स व मोटेल्स उपलब्ध आहेत. काही पंचतारांकित हॉटेल्सची यादी अशी : # रेडीसून ब्लू हॉटेल # प्राईड हॉटेल # सन 'न' सँड काही त्रितारांकित हॉटेल्सची यादी अशी : # हॉटेल सेंटर पॉइंट # तुली इंटरनॅशनल एम्प्रेस सिटी येथे "ताज हॉटेल" बांधण्यात येत आहे. == हे सुद्धा पहा == * [[नागपूर जिल्हा]] * [[मिहान]] * [[गोवारी स्मारक, नागपूर|गोवारी स्मारक]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://mapsofindia.com/maps/maharashtra/nagpur.htm नागपूर शहराचा नकाशा] * [http://nagpuruniversity.org राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ] * [http://nagpur.nic.in नागपूर एन.आय.सी] * [http://wikitravel.org/en/Nagpur नागपूर पर्यटन-विकिट्रॅव्हेल] * [http://nagpur.nic.in/gazetteer/gazet.htm नागपूरचे गॅझेट-१] * [http://www.nagpuronline.com/nagpurcollectorate/gazette/index.htm नागपूरचे गॅझेट-२] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090823073954/http://www.nagpuronline.com/nagpurcollectorate/gazette/index.htm |date=2009-08-23 }} {{विस्तार}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{नागपूर}} [[वर्ग:नागपूर जिल्हा|*]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे]] [[वर्ग:नागपूर]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] [[वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा]] 9bg8ghyq2u72tczolkcqa0v510ha7a0 2686804 2686803 2026-05-30T22:51:30Z ~2026-24679-89 182431 /* इतिहास */ 2686804 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख = १ एप्रिल |वर्ष = २००९ }} {{जिल्हा शहर|ज=नागपूर जिल्हा|श=नागपूर}} {{गल्लत|नागापूर}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | स्थानिक_नाव = नागपूर | टोपणनाव = '''संत्रानगरी''' /"Tiger Capital of India" |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |आकाशदेखावा = | प्रकार = शहर |इतर_नाव= | अक्षांश = 21.08 | रेखांश = 79.03 | शोधक_स्थान = right |क्षेत्रफळ_एकूण = २१७.६५ |जवळचे_शहर = [[वर्धा]] आणि बुटीबोरी | प्रांत = [[महाराष्ट्र]] | जिल्हा = [[नागपूर जिल्हा|नागपूर]] | उंची = ३१० | स्थापित_शीर्षक = स्थापना | स्थापित_दिनांक = १७०२ |लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २००६ | लोकसंख्या_एकूण = २४२०००० |लिंग_गुणोत्तर= |लोकसंख्या_मेट्रो= |लोकसंख्या_शहरी= | लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=<ref name = "Estimated Population of नागपूर urban area in २००६, नागपूर ११४th largest शहर in world in २००६/"> {{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा = http://www.citymayors.com/features/largest_cities_2.html|title = "The world's largest cities"|प्रकाशक = [[शहर Mayors]]|ॲक्सेसदिनांक = २००६-०६-२६}}</ref> | अधिकृत_भाषा = [[मराठी]] | नेता_पद_१ = महापौर | नेता_नाव_१ = श्रीमती ठाकरे | नेता_पद_२ = उपमहापौर | नेता_नाव_२ = | नेता_पद_३ = आयुक्त | नेता_नाव_३ = विपीन ईटनकर | नेता_पद_४ = पोलीस आयुक्त | नेता_नाव_४ = | क्षेत्रफळ_आकारमान = ८ | एसटीडी_कोड = ०७१२ | पिन_कोड = ४४०००१ | आरटीओ_कोड = MH-३१: नागपूर (पश्चिम) <br> MH-४९ : नागपूर (पूर्व) <br> MH-४०: नागपूर (ग्रामीण) | संकेतस्थळ = www.nagpur.nic.in | चिन्ह = Seal_of_nagpur_city.jpg | चिन्ह_आकारमान = 60px }} '''नागपूर''' (इंग्रजी : Nagpur) हे [[महाराष्ट्र]] राज्याचे उपराजधानीचे शहर आहे व राज्यातील तिसरे मोठे शहर आहे. नागपूर हे [[भारत|भारतातील]] १३वे मोठे नागरी क्षेत्र (urban conglomeration) आहे. नागपूर महाराष्ट्राच्या [[विदर्भ]] विभागातील सर्वांत मोठे शहर, [[नागपूर जिल्हा]] व राज्याच्या नागपूर विभागाचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. [[महाराष्ट्र विधानसभेचे हिवाळी अधिवेशन]] नागपूरात घेतले जाते. * भौगोलिकदृष्ट्या देशाच्या मध्य भागात असलेल्या या शहरातच भारताचा [[शून्य मैलाचा दगड (नागपूर)]] आहे. * नागपूरास संत्रानगरी असेही म्हणतात, कारण या भागातील संत्री प्रसिद्ध आहेत. नागपूरच्या आसपास संत्र्याच्या मोठ्या बागा असून खूप संत्री पिकतात, त्यामुळे येथे संत्र्याची मोठी बाजारपेठ आहे.<ref>[http://nagpur.nic.in/htmldocs/famous.htm]</ref> २००२ साली शहराचा ३००वा वर्धापनदिन साजरा करण्यात आला. == इतिहास == नागपूरचा सर्वप्रथम उल्लेख १०व्या शतकातील ताम्रपटावर आढळतो. हा ताम्रपट देवळी ([[वर्धा]]) येथे मिळाला असून तो [[इ.स. ९४०]]चा आहे. * [[छिंदवाडा]] जिल्ह्यातील [[देवगड|देवगडचा]] गोंड राजा [[बख्तबुलंद शाह|बख्त बुलंदशहा]] याने [[इ.स. १७०२|१७०२]] साली [[नाग नदी]]च्या तीरावर नागपूर शहराची स्थापना केली. देवगड राज्यात त्या काळी नागपूर, [[सिवनी]], [[बालाघाट]], [[बैतूल]] आणि [[होशंगाबाद]] यांचा समावेश होत असे. * बख्त बुलंदशाहनंतर त्याचा मुलगा राजा '''चांद सुलतान''' देवगडच्या गादीवर आला. त्याने [[इ.स. १७०६|१७०६]] साली त्याची राजधानी नागपूरास हलवली. त्याने जवळजवळ ३३ वर्षे राज्य करून नागपूर शहर भरभराटीस आणले. * राजा चांद सुलतान याच्या मॄत्यूनंतर नागपूरवर [[भोसले|भोसल्यांचे]] राज्य आले. [[इ.स. १७४२]] मधे [[रघूजीराजे भोसले]] नागपूरच्या गादीवर आरूढ झाले. * [[इ.स. १८१७]] मध्ये [[सीताबर्डीची लढाई|सीताबर्डीच्या लढाईमध्ये]] मराठ्यांचा पराभव करून ब्रिटिशांनी नागपूरचा ताबा घेतला. * तर [[इ.स. १८६१]] मध्ये नागपूर ही सेन्ट्रल प्रॉव्हिन्सेस व बेरारची राजधानी झाली. [[इ.स. १८६७]] मध्ये नागपूरहून [[मुंबई]] शहरापर्यंत ग्रेट इंडियन पेनिन्सुला कंपनीने रेलमार्ग विकसित केला आणि पहिली आगगाडी १८६७ मध्येच नागपूरहून निघाली. टाटा समूहाने देशातील पहिला कापड उद्योग याच शहरात सुरू केला.त्याच एम्प्रेस व मॉडेल मिल होत. [[भारतीय स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्य युद्धातदेखील]] शहराने महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. स्वातंत्र्यपूर्व काळात कॉॅंग्रेसची दोन अधिवेशने नागपूरात झाली व असहकार आंदोलन नागपूरच्या १९२० च्या अधिवेशनापासून सुरू झाले. * १९२५ साली डॉ. केशव बळीरामपंत हेडगेवार यांनी नागपूर इथे [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] "RSS"ची स्थापना केली. स्वातंत्र्यानंतर सेन्ट्रल प्रॉव्हिन्सेस व बेरार भारताच्या एक प्रांत बनला. * १९५० साली [[मध्य प्रदेश]] राज्याची निर्मिती झाली व वऱ्हाड ([[विदर्भ]]) नव्या राज्यात आला. आज, नागपूर ही [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्र राज्याची]] उपराजधानी असून [[महाराष्ट्र विधानसभेचे हिवाळी अधिवेशन]] येथे भरते. [[इ.स. १९५६|१९५६]] मध्ये [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] यांनी नागपूरमध्ये येऊन आपल्या लाखो अनुयायांसह [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्माची]] दीक्षा घेतली. == भूगोल व हवामान == नागपूर शहरामधून नाग नदी, पिवळी नदी आणि पोरा नदी जाते. पैकी नाग नदी ही शहराच्या संस्कृतीशी जोडलेली आहे. ही नदी शहरातून एकूण १७ किलोमीटरचा प्रवास करते. सर्व नद्यांची एकूण लांबी ४८ किमी. आहे. नागपूर शहर ज्या नदीवर वसले आहे त्या नाग नदीचे अनेक वर्षांच्या अनास्थेमुळे नाल्यात रूपांतर झाले होते. पिवळी नदी आणि पोरा नदीचीही हीच परिस्थिती होती. नागपूर महापालिका आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी कोरोनासंबंधित लॉकडाऊनच्या कालावधीमध्ये शहरातील नदी स्वच्छता आणि पुनरुज्जीवन प्रकल्पांचे काम हाती घेऊन ते २०२० सालच्या पावसाळ्याआधीच पूर्ण केले. त्यानंतर या नद्या पूर्वीप्रमाणेच मुक्तपणे वाहू लागल्या असाव्यात. नागपूरचे क्षेत्रफळ २२० चौरस किलोमीटर असून समुद्रसपाटीपासूनची उंची ३१० मी (१०२० फूट)आहे. समुद्रापासून दूर असल्यामुळे पावसाळ्याव्यतिरिक्त शहराचे हवामान शुष्क व थोडे उष्ण असते. शहरातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १,२०५ मिलीमीटर इतके आहे. पाऊस [[जून]]-[[सप्टेंबर]] महिन्यांदरम्यान पडतो. [[मार्च]] ते [[जून]] उन्हाळा असतो व [[मे]] महिन्यात पारा सर्वांत वर असतो.उन्हाळ्यात घराबाहेर पडणे अशक्य असते आणि जरी पडले तरी शरीर पूर्ण झाकून बाहेर पडावे लागते. या काळात नागपूरचे उच्चतम तापमान ४५° सेल्सियसपर्यंत वर जाते. हिवाळा [[नोव्हेंबर]]-[[जानेवारी]] महिन्यात असतो व तेव्हा शहराचे न्यूनतम तापमान १०° सेल्सियसच्याही खाली जाते. डिसेंबर २०१८ मध्ये सर्वात कमी म्हणजे ३.५ सेल्सियस होते. {{climate chart |नागपूर |10.4|30.6|10 |13.0|34.1|12 |17.0|38.3|18 |21.9|42.2|13 |25.9|44.6|16 |24.3|39.8|172 |22.1|33.5|304 |21.6|32.4|292 |20.9|33.8|194 |17.8|34.6|51 |12.9|32.4|12 |10.1|30.2|17 |source=[http://www.worldweather.org/066/c00533.htm World Weather Information Service]... |float=right |clear=left }} == प्रशासकीय सेवा सोय == === लोकप्रतिनीधी === नागपूर शहरामध्ये १ [[नागपूर लोकसभा मतदारसंघ]] व ६ विधानसभा मतदारसंघ आहेत. # [[नागपूर उत्तर विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर उत्तर]] # [[नागपूर दक्षिण विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर दक्षिण]] # [[नागपूर पूर्व विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर पूर्व]] # [[नागपूर पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर पश्चिम]] # [[नागपूर मध्य विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर मध्य]] # [[नागपूर दक्षिण पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर दक्षिण पश्चिम]] हे सगळे मतदारसंघ [[नागपूर लोकसभा मतदारसंघ|नागपूर लोकसभा मतदारसंघाच्या]] अंतर्गत येतात. ===शहरी प्रशासन=== नागपूरमध्ये १८६४ साली नगरपालिका स्थापन झाली व त्यावेळेस नागपूरची लोकसंख्या ८२,००० एवढी होती. नागपूर मध्ये महानगरपालिकेची स्थापना मार्च,१९५१ साली झाली. नागपूर शहराचे व्यवस्थापन [[नागपूर महानगरपालिका]] करते. महानगरपालिकेचे सभासद महापौर व उपमहापौर यांची निवड करतात व ते महानगरपालिका चालवतात. महानगरपालिकेचा प्रशासकीय प्रमुख हा महानगरपालिका आयुक्त असतो व तो भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी असतो व त्याची निवड महाराष्ट्र शासन करते. नागपूर महानगरपालिकेचे काम हे वेगवेगळ्या विभागीय कार्यालयाद्वारे होते. नागपूरमध्ये १० विभागीय कार्यालय आहेत, ते पुढील प्रमाणे : # लक्ष्मी नगर # धरमपेठ # हनुमान नगर # धंतोली # नेहरू नगर # गांधीबाग # सतरंजीपुरा # लकडगंज # आसीनगर # मंगळवारी हे दहा विभाग १४५ प्रभागांमध्ये विभागल्या गेले आहेत. नगरसेवक हा प्रत्येक प्रभागाचा प्रमुख असून तो सार्वजनिक निवडणुकीद्वारे निवडला जातो. ===कायदा व सुव्यवस्था=== नागपूरच्या कायदा व सुव्यवस्थेसाठी नागपूर पोलीस दल कार्यरत असून त्याचे प्रमुख पोलीस आयुक्त हे असतात. नागपूर पोलीस आयुक्त हे [[भारतीय पोलीस सेवा|भारतीय पोलीस सेवेतील]] अधिकारी असतात व ते [[महाराष्ट्र पोलीस|महाराष्ट्र पोलीसच्या]] अतिरिक्त पोलीस महासंचालक या श्रेणीचे असतात. नागपूर पोलीस हे पाच विभागात विभागले गेले असून उप पोलीस आयुक्त / उपायुक्त हे प्रत्येक विभागाचे प्रमुख असतात. उप पोलीस आयुक्त हेही [[भारतीय पोलीस सेवा|भारतीय पोलीस सेवेतील]] अधिकारी असतात. == नागपुरातील नामांकित संस्था == [[चित्र:Vidhan Bhavan (State Legislative Assembly) Nagpur - panoramio.jpg|center|thumb|300px|[[विधान भवन, नागपूर|विधान भवन नागपूर]]]] हे शहर महाराष्ट्राची उपराजधानी असल्यामुळे सुमारे दोन आठवडे चालणारे [[महाराष्ट्र विधानसभेचे हिवाळी अधिवेशन]] येथे भरते. मुंबई उच्च न्यायालयाचे नागपूर खंडपीठदेखील येथे आहे. [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] या संघटनेचे जन्मस्थान व मुख्यालय येथेच आहे. नागपूरात अनेक राष्ट्रीय स्तराच्या सरकारी वैज्ञानिक संस्था आहेत- [[राष्ट्रीय पर्यावरण अभियांत्रिकी संशोधन संस्था|राष्ट्रीय पर्यावरण अभियांत्रिकी संशोधन संस्था (नॅशनल एनवायरन्मेंटल इंजिनियरिंग रिसर्च इन्स्टिट्यूट) (NEERI)]], सेंट्रल इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉटन रिसर्च (CICR), नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर सायट्रस, नॅशनल ब्युरो ऑफ सॉइल-सर्वे ऍण्ड लँड-यूज प्लॅनिंग, जवाहरलाल नेहरू नॅशनल अल्युमिनियम रिसर्च ॲंन्ड डेवलपमेंट सेंटर, इंडियन ब्युरो ऑफ माइन्स, इंडियाज इंटेलेक्च्युअल प्रॉपर्टी ट्रेनिंग इन्स्टिट्यूट, नॅशनल अकॅडमी ऑफ डायरेक्ट टॅक्सेस, चीफ कंट्रोलर ऑफ एक्सप्लोसि‍व्ह्वज ऑफ द पेट्रोलियम ॲंन्ड एक्सप्लोसिव्ह्ज सेफ्टी ऑर्गनायझेशन, साऊथ सेंट्रल झोन कल्चरल सेंटर व भारतीय हवामान खात्याचे विभागीय मुख्यालय. [[चित्र:Nagpur Reserve Bank.JPG|thumb|left|200px|नागपूर येथील रिझर्व्ह बँक]] भारतीय सैन्याच्या दृष्टीने नागपूर महत्त्वाचे आहे. [[भारतीय वायुदल|भारतीय वायुदलाच्या]] निर्वहन (maintenance) विभागाचे मुख्यालय नागपूरात असून दारुगोळा कारखाना, स्टाफ कॉलेज या संस्थादेखील शहरात आहेत. नागपूरजवळील [[कामठी]] (Kamptee) हे उपनगर भारतीय सैन्याने रेजिमेंटल सेंटर ऑफ इंडियन आर्मीज ब्रिगेडसाठी स्थापन केलेली लष्करी संस्था (कॅंटाॅन्मेंट बोर्ड) आहे. या लष्कर हद्दीत नॅशनल कॅडेट कोअर ऑफिसर्स ट्रेनिंग स्कूल, इन्स्टिट्यूट ऑफ मिलिटरी लॉ व इतर अनेक लष्करी संस्था आहेत. त्याचबरोबर नागपूरचे राष्ट्रीय नागरी संरक्षण महाविद्यालय भारत व परदेशातील विद्यार्थांना नागरी-रक्षण व आपत्कालीन व्यवस्थापनाचे शिक्षण देते. शहरात भारतीय वायुदलाच्या [[आय.एल-७६]] या वाहतूक विमानांचा तळ(गजराज) आहे. नागपूरच्या भौगोलिक स्थानामुळे देशांतर्गत सर्व अंतराचे मोजमाप येथील सिव्हिल लाईन्स या भागात असलेल्या [[शून्य मैलाचा दगड|शून्य मैलाच्या दगडापासून]] (zero milestone) केले जाते. [[चित्र:Zero mile nagpur.jpg|thumb|left|200px|शून्य मैलाचा दगड]] [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] ह्या जगातल्या सगळ्यात मोठ्या गैर-शासकीय स्वयंसेवी संस्थेचे मुख्यालय नागपूर येथे डॉ. [[केशव बळीराम हेडगेवार|केशव बळीरामपंत हेडगेवार]] ह्यांनी १९२५ साली प्रस्थापित केले. [[मोहन मधुकर भागवत]] सध्याचे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक आहेत. पेशाने ते पशुवैद्य आहेत. हल्ली नागपूरचा विकास माहिती व तंत्रज्ञान विभागात जोर पकडत आहे. व्ही.आर.सी.ई. (Visvesvaraya Regional College of Engineering) म्हणजेच आताचे VNIT अर्थात राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था टेलिफोन एक्स्चेंजला लागून एस टी पी आय (Software Technology Parks of India)ची स्थापना झाली असून तिथे बऱ्याच कंपन्यांनी आपल्या शाखा उघडल्या आहेत. त्यात प्रामुख्याने Persistent Systems Limitedचा समावेश आहे. == पर्यटन व धार्मिक स्थळे == नागपूर शहरात टेकडी गणेश मंदिर, बेसातील गुरूमंदिर, साई मंदिर, बालाजी देवस्थान, कोराडीतील देवी मंदिर, पारडीतील भवानी देवी मंदिरासह छोटी मोठी १२४० धार्मिक स्थळे आहेत. शहरातील प्रत्येक भागात मोठमोठी हिंदू प्रार्थनास्थळे असून रामनगर येथील अध्यात्म मंदिर (श्रीराम मंदिर) व रेल्वे स्थानकाजवळील श्री पोद्दारेश्वर राम मंदिर सर्वांत प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी या दोन्ही मंदिरातुन [[रामनवमी|रामनवमीस]] भव्य शोभायात्रा निघतात.[[कोराडी]] येथील प्राचीन श्री महालक्ष्मी मंदिरात भक्तांची नेहमी आणि नवरात्रात तर विशेष गर्दी असते व कॅथॉलिक सेमिनरी आहेत. ;ड्रॅगन पॅलेस टेंपल [[कामठी]] या गावाजवळील [[ड्रॅगन पॅलेस, कामठी|ड्रॅगन पॅलेस]] हे बौद्ध विहार देखील प्रसिद्ध आहेत. या विहारामध्ये आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे [[विपश्यना]] केंद्र आहे. [[चित्र:Dragon Palace Temple, Kamptee, India. - panoramio.jpg|thumb|200px|left|ड्रॅगन पॅलेस]] ;दीक्षाभूमी [[चित्र:Deekshabhoomi - panoramio.jpg|thumb|200px|दीक्षाभूमी]] [[चित्र:Dr. Ambedkar addressing the followers gathered for 'Dhamma Deeksha' ceremony at Nagpur on 14 October 1956.jpg|thumb|200px|दीक्षूभूमीवर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर- सन १९५६]] [[दीक्षाभूमी]] येथे [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] यांनी आपल्या लाखो अनुयायांसोबत [[बौद्ध धर्म]] स्वीकारला होता. दीक्षाभूमी हा जगातील सर्वात मोठा पोकळ स्तूप आहे. [[धम्मचक्र प्रवर्तन दिन]] या दिवशी देश व विदेशातील बौद्ध विशेषतः [[नवबौद्ध]] येथे अभिवादन करण्यासाठी येतात. ;सिताबर्डीचा किल्ला [[सिताबर्डीचा किल्ला|सीताबर्डी किल्ल्यात]] [[इ.स. १८१७]] मध्ये [[ब्रिटिश]] व [[राजे रघूजी भोसले|राजे रघुजी भोसले यांच्यामध्ये]] मोठी लढाई झाली होती. तीत ब्रिटिश जिंकले व नागपूर शहर त्यांच्या ताब्यात गेले. ;विद्युत निर्मिती केंद्रे नागपूर शहराजवळा [[कोराडी]] आणि [[खापरखेडा]] ही औष्णिक वीज निर्मितीची ठिकाणे आहेत. [[चित्र:Nagpur Railway Station Stitch.jpg|right|thumb|200px|नागपूरचे रेल्वे स्थानक]] नागपूर येथे एक मध्यवर्ती संग्रहालयही आहे. त्याची गणना देशातील मोठ्या व जुन्या संग्रहालयांत होते. संग्रहालयात गुप्त, मगध, मौर्य, वाकाटक, सातवाहन आदी वेगवेगळ्या राज्यकालासाठी स्वतंत्र दालने आहेत. तसेच यात पुरातत्त्व, पक्षीदालन, कला व उद्योग, चित्रकला, शस्त्रदालन आदी दालनेपण आहेत. स्थानिक लोक यास 'अजबबंगला' म्हणतात. या संग्रहालयाची स्थापना ब्रिटिश काळात सन १८६३ साली झाली आहे.<ref>[http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=21 लोकमत,नागपूर, ई-पेपर-हॅलो नागपूर, दि. २२/०९/२०१३] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130025847/http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=21 |date=2016-01-30 }} दि. २२/०९/२०१३ रोजी ११.०८वाजता बघितले तसे.</ref> येथे शून्य मैलाच्या दगडाशेजारीच [[गोवारी स्मारक]] आहे. ;तलाव [[चित्र:Ambazari Lake Nagpur.jpg|right|thumb|200px|नागपूरचा अंबाझरी तलाव]] शहरातील [[अंबाझरी तलाव|अंबाझरी]], तेलंगखेडी, गांधीसागर, सक्करदरा, [[गोरेवाडा तलाव|गोरेवाडा]] व [[सोनेगाव तलाव|सोनेगाव]] हे तलाव पर्यटकात प्रिय आहेत.सेमिनरी हिल्स परिसरात सातपुडा बोटॅनिकल गार्डन आहे. पैकी अंबाझरी परिसरात रम्य उद्यान आहे. ते अगदी जुन्या काळापासून प्रसिद्ध आहे. नागपूर शहराचा पाणीपुरवठा पूर्वी या व गोरेवाडा तलावातून होता. भोसले शासकांनी विकसित केलेल्या [[नागपूरची महाराजबाग|महाराजबाग प्राणिसंग्रहालयात]] अनेक दुर्मिळ प्राणी-पक्षी आहेत. पेंच संरक्षित वने (यांचा रुडयार्ड किपलिंग यांच्या जंगल-बुक या पुस्तकात उल्लेख आहे) नागपूरापासून ४५ किलोमीटर उत्तरेस आहेत. ;मैदाने, चित्रपटगृहे आणि हाॅटेले [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन|विदर्भ क्रिकेट संघटनेचे]] मैदान हे देशातील कसोटी क्रिकेट खेळल्या जाणाऱ्या ९ मैदानांपैकी आहे. नागपूर- [[वर्धा]] रस्त्यावर जामठा या गावानजीक बनलेल्या या नव्या मैदानात ४५,००० प्रेक्षकांची बसण्याची व्यवस्था आहे. नागपूरात अनेक उपहारगृहे (हॉटेल्स) आहेत. तिथे भारतीय व आंतरराष्ट्रीय पद्धतीचे जेवण मिळते. लिबर्टी व स्मृती ही लोकप्रिय चित्रपटगृहे आहेत. शहरातील पहिले मल्टिप्लेक्स वर्धमाननगरात आहे तर आणखी तीन तयार होत आहेत. या चित्रपटगृहांत मराठी, हिंदी व इंग्लिश भाषेतील चित्रपट प्रदर्शित होतात. नागपूरात हॉटेल तुली इंटरनॅशनल व हॉटेल प्राईड ही पंचतारांकित हॉटेल आहेत. सेंट्रल ॲंव्हेन्यू परिसरात अनेक लहान-मोठी उपहारगृहे आहेत. == लोकजीवन व संस्कृती == [[चित्र:Nagpur orange article.JPG|thumb|200px|नागपुरी संत्री]] [[चित्र:BAPS Swaminarayan Temple, Nagpur.jpg|thumb|200px|येथील वाठोडा रिंग रोडवरील स्वामिनारायण मंदिर]] [[मराठी]] ही नागपूरातील सर्वांत जास्त बोलली जाणारी भाषा आहे. मराठीची [[वऱ्हाडी]] बोलीभाषा [[विदर्भ|विदर्भातील]] इतर भागांप्रमाणे येथेदेखील बोलली जाते. [[हिंदी भाषा|हिंदी]] व [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]] या शहरातील इतर भाषा आहेत. इ.स.२००१ च्या [[जनगणना २००१|जनगणनेनुसार]] नागरी लोकसंख्या २१,२९,५०० इतकी होती. काही वर्षांपूर्वी नागपूरला भारताच्या सर्वांत स्वच्छ व ([[बंगळूर]] नंतरचे) दुसरे सर्वांत हिरवे शहर असल्याचा मान मिळाला आहे. नागपूरमध्ये जागेच्या किंमती अजूनतरी मर्यादेत आहेत. पण रामदासपेठ व सिव्हिल लाइन्स परिसरातल्या जागांचे भाव मात्र खूप जास्त आहेत. [[नागपूर महानगरपालिका]] पुरेसे पाणी पुरवते त्यामुळे येथे पाणीटंचाई नाही, परंतु राज्यातील वीजटंचाईमुळे येथे भारनियमन होते. शहरात वर्षभरात अनेक सण-उत्सव साजरे होतात. [[पोद्दारेश्वर राम मंदिर]] हे [[रामनवमी|रामनवमीला]] भव्य शोभायात्रा आयोजित करते. सन २०१० हे या शोभायात्रेचे ३८वे वर्ष आहे. तसेच पश्चिम नागपूरात रामनगर येथूनही एक शोभायात्रा निघते.ती सन १९७६ साली सुरू झाली. उर्वरित भारताप्रमाणेच [[दिवाळी]], [[होळी]], [[दसरा]] हे सण जल्लोषात साजरे होतात. [[गणेशोत्सव]] व [[दुर्गापूजा]] हे सण अनेक दिवस चालतात. ईद, [[गुरुनानक जयंती]], [[महावीर जयंती]] व [[मोहर्रम]] हे सणदेखील साजरे होतात. '[[मारबत]] व बडग्या' हा जगातला एकमेव असा मिरवणूक प्रकार फक्त नागपूरातच आहे. इतिहासकाळी, बांकाबाई हिने इंग्रजांशी हातमिळवणी केली त्याचा निषेध म्हणून बांकाबाईच्या, कागद व बांस वापरून केलेल्या पुतळयाची [[तान्हा पोळा|तान्हा पोळ्याच्या]] दिवशी ([[पोळा|पोळ्याचा]] दुसरा दिवस) मिरवणूक काढण्यात येते व मग पुतळ्याचे दहन होते. तिच्या नवऱ्याच्या पुतळ्याला बडग्या म्हणतात. सार्वजनिक उत्सवादरम्यान [[मानवी वाघ]] हा देखील एक प्रकार येथे बघावयास मिळतो. वाठोडा रिंग रोड येथे भव्य स्वामिनारायण मंदिर उभारण्यात आले आहे. [[चित्र:Ramnavmi shobhayatra1.JPG|thumb|left|200px|पोद्दारेश्वर राममंदिरातून निघणारी रामनवमीची शोभायात्रा (सन २०१०)- त्यातील सजविलेल्या राम लक्ष्मण व सीतेच्या मूर्ती]] [[चित्र:Ramnavmi shobhayatra2.JPG|thumb|right|200px|पोद्दारेश्वर राममंदिरातून निघणारी रामनवमीची शोभायात्रा (सन २०१०)- भाविक रामाचा रथ ओढतांना]] नागपूरात वर्षभर अनेक सांस्कृतिक कार्यक्रम होत असतात. महाराष्ट्र शासन आयोजित [[कालिदास महोत्सव]] आठवडाभर चालतो. या महोत्सवात अनेक संगीत-नृत्य विषयक कार्यक्रम होतात. राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे कलाकार त्यात भाग घेतात. संत्रानगरी क्राफ्ट मेळा, लोकनृत्य- महोत्सव हे कार्यक्रम दक्षिण-मध्य सांस्कृतिक केंद्रातर्फे होतात. नागपूरकर भारतीय शास्त्रीय संगीताचे चाहते आहेत. पं. [[भीमसेन जोशी]] व इतर अनेक सुप्रसिद्ध कलाकारांनी येथे बऱ्याचदा आपले कार्यक्रम केले आहेत. मराठी नाटकांना नागपूरमध्ये मोठाच लोकाश्रय मिळतो. [[चित्र:Kasturchandparknagpur.jpg|thumb|right|200px|कस्तुरचंद पार्क नागपूर]] नागपूर [[आकाशवाणी]], नागपूर [[दूरदर्शन]] ही माध्यमे स्थानिक बातम्या, घडामोडी व कार्यक्रम प्रसारित करतात. [[लोकमत]], [[सकाळ]], [[तरुण भारत]] व [[लोकसत्ता]] ही मराठी दैनिके येथून निघतात. [[हितवाद]], [[नवभारत]],[[लोकमत समाचार]], [[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] यासारखी अनेक इंग्रजी व हिंदी वृत्तपत्रे देखील येथे सहज मिळतात. येथे जवळच असलेल्या [[बुटीबोरी]] या ठिकाणी ''स्टॅच्यू ऑफ फ्रीडम ऑफ प्रेस'' (प्रसिद्धीमाध्यमांच्या स्वातंत्र्याचा पुतळा) आहे. हा जगातील अशा प्रकारचा पहिलाच पुतळा असल्याचा दावा करण्यात येतो.<ref>[http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=9 लोकमत,नागपूर,ई-पेपर दि. १५/१०/२०१३ पान क्र.१ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023143051/http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=9 |date=2013-10-23 }} दि.१५/१०/२०१३ रोजी १४.३९ वाजता जसे दिसले तसे.</ref> == प्रमुख स्थळे == # [[मुंबई उच्च न्यायालय|मुंबई उच्च न्यायालयाचे]] नागपूर खंडपीठ, # [[विधान भवन, नागपूर|विधान भवन]], जनरल पोस्ट आफिस, जिल्हाधिकारी कार्यालय, इत्यादी अनेक शासकीय कार्यालये सिव्हिल लाइन्स भागात आहेत. सीताबर्डीत शहराची प्रमुख बाजारपेठ आहे सीताबर्डीचा मुख्य रस्ता खरेदी-विक्रीसाठी प्रसिद्ध आहे. # याच भागात [[सिताबर्डीचा किल्ला|सिताबर्डी किल्ला]] आहे. # धर्मपेठ (धरमपेठ) येथे मोठी दुकाने, उपहारगृहे व बाजारपेठ आहे. # रामदासपेठेत अनेक कार्यालये व दुकाने आहेत. इतवारी येथे मालाच्या किरकोळ/घाऊक विक्रीची प्रसिद्ध बाजारपेठ आहे. महाल व इतवारी हा शहराचा जुना भाग असून येथे छोट्या गल्ल्या असल्याने फार गर्दी असते. कळमना येथे संत्री, धान्ये व कृषी उत्पन्नाची मोठी बाजारपेठ आहे. लक्ष्मी नगर, आठ रस्ता चौक, रामदासपेठ, बजाज नगर, सुरेंद्र नगर, नीरी, अजनी, तात्या टोपे नगर, खामला, शंकर नगर, धरमपेठ, सिमेंट रोड, कॉर्पोरेशन कॉलनी या पश्चिम नागपूरमधील प्रसिद्ध वस्त्या आहेत. # रामदासपेठ ह्या भागात भरपूर रुग्णालये आढळतात. आठ रस्ता चौकात आठ दिशातून आठ रस्ते येऊन मिळतात. नीरीच्या भल्या मोठ्या जंगलामुळे हिवाळ्यात येथे कमालीची थंडी पसरते. येथील जाटतरोडी या परिसरातील बोरकरनगर येथे '''गांधी विहीर''' आहे. [[महात्मा गांधी]] नागपूर येथे कॉग्रेसच्या अधिवेशनासाठी आले, तेव्हा त्यांनी ८ नोव्हेंबर १९३३ रोजी या विहिरीचे उद्घाटन केले. [[कमला नेहरू]] यांनी ही विहीर खोदण्यासाठी आपली सोन्याची बांगडी काढून दिली, असे सांगण्यात येते. बाकी धनराशी ही लोकांच्या सहभागातून जमा झाली.{{संदर्भ हवा}} ही विहीर केवळ १२ दिवसांत खोदून पूर्ण झाली. यासाठी अनेक लोकांनी श्रमदानही केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=21 |title=लोकमत,नागपूर-ई पेपर-दि.०२/१०/२०१३,हॅलो नागपूर पुरवणी,पान क्र. १ व २ |access-date=2013-09-22 |archive-date=2016-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130025847/http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=21 |url-status=dead }}</ref> ==नागभूषण पुरस्कार== नागपूरच्या नागभूषण ॲवार्ड फाऊंडेशन या संस्थेतर्फे राज्य किंवा राष्ट्रीय पातळीवर वेगवेगळ्या क्षेत्रांत उल्लेखनीय कार्य करणाऱ्या व त्याद्वारे विदर्भाचा लौकिक वाढविणाऱ्या विद्यार्थ्याला किंवा युवकाला '''नागभूषण''' हा पुरस्कार देण्यात येतो.<ref>[http://epaper.newsbharati.com/opnImg.aspx?lang=3&spage=Cpage&NB=2013-10-07#Cpage_6 तरुण भारत, नागपूर-ई-पेपर-आपलं नागपूर पुरवणी - दि. ०७/१०/२०१३,पान क्र.१]{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == अर्थव्यवस्था == नागपूर हे विदर्भातील महत्त्वाचे व्यावसायिक केंद्र आहे. अलीकडील काही वर्षात नागपूरात गुंतवणूक वाढत असून येथील अर्थव्यवस्था विस्तारत आहे. [[इ.स. २००४]] साली नागपूरात रु. ५,००० कोटी इतकी गुंतवणूक झाली आहे. नागपूरातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळाजवळ मालसामान व प्रवासी केंद्राची (मल्टिमॉडल इंटरनॅशनल हब एरपोर्ट ॲट नागपूर-MIHAN) निर्मिती होत आहे. हा प्रकल्प आग्नेय व मध्य-पूर्व [[आशिया]]तील सामान-वाहतुकीकरिता महत्त्वाचा थांबा (break of bulk) बनणार आहे. विमाने बनवणाऱ्या जगप्रसिद्ध बोइंग कंपनीने नागपूरात १८.५ कोटी डॉलर भांडवलाचा प्रकल्प सुरू करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. क्षेत्रफळानुसार बुटिबोरी आशियातील सर्वांत मोठी औद्योगिक वसाहत आहे. बुटिबोरीतील सर्वांत महत्त्वाची संस्था म्हणजे इंडो-रामा सिंथेटिक्स आहे तर केईसी, ह्युंदाई, एसीसी निहोन कास्टिंग्ज, अनेक टेक्सटाइल उद्योग, विडियोकॉन हे इतर मुख्य प्रकल्प येथे आहेत. अनेक मध्यम आकाराचे उद्योग व महाराष्ट्रातील पहिले फूड पार्क येथे आहे. मुंबई-ठाणे-पुणे औद्योगिक पट्ट्याची क्षमता जवळजवळ संपल्यामुळे बुटिबोरी वसाहतीत अनेक उद्योग येत आहेत. शहरातील पश्चिम भागातील हिंगणा औद्योगिक वसाहतीत जवळजवळ ९०० लहान व मध्यम आकाराचे उद्योग आहेत. महिंद्र आणि महिंद्र, नेको कास्टिंग, बजाज ऑटो ग्रुप, कॅंडिगो, अजंता टुथब्रशेस, सन्विजय ग्रुप, विको लेब्रॉरेटरीज, दिनशा, [[हल्दीराम]] हे उद्योग विशेष उल्लेखनीय. शहराचे भौगोलिक स्थान, सोयी-सुविधा, स्वस्त मनुष्यबळ यामुळे माहिती-तंत्रज्ञान क्षेत्रात पुणे-मुंबई नंतर नागपूरलाच पसंती दिली जाते. नागपूरात १०,००० कोटी रुपये गुंतवणूक असलेले विशेष आर्थिक क्षेत्र (एसईझेड) सुरू करण्याचा प्रस्ताव आहे. == शिक्षण == ¶ [[विश्वेश्वरय्या राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था (नागपूर)]] [[चित्र:College of Agriculture, Nagpur.jpg|200px|thumb|कृषी महाविद्यालय,नागपूर]] नागपूर मध्यवर्ती भारताच्या प्रमुख शैक्षणिक केंद्र असून देशभरातून विद्यार्थी येथे शिक्षण घ्यायला येतात. नागपूरमध्ये [[राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ|विद्यापीठ]] आहे. नागपूरमधील सगळी महाविद्यालये या विद्यापीठाशी संलग्नित आहेत. याशिवाय नागपूर मध्ये [[महाराष्ट्र पशु व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठ]], [[कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठ]] (रामटेक) व महाराष्ट्र राष्ट्रीय विधी विद्यापीठ असे तीन विद्यापीठ आहेत. नागपूरातील शिक्षण संस्थांमधून मराठी, इंग्रजी व हिंदी माध्यमातून शिक्षण मिळते. येथील शाळा [[महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळ|महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळाशी]] संलग्न आहेत. केंद्रीय बोर्डाचा (CBSE) अभ्यासक्रम शिकवणाऱ्याही शाळा शहरात आहेत. येथील महाविद्यालये [[राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ|राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठाच्या]] अधिकारक्षेत्रात येतात. तसेच [[यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ]], नाशिक यांचे विभागीय केंद्र नागपूर येथे आहेत व मुक्त विद्यापीठाची अनेक अभ्यासकेंद्रे आहेत. नागपूर शहराची साक्षरता ८९.३% आहे. नागपूरात दरवर्षी आसपासच्या जिल्ह्यांमधून हजारो विद्यार्थी उच्च शिक्षण प्राप्ती साठी हजेरी लावतात. येथे आय.आय.टी.जे.ई.ई व इतर अभियांत्रिकी प्रवेश परीक्षांच्या तयारी करून घेणारे शेकडो कोचिंग क्लासेस उघडले आहेत. नागपूर मध्ये [[विश्वेश्वरय्या राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान]] व भारतीय सूचना प्रौद्योगिकी संस्थान हे राष्ट्रीय पातळीवरचे अभियांत्रिकी संस्थान असून याशिवाय बरीच स्यायत्त अभियांत्रिकी महाविद्यालये आहेत. नागपूर हे वैद्यकीय क्षेत्रात भरपूर प्रगत असून इथे अनेक नामवंत संस्था व रुग्णालये आहेत. नागपूरमध्ये अखिल भारतीय वैद्यकीय संस्था (AIIMS) चालू होणार असून याशिवाय नागपूर मध्ये [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर|शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]], [[इंदिरा गांधी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर|इंदिरा गांधी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]] (Meyo), शासकीय आयुर्वेदिक महाविद्यालय व शासकीय दंत महाविद्यालय अशी ४ शासकीय महाविद्यालय आहेत. तसेच नागपूरमध्ये वैद्यकीय शिक्षण देणाऱ्या खाजगी संस्था पण भरपूर आहेत. ==नागपुरातील काही महाविद्यालये== ===अभियांत्रिकी महाविद्यालय=== ====शासकीय==== * [[विश्वेश्वरय्या राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान]] * भारतीय सूचना प्रौद्योगिकी संस्थान, नागपूर. * लक्ष्मीनारायण तंत्रज्ञान संस्था, नागपूर. (एल.आई.टी) * शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. ====खाजगी/निम-शासकीय==== ; स्वायत्त महाविद्यालये : ''(नागपूर विद्यापीठ संलग्नित)'' * रामदेवबाबा अभियांत्रिकी व व्यवस्थापन महाविद्यालय, नागपूर. * यशवंतराव चव्हाण अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. (वाय.सी.सी.ई) * जी. एच. रायसोनी अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. ; इतर नागपूर विद्यापीठ संलग्नित महाविद्यालये : * प्रियदर्शिनी अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. (पी सी.ई.) * कर्मवीर दादासाहेब कन्नमवार (के.डी.के.) अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. * सेंट. व्हिन्सेंट पलोटी अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नागपूर. * एस. बी. जैन अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान महाविद्यालय, नागपूर. * [[नागपूर इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी]]. * तुलसीरामजी गायकवाड अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान महाविद्यालय, नागपूर. ===वैद्यकीय संस्था=== ====शासकीय==== * [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर|शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]] * [[इंदिरा गांधी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर|इंदिरा गांधी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]] * शासकीय आयुर्वेदिक महाविद्यालय व रुग्णालय, नागपूर. * शासकीय दंत महाविद्यालय व रुग्णालय, नागपूर. ====खाजगी/निम-शासकीय==== * एन.के.पी. साळवे इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेस, नागपूर. * भाऊसाहेब मुळक आयुर्वेदिक महाविद्यालय, नागपूर. ===कृषी संस्था=== * कृषी महाविद्यालय, नागपूर. ''(स्थापना-१९०६)'' ===पशुवैद्यकीय संस्था=== * नागपूर पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर. ===मत्स्यविज्ञान संस्था=== * मत्स्य विज्ञान महाविद्यालय, नागपूर. ===इतर संस्था=== * आय.एम.टी. व्यवस्थापन संस्था * इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स * एस एफ एस कॉलेज * जी एस कोलेज * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर विधी महाविद्यालय, नागपूर]] * शिवाजी विज्ञान महाविद्यालय * [[हिस्लॉप कॉलेज|हिस्लॉप महाविद्यालय]] * संताजी महाविद्यालय == नागपुरातील काही शाळा == * जवाहर नवोदय विद्यालय नागपूर * [[केंद्रीय विद्यालय]] * न्यू इंग्लिश हाय स्कूल * डी पी एस * माउंट कार्मल स्कूल * सरस्वती विद्यालय * सेंटर पॉइंट स्कूल * सांदीपनी * सेंट जॉन्स हायस्कूल * सोमलवार हायस्कूल * हडस हायस्कूल * हिंदू ज्ञानपीठ शाळा * जाईबाई चौधरी ज्ञानपीठ * तिडके महाविद्यालयीन == वाहतूक व्यवस्था == === रेल्वे === नागपूराच्या भौगोलिक स्थानामुळे येथील [[नागपूर रेल्वे स्थानक|रेल्वे स्थानक]] महत्त्वाचे जंक्शन बनले आहे व देशातल्या कानाकोपऱ्यात जाणाऱ्या रेल्वे गाड्या (विशेषतः [[मुंबई]], [[दिल्ली]], [[चेन्नई]] व [[कोलकाता]] या महानगरांना जोडणाऱ्या) ते मध्यवर्ती असल्यामुळे येथूनच जातात. नागपूर रेल्वे स्थानकाबरोबरच अजनी, इतवारी, कळ्मना, कामठी व खापरी ही स्थानके शहराच्या जवळ आहेत. नागपूर स्टेशनात जवळपास १६० रेल्वे गाड्या थांबतात. त्यात प्रवासी, [[दुरंतो एक्सप्रेस]], मेल, [[राजधानी एक्सप्रेस]], [[गरीब रथ]] ह्यांचा प्रामुख्यानी समावेश आहे. त्यात ६५ गाड्या दररोज धावतात. दररोज जवळपास दीड लाख प्रवासी नागपूर रेल्वे स्थानकावरून प्रवास करतात. नागपूर रेल्वे स्थानक तयार झाल्यानंतर १५ जानेवारी, इ.स. १९२५ साली तत्कालीन ब्रिटिश गवर्नर फ्रँक यांच्या हस्ते या स्थानकाच्या इमारतीचे उदघाटन करण्यात आले. सद्यस्थितीत या स्थानकावर १० प्लेटफॉर्म असून पूर्व, पश्चिम, उत्तर आणि दक्षिण दिशांकडून गाड्यांची ये-जा सुरू असते. === रस्ते वाहतूक === भारताच्या दोन महत्त्वाचे राष्ट्रीय महामार्ग ([[कन्याकुमारी]]-[[वाराणसी]] क्र.७) व (हाजिरा- [[कोलकाता]] क्र.६) नागपूरात एकमेकास मिळतात. तसेच महामार्ग क्र.६९ नागपूर-[[भोपाळ]] येथूनच सुरू होतो. दोन आशियाई महामार्ग ए.एच ४७- [[आग्रा]]-मटारा ([[श्रीलंका]]) व ए.एच ४६ खरगपूर-[[धुळे]] येथून जातात. नागपूर आपल्या चांगल्या दर्जाच्या रस्त्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. नागपूर इनलँड पोर्ट हे देशातील सर्वाधिक वेगाने विस्तारणारे अंतर्गत बंदर (Inland port) ठरले आहे. शहरातल्या शहरात वाहतुकीचा प्रश्न मात्र येथील रहिवाशांना भेडसावत आहे. महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळाची सेवा नागरी व ग्रामीण जनतेस अपुरी ठरत आहे. येथे इंटिग्रेटेड बस व मोनोरेल प्रकल्प उभारण्याचा प्रस्ताव आहे. नव्या राष्ट्रीय राजमार्ग जो नागपूर ते [[मुंबई]] ह्या प्रमुख महाराष्ट्रातील शहरांना जोडेल, त्याचे बांधकाम सुरू आहे. वैदर्भीय प्रवाशांचा प्रवास सुखकर व्हावा, याकरिता पुढाकार घेत महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाने गुरुवार (ता. आठ) (महिना, वर्ष, शतक???)पासून नागपूर ते [[पुणे]] वातानुकूलित व्हॉल्व्हो (शिवनेरी) बस चालविण्याचा निर्णय घेतला आहे. === विमान वाहतूक === [[चित्र:TCS Nagpur Campus.jpg|thumb|200px|मिहान कार्गो हब प्रकल्पातील टीसीएसची इमारत]] नागपूरातील विमानवाहतूक नियंत्रण केंद्र देशातील बऱ्यापैकी व्यस्त आहे. दिवसाला ३००हून जास्त विमान उड्डाणे या शहरावरच्या आकाशातून जातात. देशातर्गत विमानवाहतूक सेवा इंडियन एरलाइन्स, जेट, एर डेक्कन, इंडिगो, गो एर, स्पाईस जेट, जेट लाईट इत्यादी नागपूरला मुंबई, दिल्ली, हैद्राबाद व कोलकाता, पुणे, बंगळूर, चेन्नई, इंदूर, अहमदाबाद, जयपूर, कोची, नांदेड, औरंगाबाद, रायपूर या शहरांना जोडतात. १ ऑक्टोबर २००५ रोजी नागपूरातील सोनेगाव विमानतळास आंतरराष्ट्रीय दर्जा देण्यात आला व त्याला [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] असे नाव ठेवले. सोनेगाव-नागपूरचा विमानतळ हा मध्यवर्ती भारताच्या महत्त्वाचा विमानतळ असून एर अरेबिया (शारजा), [[एर इंडिया]] (बँकॉक), कतार एरवेझ (दोहा) यांची आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे येथून होतात. नागपूर विमानतळ हे देशाच्या मध्यभागी असल्याने देश-विदेशातील विमाने नागपूरच्या आकाशातून जातात. त्यामुळे नागपूरला स्टॅण्डबाय एरपोर्ट म्हणून मान्यता मिळाली आहे. येथे दोन एरोब्रिज आहेत. नागपूर शहरात इ.स. २००६ साली ''[[मल्टिमोडल इंटरनॅशनल हब एरपोर्ट अ‍ॅट नागपूर]]'' अर्थात ''मिहान'' प्रकल्प सुरू झाला. नागपूराच्या भारताच्या मध्यवर्ती स्थानाचा उपयोग करून, रस्ते व रेल्वे वाहतुकीचे जाळे जोडून सध्याच्या आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे मोठ्या मालवाहतूक व प्रवासी वाहतूक केंद्रामध्ये रूपांतर करणे, हे मिहान प्रकल्पाचे उद्दिष्ट आहे. हा मोठ्याच आर्थिक गुंतवणुकीचा प्रकल्प आहे.<ref name="टाइम्सऑफइंडिया२००७">{{स्रोत बातमी | दुवा = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-22/nagpur/27875804_1_mihan-health-city-r-c-sinha | title = ''मिहान इज बिगेस्ट डेव्हलपमेंट प्रोजेक्ट'' (''मिहान सर्वांत मोठा विकासप्रकल्प आहे'') | प्रकाशक = [[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] | दिनांक = २२ मे, इ.स. २००७ | अक्सेसदिनांक = २४ डिसेंबर, इ.स. २०११ | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2011-12-24 | archive-date = 2012-03-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120314133754/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-22/nagpur/27875804_1_mihan-health-city-r-c-sinha | url-status = dead }}</ref> मिहान प्रकल्प [[आग्नेय आशिया]]कडील व [[पश्चिम आशिया]]कडील मालवाहतुकीसाठी महत्त्वाचा थांबा बनणार आहे. या मालवाहतूक प्रकल्पामुळे नागपूर शहराची तसेच विदर्भ विभागाची आर्थिक प्रगती जोमाने होईल. विमानउत्पादक कंपन्यांमधील अग्रगण्य अश्या [[बोइंग]] कंपनीचे येथे निर्वहन (?) केंद्र उभारले जाणार असून त्यासाठी १८.५ कोटी [[अमेरिकन डॉलर|अमेरिकी डॉलर]] गुंतवणूक प्रस्तावित आहे.{{संदर्भ हवा}} ===मेट्रो=== [[चित्र:Nagpur Metro rail map.png|right|thumb|200px|नागपूर मेट्रोचा नकाशा]] बहुचर्चित आणि नागपूरची नवी ओळख निर्माण करणाऱ्या [[नागपूर मेट्रो]] रेल्वेच्या प्रकल्पाला महाराष्ट्र शासनाने मंजूरी प्रदान केली आहे. हा प्रकल्प सुमारे २५ किलोमीटर लांबीचा राहणार असून, जानेवारी २०१५ मध्ये या कार्याला प्रारंभ झाला. नागपूर हे महाराष्ट्रातील दुसरे मोठे शहर मेट्रो रेल्वेसाठी तयार झाले असून, या कार्यावर १२५० कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित आहे. हे काम डिसेंबर २०१९ मध्ये पूर्ण होईल अशी अपेक्षा होती, पण तसे होऊ शकलेले नाही. नागपूरची लोकसंख्या २०२० साली २५ लाख असून, २०३० पर्यंत ती ५० लाखांपर्यंत जाण्याची शक्यता आहे (दहा वर्षात दुप्पट?). त्यामुळे नागपूर शहर मेट्रो रेल्वे सेवेसाठी पात्र ठरणार आहे. मिहान प्रकल्पाच्या प्रारंभी प्रकल्प सल्लागार एल अँड टी रॅम्बोल यांनी २००१ मध्ये आपल्या सक्षमता अहवालात मेट्रो रेल्वेची प्रस्तावना केलेली आहे. त्यांनी तर १०० किलोमीटरपर्यंत मेट्रो रेल्वे प्रस्तावित केली होती. मात्र शासनाने २५ किलोमीटरपर्यंत तिचा मार्ग राहील असे म्हणले आहे. दरम्यान यातील दुसऱ्या टप्प्यात पारडी ते हिंगणा, कस्तुरचंद पार्कचा एक विभाग जोडण्यात येईल. तर पहिल्या टप्प्यात ऑटो मोटिव्ह ते मिहान असा मार्ग प्रस्तावित केला होता. एकंदरीत हा मेट्रो रेल्वेचा प्रकल्प नागपूरसाठी वरदान ठरेल.. [[चित्र:PM Modi lays the foundation stone of the Nagpur Metro project.jpg|right|thumb|200px|नागपूर मेट्रोचा कोनशीला समारंभ]] ==मिहान== ===बोइंग=== नागपूरच्या मिहान प्रकल्पात सुरू असलेले बोइंग एमआरओचे काम २०१३ जून अखेर प्रत्यक्ष एमआरओ कार्यान्वित होईल, असे सांगितले जात होते.. == विश्रामगृह व हॉटेल्स == नागपूरला बरीच विश्रामगृहे, हॉटेल्स व मोटेल्स उपलब्ध आहेत. काही पंचतारांकित हॉटेल्सची यादी अशी : # रेडीसून ब्लू हॉटेल # प्राईड हॉटेल # सन 'न' सँड काही त्रितारांकित हॉटेल्सची यादी अशी : # हॉटेल सेंटर पॉइंट # तुली इंटरनॅशनल एम्प्रेस सिटी येथे "ताज हॉटेल" बांधण्यात येत आहे. == हे सुद्धा पहा == * [[नागपूर जिल्हा]] * [[मिहान]] * [[गोवारी स्मारक, नागपूर|गोवारी स्मारक]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://mapsofindia.com/maps/maharashtra/nagpur.htm नागपूर शहराचा नकाशा] * [http://nagpuruniversity.org राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ] * [http://nagpur.nic.in नागपूर एन.आय.सी] * [http://wikitravel.org/en/Nagpur नागपूर पर्यटन-विकिट्रॅव्हेल] * [http://nagpur.nic.in/gazetteer/gazet.htm नागपूरचे गॅझेट-१] * [http://www.nagpuronline.com/nagpurcollectorate/gazette/index.htm नागपूरचे गॅझेट-२] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090823073954/http://www.nagpuronline.com/nagpurcollectorate/gazette/index.htm |date=2009-08-23 }} {{विस्तार}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{नागपूर}} [[वर्ग:नागपूर जिल्हा|*]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे]] [[वर्ग:नागपूर]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] [[वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा]] 9enaksxw306rzx1yd6y8x94999vvn3p 0 6386 2686767 2639357 2026-05-30T12:14:57Z Dr-Andr888 183686 /* */ 2686767 wikitext text/x-wiki {{देश |राष्ट्र_प्रचलित_नाव = रशिया |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_स्थानिकभाषेमध्ये = Российская Федерация |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_मराठीमध्ये = रशियन संघराज्य |राष्ट्र_ध्वज = Flag of Russia.svg |राष्ट्र_चिन्ह =Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg |राष्ट्र_ध्वज_नाव = |राष्ट्र_चिन्ह_नाव = |जागतिक_स्थान_नकाशा = Russian Federation (orthographic projection) - 2014, 2022 Annexed Territories disputed.svg |राष्ट्र_नकाशा = Russia-CIA WFB Map.png |ब्रीद_वाक्य = |राजधानी_शहर = [[मॉस्को]] |सर्वात_मोठे_शहर = [[मॉस्को]] |सरकार_प्रकार = संघीय अध्यक्षीय प्रजासत्ताक |राष्ट्रप्रमुख_नाव = [[व्लादिमीर पुतिन]] |पंतप्रधान_नाव = [[मिखाइल मिशुस्तिन]] |सरन्यायाधीश_नाव = |राष्ट्र_गीत = [[रशियन संघराज्याचे राष्ट्रगीत]] |राष्ट्रगान = |स्वातंत्र्यदिवस_दिनांक = [[जून १२]], [[इ.स. १९९०|१९९०]](घोषित)<br />[[डिसेंबर २६]], [[इ.स. १९९१|१९९१]](मान्यता) |प्रजासत्ताकदिन_दिनांक = |राष्ट्रीय_भाषा = [[रशियन भाषा|रशियन]] |इतर_प्रमुख_भाषा = |राष्ट्रीय_चलन = [[रशियन रुबल]] (RUB) |क्षेत्रफळ_क्रमवारी_क्रमांक = १ |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १,७०,७५,४०० |क्षेत्रफळ_जलव्याप्त_टक्के = १३ |लोकसंख्या_क्रमवारी_क्रमांक = ९ |लोकसंख्या_वर्ष= २०१० |लोकसंख्या_संख्या = १४,१९,२७,२९७ |लोकसंख्या_घनता = ८.३ |प्रमाण_वेळ = विविध विभाग |यूटीसी_कालविभाग = +२ ते +१२ |आंतरराष्ट्रीय_दूरध्वनी_क्रमांक = +७ |आंतरजाल_प्रत्यय = .ru, .рф |जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक = १० |जीडीपी_डॉलरमध्ये = १५७६ अब्ज |जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये = |दरडोई_जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक = ६२ |दरडोई_जीडीपी_डॉलरमध्ये = १४,९१९ |दरडोई_जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये = }} '''रशिया''' किंवा '''रशियन फेडरेशन''' हा पूर्व युरोप आणि उत्तर आशियामध्ये पसरलेला देश आहे. क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने हा जगातील सर्वात मोठा देश आहे, जो अकरा टाइम झोनमध्ये पसरलेला आहे आणि चौदा देशांसह जमिनीच्या सीमा सामायिक करतो. हा जगातील नववा सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला देश आहे आणि युरोपमधील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला देश आहे. असे असले तरी रशियाची [[लोकसंख्या]] अतिशय कमी म्हणजे फक्त १४,२९,०५,२०० एवढी आहे. ही लोकसंख्यासुद्धा देशाच्या [[पश्चिम]] भागातच एकवटली आहे. रशिया हा एक दशलक्षाहून अधिक रहिवासी असलेल्या १६ लोकसंख्येच्या केंद्रांसह एक अत्यंत शहरी देश आहे. [[मॅास्को]] ही रशियाची [[राजधानी]] व सर्वात मोठे [[शहर]] आहे. सेंट पीटर्सबर्ग हे रशियाचे दुसरे सर्वात मोठे शहर आणि त्याची सांस्कृतिक राजधानी आहे. [[रशियन रूबल]] हे रशियाचे [[चलन]] आहे. [[ख्रिश्चन]] व [[निधर्मी]] हे येथील प्रमुख [[धर्म]] आहेत. दुसऱ्या महायुद्धापर्यंत रशिया ही एक [[महासत्ता]] होती, त्यानंतर रशियाची पीछेहाट झाली. {{भूगोलावरील अपूर्ण लेख}} == इतिहास == === रशियन साम्राज्य === {{मुख्य|रशियन साम्राज्य}} [[चित्र:Peter der-Grosse 1838.jpg|डावे|100px|पीटर द ग्रेट]] इ.स. १७२१ साली, [[पीटर द ग्रेट]]च्या अधिपत्याखाली रशियन साम्राज्य उदयास आले. इ.स. १६८२ ते १७२५ या काळात पीटर रशियावर राज्य करत होता. त्याने [[उत्तरेकडचे महान युद्ध|उत्तरेकडच्या महान युद्धात]] [[स्वीडिश साम्राज्य|स्वीडिश साम्राज्याचा]] पराभव केला व [[स्वीडन]]कडील प्रदेश स्वतःच्या ताब्यात घेतले. हे प्रदेश [[बाल्टिक समुद्र|बाल्टिक समुद्राला]] लागून असल्याने रशियाला समुद्रातून व्यापार करणे शक्य झाले. बाल्टिक समुद्राला लागूनच पीटर द ग्रेटने [[सेंट पीटर्सबर्ग]] ही राजधानी उभारली.<br /> पीटर द ग्रेटची मुलगी [[एलिझाबेथ, रशिया|एलिझाबेथ]] ही पीटरनंतर गादीवर बसली. तिच्या कारकिर्दीत रशियाने [[सात वर्षांचे युद्ध|सात वर्षीय युद्धात]] भाग घेतला, व पूर्व प्रशिया जिंकून घेतले. परंतु एलिझाबेथच्या मृत्यूनंतर [[तिसरा प्योत्र, रशिया|तिसरा प्योत्र]] याने हे सर्व विभाग [[प्रशिया]]च्या ताब्यात दिले.<br /> [[कॅथेरिन दुसरी, रशिया|कॅथेरिन दुसरी]] किंवा "महान कॅथेरिन" हिने रशियावर इ.स. १७६२-९६ या कालावधीत राज्य केले. हिचा कालखंड रशियाच्या प्रबोधनाचा कालखंड म्हणून ओळखला जातो. === सोव्हिएत रशिया === ==रशियन भाषा== रशियन मातृभाषा असणाऱ्या भाषकांची जगभरातील संख्या धरता एकूण भाषकसंख्या जगभरात २७.८ कोटी आहे.{{मुख्य|सोव्हिएत संघ}} {{मुख्य|रशियाचे सोव्हिएत साम्यवादी संघीय प्रजासत्ताक}} १९९१ सालापर्यंत रशिया [[सोव्हिएत संघ]]ाचा एक व सर्वात मोठा घटक देश होता.<br /> सोव्हिएत संघ [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धात]] [[दोस्त राष्ट्रे|दोस्त राष्ट्रांच्या]] बाजूने लढला. === नावाची व्युत्पत्ती === === प्रागैतिहासिक कालखंड === == भूगोल == रशिया हा जगातील [[जगातील देशांची यादी (क्षेत्रफळानुसार)|क्षेत्रफळानुसार]] सर्वांत मोठा देश आहे. रशियाचे एकूण क्षेत्रफळ १,७०,७५,४०० चौ.किमी. आहे. रशियात २३ [[जागतिक वारसा स्थान|जागतिक वारसा स्थळे]] व ४० राष्ट्रीय उद्याने आहेत. === चतुःसीमा === [[युरोप]] व [[आशिया]]मधील एकूण १४ देशांच्या सीमा रशियाला लागून आहेत. === राजकीय विभाग === रशिया देशाचे एकूण ८३ [[रशियाचे राजकीय विभाग|राजकीय विभाग]] आहेत. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- |[[चित्र:Russian-regions.png|डावे|560px|रशियाचे विभाग]] |} प्रत्येक विभाग खालीलपैकी एका गटात मोडतो. {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- |<div style="background-color:#73EB00; border:solid black 2px; padding:1em;"></div> | '''२१&nbsp;[[रशियाचे प्रजासत्ताक|प्रजासत्ताक]]''' ([[रशियन भाषा|रशियन]]: республики) |- |<div style="background-color:#CEC784; border:solid black 2px; padding:1em;"></div> | '''४६&nbsp;[[रशियाचे ओब्लास्त|ओब्लास्त]]''' (प्रांत) ([[रशियन भाषा|रशियन]]: области) |- |<div style="background-color:#EEEBA8; border:solid black 2px; padding:1em;"></div> | '''९&nbsp;[[रशियाचे क्राय|क्राय]]''' ([[रशियन भाषा|रशियन]]: края) |- |<div style="background-color:#9CA6FF; border:solid black 2px; padding:1em;"></div> | '''१&nbsp;स्वायत्त ओब्लास्त''' ([[रशियन भाषा|रशियन]]: автономная область) |- |<div style="background-color:#FFCB31; border:solid black 2px; padding:1em;"></div> | '''४&nbsp;स्वायत्त ऑक्रूग''' ([[रशियन भाषा|रशियन]]: автономные округа) |- |<div style="background-color:#FF0084; border:solid black 2px; padding:1em;"></div> | '''२&nbsp;केंद्रशासित शहरे''' ([[रशियन भाषा|रशियन]]: города федерального значения) |} {{रशियाचे राजकीय विभाग|state=collapsed}} === मोठी शहरे === {{मुख्य|रशियामधील शहरांची यादी}} {| class="wikitable sortable" !क्रमांक!!शहर!![[रशियन भाषा|रशियन]]!![[विभाग]]!!लोकसंख्या |- |१||'''[[मॉस्को]]'''||Москва||[[मॉस्को]]||१,०३,८२,७५४ |- |२||'''[[सेंट पीटर्सबर्ग]]'''||Санкт-Петербург||[[सेंट पीटर्सबर्ग]]||४६,६१,२१९ |- |३||'''[[नोव्होसिबिर्स्क]]'''||Новосибирск||[[नोवोसिबिर्स्क ओब्लास्त]]||१४,२५,५०८ |- |४||'''[[निज्नी नॉवगोरोद]]'''||Нижний Новгород||[[निज्नी नॉवगोरोद ओब्लास्त]]||१३,११,२५२ |- |५||'''[[येकातेरिनबुर्ग]]'''||Екатеринбург||[[स्वेर्दलोव्स्क ओब्लास्त]]||१२,९३,५३७ |- |६||'''[[समारा, रशिया|समारा ]]'''||Самара||[[समारा ओब्लास्त]]||११,५७,८८० |- |७||'''[[क्रास्नोदर]]'''||Краснодар||[[क्रास्नोदर क्राय]]||११,५४,८८५<ref>{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/russia/gorodkrasnodar/|title=Krasnodar City|accessdate=2025-12-29|work=citypopulation.de}}</ref> |- |८||'''[[ओम्स्क]]'''||Омск||[[ओम्स्क ओब्लास्त|ओम्स्क ओब्लास्त]]||११,३४,०१६ |- |९||'''[[कझान]]'''||Казань||[[टाटरस्तान]]||११,०५,२८९ |- |१०||'''[[चेलियाबिन्स्क]]'''||Челябинск||[[चेलियाबिन्स्क ओब्लास्त]]||१०,७७,१७४ |} == समाजव्यवस्था == === वस्तीविभागणी === == अग्रशीर्ष मजकूर == === शिक्षण === रशियाच्या राज्यघटनेनुसार सर्व नागरिकांना मोफत शिक्षण मिळते. === तेथील संस्कृती === == राजकारण == घटनेनुसार रशिया एक [[संघराज्य]] व अर्ध-अध्यक्षीय [[लोकशाही]] राष्ट्र आहे. रशियात [[राष्ट्रपती]] हा [[राष्ट्रप्रमुख]], तर [[पंतप्रधान]] हा [[कार्यकारी प्रमुख]] असतो. == अर्थतंत्र == [[चित्र:GDP_of_Russia_since_1989.svg|thumb|left|350px|]] रशिया आर्थिकदृष्ट्या प्रगत राष्ट्र आहे. रशियाचा दरडोई उत्पन्नात जगात १० वा क्रमांक लागतो. === शेती === [[इ.स. २००५|२००५]] साली रशियातील १२,३७,२९४ चौ.किमी. जमीन लागवडीखाली होती. केवळ [[भारत]], [[चीन]] व [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेत]] यापेक्षा जास्त जमीन लागवडीखाली आहे. === उर्जा === प्रसारमाध्यमे रशियाला [[ऊर्जा महासत्ता]] म्हणतात. रशियात सर्वाधिक [[नैसर्गिक वायू]] सापडतो. === वाहतूक === रशियातील रेल्वे वाहतूक संपूर्णपणे सरकारने चालविलेल्या [[रशियन रेल्वे]] मार्फत होते. रशियात एकूण ८५,००० कि.मी.चे रेल्वेमार्ग आहेत.<br /> २००६ साली रशियात ९,३३,००० कि.मी. रस्ते होते. यातील ७,५५,००० कि.मी. रस्ते पक्के होते.<br /> [[चित्र:Russia Rail Map.svg|thumb|400px|upright|रशियन रेल्वेचे प्रमुख मार्ग]] [[सेंट पीटर्सबर्ग]], [[व्लादिवॉस्तोक]], [[पेट्रोपाव्हलोव्स्क-कामचाटका]], [[मुर्मन्स्क]], [[कालिनिनग्राड]], [[अर्खांगेल्स्क]], [[मखाच्काला]], [[नोव्होरोस्सिय्स्क]], [[ॲंस्ट्राखान]], [[रोस्टोव्ह-ऑन-डॉन]] ही रशियातील प्रमुख बंदरे आहेत.<br /> रशियात १२१६ विमानतळ आहेत. यातील [[मॉस्को]] व [[सेंट पीटर्सबर्ग]] हे सर्वांत व्यस्त विमानतळ आहेत. === विज्ञान आणि तंत्रज्ञान === == खेळ == * [[ऑलिंपिक खेळात {{लेखनाव}}]] == टिपा == {{संदर्भयादी}} {{माहितीचौकट युरोपातील देश}} [[वर्ग:युरोपातील देश]] [[वर्ग:जी-२० सदस्य देश]] kp5pegih2lwrugke803wnisd7zviazm 0 25112 2686814 2514777 2026-05-30T23:15:32Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686814 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट उपपंतप्रधान | नाव= लालकृष्ण अडवाणी | चित्र= Lkadvani.jpg | चित्र आकारमान= 210px | जन्म_तारीख = [[नोव्हेंबर ८]] [[इ.स. १९२७]] <!-- Do not add flag icons to place of birth/death, per [[Wikipedia:Don't overuse flags]] --> | जन्म_स्थान = [[कराची]], [[ब्रिटिश राज]] | पद = [[विरोधी नेता (भारत)|विरोधी नेता]] | कार्यकाळ_आरंभ = [[जून १]] [[इ.स. २००४]] | मागील = [[सोनिया गांधी]] | पद2 = [[:वर्ग:भारतीय उपपंतप्रधान|भारतीय उपपंतप्रधान]] व [[:वर्ग:भारतीय गृहमंत्री|गृहमंत्री]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = [[जून २९]] [[इ.स. २००२]] | कार्यकाळ_समाप्ती2 = [[मे २०]] [[इ.स. २००४]] | पंतप्रधान2 = [[अटलबिहारी वाजपेयी]] | मागील2 = [[देवीलाल]] (उप पंतप्रधान १९९१पासून)<br />[[इंद्रजीत गुप्ता]] (गृहमंत्री) | पुढील2 = ''पद बरखास्त'' (उप पंतप्रधान)<br />[[शिवराज पाटील]] (गृहमंत्री) | व्यवसाय = [[वकील]] | पार्टी = [[भारतीय जनता पक्ष]] }} '''लालकृष्ण अडवाणी''' ( [[नोव्हेंबर ८]], [[इ.स. १९२७]]) हे [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपाचे]] नेते आहेत. ते सुरुवातीच्या काळात भारतीय जनसंघाचे नेते होते आणि [[इ.स. १९७४]] मध्ये राज्यसभेवर निवडून गेले.त्यांना आणीबाणीच्या दरम्यान कारावास घडला. [[इ.स. १९७७]] मध्ये जनसंघ जनता पक्षात विलीन झाल्यानंतर ते जनता पक्षात सामील झाले तर [[इ.स. १९८०]] मध्ये पूर्वाश्रमीच्या जनसंघाच्या नेत्यांनी जनता पक्षातून बाहेर पडून भारतीय जनता पक्षाची स्थापना केल्यानंतर ते त्या पक्षात सामील झाले. ते [[इ.स. १९८९]] पर्यंत ते राज्यसभेचे सदस्य होते. ते [[इ.स. १९७७]] ते [[इ.स. १९७९]] या काळात भारताचे [[माहिती आणि प्रसारणमंत्री]] तर [[इ.स. १९९८]] ते [[इ.स. २००४]] या काळात भारताचे [[गृहमंत्री]] होते. तसेच ते [[इ.स. २००२]] ते [[इ.स. २००४]] या काळात भारताचे [[उपपंतप्रधान]] होते. ते [[इ.स. १९८९]] आणि [[इ.स. १९९१]]च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये नवी दिल्ली लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. [[इ.स. १९९१]]च्या निवडणुकीमध्ये त्यांनी [[गुजरात]] राज्यातील [[गांधीनगर]] लोकसभा मतदारसंघातूनही विजय मिळवला होता. त्यामुळे त्यांनी नवी दिल्ली मतदारसंघाच्या खासदारपदाचा राजीनामा दिला. जैन हवाला प्रकरणात त्यांच्याविरूद्ध आरोपपत्र दाखल झाल्यामुळे त्यांनी [[इ.स. १९९६]]ची लोकसभा निवडणुक लढवली नाही. त्यानंतर ते [[इ.स. १९९८]], [[इ.स. १९९९]], [[इ.स. २००४]] आणि [[इ.स. २००९]]च्या निवडणुकींमध्ये गुजरात राज्यातील [[गांधीनगर]] लोकसभा मतदारसंघातून निवडून गेले. ते [[इ.स. १९९०]] ते [[इ.स. १९९३]] दरम्यान आणि [[इ.स. २००४]] पासून २००७ पर्यंत लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते होते. ते [[इ.स. १९८६]] ते [[इ.स. १९९०]], [[इ.स. १९९३]] ते [[इ.स. १९९८]] आणि [[इ.स. २००४]] ते [[इ.स. २००५]] या काळात भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष होते. {{१६व्या लोकसभेतील गुजरातचे खासदार}} {{१५व्या लोकसभेतील गुजरातचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:अडवाणी, लालकृष्ण}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय उपपंतप्रधान|अडवाणी, लालकृष्ण]] [[वर्ग:भारतीय गृहमंत्री]] [[वर्ग:भारतीय माहिती आणि प्रसारणमंत्री]] [[वर्ग:लोकसभेतील विरोधीपक्षनेते]] [[वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनसंघ नेते]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:नवी दिल्लीचे खासदार]] [[वर्ग:गांधीनगरचे खासदार]] [[वर्ग:जनसंघ नेते]] [[वर्ग:जनता पक्षाचे राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 3fs7fiw2r909s4xq01ain65swxjec54 2686815 2686814 2026-05-30T23:16:46Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686815 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट उपपंतप्रधान | नाव= लालकृष्ण अडवाणी | चित्र= Lkadvani.jpg | चित्र आकारमान= 210px | जन्म_तारीख = [[नोव्हेंबर ८]], [[इ.स. १९२७]] <!-- Do not add flag icons to place of birth/death, per [[Wikipedia:Don't overuse flags]] --> | जन्म_स्थान = [[कराची]], [[ब्रिटिश राज]] | पद = [[विरोधी पक्षनेता (भारत)|विरोधी पक्षनेते (लोकसभा)]] | कार्यकाळ_आरंभ = [[जून १]] [[इ.स. २००४]] | मागील = [[सोनिया गांधी]] | पद2 = [[:वर्ग:भारतीय उपपंतप्रधान|भारतीय उपपंतप्रधान]] व [[:वर्ग:भारतीय गृहमंत्री|गृहमंत्री]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = [[जून २९]] [[इ.स. २००२]] | कार्यकाळ_समाप्ती2 = [[मे २०]] [[इ.स. २००४]] | पंतप्रधान2 = [[अटलबिहारी वाजपेयी]] | मागील2 = [[देवीलाल]] (उप पंतप्रधान १९९१पासून)<br />[[इंद्रजीत गुप्ता]] (गृहमंत्री) | पुढील2 = ''पद बरखास्त'' (उप पंतप्रधान)<br />[[शिवराज पाटील]] (गृहमंत्री) | व्यवसाय = [[वकील]] | पार्टी = [[भारतीय जनता पक्ष]] }} '''लालकृष्ण अडवाणी''' ( [[नोव्हेंबर ८]], [[इ.स. १९२७]]) हे [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपाचे]] नेते आहेत. ते सुरुवातीच्या काळात भारतीय जनसंघाचे नेते होते आणि [[इ.स. १९७४]] मध्ये राज्यसभेवर निवडून गेले.त्यांना आणीबाणीच्या दरम्यान कारावास घडला. [[इ.स. १९७७]] मध्ये जनसंघ जनता पक्षात विलीन झाल्यानंतर ते जनता पक्षात सामील झाले तर [[इ.स. १९८०]] मध्ये पूर्वाश्रमीच्या जनसंघाच्या नेत्यांनी जनता पक्षातून बाहेर पडून भारतीय जनता पक्षाची स्थापना केल्यानंतर ते त्या पक्षात सामील झाले. ते [[इ.स. १९८९]] पर्यंत ते राज्यसभेचे सदस्य होते. ते [[इ.स. १९७७]] ते [[इ.स. १९७९]] या काळात भारताचे [[माहिती आणि प्रसारणमंत्री]] तर [[इ.स. १९९८]] ते [[इ.स. २००४]] या काळात भारताचे [[गृहमंत्री]] होते. तसेच ते [[इ.स. २००२]] ते [[इ.स. २००४]] या काळात भारताचे [[उपपंतप्रधान]] होते. ते [[इ.स. १९८९]] आणि [[इ.स. १९९१]]च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये नवी दिल्ली लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. [[इ.स. १९९१]]च्या निवडणुकीमध्ये त्यांनी [[गुजरात]] राज्यातील [[गांधीनगर]] लोकसभा मतदारसंघातूनही विजय मिळवला होता. त्यामुळे त्यांनी नवी दिल्ली मतदारसंघाच्या खासदारपदाचा राजीनामा दिला. जैन हवाला प्रकरणात त्यांच्याविरूद्ध आरोपपत्र दाखल झाल्यामुळे त्यांनी [[इ.स. १९९६]]ची लोकसभा निवडणुक लढवली नाही. त्यानंतर ते [[इ.स. १९९८]], [[इ.स. १९९९]], [[इ.स. २००४]] आणि [[इ.स. २००९]]च्या निवडणुकींमध्ये गुजरात राज्यातील [[गांधीनगर]] लोकसभा मतदारसंघातून निवडून गेले. ते [[इ.स. १९९०]] ते [[इ.स. १९९३]] दरम्यान आणि [[इ.स. २००४]] पासून २००७ पर्यंत लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते होते. ते [[इ.स. १९८६]] ते [[इ.स. १९९०]], [[इ.स. १९९३]] ते [[इ.स. १९९८]] आणि [[इ.स. २००४]] ते [[इ.स. २००५]] या काळात भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष होते. {{१६व्या लोकसभेतील गुजरातचे खासदार}} {{१५व्या लोकसभेतील गुजरातचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:अडवाणी, लालकृष्ण}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय उपपंतप्रधान|अडवाणी, लालकृष्ण]] [[वर्ग:भारतीय गृहमंत्री]] [[वर्ग:भारतीय माहिती आणि प्रसारणमंत्री]] [[वर्ग:लोकसभेतील विरोधीपक्षनेते]] [[वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनसंघ नेते]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:नवी दिल्लीचे खासदार]] [[वर्ग:गांधीनगरचे खासदार]] [[वर्ग:जनसंघ नेते]] [[वर्ग:जनता पक्षाचे राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 4622fprzfaqqyw5pyt7h8131hmveq1p 0 30911 2686862 2459737 2026-05-31T11:29:32Z ~2026-32459-97 183722 /* तालुक्यातील गावे */ 2686862 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|कळंब तालुका, यवतमाळ जिल्हा}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = कळंब तालुका, धाराशिव |इतर_नाव = |टोपणनाव = |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |मेट्रो = <!-- फक्त शेजार /उपनगर साठी --> |आकाशदेखावा = India Maharashtra location map.svg |आकाशदेखावा_शीर्षक = महाराष्ट्रराज्य |अक्षांश = |अक्षांशमिनिटे = |अक्षांशसेकंद = |रेखांश= |रेखांशमिनिटे= |रेखांशसेकंद= |मुळ_नकाशा = <!-- only if default map not wanted --> |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = <!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = <!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = <!-- फक्त जिल्हांसाठीच--> |मोठे_शहर = |मोठे_मेट्रो = |जवळचे_शहर = |प्रांत = |विभाग = छत्रपती संभाजीनगर |जिल्हा = <!-- नावे --> |लोकसंख्या_एकूण = |लोकसंख्या_वर्ष = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |साक्षरता = |साक्षरता_पुरुष = |साक्षरता_स्त्री = |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = |नेता_नाव_१ = |नेता_पद_२ = |नेता_नाव_२ = |संसदीय_मतदारसंघ = उस्मानाबाद |विधानसभा_मतदारसंघ = धाराशिव 242 |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = कळंब तालुका, धाराशिव |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = कळंब तालुका, धाराशिव |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = |पिन_कोड = 413507 |आरटीओ_कोड = |संकेतस्थळ = |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> }} '''कळंब तालुका, धाराशिव''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[धाराशिव जिल्हा|धाराशिव जिल्ह्याचा]] एक तालुका आहे. ==तालुक्यातील गावे== *[[आढळा]] *[[अडसूळवाडी]] *[[आंदोरा (कळंब)]] *[[आथर्डी]] [[आवाडशिरपुरा]] [[बाभळगाव (कळंब)]] [[बहुळा]] [[बनगरवाडी (कळंब)]] [[बारामाचीवाडी]] [[बारटेवाडी]] [[भातसांगवी]] [[भातशिरापुरा]] [[भोगाजी]] [[भोसा (कळंब)]] [[बोर्डा (कळंब)]] [[बोरगाव (कळंब)]] [[बोरगाव बुद्रुक (कळंब)]] [[बोरगाव खुर्द (कळंब)]] [[बोरवंती]] [[चोराखळी]] [[दाभा (कळंब)]] [[दहीफळ (कळंब)]] [[देवधानोरा]] [[देवळाली (कळंब)]] [[ढोराळा]] [[डिकसळ (कळंब)]] [[दुधाळवाडी]] [[एकुरका]] [[गंभीरवाडी]] [[गौर (कळंब)]] [[गौरगाव (कळंब)]] [[घारगाव]] [[गोविंदपूर (कळंब)]] [[हळदगाव (कळंब)]] [[हासेगाव]] [[हासेगावकेज]] [[हावरगाव]] [[हिंगणगाव (कळंब)]] [[इटकूर]] [[जायफळ (कळंब)]] [[जावळाखुर्द (कळंब)]] [[कान्हेरवाडी (कळंब)]] [[करंजकल्ला]] [[खडकी (कळंब,उस्मानाबाद)]] [[खामसवाडी]] [[खेरडा (कळंब)]] [[खोंडाळा]] [[कोठळा]] [[कोठाळवाडी]] [[लासरा]] [[लोहाटा]] [[मलकापूर (कळंब,उस्मानाबाद)]] [[माळकरंजा]] [[मंगरूळ (कळंब,उस्मानाबाद)]] [[मस्सा]] [[मोहा (कळंब,उस्मानाबाद)]] [[नागुळगाव]] [[नागझरवाडी]] [[नायगाव(कळंब)]] [[निपाणी (कळंब)]] [[पाडोळी (कळंब)]] [[पानगाव]] [[परतापूर]] [[पाथर्डी (कळंब)]] [[पिंपळगावडोळा]] [[पिंपरी (कळंब)]] [[रायगव्हाण]] [[रांजणी (कळंब)]] [[रत्नापूर (कळंब)]] [[संजीतपूर]] [[सापणाई]] [[सातेफळ (कळंब, उस्मानाबाद)]] [[सातरा]] [[सौंदाणा]] [[सौंदाणाआंबा]] [[शेळगाव (कळंब)]] [[शेळगावदिवाणी]] [[शेळकाधानोरा]] [[शिंगोळी (कळंब)]] [[शिरढोण (कळंब)]] [[ताडगाव (कळंब)]] [[तांदुळवाडी (कळंब)]] [[उमरा (कळंब)]] [[उपळाई (कळंब)]] [[वडगाव (कळंब,उस्मानाबाद)]] [[वाघोली (कळंब)]] [[वाकडीइस्ताळ]] [[वाकडीकेज]] [[वाणेवाडी (कळंब)]] [[वाठवडा]] [[येरंडगाव (कळंब)]] [[येरमाळा]] ==पार्श्वभूमी== तालुक्याच्या उत्तर भागातून मांजरा नदी वाहते. बीड व उस्मानाबाद जिल्ह्याची सीमा या नदीने निश्चित केली आहे.या मांजरा नदीला वाशिरा ही प्रमुख नदी मिळते. तसेच तेरणा नदीही या तालुक्यातून वाहते. कळंब शहर मांजरा नदीच्या तीरावर वसले असून याच नदीवर मांजरा धरण बांधण्यात आले आहे. या धरण भरल्यानंतर जलाशयाचे बॅकवॉटर कळंब शहरापर्यंत येते. कळंब शहर हे कपडा बाजारासाठी प्रसिद्ध असून शहरात नामांकित वस्त्रदालने आहेत. उस्मानाबाद जिल्ह्यातील सर्वात मोठी कृषी बाजारपेठ म्हणून कळंब बाजार समितीची ओळख आहे. तालुका खाजगी साखर कारखानदारीत नावलौकिकप्राप्त असून रांजणी, हावरगाव व चोराखळी येथे खाजगी साखर कारखाने तर वाठवडा येथे गूळपावडर उद्योग उभारण्यात आला आहे. कळंब शहरातुन निघनारी शिवजयंती ही राज्यात प्रसिद्ध आहे येथिल शिवजयंती पाहण्यासाठी शेजारील जिल्ह्यातुन देखील लोक येतात. 》तालुक्यातील जिल्हा परिषद मतदारसंघ गट {{*}}इटकूर {{*}}डिकसळ {{*}}नायगाव {{*}}शिराढोण {{*}}खामसवाडी {{*}}मोहा {{*}}येरमाळा 》तालुक्यातील महसूल मंडळे १)इटकूर २)मोहा ३) येरमळा ४) शिराढोण ५) कळंब ६)गोविंदपूर ७) मस्सा ख ८) नायगाव 》तालुक्यातील आरोग्य सुविधा... ▪️ कळंब उपजिल्हा रुग्णालय ▪️प्राथमिक आरोग्य केंद्रे १)इटकूर २) मोहा ३)येरमळा ४)मंगरूळ ५) दहिफळ ६)शिराढोण ▪️आरोग्य उपकेंद्रे----२७ ▪️आपत्कालीन सेवा १०८ येरमळा, कळंब पोलिस ठाणी... * उपविभागीय पोलीस अधिकारी कार्यालय,. कळंब * कळंब...पोलिस ठाणे * शिराढोण पोलीस ठाणे * येरमाळा पोलीस ठाणे * येरमाळा महामार्ग पोलीस ठाणे {{Location map |India | label=कळंब |mark=<!--dot-->Green pog.svg |lat_deg=18|lat_min=33 |lon_deg=76|lon_min=08 |position=right |width=300 |float=right }} {{विस्तार}} {{धाराशिव जिल्हा}} {{धाराशिव जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:धाराशिव जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] eh6rlw47p469k3jjnflm0sswwd0vedv 0 31913 2686863 2354087 2026-05-31T11:30:17Z ~2026-32459-97 183722 /* */ 2686863 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|कळंब तालुका (उस्मानाबाद)}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | प्रकार = तालुका | स्थानिक_नाव = कळंब | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | जिल्हा = यवतमाळ | अक्षांश = 20|अक्षांशमिनिटे =26 |अक्षांशसेकंद = 39 | रेखांश= 78|रेखांशमिनिटे=19 |रेखांशसेकंद= 36 | क्षेत्रफळ_एकूण = | क्षेत्रफळ_आकारमान = | उंची = | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_वर्ष = | लोकसंख्या_घनता = | नेता_पद_१ = | नेता_नाव_१ = | नेता_पद_२ = | नेता_नाव_२ = | एसटीडी_कोड = | पिन_कोड = | आरटीओ_कोड = | संकेतस्थळ = | संकेतस्थळ_नाव = | तळटिपा = }} {{विस्तार}} '''कळंब तालुका, यवतमाळ''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्याच्या [[यवतमाळ जिल्हा|यवतमाळ जिल्ह्यातील]] एक गाव व [[तालुका|तालुक्याचे]] ठिकाण आहे. याच नावाचा एक तालुका [[उस्मानाबाद]] जिल्ह्यात आहे. हे गाव [[नागपूर]]-[[बुटीबोरी]]- [[तुळजापूर]] या [[प्रमुख राज्य महामार्ग क्र. ३]]वर नागपूरपासून १२३ कि.मी. तर [[वर्धा|वर्ध्याहून]] ४६ कि.मी. अंतरावर आहे. येथे श्री [[चिंतामणी (कळंब)|चिंतामणीचे]] प्राचीन मंदिर आहे. या मंदिरात जाण्यास पायऱ्या उतरून खाली जावे लागते. हे मंदिर [[चक्रावती नदी]]च्या किनाऱ्यावर आहे. दर बारा वर्षांनी येथे गंगा अवतरते{{संदर्भ हवा}} त्यावेळेस येथे मोठा उत्सव असतो. ==तालुक्यातील गावे== #[[अजनी]] #[[आलोडा]] #[[आमळा (कळंब)]] #[[अंदबोरी]] #[[अंतरगाव (कळंब)]] #[[आष्टी (कळंब)]] #[[औरंगपूर (कळंब)]] #[[बऱ्हाणपूर (कळंब)]] #[[बेलोणा]] #[[बेलोरी (कळंब)]] #[[भवनपूर]] #[[बोरीमहल]] #[[बोरजाई]] #[[चापर्डा]] #[[चिंचोळी (कळंब)]] #[[दाहेगाव (कळंब)]] #[[दत्तपूर (कळंब)]] #[[दौलतपूर]] #[[देवनाळा]] #[[धामणी (कळंब)]] #[[धानोडी]] #[[धोतरा]] #[[दोडापूर]] #[[डोंगरखरडा]] #[[दोनोडा]] #[[द्रुग]] #[[एकळासपूर]] #[[गाढवधरी]] #[[गाणमगाव]] #[[गांधा]] #[[गांधीनगर (कळंब)]] #[[गणेशवाडी (कळंब)]] #[[गंगादेवी]] #[[गंगापूर (कळंब)]] #[[घोटी (कळंब)]] #[[हैबतपूर (कळंब)]] #[[हिराडी]] #[[हिरापूर (कळंब)]] #[[हिवरा]] #[[हिवरी (कळंब)]] #[[हुसनापूर (कळंब)]] #[[इचोरा (कळंब)]] #[[जोडमोहा]] #[[जोंधळणी]] #[[कैलासपुरी]] #[[कळंब.]] #[[कळसपूर]] #[[कामतवाडा (कळंब)]] #[[कान्होळी]] #[[कारक]] #[[कासमपूर]] #[[काटरी]] #[[खडकी (कळंब)]] #[[खैरी (कळंब)]] #[[खातेश्वर]] #[[खतखेडा]] #[[खोराद बुद्रुक]] #[[खोराद खुर्द]] #[[खुदवंतपूर]] #[[खुटाळा]] #[[किन्हाळा (कळंब)]] #[[किनवट (कळंब)]] #[[कोडोरी (कळंब)]] #[[कोळेझरी]] #[[कोठा (कळंब)]] #[[कुसाळ (कळंब)]] #[[महितापूर]] #[[मलकापूर (कळंब)]] #[[मंगरूळ (कळंब)]] #[[मांजरवाघळ]] #[[माणकापूर (कळंब)]] #[[मारेगाव (कळंब)]] #[[मार्कंड]] #[[माटेगाव]] #[[मावळणी]] #[[मेंढाळा]] #[[मेटीखेडा]] #[[म्हासोळा (कळंब)]] #[[मोहदरी]] #[[मुबारकपूर (कळंब)]] #[[मुरादपूर (कळंब)]] #[[मुसाळ]] #[[नागठाण]] #[[नांझा]] #[[नरसापूर]] #[[निळज (कळंब)]] #[[निंभोरा]] #[[निमगव्हाण]] #[[पाहुर (कळंब)]] #[[पालोटी (कळंब)]] #[[पांगडी]] #[[पारडी (कळंब)]] #[[पारडी नकटी]] #[[पारसोडी बुद्रुक]] #[[पारसोडी खुर्द]] #[[पाथरड (कळंब)]] #[[पिधा]] #[[पिलखाना]] #[[पिंपळगाव (कळंब)]] #[[पिंपळगाव होरे]] #[[पिंपळखुटी (कळंब)]] #[[पिंपळशेंडा (कळंब)]] #[[पोफळणी]] #[[पोटगव्हाण]] #[[प्रधानबोरी]] #[[राजुर (कळंब)]] #[[रासा (कळंब)]] #[[रासुळपूर]] #[[रुधा (कळंब)]] #[[सरपधारी]] #[[सारटी]] #[[सासळादेवी]] #[[सातेफळ]] #[[सावळापूर]] #[[सावंगी (कळंब)]] #[[सावरगाव (कळंब)]] #[[शंकरपूर]] #[[शेली]] #[[शेराड]] #[[शिंगणापूर (कळंब)]] #[[शिवपुरी (कळंब)]] #[[शिवणी खुर्द]] #[[सोनेगाव]] #[[सोनखस]] #[[सुकळी (कळंब)]] #[[तळेगाव (कळंब)]] #[[तरोडा (कळंब)]] #[[तसलोट]] #[[थाळेगाव (कळंब)]] #[[तिरझाडा]] #[[तुळजापूर (कळंब)]] #[[उमरगाव]] #[[उमरी (कळंब)]] #[[वडगाव (कळंब)]] #[[वाधोणा खुर्द (कळंब)]] #[[वांदळी]] #[[वातबोरी]] #[[यशवंतपूर]] #[[झाडकिन्ही]] <ref>#https://villageinfo.in/maharashtra/yavatmal/kalamb.html</ref> ==चित्रदालन== <gallery> File:Chintamani Kalamb 1.jpg|कळंब येथील मंदिरातील चिंतामणीच्या मूर्तीचा चेहरा. File:Chintamani Kalamb 2.jpg|कळंब येथील मंदिरातील चिंतामणीची पूर्ण मूर्ती. </gallery> ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ {{विस्तार}} {{यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] f82rhb5trs5q7c5mi1pgvt3wd74irw4 0 32132 2686771 2171786 2026-05-30T15:04:52Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686771 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट स्टेडियम | नाव =इमटेक अरेना | टोपणनाव = | लोगोचित्र = | लोगोवर्णन = | चित्र = [[चित्र:FIFA WM06 Stadion Koeln.jpg|300px]] | वर्णन = | पूर्ण नाव = | मागील नावे =फोल्क्सपार्कस्टेडियोन (१९५३ - २००१) | स्थान = [[हांबुर्ग]], [[जर्मनी]] | गुणक = <!-- {{Coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | बांधकाम सुरुवात = | बांधकाम पूर्ण = | उद्घाटन = १२ जुलै १९५३ | पुनर्बांधणी =१९९८ | expanded = | closed = | demolished = | मालक = [[हांबुर्गर एस.फाउ.]] | operator = | surface = | scoreboard = | बांधकाम खर्च =१० कोटी [[युरो]] | architect = | project_manager = | structural engineer = | services engineer = | general_contractor = | main_contractors = | आसन क्षमता =५०,००० | suites = | record_attendance = | dimensions = | acreage = | volume = | वापरकर्ते = [[हांबुर्गर एस.फाउ.]] | embedded = | संकेतस्थळ = }} '''इमटेक अरेना''' ({{lang-de|Imtech Arena}}) हे [[जर्मनी]] देशाच्या [[हांबुर्ग]] शहरामधील एक [[फुटबॉल]] [[स्टेडियम]] आहे. [[फुसबॉल-बुंडेसलीगा|बुंडेसलीगामध्ये]] खेळणाऱ्या [[हांबुर्गर एस.फाउ.]] ह्या क्लबचे हे यजमान मैदान आहे. २००१ सालापर्यंत हे स्टेडियम फोल्क्सपार्कस्टेडियोन ह्या नावाने ओळखले जात असे. [[१९७४ फिफा विश्वचषक|१९७४]] व [[२००६ फिफा विश्वचषक]], [[युएफा यूरो १९८८]] ह्या स्पर्धांमधील साखळी व बाद फेरीचे सामने तसेच [[युएफा युरोपा लीग]]च्या २०१० हंगामामधील अंतिम फेरीचे सामने खेळवले गेले आहेत. == २००६ फिफा विश्वचषक == [[२००६ फिफा विश्वचषक]]ामधील खालील सामने येथे खेळवले गेले: {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- !तारीख !संघ #१ !निकाल !संघ #२ !फेरी !प्रेक्षकसंख्या |- |{{date|2006-06-10}}||{{fb|Argentina}}||style="text-align:center;"|2-1||{{fb|Côte d'Ivoire}}||[[२००६ फिफा विश्वचषक - गट क|गट क]]||style="text-align:center;"|49,480 |- |{{date|2006-06-15}}||{{fb|Ecuador}}||style="text-align:center;"|3-0||{{fb|Costa Rica}}||[[२००६ फिफा विश्वचषक - गट अ|गट अ]]||style="text-align:center;"|50,000 |- |{{date|2006-06-19}}||{{fb|Saudi Arabia}}||style="text-align:center;"|0-4||{{fb|Ukraine}}||[[२००६ फिफा विश्वचषक- गट ह|गट ह]]||style="text-align:center;"|50,000 |- |{{date|2006-06-22}}||{{fb|Czech Republic}}||style="text-align:center;"|0-2||{{fb|Italy}}||[[२००६ फिफा विश्वचषक - गट इ|गट इ]]||style="text-align:center;"|50,000 |- |{{date|2006-06-30}}||{{fb|Italy}}||style="text-align:center;"|3-0||{{fb|Ukraine}}||उपांत्यपूर्व फेरी||style="text-align:center;"| 50,000 |} == बाह्य दुवे == {{commons category|Imtech Arena|{{लेखनाव}}}} * {{de icon}} [http://www.imtecharena.de/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115213317/https://imtecharena.de/ |date=2021-01-15 }} {{२००६ फिफा विश्वचषक मैदाने}} [[वर्ग:जर्मनीमधील फुटबॉल मैदाने]] kytnx3vgojen2i0k7o2z73hezu2wnyg 0 50831 2686824 2505767 2026-05-30T23:47:01Z ~2026-24679-89 182431 /* खासदार */ 2686824 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कोल्हापूर''' हा [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] ४८ [[लोकसभा]] मतदारसंघांपैकी एक आहे. ह्या मतदारसंघामध्ये सध्या [[कोल्हापूर जिल्हा|कोल्हापूर जिल्ह्यामधील]] ६ [[महाराष्ट्र विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ समाविष्ट केले गेले आहेत. ==विधानसभा मतदारसंघ== *२७१ - [[चंदगड विधानसभा मतदारसंघ]] *२७२ - [[राधानगरी विधानसभा मतदारसंघ]] *२७३ - [[कागल विधानसभा मतदारसंघ]] *२७४ - [[कोल्हापूर दक्षिण विधानसभा मतदारसंघ]] *२७५ - [[करवीर विधानसभा मतदारसंघ]] *२७६ - [[कोल्हापूर उत्तर विधानसभा मतदारसंघ]] == खासदार == {{लोकसभा मतदारसंघ खासदार सूची‎ |खा१=[[बी.एच. खर्डेकर]] (कोल्हापूर व सातारा)<br />[[के.एल. मोरे]] (कोल्हापूर व सातारा (अनू.जा.)) |प१=[[स्वतंत्र (नेता)|स्वतंत्र]]<br />[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] |खा२=[[भाऊसाहेब रावसाहेब महागावकर]] |प२=[[शेकाप]] |खा३=[[व्ही.टी. पाटील]] |प३=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] |खा४=[[शंकरराव माने]] |प४=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] |खा५=[[राजाराम निंबाळकर]] |प५=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] |खा६=[[दाजीबा देसाई]] |प६=[[शेकाप]] |खा७=[[उदयसिंहराव गायकवाड]] |प७=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस(आय)]] |खा८=[[उदयसिंहराव गायकवाड]] |प८=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस(आय)]] |खा९=[[उदयसिंहराव गायकवाड]] |प९=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस(आय)]] |खा१०=[[उदयसिंहराव गायकवाड]] |प१०=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |खा११=[[उदयसिंहराव गायकवाड]] |प११=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |खा१२=[[सदाशिवराव मंडलिक]] |प१२=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |खा१३=[[सदाशिवराव मंडलिक]] |प१३=[[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] |खा१४=[[सदाशिवराव मंडलिक]] |प१४=[[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] |खा१५=[[सदाशिवराव मंडलिक]] |प१५=[[अपक्ष]] |खा१६=[[धनंजय भीमराव महाडिक]] |प१६=[[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] |खा१७=[[संजय मंडलिक|संजय सदाशिवराव मंडलिक]] |प१७=[[शिवसेना]] |खा१८=[[कोल्हापूरचे दुसरे शाहू]] |प१८=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] }} ==निवडणूक निकाल== === २०२४ लोकसभा निवडणुका === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४ लोकसभा निवडणुक]] : [[कोल्हापूर लोकसभा मतदारसंघ|कोल्हापूर लोकसभा मतदारसंघ निकाल]] ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | bgcolor=#00FFFF| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | [[शाहू द्वितीय (कोल्हापूर)|श्रीमंत छत्रपती शाहूराजे (द्वितीय) शहाजीराजे भोसले]] | | | |- | bgcolor=#22409A| | [[बहुजन समाज पक्ष]] | संजय भिकाजी मागडे | | | |- | bgcolor=#F37020| | [[शिवसेना]] | [[संजय मंडलिक|संजय सदाशिव मंडलिक]] | | | |- | bgcolor=#3DDC84| | [[देश जनहित पक्ष]] | संदीप भैरवनाथ कोगले | | | |- | bgcolor=#5F9EA0| | [[भारतीय जवान किसान पक्ष]] | बी.टी. पाटील | | | |- | bgcolor=#00CC99| | [[भारतीय राष्ट्रीय दल]] | अरविंद भीवा माने | | | |- | bgcolor=#FFFF00| | [[अखिल भारत हिंदू महासभा]] | शशीभूषण जीवनराव देसाई | | | |- | bgcolor=#960018| | [[राष्ट्रीय ब्लॅक पॅंथर पक्ष]] | डॉ. सुनील नामदेव पाटील | | | |- | bgcolor=#D70040| | [[अपनी प्रजाहित पक्ष]] | संतोष गणपती बिसुरे | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | इरफान अबुतालीब चंद | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | कुदारतुल्ला आदम लतीफ | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | कृष्णा हणमंत देसाई | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | कृष्णाबाई दिपक चौघुले | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | बाजीराव नानासो खडे | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | नागनाथ बेनाके पुंडलिक | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | माधुरी राजू जाधव | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | अजीज मुल्ला मुश्ताक | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | मंगेश जयसिंह पाटील | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | ॲड. यश सुहास हेगडे-पाटील | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | राजेंद्र बालासो कोळी | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सलीम नुरमोहम्मद बागवान | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सुभाष वैजू देसाई | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | संदीप गुंडोपंत संकपाळ | | | |- | bgcolor=#F8F8FF| | [[नोटा (मतदान)|नोटा]] | ‌− | | | |- | colspan="3" |बहुमत | | | |- | colspan="3"|झालेले मतदान | | | |- | | colspan="2" |प्राप्त/कायम |उलटफेर | | |} ===२००९=== {{माहितीचौकट लोकसभा मतदारसंघ निकाल | शीर्षक = {{AutoLink|भारतीय सामान्य मतदान २००९|सामान्य मतदान २००९}} |state=uncollapse | मतदारसंघ = कोल्हापूर | पक्ष१ = अपक्ष | उमेदवार१ =सदाशिवराव मंडलिक | मते१ = 428082 | टक्केवारी१ = 41.65 | बदल१ = | पक्ष२ = राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष | उमेदवार२ = छत्रपती संभाजीराजे शाहु | मते२ = 383282 | टक्केवारी२ = 37.29 | बदल२ = | पक्ष३ = शिवसेना | उमेदवार३ = विजय देवने | मते३ = 172822 | टक्केवारी३ = 16.81 | बदल३ = | पक्ष४ = बहुजन समाज पक्ष | उमेदवार४ = सुहास कांबळे | मते४ =21805 | टक्केवारी४ = 2.12 | बदल४ = | पक्ष५ =अपक्ष | उमेदवार५ = महम्मदगुस गुलाब नदाफ | मते५ = 8296 | टक्केवारी५ = 0.81 | बदल५ = | पक्ष६ = भारिप बहुजन महासंघ | उमेदवार६ = मारुती कांबळे | मते६ = 3974 | टक्केवारी६ =0.39 | बदल६ = | पक्ष७ =अपक्ष | उमेदवार७ = एस.आर. तात्या पाटील | मते७ = 2987 | टक्केवारी७ = 0.29 | बदल७ = | पक्ष८ = अपक्ष | उमेदवार८ = बजरंग पाटील | मते८ = 2908 | टक्केवारी८ = 0.28 | बदल८ = | पक्ष९ = अपक्ष | उमेदवार९ = पी.टी. चौगुले | मते९ = 1997 | टक्केवारी९ = 0.19 | बदल९ = | पक्ष१० = अपक्ष | उमेदवार१० = नीलांबरी मंडपे | मते१० = 1649 | टक्केवारी१० = 0.16 | बदल१० = | बहुमत_मते = 44800 | बहुमत_टक्केवारी = 4.36 | बहुमत_बदल = | हजेरी_मते = | हजेरी_टक्केवारी = | हजेरी_बदल = | विजय_राखला = ० <!-- set it to १ if there is no change in party--> | विजयी = अपक्ष | पराभूत = राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष | बदलाव = }} <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://eciresults.nic.in/frmPCWiseResult.aspx |title=भारतीय निवडणुक आयुक्त निवडणुक निकाल संकेतस्थळ |access-date=2009-05-28 |archive-date=2009-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517000258/http://www.eciresults.nic.in/frmPCWiseResult.aspx |url-status=dead |आर्काईव्ह दिनांक=2009-05-17 |आर्काईव्ह दुवा=https://web.archive.org/web/20090517000258/http://www.eciresults.nic.in/frmPCWiseResult.aspx }}</ref> ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==संदर्भ== <references/> ==बाह्य दुवे== {{भारतीय निवडणूक आयोग||S13/partycomp48.htm}} {{महाराष्ट्रातील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:कोल्हापूर लोकसभा मतदारसंघ| ]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील लोकसभा मतदारसंघ]] 355p5bqrirlw63vh2wmy7uedfwcao3t 0 51746 2686816 2680032 2026-05-30T23:19:29Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686816 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = 250 px | नाव = नितीन गडकरी | चित्र = | चित्र_आकारमान = | चित्रtitle =मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी | चित्रशीर्षक_पर्याय = मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी. | जन्म_दिनांक = [[२७ मे]],[[इ.स. १९५७|१९५७]] | जन्म_स्थान = नागपूर | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान =महाल, [[नागपूर]] | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = पूलकरी, रोडकरी | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = भारतीय | शिक्षण = [[दादासाहेब धनवटे नगर विद्यालय]], [[जी.एस.कॉमर्स कॉलेज]] | प्रशिक्षण संस्था = | पेशा = उद्योजक, राजकारणी | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = [[धापेवाडा]] | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = [[भारतीय जनता पार्टी]] | विरोधक = | संचालक मंडळ = | धर्म = हिंदू | जोडीदार = सौ.कांचन | अपत्ये = ३ (निखील,सारंग, कु.केतकी) | वडील = जयराम गडकरी | आई = भानूताई गडकरी | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = http://www.nitingadkari.org/ | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''नितीन जयराम गडकरी''' ([[मे २७]], [[इ.स. १९५७]] - हयात) हे उद्योजक, राजकीय नेते आणि ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] माजी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. भारताच्या [[सोळावी लोकसभा|१६व्या लोकसभेत]] ते [[१६ व्या लोकसभेचे सदस्य|खासदार]] म्हणून [[नागपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|नागपूर लोकसभा मतदार संघातून]] २८४८६८ मतांच्या फरकाने निवडून आले. त्यांना एकूण ५,८७,७६७ मते मिळालीत तर प्रतिस्पर्ध्यास ३,०२,९३९ मते मिळाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://epaper.newsbharati.com/opnimg.aspx?lang=3&spage=MPage&NB=2014-05-17#Mpage_2 | title = 'लोकसभा निवडणूक २०१४ महाराष्ट्रातील विजयी उमेदवार' | भाषा = मराठी | लेखक = | लेखकदुवा = | आडनाव = | पहिलेनाव = | सहलेखक = | संपादक = | वर्ष = | महिना = | दिनांक = | फॉरमॅट = | आर्काइव्हदुवा = | आर्काइव्हदिनांक = | कृती = | पृष्ठे = पान क्र. २ | प्रकाशक = तरुण भारत नागपूर, ई-पेपर, दि.१७/०५/२०१४,, | अ‍ॅक्सेसवर्ष = | अ‍ॅक्सेसमहिनादिनांक = | अ‍ॅक्सेसदिनांक = २५ मे २०१४ | ॲक्सेसदिनांक = | अवतरण = }}{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ते भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत. त्यांनी दि. [[२६ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]]ला मंत्रीपदाची शपथ घेतली. भूपृष्ठ वाहतूक व जहाज या मंत्रालयाचा कार्यभार त्यांनी दि. [[२९ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]] रोजी स्वीकारला. यापूर्वी ते पक्षाचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष आणि [[नागपूर पदवीधर मतदार संघ|नागपूर पदवीधर मतदारसंघातील]] विधानपरिषद सदस्य राहिले आहेत. महाराष्ट्रात सन १९९५-१९९९ या काळात [[भारतीय जनता पक्ष|भा.ज.प.]]-[[शिवसेना]] युतीचे सरकार सत्तेत असताना ते सार्वजनिक बांधकाम मंत्री होते. त्यांच्या मंत्रिपदाच्या काळात मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गासह अनेक नवीन रस्ते व किमान ५५ उड्डाणपूल बांधले गेले. [[इ.स. २००९]] साली त्यांची [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणून निवड झाल्यावर पक्षाच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदी निवडले गेलेले ते दुसरे मराठी नेते ठरले. * मध्य प्रदेशातील [[कुशाभाऊ ठाकरे]] हे पक्षाचे पहिले मराठी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. == भूषविलेली पदे == [[चित्र:Nitin Gadkari 1.JPG|left|thumb|200px|नितीन गडकरी,एक भावमुद्रा]] * माजी मंत्री, सार्वजनिक बांधकाम विभाग, व पालकमंत्री, [[नागपूर]],महाराष्ट्र शासन, [[महाराष्ट्र]] (कार्यकाळ: २७ मे १९९५ ते १९९९)<ref name="nagpurpulse1">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|title=Nitin Gadkari &#124|publisher=Nagpurpulse.com|date=|accessdate=2012-07-11|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314004931/http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|url-status=dead}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *चेअरमन, पुर्ती उद्योग समूह<ref name="nagpurpulse1"/> *[[अध्यक्ष]], [[भारतीय जनता पार्टी]], महाराष्ट्र राज्य *माजी विरोधी पक्ष नेता, महाराष्ट्र विधान परिषद<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी-सदस्य (आमदार),महाराष्ट्र विधान परिषद, (पदवीधर मतदार संघ) महाराष्ट्र. (वर्ष-१९८९, १९९०, १९९६ व बिनविरोध-२००२)<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी सदस्य, हाय पॉवर कमेटी फॉर प्रायव्हटायझेशन, महाराष्ट्र शासन.<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी-अध्यक्ष, महाराष्ट्र रस्ते विकास महामंडळ<ref name="nagpurpulse1"/> * अध्यक्ष, प्रधानमंत्री,ग्राम सडक योजना,<ref name="nagpurpulse1"/> * राज्य अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पक्ष]],महाराष्ट्र.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |title=बायोग्राफि ऑफ नितीन गडकरी |publisher=Silobreaker |date= |accessdate=2012-07-11 |archive-date=2012-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312041132/http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |url-status=dead }}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *राष्ट्रीय अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पार्टी]],<ref>{{स्रोत बातमी| दुवा=http://economictimes.indiatimes.com/features/sunday-et/dateline-india/Gadkari-becomes-the-youngest-BJP-president/articleshow/5357402.cms एकॉनॉमिक टाइम्स.कॉम| work=द टाइम्स ऑफ इंडिया | title=फिचर्स | date=2009-12-20}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> ==इतर महत्त्वाची माहिती== ते एक शेतकरीही आहेत.तसेच उद्योजकही आहेत.<ref name="nagpurpulse1"/> {{विस्तार}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{१६व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{१७व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:गडकरी,नितीन जयराम}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:नागपूरचे खासदार]] [[वर्ग:नागपूर मधील राजकारणी]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार]] 31nbnmtmkplgal9ti97mhrrmrxq86su 2686817 2686816 2026-05-30T23:28:52Z ~2026-24679-89 182431 /* भूषविलेली पदे */ 2686817 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = 250 px | नाव = नितीन गडकरी | चित्र = | चित्र_आकारमान = | चित्रtitle =मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी | चित्रशीर्षक_पर्याय = मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी. | जन्म_दिनांक = [[२७ मे]],[[इ.स. १९५७|१९५७]] | जन्म_स्थान = नागपूर | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान =महाल, [[नागपूर]] | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = पूलकरी, रोडकरी | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = भारतीय | शिक्षण = [[दादासाहेब धनवटे नगर विद्यालय]], [[जी.एस.कॉमर्स कॉलेज]] | प्रशिक्षण संस्था = | पेशा = उद्योजक, राजकारणी | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = [[धापेवाडा]] | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = [[भारतीय जनता पार्टी]] | विरोधक = | संचालक मंडळ = | धर्म = हिंदू | जोडीदार = सौ.कांचन | अपत्ये = ३ (निखील,सारंग, कु.केतकी) | वडील = जयराम गडकरी | आई = भानूताई गडकरी | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = http://www.nitingadkari.org/ | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''नितीन जयराम गडकरी''' ([[मे २७]], [[इ.स. १९५७]] - हयात) हे उद्योजक, राजकीय नेते आणि ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] माजी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. भारताच्या [[सोळावी लोकसभा|१६व्या लोकसभेत]] ते [[१६ व्या लोकसभेचे सदस्य|खासदार]] म्हणून [[नागपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|नागपूर लोकसभा मतदार संघातून]] २८४८६८ मतांच्या फरकाने निवडून आले. त्यांना एकूण ५,८७,७६७ मते मिळालीत तर प्रतिस्पर्ध्यास ३,०२,९३९ मते मिळाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://epaper.newsbharati.com/opnimg.aspx?lang=3&spage=MPage&NB=2014-05-17#Mpage_2 | title = 'लोकसभा निवडणूक २०१४ महाराष्ट्रातील विजयी उमेदवार' | भाषा = मराठी | लेखक = | लेखकदुवा = | आडनाव = | पहिलेनाव = | सहलेखक = | संपादक = | वर्ष = | महिना = | दिनांक = | फॉरमॅट = | आर्काइव्हदुवा = | आर्काइव्हदिनांक = | कृती = | पृष्ठे = पान क्र. २ | प्रकाशक = तरुण भारत नागपूर, ई-पेपर, दि.१७/०५/२०१४,, | अ‍ॅक्सेसवर्ष = | अ‍ॅक्सेसमहिनादिनांक = | अ‍ॅक्सेसदिनांक = २५ मे २०१४ | ॲक्सेसदिनांक = | अवतरण = }}{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ते भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत. त्यांनी दि. [[२६ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]]ला मंत्रीपदाची शपथ घेतली. भूपृष्ठ वाहतूक व जहाज या मंत्रालयाचा कार्यभार त्यांनी दि. [[२९ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]] रोजी स्वीकारला. यापूर्वी ते पक्षाचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष आणि [[नागपूर पदवीधर मतदार संघ|नागपूर पदवीधर मतदारसंघातील]] विधानपरिषद सदस्य राहिले आहेत. महाराष्ट्रात सन १९९५-१९९९ या काळात [[भारतीय जनता पक्ष|भा.ज.प.]]-[[शिवसेना]] युतीचे सरकार सत्तेत असताना ते सार्वजनिक बांधकाम मंत्री होते. त्यांच्या मंत्रिपदाच्या काळात मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गासह अनेक नवीन रस्ते व किमान ५५ उड्डाणपूल बांधले गेले. [[इ.स. २००९]] साली त्यांची [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणून निवड झाल्यावर पक्षाच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदी निवडले गेलेले ते दुसरे मराठी नेते ठरले. * मध्य प्रदेशातील [[कुशाभाऊ ठाकरे]] हे पक्षाचे पहिले मराठी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. == भूषविलेली पदे == [[चित्र:Nitin Gadkari 1.JPG|left|thumb|200px|नितीन गडकरी भावमुद्रा]] * माजी मंत्री, सार्वजनिक बांधकाम विभाग, व पालकमंत्री, [[नागपूर]],महाराष्ट्र शासन, [[महाराष्ट्र]] (कार्यकाळ: २७ मे १९९५ ते १९९९)<ref name="nagpurpulse1">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|title=Nitin Gadkari &#124|publisher=Nagpurpulse.com|date=|accessdate=2012-07-11|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314004931/http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|url-status=dead}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *चेअरमन, पुर्ती उद्योग समूह<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी विरोधी पक्ष नेता, महाराष्ट्र विधान परिषद<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी-सदस्य (आमदार),महाराष्ट्र विधान परिषद, (पदवीधर मतदार संघ) महाराष्ट्र. (वर्ष-१९८९, १९९०, १९९६ व बिनविरोध-२००२)<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी सदस्य, हाय पॉवर कमेटी फॉर प्रायव्हटायझेशन, महाराष्ट्र शासन.<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी-अध्यक्ष, महाराष्ट्र रस्ते विकास महामंडळ<ref name="nagpurpulse1"/> * अध्यक्ष, प्रधानमंत्री ग्रामसडक योजना,<ref name="nagpurpulse1"/> * राज्य अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पक्ष]],महाराष्ट्र.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |title=बायोग्राफि ऑफ नितीन गडकरी |publisher=Silobreaker |date= |accessdate=2012-07-11 |archive-date=2012-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312041132/http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |url-status=dead }}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *राष्ट्रीय अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पार्टी]],<ref>{{स्रोत बातमी| दुवा=http://economictimes.indiatimes.com/features/sunday-et/dateline-india/Gadkari-becomes-the-youngest-BJP-president/articleshow/5357402.cms एकॉनॉमिक टाइम्स.कॉम| work=द टाइम्स ऑफ इंडिया | title=फिचर्स | date=2009-12-20}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> ==इतर महत्त्वाची माहिती== ते एक शेतकरीही आहेत.तसेच उद्योजकही आहेत.<ref name="nagpurpulse1"/> {{विस्तार}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{१६व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{१७व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:गडकरी,नितीन जयराम}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:नागपूरचे खासदार]] [[वर्ग:नागपूर मधील राजकारणी]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार]] 61wxtexe7drpps3bstgoo2ogyw2nib6 2686818 2686817 2026-05-30T23:30:03Z ~2026-24679-89 182431 /* भूषविलेली पदे */ 2686818 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = 250 px | नाव = नितीन गडकरी | चित्र = | चित्र_आकारमान = | चित्रtitle =मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी | चित्रशीर्षक_पर्याय = मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी. | जन्म_दिनांक = [[२७ मे]],[[इ.स. १९५७|१९५७]] | जन्म_स्थान = नागपूर | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान =महाल, [[नागपूर]] | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = पूलकरी, रोडकरी | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = भारतीय | शिक्षण = [[दादासाहेब धनवटे नगर विद्यालय]], [[जी.एस.कॉमर्स कॉलेज]] | प्रशिक्षण संस्था = | पेशा = उद्योजक, राजकारणी | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = [[धापेवाडा]] | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = [[भारतीय जनता पार्टी]] | विरोधक = | संचालक मंडळ = | धर्म = हिंदू | जोडीदार = सौ.कांचन | अपत्ये = ३ (निखील,सारंग, कु.केतकी) | वडील = जयराम गडकरी | आई = भानूताई गडकरी | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = http://www.nitingadkari.org/ | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''नितीन जयराम गडकरी''' ([[मे २७]], [[इ.स. १९५७]] - हयात) हे उद्योजक, राजकीय नेते आणि ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] माजी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. भारताच्या [[सोळावी लोकसभा|१६व्या लोकसभेत]] ते [[१६ व्या लोकसभेचे सदस्य|खासदार]] म्हणून [[नागपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|नागपूर लोकसभा मतदार संघातून]] २८४८६८ मतांच्या फरकाने निवडून आले. त्यांना एकूण ५,८७,७६७ मते मिळालीत तर प्रतिस्पर्ध्यास ३,०२,९३९ मते मिळाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://epaper.newsbharati.com/opnimg.aspx?lang=3&spage=MPage&NB=2014-05-17#Mpage_2 | title = 'लोकसभा निवडणूक २०१४ महाराष्ट्रातील विजयी उमेदवार' | भाषा = मराठी | लेखक = | लेखकदुवा = | आडनाव = | पहिलेनाव = | सहलेखक = | संपादक = | वर्ष = | महिना = | दिनांक = | फॉरमॅट = | आर्काइव्हदुवा = | आर्काइव्हदिनांक = | कृती = | पृष्ठे = पान क्र. २ | प्रकाशक = तरुण भारत नागपूर, ई-पेपर, दि.१७/०५/२०१४,, | अ‍ॅक्सेसवर्ष = | अ‍ॅक्सेसमहिनादिनांक = | अ‍ॅक्सेसदिनांक = २५ मे २०१४ | ॲक्सेसदिनांक = | अवतरण = }}{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ते भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत. त्यांनी दि. [[२६ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]]ला मंत्रीपदाची शपथ घेतली. भूपृष्ठ वाहतूक व जहाज या मंत्रालयाचा कार्यभार त्यांनी दि. [[२९ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]] रोजी स्वीकारला. यापूर्वी ते पक्षाचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष आणि [[नागपूर पदवीधर मतदार संघ|नागपूर पदवीधर मतदारसंघातील]] विधानपरिषद सदस्य राहिले आहेत. महाराष्ट्रात सन १९९५-१९९९ या काळात [[भारतीय जनता पक्ष|भा.ज.प.]]-[[शिवसेना]] युतीचे सरकार सत्तेत असताना ते सार्वजनिक बांधकाम मंत्री होते. त्यांच्या मंत्रिपदाच्या काळात मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गासह अनेक नवीन रस्ते व किमान ५५ उड्डाणपूल बांधले गेले. [[इ.स. २००९]] साली त्यांची [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणून निवड झाल्यावर पक्षाच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदी निवडले गेलेले ते दुसरे मराठी नेते ठरले. * मध्य प्रदेशातील [[कुशाभाऊ ठाकरे]] हे पक्षाचे पहिले मराठी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. == भूषविलेली पदे == [[चित्र:Nitin Gadkari 1.JPG|left|thumb|200px|नितीन गडकरी भावमुद्रा]] * माजी मंत्री, सार्वजनिक बांधकाम विभाग, (महाराष्ट्र शासन) व पालकमंत्री, [[नागपूर]], [[महाराष्ट्र]].(कार्यकाळ: २७ मे १९९५ ते १९९९)<ref name="nagpurpulse1">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|title=Nitin Gadkari &#124|publisher=Nagpurpulse.com|date=|accessdate=2012-07-11|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314004931/http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|url-status=dead}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *चेअरमन, पुर्ती उद्योग समूह<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी विरोधी पक्ष नेता, महाराष्ट्र विधान परिषद<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी-सदस्य (आमदार), महाराष्ट्र विधान परिषद, (पदवीधर मतदारसंघ) महाराष्ट्र. (वर्ष-१९८९, १९९०, १९९६ व बिनविरोध-२००२)<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी सदस्य, हाय पॉवर कमेटी फॉर प्रायव्हटायझेशन, महाराष्ट्र शासन.<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी-अध्यक्ष, महाराष्ट्र रस्ते विकास महामंडळ<ref name="nagpurpulse1"/> * अध्यक्ष, प्रधानमंत्री ग्रामसडक योजना,<ref name="nagpurpulse1"/> * राज्य अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पक्ष]],महाराष्ट्र.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |title=बायोग्राफि ऑफ नितीन गडकरी |publisher=Silobreaker |date= |accessdate=2012-07-11 |archive-date=2012-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312041132/http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |url-status=dead }}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *राष्ट्रीय अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पार्टी]],<ref>{{स्रोत बातमी| दुवा=http://economictimes.indiatimes.com/features/sunday-et/dateline-india/Gadkari-becomes-the-youngest-BJP-president/articleshow/5357402.cms एकॉनॉमिक टाइम्स.कॉम| work=द टाइम्स ऑफ इंडिया | title=फिचर्स | date=2009-12-20}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> ==इतर महत्त्वाची माहिती== ते एक शेतकरीही आहेत.तसेच उद्योजकही आहेत.<ref name="nagpurpulse1"/> {{विस्तार}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{१६व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{१७व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:गडकरी,नितीन जयराम}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:नागपूरचे खासदार]] [[वर्ग:नागपूर मधील राजकारणी]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार]] tcqcardrpi8e8yda9fgf77x54824g3i 2686819 2686818 2026-05-30T23:30:54Z ~2026-24679-89 182431 /* भूषविलेली पदे */ 2686819 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = 250 px | नाव = नितीन गडकरी | चित्र = | चित्र_आकारमान = | चित्रtitle =मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी | चित्रशीर्षक_पर्याय = मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी. | जन्म_दिनांक = [[२७ मे]],[[इ.स. १९५७|१९५७]] | जन्म_स्थान = नागपूर | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान =महाल, [[नागपूर]] | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = पूलकरी, रोडकरी | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = भारतीय | शिक्षण = [[दादासाहेब धनवटे नगर विद्यालय]], [[जी.एस.कॉमर्स कॉलेज]] | प्रशिक्षण संस्था = | पेशा = उद्योजक, राजकारणी | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = [[धापेवाडा]] | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = [[भारतीय जनता पार्टी]] | विरोधक = | संचालक मंडळ = | धर्म = हिंदू | जोडीदार = सौ.कांचन | अपत्ये = ३ (निखील,सारंग, कु.केतकी) | वडील = जयराम गडकरी | आई = भानूताई गडकरी | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = http://www.nitingadkari.org/ | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''नितीन जयराम गडकरी''' ([[मे २७]], [[इ.स. १९५७]] - हयात) हे उद्योजक, राजकीय नेते आणि ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] माजी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. भारताच्या [[सोळावी लोकसभा|१६व्या लोकसभेत]] ते [[१६ व्या लोकसभेचे सदस्य|खासदार]] म्हणून [[नागपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|नागपूर लोकसभा मतदार संघातून]] २८४८६८ मतांच्या फरकाने निवडून आले. त्यांना एकूण ५,८७,७६७ मते मिळालीत तर प्रतिस्पर्ध्यास ३,०२,९३९ मते मिळाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://epaper.newsbharati.com/opnimg.aspx?lang=3&spage=MPage&NB=2014-05-17#Mpage_2 | title = 'लोकसभा निवडणूक २०१४ महाराष्ट्रातील विजयी उमेदवार' | भाषा = मराठी | लेखक = | लेखकदुवा = | आडनाव = | पहिलेनाव = | सहलेखक = | संपादक = | वर्ष = | महिना = | दिनांक = | फॉरमॅट = | आर्काइव्हदुवा = | आर्काइव्हदिनांक = | कृती = | पृष्ठे = पान क्र. २ | प्रकाशक = तरुण भारत नागपूर, ई-पेपर, दि.१७/०५/२०१४,, | अ‍ॅक्सेसवर्ष = | अ‍ॅक्सेसमहिनादिनांक = | अ‍ॅक्सेसदिनांक = २५ मे २०१४ | ॲक्सेसदिनांक = | अवतरण = }}{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ते भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत. त्यांनी दि. [[२६ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]]ला मंत्रीपदाची शपथ घेतली. भूपृष्ठ वाहतूक व जहाज या मंत्रालयाचा कार्यभार त्यांनी दि. [[२९ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]] रोजी स्वीकारला. यापूर्वी ते पक्षाचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष आणि [[नागपूर पदवीधर मतदार संघ|नागपूर पदवीधर मतदारसंघातील]] विधानपरिषद सदस्य राहिले आहेत. महाराष्ट्रात सन १९९५-१९९९ या काळात [[भारतीय जनता पक्ष|भा.ज.प.]]-[[शिवसेना]] युतीचे सरकार सत्तेत असताना ते सार्वजनिक बांधकाम मंत्री होते. त्यांच्या मंत्रिपदाच्या काळात मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गासह अनेक नवीन रस्ते व किमान ५५ उड्डाणपूल बांधले गेले. [[इ.स. २००९]] साली त्यांची [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणून निवड झाल्यावर पक्षाच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदी निवडले गेलेले ते दुसरे मराठी नेते ठरले. * मध्य प्रदेशातील [[कुशाभाऊ ठाकरे]] हे पक्षाचे पहिले मराठी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. == भूषविलेली पदे == [[चित्र:Nitin Gadkari 1.JPG|left|thumb|200px|नितीन गडकरी भावमुद्रा]] * माजी मंत्री, सार्वजनिक बांधकाम विभाग, (महाराष्ट्र शासन) व पालकमंत्री, [[नागपूर]], [[महाराष्ट्र]].(कार्यकाळ: २७ मे १९९५ ते १९९९)<ref name="nagpurpulse1">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|title=Nitin Gadkari &#124|publisher=Nagpurpulse.com|date=|accessdate=2012-07-11|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314004931/http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|url-status=dead}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *चेअरमन, पुर्ती उद्योग समूह<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी विरोधी पक्ष नेता, महाराष्ट्र विधान परिषद<ref name="nagpurpulse1"/> * सदस्य (आमदार), महाराष्ट्र विधान परिषद, (पदवीधर मतदारसंघ) महाराष्ट्र. (वर्ष-१९८९, १९९०, १९९६ व बिनविरोध-२००२)<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी सदस्य, हाय पॉवर कमेटी फॉर प्रायव्हटायझेशन, महाराष्ट्र शासन.<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी-अध्यक्ष, महाराष्ट्र रस्ते विकास महामंडळ<ref name="nagpurpulse1"/> * अध्यक्ष, प्रधानमंत्री ग्रामसडक योजना,<ref name="nagpurpulse1"/> * राज्य अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पक्ष]],महाराष्ट्र.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |title=बायोग्राफि ऑफ नितीन गडकरी |publisher=Silobreaker |date= |accessdate=2012-07-11 |archive-date=2012-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312041132/http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |url-status=dead }}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *राष्ट्रीय अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पार्टी]],<ref>{{स्रोत बातमी| दुवा=http://economictimes.indiatimes.com/features/sunday-et/dateline-india/Gadkari-becomes-the-youngest-BJP-president/articleshow/5357402.cms एकॉनॉमिक टाइम्स.कॉम| work=द टाइम्स ऑफ इंडिया | title=फिचर्स | date=2009-12-20}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> ==इतर महत्त्वाची माहिती== ते एक शेतकरीही आहेत.तसेच उद्योजकही आहेत.<ref name="nagpurpulse1"/> {{विस्तार}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{१६व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{१७व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:गडकरी,नितीन जयराम}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:नागपूरचे खासदार]] [[वर्ग:नागपूर मधील राजकारणी]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार]] bw3fxoxd28ajlz3e1zkfs5f7lu09n3r 2686820 2686819 2026-05-30T23:31:36Z ~2026-24679-89 182431 /* भूषविलेली पदे */ 2686820 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = 250 px | नाव = नितीन गडकरी | चित्र = | चित्र_आकारमान = | चित्रtitle =मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी | चित्रशीर्षक_पर्याय = मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी. | जन्म_दिनांक = [[२७ मे]],[[इ.स. १९५७|१९५७]] | जन्म_स्थान = नागपूर | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान =महाल, [[नागपूर]] | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = पूलकरी, रोडकरी | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = भारतीय | शिक्षण = [[दादासाहेब धनवटे नगर विद्यालय]], [[जी.एस.कॉमर्स कॉलेज]] | प्रशिक्षण संस्था = | पेशा = उद्योजक, राजकारणी | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = [[धापेवाडा]] | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = [[भारतीय जनता पार्टी]] | विरोधक = | संचालक मंडळ = | धर्म = हिंदू | जोडीदार = सौ.कांचन | अपत्ये = ३ (निखील,सारंग, कु.केतकी) | वडील = जयराम गडकरी | आई = भानूताई गडकरी | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = http://www.nitingadkari.org/ | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''नितीन जयराम गडकरी''' ([[मे २७]], [[इ.स. १९५७]] - हयात) हे उद्योजक, राजकीय नेते आणि ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] माजी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. भारताच्या [[सोळावी लोकसभा|१६व्या लोकसभेत]] ते [[१६ व्या लोकसभेचे सदस्य|खासदार]] म्हणून [[नागपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|नागपूर लोकसभा मतदार संघातून]] २८४८६८ मतांच्या फरकाने निवडून आले. त्यांना एकूण ५,८७,७६७ मते मिळालीत तर प्रतिस्पर्ध्यास ३,०२,९३९ मते मिळाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://epaper.newsbharati.com/opnimg.aspx?lang=3&spage=MPage&NB=2014-05-17#Mpage_2 | title = 'लोकसभा निवडणूक २०१४ महाराष्ट्रातील विजयी उमेदवार' | भाषा = मराठी | लेखक = | लेखकदुवा = | आडनाव = | पहिलेनाव = | सहलेखक = | संपादक = | वर्ष = | महिना = | दिनांक = | फॉरमॅट = | आर्काइव्हदुवा = | आर्काइव्हदिनांक = | कृती = | पृष्ठे = पान क्र. २ | प्रकाशक = तरुण भारत नागपूर, ई-पेपर, दि.१७/०५/२०१४,, | अ‍ॅक्सेसवर्ष = | अ‍ॅक्सेसमहिनादिनांक = | अ‍ॅक्सेसदिनांक = २५ मे २०१४ | ॲक्सेसदिनांक = | अवतरण = }}{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ते भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत. त्यांनी दि. [[२६ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]]ला मंत्रीपदाची शपथ घेतली. भूपृष्ठ वाहतूक व जहाज या मंत्रालयाचा कार्यभार त्यांनी दि. [[२९ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]] रोजी स्वीकारला. यापूर्वी ते पक्षाचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष आणि [[नागपूर पदवीधर मतदार संघ|नागपूर पदवीधर मतदारसंघातील]] विधानपरिषद सदस्य राहिले आहेत. महाराष्ट्रात सन १९९५-१९९९ या काळात [[भारतीय जनता पक्ष|भा.ज.प.]]-[[शिवसेना]] युतीचे सरकार सत्तेत असताना ते सार्वजनिक बांधकाम मंत्री होते. त्यांच्या मंत्रिपदाच्या काळात मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गासह अनेक नवीन रस्ते व किमान ५५ उड्डाणपूल बांधले गेले. [[इ.स. २००९]] साली त्यांची [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणून निवड झाल्यावर पक्षाच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदी निवडले गेलेले ते दुसरे मराठी नेते ठरले. * मध्य प्रदेशातील [[कुशाभाऊ ठाकरे]] हे पक्षाचे पहिले मराठी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. == भूषविलेली पदे == [[चित्र:Nitin Gadkari 1.JPG|left|thumb|200px|नितीन गडकरी भावमुद्रा]] * माजी मंत्री, सार्वजनिक बांधकाम विभाग (महाराष्ट्र शासन) व पालकमंत्री, [[नागपूर]], [[महाराष्ट्र]].(कार्यकाळ: २७ मे १९९५ ते १९९९)<ref name="nagpurpulse1">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|title=Nitin Gadkari &#124|publisher=Nagpurpulse.com|date=|accessdate=2012-07-11|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314004931/http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|url-status=dead}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *चेअरमन, पुर्ती उद्योग समूह<ref name="nagpurpulse1"/> * विरोधी पक्षनेते, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]]<ref name="nagpurpulse1"/> * सदस्य (आमदार), महाराष्ट्र विधान परिषद, (पदवीधर मतदारसंघ) महाराष्ट्र. (वर्ष-१९८९, १९९०, १९९६ व बिनविरोध-२००२)<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी सदस्य, हाय पॉवर कमेटी फॉर प्रायव्हटायझेशन, महाराष्ट्र शासन.<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी-अध्यक्ष, महाराष्ट्र रस्ते विकास महामंडळ<ref name="nagpurpulse1"/> * अध्यक्ष, प्रधानमंत्री ग्रामसडक योजना,<ref name="nagpurpulse1"/> * राज्य अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पक्ष]],महाराष्ट्र.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |title=बायोग्राफि ऑफ नितीन गडकरी |publisher=Silobreaker |date= |accessdate=2012-07-11 |archive-date=2012-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312041132/http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |url-status=dead }}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *राष्ट्रीय अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पार्टी]],<ref>{{स्रोत बातमी| दुवा=http://economictimes.indiatimes.com/features/sunday-et/dateline-india/Gadkari-becomes-the-youngest-BJP-president/articleshow/5357402.cms एकॉनॉमिक टाइम्स.कॉम| work=द टाइम्स ऑफ इंडिया | title=फिचर्स | date=2009-12-20}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> ==इतर महत्त्वाची माहिती== ते एक शेतकरीही आहेत.तसेच उद्योजकही आहेत.<ref name="nagpurpulse1"/> {{विस्तार}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{१६व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{१७व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:गडकरी,नितीन जयराम}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:नागपूरचे खासदार]] [[वर्ग:नागपूर मधील राजकारणी]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार]] i91xvhga0xy5h4iz3saa1wl9b7ydh76 2686821 2686820 2026-05-30T23:32:40Z ~2026-24679-89 182431 /* भूषविलेली पदे */ 2686821 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = 250 px | नाव = नितीन गडकरी | चित्र = | चित्र_आकारमान = | चित्रtitle =मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी | चित्रशीर्षक_पर्याय = मौदा सूपर थर्मल पॉवर स्टेशनचे उद्घाटन प्रसंगी श्री नरेंद्र मोदी समवेत नितीन गडकरी. | जन्म_दिनांक = [[२७ मे]],[[इ.स. १९५७|१९५७]] | जन्म_स्थान = नागपूर | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान =महाल, [[नागपूर]] | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = पूलकरी, रोडकरी | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = भारतीय | शिक्षण = [[दादासाहेब धनवटे नगर विद्यालय]], [[जी.एस.कॉमर्स कॉलेज]] | प्रशिक्षण संस्था = | पेशा = उद्योजक, राजकारणी | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = [[धापेवाडा]] | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = [[भारतीय जनता पार्टी]] | विरोधक = | संचालक मंडळ = | धर्म = हिंदू | जोडीदार = सौ.कांचन | अपत्ये = ३ (निखील,सारंग, कु.केतकी) | वडील = जयराम गडकरी | आई = भानूताई गडकरी | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = http://www.nitingadkari.org/ | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''नितीन जयराम गडकरी''' ([[मे २७]], [[इ.स. १९५७]] - हयात) हे उद्योजक, राजकीय नेते आणि ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] माजी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. भारताच्या [[सोळावी लोकसभा|१६व्या लोकसभेत]] ते [[१६ व्या लोकसभेचे सदस्य|खासदार]] म्हणून [[नागपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|नागपूर लोकसभा मतदार संघातून]] २८४८६८ मतांच्या फरकाने निवडून आले. त्यांना एकूण ५,८७,७६७ मते मिळालीत तर प्रतिस्पर्ध्यास ३,०२,९३९ मते मिळाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://epaper.newsbharati.com/opnimg.aspx?lang=3&spage=MPage&NB=2014-05-17#Mpage_2 | title = 'लोकसभा निवडणूक २०१४ महाराष्ट्रातील विजयी उमेदवार' | भाषा = मराठी | लेखक = | लेखकदुवा = | आडनाव = | पहिलेनाव = | सहलेखक = | संपादक = | वर्ष = | महिना = | दिनांक = | फॉरमॅट = | आर्काइव्हदुवा = | आर्काइव्हदिनांक = | कृती = | पृष्ठे = पान क्र. २ | प्रकाशक = तरुण भारत नागपूर, ई-पेपर, दि.१७/०५/२०१४,, | अ‍ॅक्सेसवर्ष = | अ‍ॅक्सेसमहिनादिनांक = | अ‍ॅक्सेसदिनांक = २५ मे २०१४ | ॲक्सेसदिनांक = | अवतरण = }}{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ते भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळातील विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत. त्यांनी दि. [[२६ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]]ला मंत्रीपदाची शपथ घेतली. भूपृष्ठ वाहतूक व जहाज या मंत्रालयाचा कार्यभार त्यांनी दि. [[२९ मे]] [[इ.स. २०१४|२०१४]] रोजी स्वीकारला. यापूर्वी ते पक्षाचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष आणि [[नागपूर पदवीधर मतदार संघ|नागपूर पदवीधर मतदारसंघातील]] विधानपरिषद सदस्य राहिले आहेत. महाराष्ट्रात सन १९९५-१९९९ या काळात [[भारतीय जनता पक्ष|भा.ज.प.]]-[[शिवसेना]] युतीचे सरकार सत्तेत असताना ते सार्वजनिक बांधकाम मंत्री होते. त्यांच्या मंत्रिपदाच्या काळात मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गासह अनेक नवीन रस्ते व किमान ५५ उड्डाणपूल बांधले गेले. [[इ.स. २००९]] साली त्यांची [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणून निवड झाल्यावर पक्षाच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदी निवडले गेलेले ते दुसरे मराठी नेते ठरले. * मध्य प्रदेशातील [[कुशाभाऊ ठाकरे]] हे पक्षाचे पहिले मराठी राष्ट्रीय अध्यक्ष होते. == भूषविलेली पदे == [[चित्र:Nitin Gadkari 1.JPG|left|thumb|200px|नितीन गडकरी भावमुद्रा]] * माजी मंत्री, सार्वजनिक बांधकाम विभाग (महाराष्ट्र शासन) व पालकमंत्री, [[नागपूर]], [[महाराष्ट्र]].(कार्यकाळ: २७ मे १९९५ ते १९९९)<ref name="nagpurpulse1">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|title=Nitin Gadkari &#124|publisher=Nagpurpulse.com|date=|accessdate=2012-07-11|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314004931/http://www.nagpurpulse.com/nitin-gadkari|url-status=dead}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *चेअरमन, पुर्ती उद्योग समूह<ref name="nagpurpulse1"/> * विरोधी पक्षनेते, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]]<ref name="nagpurpulse1"/> * सदस्य (आमदार), महाराष्ट्र विधान परिषद, (पदवीधर मतदारसंघ) महाराष्ट्र. (वर्ष-१९८९, १९९०, १९९६ व बिनविरोध-२००२)<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी सदस्य, हाय पॉवर कमेटी फॉर प्रायव्हटायझेशन, महाराष्ट्र शासन.<ref name="nagpurpulse1"/> *माजी-अध्यक्ष, महाराष्ट्र रस्ते विकास महामंडळ<ref name="nagpurpulse1"/> * अध्यक्ष, प्रधानमंत्री ग्रामसडक योजना,<ref name="nagpurpulse1"/> * प्रदेशाध्यक्ष, [[भारतीय जनता पक्ष]],महाराष्ट्र प्रदेश.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |title=बायोग्राफि ऑफ नितीन गडकरी |publisher=Silobreaker |date= |accessdate=2012-07-11 |archive-date=2012-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312041132/http://www.silobreaker.com/biography-for-nitin-gadkari-5_2262839612219064320_4 |url-status=dead }}(इंग्रजी मजकूर)</ref> *राष्ट्रीय अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पार्टी]],<ref>{{स्रोत बातमी| दुवा=http://economictimes.indiatimes.com/features/sunday-et/dateline-india/Gadkari-becomes-the-youngest-BJP-president/articleshow/5357402.cms एकॉनॉमिक टाइम्स.कॉम| work=द टाइम्स ऑफ इंडिया | title=फिचर्स | date=2009-12-20}}(इंग्रजी मजकूर)</ref> ==इतर महत्त्वाची माहिती== ते एक शेतकरीही आहेत.तसेच उद्योजकही आहेत.<ref name="nagpurpulse1"/> {{विस्तार}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{१६व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{१७व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:गडकरी,नितीन जयराम}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:नागपूरचे खासदार]] [[वर्ग:नागपूर मधील राजकारणी]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार]] kzp3n0jx5d7kbt4zyrterdzzthpfsli 0 60079 2686842 2651013 2026-05-31T05:19:53Z ~2026-32422-72 183705 /* */ 2686842 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर | पदवी = | चित्र = Ahilya Bai Holkar.jpg | चित्र_शीर्षक = महाराणी पुण्यशलोक अहिल्यादेवी होळकर | राजध्वज_चित्र = Flag of the Maratha Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = | पूर्ण_नाव = | इतर_पदव्या = पुण्यश्लोक ,राजमाता, धर्म रक्षक | जन्म_दिनांक = [[३१ मे]], [[इ.स. १७२५|१७२५]] | जन्म_स्थान = चौंडी (मल्हारपीठ) [[अहिल्यानगर जिल्हा]] | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय |1795|8|13|1725|5|31}} | मृत्यू_स्थान = [[इंदौर]] सध्याचे ([[मध्यप्रदेश]]) | पूर्वाधिकारी = [[मल्हारराव होळकर]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तुकोजीराव होळकर]] | वडील = माणकोजी शिंदे | आई = सुशिलाबाई शिंदे | पत्नी = | इतर_पत्नी = | पती = [[खंडेराव होळकर]] | इतर_पती = | संतती = [[मालेराव होळकर]], मुक्ताबाई | राजवंश = [[होळकर घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[ हिंदु ]] | मंदिर = [[काशी विश्वेश्वर]] आदी मंदिर | तळटिपा = |}} '''पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर''' ([[३१ मे]], [[इ.स. १७२५|१७२५]] - [[१३ ऑगस्ट]], [[इ.स. १७९५|१७९५]], राज्यकालावधी इ.स. १७६७ - इ.स. १७९५) या [[भारत|भारतातील]], [[माळवा|माळव्याच्या]] ''तत्त्वज्ञानी महाराणी'' म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांनी [[नर्मदा नदी|नर्मदा]] तीरी, [[इंदूर|इंदूरच्या]] दक्षिणेस असलेल्या [[महेश्वर]] या ठिकाणी आपली राजधानी हलविली. मल्हाररावांनी त्यांना प्रशासकीय व सैन्याच्या कामात पारंगत केलेल होते. त्या आधाराने अहिल्याबाईंनी इ.स. १७६६ ते इ.स. १७९५ म्हणजे त्यांच्या मृत्यूपर्यंत माळव्यावर राज्य केले होते.{{संदर्भ हवा}} होळकर यांचा जन्म ३१ मे इ.स. १७२५ रोजी महाराष्ट्राच्या धाराशिव जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील चोराखळी या खेड्यात त्यांच्या आजोळी झाला. त्यांचे वडील माणकोजी शिंदे हे त्या गावचे पाटील होते. स्त्रीशिक्षण फारसे प्रचलित नसतानाही त्यांच्या वडिलांनी त्यांना लिहिण्यावाचण्यास शिकवले होते. मल्हारराव होळकर पुण्यास जाताना चौंडीस थांबले होते. आख्यायिकेनुसार, ८ वर्षाच्या अहिल्यादेवींना, मल्हाररावांनी एका देवळात बघितले. मुलगी आवडल्यामुळे त्यांनी तिला, स्वतःचा मुलगा [[खंडेराव होळकर|खंडेराव]] याची वधू म्हणून आणले. [[मल्हारराव होळकर|मल्हारराव होळकरांच्या]] त्या सून होत. अहिल्यादेवींचे पती [[खंडेराव होळकर]] हे इ.स. १७५४ मध्ये [[कुम्हेर]]च्या लढाईत धारातीर्थी पडले. त्यांच्या मृत्यूनंतर सासरे [[मल्हारराव होळकर|मल्हाररावांनी]] अहिल्याबाईंना सती जाऊ दिले नाही. १२ वर्षांनंतर, [[मल्हारराव होळकर]] हेही मृत्यू पावले. त्यानंतर अहिल्याबाई मराठा साम्राज्याच्या [[माळवा]] प्रांताचा कारभार बघू लागल्या. त्या लढाईत अहिल्यादेवी स्वतः सैन्याचे नेतृत्व करीत होत्या. पुढे त्यांनी [[तुकोजीराव होळकर]] यांची सेनापती म्हणून नेमणूक केली.{{संदर्भ हवा}} इंग्रजी लेखक लॉरेन्स यांनी अहिल्यादेवी होळकर, यांना [[भारत|भारताच्या]] "कॅथरीन द ग्रेट, एलिझाबेथ मार्गारेट" असे म्हणले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.mymahanagar.com/featured/ahilya-devi-holkar/96125/ |title=प्रजाहितदक्ष राजमाता अहिल्यादेवी होळकर |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= | संकेतस्थळ=mymahanagar.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20190609025921/https://www.mymahanagar.com/featured/ahilya-devi-holkar/96125/ |विदा दिनांक=९ जून २०१९}}</ref> थोडक्यात अहिल्याबाई यांची तुलना रशियाची राणी [[कॅथरीन द ग्रेट]], इंग्लंडची राणी [[पहिली एलिझाबेथ, इंग्लंड|एलिझाबेथ]] तसेच डेन्मार्कची राणी [[मार्गारेट पहिली, डेन्मार्क|मार्गारेट]] यांच्याशी एकत्रित केली आहे. त्याने म्हणले आहे की ज्या वेळेस जगातील सर्वात महान स्त्रीयांचा इतिहास लिहिला जाईल त्या वेळेस पुण्यशलोक अहिल्यादेवी होळकर यांचे नाव सर्व प्रथम लिहिले जाईल. अहिल्याबाई होळकर या उचित न्यायदानासाठी प्रसिद्ध होत्या. त्यांनी भारतभरात अनेक हिंदू मंदिरे व नदीघाट बांधले, एवढचं नाही तर त्यानी लोकांना रोजगार निर्माण व्हावा म्हणून औद्योगिक धोरण आखल प्रसिद्ध हिंदू मंदिराचा त्यांनी जीर्णोद्धार केला; महेश्वर व इंदूर या गावांना सुंदर बनवले. त्या अनेक देवळांच्या आश्रयदात्या होत्या. त्यांनी अनेक तीर्थक्षेत्री धर्मशाळांचे बांधकाम केले. त्यांत [[द्वारका]], [[वाराणसी|काशी]], [[उज्जैन]], [[नाशिक]], पुरी [[जगन्नाथ मंदिर]] व [[वैजनाथ|परळी वैजनाथ]] यांचा प्रामुख्याने समावेश आहे. वेरावळ येथील [[सोरटी सोमनाथ|सोमनाथ]]चे गझनीच्या महंमदाने ध्वस्त केलेले देऊळ बघून अहिल्यादेवींनी शेजारीच एक [[शिव|शंकराचे]] एक देऊळ बांधले. सोमनाथला जाणारे लोक या देवळालाही भेट देतात. अहिल्याबाईंना प्रजेस कल्याणकारी असे काम करण्याची आवड होती.{{संदर्भ हवा}} ==शासक== इ.स. १७६५ मध्ये सत्तेसाठी झालेल्या एका लढाईदरम्यान लिहिलेल्या एका पत्रावरून मल्हाररावांचा अहिल्याबाईंच्या कर्तृत्वावर किती विश्वास होता हे दिसून येते. ''"चंबळ पार करून ग्वाल्हेर येथे जावा. तेथे तुम्ही ४-५ दिवस मुकाम करू शकता.तुम्ही मोठे सैन्य ठेवू शकता व त्यांचे शस्त्रांसाठी योग्य तजवीज करा.....कूच करतांना,मार्गावर तुम्ही सुरक्षेसाठी चौक्या लावा."'' पूर्वीच शासक म्हणून प्रशिक्षित असल्यामुळे मल्हारराव व खंडेराव यांच्या मृत्यूनंतर अहिल्यादेवींनी स्वतःलाच राज्यकारभार पाहू देण्याची अनुज्ञा मिळण्यासठी पेशव्यांना विनंती केली. त्यांनी शासन करण्यास माळव्यात अनेकांचा विरोध होता, पण होळकरांचे सैन्य अहिल्याबाईंच्या नेतृत्वाखाली काम करण्यास उत्सुक होते. पेशव्यांनी परवानगी दिल्यावर त्यांनी आपल्याला विरोध करणाऱ्यांना चाकरीत घेतले व [[तुकोजीराव होळकर]] (मल्हाररावांचा दत्तक पुत्र) यास सेनापतीपद देउन अहिल्यादेवी होळकरांनी माळव्यास प्रयाण केले. {{बदल}} अहिल्यादेवींनी पडदा प्रथा कधीच पाळली नाही. त्या रोज जनतेचा दरबार भरवीत असत व लोकांची गाऱ्हाणी ऐकण्यास नेहमीच उपलब्ध असत. जरी राज्याची राजधानी ही [[नर्मदा|नर्मदातीरावर]] असलेल्या [[महेश्वर]] येथे होती तरीही, [[इंदूर]] या खेड्याचा विकास करून त्याचे सुंदर मोठ्या शहरात रूपांतर करणे, हे अहिल्यादेवींनी केलेले फार मोठे काम होते. त्यांनी माळव्यात रस्ते व किल्ले बांधले, अनेक उत्सव भरवले, [[हिंदू]][[मंदिर|मंदिरांमध्ये]] कायमस्वरूपी पूजा सुरू रहावी म्हणून अनेक दाने दिली. माळव्याबाहेरही त्यांनी मंदिरे, घाट, विहिरी, तलाव व धर्मशाळा बांधल्या. [[भारतीय संस्कृती कोश|भारतीय संस्कृती कोशात]] अहिल्यादेवी होळकरांनी केलेल्या बांधकामांची यादी आहे - काशी, गया, सोमनाथ,अयोध्या, मथुरा, हरिद्वार, कांची, अवंती, द्वारका, बद्रीकेदार, रामेश्वर व जगन्नाथपुरी वगैरे. अहिल्यादेवींस, सावकार, व्यापारी, शेतकरी इत्यादी आर्थिकदृष्ट्या सुदृढ झालेले बघून आनंद होत असे. परंतु त्यांनी त्यांच्यावर आपला अधिकार असल्याचे कधीच जाणवू दिले नाही. त्यांनी सर्व राज्यकारभार हा सुखी व धनाढ्य लोकांकडून नियमांतर्गत मिळालेल्या धनापासून चालविला होता, असे दिसते. अहिल्यादेवींनी जनतेच्या/रयतेच्या काळजीपोटी अनेक गोष्टी केल्या. त्यांनी अनेक विधवांना पतीची मिळकत त्यांच्यापाशीच ठेवण्यात मदत केली. अहिल्यादेवींच्या राज्यात कोणीही विधवा मुलाला दत्तक घेऊ शकत असे. एकदा त्यांच्या एका मंत्र्याने लाच घेतल्याशिवाय दत्तक घेण्याच्या मंजुरीस नकार दिला, तेव्हा अहिल्यादेवींनी दत्तकविधानाचा कार्यक्रम स्वतः प्रायोजित करून, रीतसर कपडे व दागिन्यांचा आहेर दिला. अहिल्यादेवी होळकरांच्या स्मृतीस अभिवादन म्हणून, सन १९९६ मध्ये, इंदुरातील नागरिकांनी त्यांच्या नावाने एक पुरस्कार सुरू केला. तो, दरवर्षी, जनसेवेचे विशेष काम करणाऱ्यास दिला जातो. भारताच्या पंतप्रधानांनी पहिल्या वर्षी तो पुरस्कार [[नानाजी देशमुख]]ांना दिला. अहिल्याबाई होळकर यांच्या स्मरणार्थ, [[इंदूर]] येथील विश्वविद्यालयास त्यांचे नाव दिले आहे. तसेच त्यांचे नावाचे [[पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ]] हे एक विद्यापीठ [[सोलापूर]]ला आहे. भिल्ल व गोंड या राज्याच्या सीमेवर असलेल्या जमातींमधील वाद अहिल्यादेवी सोडवू शकल्या नाहीत. तरीही, त्यांनी  त्या लोकांना पहाडातील निरुपयोगी जमीन दिली आणि त्यांना, त्या क्षेत्रातून जाणाऱ्या सामानावर थोडा 'कर' घेण्याचा अधिकार दिला. यासाठी रायगंण सुभ्यावर नवापुर या ठिकाणी ठिंगळे भिल्ल सरदार यांना अधिकार दिले त्यामुळे भिल्ल जमाती होळकराच्या सैन्यात आले व त्यांनी सुरते वर वचक बसवला. याही बाबतीत, (आंग्ल लेखक) 'माल्कम' यांच्यानुसार, अहिल्यादेवींनी' त्यांच्या सवयींवर लक्ष ठेवले'. महेश्वर येथील अहिल्यादेवींची राजधानी ही जणू काव्य, संगीत, कला व उद्योग यांची संस्थाच होती. महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध मराठी कवी [[मोरोपंत]] व शाहीर [[अनंतफंदी]] यांना व संस्कृत विद्वान खुशालीराम यांना अहिल्याबाईंनी आश्रय दिला. कारागरांना, मूर्तिकारांना व कलाकारांना त्यांच्या राजधानीत सन्मान व वेतन मिळत असे. त्यांनी महेश्वर शहरात एक कपड्याची गिरणीपण सुरू केली. एकोणीसाव्या व विसाव्या शतकातील भारतीय, इंग्रजी व अमेरिकन इतिहासकार हे मान्य करतात की, अहिल्यादेवी होळकरांस माळवा व महाराष्ट्रात, त्या काळी व आताही, संताचा सन्मान दिला जातो. इतिहासाच्या कोणाही अभ्यासकास ते मत खोडून काढण्याजोगे आजवर काहीही सापडलेले नाही. राजकारणातील बारकावे व तत्त्व व्यावहारिक नीती नियम व सूत्रे आपल्या देशाची राजकीय, सामाजिक, भौगोलिक स्थिती, रणांगणावरील आखाडे व अडचणी आणि बारकावे समजून घेतले. मल्हारराव यांच्या गैरहजेरीत सर्व कारभार करण्यात त्या पारंगत झाल्या. ज्या काळी दळणवळणाची साधने फारच कमी होती किवा म्ह्टले तर नव्हती अशी परस्थिती होती अश्या खडतर काळात त्यांनी भारतातील तिर्थक्षेत्रांच्या ठिकाणी व राज्यात मंदिरे धर्मशाळा तलाव, विहिरी, पाणपोई, घाट अशी अनेक समाज उपयोगी कामे केली. आज ही वास्तुशिल्पे व त्यांनी उभारलेली स्थापत्य कला मातोश्रीच्या भव्य कार्याची साक्ष देत उभी आहेत. वास्तुशिल्प व बांधकाम केल्यामुळे कारागिरांची कला जोपासून संकृतीचा वारसा तर जपलाच पण त्याच बरोबर गोरगरीब जनतेच्या हाताला काम मिळवून दिले. त्यांच्या कामगिरीचा हा दुहेरी बाणा निश्चीतच अभिमानास्पद आहे '''सेन्या तुकडी''' ज्या प्रमाणे आहिल्यादेवी लोककल्यान आणि समाज सुधारना करीत त्याच प्रमाने लोकांमधे समानता अनन्याच काम करीत आहिल्यादेवी नी आपल्या सेन्या मध्ये पुरुषा ना संधी देत त्याच प्रमाने महिला नाही संधी मिळत आणि म्हणुनच आहिल्यादेवी नी सेन्या मध्ये महिला ची ही एक मोठी तुकडी खास सामावुन घेतली आणि म्हणुनच आहिल्यादेवी ना समान न्याय करनार्या '''न्यायदेवता''' म्हनुन आहिल्यादेवी ना ओळखल जातं '''शेती व शेतकरी उद्धाराची कार्य'''; शेतकरी सुखी तर जग सुखी या संकल्पनेतून शेतकऱ्यांच्या जाचक करातून मुक्त केले. अनेक ठिकाणी तलाव व विहिरी बांधल्या. शेतकऱ्यांना गोपालनाचे महत्त्व पटवून प्रजेला गाई देऊन मोठ्या प्रमाणात गोपालन घडवून आणले. '''गुणग्राहता'''; मातोश्रीची लोककल्याणाची कीर्ती ख्याती ऐकुन अनेक विद्वन लोक त्यांची भेट घेण्यास येत असत आणि नंतर त्या ठिकाणीच राहत असत. अनेक विषयाचे विद्वान, शास्त्री पंडीत, व्याकरणकार, कीर्तनकार, ज्योतिषी, पुजारी, वैद्य, हकीम यानाही त्या मुद्दाम बोलावून घेऊन त्यांना त्या राजाश्रय देत असत. महेश्वर नगरीत वास्तव करीत होते म्हणूनच महेश्वर नगरी त्याकाळी संस्कृती विद्वान व धर्माचे माहेरघर म्हणून नावारूपाला आली होती . ग्रंथ संपंदा- निर्मिती छापखाने नसल्याने त्या काळी धर्माचे तत्त्वज्ञान जाणून घेण्याकरिता हस्तलिखिते यावरच अवलंबून राहावे लागत होते. हस्तलिखिते लिहिणारे मोठ्या प्रमाणात रकमेची मागणी करत असत. ज्या प्रमाणे हिरा व रत्ने पारखणाऱ्या जवाहिऱ्याप्रमाणे त्या विद्द्येची महत्त्व जाणत असल्याने त्याच्या मागणीप्रमाणे रक्कम देऊन ग्रंथाची हस्तलिखिते तयार करून विद्वान विद्यार्थ्यांसाठी अनमोल ग्रंथसंपदा निर्माण करून जतन केली. शाळा काढून विद्याप्रसाराचे काम केले. '''अंधश्रद्धा निवारण'''; या काळात सती जाण्याची मोठी रूढी व परंपरा होती. सती गेल्याने पुण्य व न गेल्याने पाप असा समज समाजात रूढ होता. रामायण आणि महाभारत यामध्ये अनेक युद्ध होऊनही कोणी सती गेल्याचा उल्लेख नाहीत असे अनेक दाखले देऊन सती प्रथेला शास्त्राचा आधार नाही हे प्रजेला पटवून दिले. कालांतराने १८२९ साली राजाराम मोहन रॉय यांचा प्रयत्नामुळे सतीची अनिष्ट चाल कायद्याने बंद करण्यात आली यावरून अहिल्याबाई होळकर यांच्या दूरदृष्टतेची प्रचीती आपणास यते. '''चोर व दरोडेखोर यांचे मत परिवर्तन;''' त्या काळी प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना व प्रजेची चोर दरोडेखोर व भिल्ल लुटमार करीत असत अशा लुटारू लोकांना ठिंगळे सरदारांमार्फत सैन्यात सामील करून पाळीव पशु व गायी, म्हशी आणि शेत जमीनी दिल्या व त्यांचे मत परिवर्तन केले व ते लोक शेती करू लागले त्यामुळे त्यांचा उदरनिर्वाहाचा प्रश्न मिटला. भिल्ल लोकांना भिलकवाडी कर घेण्याची परवानगी दिली. एवढे करूनही प्रजेला त्रस्त करणाऱ्या या लोकांना त्यांनी तोफेच्या तोंडी देऊन एक प्रकारचा दरारा नर्माण केला. '''न्यायप्रियता'''; अहिल्याबाई होळकर यांच्या न्यायप्रियतेची ख्याती सर्व दूर पसरली होती. सर्वांना समान न्याय हा त्यांचा बाणा होता. त्यांच्या संस्थानचा सुभेदार तुकोजी होळकर यांच्या मुलाने प्रजेला त्रास दिला म्हणून त्याला तुरुंगात डांबले. तर [अहिल्यादेवी च्या सर्वांना समान न्याय या विचाराने डाॅ .बाबासाहेब आंबेडकर हे सुद्धा प्रभावित होते ] '''शोकात्म अखेर – मृत्यू;''' महेश्वर येथे संस्कृत पाठशाळा सुरू केली. अन्नछत्रे घातली. अनेक ठिकाणी मंदिरे बांधली. गुजराथेतील सोरटी सोमनाथाच्या मंदिराचा जिर्णोद्धार केला. असे पुण्यसंचयाचे काम अहिल्यादेवी करीत होत्या. तशातच त्यांचा नातू तेराव्या वर्षी मरण पावला. काही दिवसातच जावई लढाईत कामी आला आणि मुलगीही सती गेली. आयुष्यभर कोसळलेल्या संकटांनी त्यांचा अंत पाहिला होता. त्यांची प्रकृती बिघडत गेली आणि अखेर १३ ऑगस्ट १७९५ रोजी त्यांनी शांतपणे मृत्यूला जवळ केले.{{संदर्भ हवा}} == अहिल्यादेवी यांच्याबद्दलची मते == [[चित्र:Ahilya Bai Fort, Maheshwar, Madhya Pradesh.jpg|thumb|right|अहिल्यादेवी होळकर यांचा किल्ला]] "अहिल्यादेवी एक अतिशय योग्य शासक व संघटक होत्या. मध्य भारताच्या [[इंदूर|इंदूरमधील]] त्याचा राज्यकाळ सुमारे तीस वर्षे चालला. हा एक स्वप्नवत काळ होता. या काळात कायद्याचे राज्य होते आणि त्यामुळे त्या काळात जनतेची भरभराट झाली. अहिल्यादेवी होळकरांना जीवनकालात तर सन्मान मिळालाच पण मृत्यूनंतरही लोकांनी त्यांना संताचा दर्जा दिला."<ref>जवाहरलाल नेहरू : डिस्कव्हरी ऑफ इंडिया, २००४, पान -३०४</ref> "ज्याप्रमाणे [[शिवाजी महाराज]] हे जसे पुरुषांमधले उत्तम राजे होते, तसेच अहिल्यादेवी ही स्त्रियांमधील उत्तम राज्यकर्ती होती. तिच्या चांगल्या बुद्धीचे, चांगुलपणाचे व गुणांचे उदाहरण देता येऊ शकते. अशी अहिल्यादेवी ही एक महान स्त्री होती."{{संदर्भ हवा}} "आपल्या असामान्य कर्तृत्वाने अहिल्यादेवींनी रयतेचे मन जिंकले. नाना फडणवीसांसकट अनेक उच्च धुरीण आणि माळव्यातील लोकांनुसार ती एक दिव्य अवतार होती. ती आजतागायतची सर्वांत शुद्ध व उदाहरण देण्याजोगी शासक होती.<ref>माल्कम जे . अ मेमॉयर ऑफ सेन्ट्रल इंडिया, तसेच म.ब. कामत व व्ही.बी. खेर यांच्या "अहिल्याबाई होळकर : वैचारिक राणी , पान ८५, आणि जॉन केय यांच्या इंडिया: अ हिस्टोरी, पान ४०७</ref> अलीकडच्या काळातील चरित्रकार अहिल्यादेवींना 'तत्त्वज्ञानी राणी' असे संबोधतात. याचा संदर्भ बहुतेक 'तत्त्वज्ञानी राजा' [[भोज]] याच्याशी असावा.<ref>जॉन किय, इंडिया: अ हिस्टोरी , पान ४०७ , गोर्डन एस , दि मराठाज पान १६२</ref> अहिल्यादेवी होळकर ह्या एक खरोखरीच विस्तृत राजकीय दृश्यपटलाच्या एक सूक्ष्म अवलोकनकर्त्या होत्या. सन १७७२ मध्ये [[पेशवा|पेशव्यांना]] लिहिलेल्या एका पत्रात त्यांनी ब्रिटिशांबरोबर हातमिळवणी करण्याबाबत एक ताकीद दिली होती. त्यांना कवटाळणे हे अस्वलास कवटाळण्याजोगे असल्याचे त्यांनी नोंदले आहे :" वाघासारखे इतर प्राणी हे शक्ती वा युक्तीने मारले जाऊ शकतात, परंतु अस्वल मारणे हे फारच कठीण असते. सरळ त्याच्या चेहऱ्यावर वार केल्यासच ते मरते. एकदा त्याच्या मजबूत पकडीत सापडल्यावर ते त्याच्या शिकारीस, गुदगुल्या करून ठार मारते. असाच इंग्रजांचा मार्ग आहे. हे बघता, त्यांच्यावर मात करणे कठीण आहे.<ref>जॉन किय, इंडिया: अ हिस्टोरी , पान ४२५, सरदेसाई जी.एस., रियासत , मुंबई १९२५, एम.बी. कामत , व्ही.बी. खेर : अहिल्याबाई होळकर : एक वैचारिक राणी पान १२६</ref> "या इंदूरमधील शासकांनी, त्यांच्या अखत्यारीत असलेल्या सर्वांस चांगले काम करण्यास प्रोत्साहन दिले. व्यापाऱ्यांनी चांगल्या कपड्यांचे उत्पादन केले, व्यापार वाढला, शेतकरी हे शांततेत व दबावरहित होते. कोणतेही प्रकरण राणीच्या निदर्शनास आले की ते कडकपणे हाताळले जाई. अहिल्यादेवीना आपल्या प्रजेचा उत्कर्ष आवडत असे. तसेच ती प्रजा राजा हिसकावून घेईल म्हणून आपली संपत्ती उघड करण्यास घाबरत नाही, हे बघणे आवडत असे. दूरदूरपर्यंत, रस्त्यांच्या कडेला, दाट छायादार वृक्ष लावण्यात आले होते, विहिरी केल्या होत्या, पथिकांसाठी विश्रांतीगृहे. गरीब, घर नसलेले व अनाथ या सर्वांना त्यांच्या जरुरीनुसार, सर्व मिळत होते. बहुत काळापासून, भिल्ल लोक पहाडांतून सामानाची नेआण करत असतांना लूटमार करीत असत. अहिल्याबाईंनी भिल्ल लोकांना त्यापासून मुक्ती मिळवून दिली व प्रामाणिकपणे शेती करण्याची संधी त्यांना देऊ केली. सर्व समाजाला अहिल्यादेवी आवडत असत आणि तो त्यांच्या उदंड आयुष्याची प्रार्थना करी. त्यांच्या कन्येने तिचा पती, यशवंतराव फानसे यांच्या मृत्यूनंतर सती जाणे हे अहिल्यादेवींच्या आयुष्यातले शेवटचे सर्वात मोठे दुःख होते.<ref>डॉ. अनी बेजंट, अहिल्यादेवी - अ ग्रेट रूलर, चिल्ड्रेन ऑफ मदरलॅन्ड , पान २९० - २९१ .</ref> वयाच्या ७०व्या वर्षी अहिल्यादेवी होळकरांची प्राणज्योत मावळली. भारत स्वतंत्र झाल्यावरही पुढील अनेक वर्षे शेजारील भोपाळ, जबलपूर किंवा ग्वाल्हेर या शहरांपेक्षा इंदूर सर्व बाबतीत प्रगतिशील राहिले. याच्या मागे अहिल्यादेवीची दूरदृष्टी होती. [[चित्र:Ahilya Ghat by the Ganges, Varanasi.jpg|right|thumb|अहिल्याबाई होळकर यांनी गंगेवर बांधलेला घाट]] == सन्मान == [[File:Ahilyabai Holkar 1996 stamp of India.jpg|इवलेसे|अहिल्याबाई होळकर यांच्यावरील पोस्टाचे तिकीट (१९९६)]] अहिल्यादेवींच्या सन्मानाप्रीत्यर्थ व स्मृतिप्रीत्यर्थ भारत सरकारने २५ ऑगस्ट १९९६ रोजी एक टपाल तिकिट जारी केले.<ref>[http://www.indianpost.com/viewstamp.php/Alpha/A/AHILYABAI%20HOLKAR]</ref> या अशा शासनकर्तीस मानवंदना म्हणून इंदूरच्या विमानतळाचे नाव "[[देवी अहिल्याबाई होळकर विमानतळ|देवी अहिल्या इंटरनॅशनल एअरपोर्ट (इंदूर)]]" असे ठेवण्यात आले आहे, आणि इंदूर विद्यापीठास "देवी अहिल्या विश्वविद्यालय" असे नाव देण्यात आले आहे".<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=१०१ कर्तुत्वान स्त्रिया|last=कर्वे|first=स्वाती|publisher=उत्कर्ष प्रकाशन|year=२०१४|isbn=978-81-7425-310-1|location=पुणे|pages=३७}}</ref> महाराष्ट्रातील सोलापूर विद्यापीठाचे नवीन नाव '[[पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ]]' ठेवण्यात आले आहे. अहिल्याबाई होळकर यांच्या स्मरणार्थ १३ मार्च २०२४ रोजी महाराष्ट्र सरकारने अहमदनगरचे नामांतर '''अहिल्यानगर''' असे केले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Banerjee|first=Shoumojit|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/maharashtras-ahmednagar-to-be-officially-called-ahilyanagar/article67947010.ece|title=Maharashtra’s Ahmednagar to be officially called ‘Ahilyanagar’|date=2024-03-13|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == होळकर यांची देशभरातील कामे== [[चित्र:Ahilyabai Holkar statue in Aurangabad.jpg|thumb|right|[[छत्रपती संभाजीनगर]] मधील अहिल्यादेवी यांचा पुतळा]]''' [[File:AHILYADEVI STATUE MANJARI.jpg|thumb| [[अहिल्यानगर]] जिल्ह्यातील राहुरी तालुक्यातील मांजरी गावातील अहिल्यादेवी यांचा पुतळा ]] [[File:Punyashlok 300 Logo.jpg|thumb|अहिल्यादेवी होळकर यांच्या 300 व्या जयंतीनिमित्त महाराष्ट्र सरकारने हा लोगो तयार केला आहे]] अहिल्यादेवींच्या काळातील किल्ले व भुईकोट:''' # किल्ले [[महेश्वर]] # इंदोरचा [[राजवाडा]] # चांदवडचा [[रंगमहाल]] # [[वाफगाव]] - यशवंतराजे होळकर यांचे जन्मस्थळ # [[खडकी-पिंपळगाव]] : [[होळकर वाडा]] # [[काठापूर]] : होळकर वाडा किंवा [[वाघ वाडा]] # [[पंढरपूर]] : होळकर वाडा # [[लासलगाव]] : अहिल्यादेवींचा किल्ला # [[पळशी]] : पळशीकर वाडा(होळकरांचे दिवाण) # [[रायकोट किल्ला]] कोंडाईबारी घाट # '''अहिल्यादेवींच्या काळातील [[मंदिरे]] [[बारव]] व [[धर्मशाळा]] :''' *[[अकोले तालुका]]- विविध ठिकाणी विहिरी उदा. [[वाशेरे]], [[वीरगाव]], [[औरंगपूर]]. * [[वीरगाव]] - बारव * [[अंबा गाव]] – [[दिवे]]. * [[अमरकंटक]] (मप्र)- श्री विघ्नेश्वर, कोटितीर्थ, गोमुखी, धर्मशाळा व वंश कुंड * [[अलमपूर]] (मप्र) – [[हरीहरेश्वर]], [[बटुक]], मल्हारीमार्तंड, सूर्य, रेणुका,राम, हनुमानाची मंदिरे, लक्ष्मीनारायणाचे,मारुतीचे व नरसिंहाचे मंदिर, खंडेराव मार्तंड मंदिर व [[मल्हाररावांचे स्मारक]] * [[आनंद कानन]] – श्री विघ्नेश्वर मंदिर. * [[अयोध्या]] (उ.प्र.)– श्रीरामाचे मंदिर, श्री त्रेता राम, श्री भैरव, नागेश्वर/सिद्धार्थ मंदिरे, शरयू घाट, विहिरी, स्वर्गद्वारी मोहताजखाना, अनेक धर्मशाळा. * [[आमलेश्वर]], त्र्यंबकेश्वर मंदिरांचा जीर्णोद्धार * [[उज्जैन]] (म.प्र.)– चिंतामणी गणपती,जनार्दन,श्री लीला पुरुषोत्तम,बालाजी तिलकेश्वर,रामजानकी रस मंडळ, गोपाल, चिटणीस, बालाजी, अंकपाल, शिव व इतर अनेक मंदिरे,१३ घाट, विहिरी व अनेक धर्मशाळा इत्यादी. * [[ओझर]] (अहमदनगर) (महाराष्ट्र) – २ विहिरी व एक कुंड. * [[इंदूर]] – अनेक मंदिरे व घाट * [[ओंकारेश्वर]] (मप्र) – मामलेश्वर महादेव, * [[कर्मनाशिनी नदी]] – पूल * [[काशी]] (बनारस) – काशी विश्वनाथ,श्री तारकेश्वर, श्री गंगाजी, अहिल्या द्वारकेश्वर, गौतमेश्वर व अनेक महादेव मंदिरे, मंदिरांचे घाट, मनकर्णिका, दशास्वमेघ, जनाना, अहिल्या घाट, उत्तरकाशी, रामेश्वर पंचक्रोशी, कपिलधारा धर्मशाळा, शीतल घाट. * [[केदारनाथ]] – धर्मशाळा व कुंड * [[कोल्हापूर]] (महाराष्ट्र) – मंदिर-पूजेसाठी साहाय्य. * [[कुम्हेर]] – विहीर व राजपुत्र खंडेरावांचे स्मारक. * [[कुरुक्षेत्र]] (हरयाणा) - शिव शंतनु महादेव मंदिरे,पंचकुंड व लक्ष्मीकुंड घाट. * [[गंगोत्री]] –विश्वनाथ, केदारनाथ, अन्नपूर्णा, भैरव मंदिरे, अनेक धर्मशाळा. * [[गया]] (बिहार) – [[विष्णूपद मंदिर]]. * [[गोकर्ण]] – रावळेश्वर महादेव मंदिर, होळकर वाडा, बगीचा व गरीबखाना. * [[घृष्णेश्वर]] (वेरूळ) (महाराष्ट्र) – शिवालय तीर्थ. * [[चांदवड]] [[वाफेगाव]] (महाराष्ट्र) – विष्णूचे व रेणुकेचे मंदिर. * [[चिखलदा]] – अन्नछत्र * [[चित्रकूट]] (उ.प्र.) - श्रीरामचंद्राच्या मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा * [[चौंडी]] – चौडेश्वरीदेवी मंदिर, सिनेश्वर महादेव मंदिर, अहिल्येश्वर मंदिर, धर्मशाळा व घाट * [[जगन्नाथपुरी]] (ओरिसा) – श्रीरामचंद्र मंदिर, धर्मशाळा व बगीचा * [[जळगांव]] (महाराष्ट्र) - राम मंदिर * [[जांबगाव]] – रामदासस्वामी मठासाठी दान * [[जामघाट]] – भूमिद्वार * [[जेजुरी]](महाराष्ट्र) – मल्हारगौतमेश्वर, विठ्ठल, मार्तंड मंदिरे, जनाई महादेव व मल्हार या नावाचे तलाव. * [[टेहरी]] (बुंदेलखंड) – धर्मशाळा. * [[तराना]]? – तिलभांडेश्वर शिव मंदिर, खेडपती, श्रीराम मंदिर, महाकाली मंदिर. * [[त्र्यंबकेश्वर]] (नाशिक) (महाराष्ट्र)– कुशावर्त घाटावर पूल. * [[द्वारका]] (गुजरात) – मोहताजखाना, पूजागृह व पुजाऱ्यांना काही गावे दान. * [[श्री नागनाथ]] (दारुकावन) – १७८४मध्ये पूजा सुरू केली. * [[नाथद्वार]] – अहिल्या कुंड, मंदिर, विहीर. * [[निमगाव]] (नाशिक) (महाराष्ट्र)– विहीर. * नीलकंठ महादेव – शिवालय व गोमुख. * [[नैमिषारण्य]] (उ.प्र.) – महादेव मंडी, निमसर धर्मशाळा, गो-घाट, चक्रीतीर्थ कुंड. * [[नैम्बार]] (मप्र) – मंदिर * [[पंचवटी]] (नाशिक)(महाराष्ट्र)– श्री राम मंदिर, गोरा महादेव मंदिर, विघ्नेश्वर मंदिर, धर्मशाळा, रामघाट. * [[पंढरपूर]] (महाराष्ट्र) – श्री राम मंदिर, तुळशीबाग, होळकर वाडा, सभा मंडप, धर्मशाळा व मंदिरास चांदीची भांडी दिली. बाजीराव विहीर *[[पिटकेश्वर]], ता. इंदापूर - पंढरपूर वारीच्या जुन्या मार्गावर बांधलेली बारव <ref>{{जर्नल स्रोत|last=शेळके|first=प्रा. नीलेश केदारी|date=जून २०१८|title=अहिल्याबाई होळकरांचे पिटकेश्वर येथील दोन नवीन शिलालेख|journal=संशोधक|volume=२|pages=१४}}</ref> * [[पिंपलास]] (नाशिक) (महाराष्ट्र)– विहीर. * [[पुणतांबे]] (महाराष्ट्र) – गोदावरी नदीवर घाट. * [[पुणे]] (महाराष्ट्र) – घाट (कोणता घाट?) * [[पुष्कर]] – गणपती मंदिर,मंदिरे,धर्मशाळा व बगीचा. * [[प्रयाग]] (अलाहाबाद,उ.प्र.) - विष्णू मंदिर, घाट व धर्मशाळा, बगीचा, राजवाडा. * [[बद्रीनारायण]] (उ.प्र.) –श्री केदारेश्वर मंदिर, हरिमंदिर, अनेक धर्मशाळा (रंगदचाटी, बिदरचाटी, व्यासंग, तंगनाथ, पावली) मनु कुंड (गौरकुंड व कुंडछत्री), [[देवप्रयाग]] येथील बगीचा व गरम पाण्याचे कुंड, गायींच्या चरण्यासाठी कुरणे. * [[बऱ्हाणपूर]] (मप्र) – घाट व कुंड. * [[बिठ्ठूर]] – ब्रह्मघाट * [[बीड]] (महाराष्ट्र)– घाटाचा जीर्णोद्धार. * [[बेल्लूर]] (कर्नाटक) – गणपती, पांडुरंग, जलेश्वर, खंडोबा, तीर्थराज व अग्नि मंदिरे, कुंड *' ''[[भरतपूर]]''' – मंदिर, धर्म शाळा व कुंड. * [[भानपुरा]] – नऊ मंदिरे व धर्मशाळा. * [[भीमाशंकर]] (महाराष्ट्र) – गरीबखाना *[[भुसावळ]] (महाराष्ट्र) - [[चांगदेव मंदिर]] * [[मंडलेश्वर]] – शिवमंदिर घाट * [[मनसा]] – सात मंदिरे. * [[महेश्वर]] - शंभरावर मंदिरे, घाट, धर्मशाळा व घरे. * [[मामलेश्वर महादेव]] – [[दिवे]]. * [[मिरी]] ('''अहिल्यानगर''') (महाराष्ट्र) – सन १७८० मध्ये भैरव मंदिर * [[रामपुरा]] – चार मंदिरे, धर्मशाळा व घरे. *[[रामेश्वर]] (तामिळनाडु) – हनुमान व श्री राधाकृष्ण यांची मंदिरे, धर्मशाळा, विहीर, बगीचा इत्यादी. * [[रावेर]] (महाराष्ट्र)– केशव कुंड * [[वाफगाव]](महाराष्ट्र) – होळकर वाडा व विहीर. * [[श्री विघ्नेश्वर]] – [[दिवे]] * [[वृंदावन]] (मथुरा) – चैनबिहारी मंदिर, कालियादेह घाट, चिरघाट व इतर अनेक घाट, धर्मशाळा व अन्नछत्र. * [[वेरूळ]] (महाराष्ट्र) – लाल दगडांचे मंदिर. * [[श्री वैजनाथ]] ([[परळी]],) (महाराष्ट्र)– सन १७८४ मध्ये वैद्यनाथ मंदिराचा जीर्णोद्धार. * श्री शंभु महादेव पर्वत, [[शिंगणापूर]] (महाराष्ट्र) – विहीर. * श्रीशैल मल्लिकार्जुन ([[कुर्नुल]], आंध्रप्रदेश) – शिवाचे मंदिर *[[संगमनेर]] (महाराष्ट्र)– राम मंदिर. * [[सप्‍तशृंगी]] – धर्मशाळा. * [[संभल]]? (संबळ) – लक्ष्मीनारायण मंदिर व २ विहिरी. * [[सरढाणा]] [[मीरत]] – चंडी देवीचे मंदिर. * [[साखरगाव]] (महाराष्ट्र)– विहीर. * [[सिंहपूर]] – शिव मंदिर व घाट * [[सुलतानपूर]] (खानदेश) (महाराष्ट्र)– मंदिर * [[सुलपेश्वर]] – महादेव मंदिर व अन्नछत्र * [[सोमनाथ]] मंदिर, धर्मशाळा, विहिरी. * [[सौराष्ट्र]] (गुजरात) – सन १७८५ मध्ये सोमनाथ मंदिर, जीर्णोद्धार व प्राणप्रतिष्ठा. * * [[हरिद्वार]] (उ.प्र.) – कुशावर्त घाट व मोठी धर्मशाळा. * [[हांडिया]] – सिद्धनाथ मंदिरे, घाट व धर्मशाळा * [[हृषीकेश]] – अनेक मंदिरे, श्रीनाथजी व गोवर्धन राम मंदिर *[[नंदुरबार]] (महाराष्ट्र)- विहीर *[[मुक्ताईनगर]](महाराष्ट्र)-मुक्ताबाई समाधीस्थळ कोथळी *[[समनापूर]] ता.संगमनेर(महाराष्ट्र)-पूरातन बारव(विहीर) ==अहिल्याबाई होळकर यांच्यावरील प्रकाशित पुस्तके== * 'अहिल्याबाई' : लेखक - श्री. हिरालाल शर्मा * 'अहिल्याबाई चरित्र' : लेखक - श्री. पुरुषोत्तम * 'अहिल्याबाई चरित्र' : लेखक - श्री. मुकुंद वामन बर्वे * अहिल्याबाई होळकर - वैचारिक राणी (लेखक : म.ब. कामत व व्ही.बी. खेर) * अहिल्याबाई होळकर : लेखक - [[म.श्री. दीक्षित]] * अहिल्याबाई होळकर (चरित्र), लेखक : खडपेकर * कर्मयोगिनी'' : लेखिका - [[विजया जहागीरदार]] * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर ([[जनार्दन ओक]]) * महाराष्‍ट्राचे शिल्‍पकार - तेजस्विनी अहिल्‍याबाई होळकर (लेखिका : [[विजया जहागीरदार]]; प्रकाशक : महाराष्ट्र सरकार) * शिवयोगिनी (कादंबरी, लेखिका - नीलांबरी गानू) * 'ज्ञात- अज्ञात अहिल्याबाई होळकर' लेखक - [[विनया खडपेकर]]... * पुण्यश्लोकअहिल्यादेवी आणि मराठेशाही. ...l लेखक.प्राचार्य डॉक्टर मधुकर सलगरे..2020 ==अहिल्यादेवींचे नाव असलेल्या संस्था:-== # [[देवी अहिल्याबाई होळकर विमानतळ|देवी अहिल्या इंटरनॅशनल एअरपोर्ट (इंदूर)]] (म.प्र.) # [[पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ]] * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर मेडिकल काॅलेज,बारामती जि.पुणे * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर कृषी महाविद्यालय, हाळगाव, ता.जामखेड, जि. अहिल्यानगर * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर महाविद्यालय, राणीसावरगाव, तालुका गंगाखेड, जिल्हा परभणी * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर प्रतिष्ठान (गंगापुर, तोगे नाना) * अहिल्याबाई होळकर चौक (स्टेशन रोड-उस्मानपुरा छत्रपती संभाजीनगर * अहिल्यादेवी होळकर पूल (नाशिक) * देवी अहिल्या विश्वविद्यालय (इंदूर) * अहिल्यादेवी हायस्कूल (पुणे) * देवी अहिल्या होळकर शिल्पसृष्टी, चौंडी अहिल्यानगर * अहिल्यादेवी होळकर चौक, दौंड * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर विद्यामंदिर, जेजुरी * महाराणी देवी अहिल्याबाई होळकर शिक्षण संस्था, सांगली * राजमाता पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर वाचनालय कल्लप्पवाडी, अक्कलकोट * अहिल्याबाई होळकर चौक, जोगेश्वरी (संभाजीनगर) * अहिल्याबाई होळकर चौक, हाटकरवाडी * अहिल्यानगर जिल्हा ( महाराष्ट्र ) == चित्रपट== * "देवी अहिल्याबाई" या नावाचा एक चित्रपट सन २००२ मध्ये आला होता. त्यात [[शबाना आझमी]] हिने हरकूबाईची-(खांडा? राणी, मल्हारराव होळकरांची एक पत्‍नी) भूमिका केली होती. चित्रपटात [[सदाशिव अमरापूरकर]] यांची मल्हारराव होळकर (अहिल्याबाईचे सासरे) म्हणून भूमिका होती. "पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर" या नावाचा एक चित्रपट आहे.[http://www.nfdcindia.com/view_film.php?film_id=150&categories_id=5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013172437/http://www.nfdcindia.com/view_film.php?film_id=150&categories_id=5 |date=2008-10-13 }} * अहिल्याबाईच्या जीवनावर, [[इंदूर]]च्या Educational Multimedia Research Centerने एक २० मिनिटांचा माहितीपट बनवला होता. * [[पुण्यश्लोक अहिल्याबाई]] मालिका सध्या Sony TV वर सुरू आहे. == हे सुद्धा पहा == * [[पुण्यश्लोक अहिल्याबाई]] - दूरचित्रवाहिनी मालिका * [[पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Ahilya Bai Holkar|अहिल्याबाई होळकर}} * [http://www.indiatogether.org/manushi/issue124/holkar.htm अहिल्यादेवी होळकरः भव्य साम्राज्यकर्ती, संतरूपी प्रशासक] * [https://www.britannica.com/biography/Ahilya-Bai एन्सायक्लोपीडिया ब्रिटानिकावरील संक्षिप्त माहिती] * [https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-queen-of-maheshwar-rani-ahilyabai-holkar-003310.html द क्वीन ऑफ महेश्वर: राणी अहिल्याबाई होळकर – नेटिव्ह प्लॅनेटवरील प्रवास वर्णन आणि ऐतिहासिक माहिती] * [https://www.culturalindia.net/leaders/ahilyabai-holkar.html कल्चरल इंडिया - अहिल्याबाई होळकर यांचे जीवनचरित्र]{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://indiatemples.com/the-temple-builder-queen-rani-ahilyabai-holkar/ द टेम्पल बिल्डर क्वीन: राणी अहिल्याबाई होळकर – त्यांनी पुनर्बांधणी केलेल्या मंदिरांची माहिती] {{DEFAULTSORT: होळकर, अहिल्याबाई}} {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:इ.स. १७२५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १७९५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:युद्धामधील भारतीय महिला]] [[वर्ग:भारतीय राजघराण्यातील स्त्रिया]] [[वर्ग:मध्य प्रदेशचा इतिहास]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:होळकर घराणे]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:१८ व्या शतकातील योद्धा स्त्री]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] jelr5vbdjd3ado7v7ky5jlbxbycc7v5 2686844 2686842 2026-05-31T07:56:27Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-32422-72|~2026-32422-72]] ([[User talk:~2026-32422-72|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:~2025-39107-21|~2025-39107-21]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2651013 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर | पदवी = | चित्र = Ahilya Bai Holkar.jpg | चित्र_शीर्षक = महाराणी पुण्यशलोक अहिल्यादेवी होळकर | राजध्वज_चित्र = Flag of the Maratha Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = | पूर्ण_नाव = | इतर_पदव्या = पुण्यश्लोक ,राजमाता, धर्म रक्षक | जन्म_दिनांक = [[३१ मे]], [[इ.स. १७२५|१७२५]] | जन्म_स्थान = चौंडी (मल्हारपीठ) [[अहिल्यानगर जिल्हा]] | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय |1795|8|13|1725|5|31}} | मृत्यू_स्थान = [[इंदौर]] सध्याचे ([[मध्यप्रदेश]]) | पूर्वाधिकारी = [[मल्हारराव होळकर]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तुकोजीराव होळकर]] | वडील = माणकोजी शिंदे | आई = सुशिलाबाई शिंदे | पत्नी = | इतर_पत्नी = | पती = [[खंडेराव होळकर]] | इतर_पती = | संतती = [[मालेराव होळकर]], मुक्ताबाई | राजवंश = [[होळकर घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[ हिंदु ]] | मंदिर = [[काशी विश्वेश्वर]] आदी मंदिर | तळटिपा = |}} '''पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर''' ([[३१ मे]], [[इ.स. १७२५|१७२५]] - [[१३ ऑगस्ट]], [[इ.स. १७९५|१७९५]], राज्यकालावधी इ.स. १७६७ - इ.स. १७९५) या [[भारत|भारतातील]], [[माळवा|माळव्याच्या]] ''तत्त्वज्ञानी महाराणी'' म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांनी [[नर्मदा नदी|नर्मदा]] तीरी, [[इंदूर|इंदूरच्या]] दक्षिणेस असलेल्या [[महेश्वर]] या ठिकाणी आपली राजधानी हलविली. मल्हाररावांनी त्यांना प्रशासकीय व सैन्याच्या कामात पारंगत केलेल होते. त्या आधाराने अहिल्याबाईंनी इ.स. १७६६ ते इ.स. १७९५ म्हणजे त्यांच्या मृत्यूपर्यंत माळव्यावर राज्य केले होते.{{संदर्भ हवा}} होळकर यांचा जन्म ३१ मे इ.स. १७२५ रोजी [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] [[अहिल्यानगर]] जिल्ह्यातील [[जामखेड]] तालुक्यातील [[चौंडी]] (मल्हारपीठ) खेड्यात झाला. त्यांचे वडील माणकोजी शिंदे हे त्या गावचे पाटील होते. स्त्रीशिक्षण फारसे प्रचलित नसतानाही त्यांच्या वडिलांनी त्यांना लिहिण्यावाचण्यास शिकवले होते. मल्हारराव होळकर पुण्यास जाताना चौंडीस थांबले होते. आख्यायिकेनुसार, ८ वर्षाच्या अहिल्यादेवींना, मल्हाररावांनी एका देवळात बघितले. मुलगी आवडल्यामुळे त्यांनी तिला, स्वतःचा मुलगा [[खंडेराव होळकर|खंडेराव]] याची वधू म्हणून आणले. [[मल्हारराव होळकर|मल्हारराव होळकरांच्या]] त्या सून होत. अहिल्यादेवींचे पती [[खंडेराव होळकर]] हे इ.स. १७५४ मध्ये [[कुम्हेर]]च्या लढाईत धारातीर्थी पडले. त्यांच्या मृत्यूनंतर सासरे [[मल्हारराव होळकर|मल्हाररावांनी]] अहिल्याबाईंना सती जाऊ दिले नाही. १२ वर्षांनंतर, [[मल्हारराव होळकर]] हेही मृत्यू पावले. त्यानंतर अहिल्याबाई मराठा साम्राज्याच्या [[माळवा]] प्रांताचा कारभार बघू लागल्या. त्या लढाईत अहिल्यादेवी स्वतः सैन्याचे नेतृत्व करीत होत्या. पुढे त्यांनी [[तुकोजीराव होळकर]] यांची सेनापती म्हणून नेमणूक केली.{{संदर्भ हवा}} इंग्रजी लेखक लॉरेन्स यांनी अहिल्यादेवी होळकर, यांना [[भारत|भारताच्या]] "कॅथरीन द ग्रेट, एलिझाबेथ मार्गारेट" असे म्हणले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.mymahanagar.com/featured/ahilya-devi-holkar/96125/ |title=प्रजाहितदक्ष राजमाता अहिल्यादेवी होळकर |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= | संकेतस्थळ=mymahanagar.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20190609025921/https://www.mymahanagar.com/featured/ahilya-devi-holkar/96125/ |विदा दिनांक=९ जून २०१९}}</ref> थोडक्यात अहिल्याबाई यांची तुलना रशियाची राणी [[कॅथरीन द ग्रेट]], इंग्लंडची राणी [[पहिली एलिझाबेथ, इंग्लंड|एलिझाबेथ]] तसेच डेन्मार्कची राणी [[मार्गारेट पहिली, डेन्मार्क|मार्गारेट]] यांच्याशी एकत्रित केली आहे. त्याने म्हणले आहे की ज्या वेळेस जगातील सर्वात महान स्त्रीयांचा इतिहास लिहिला जाईल त्या वेळेस पुण्यशलोक अहिल्यादेवी होळकर यांचे नाव सर्व प्रथम लिहिले जाईल. अहिल्याबाई होळकर या उचित न्यायदानासाठी प्रसिद्ध होत्या. त्यांनी भारतभरात अनेक हिंदू मंदिरे व नदीघाट बांधले, एवढचं नाही तर त्यानी लोकांना रोजगार निर्माण व्हावा म्हणून औद्योगिक धोरण आखल प्रसिद्ध हिंदू मंदिराचा त्यांनी जीर्णोद्धार केला; महेश्वर व इंदूर या गावांना सुंदर बनवले. त्या अनेक देवळांच्या आश्रयदात्या होत्या. त्यांनी अनेक तीर्थक्षेत्री धर्मशाळांचे बांधकाम केले. त्यांत [[द्वारका]], [[वाराणसी|काशी]], [[उज्जैन]], [[नाशिक]], पुरी [[जगन्नाथ मंदिर]] व [[वैजनाथ|परळी वैजनाथ]] यांचा प्रामुख्याने समावेश आहे. वेरावळ येथील [[सोरटी सोमनाथ|सोमनाथ]]चे गझनीच्या महंमदाने ध्वस्त केलेले देऊळ बघून अहिल्यादेवींनी शेजारीच एक [[शिव|शंकराचे]] एक देऊळ बांधले. सोमनाथला जाणारे लोक या देवळालाही भेट देतात. अहिल्याबाईंना प्रजेस कल्याणकारी असे काम करण्याची आवड होती.{{संदर्भ हवा}} ==शासक== इ.स. १७६५ मध्ये सत्तेसाठी झालेल्या एका लढाईदरम्यान लिहिलेल्या एका पत्रावरून मल्हाररावांचा अहिल्याबाईंच्या कर्तृत्वावर किती विश्वास होता हे दिसून येते. ''"चंबळ पार करून ग्वाल्हेर येथे जावा. तेथे तुम्ही ४-५ दिवस मुकाम करू शकता.तुम्ही मोठे सैन्य ठेवू शकता व त्यांचे शस्त्रांसाठी योग्य तजवीज करा.....कूच करतांना,मार्गावर तुम्ही सुरक्षेसाठी चौक्या लावा."'' पूर्वीच शासक म्हणून प्रशिक्षित असल्यामुळे मल्हारराव व खंडेराव यांच्या मृत्यूनंतर अहिल्यादेवींनी स्वतःलाच राज्यकारभार पाहू देण्याची अनुज्ञा मिळण्यासठी पेशव्यांना विनंती केली. त्यांनी शासन करण्यास माळव्यात अनेकांचा विरोध होता, पण होळकरांचे सैन्य अहिल्याबाईंच्या नेतृत्वाखाली काम करण्यास उत्सुक होते. पेशव्यांनी परवानगी दिल्यावर त्यांनी आपल्याला विरोध करणाऱ्यांना चाकरीत घेतले व [[तुकोजीराव होळकर]] (मल्हाररावांचा दत्तक पुत्र) यास सेनापतीपद देउन अहिल्यादेवी होळकरांनी माळव्यास प्रयाण केले. {{बदल}} अहिल्यादेवींनी पडदा प्रथा कधीच पाळली नाही. त्या रोज जनतेचा दरबार भरवीत असत व लोकांची गाऱ्हाणी ऐकण्यास नेहमीच उपलब्ध असत. जरी राज्याची राजधानी ही [[नर्मदा|नर्मदातीरावर]] असलेल्या [[महेश्वर]] येथे होती तरीही, [[इंदूर]] या खेड्याचा विकास करून त्याचे सुंदर मोठ्या शहरात रूपांतर करणे, हे अहिल्यादेवींनी केलेले फार मोठे काम होते. त्यांनी माळव्यात रस्ते व किल्ले बांधले, अनेक उत्सव भरवले, [[हिंदू]][[मंदिर|मंदिरांमध्ये]] कायमस्वरूपी पूजा सुरू रहावी म्हणून अनेक दाने दिली. माळव्याबाहेरही त्यांनी मंदिरे, घाट, विहिरी, तलाव व धर्मशाळा बांधल्या. [[भारतीय संस्कृती कोश|भारतीय संस्कृती कोशात]] अहिल्यादेवी होळकरांनी केलेल्या बांधकामांची यादी आहे - काशी, गया, सोमनाथ,अयोध्या, मथुरा, हरिद्वार, कांची, अवंती, द्वारका, बद्रीकेदार, रामेश्वर व जगन्नाथपुरी वगैरे. अहिल्यादेवींस, सावकार, व्यापारी, शेतकरी इत्यादी आर्थिकदृष्ट्या सुदृढ झालेले बघून आनंद होत असे. परंतु त्यांनी त्यांच्यावर आपला अधिकार असल्याचे कधीच जाणवू दिले नाही. त्यांनी सर्व राज्यकारभार हा सुखी व धनाढ्य लोकांकडून नियमांतर्गत मिळालेल्या धनापासून चालविला होता, असे दिसते. अहिल्यादेवींनी जनतेच्या/रयतेच्या काळजीपोटी अनेक गोष्टी केल्या. त्यांनी अनेक विधवांना पतीची मिळकत त्यांच्यापाशीच ठेवण्यात मदत केली. अहिल्यादेवींच्या राज्यात कोणीही विधवा मुलाला दत्तक घेऊ शकत असे. एकदा त्यांच्या एका मंत्र्याने लाच घेतल्याशिवाय दत्तक घेण्याच्या मंजुरीस नकार दिला, तेव्हा अहिल्यादेवींनी दत्तकविधानाचा कार्यक्रम स्वतः प्रायोजित करून, रीतसर कपडे व दागिन्यांचा आहेर दिला. अहिल्यादेवी होळकरांच्या स्मृतीस अभिवादन म्हणून, सन १९९६ मध्ये, इंदुरातील नागरिकांनी त्यांच्या नावाने एक पुरस्कार सुरू केला. तो, दरवर्षी, जनसेवेचे विशेष काम करणाऱ्यास दिला जातो. भारताच्या पंतप्रधानांनी पहिल्या वर्षी तो पुरस्कार [[नानाजी देशमुख]]ांना दिला. अहिल्याबाई होळकर यांच्या स्मरणार्थ, [[इंदूर]] येथील विश्वविद्यालयास त्यांचे नाव दिले आहे. तसेच त्यांचे नावाचे [[पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ]] हे एक विद्यापीठ [[सोलापूर]]ला आहे. भिल्ल व गोंड या राज्याच्या सीमेवर असलेल्या जमातींमधील वाद अहिल्यादेवी सोडवू शकल्या नाहीत. तरीही, त्यांनी  त्या लोकांना पहाडातील निरुपयोगी जमीन दिली आणि त्यांना, त्या क्षेत्रातून जाणाऱ्या सामानावर थोडा 'कर' घेण्याचा अधिकार दिला. यासाठी रायगंण सुभ्यावर नवापुर या ठिकाणी ठिंगळे भिल्ल सरदार यांना अधिकार दिले त्यामुळे भिल्ल जमाती होळकराच्या सैन्यात आले व त्यांनी सुरते वर वचक बसवला. याही बाबतीत, (आंग्ल लेखक) 'माल्कम' यांच्यानुसार, अहिल्यादेवींनी' त्यांच्या सवयींवर लक्ष ठेवले'. महेश्वर येथील अहिल्यादेवींची राजधानी ही जणू काव्य, संगीत, कला व उद्योग यांची संस्थाच होती. महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध मराठी कवी [[मोरोपंत]] व शाहीर [[अनंतफंदी]] यांना व संस्कृत विद्वान खुशालीराम यांना अहिल्याबाईंनी आश्रय दिला. कारागरांना, मूर्तिकारांना व कलाकारांना त्यांच्या राजधानीत सन्मान व वेतन मिळत असे. त्यांनी महेश्वर शहरात एक कपड्याची गिरणीपण सुरू केली. एकोणीसाव्या व विसाव्या शतकातील भारतीय, इंग्रजी व अमेरिकन इतिहासकार हे मान्य करतात की, अहिल्यादेवी होळकरांस माळवा व महाराष्ट्रात, त्या काळी व आताही, संताचा सन्मान दिला जातो. इतिहासाच्या कोणाही अभ्यासकास ते मत खोडून काढण्याजोगे आजवर काहीही सापडलेले नाही. राजकारणातील बारकावे व तत्त्व व्यावहारिक नीती नियम व सूत्रे आपल्या देशाची राजकीय, सामाजिक, भौगोलिक स्थिती, रणांगणावरील आखाडे व अडचणी आणि बारकावे समजून घेतले. मल्हारराव यांच्या गैरहजेरीत सर्व कारभार करण्यात त्या पारंगत झाल्या. ज्या काळी दळणवळणाची साधने फारच कमी होती किवा म्ह्टले तर नव्हती अशी परस्थिती होती अश्या खडतर काळात त्यांनी भारतातील तिर्थक्षेत्रांच्या ठिकाणी व राज्यात मंदिरे धर्मशाळा तलाव, विहिरी, पाणपोई, घाट अशी अनेक समाज उपयोगी कामे केली. आज ही वास्तुशिल्पे व त्यांनी उभारलेली स्थापत्य कला मातोश्रीच्या भव्य कार्याची साक्ष देत उभी आहेत. वास्तुशिल्प व बांधकाम केल्यामुळे कारागिरांची कला जोपासून संकृतीचा वारसा तर जपलाच पण त्याच बरोबर गोरगरीब जनतेच्या हाताला काम मिळवून दिले. त्यांच्या कामगिरीचा हा दुहेरी बाणा निश्चीतच अभिमानास्पद आहे '''सेन्या तुकडी''' ज्या प्रमाणे आहिल्यादेवी लोककल्यान आणि समाज सुधारना करीत त्याच प्रमाने लोकांमधे समानता अनन्याच काम करीत आहिल्यादेवी नी आपल्या सेन्या मध्ये पुरुषा ना संधी देत त्याच प्रमाने महिला नाही संधी मिळत आणि म्हणुनच आहिल्यादेवी नी सेन्या मध्ये महिला ची ही एक मोठी तुकडी खास सामावुन घेतली आणि म्हणुनच आहिल्यादेवी ना समान न्याय करनार्या '''न्यायदेवता''' म्हनुन आहिल्यादेवी ना ओळखल जातं '''शेती व शेतकरी उद्धाराची कार्य'''; शेतकरी सुखी तर जग सुखी या संकल्पनेतून शेतकऱ्यांच्या जाचक करातून मुक्त केले. अनेक ठिकाणी तलाव व विहिरी बांधल्या. शेतकऱ्यांना गोपालनाचे महत्त्व पटवून प्रजेला गाई देऊन मोठ्या प्रमाणात गोपालन घडवून आणले. '''गुणग्राहता'''; मातोश्रीची लोककल्याणाची कीर्ती ख्याती ऐकुन अनेक विद्वन लोक त्यांची भेट घेण्यास येत असत आणि नंतर त्या ठिकाणीच राहत असत. अनेक विषयाचे विद्वान, शास्त्री पंडीत, व्याकरणकार, कीर्तनकार, ज्योतिषी, पुजारी, वैद्य, हकीम यानाही त्या मुद्दाम बोलावून घेऊन त्यांना त्या राजाश्रय देत असत. महेश्वर नगरीत वास्तव करीत होते म्हणूनच महेश्वर नगरी त्याकाळी संस्कृती विद्वान व धर्माचे माहेरघर म्हणून नावारूपाला आली होती . ग्रंथ संपंदा- निर्मिती छापखाने नसल्याने त्या काळी धर्माचे तत्त्वज्ञान जाणून घेण्याकरिता हस्तलिखिते यावरच अवलंबून राहावे लागत होते. हस्तलिखिते लिहिणारे मोठ्या प्रमाणात रकमेची मागणी करत असत. ज्या प्रमाणे हिरा व रत्ने पारखणाऱ्या जवाहिऱ्याप्रमाणे त्या विद्द्येची महत्त्व जाणत असल्याने त्याच्या मागणीप्रमाणे रक्कम देऊन ग्रंथाची हस्तलिखिते तयार करून विद्वान विद्यार्थ्यांसाठी अनमोल ग्रंथसंपदा निर्माण करून जतन केली. शाळा काढून विद्याप्रसाराचे काम केले. '''अंधश्रद्धा निवारण'''; या काळात सती जाण्याची मोठी रूढी व परंपरा होती. सती गेल्याने पुण्य व न गेल्याने पाप असा समज समाजात रूढ होता. रामायण आणि महाभारत यामध्ये अनेक युद्ध होऊनही कोणी सती गेल्याचा उल्लेख नाहीत असे अनेक दाखले देऊन सती प्रथेला शास्त्राचा आधार नाही हे प्रजेला पटवून दिले. कालांतराने १८२९ साली राजाराम मोहन रॉय यांचा प्रयत्नामुळे सतीची अनिष्ट चाल कायद्याने बंद करण्यात आली यावरून अहिल्याबाई होळकर यांच्या दूरदृष्टतेची प्रचीती आपणास यते. '''चोर व दरोडेखोर यांचे मत परिवर्तन;''' त्या काळी प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना व प्रजेची चोर दरोडेखोर व भिल्ल लुटमार करीत असत अशा लुटारू लोकांना ठिंगळे सरदारांमार्फत सैन्यात सामील करून पाळीव पशु व गायी, म्हशी आणि शेत जमीनी दिल्या व त्यांचे मत परिवर्तन केले व ते लोक शेती करू लागले त्यामुळे त्यांचा उदरनिर्वाहाचा प्रश्न मिटला. भिल्ल लोकांना भिलकवाडी कर घेण्याची परवानगी दिली. एवढे करूनही प्रजेला त्रस्त करणाऱ्या या लोकांना त्यांनी तोफेच्या तोंडी देऊन एक प्रकारचा दरारा नर्माण केला. '''न्यायप्रियता'''; अहिल्याबाई होळकर यांच्या न्यायप्रियतेची ख्याती सर्व दूर पसरली होती. सर्वांना समान न्याय हा त्यांचा बाणा होता. त्यांच्या संस्थानचा सुभेदार तुकोजी होळकर यांच्या मुलाने प्रजेला त्रास दिला म्हणून त्याला तुरुंगात डांबले. तर [अहिल्यादेवी च्या सर्वांना समान न्याय या विचाराने डाॅ .बाबासाहेब आंबेडकर हे सुद्धा प्रभावित होते ] '''शोकात्म अखेर – मृत्यू;''' महेश्वर येथे संस्कृत पाठशाळा सुरू केली. अन्नछत्रे घातली. अनेक ठिकाणी मंदिरे बांधली. गुजराथेतील सोरटी सोमनाथाच्या मंदिराचा जिर्णोद्धार केला. असे पुण्यसंचयाचे काम अहिल्यादेवी करीत होत्या. तशातच त्यांचा नातू तेराव्या वर्षी मरण पावला. काही दिवसातच जावई लढाईत कामी आला आणि मुलगीही सती गेली. आयुष्यभर कोसळलेल्या संकटांनी त्यांचा अंत पाहिला होता. त्यांची प्रकृती बिघडत गेली आणि अखेर १३ ऑगस्ट १७९५ रोजी त्यांनी शांतपणे मृत्यूला जवळ केले.{{संदर्भ हवा}} == अहिल्यादेवी यांच्याबद्दलची मते == [[चित्र:Ahilya Bai Fort, Maheshwar, Madhya Pradesh.jpg|thumb|right|अहिल्यादेवी होळकर यांचा किल्ला]] "अहिल्यादेवी एक अतिशय योग्य शासक व संघटक होत्या. मध्य भारताच्या [[इंदूर|इंदूरमधील]] त्याचा राज्यकाळ सुमारे तीस वर्षे चालला. हा एक स्वप्नवत काळ होता. या काळात कायद्याचे राज्य होते आणि त्यामुळे त्या काळात जनतेची भरभराट झाली. अहिल्यादेवी होळकरांना जीवनकालात तर सन्मान मिळालाच पण मृत्यूनंतरही लोकांनी त्यांना संताचा दर्जा दिला."<ref>जवाहरलाल नेहरू : डिस्कव्हरी ऑफ इंडिया, २००४, पान -३०४</ref> "ज्याप्रमाणे [[शिवाजी महाराज]] हे जसे पुरुषांमधले उत्तम राजे होते, तसेच अहिल्यादेवी ही स्त्रियांमधील उत्तम राज्यकर्ती होती. तिच्या चांगल्या बुद्धीचे, चांगुलपणाचे व गुणांचे उदाहरण देता येऊ शकते. अशी अहिल्यादेवी ही एक महान स्त्री होती."{{संदर्भ हवा}} "आपल्या असामान्य कर्तृत्वाने अहिल्यादेवींनी रयतेचे मन जिंकले. नाना फडणवीसांसकट अनेक उच्च धुरीण आणि माळव्यातील लोकांनुसार ती एक दिव्य अवतार होती. ती आजतागायतची सर्वांत शुद्ध व उदाहरण देण्याजोगी शासक होती.<ref>माल्कम जे . अ मेमॉयर ऑफ सेन्ट्रल इंडिया, तसेच म.ब. कामत व व्ही.बी. खेर यांच्या "अहिल्याबाई होळकर : वैचारिक राणी , पान ८५, आणि जॉन केय यांच्या इंडिया: अ हिस्टोरी, पान ४०७</ref> अलीकडच्या काळातील चरित्रकार अहिल्यादेवींना 'तत्त्वज्ञानी राणी' असे संबोधतात. याचा संदर्भ बहुतेक 'तत्त्वज्ञानी राजा' [[भोज]] याच्याशी असावा.<ref>जॉन किय, इंडिया: अ हिस्टोरी , पान ४०७ , गोर्डन एस , दि मराठाज पान १६२</ref> अहिल्यादेवी होळकर ह्या एक खरोखरीच विस्तृत राजकीय दृश्यपटलाच्या एक सूक्ष्म अवलोकनकर्त्या होत्या. सन १७७२ मध्ये [[पेशवा|पेशव्यांना]] लिहिलेल्या एका पत्रात त्यांनी ब्रिटिशांबरोबर हातमिळवणी करण्याबाबत एक ताकीद दिली होती. त्यांना कवटाळणे हे अस्वलास कवटाळण्याजोगे असल्याचे त्यांनी नोंदले आहे :" वाघासारखे इतर प्राणी हे शक्ती वा युक्तीने मारले जाऊ शकतात, परंतु अस्वल मारणे हे फारच कठीण असते. सरळ त्याच्या चेहऱ्यावर वार केल्यासच ते मरते. एकदा त्याच्या मजबूत पकडीत सापडल्यावर ते त्याच्या शिकारीस, गुदगुल्या करून ठार मारते. असाच इंग्रजांचा मार्ग आहे. हे बघता, त्यांच्यावर मात करणे कठीण आहे.<ref>जॉन किय, इंडिया: अ हिस्टोरी , पान ४२५, सरदेसाई जी.एस., रियासत , मुंबई १९२५, एम.बी. कामत , व्ही.बी. खेर : अहिल्याबाई होळकर : एक वैचारिक राणी पान १२६</ref> "या इंदूरमधील शासकांनी, त्यांच्या अखत्यारीत असलेल्या सर्वांस चांगले काम करण्यास प्रोत्साहन दिले. व्यापाऱ्यांनी चांगल्या कपड्यांचे उत्पादन केले, व्यापार वाढला, शेतकरी हे शांततेत व दबावरहित होते. कोणतेही प्रकरण राणीच्या निदर्शनास आले की ते कडकपणे हाताळले जाई. अहिल्यादेवीना आपल्या प्रजेचा उत्कर्ष आवडत असे. तसेच ती प्रजा राजा हिसकावून घेईल म्हणून आपली संपत्ती उघड करण्यास घाबरत नाही, हे बघणे आवडत असे. दूरदूरपर्यंत, रस्त्यांच्या कडेला, दाट छायादार वृक्ष लावण्यात आले होते, विहिरी केल्या होत्या, पथिकांसाठी विश्रांतीगृहे. गरीब, घर नसलेले व अनाथ या सर्वांना त्यांच्या जरुरीनुसार, सर्व मिळत होते. बहुत काळापासून, भिल्ल लोक पहाडांतून सामानाची नेआण करत असतांना लूटमार करीत असत. अहिल्याबाईंनी भिल्ल लोकांना त्यापासून मुक्ती मिळवून दिली व प्रामाणिकपणे शेती करण्याची संधी त्यांना देऊ केली. सर्व समाजाला अहिल्यादेवी आवडत असत आणि तो त्यांच्या उदंड आयुष्याची प्रार्थना करी. त्यांच्या कन्येने तिचा पती, यशवंतराव फानसे यांच्या मृत्यूनंतर सती जाणे हे अहिल्यादेवींच्या आयुष्यातले शेवटचे सर्वात मोठे दुःख होते.<ref>डॉ. अनी बेजंट, अहिल्यादेवी - अ ग्रेट रूलर, चिल्ड्रेन ऑफ मदरलॅन्ड , पान २९० - २९१ .</ref> वयाच्या ७०व्या वर्षी अहिल्यादेवी होळकरांची प्राणज्योत मावळली. भारत स्वतंत्र झाल्यावरही पुढील अनेक वर्षे शेजारील भोपाळ, जबलपूर किंवा ग्वाल्हेर या शहरांपेक्षा इंदूर सर्व बाबतीत प्रगतिशील राहिले. याच्या मागे अहिल्यादेवीची दूरदृष्टी होती. [[चित्र:Ahilya Ghat by the Ganges, Varanasi.jpg|right|thumb|अहिल्याबाई होळकर यांनी गंगेवर बांधलेला घाट]] == सन्मान == [[File:Ahilyabai Holkar 1996 stamp of India.jpg|इवलेसे|अहिल्याबाई होळकर यांच्यावरील पोस्टाचे तिकीट (१९९६)]] अहिल्यादेवींच्या सन्मानाप्रीत्यर्थ व स्मृतिप्रीत्यर्थ भारत सरकारने २५ ऑगस्ट १९९६ रोजी एक टपाल तिकिट जारी केले.<ref>[http://www.indianpost.com/viewstamp.php/Alpha/A/AHILYABAI%20HOLKAR]</ref> या अशा शासनकर्तीस मानवंदना म्हणून इंदूरच्या विमानतळाचे नाव "[[देवी अहिल्याबाई होळकर विमानतळ|देवी अहिल्या इंटरनॅशनल एअरपोर्ट (इंदूर)]]" असे ठेवण्यात आले आहे, आणि इंदूर विद्यापीठास "देवी अहिल्या विश्वविद्यालय" असे नाव देण्यात आले आहे".<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=१०१ कर्तुत्वान स्त्रिया|last=कर्वे|first=स्वाती|publisher=उत्कर्ष प्रकाशन|year=२०१४|isbn=978-81-7425-310-1|location=पुणे|pages=३७}}</ref> महाराष्ट्रातील सोलापूर विद्यापीठाचे नवीन नाव '[[पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ]]' ठेवण्यात आले आहे. अहिल्याबाई होळकर यांच्या स्मरणार्थ १३ मार्च २०२४ रोजी महाराष्ट्र सरकारने अहमदनगरचे नामांतर '''अहिल्यानगर''' असे केले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Banerjee|first=Shoumojit|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/maharashtras-ahmednagar-to-be-officially-called-ahilyanagar/article67947010.ece|title=Maharashtra’s Ahmednagar to be officially called ‘Ahilyanagar’|date=2024-03-13|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == होळकर यांची देशभरातील कामे== [[चित्र:Ahilyabai Holkar statue in Aurangabad.jpg|thumb|right|[[छत्रपती संभाजीनगर]] मधील अहिल्यादेवी यांचा पुतळा]]''' [[File:AHILYADEVI STATUE MANJARI.jpg|thumb| [[अहिल्यानगर]] जिल्ह्यातील राहुरी तालुक्यातील मांजरी गावातील अहिल्यादेवी यांचा पुतळा ]] [[File:Punyashlok 300 Logo.jpg|thumb|अहिल्यादेवी होळकर यांच्या 300 व्या जयंतीनिमित्त महाराष्ट्र सरकारने हा लोगो तयार केला आहे]] अहिल्यादेवींच्या काळातील किल्ले व भुईकोट:''' # किल्ले [[महेश्वर]] # इंदोरचा [[राजवाडा]] # चांदवडचा [[रंगमहाल]] # [[वाफगाव]] - यशवंतराजे होळकर यांचे जन्मस्थळ # [[खडकी-पिंपळगाव]] : [[होळकर वाडा]] # [[काठापूर]] : होळकर वाडा किंवा [[वाघ वाडा]] # [[पंढरपूर]] : होळकर वाडा # [[लासलगाव]] : अहिल्यादेवींचा किल्ला # [[पळशी]] : पळशीकर वाडा(होळकरांचे दिवाण) # [[रायकोट किल्ला]] कोंडाईबारी घाट # '''अहिल्यादेवींच्या काळातील [[मंदिरे]] [[बारव]] व [[धर्मशाळा]] :''' *[[अकोले तालुका]]- विविध ठिकाणी विहिरी उदा. [[वाशेरे]], [[वीरगाव]], [[औरंगपूर]]. * [[वीरगाव]] - बारव * [[अंबा गाव]] – [[दिवे]]. * [[अमरकंटक]] (मप्र)- श्री विघ्नेश्वर, कोटितीर्थ, गोमुखी, धर्मशाळा व वंश कुंड * [[अलमपूर]] (मप्र) – [[हरीहरेश्वर]], [[बटुक]], मल्हारीमार्तंड, सूर्य, रेणुका,राम, हनुमानाची मंदिरे, लक्ष्मीनारायणाचे,मारुतीचे व नरसिंहाचे मंदिर, खंडेराव मार्तंड मंदिर व [[मल्हाररावांचे स्मारक]] * [[आनंद कानन]] – श्री विघ्नेश्वर मंदिर. * [[अयोध्या]] (उ.प्र.)– श्रीरामाचे मंदिर, श्री त्रेता राम, श्री भैरव, नागेश्वर/सिद्धार्थ मंदिरे, शरयू घाट, विहिरी, स्वर्गद्वारी मोहताजखाना, अनेक धर्मशाळा. * [[आमलेश्वर]], त्र्यंबकेश्वर मंदिरांचा जीर्णोद्धार * [[उज्जैन]] (म.प्र.)– चिंतामणी गणपती,जनार्दन,श्री लीला पुरुषोत्तम,बालाजी तिलकेश्वर,रामजानकी रस मंडळ, गोपाल, चिटणीस, बालाजी, अंकपाल, शिव व इतर अनेक मंदिरे,१३ घाट, विहिरी व अनेक धर्मशाळा इत्यादी. * [[ओझर]] (अहमदनगर) (महाराष्ट्र) – २ विहिरी व एक कुंड. * [[इंदूर]] – अनेक मंदिरे व घाट * [[ओंकारेश्वर]] (मप्र) – मामलेश्वर महादेव, * [[कर्मनाशिनी नदी]] – पूल * [[काशी]] (बनारस) – काशी विश्वनाथ,श्री तारकेश्वर, श्री गंगाजी, अहिल्या द्वारकेश्वर, गौतमेश्वर व अनेक महादेव मंदिरे, मंदिरांचे घाट, मनकर्णिका, दशास्वमेघ, जनाना, अहिल्या घाट, उत्तरकाशी, रामेश्वर पंचक्रोशी, कपिलधारा धर्मशाळा, शीतल घाट. * [[केदारनाथ]] – धर्मशाळा व कुंड * [[कोल्हापूर]] (महाराष्ट्र) – मंदिर-पूजेसाठी साहाय्य. * [[कुम्हेर]] – विहीर व राजपुत्र खंडेरावांचे स्मारक. * [[कुरुक्षेत्र]] (हरयाणा) - शिव शंतनु महादेव मंदिरे,पंचकुंड व लक्ष्मीकुंड घाट. * [[गंगोत्री]] –विश्वनाथ, केदारनाथ, अन्नपूर्णा, भैरव मंदिरे, अनेक धर्मशाळा. * [[गया]] (बिहार) – [[विष्णूपद मंदिर]]. * [[गोकर्ण]] – रावळेश्वर महादेव मंदिर, होळकर वाडा, बगीचा व गरीबखाना. * [[घृष्णेश्वर]] (वेरूळ) (महाराष्ट्र) – शिवालय तीर्थ. * [[चांदवड]] [[वाफेगाव]] (महाराष्ट्र) – विष्णूचे व रेणुकेचे मंदिर. * [[चिखलदा]] – अन्नछत्र * [[चित्रकूट]] (उ.प्र.) - श्रीरामचंद्राच्या मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा * [[चौंडी]] – चौडेश्वरीदेवी मंदिर, सिनेश्वर महादेव मंदिर, अहिल्येश्वर मंदिर, धर्मशाळा व घाट * [[जगन्नाथपुरी]] (ओरिसा) – श्रीरामचंद्र मंदिर, धर्मशाळा व बगीचा * [[जळगांव]] (महाराष्ट्र) - राम मंदिर * [[जांबगाव]] – रामदासस्वामी मठासाठी दान * [[जामघाट]] – भूमिद्वार * [[जेजुरी]](महाराष्ट्र) – मल्हारगौतमेश्वर, विठ्ठल, मार्तंड मंदिरे, जनाई महादेव व मल्हार या नावाचे तलाव. * [[टेहरी]] (बुंदेलखंड) – धर्मशाळा. * [[तराना]]? – तिलभांडेश्वर शिव मंदिर, खेडपती, श्रीराम मंदिर, महाकाली मंदिर. * [[त्र्यंबकेश्वर]] (नाशिक) (महाराष्ट्र)– कुशावर्त घाटावर पूल. * [[द्वारका]] (गुजरात) – मोहताजखाना, पूजागृह व पुजाऱ्यांना काही गावे दान. * [[श्री नागनाथ]] (दारुकावन) – १७८४मध्ये पूजा सुरू केली. * [[नाथद्वार]] – अहिल्या कुंड, मंदिर, विहीर. * [[निमगाव]] (नाशिक) (महाराष्ट्र)– विहीर. * नीलकंठ महादेव – शिवालय व गोमुख. * [[नैमिषारण्य]] (उ.प्र.) – महादेव मंडी, निमसर धर्मशाळा, गो-घाट, चक्रीतीर्थ कुंड. * [[नैम्बार]] (मप्र) – मंदिर * [[पंचवटी]] (नाशिक)(महाराष्ट्र)– श्री राम मंदिर, गोरा महादेव मंदिर, विघ्नेश्वर मंदिर, धर्मशाळा, रामघाट. * [[पंढरपूर]] (महाराष्ट्र) – श्री राम मंदिर, तुळशीबाग, होळकर वाडा, सभा मंडप, धर्मशाळा व मंदिरास चांदीची भांडी दिली. बाजीराव विहीर *[[पिटकेश्वर]], ता. इंदापूर - पंढरपूर वारीच्या जुन्या मार्गावर बांधलेली बारव <ref>{{जर्नल स्रोत|last=शेळके|first=प्रा. नीलेश केदारी|date=जून २०१८|title=अहिल्याबाई होळकरांचे पिटकेश्वर येथील दोन नवीन शिलालेख|journal=संशोधक|volume=२|pages=१४}}</ref> * [[पिंपलास]] (नाशिक) (महाराष्ट्र)– विहीर. * [[पुणतांबे]] (महाराष्ट्र) – गोदावरी नदीवर घाट. * [[पुणे]] (महाराष्ट्र) – घाट (कोणता घाट?) * [[पुष्कर]] – गणपती मंदिर,मंदिरे,धर्मशाळा व बगीचा. * [[प्रयाग]] (अलाहाबाद,उ.प्र.) - विष्णू मंदिर, घाट व धर्मशाळा, बगीचा, राजवाडा. * [[बद्रीनारायण]] (उ.प्र.) –श्री केदारेश्वर मंदिर, हरिमंदिर, अनेक धर्मशाळा (रंगदचाटी, बिदरचाटी, व्यासंग, तंगनाथ, पावली) मनु कुंड (गौरकुंड व कुंडछत्री), [[देवप्रयाग]] येथील बगीचा व गरम पाण्याचे कुंड, गायींच्या चरण्यासाठी कुरणे. * [[बऱ्हाणपूर]] (मप्र) – घाट व कुंड. * [[बिठ्ठूर]] – ब्रह्मघाट * [[बीड]] (महाराष्ट्र)– घाटाचा जीर्णोद्धार. * [[बेल्लूर]] (कर्नाटक) – गणपती, पांडुरंग, जलेश्वर, खंडोबा, तीर्थराज व अग्नि मंदिरे, कुंड *' ''[[भरतपूर]]''' – मंदिर, धर्म शाळा व कुंड. * [[भानपुरा]] – नऊ मंदिरे व धर्मशाळा. * [[भीमाशंकर]] (महाराष्ट्र) – गरीबखाना *[[भुसावळ]] (महाराष्ट्र) - [[चांगदेव मंदिर]] * [[मंडलेश्वर]] – शिवमंदिर घाट * [[मनसा]] – सात मंदिरे. * [[महेश्वर]] - शंभरावर मंदिरे, घाट, धर्मशाळा व घरे. * [[मामलेश्वर महादेव]] – [[दिवे]]. * [[मिरी]] ('''अहिल्यानगर''') (महाराष्ट्र) – सन १७८० मध्ये भैरव मंदिर * [[रामपुरा]] – चार मंदिरे, धर्मशाळा व घरे. *[[रामेश्वर]] (तामिळनाडु) – हनुमान व श्री राधाकृष्ण यांची मंदिरे, धर्मशाळा, विहीर, बगीचा इत्यादी. * [[रावेर]] (महाराष्ट्र)– केशव कुंड * [[वाफगाव]](महाराष्ट्र) – होळकर वाडा व विहीर. * [[श्री विघ्नेश्वर]] – [[दिवे]] * [[वृंदावन]] (मथुरा) – चैनबिहारी मंदिर, कालियादेह घाट, चिरघाट व इतर अनेक घाट, धर्मशाळा व अन्नछत्र. * [[वेरूळ]] (महाराष्ट्र) – लाल दगडांचे मंदिर. * [[श्री वैजनाथ]] ([[परळी]],) (महाराष्ट्र)– सन १७८४ मध्ये वैद्यनाथ मंदिराचा जीर्णोद्धार. * श्री शंभु महादेव पर्वत, [[शिंगणापूर]] (महाराष्ट्र) – विहीर. * श्रीशैल मल्लिकार्जुन ([[कुर्नुल]], आंध्रप्रदेश) – शिवाचे मंदिर *[[संगमनेर]] (महाराष्ट्र)– राम मंदिर. * [[सप्‍तशृंगी]] – धर्मशाळा. * [[संभल]]? (संबळ) – लक्ष्मीनारायण मंदिर व २ विहिरी. * [[सरढाणा]] [[मीरत]] – चंडी देवीचे मंदिर. * [[साखरगाव]] (महाराष्ट्र)– विहीर. * [[सिंहपूर]] – शिव मंदिर व घाट * [[सुलतानपूर]] (खानदेश) (महाराष्ट्र)– मंदिर * [[सुलपेश्वर]] – महादेव मंदिर व अन्नछत्र * [[सोमनाथ]] मंदिर, धर्मशाळा, विहिरी. * [[सौराष्ट्र]] (गुजरात) – सन १७८५ मध्ये सोमनाथ मंदिर, जीर्णोद्धार व प्राणप्रतिष्ठा. * * [[हरिद्वार]] (उ.प्र.) – कुशावर्त घाट व मोठी धर्मशाळा. * [[हांडिया]] – सिद्धनाथ मंदिरे, घाट व धर्मशाळा * [[हृषीकेश]] – अनेक मंदिरे, श्रीनाथजी व गोवर्धन राम मंदिर *[[नंदुरबार]] (महाराष्ट्र)- विहीर *[[मुक्ताईनगर]](महाराष्ट्र)-मुक्ताबाई समाधीस्थळ कोथळी *[[समनापूर]] ता.संगमनेर(महाराष्ट्र)-पूरातन बारव(विहीर) ==अहिल्याबाई होळकर यांच्यावरील प्रकाशित पुस्तके== * 'अहिल्याबाई' : लेखक - श्री. हिरालाल शर्मा * 'अहिल्याबाई चरित्र' : लेखक - श्री. पुरुषोत्तम * 'अहिल्याबाई चरित्र' : लेखक - श्री. मुकुंद वामन बर्वे * अहिल्याबाई होळकर - वैचारिक राणी (लेखक : म.ब. कामत व व्ही.बी. खेर) * अहिल्याबाई होळकर : लेखक - [[म.श्री. दीक्षित]] * अहिल्याबाई होळकर (चरित्र), लेखक : खडपेकर * कर्मयोगिनी'' : लेखिका - [[विजया जहागीरदार]] * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर ([[जनार्दन ओक]]) * महाराष्‍ट्राचे शिल्‍पकार - तेजस्विनी अहिल्‍याबाई होळकर (लेखिका : [[विजया जहागीरदार]]; प्रकाशक : महाराष्ट्र सरकार) * शिवयोगिनी (कादंबरी, लेखिका - नीलांबरी गानू) * 'ज्ञात- अज्ञात अहिल्याबाई होळकर' लेखक - [[विनया खडपेकर]]... * पुण्यश्लोकअहिल्यादेवी आणि मराठेशाही. ...l लेखक.प्राचार्य डॉक्टर मधुकर सलगरे..2020 ==अहिल्यादेवींचे नाव असलेल्या संस्था:-== # [[देवी अहिल्याबाई होळकर विमानतळ|देवी अहिल्या इंटरनॅशनल एअरपोर्ट (इंदूर)]] (म.प्र.) # [[पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ]] * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर मेडिकल काॅलेज,बारामती जि.पुणे * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर कृषी महाविद्यालय, हाळगाव, ता.जामखेड, जि. अहिल्यानगर * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर महाविद्यालय, राणीसावरगाव, तालुका गंगाखेड, जिल्हा परभणी * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर प्रतिष्ठान (गंगापुर, तोगे नाना) * अहिल्याबाई होळकर चौक (स्टेशन रोड-उस्मानपुरा छत्रपती संभाजीनगर * अहिल्यादेवी होळकर पूल (नाशिक) * देवी अहिल्या विश्वविद्यालय (इंदूर) * अहिल्यादेवी हायस्कूल (पुणे) * देवी अहिल्या होळकर शिल्पसृष्टी, चौंडी अहिल्यानगर * अहिल्यादेवी होळकर चौक, दौंड * पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर विद्यामंदिर, जेजुरी * महाराणी देवी अहिल्याबाई होळकर शिक्षण संस्था, सांगली * राजमाता पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर वाचनालय कल्लप्पवाडी, अक्कलकोट * अहिल्याबाई होळकर चौक, जोगेश्वरी (संभाजीनगर) * अहिल्याबाई होळकर चौक, हाटकरवाडी * अहिल्यानगर जिल्हा ( महाराष्ट्र ) == चित्रपट== * "देवी अहिल्याबाई" या नावाचा एक चित्रपट सन २००२ मध्ये आला होता. त्यात [[शबाना आझमी]] हिने हरकूबाईची-(खांडा? राणी, मल्हारराव होळकरांची एक पत्‍नी) भूमिका केली होती. चित्रपटात [[सदाशिव अमरापूरकर]] यांची मल्हारराव होळकर (अहिल्याबाईचे सासरे) म्हणून भूमिका होती. "पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर" या नावाचा एक चित्रपट आहे.[http://www.nfdcindia.com/view_film.php?film_id=150&categories_id=5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013172437/http://www.nfdcindia.com/view_film.php?film_id=150&categories_id=5 |date=2008-10-13 }} * अहिल्याबाईच्या जीवनावर, [[इंदूर]]च्या Educational Multimedia Research Centerने एक २० मिनिटांचा माहितीपट बनवला होता. * [[पुण्यश्लोक अहिल्याबाई]] मालिका सध्या Sony TV वर सुरू आहे. == हे सुद्धा पहा == * [[पुण्यश्लोक अहिल्याबाई]] - दूरचित्रवाहिनी मालिका * [[पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Ahilya Bai Holkar|अहिल्याबाई होळकर}} * [http://www.indiatogether.org/manushi/issue124/holkar.htm अहिल्यादेवी होळकरः भव्य साम्राज्यकर्ती, संतरूपी प्रशासक] * [https://www.britannica.com/biography/Ahilya-Bai एन्सायक्लोपीडिया ब्रिटानिकावरील संक्षिप्त माहिती] * [https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-queen-of-maheshwar-rani-ahilyabai-holkar-003310.html द क्वीन ऑफ महेश्वर: राणी अहिल्याबाई होळकर – नेटिव्ह प्लॅनेटवरील प्रवास वर्णन आणि ऐतिहासिक माहिती] * [https://www.culturalindia.net/leaders/ahilyabai-holkar.html कल्चरल इंडिया - अहिल्याबाई होळकर यांचे जीवनचरित्र]{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://indiatemples.com/the-temple-builder-queen-rani-ahilyabai-holkar/ द टेम्पल बिल्डर क्वीन: राणी अहिल्याबाई होळकर – त्यांनी पुनर्बांधणी केलेल्या मंदिरांची माहिती] {{DEFAULTSORT: होळकर, अहिल्याबाई}} {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:इ.स. १७२५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १७९५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:युद्धामधील भारतीय महिला]] [[वर्ग:भारतीय राजघराण्यातील स्त्रिया]] [[वर्ग:मध्य प्रदेशचा इतिहास]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:होळकर घराणे]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:१८ व्या शतकातील योद्धा स्त्री]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] a92cbor9m97mx7z0jh367hgv5y0pc42 0 65633 2686805 2613001 2026-05-30T22:56:05Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686805 wikitext text/x-wiki '''सिताबर्डी''' हा महाराष्ट्रातील [[नागपूर]] शहरातील किल्ला आहे. * येथील टेकडीचे रुपांतर ईंग्रजांनी किल्ल्यात केले. या किल्ल्यावर तोफखाना व दारुगोळा असे. * या किल्ल्यावर तेव्हा अरब सेनेने हल्ला चढविल्याची नोंद आहे. हा किल्ला नंतर भारतीय लष्कराच्या ताब्यात देण्यात आला. वर्षात फक्त तिनदा, २६ जानेवारी व १५ ऑगस्ट व १ मे रोजी याचा काही भाग जनतेसाठी खुला करण्यात येतो. या किल्ल्याचे बांधकाम काळ्या दगडात आहे. सीताबर्डी शब्दाचा अर्थ '''सितेची टेकडी''' असा होतो. {{नागपूर}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले]] [[वर्ग:नागपूर]] [[वर्ग:विदर्भातील किल्ले]] [[वर्ग:विदर्भातील ऐतिहासिक जागा]] [[वर्ग:विदर्भ]] caydmvcnso4fhb8fyn59v0jmjltsk7l 4 67942 2686793 2410121 2026-05-30T21:30:15Z ~2026-32364-87 183699 2686793 wikitext text/x-wiki {{भाषांतर}} {{विकिसंपर्कमाध्यमेसुचालन}} [[bg:&#1059;&#1080;&#1082;&#1080;&#1087;&#1077;&#1076;&#1080;&#1103;:&#1055;&#1086;&#1097;&#1077;&#1085;&#1089;&#1082;&#1080; &#1089;&#1087;&#1080;&#1089;&#1098;&#1082;|bg]] | [[da:Wikipedia:Postlister|da]] | [[de:Wikipedia:Mailinglisten|de]] | [[en:Wikipedia:Mailing lists|en]] | [[es:Wikipedia:Listas de correo|es]] | [[fr:Wikipédia:Liste de discussion|fr]] | [[メーリングリスト|ja]] | [[메일 목록|ko]] | [[mr:विकिपीडिया:मेलिंग लिस्ट|mr]]| [[nl:Wikipedia:Discussielijsten|nl]] | [[simple:Wikipedia:mailing lists|simple]] | [[si:Wikipedia:තැපැල් ලැයිස්තු|si]] | [[zh:Wikipedia:&#37038;&#20214;&#21015;&#34920;|zh]] ==मराठी विकिपीडियातील सदस्य == मराठी विकिपीडियातील सदस्य मुख्यत्वे याहू ग्रूप आर्कूट गूगल एस एम एस चॅनल इत्यादी वापरतात त्या शिवाय मिसळपाव मनोगत इत्यादी मराठी संकेत्स्थळावरूनसुद्धा मराठी विकिपीडियावबद्दलच्या चर्चा होत असतात. विकिमीडिया भारतीय चॅप्टरची इमेल लिस्ट मात्र मिडियाविकिवर असल्यामुळे त्याबद्दल अधीक माहिती सहज उपलब्ध व्हावी म्हणून खालील लेख मेटा वरून उधृत केला आहे त्याचे भाषांतर करून हवे आहे. *[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedia-in-pun पुणे मेलिंग लिस्ट] The [[विकिमीडिया फाउंडेशन]] has a number of [[en:mailing list|mailing lists]] which are open to anyone who subscribes. Please see the list descriptions for posting information. Most lists are moderated, so that posts by nonmembers need to be manually approved. Some lists disallow any posts by nonmembers. '''An overview of all existing mailing lists is at '''[[Mailing lists/overview]]'''; an automatically generated list of public mailing lists, arranged alphabetically, is [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo here]. Please respect [[en:Wikipedia:Wikiquette|Wikiquette]] and [[en:Wikipedia:No personal attacks|avoid personal attacks]] on the mailing lists, especially in the subject header as this is likely to be repeated by those replying. To request a new mailing list, see the [[#Create a new list|instructions below]]. Mailing lists are available in a number of formats: via a web archive, by email, or by [[en:NNTP|NNTP]] using the mail-to-news gateway [[en:Gmane|Gmane]]. Offsite archives of Wikipedia's mailing lists can be found at [http://dir.gmane.org/search.php?match=gmane.science.linguistics.wikipedia Gmane] and [http://marc.theaimsgroup.com/ MARC]. Mailing list posts in the web-based archives are indexed by search engines such as [[en:Google|Google]] - to search the archives, you can restrict your search by server name (add <code>site:lists.wikimedia.org</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org+archive+search]) or by the directory containing a particular list's archive (<code>site:lists.wikimedia.org/pipermail/''&lt;list name>''</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org%2Fpipermail%2Fmediawiki-l+archive+search site:lists.wikimedia.org/pipermail/mediawiki-l ...]) <small>[all lists were moved to a lists.wikimedia.org domain in January 2007; however, depending on each search engine, searching the prior domain (either "mail.wiki'''p'''edia.org" or "mail.wiki'''m'''edia.org") may work better]</small> Some of the mailing lists are occasionally summarized at the [[List Summary Service]] page. ==संस्थात्मक== ===विकिमीडिया फाउंडेशन mailing list === The [[Wikimedia]] Foundation, which operates Wikipedia and its sister projects, has its own mailing list, [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l]. If you care about fundraising, starting new projects or debating global policy issues, this is the list for you. Posting in languages other than English is welcome, although English is a language most of the audience can understand. Multilingual posts (where the poster repeats the same text in another language) are also welcome. Messages may be posted only by subscribers. *[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l sign-up] - [http://lists.wikimedia.org/pipermail/foundation-l/ foundation-l archive] ===Local chapters=== *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediach-l WikimediaCH-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia CH|Swiss chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinde-l VereinDE-l]''': for matters relating to the [[Wikimedia Deutschland|German chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediafr-l WikimediaFR-l]''' for matters relating to the [[Wikimédia France|French chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediauk-l WikimediaUK-l]''' for matters relating to [[Wikimedia UK]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediapl-l WikimediaPL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Polska|Polish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedianl-l WikimediaNL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Nederland|Dutch chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediase-l WikimediaSE-l]''' for matters relating to the [[:se:chapter:Huvudsida|Swedish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediabr-l WikimediaBR-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Brasil|Brazilian chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinat-l VereinAT-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Österreich|Austrian chapter]], but not concerning the wider Foundation. ==प्रकल्प== * Global Wikipedia mailing list While the general project-wide list is '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-l Wikipedia-L]''', it receives little to no traffic. Use wikien-l instead as a resource for Wikipedia authors, for English discussion that covers most Wikipedia's projects. If you don't want to use Wikipedia or the [[IRC channels]] for questions, or if you'd like to talk to other [[Wikipedian]]s outside the wiki format, then you can sign up for Wikipedia-L. It is a list for all Wikipedia languages, but not for other [[Wikimedia]] projects like Wiktionary. Posting in languages other than English is welcome, although English is a language most of the audience can understand. As with foundation-l, multilingual posts are welcome. :* [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-l sign-up] - [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/ archive] - [news://news.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.misc NNTP] - [http://marc.theaimsgroup.com/?l=wikipedia-l search] There are also language-specific mailing lists for Wikipedia and the other projects. Please see [[mailing lists/overview|the overview]] for a list. ===इतर प्रक्ल्प=== * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/textbook-l Textbook-l]''' ([http://wikibooks.org Wikibooks]) * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wiktionary-l wiktionary-l]''' ([http://wiktionary.org Wiktionary]) ** [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wiktionaryde-l WiktionaryDE-l] for issues concerning the German language Wiktionary. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikispecies-l wikispecies-l]''' ([http://species.wikipedia.org Wikispecies], [[Wikispecies]]) * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikinews-l wikinews-l]''' ([http://en.wikinews.org Wikinews], [[Wikinews]]) ** '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikinews-de-l wikinews-de-l]''' (German Wikinews) ** '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/pressemeldungen pressemeldungen]'''' (collection of press releases and news tips) * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/commons-l commons-l]''' ([http://commons.wikimedia.org Wikimedia Commons]) * '''[[mail:wikisource-l|wikisource-l]]''' (discussions concerning the [[s:Main Page|Wikisource]] project) * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiversity-l wikiversity-l]''' ([http://en.wikiversity.org Wikiversity]) * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiquote-l wikiquote-l]''' ([http://wikiquote.org Wikiquote]) *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediameta-l wikimediameta-l]''' list for Meta Wikimedia affairs *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/incubator Incubator]''' ([http://incubator.Wikimedia.org Incubator]) == तांत्रीक विषय mailing lists == * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitech-l Wikitech]''': For discussion of technical issues with Wikimedia servers, features and development of the [[MediaWiki]] software, etc. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-l Mediawiki]''': For other installations and users of the [[MediaWiki]] software in ''non-Wikimedia-related projects'', including some feature and development discussion. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikibugs-l Wikibugs]''': automated notifications of bug reports * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-cvs MediaWiki-cvs]''': automated notifications of CVS check-ins * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/toolserver-l Toolserver]''': For announcements and discussion regarding the [[Toolserver]], including downtime * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-admin-l XMLDataDumps-Admin]''': Operations List about Dumps. Failures / Upgrades / Changes * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-l XMLDataDumps]''': Discussion List for Wikimedia's XML Database Dumps ==इतर== *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/announce-l announce-l]''' for distribution of [[Wikizine]], volunteering newsletter on Wikimedia project activities. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/daily-article-l Daily-article-l]''' for an extract of the English Wikipedia's featured [[en:Wikipedia:Today's featured article|article of the day]]. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/translators-l translators-l]''' for translation notices, particularly relating to meta and wikimediafoundation content, and other translation issues *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/egyptopedia-l egyptopedia-l]''' see [[Egyptopedia]] *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimania-l wikimania-l]''' for discussion about [[Wikimania]] *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wiki-research-l wiki-research-l]''' for discussion about Wiki-related [[Research]] *<s>[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/helpdesk-l HelpDesk-l]</s> now closed. *Local Wikipedia Meetup Announcements: **'''[http://ml02.ispgateway.de/mailman/listinfo/bayern_lists.wikimedia.de bayern@lists.wikimedia.de]''' for Wikipedia Meetups in Bavaria (german) For additional lists, see [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/ mail.wikipedia.org Mailing Lists]. ==IRC== Wikipedia also has a real-time chat channel. Visit [[IRC channels]] for more info. == Splitting up the Daily Digests == For Linux-Users there is a comfortable solution for splitting up the daily digest. Put the following 3 lines into your [[en:procmail|.procmailrc]] and activate procmail support. <nowiki>:</nowiki>0: * ^Subject:.*mailinglist.*Digest | formail +1 -ds >>mailinglist [[Category:Wikimedia Foundation]] [[Category:Wiktionary]] [[वर्ग:विकिपीडिया]] [[Category:Wikibooks]] [[वर्ग:दळणवळण]] ==विदागारातून Removing emails काढणे == Emails should be sent to mailing lists with care, as removal of emails from archives with any degree of safety is nearly impossible. Running bin/arch, as is commonly suggested, has the effect of renumbering all the messages, breaking all links to the archive. It's also buggy and has corrupted the list archives in the past. Because of this, our developers have made a policy of not performing any archive deletions. ==नवी इमेल यादी बनवणे == To create a new mailing list, you have to request it on Bugzilla. The bug should be placed in the mailing list component and assigned to [[user:Bastique|Cary Bass]], direct link with all the information included: [https://bugzilla.wikimedia.org/enter_bug.cgi?product=Wikimedia&component=Mailing+lists&assigned_to=cbass@wikimedia.org] Things to include: * requested name of the mailing list * reasoning/explanation of purpose (and community consensus, if applicable) * initial list administrator's e-mail address After submitting the bug correctly, your list should be created within the next few days. 7ihhkoxllugwqm4gc9mpgwl0gvtl5ri 2686794 2686793 2026-05-30T21:31:12Z ~2026-32364-87 183699 2686794 wikitext text/x-wiki {{भाषांतर}} {{विकिसंपर्कमाध्यमेसुचालन}} [[bg:&#1059;&#1080;&#1082;&#1080;&#1087;&#1077;&#1076;&#1080;&#1103;:&#1055;&#1086;&#1097;&#1077;&#1085;&#1089;&#1082;&#1080; &#1089;&#1087;&#1080;&#1089;&#1098;&#1082;|bg]] | [[da:Wikipedia:Postlister|da]] | [[de:Wikipedia:Mailinglisten|de]] | [[en:Wikipedia:Mailing lists|en]] | [[es:Wikipedia:Listas de correo|es]] | [[fr:Wikipédia:Liste de discussion|fr]] | [[メーリングリスト|ja]] | [[메일 목록|ko]] | [[mr:विकिपीडिया:मेलिंग लिस्ट|mr]]| [[nl:Wikipedia:Discussielijsten|nl]] | [[simple:Wikipedia:mailing lists|simple]] | [[si:Wikipedia:තැපැල් ලැයිස්තු|si]] | [[zh:Wikipedia:&#37038;&#20214;&#21015;&#34920;|zh]] ==मराठी विकिपीडियातील सदस्य == मराठी विकिपीडियातील सदस्य मुख्यत्वे याहू ग्रूप आर्कूट गूगल एस एम एस चॅनल इत्यादी वापरतात त्या शिवाय मिसळपाव मनोगत इत्यादी मराठी संकेत्स्थळावरूनसुद्धा मराठी विकिपीडियावबद्दलच्या चर्चा होत असतात. विकिमीडिया भारतीय चॅप्टरची इमेल लिस्ट मात्र मिडियाविकिवर असल्यामुळे त्याबद्दल अधीक माहिती सहज उपलब्ध व्हावी म्हणून खालील लेख मेटा वरून उधृत केला आहे त्याचे भाषांतर करून हवे आहे. *[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedia-in-pun पुणे मेलिंग लिस्ट] The [[विकिमीडिया फाउंडेशन]] has a number of [[en:mailing list|mailing lists]] which are open to anyone who subscribes. Please see the list descriptions for posting information. Most lists are moderated, so that posts by nonmembers need to be manually approved. Some lists disallow any posts by nonmembers. '''An overview of all existing mailing lists is at '''[[Mailing lists/overview]]'''; an automatically generated list of public mailing lists, arranged alphabetically, is [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo here]. Please respect [[en:Wikipedia:Wikiquette|Wikiquette]] and [[en:Wikipedia:No personal attacks|avoid personal attacks]] on the mailing lists, especially in the subject header as this is likely to be repeated by those replying. To request a new mailing list, see the [[#Create a new list|instructions below]]. Mailing lists are available in a number of formats: via a web archive, by email, or by [[en:NNTP|NNTP]] using the mail-to-news gateway [[en:Gmane|Gmane]]. Offsite archives of Wikipedia's mailing lists can be found at [http://dir.gmane.org/search.php?match=gmane.science.linguistics.wikipedia Gmane] and [http://marc.theaimsgroup.com/ MARC]. Mailing list posts in the web-based archives are indexed by search engines such as [[en:Google|Google]] - to search the archives, you can restrict your search by server name (add <code>site:lists.wikimedia.org</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org+archive+search]) or by the directory containing a particular list's archive (<code>site:lists.wikimedia.org/pipermail/''&lt;list name>''</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org%2Fpipermail%2Fmediawiki-l+archive+search site:lists.wikimedia.org/pipermail/mediawiki-l ...]) <small>[all lists were moved to a lists.wikimedia.org domain in January 2007; however, depending on each search engine, searching the prior domain (either "mail.wiki'''p'''edia.org" or "mail.wiki'''m'''edia.org") may work better]</small> Some of the mailing lists are occasionally summarized at the [[List Summary Service]] page. ==संस्थात्मक== ===विकिमीडिया फाउंडेशन mailing list === The [[Wikimedia]] Foundation, which operates Wikipedia and its sister projects, has its own mailing list, [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l]. If you care about fundraising, starting new projects or debating global policy issues, this is the list for you. Posting in languages other than English is welcome, although English is a language most of the audience can understand. Multilingual posts (where the poster repeats the same text in another language) are also welcome. Messages may be posted only by subscribers. *[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l sign-up] - [http://lists.wikimedia.org/pipermail/foundation-l/ foundation-l archive] ===Local chapters=== *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediach-l WikimediaCH-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia CH|Swiss chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinde-l VereinDE-l]''': for matters relating to the [[Wikimedia Deutschland|German chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediafr-l WikimediaFR-l]''' for matters relating to the [[Wikimédia France|French chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediauk-l WikimediaUK-l]''' for matters relating to [[Wikimedia UK]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediapl-l WikimediaPL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Polska|Polish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedianl-l WikimediaNL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Nederland|Dutch chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediase-l WikimediaSE-l]''' for matters relating to the [[:se:chapter:Huvudsida|Swedish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediabr-l WikimediaBR-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Brasil|Brazilian chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinat-l VereinAT-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Österreich|Austrian chapter]], but not concerning the wider Foundation. == तांत्रीक विषय mailing lists == * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitech-l Wikitech]''': For discussion of technical issues with Wikimedia servers, features and development of the [[MediaWiki]] software, etc. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-l Mediawiki]''': For other installations and users of the [[MediaWiki]] software in ''non-Wikimedia-related projects'', including some feature and development discussion. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikibugs-l Wikibugs]''': automated notifications of bug reports * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-cvs MediaWiki-cvs]''': automated notifications of CVS check-ins * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/toolserver-l Toolserver]''': For announcements and discussion regarding the [[Toolserver]], including downtime * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-admin-l XMLDataDumps-Admin]''': Operations List about Dumps. Failures / Upgrades / Changes * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-l XMLDataDumps]''': Discussion List for Wikimedia's XML Database Dumps ==इतर== *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/announce-l announce-l]''' for distribution of [[Wikizine]], volunteering newsletter on Wikimedia project activities. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/daily-article-l Daily-article-l]''' for an extract of the English Wikipedia's featured [[en:Wikipedia:Today's featured article|article of the day]]. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/translators-l translators-l]''' for translation notices, particularly relating to meta and wikimediafoundation content, and other translation issues *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/egyptopedia-l egyptopedia-l]''' see [[Egyptopedia]] *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimania-l wikimania-l]''' for discussion about [[Wikimania]] *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wiki-research-l wiki-research-l]''' for discussion about Wiki-related [[Research]] *<s>[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/helpdesk-l HelpDesk-l]</s> now closed. *Local Wikipedia Meetup Announcements: **'''[http://ml02.ispgateway.de/mailman/listinfo/bayern_lists.wikimedia.de bayern@lists.wikimedia.de]''' for Wikipedia Meetups in Bavaria (german) For additional lists, see [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/ mail.wikipedia.org Mailing Lists]. ==IRC== Wikipedia also has a real-time chat channel. Visit [[IRC channels]] for more info. == Splitting up the Daily Digests == For Linux-Users there is a comfortable solution for splitting up the daily digest. Put the following 3 lines into your [[en:procmail|.procmailrc]] and activate procmail support. <nowiki>:</nowiki>0: * ^Subject:.*mailinglist.*Digest | formail +1 -ds >>mailinglist [[Category:Wikimedia Foundation]] [[Category:Wiktionary]] [[वर्ग:विकिपीडिया]] [[Category:Wikibooks]] [[वर्ग:दळणवळण]] ==विदागारातून Removing emails काढणे == Emails should be sent to mailing lists with care, as removal of emails from archives with any degree of safety is nearly impossible. Running bin/arch, as is commonly suggested, has the effect of renumbering all the messages, breaking all links to the archive. It's also buggy and has corrupted the list archives in the past. Because of this, our developers have made a policy of not performing any archive deletions. ==नवी इमेल यादी बनवणे == To create a new mailing list, you have to request it on Bugzilla. The bug should be placed in the mailing list component and assigned to [[user:Bastique|Cary Bass]], direct link with all the information included: [https://bugzilla.wikimedia.org/enter_bug.cgi?product=Wikimedia&component=Mailing+lists&assigned_to=cbass@wikimedia.org] Things to include: * requested name of the mailing list * reasoning/explanation of purpose (and community consensus, if applicable) * initial list administrator's e-mail address After submitting the bug correctly, your list should be created within the next few days. hoc9yath33ixh32jdp9h2vjro2kuivu 2686795 2686794 2026-05-30T21:32:33Z ~2026-32364-87 183699 2686795 wikitext text/x-wiki {{भाषांतर}} {{विकिसंपर्कमाध्यमेसुचालन}} [[bg:&#1059;&#1080;&#1082;&#1080;&#1087;&#1077;&#1076;&#1080;&#1103;:&#1055;&#1086;&#1097;&#1077;&#1085;&#1089;&#1082;&#1080; &#1089;&#1087;&#1080;&#1089;&#1098;&#1082;|bg]] | [[da:Wikipedia:Postlister|da]] | [[de:Wikipedia:Mailinglisten|de]] | [[en:Wikipedia:Mailing lists|en]] | [[es:Wikipedia:Listas de correo|es]] | [[fr:Wikipédia:Liste de discussion|fr]] | [[メーリングリスト|ja]] | [[메일 목록|ko]] | [[mr:विकिपीडिया:मेलिंग लिस्ट|mr]]| [[nl:Wikipedia:Discussielijsten|nl]] | [[simple:Wikipedia:mailing lists|simple]] | [[si:Wikipedia:තැපැල් ලැයිස්තු|si]] | [[zh:Wikipedia:&#37038;&#20214;&#21015;&#34920;|zh]] ==मराठी विकिपीडियातील सदस्य == मराठी विकिपीडियातील सदस्य मुख्यत्वे याहू ग्रूप आर्कूट गूगल एस एम एस चॅनल इत्यादी वापरतात त्या शिवाय मिसळपाव मनोगत इत्यादी मराठी संकेत्स्थळावरूनसुद्धा मराठी विकिपीडियावबद्दलच्या चर्चा होत असतात. विकिमीडिया भारतीय चॅप्टरची इमेल लिस्ट मात्र मिडियाविकिवर असल्यामुळे त्याबद्दल अधीक माहिती सहज उपलब्ध व्हावी म्हणून खालील लेख मेटा वरून उधृत केला आहे त्याचे भाषांतर करून हवे आहे. *[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedia-in-pun पुणे मेलिंग लिस्ट] The [[विकिमीडिया फाउंडेशन]] has a number of [[en:mailing list|mailing lists]] which are open to anyone who subscribes. Please see the list descriptions for posting information. Most lists are moderated, so that posts by nonmembers need to be manually approved. Some lists disallow any posts by nonmembers. '''An overview of all existing mailing lists is at '''[[Mailing lists/overview]]'''; an automatically generated list of public mailing lists, arranged alphabetically, is [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo here]. Please respect [[en:Wikipedia:Wikiquette|Wikiquette]] and [[en:Wikipedia:No personal attacks|avoid personal attacks]] on the mailing lists, especially in the subject header as this is likely to be repeated by those replying. To request a new mailing list, see the [[#Create a new list|instructions below]]. Mailing lists are available in a number of formats: via a web archive, by email, or by [[en:NNTP|NNTP]] using the mail-to-news gateway [[en:Gmane|Gmane]]. Offsite archives of Wikipedia's mailing lists can be found at [http://dir.gmane.org/search.php?match=gmane.science.linguistics.wikipedia Gmane] and [http://marc.theaimsgroup.com/ MARC]. Mailing list posts in the web-based archives are indexed by search engines such as [[en:Google|Google]] - to search the archives, you can restrict your search by server name (add <code>site:lists.wikimedia.org</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org+archive+search]) or by the directory containing a particular list's archive (<code>site:lists.wikimedia.org/pipermail/''&lt;list name>''</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org%2Fpipermail%2Fmediawiki-l+archive+search site:lists.wikimedia.org/pipermail/mediawiki-l ...]) <small>[all lists were moved to a lists.wikimedia.org domain in January 2007; however, depending on each search engine, searching the prior domain (either "mail.wiki'''p'''edia.org" or "mail.wiki'''m'''edia.org") may work better]</small> Some of the mailing lists are occasionally summarized at the [[List Summary Service]] page. ==संस्थात्मक== ===विकिमीडिया फाउंडेशन mailing list === The [[Wikimedia]] Foundation, which operates Wikipedia and its sister projects, has its own mailing list, [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l]. If you care about fundraising, starting new projects or debating global policy issues, this is the list for you. Posting in languages other than English is welcome, although English is a language most of the audience can understand. Multilingual posts (where the poster repeats the same text in another language) are also welcome. Messages may be posted only by subscribers. *[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l sign-up] - [http://lists.wikimedia.org/pipermail/foundation-l/ foundation-l archive] ===Local chapters=== *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediach-l WikimediaCH-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia CH|Swiss chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinde-l VereinDE-l]''': for matters relating to the [[Wikimedia Deutschland|German chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediafr-l WikimediaFR-l]''' for matters relating to the [[Wikimédia France|French chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediauk-l WikimediaUK-l]''' for matters relating to [[Wikimedia UK]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediapl-l WikimediaPL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Polska|Polish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedianl-l WikimediaNL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Nederland|Dutch chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediase-l WikimediaSE-l]''' for matters relating to the [[:se:chapter:Huvudsida|Swedish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediabr-l WikimediaBR-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Brasil|Brazilian chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinat-l VereinAT-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Österreich|Austrian chapter]], but not concerning the wider Foundation. == तांत्रीक विषय mailing lists == * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitech-l Wikitech]''': For discussion of technical issues with Wikimedia servers, features and development of the [[MediaWiki]] software, etc. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-l Mediawiki]''': For other installations and users of the [[MediaWiki]] software in ''non-Wikimedia-related projects'', including some feature and development discussion. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikibugs-l Wikibugs]''': automated notifications of bug reports * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-cvs MediaWiki-cvs]''': automated notifications of CVS check-ins * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/toolserver-l Toolserver]''': For announcements and discussion regarding the [[Toolserver]], including downtime * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-admin-l XMLDataDumps-Admin]''': Operations List about Dumps. Failures / Upgrades / Changes * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-l XMLDataDumps]''': Discussion List for Wikimedia's XML Database Dumps ==इतर== *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/announce-l announce-l]''' for distribution of [[Wikizine]], volunteering newsletter on Wikimedia project activities. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/daily-article-l Daily-article-l]''' for an extract of the English Wikipedia's featured [[en:Wikipedia:Today's featured article|article of the day]]. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/translators-l translators-l]''' for translation notices, particularly relating to meta and wikimediafoundation content, and other translation issues *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/egyptopedia-l egyptopedia-l]''' see [[Egyptopedia]] *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimania-l wikimania-l]''' for discussion about [[Wikimania]] *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wiki-research-l wiki-research-l]''' for discussion about Wiki-related [[Research]] *<s>[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/helpdesk-l HelpDesk-l]</s> now closed. *Local Wikipedia Meetup Announcements: **'''[http://ml02.ispgateway.de/mailman/listinfo/bayern_lists.wikimedia.de bayern@lists.wikimedia.de]''' for Wikipedia Meetups in Bavaria (german) For additional lists, see [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/ mail.wikipedia.org Mailing Lists]. ==IRC== Wikipedia also has a real-time chat channel. Visit [[IRC channels]] for more info. ==विदागारातून Removing emails काढणे == Emails should be sent to mailing lists with care, as removal of emails from archives with any degree of safety is nearly impossible. Running bin/arch, as is commonly suggested, has the effect of renumbering all the messages, breaking all links to the archive. It's also buggy and has corrupted the list archives in the past. Because of this, our developers have made a policy of not performing any archive deletions. ==नवी इमेल यादी बनवणे == To create a new mailing list, you have to request it on Bugzilla. The bug should be placed in the mailing list component and assigned to [[user:Bastique|Cary Bass]], direct link with all the information included: [https://bugzilla.wikimedia.org/enter_bug.cgi?product=Wikimedia&component=Mailing+lists&assigned_to=cbass@wikimedia.org] Things to include: * requested name of the mailing list * reasoning/explanation of purpose (and community consensus, if applicable) * initial list administrator's e-mail address After submitting the bug correctly, your list should be created within the next few days. tkus4hhfrg72qfb6wxy04ea7vkbeqim 2686796 2686795 2026-05-30T21:33:38Z ~2026-32364-87 183699 2686796 wikitext text/x-wiki {{भाषांतर}} {{विकिसंपर्कमाध्यमेसुचालन}} [[bg:&#1059;&#1080;&#1082;&#1080;&#1087;&#1077;&#1076;&#1080;&#1103;:&#1055;&#1086;&#1097;&#1077;&#1085;&#1089;&#1082;&#1080; &#1089;&#1087;&#1080;&#1089;&#1098;&#1082;|bg]] | [[da:Wikipedia:Postlister|da]] | [[de:Wikipedia:Mailinglisten|de]] | [[en:Wikipedia:Mailing lists|en]] | [[es:Wikipedia:Listas de correo|es]] | [[fr:Wikipédia:Liste de discussion|fr]] | [[メーリングリスト|ja]] | [[메일 목록|ko]] | [[mr:विकिपीडिया:मेलिंग लिस्ट|mr]]| [[nl:Wikipedia:Discussielijsten|nl]] | [[simple:Wikipedia:mailing lists|simple]] | [[si:Wikipedia:තැපැල් ලැයිස්තු|si]] | [[zh:Wikipedia:&#37038;&#20214;&#21015;&#34920;|zh]] ==मराठी विकिपीडियातील सदस्य == मराठी विकिपीडियातील सदस्य मुख्यत्वे याहू ग्रूप आर्कूट गूगल एस एम एस चॅनल इत्यादी वापरतात त्या शिवाय मिसळपाव मनोगत इत्यादी मराठी संकेत्स्थळावरूनसुद्धा मराठी विकिपीडियावबद्दलच्या चर्चा होत असतात. विकिमीडिया भारतीय चॅप्टरची इमेल लिस्ट मात्र मिडियाविकिवर असल्यामुळे त्याबद्दल अधीक माहिती सहज उपलब्ध व्हावी म्हणून खालील लेख मेटा वरून उधृत केला आहे त्याचे भाषांतर करून हवे आहे. *[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedia-in-pun पुणे मेलिंग लिस्ट] The [[विकिमीडिया फाउंडेशन]] has a number of [[en:mailing list|mailing lists]] which are open to anyone who subscribes. Please see the list descriptions for posting information. Most lists are moderated, so that posts by nonmembers need to be manually approved. Some lists disallow any posts by nonmembers. '''An overview of all existing mailing lists is at '''[[Mailing lists/overview]]'''; an automatically generated list of public mailing lists, arranged alphabetically, is [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo here]. Please respect [[en:Wikipedia:Wikiquette|Wikiquette]] and [[en:Wikipedia:No personal attacks|avoid personal attacks]] on the mailing lists, especially in the subject header as this is likely to be repeated by those replying. To request a new mailing list, see the [[#Create a new list|instructions below]]. Mailing lists are available in a number of formats: via a web archive, by email, or by [[en:NNTP|NNTP]] using the mail-to-news gateway [[en:Gmane|Gmane]]. Offsite archives of Wikipedia's mailing lists can be found at [http://dir.gmane.org/search.php?match=gmane.science.linguistics.wikipedia Gmane] and [http://marc.theaimsgroup.com/ MARC]. Mailing list posts in the web-based archives are indexed by search engines such as [[en:Google|Google]] - to search the archives, you can restrict your search by server name (add <code>site:lists.wikimedia.org</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org+archive+search]) or by the directory containing a particular list's archive (<code>site:lists.wikimedia.org/pipermail/''&lt;list name>''</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org%2Fpipermail%2Fmediawiki-l+archive+search site:lists.wikimedia.org/pipermail/mediawiki-l ...]) <small>[all lists were moved to a lists.wikimedia.org domain in January 2007; however, depending on each search engine, searching the prior domain (either "mail.wiki'''p'''edia.org" or "mail.wiki'''m'''edia.org") may work better]</small> Some of the mailing lists are occasionally summarized at the [[List Summary Service]] page. ==संस्थात्मक== ===विकिमीडिया फाउंडेशन mailing list === The [[Wikimedia]] Foundation, which operates Wikipedia and its sister projects, has its own mailing list, [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l]. If you care about fundraising, starting new projects or debating global policy issues, this is the list for you. Posting in languages other than English is welcome, although English is a language most of the audience can understand. Multilingual posts (where the poster repeats the same text in another language) are also welcome. Messages may be posted only by subscribers. *[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l sign-up] - [http://lists.wikimedia.org/pipermail/foundation-l/ foundation-l archive] ===Local chapters=== *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediach-l WikimediaCH-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia CH|Swiss chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinde-l VereinDE-l]''': for matters relating to the [[Wikimedia Deutschland|German chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediafr-l WikimediaFR-l]''' for matters relating to the [[Wikimédia France|French chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediauk-l WikimediaUK-l]''' for matters relating to [[Wikimedia UK]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediapl-l WikimediaPL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Polska|Polish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedianl-l WikimediaNL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Nederland|Dutch chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediase-l WikimediaSE-l]''' for matters relating to the [[:se:chapter:Huvudsida|Swedish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediabr-l WikimediaBR-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Brasil|Brazilian chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinat-l VereinAT-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Österreich|Austrian chapter]], but not concerning the wider Foundation. == तांत्रीक विषय mailing lists == * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitech-l Wikitech]''': For discussion of technical issues with Wikimedia servers, features and development of the [[MediaWiki]] software, etc. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-l Mediawiki]''': For other installations and users of the [[MediaWiki]] software in ''non-Wikimedia-related projects'', including some feature and development discussion. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikibugs-l Wikibugs]''': automated notifications of bug reports * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-cvs MediaWiki-cvs]''': automated notifications of CVS check-ins * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/toolserver-l Toolserver]''': For announcements and discussion regarding the [[Toolserver]], including downtime * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-admin-l XMLDataDumps-Admin]''': Operations List about Dumps. Failures / Upgrades / Changes * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-l XMLDataDumps]''': Discussion List for Wikimedia's XML Database Dumps ==इतर== *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/announce-l announce-l]''' for distribution of [[Wikizine]], volunteering newsletter on Wikimedia project activities. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/daily-article-l Daily-article-l]''' for an extract of the English Wikipedia's featured [[en:Wikipedia:Today's featured article|article of the day]]. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/translators-l translators-l]''' for translation notices, particularly relating to meta and wikimediafoundation content, and other translation issues *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/egyptopedia-l egyptopedia-l]''' see [[Egyptopedia]] *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimania-l wikimania-l]''' for discussion about [[Wikimania]] *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wiki-research-l wiki-research-l]''' for discussion about Wiki-related [[Research]] *<s>[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/helpdesk-l HelpDesk-l]</s> now closed. *Local Wikipedia Meetup Announcements: **'''[http://ml02.ispgateway.de/mailman/listinfo/bayern_lists.wikimedia.de bayern@lists.wikimedia.de]''' for Wikipedia Meetups in Bavaria (german) For additional lists, see [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/ mail.wikipedia.org Mailing Lists]. ==IRC== Wikipedia also has a real-time chat channel. Visit [[IRC channels]] for more info. ==विदागारातून Removing emails काढणे == Emails should be sent to mailing lists with care, as removal of emails from archives with any degree of safety is nearly impossible. Running bin/arch, as is commonly suggested, has the effect of renumbering all the messages, breaking all links to the archive. It's also buggy and has corrupted the list archives in the past. Because of this, our developers have made a policy of not performing any archive deletions. 4068cyrp5rv82z3sgo3ohqpnuwz2gzd 2686797 2686796 2026-05-30T21:34:46Z ~2026-32364-87 183699 2686797 wikitext text/x-wiki {{भाषांतर}} {{विकिसंपर्कमाध्यमेसुचालन}} [[bg:&#1059;&#1080;&#1082;&#1080;&#1087;&#1077;&#1076;&#1080;&#1103;:&#1055;&#1086;&#1097;&#1077;&#1085;&#1089;&#1082;&#1080; &#1089;&#1087;&#1080;&#1089;&#1098;&#1082;|bg]] | [[da:Wikipedia:Postlister|da]] | [[de:Wikipedia:Mailinglisten|de]] | [[en:Wikipedia:Mailing lists|en]] | [[es:Wikipedia:Listas de correo|es]] | [[fr:Wikipédia:Liste de discussion|fr]] | [[メーリングリスト|ja]] | [[메일 목록|ko]] | [[mr:विकिपीडिया:मेलिंग लिस्ट|mr]]| [[nl:Wikipedia:Discussielijsten|nl]] | [[simple:Wikipedia:mailing lists|simple]] | [[si:Wikipedia:තැපැල් ලැයිස්තු|si]] | [[zh:Wikipedia:&#37038;&#20214;&#21015;&#34920;|zh]] ==मराठी विकिपीडियातील सदस्य == मराठी विकिपीडियातील सदस्य मुख्यत्वे याहू ग्रूप आर्कूट गूगल एस एम एस चॅनल इत्यादी वापरतात त्या शिवाय मिसळपाव मनोगत इत्यादी मराठी संकेत्स्थळावरूनसुद्धा मराठी विकिपीडियावबद्दलच्या चर्चा होत असतात. विकिमीडिया भारतीय चॅप्टरची इमेल लिस्ट मात्र मिडियाविकिवर असल्यामुळे त्याबद्दल अधीक माहिती सहज उपलब्ध व्हावी म्हणून खालील लेख मेटा वरून उधृत केला आहे त्याचे भाषांतर करून हवे आहे. *[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedia-in-pun पुणे मेलिंग लिस्ट] The [[विकिमीडिया फाउंडेशन]] has a number of [[en:mailing list|mailing lists]] which are open to anyone who subscribes. Please see the list descriptions for posting information. Most lists are moderated, so that posts by nonmembers need to be manually approved. Some lists disallow any posts by nonmembers. '''An overview of all existing mailing lists is at '''[[Mailing lists/overview]]'''; an automatically generated list of public mailing lists, arranged alphabetically, is [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo here]. Please respect [[en:Wikipedia:Wikiquette|Wikiquette]] and [[en:Wikipedia:No personal attacks|avoid personal attacks]] on the mailing lists, especially in the subject header as this is likely to be repeated by those replying. To request a new mailing list, see the [[#Create a new list|instructions below]]. Mailing lists are available in a number of formats: via a web archive, by email, or by [[en:NNTP|NNTP]] using the mail-to-news gateway [[en:Gmane|Gmane]]. Offsite archives of Wikipedia's mailing lists can be found at [http://dir.gmane.org/search.php?match=gmane.science.linguistics.wikipedia Gmane] and [http://marc.theaimsgroup.com/ MARC]. Mailing list posts in the web-based archives are indexed by search engines such as [[en:Google|Google]] - to search the archives, you can restrict your search by server name (add <code>site:lists.wikimedia.org</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org+archive+search]) or by the directory containing a particular list's archive (<code>site:lists.wikimedia.org/pipermail/''&lt;list name>''</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org%2Fpipermail%2Fmediawiki-l+archive+search site:lists.wikimedia.org/pipermail/mediawiki-l ...]) <small>[all lists were moved to a lists.wikimedia.org domain in January 2007; however, depending on each search engine, searching the prior domain (either "mail.wiki'''p'''edia.org" or "mail.wiki'''m'''edia.org") may work better]</small> Some of the mailing lists are occasionally summarized at the [[List Summary Service]] page. ==संस्थात्मक== ===विकिमीडिया फाउंडेशन mailing list === The [[Wikimedia]] Foundation, which operates Wikipedia and its sister projects, has its own mailing list, [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l]. If you care about fundraising, starting new projects or debating global policy issues, this is the list for you. Posting in languages other than English is welcome, although English is a language most of the audience can understand. Multilingual posts (where the poster repeats the same text in another language) are also welcome. Messages may be posted only by subscribers. *[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l sign-up] - [http://lists.wikimedia.org/pipermail/foundation-l/ foundation-l archive] ===Local chapters=== *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediach-l WikimediaCH-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia CH|Swiss chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinde-l VereinDE-l]''': for matters relating to the [[Wikimedia Deutschland|German chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediafr-l WikimediaFR-l]''' for matters relating to the [[Wikimédia France|French chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediauk-l WikimediaUK-l]''' for matters relating to [[Wikimedia UK]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediapl-l WikimediaPL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Polska|Polish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedianl-l WikimediaNL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Nederland|Dutch chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediase-l WikimediaSE-l]''' for matters relating to the [[:se:chapter:Huvudsida|Swedish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediabr-l WikimediaBR-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Brasil|Brazilian chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinat-l VereinAT-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Österreich|Austrian chapter]], but not concerning the wider Foundation. == तांत्रीक विषय mailing lists == * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitech-l Wikitech]''': For discussion of technical issues with Wikimedia servers, features and development of the [[MediaWiki]] software, etc. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-l Mediawiki]''': For other installations and users of the [[MediaWiki]] software in ''non-Wikimedia-related projects'', including some feature and development discussion. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikibugs-l Wikibugs]''': automated notifications of bug reports * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-cvs MediaWiki-cvs]''': automated notifications of CVS check-ins * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/toolserver-l Toolserver]''': For announcements and discussion regarding the [[Toolserver]], including downtime * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-admin-l XMLDataDumps-Admin]''': Operations List about Dumps. Failures / Upgrades / Changes * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-l XMLDataDumps]''': Discussion List for Wikimedia's XML Database Dumps ==IRC== Wikipedia also has a real-time chat channel. Visit [[IRC channels]] for more info. ==विदागारातून Removing emails काढणे == Emails should be sent to mailing lists with care, as removal of emails from archives with any degree of safety is nearly impossible. Running bin/arch, as is commonly suggested, has the effect of renumbering all the messages, breaking all links to the archive. It's also buggy and has corrupted the list archives in the past. Because of this, our developers have made a policy of not performing any archive deletions. n87b5smyb7gl612zl3hraborn2qpk2r 2686840 2686797 2026-05-31T02:55:25Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-32364-87|~2026-32364-87]] ([[User talk:~2026-32364-87|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2410121 wikitext text/x-wiki {{भाषांतर}} {{विकिसंपर्कमाध्यमेसुचालन}} [[bg:&#1059;&#1080;&#1082;&#1080;&#1087;&#1077;&#1076;&#1080;&#1103;:&#1055;&#1086;&#1097;&#1077;&#1085;&#1089;&#1082;&#1080; &#1089;&#1087;&#1080;&#1089;&#1098;&#1082;|bg]] | [[da:Wikipedia:Postlister|da]] | [[de:Wikipedia:Mailinglisten|de]] | [[en:Wikipedia:Mailing lists|en]] | [[es:Wikipedia:Listas de correo|es]] | [[fr:Wikipédia:Liste de discussion|fr]] | [[メーリングリスト|ja]] | [[메일 목록|ko]] | [[mr:विकिपीडिया:मेलिंग लिस्ट|mr]]| [[nl:Wikipedia:Discussielijsten|nl]] | [[simple:Wikipedia:mailing lists|simple]] | [[si:Wikipedia:තැපැල් ලැයිස්තු|si]] | [[zh:Wikipedia:&#37038;&#20214;&#21015;&#34920;|zh]] ==मराठी विकिपीडियातील सदस्य == मराठी विकिपीडियातील सदस्य मुख्यत्वे याहू ग्रूप आर्कूट गूगल एस एम एस चॅनल इत्यादी वापरतात त्या शिवाय मिसळपाव मनोगत इत्यादी मराठी संकेत्स्थळावरूनसुद्धा मराठी विकिपीडियावबद्दलच्या चर्चा होत असतात. विकिमीडिया भारतीय चॅप्टरची इमेल लिस्ट मात्र मिडियाविकिवर असल्यामुळे त्याबद्दल अधीक माहिती सहज उपलब्ध व्हावी म्हणून खालील लेख मेटा वरून उधृत केला आहे त्याचे भाषांतर करून हवे आहे. *[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedia-in-pun पुणे मेलिंग लिस्ट] The [[विकिमीडिया फाउंडेशन]] has a number of [[en:mailing list|mailing lists]] which are open to anyone who subscribes. Please see the list descriptions for posting information. Most lists are moderated, so that posts by nonmembers need to be manually approved. Some lists disallow any posts by nonmembers. '''An overview of all existing mailing lists is at '''[[Mailing lists/overview]]'''; an automatically generated list of public mailing lists, arranged alphabetically, is [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo here]. Please respect [[en:Wikipedia:Wikiquette|Wikiquette]] and [[en:Wikipedia:No personal attacks|avoid personal attacks]] on the mailing lists, especially in the subject header as this is likely to be repeated by those replying. To request a new mailing list, see the [[#Create a new list|instructions below]]. Mailing lists are available in a number of formats: via a web archive, by email, or by [[en:NNTP|NNTP]] using the mail-to-news gateway [[en:Gmane|Gmane]]. Offsite archives of Wikipedia's mailing lists can be found at [http://dir.gmane.org/search.php?match=gmane.science.linguistics.wikipedia Gmane] and [http://marc.theaimsgroup.com/ MARC]. Mailing list posts in the web-based archives are indexed by search engines such as [[en:Google|Google]] - to search the archives, you can restrict your search by server name (add <code>site:lists.wikimedia.org</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org+archive+search]) or by the directory containing a particular list's archive (<code>site:lists.wikimedia.org/pipermail/''&lt;list name>''</code>, e.g. [http://www.google.com/search?q=site%3Alists.wikimedia.org%2Fpipermail%2Fmediawiki-l+archive+search site:lists.wikimedia.org/pipermail/mediawiki-l ...]) <small>[all lists were moved to a lists.wikimedia.org domain in January 2007; however, depending on each search engine, searching the prior domain (either "mail.wiki'''p'''edia.org" or "mail.wiki'''m'''edia.org") may work better]</small> Some of the mailing lists are occasionally summarized at the [[List Summary Service]] page. ==संस्थात्मक== ===विकिमीडिया फाउंडेशन mailing list === The [[Wikimedia]] Foundation, which operates Wikipedia and its sister projects, has its own mailing list, [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l]. If you care about fundraising, starting new projects or debating global policy issues, this is the list for you. Posting in languages other than English is welcome, although English is a language most of the audience can understand. Multilingual posts (where the poster repeats the same text in another language) are also welcome. Messages may be posted only by subscribers. *[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/foundation-l foundation-l sign-up] - [http://lists.wikimedia.org/pipermail/foundation-l/ foundation-l archive] ===Local chapters=== *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediach-l WikimediaCH-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia CH|Swiss chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinde-l VereinDE-l]''': for matters relating to the [[Wikimedia Deutschland|German chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediafr-l WikimediaFR-l]''' for matters relating to the [[Wikimédia France|French chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediauk-l WikimediaUK-l]''' for matters relating to [[Wikimedia UK]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediapl-l WikimediaPL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Polska|Polish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimedianl-l WikimediaNL-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Nederland|Dutch chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediase-l WikimediaSE-l]''' for matters relating to the [[:se:chapter:Huvudsida|Swedish chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediabr-l WikimediaBR-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Brasil|Brazilian chapter]], but not concerning the wider Foundation. *'''[https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinat-l VereinAT-l]''' for matters relating to the [[Wikimedia Österreich|Austrian chapter]], but not concerning the wider Foundation. ==प्रकल्प== * Global Wikipedia mailing list While the general project-wide list is '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-l Wikipedia-L]''', it receives little to no traffic. Use wikien-l instead as a resource for Wikipedia authors, for English discussion that covers most Wikipedia's projects. If you don't want to use Wikipedia or the [[IRC channels]] for questions, or if you'd like to talk to other [[Wikipedian]]s outside the wiki format, then you can sign up for Wikipedia-L. It is a list for all Wikipedia languages, but not for other [[Wikimedia]] projects like Wiktionary. Posting in languages other than English is welcome, although English is a language most of the audience can understand. As with foundation-l, multilingual posts are welcome. :* [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-l sign-up] - [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/ archive] - [news://news.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.misc NNTP] - [http://marc.theaimsgroup.com/?l=wikipedia-l search] There are also language-specific mailing lists for Wikipedia and the other projects. Please see [[mailing lists/overview|the overview]] for a list. ===इतर प्रक्ल्प=== * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/textbook-l Textbook-l]''' ([http://wikibooks.org Wikibooks]) * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wiktionary-l wiktionary-l]''' ([http://wiktionary.org Wiktionary]) ** [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wiktionaryde-l WiktionaryDE-l] for issues concerning the German language Wiktionary. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikispecies-l wikispecies-l]''' ([http://species.wikipedia.org Wikispecies], [[Wikispecies]]) * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikinews-l wikinews-l]''' ([http://en.wikinews.org Wikinews], [[Wikinews]]) ** '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikinews-de-l wikinews-de-l]''' (German Wikinews) ** '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/pressemeldungen pressemeldungen]'''' (collection of press releases and news tips) * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/commons-l commons-l]''' ([http://commons.wikimedia.org Wikimedia Commons]) * '''[[mail:wikisource-l|wikisource-l]]''' (discussions concerning the [[s:Main Page|Wikisource]] project) * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiversity-l wikiversity-l]''' ([http://en.wikiversity.org Wikiversity]) * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiquote-l wikiquote-l]''' ([http://wikiquote.org Wikiquote]) *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediameta-l wikimediameta-l]''' list for Meta Wikimedia affairs *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/incubator Incubator]''' ([http://incubator.Wikimedia.org Incubator]) == तांत्रीक विषय mailing lists == * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitech-l Wikitech]''': For discussion of technical issues with Wikimedia servers, features and development of the [[MediaWiki]] software, etc. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-l Mediawiki]''': For other installations and users of the [[MediaWiki]] software in ''non-Wikimedia-related projects'', including some feature and development discussion. * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikibugs-l Wikibugs]''': automated notifications of bug reports * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-cvs MediaWiki-cvs]''': automated notifications of CVS check-ins * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/toolserver-l Toolserver]''': For announcements and discussion regarding the [[Toolserver]], including downtime * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-admin-l XMLDataDumps-Admin]''': Operations List about Dumps. Failures / Upgrades / Changes * '''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/xmldatadumps-l XMLDataDumps]''': Discussion List for Wikimedia's XML Database Dumps ==इतर== *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/announce-l announce-l]''' for distribution of [[Wikizine]], volunteering newsletter on Wikimedia project activities. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/daily-article-l Daily-article-l]''' for an extract of the English Wikipedia's featured [[en:Wikipedia:Today's featured article|article of the day]]. *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/translators-l translators-l]''' for translation notices, particularly relating to meta and wikimediafoundation content, and other translation issues *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/egyptopedia-l egyptopedia-l]''' see [[Egyptopedia]] *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimania-l wikimania-l]''' for discussion about [[Wikimania]] *'''[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wiki-research-l wiki-research-l]''' for discussion about Wiki-related [[Research]] *<s>[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/helpdesk-l HelpDesk-l]</s> now closed. *Local Wikipedia Meetup Announcements: **'''[http://ml02.ispgateway.de/mailman/listinfo/bayern_lists.wikimedia.de bayern@lists.wikimedia.de]''' for Wikipedia Meetups in Bavaria (german) For additional lists, see [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/ mail.wikipedia.org Mailing Lists]. == Mailing list प्रबंधन == :''Note: This list is most likely severely outdated.'' The following users are currently responsible for [[mailing list administration]]. If you would like to become a mailing list admin and you feel the list you want to admin does not currently have enough admins, please contact a [[Developers|server admin]] on [[IRC]] in #wikimedia-tech. ===विकिपीडिया=== {| |- !List !Admins |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-l Wikipedia-l] |[[en:User:Brion VIBBER|Brion Vibber]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiar-l Wikiar-l] |[[ar:User:Mido|Mido]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikida-l Wikida-l] |[[da:Bruger:Christian List|Christian List]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikide-l Wikide-l] |[[de:Benutzer:Kurt Jansson|Kurt Jansson]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikien-l Wikien-l] |[[en:User:Mark|Mark]], [[en:User:David Gerard|David Gerard]], [[en:User:Fuzheado|Fuzheado]], [[en:User:Fennec|Fennec]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikieo-l Wikieo-l] |[[eo:Vikipediisto:Paul EBERMANN|Paul Ebermann]], [[eo:Vikipediisto:Chuck SMITH|Chuck Smith]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikies-l Wikies-l] |[[es:Usuario:JorgeGG|JorgeGG]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikieu-l Wikieu-l] |[[eu:Lankide:TXiKi|TXiKi]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikifa-l Wikifa-l] |[[fa:Mardetanha|Mardetanha]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikifi-l Wikifi-l] |[[fi:Käyttäjä:Cimon Avaro|Cimon Avaro]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikifr-l Wikifr-l] |[[fr:Utilisateur:Shaihulud|Shaihulud]], [[fr:Utilisateur:Yann|Yann]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikihi-l Wikihi-l] |[[en:User:Brion VIBBER|Brion Vibber]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiia-l Wikiia-l] |[[ia:Usator:JoSoares|JoSoares]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiit-l Wikiit-l] |[[it:Utente:Frieda|Frieda]], [[it:Utente:M7|M7 (M/)]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikija-l Wikija-l] |[[ja:&#21033;&#29992;&#32773;:Suisui|Suisui]], [[ja:&#21033;&#29992;&#32773;:Tomos|Tomos]], [[en:User:Brion VIBBER|Brion Vibber]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiko-l Wikiko-l] |[[ko:사용자:Ryuch|Ryuch]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikinl-l Wikinl-l] |[[nl:Speciaal:Listadmins|All Dutch admins]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikino-l Wikino-l] |[[no:Bruker:Wolfram|Wolfram]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipl-l Wikipl-l] |[[pl:Wikipedysta:Datrio|Datrio]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipt Wikipt] |[[pt:Usuário:JoaoMiranda|JoaoMiranda]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiro-l Wikiro-l] |[[ro:Utilizator:Iulianu|IulianU]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikisv-l Wikisv-l] |? |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikisi-l Wikisi-l] |? |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikita-l Wikita-l] |[[en:User:Brion VIBBER|Brion Vibber]], [[de:Benutzer:Fire|Fire]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitr-l Wikitr-l] |[[tr:Kullanıcı:Dbl2010|Dbl2010]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikivi-l Wikivi-l] |[[vi:Thành viên:Arisa|Arisa]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikizh-l Wikizh-l] |[[en:User:Brion VIBBER|Brion Vibber]], [[de:Benutzer:Fire|Fire]] |} ===फाऊंडेशन आणि चॅप्टर्स === {| |- !List !Admins |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/foundation-l Foundation-l] |[[User:Mbimmler|Mbimmler]], [[User:Austin|Austin]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/vereinde-l VereinDE-l] |[[de:Benutzer:Kurt Jansson|Kurt Jansson]], [[de:Benutzer:Akl|Akl]], [[de:Benutzer:Avatar|Avatar]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediach-l Wikimediach-l] |[[de:Benutzer:Napa|Napa]], [[it:Utente:Ilario|Ilario]], [[de:Benutzer:Mbimmler|Mbimmler]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediafr-l Wikimediafr-l] |[[fr:Utilisateur:Aoineko|Aoineko]], [[fr:Utilisateur:Guillom|guillom]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediaro-l Wikimediaro-l] |[[ro:Utilizator:Iulianu|IulianU]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediasr-l Wikimediasr-l] |[[sr:Корисник:Dungodung|Dungodung]], [[sr:Корисник:Милош|Millosh]], [[sr:Корисник:Саша.Стефановић|Sasa Stefanovic]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediauk-l Wikimediauk-l] |[[en:User:Jdforrester|James F.]] |} ===विकास=== {| |- !List !Admins |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-l MediaWiki-l] |[[en:User:Brion VIBBER|Brion Vibber]], [[en:User:Tim Starling|Tim Starling]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitech-l Wikitech-l] |[[en:User:Jeronim|Jeronim]], [[en:User:Brion VIBBER|Brion Vibber]], [[de:Benutzer:Fire|Fire]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-cvs Mediawiki-cvs] |[[en:User:Brion VIBBER|Brion Vibber]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikibugs-l Wikibugs-l] |[[en:User:Brion VIBBER|Brion Vibber]] |} === इतर === {| |- !List !Admins |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikide-l Wikide-l] |[[de:Benutzer:Kurt Jansson|Kurt Jansson]], [[de:Benutzer:Akl|Akl]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/textbook-l Textbook-l] |[[en:User:Brion VIBBER|Brion Vibber]], [[en:User:Maveric149|Maveric149]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wiktionary-l Wiktionary-l] |[[de:Benutzer:Fire|Fire]], [[wiktionary:User:Wytukaze|Wytukaze]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wiktionaryde-l Wiktionaryde-l] |[[en:User:Brion VIBBER|Brion Vibber]], [[de:Benutzer:Fire|Fire]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiversity-l wikiversity-l] |[[v:User:Cormaggio|Cormaggio]], [[v:User:Sebmol|sebmol]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiversityde-l wikiversityde-l] |[[User:Kurt Jansson|Kurt Jansson]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikispecies-l wikispecies-l] |[[species:User:OhanaUnited|OhanaUnited]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiquote-l wikiquote-l] |[[User:Aphaia|Aphaia]], [[User:Cbrown1023|Cbrown1023]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikinews-de-l wikinews-de-l] |[[User:Elian|Elian]], [[User:Mathias Schindler|Mathias Schindler]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikinews-l wikinews-l] |[[Wikinews:User:Chiacomo|Chiacomo]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/pressemeldungen pressemeldungen] |[[User:Elian|Elian]], [[User:Mathias Schindler|Mathias Schindler]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/daily-article-l Daily-article-l] | [[User:Rjd0060|Rjd0060]], [[w:User:MBisanz|MBisanz]], [[w:User:Mr.Z-man|Mr.Z-man]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/egyptopedia-l Egyptiopedia-l] |[[User:Aoineko|Aoineko]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/quarto-l quarto-l] |[[User:Sj|Sj]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/translators-l translators-l] |[[User:Sj|Sj]], [[User:SabineCretella|SabineCretella]], [[User:Aphaia|Aphaia]] |- |[http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/Incubator Incubator] |[[User:SPQRobin|SPQRobin]], [[User:SterkeBak|SterkeBak]] |} ==IRC== Wikipedia also has a real-time chat channel. Visit [[IRC channels]] for more info. == Splitting up the Daily Digests == For Linux-Users there is a comfortable solution for splitting up the daily digest. Put the following 3 lines into your [[en:procmail|.procmailrc]] and activate procmail support. <nowiki>:</nowiki>0: * ^Subject:.*mailinglist.*Digest | formail +1 -ds >>mailinglist [[Category:Wikimedia Foundation]] [[Category:Wiktionary]] [[वर्ग:विकिपीडिया]] [[Category:Wikibooks]] [[वर्ग:दळणवळण]] ==विदागारातून Removing emails काढणे == Emails should be sent to mailing lists with care, as removal of emails from archives with any degree of safety is nearly impossible. Running bin/arch, as is commonly suggested, has the effect of renumbering all the messages, breaking all links to the archive. It's also buggy and has corrupted the list archives in the past. Because of this, our developers have made a policy of not performing any archive deletions. ==नवी इमेल यादी बनवणे == To create a new mailing list, you have to request it on Bugzilla. The bug should be placed in the mailing list component and assigned to [[user:Bastique|Cary Bass]], direct link with all the information included: [https://bugzilla.wikimedia.org/enter_bug.cgi?product=Wikimedia&component=Mailing+lists&assigned_to=cbass@wikimedia.org] Things to include: * requested name of the mailing list * reasoning/explanation of purpose (and community consensus, if applicable) * initial list administrator's e-mail address After submitting the bug correctly, your list should be created within the next few days. s91uot20rvcc6h0kj6u5mrj0h568dn5 0 70583 2686823 2458819 2026-05-30T23:45:48Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686823 wikitext text/x-wiki '''उदयसिंहराव गायकवाड''' राहणार- सुपात्रे (शाहूवाडी), [[ऑगस्ट २८]], [[इ.स. १९३०]]; - कोल्हापूर, [[डिसेंबर २]], [[इ.स. २०१४]]) हे काँग्रेस पक्षाचे नेते आहेत. ते [[इ.स. १९८०]], [[इ.स. १९८४]],[[इ.स. १९८९]],[[इ.स. १९९१]] आणि [[इ.स. १९९६]]च्या लोकसभा निवडणुकीत [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[कोल्हापूर]] लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. श्रीमंतीनीदेवी (निधन : २ डिसेंबर २००७) हे त्यांच्या पत्‍नीचे नाव. माजी आमदार [[हर्षवर्धन देशमुख]] हे उदयसिंहराव यांचे जावई आहेत. त्यांची एक कन्या कागलकर-घाटगे यांच्या घरी दिली असून, अन्य दोन मुली पुण्यात आहेत. मानसिंग गायकवाड हे त्यांच्या मुलाचे नाव. उदयसिंह गायकवाड कोल्हापूरचे पाच वेळा खासदारत होतेच पण, १९६२ ते १९८० या कालावधी ते महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य होते. राज्यमंत्री म्हणून त्यांनी काम केले. सुपात्रे सारख्यादुर्गम भागातून येऊन त्यांनी राजकीय क्षेत्रात नावलौकिक मिळवला. वसंतराव नाईक, वसंतदादा पाटील, शंकरराव चव्हाण यांच्या मंत्रिमंडळात ते मंत्री होते. महाराष्ट्राच्या मंत्रिमंडळात उद्योग, ऊर्जा, सर्वसाधारण प्रशासन, आरोग्य, नागरीपुरवठा तसेच ग्रामीण व शहरी खात्याचे मंत्री म्हणून काम केले. केंद्र शासन आणि राज्य शासनाचे प्रतिनिधी म्हणून विविध शिष्टमंडळांचे सदस्य व नेतृत्वही त्यांनी सांभाळले. अमेरिका, इंग्लंड, पोलंड, जर्मनी, स्वित्झर्लंड, इटली, स्वीडन, ब्राझील, डेन्मार्क, फ्रान्स, इजिप्त, कुवेत, दुबई, क्यूबा, निकारावा आदी देशांत त्यानी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. ==खेळ-क्रीडा== कोल्हापूर जिल्हा तालीम संघाचे अध्यक्ष असलेल्या गायकवाड यांना विविध खेळांच्या विकासात विशेष रस होता. क्रिकेट, टेबल टेनिस, कुस्ती अशा खेळांत त्यांनी स्वतः अनेक पारितोषिके मिळवली. संसदेच्या क्रिकेट संघाच्या नियमित खेळाडूंना त्यांनी नेहमीच उत्तेजन दिले. शूटिंगमध्ये त्यांनी दोन भारतात व एक अमेरिकेत अशी तीन मेडले जिंकली होती. ==विकासकार्य== गायकवाड यांचा लोकसंग्रह मोठा होता. कोल्हापूरच्या विमानतळाचा विकास आणि विमानसेवा, दूरदर्शन केंद्र, कागल येथे नवोदय विद्यालय व सामाजिक विकासाशी संलग्न असे अनेक प्रकल्प मिळवण्यात त्यांचा मोठा सहभाग होता. कोल्हापुरात उच्च न्यायालयाचे खंडपीठ व्हावे, म्हणून त्यांनीच प्रथम संसदेत आवाज उठविला होता. सीमा चळवळीतील कार्यकर्त्यांना त्यांनी मदत केली. शाहूवाडीसारख्या मागास तालुक्‍यातही त्यांनी साखर कारखाना आणला. त्यांच्या मंत्रिपदाच्या काळात [[चांदोली धरण]] व गेळवडे हे मध्यम प्रकल्प झाले. त्यातून [[पन्हाळा]] व [[शाहूवाडी]] तालुक्‍यांतील हजारो एकर जमीन ओलिताखाली आली. ==लेखन== * उदयसिंहराव गायकवाड यांचे शिकारीच्या अनुभवावरील "ट्रॉफीज‘ नावाचे पुस्तक प्रसिद्ध झाले आहे. * याशिवाय "कथा बारा अक्षरांची‘ ही त्यांची आत्मकथाही प्रसिद्ध झाली आहे. [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:कोल्हापूरचे खासदार]] [[वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार]] 1f73ge8s2ia3itymxb9bcjunbgigeue 0 100677 2686841 2368667 2026-05-31T03:06:19Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686841 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राजकीय विभाग | नाव = अ‍ॅव्हेरों | स्थानिकनाव = Aveyron | प्रकार = [[फ्रान्सचे विभाग|फ्रान्सचा विभाग]] | ध्वज = Bandièra del Roergue.svg | चिन्ह = Blason département fr Aveyron.svg | नकाशा = Aveyron-Position.svg | देश = फ्रान्स | प्रदेश = [[मिदी-पिरेनीज]] | मुख्यालय = [[रोदेस]] | क्षेत्रफळ = ८,७३५ | लोकसंख्या = २,७४,४२५ | घनता =३१.४ | वेबसाईट = }} <!--[[चित्|thumb|300 px|]]--> जगातील सर्वात उंच [[मिलाउ पूल]] ह्याच विभागातील [[मिलाउ]] गावाजवळ आहे. '''अ‍ॅव्हेरों''' ({{lang-fr|Aveyron}}; [[ऑक्सितान भाषा|ऑक्सितान]]: Avairon) हा [[फ्रान्स]] देशाच्या [[मिदी-पिरेनीज]] [[फ्रान्सचे प्रदेश|प्रदेशातील]] एक [[फ्रान्सचे विभाग|विभाग]] आहे. फ्रान्सच्या दक्षिण भागात स्थित असलेला हा विभाग आकाराने सर्व विभागांमध्ये पाचव्या क्रमांकावर आहे. == बाह्य दुवे == {{commons|Aveyron|{{लेखनाव}}}} * {{fr icon}} [http://www.aveyron.pref.gouv.fr/ प्रिफेक्चर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070320175724/http://www.aveyron.pref.gouv.fr/ |date=2007-03-20 }} * {{fr icon}} [http://www.cg12.fr/ समिती] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312161749/http://www.cg12.fr/ |date=2007-03-12 }} * {{fr icon}} [http://www.tourisme-aveyron.com/ पर्यटन] {| border="0" cellpadding="5" cellspacing="0" align="center" width=50% |- ! style="background: #ffdead;" | [[चित्र:Blason Languedoc.svg|20 px]] [[मिदी-पिरेने]] प्रदेशातील विभाग |- | style="background: #ffdead;" align=center | [[आर्येज]] {{·}} अ‍ॅव्हेरों {{·}} [[ऑत-गारोन|ओत-गारोन]] {{·}} [[जेर]] {{·}} [[लोत]] {{·}} [[ऑत-पिरेने|ओत-पिरेने]] {{·}} [[तार्न]] {{·}} [[तार्न-एत-गारोन]] |} {{फ्रान्सचे विभाग}} [[वर्ग:फ्रान्सचे विभाग]] [[वर्ग:मिदी-पिरेने]] [[वर्ग:चित्र हवे]] aeij2zzg6q4btyw6xgkuo00fat704f5 0 123782 2686770 2577605 2026-05-30T13:43:14Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686770 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट नदी | नदी_नाव = {{लेखनाव}} | नदी_चित्र = | नदी_चित्र_रुंदी = | नदी_चित्र_शीर्षक = {{लेखनाव}} | अन्य_नावे = | उगम_स्थान_नाव = | उगम_उंची_मी = | मुख_स्थान_नाव = | लांबी_किमी = | देश_राज्ये_नाव = [[गोंदिया जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]] | उपनदी_नाव = | मुख्यनदी_नाव = | सरासरी_प्रवाह_घनमी_प्रतिसे = | पाणलोट_क्षेत्र_वर्ग_किमी = | धरण_नाव = | तळटिपा = }} {{गल्लत|वाघ नदी (पालघर)}} '''वाघ नदी''' ही [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] [[गोंदिया]] जिल्ह्यातील एक नदी आहे. ही नदी महाराष्ट्र (गोंदिया जिल्हा) आणि मध्य प्रदेश (बालाघाट जिल्हा) ची सीमा तयार करते. पुढे ती बिरसोळा, गोंदिया जवळ मध्य प्रदेश मधुन येणाऱ्या [[वैनगंगा नदी]]ला मिळते.<ref>{{cite web|title=Birsola Google Maps |url=https://www.google.com/maps/place/21%C2%B037'59.7%22N+80%C2%B011'38.4%22E/@21.633256,80.1914261,1422m/data=!3m1!1e3!4m4!3m3!8m2!3d21.633256!4d80.194001?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDYwMS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D}}</ref> ह्या नदीवर महाराष्ट्रामध्ये प्रमुख असे [[शिरपूर धरण]] ([[देवरी तालुका]])<ref>{{cite web |title=गोंदियातील वाघ नदीकाठच्या गावांना सतर्कतेचा इशारा |url=https://www.jaimaharashtranews.com/maharashtra/vigilance-warning-for-villages-along-the-river-wagh/29901 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> व [[पुजारीटोला धरण (कोट्रा धरण)]] आहे.<ref>{{cite web|title=गोंदिया : पुजारीटोला धरणाचे १३ वक्रद्वार उघडले |url= https://pudhari.news/maharashtra/vidarbha/gondia/13-gates-of-pujaritola-dam-opened }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतातील नद्या}} {{भूगोलावरील अपूर्ण लेख}} [[वर्ग: गोंदिया जिल्ह्यातील नद्या]] 95dcecqyhzbxwr10ttil6e1cphkpe4t 0 159219 2686811 2458822 2026-05-30T23:10:28Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686811 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = धनंजय भीमराव महाडिक | लघुचित्र = | पद = [[संसद सदस्य]] | कार्यकाळ_आरंभ = [[मे १६]], [[इ.स. २०१४]] | कार्यकाळ_समाप्ती = २०१९ | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]], [[भाजप]] | पत्नी = | अपत्ये = [[कृष्णराज महाडिक]] | निवास = | मतदारसंघ = [[कोल्हापूर (लोकसभा मतदारसंघ)|कोल्हापूर]] | पद2 = | कार्यकाळ_आरंभ2 = २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | मागील2 = | पुढील2 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | कार्यकाळ_आरंभ4 = | कार्यकाळ_समाप्ती4 = | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = | तारीख = | वर्ष = | स्रोत = }} {{हा लेख|महाराष्ट्रातील राजकारणी धनंजय महाडिक|धनंजय महाडिक}} {{१६व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:महाडिक, धनंजय}} [[वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:कोल्हापूरचे खासदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार]] jsu55j9d79547u7vu4lbcgshdmngluz 2686812 2686811 2026-05-30T23:10:50Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686812 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = धनंजय भिमराव महाडिक | लघुचित्र = | पद = [[संसद सदस्य]] | कार्यकाळ_आरंभ = [[मे १६]], [[इ.स. २०१४]] | कार्यकाळ_समाप्ती = २०१९ | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]], [[भाजप]] | पत्नी = | अपत्ये = [[कृष्णराज महाडिक]] | निवास = | मतदारसंघ = [[कोल्हापूर (लोकसभा मतदारसंघ)|कोल्हापूर]] | पद2 = | कार्यकाळ_आरंभ2 = २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | मागील2 = | पुढील2 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | कार्यकाळ_आरंभ4 = | कार्यकाळ_समाप्ती4 = | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = | तारीख = | वर्ष = | स्रोत = }} {{हा लेख|महाराष्ट्रातील राजकारणी धनंजय महाडिक|धनंजय महाडिक}} {{१६व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:महाडिक, धनंजय}} [[वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:कोल्हापूरचे खासदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार]] 509n727felw3bcib2r96gh476f66roy 2686813 2686812 2026-05-30T23:12:05Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686813 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = धनंजय भिमराव महाडिक | लघुचित्र = | पद = [[संसद सदस्य]] | कार्यकाळ_आरंभ = [[मे १६]], [[इ.स. २०१४]] | कार्यकाळ_समाप्ती = २०१९ | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]], [[भाजप]] | पत्नी = | अपत्ये = [[कृष्णराज महाडिक]] | निवास = अजिंक्य | मतदारसंघ = [[कोल्हापूर (लोकसभा मतदारसंघ)|कोल्हापूर]] | पद2 = | कार्यकाळ_आरंभ2 = २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | मागील2 = | पुढील2 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | कार्यकाळ_आरंभ4 = | कार्यकाळ_समाप्ती4 = | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = | तारीख = | वर्ष = | स्रोत = }} {{हा लेख|महाराष्ट्रातील राजकारणी धनंजय महाडिक|धनंजय महाडिक}} {{१६व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:महाडिक, धनंजय}} [[वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:कोल्हापूरचे खासदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे खासदार]] 60scqnn6cypqhr8ac21szasgtu1oqoy 0 162840 2686854 2434388 2026-05-31T10:36:28Z ~2026-32279-50 183721 /* दलित स्त्रीवादी साहित्य */ 2686854 wikitext text/x-wiki '''[[दलित]] [[स्त्रीवाद]]''' (Dalit Feminism) ही एक [[राजकीय विचारसरणी]] आहे. १९९६ साली [[गोपाळ गुरू]] यांच्या ''दलित वुमेन टॉक डिफरेन्टली'' (Dalit women talk differently) या लेखाद्वारे दलित स्त्रीवादाची चर्चा सुरू झाली.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2015-06-05|title=Dalit Women Talk Differently|दुवा=https://epw.in/journal/1995/41-42/commentary/dalit-women-talk-differently.html|journal=Economic and Political Weekly|language=en|volume=30|issue=-1}}</ref> यापूर्वीदेखील १९९० पासूनच दलित स्त्रियांच्या वेगळ्या संघटनांमधून वेगळ्या दलित स्त्रीवादाची मांडणी चळवळीच्या पातळीवर होत होती. मुख्यप्रवाही स्त्रीवाद आणि दलित चळवळ यांनी दलित स्त्रियांच्या प्रश्नाकडे सिद्धान्ताच्या, विश्लेषणाच्या व कृतीच्या पातळीवर दुर्लक्ष केले हा तात्कालिक संदर्भ होता. त्याचप्रकारे फुले-[[आंबेडकरी चळवळ]]ीतील स्त्रियांच्या सहभागाचा ऐतिहासिक संदर्भही या चर्चेच्या पार्श्वभूमीला होता.<ref>पवार, ऊर्मिला आणि मून, मीनाक्षी(२०००). आम्हीही इतिहास घडवला. सुगावा प्रकाशन, पुणे</ref> == पार्श्वभूमी == फुले आंबेडकरी चळवळीमध्ये स्त्रियांचा सहभाग लक्षणीय होता.[[जोतीराव फुले|जोतीराव फुल्यांनी]] व [[सावित्रीबाई फुले|सावित्रीबाई फुल्यांनी]] स्त्रीशिक्षणाची सुरुवात करून (१८४८) दलित स्त्रियांनाही शिक्षणाची कवाडे खुली केली. यातीलच एका शाळेतील विद्यार्थीनी [[मुक्ता साळवे]] हिने ''आम्हां महारामांगांचा धर्म कोणता?'' या निबंधातून दलित स्त्रीचे मातृत्वाचे [[अनुभव]] उच्चवर्णीय स्त्रियांच्या अनुभवांपेक्षा भिन्न आहेत अशी मांडणी केली. आंबेडकरी चळवळीतूनही [[बाबासाहेब आंबेडकर|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी]] ''स्त्रिया या जातिव्यवस्थेची प्रवेशद्वारे आहेत'' यातून [[जात]] व [[स्त्रीप्रश्न]] यांची सांगड घालण्याचा प्रयत्न केला. मात्र आंबेडकरोत्तर [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष]]ाचे राजकारण, [[दलित पॅंथर]], [[नामांतर चळवळ]] आदी [[दलित चळवळ|दलित चळवळींनी]] दलित स्त्रीचा प्रश्न स्त्रीप्रश्न आहे असे मानून त्याकडे दुर्लक्ष केले. या चळवळींचा केंद्रबिंदू नेहमी दलित पुरुष होता. स्त्रीवादी चळवळीने ७० च्या दशकापासून भारतात अधिक राजकीय कृती करण्यास सुरुवात केली. हुंडाविरोधी आंदोलने, बलात्कारविरोधी आंदोलने, घरगुती हिंसाचारविरोधी चळवळी यातून भारतातील स्त्रीवाद चळवळ सिद्धान्त व व्यवहाराच्या पातळीवर विकसित होत होता. या स्त्रीवादी चळवळीने दलित स्त्रीचा प्रश्न हा जातीचा प्रश्न आहे असे मानून त्याकडे दुर्लक्ष केले. या चळवळीचा केंद्रबिंदू नेहमी उच्चवर्णीय स्त्री होती. प्रा. डॉ. [[सुषमा अंधारे]] यांच्या मते ब्राह्मणवादाची सावली पडलेल्या आंबेडकरी चळवळीने स्त्री नेतृत्वाला गृहित धरले, 'आंबेडकरी चळवळीवर विश्लेषण, समीक्षा, त्याची सैद्धांतिक मांडणी करताना या चळवळीतल्या नेत्यांनी स्त्रीला कायम दुय्यम स्थान दिले. नेतृत्वातल्या अहममिकेमुळे महिलेला एखाडे प्रमुख पद देणंही दुरापास्त झालं आहे. याचा परिणाम असा झाला आहे की दलित स्त्रीच्या जगण्यातील वेदना कुठे तरी हरवली आहे.'<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/nagpur-vidarbha/-/articleshow/18865013.cms|title=आंबेडकरी चळवळीतही स्त्री नेतृत्वाला दुय्यम स्थान-Maharashtra Times|work=Maharashtra Times|access-date=2018-11-09|language=hi-mh}}{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == दलित स्त्रीवादी भूमिदृष्टी == [[भूमिदृष्टी सिद्धान्त]] (Standpoint Theory) हा सिद्धान्त [[मार्क्सवाद]]ी लेलीनवादी तत्त्वज्ञानातून आलेला असून या सिद्धान्तानुसार समाजातील सर्वात शोषित समूहाच्या दृष्टीकोनातूनच सत्याचे आकलन होऊ शकते यालाच भूमिदृष्टी असे म्हणतात. अशी भूमिदृष्टी जन्मतः प्राप्त होते असे नाही तर ही एक [[जाणीव]] असून ती ऐतिहासिक ल ढ्यांतून विकसित होते. शर्मिला रेगे यांनी या सिद्धान्ताची मांडणी दलित स्त्रीच्या बाबतीत केली आहे.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Rege|first=Sharmila|date=1998|title=Dalit Women Talk Differently: A Critique of 'Difference' and Towards a Dalit Feminist Standpoint Position|दुवा=http://www.jstor.org/stable/4407323|journal=Economic and Political Weekly|volume=33|issue=44|pages=WS39–WS46}}</ref> दलित स्त्रीवादी भूमिदृष्टी ही फुले आंबेडकरी ऐतिहासिक लढ्यांमधून विकसित झालेली आहे. ती भारतातील सध्या अस्तित्वात असलेल्या भूमिदृष्टीपैकी सर्वात मोठी मुक्तिदायी भूमिदृष्टी असल्याने स्त्रीवादी चळवळीने त्याचा स्वीकार करावा असे रेगे यांचे मत आहे. == दलित स्त्रीवादी संघटना == == दलित स्त्रीवादी साहित्य == === मराठी === * [[आम्हीही इतिहास घडवला]] - [[ऊर्मिला पवार]], [[मीनाक्षी मून]] * आयदान (आत्मचरित्र) - [[ऊर्मिला पवार]] * धादांत खैरलांजी (नाटक) - [[प्रज्ञा दया पवार]] * जिणं आमचं - [[बेबी कांबळे|बेबीताई कांबळे]] * मला हवी असणारी पहाट- प्रतिभा अहिरे ( कविता संग्रह) === इंग्रजी === * [[अगेन्स्ट द मॅडनेस ऑफ मनु (पुस्तक)|अगेन्स्ट द मॅडनेस ऑफ मनु]] - [[शर्मिला रेगे]] * [[दलित विमेन स्पीक आउट: कास्ट, क्लास अँड जेंडर व्हायोलन्स इन इंडिया]] - [[जयश्री मंगुभाई]] === बंगाली === * चंडालीनी कोबिता (कवितासंग्रह) - [[कल्यानी ठाकुर]] * चंडालीनी ब्रिबिती (निबंधसंग्रह) - कल्यानी ठाकुर == काळा स्त्रीवाद व दलित स्त्रीवाद == [[काळा स्त्रीवाद]] व दलित स्त्रीवाद यांमध्ये अनेक बाबतीत साम्य व काही बाबतीत भिन्नत्व असलेले दिसते. भूमिदृष्टी सिद्धान्ताचा दोन्हींनी स्वीकार केलेला दिसतो. परंतु काळ्या स्त्रीवादामध्ये वंशवादविरोधी चळवळीतून येणारी मातृभूमीची आस ही बाब भिन्न असलेली दिसते. == हे सुद्धा पहा == * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:स्त्रीवाद]] [[वर्ग:दलित|स्त्रीवाद]] [[वर्ग:दलित महिला]] mks6dnh6k5m2i9g77fomli2n1m270fx 0 198590 2686802 2682497 2026-05-30T22:29:44Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686802 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} ''सिल्कएर सिंगापूर प्रायव्हेट लिमिटेड''' तथा '''सिल्कएर''' ही [[सिंगापूर]]मधील एक [[प्रादेशिक विमान कंपनी]] होती. याचे मुख्य कार्यालय सिंगापूरमधील [[चांगी]] येथे होते. [[सिंगापूर एरलाइन्स]]च्या पूर्ण मालकीची [[उपकंपनी]] असलेली सिल्कएर २०१७ ते २०२१ दरम्यान सिंगापूर ते [[दक्षिणपूर्व आशिया]], [[भारतीय उपखंड]], [[पूर्व आशिया]] आणि [[उत्तर ऑस्ट्रेलिया]] मधील ५४ शहरांना विमानसेवा पुरवत असे.<ref>{{Cite web|url=http://www.silkair.com/en_UK/sg/destinations/|title=Destinations|archive-url=https://web.archive.org/web/20171003035135/http://www.silkair.com/en_UK/sg/destinations/|archive-date=2017-10-03|url-status=dead|language=en-SG}}</ref> सिंगापूर एरलाइन्सची प्रादेशिक शाखा म्हणून, तिने सिंगापूर एअरलाईन्स समूहाच्या जाळ्यातील कमी ते मध्यम अंतराच्या गंतव्यस्थानांवर सेवा दिली. २०२१ च्या अखेरीस सिल्कएरने आपले कामकाज बंद केले आणि ते आपली मालक कंपनी सिंगापूर एरलाइन्स आणि तिची किफायती उपकंपनी [[स्कूट]] कडे हस्तांतरित केले.<ref>{{Cite web|title=Singapore Airlines merges SilkAir into its parent company brand|url=https://sg.style.yahoo.com/singapore-airlines-merges-silkair-parent-company-brand-092135047.html|access-date=2021-09-22|website=sg.style.yahoo.com|date=5 February 2021 |language=en-SG}}</ref> == ताफा == [[File:SilkAir,_9V-MGE,_Boeing_737-8SA_(32719157797).jpg|thumb|सिल्कएर [[Boeing 737 800|बोइंग ७३७-८००]]]] [[File:Airbus_A320-233,_SilkAir_JP7063092.jpg|thumb|सिल्कएर [[Airbus A320 family|एरबस ए३२०-२००]]]] सिल्कएरकडील विमाने:<ref>{{cite web |title=Singapore Aircraft Registry |url=https://www.caas.gov.sg/docs/default-source/docs---srg/fs/approval-listings/singapore-registered-aircraft-engine-nos---sep-2021.xlsx |website=Civil Aviation Authority of Singapore |access-date=2026-04-25 |archive-date=2021-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005053236/https://www.caas.gov.sg/docs/default-source/docs---srg/fs/approval-listings/singapore-registered-aircraft-engine-nos---sep-2021.xlsx |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" style="margin:auto;text-align:center" |+ सिल्कएरने वापरलेली विमाने |- ! विमान !! एकूण !! दाखल !! निवृत्त !! पर्यायी विमान !! नोंदी/संदर्भ |- | [[बोइंग ७३७-३००]] || ६ || १९९० || २००० || एरबस ए३२०-२०० || ९व्ही-टीआरएफ [[SilkAir Flight 185|विमान १८५]] म्हणून कोसळले.<ref name="rep1">{{cite web |date=7 October 1998 |title=SilkAir replaces 737s and Fokker 70s with V2500 Airbus A319/320s |url=https://www.flightglobal.com/silkair-replaces-737s-and-fokker-70s-with-v2500-airbus-a319/320s/23513.article |publisher=flightglobal.com}}</ref> |- | [[एरबस ए३१०-२००]] || २ || १९९३ || १९९५ || काहीही नाही || |- | [[एरबस ए३१९-१००]] || ८ || १९९९ || २०२० || बोइंग ७३७-८०० || |- | [[एरबस ए३२०-२००]] || १९ || १९९८ || २०२० || बोइंग ७३७-८००<br />बोइंग ७३७ मॅक्स ८ || |- | [[बोइंग ७३७-८००]] || १७ || २०१४ || २०२१ || काहीही नाही || [[सिंगापूर एरलाइन्स]] आणि [[व्हर्जिन ऑस्ट्रेलिया]] कडे हस्तांतरित.{{citation needed|date=June 2024}} |- | {{nowrap|[[बोइंग ७३७ मॅक्स ८]]}} || ६ || २०१७ || २०२१ || काहीही नाही || सर्व विमाने आणि उर्वरित ऑर्डर सिंगापूर एरलाइन्सकडे हस्तांतरित. |- | [[फॉकर ७०]] || २ || १९९५ || २००० || एरबस ए३१९-१०० || <ref name="rep1"/> |- | [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८७]] || १ || १९८९ || १९९१ || बोइंग ७३७-३०० || |- |} === ताफ्याचा विस्तार === सिल्कएरने १९८९ मध्ये एका भाड्याने घेतलेल्या [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८७]] विमानानिशी कामकाज सुरू केले. त्यानंतर सहा बोइंग ७३७-३०० विमाने विकत घेतली. यांतील पहिले १९९० मध्ये सेवारत झाले. १९९३ ते १९९५ या काळात सिल्कएरने दोन [[एरबस ए३१०-२००]] विमाने चालवली. नंतर ती सिंगापूर एरलाइन्सकडे हस्तांतरित केली, तसेच १९९५ ते २००० दरम्यान दोन [[फॉकर ७०]] विमाने चालवली. १८ सप्टेंबर १९९८ रोजी पहिले [[एरबस ए३२०-२००]] विमान दाखल झाल्यावर त्यांनी आपल्या बोईंग ताफ्याऐवजी एरबस विमाने घेण्यास सुरुवात केली आणि एक वर्षानंतर सर्व बोइंग विमाने निवृत्त केली. पहिले ए३२० मिळाल्यानंतर लगेचच ३ सप्टेंबर १९९९ रोजी पहिले ए३१९-१०० विमान दाखल झाले. ए३१९ चा वापर दक्षिणपूर्व आशियातील काही मार्गांवर आणि भारतातील काही शहरांसाठी केला जात असे, तर मोठ्या ए३२० चा वापर कंपनीच्या बहुतांश प्रमुख मार्गांवर केला जात असे. २० डिसेंबर २००६ रोजी सिल्कएरने ११ एरबस ए३२०-२०० विमाने खरेदी करण्याचा करार केला, ज्यात आणखी नऊ विमानांचा पर्याय होता. ही विमाने २००९-२०१२ दरम्यान वितरित करण्यात आली.<ref>{{Cite press release| title=SilkAir Places New Order For 20 Airbus A320 Planes, To Meet Growth And Fleet Renewal| publisher=SilkAir| date=20 December 2006| url=http://www.silkair.com/mbe/en_UK/content/corporate/newsflash/NF1001_20122006.jsp| archive-url=https://web.archive.org/web/20070929081108/http://www.silkair.com/mbe/en_UK/content/corporate/newsflash/NF1001_20122006.jsp| url-status=dead| archive-date=29 September 2007| access-date=6 August 2010}}</ref> ३ ऑगस्ट २०१२ रोजी सिल्कएरने ६८ विमाने खरेदी करण्यासाठी बोइंगला एक इच्छापत्र (''लेटर ऑफ इंटेंट'') दिले. यात २३ बोइंग ७३७-८०० आणि ३१ बोइंग ७३७ मॅक्स ८ विमानांची निश्चित खरेदी आणि इतर १४ विमानांच्या खरेदी अधिकार होते.<ref> {{cite web |url=http://www.flightglobal.com/news/articles/silkair-signs-loi-for-31-boeing-737-8s-23-737-800s-375076/ |title=SilkAir signs LOI for 31 Boeing 737-8s, 23 737-800s |publisher=Flightglobal.com |last=Toh |first=Mavis |date=3 August 2012 |access-date=2 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120820234700/http://www.flightglobal.com/news/articles/silkair-signs-loi-for-31-boeing-737-8s-23-737-800s-375076/ |archive-date=20 August 2012 |url-status=live |df=dmy-all }} </ref> १४ नोव्हेंबर २०१२ रोजी या खरेदीअधिकारांचे निश्चित मागणीत रुपांतर झाले.<ref> {{cite press release|title=Boeing, SilkAir Finalize Order for 54 737s|url=http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=43&item=2498|publisher=Boeing|access-date=15 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121116171527/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=43&item=2498|archive-date=16 November 2012|url-status=live|df=dmy-all}} </ref> जुन्या ए३२० ताफ्याऐवजी आणि विमान कंपनीच्या विस्तारासाठी ७३७ विमानांचा वापर केला जाणार होता. ४ फेब्रुवारी २०१४ रोजी सिल्कएरला पहिले बोइंग ७३७-८०० विमान मिळाले.<ref> "[http://www.silkair.com/jsp/cms/en_UK/mi_press_release_news/nf1003-04022014.jsp Boeing, SilkAir Begins Transition to All 737 Fleet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222043450/http://www.silkair.com/jsp/cms/en_UK/mi_press_release_news/nf1003-04022014.jsp |date=22 February 2014 }}" SilkAir. retrieved 6 February 2014. </ref> ४ ऑक्टोबर २०१७ रोजी सिल्कएरला पहिले बोइंग ७३७ मॅक्स ८ विमान मिळाले.<ref>{{cite web|title=SilkAir Marks New Era With Arrival of First Boeing 737 MAX 8|url=http://www.silkair.com/en_UK/sg/media-centre/press-release/article/?q=en_UK/2017/October-December/04Oct2017-1757|website=www.silkair.com|language=en}}</ref> २१ जून २०१८ रोजी सिंगापूर एरलाइन्सने जाहीर केले की ते आपल्या सेवाजाळ्याचे अधिक चांगल्या प्रकारे नियोजन करण्यासाठी २०१८ च्या उत्तरार्धापासून २०१९ च्या सुरुवातीपर्यंत काही बोइंग ७३७-८०० विमाने स्कूटकडे हस्तांतरित करण्याचा विचार करत आहेत.<ref>{{cite web |title=Singapore Airlines to shift planes from SilkAir to Scoot |url=https://www.todayonline.com/singapore/singapore-airlines-shift-planes-silkair-scoot |website=TODAYonline |access-date=21 June 2018 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> बोइंग ७३७ मॅक्सच्या उड्डाण बंदीच्या घटनांनंतर, बोइंग ७३७-८०० हस्तांतरित करण्याची योजना एप्रिल २०१९ मध्ये स्थगित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |last1=Hashim |first1=Firdaus |title=SIA halts plans to transfer 737-800s to Scoot |url=https://www.flightglobal.com/fleets/sia-halts-plans-to-transfer-737-800s-to-scoot/132269.article |website=FlightGlobal |access-date=12 April 2019 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Singapore Airlines remains committed to 100% lie flat despite changes in fleet plan {{!}} Corporate Travel Community |url=https://corporatetravelcommunity.com/singapore-airlines-remains-committed-to-100-lie-flat-despite-changes-in-fleet-plan/ |website=Corporate Travel Community |date=22 May 2019 |quote=the group has dropped plans to transfer 14 737-800s from SilkAir to Scoot }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:सिंगापूर एरलाइन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९७५ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०२१ मधील समाप्ती]] hq49uz7wr94c3ozcjdk7pfdyohs13n4 0 200998 2686806 2683761 2026-05-30T23:02:25Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686806 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = क्षत्रिय मराठा - महा रट्ट | image = [[File:Flag_of_the_Maratha_Empire.svg|thumb|Flag of The Maratha Empire]] | image_caption = क्षत्रिय मराठा | total_ref = | population = | country = [[भारत]] | regions = {{flag|India}}[[महाराष्ट्र]], [[गोवा]] तसेच [[मध्य प्रदेश]], [[छत्तीसगढ]], [[गुजरात]], [[कर्नाटक]], [[तेलंगणा]], [[तमिळनाडू]] | populated_states = अधिकांश: [[महाराष्ट्र]] | languages = {{unbulleted list|[[मराठी]]|[[कोंकणी]]}} | native_name = मराठा | native_name_lang = Marathi | religions = [[हिंदू]] [[File:1 Om.svg|25px|]] ([[क्षत्रिय]]) }} '''[[मराठा]]''' ही एक महाराष्ट्रातील दख्खनी [[जात|शाखा]] किंवा जात आहे.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/363851/Maratha|title=एक मराठा लाख मराठा people|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-09-16|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/285248/India/46986/The-Marathas|title=India {{!}} Facts, Culture, History, Economy, & Geography|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-09-16|language=en}}</ref> मराठा , भारतातील इतिहासात पराक्रमी योद्धे म्हणुन ओळखले जातात. '''महाराष्ट्राचे नाव महा रट्ट (मराठा) यांच्यावरूनच आले आहे. *मराठा - शालिवाहन साम्राज्याच्या नाणेघाटातील शिलालेखात महा रट्ट म्हणजेच मराठा वंशाचा उल्लेख आहे.''' भारतीय इतिहासात मराठा (महा रट्ट) हा राज्यकर्ता समाज आहे. त्यांची लोकसंख्या प्रामुख्याने महाराष्ट्र राज्यात जास्त आहे, जे भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर मुंबई पासून गोव्यापर्यंत आणि नागपूरच्या पूर्वेस सुमारे १०० मैल (१६० किमी) अंतर्देशीय भागात पसरलेले मराठी भाषिक प्रदेश आहे. त्यांचे वास्तव्य महाराष्ट्रासह गोवा, मध्यप्रदेश, गुजरात, छत्तीसगड, हरियाणा, कर्नाटक आणि तामिळनाडूमध्ये सुद्धा काही प्रमाणात आहे. == इतिहास == मराठा ही जात महाराष्ट्रातील आहे. महाराष्ट्राच्या अनेक समाजापैकी एक मराठा समाज आहे. महाराष्ट्रावर राज्य करणारे जे राजवंश झाले जसे सातवाहन, वाकाटक, चालुक्य, राष्ट्रकूट, यादव, शिलाहार, निकुंभ, सेंद्रक, कदंब, कलचुरी, मौर्य या सर्व राजवंशाचे वंशज आज वेगवेगळ्या समाजातील आहेत. * मराठ्यांच्या ९६ कुळांमध्ये २४ सुर्यवंशी, २४ चंद्रवंशी,२४ ब्रम्हवंशी आणि २४ शेषवंशी अशी एकूण ९६ कुळे आहेत. प्राचीन पुराण ग्रंथांमध्ये ऋग्वेद, यजुर्वेद ,तसेच रामायण महाभारत आदी प्राचीन ग्रंथांमध्ये क्षत्रियांचा इतिहास विस्तृतपणे वर्णन केला गेला आहे. *[[मराठा साम्राज्य]] ===लष्करी इतिहास=== अनेक मराठा कुळांनी [[पाटील]] किंवा [[देशमुख]] म्हणून [[बहामनी सल्तनत]] तसेच तिच्या उत्तराधिकारी असलेल्या [[दख्खनच्या सल्तनती]] आणि [[मुघल साम्राज्य]] यांच्या सेवेत १४व्या शतकापासून [[वतनदार्|वतनदारी]] व्यवस्थेअंतर्गत काम केले. त्या काळातील प्रभावशाली कुटुंबांमध्ये [[सावंत]] घराणे ([[सावंतवाडी]]), [[घोरपडे]] घराणे ([[मुधोळ संस्थान|मुधोळ]]), [[निम्बाळकर्|निंबाळकर]] घराणे ([[फलटण]]), माने, [[शिर्के]], [[महादीक|महाडीक]] आणि [[मोहिते]] यांचा समावेश होतो.<ref>{{cite journal |last1=Kulkarni |first1=G.T. |title=Deccan (Maharashtra) Under the Muslim Rulers from Khaljis to Shivaji: A Study in Interaction |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |date=1991 |volume=51/52 |pages=501–510 |jstor=42930434 |url=http://www.jstor.org/stable/42930434 |issn=0045-9801}}</ref> छत्रपती [[शिवाजी]] महाराज यांचे स्वतःचे [[भोसले]] घराणे या कुटुंबांच्या तुलनेत नंतरच्या काळात प्रभावात आले. [[स्वराज्य]] स्थापनेच्या प्रयत्नांत शिवाजी महाराजांना या घराण्यांशी विविध रणनीतींचा वापर करून लढावे लागले किंवा त्यांना आपल्या अधीन आणावे लागले. त्यापैकी एक घटना म्हणजे [[मोरे]] घराण्यातील [[चंद्रराव मोरे]]—जो विजापूरचा एक मराठा सरदार होता—याचा वध करून [[जावळी]] खोरे जिंकणे. हे खोरे आजच्या [[महाबळेश्वर]] जवळ आहे.<ref>{{cite book |last=Eaton |first=Richard M. |url=https://books.google.com/books?id=aIF6DwAAQBAJ&pg=PP198 |title=India in the Persianate Age: 1000–1765 |date=2019 |publisher=Penguin UK |isbn=978-0-14-196655-7 |page=198}}</ref> जावळी जिंकल्यामुळे शिवाजी महाराजांना दक्षिण आणि नैऋत्य महाराष्ट्रात आपल्या मोहिमा वाढविणे शक्य झाले. इतर उपायांमध्ये विवाहसंबंध प्रस्थापित करणे, देशमुखांना वगळून थेट गावच्या पाटलांशी व्यवहार करणे, किंवा आवश्यकतेनुसार बलप्रयोग करून त्यांना अधीन करणे यांचा समावेश होता.<ref name="Gordon2007">{{cite book |author=Stewart Gordon |title=The Marathas 1600–1818 |url=https://books.google.com/books?id=iHK-BhVXOU4C&pg=PR9 |date= 2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-03316-9 |page=85}}</ref><ref>{{cite book |last=Gordon |first=Stewart |date=16 September 1993 |title=The Marathas 1600–1818 |chapter=Shivaji (1630–80) and the Maratha polity |journal=Cambridge University Press |series=The New Cambridge History of India |doi=10.1017/CHOL9780521268837 |page=69 |isbn=978-0-521-26883-7 |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/77CF65447181F279BA73A6A5D6B1E048/9781139055666c3_p59-90_CBO.pdf/shivaji_163080_and_the_maratha_polity.pdf}} </ref> == नातेसंबंध, कुलदेवता आणि देवक == मराठा समाजात एखाद्या कुळ किंवा वंशगटाचे सदस्यत्व हे [[पितृवंशीय]] पद्धतीने मिळते. एखाद्या कुळातील लोकांमध्ये सामान्यतः समान आडनाव, समान [[कुलदेवता]] आणि समान कुलचिन्ह किंवा [[देवक]] आढळते.<ref name="10.2307_3031719">{{cite journal |last1=Carter |first1=A. T. |title=A Comparative Analysis of Systems of Kinship and Marriage in South Asia |journal=Proceedings of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland |date=1973 |volume=1973 |issue=1973 |pages=29–54 |doi=10.2307/3031719 |jstor=3031719 |url=https://www.jstor.org/stable/3031719 |access-date=27 September 2020 |url-access=subscription }}</ref> “खरे मराठे” मानल्या जाणाऱ्या ९६ कुळांची यादी तयार करण्याचे अनेक प्रयत्न झाले आहेत; परंतु या याद्या एकमेकांपासून मोठ्या प्रमाणावर भिन्न असून त्यांबाबत मतभेदही आहेत.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=c8PJFLeURhsC&pg=PA34 |title=The Culture of India |editor=Kathleen Kuiper |publisher=Rosen |year=2010 |isbn=9781615301492 |page=34}}</ref><ref name="O'Hanlon2002">{{cite book|author=Rosalind O'Hanlon|title=Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western India |url=https://books.google.com/books?id=5kMrsTj1NeYC&pg=PA17 |access-date=13 May 2011 |year=2002 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521523080 |pages=17–}}</ref> या ९६ कुळांच्या यादीला पाच स्तरांमध्ये विभागलेले मानले जाते. यांपैकी सर्वात उच्च स्तरामध्ये पाच प्रमुख मराठा कुळांचा समावेश असल्याचे नमूद केले जाते.<ref>{{cite book|author=Louis Dumont|title=Homo hierarchicus: the caste system and its implications |url=https://books.google.com/books?id=XsOtRGdvIigC&pg=PA121 |access-date=13 May 2011 |year=1980 |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226169637 |page=121 }}</ref> एखाद्या कुळामध्ये स्थान किंवा प्रतिष्ठा ही व्यक्ती वैध विवाहातून जन्मलेली आहे की उच्चविवाह (hypergamy) प्रथेमुळे जन्मलेली आहे यावरही अवलंबून असते. इतिहासात उच्च श्रेणीतील मराठा कुळांना वंशपरंपरागत [[वतन]]) धारण करण्याचा अधिकार होता. यात जमीन अनुदाने, कर वसुलीचे हक्क (महसुली [[पाटील|पाटीलकी]] )किंवा गावाच्या पोलीस व्यवस्थेची जबाबदारी (पोलीस पाटीलकी) यांचा समावेश होता. उच्च श्रेणीतील कुळांकडे मोठ्या जमिनीच्या मालमत्ता किंवा [[जहागीर]] असत. वतनधारक कुळांकडे अनेक पिढ्यांपर्यंत मागे जाणाऱ्या लिखित [[वंशावळ|वन्शावली]] नोंदी आढळतात.<ref name="10.2307_3031719"/> == हे सुद्धा पहा == *[[मराठा राज्ये आणि राजघराण्यांची यादी]] *[[शहाण्णव कुळी मराठा]] *[[मराठा आरक्षण]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:भारतामधील जाती]] [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] 3twwjacrd6kcsgt8gg314g7dbzjderl 2686807 2686806 2026-05-30T23:02:58Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686807 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = क्षत्रिय मराठा - महा रट्ट | image = [[File:Flag_of_the_Maratha_Empire.svg|thumb|Flag of The Maratha Empire]] | image_caption = क्षत्रिय मराठा | total_ref = | population = | country = [[भारत]] | regions = {{flag|India}}[[महाराष्ट्र]], [[गोवा]] तसेच [[मध्य प्रदेश]], [[छत्तीसगढ]], [[गुजरात]], [[कर्नाटक]], [[तेलंगणा]], [[तमिळनाडू]] | populated_states = अधिकांश: [[महाराष्ट्र]] | languages = {{unbulleted list|[[मराठी]]|[[कोंकणी]]}} | native_name = मराठा | native_name_lang = Marathi | religions = [[हिंदू]] [[File:1 Om.svg|25px|]] ([[क्षत्रिय]]) }} '''[[मराठा]]''' ही एक महाराष्ट्रातील दख्खनी [[जात|शाखा]] किंवा जात आहे.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/363851/Maratha|title=एक मराठा लाख मराठा people|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-09-16|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/285248/India/46986/The-Marathas|title=India {{!}} Facts, Culture, History, Economy, & Geography|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-09-16|language=en}}</ref> मराठा , भारतातील इतिहासात पराक्रमी योद्धे म्हणुन ओळखले जातात. '''महाराष्ट्राचे नाव महा रट्ट (मराठा) यांच्यावरूनच आले आहे. * '''मराठा - शालिवाहन साम्राज्याच्या नाणेघाटातील शिलालेखात महा रट्ट म्हणजेच मराठा वंशाचा उल्लेख आहे.''' भारतीय इतिहासात मराठा (महा रट्ट) हा राज्यकर्ता समाज आहे. त्यांची लोकसंख्या प्रामुख्याने महाराष्ट्र राज्यात जास्त आहे, जे भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर मुंबई पासून गोव्यापर्यंत आणि नागपूरच्या पूर्वेस सुमारे १०० मैल (१६० किमी) अंतर्देशीय भागात पसरलेले मराठी भाषिक प्रदेश आहे. त्यांचे वास्तव्य महाराष्ट्रासह गोवा, मध्यप्रदेश, गुजरात, छत्तीसगड, हरियाणा, कर्नाटक आणि तामिळनाडूमध्ये सुद्धा काही प्रमाणात आहे. == इतिहास == मराठा ही जात महाराष्ट्रातील आहे. महाराष्ट्राच्या अनेक समाजापैकी एक मराठा समाज आहे. महाराष्ट्रावर राज्य करणारे जे राजवंश झाले जसे सातवाहन, वाकाटक, चालुक्य, राष्ट्रकूट, यादव, शिलाहार, निकुंभ, सेंद्रक, कदंब, कलचुरी, मौर्य या सर्व राजवंशाचे वंशज आज वेगवेगळ्या समाजातील आहेत. * मराठ्यांच्या ९६ कुळांमध्ये २४ सुर्यवंशी, २४ चंद्रवंशी,२४ ब्रम्हवंशी आणि २४ शेषवंशी अशी एकूण ९६ कुळे आहेत. प्राचीन पुराण ग्रंथांमध्ये ऋग्वेद, यजुर्वेद ,तसेच रामायण महाभारत आदी प्राचीन ग्रंथांमध्ये क्षत्रियांचा इतिहास विस्तृतपणे वर्णन केला गेला आहे. *[[मराठा साम्राज्य]] ===लष्करी इतिहास=== अनेक मराठा कुळांनी [[पाटील]] किंवा [[देशमुख]] म्हणून [[बहामनी सल्तनत]] तसेच तिच्या उत्तराधिकारी असलेल्या [[दख्खनच्या सल्तनती]] आणि [[मुघल साम्राज्य]] यांच्या सेवेत १४व्या शतकापासून [[वतनदार्|वतनदारी]] व्यवस्थेअंतर्गत काम केले. त्या काळातील प्रभावशाली कुटुंबांमध्ये [[सावंत]] घराणे ([[सावंतवाडी]]), [[घोरपडे]] घराणे ([[मुधोळ संस्थान|मुधोळ]]), [[निम्बाळकर्|निंबाळकर]] घराणे ([[फलटण]]), माने, [[शिर्के]], [[महादीक|महाडीक]] आणि [[मोहिते]] यांचा समावेश होतो.<ref>{{cite journal |last1=Kulkarni |first1=G.T. |title=Deccan (Maharashtra) Under the Muslim Rulers from Khaljis to Shivaji: A Study in Interaction |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |date=1991 |volume=51/52 |pages=501–510 |jstor=42930434 |url=http://www.jstor.org/stable/42930434 |issn=0045-9801}}</ref> छत्रपती [[शिवाजी]] महाराज यांचे स्वतःचे [[भोसले]] घराणे या कुटुंबांच्या तुलनेत नंतरच्या काळात प्रभावात आले. [[स्वराज्य]] स्थापनेच्या प्रयत्नांत शिवाजी महाराजांना या घराण्यांशी विविध रणनीतींचा वापर करून लढावे लागले किंवा त्यांना आपल्या अधीन आणावे लागले. त्यापैकी एक घटना म्हणजे [[मोरे]] घराण्यातील [[चंद्रराव मोरे]]—जो विजापूरचा एक मराठा सरदार होता—याचा वध करून [[जावळी]] खोरे जिंकणे. हे खोरे आजच्या [[महाबळेश्वर]] जवळ आहे.<ref>{{cite book |last=Eaton |first=Richard M. |url=https://books.google.com/books?id=aIF6DwAAQBAJ&pg=PP198 |title=India in the Persianate Age: 1000–1765 |date=2019 |publisher=Penguin UK |isbn=978-0-14-196655-7 |page=198}}</ref> जावळी जिंकल्यामुळे शिवाजी महाराजांना दक्षिण आणि नैऋत्य महाराष्ट्रात आपल्या मोहिमा वाढविणे शक्य झाले. इतर उपायांमध्ये विवाहसंबंध प्रस्थापित करणे, देशमुखांना वगळून थेट गावच्या पाटलांशी व्यवहार करणे, किंवा आवश्यकतेनुसार बलप्रयोग करून त्यांना अधीन करणे यांचा समावेश होता.<ref name="Gordon2007">{{cite book |author=Stewart Gordon |title=The Marathas 1600–1818 |url=https://books.google.com/books?id=iHK-BhVXOU4C&pg=PR9 |date= 2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-03316-9 |page=85}}</ref><ref>{{cite book |last=Gordon |first=Stewart |date=16 September 1993 |title=The Marathas 1600–1818 |chapter=Shivaji (1630–80) and the Maratha polity |journal=Cambridge University Press |series=The New Cambridge History of India |doi=10.1017/CHOL9780521268837 |page=69 |isbn=978-0-521-26883-7 |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/77CF65447181F279BA73A6A5D6B1E048/9781139055666c3_p59-90_CBO.pdf/shivaji_163080_and_the_maratha_polity.pdf}} </ref> == नातेसंबंध, कुलदेवता आणि देवक == मराठा समाजात एखाद्या कुळ किंवा वंशगटाचे सदस्यत्व हे [[पितृवंशीय]] पद्धतीने मिळते. एखाद्या कुळातील लोकांमध्ये सामान्यतः समान आडनाव, समान [[कुलदेवता]] आणि समान कुलचिन्ह किंवा [[देवक]] आढळते.<ref name="10.2307_3031719">{{cite journal |last1=Carter |first1=A. T. |title=A Comparative Analysis of Systems of Kinship and Marriage in South Asia |journal=Proceedings of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland |date=1973 |volume=1973 |issue=1973 |pages=29–54 |doi=10.2307/3031719 |jstor=3031719 |url=https://www.jstor.org/stable/3031719 |access-date=27 September 2020 |url-access=subscription }}</ref> “खरे मराठे” मानल्या जाणाऱ्या ९६ कुळांची यादी तयार करण्याचे अनेक प्रयत्न झाले आहेत; परंतु या याद्या एकमेकांपासून मोठ्या प्रमाणावर भिन्न असून त्यांबाबत मतभेदही आहेत.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=c8PJFLeURhsC&pg=PA34 |title=The Culture of India |editor=Kathleen Kuiper |publisher=Rosen |year=2010 |isbn=9781615301492 |page=34}}</ref><ref name="O'Hanlon2002">{{cite book|author=Rosalind O'Hanlon|title=Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western India |url=https://books.google.com/books?id=5kMrsTj1NeYC&pg=PA17 |access-date=13 May 2011 |year=2002 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521523080 |pages=17–}}</ref> या ९६ कुळांच्या यादीला पाच स्तरांमध्ये विभागलेले मानले जाते. यांपैकी सर्वात उच्च स्तरामध्ये पाच प्रमुख मराठा कुळांचा समावेश असल्याचे नमूद केले जाते.<ref>{{cite book|author=Louis Dumont|title=Homo hierarchicus: the caste system and its implications |url=https://books.google.com/books?id=XsOtRGdvIigC&pg=PA121 |access-date=13 May 2011 |year=1980 |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226169637 |page=121 }}</ref> एखाद्या कुळामध्ये स्थान किंवा प्रतिष्ठा ही व्यक्ती वैध विवाहातून जन्मलेली आहे की उच्चविवाह (hypergamy) प्रथेमुळे जन्मलेली आहे यावरही अवलंबून असते. इतिहासात उच्च श्रेणीतील मराठा कुळांना वंशपरंपरागत [[वतन]]) धारण करण्याचा अधिकार होता. यात जमीन अनुदाने, कर वसुलीचे हक्क (महसुली [[पाटील|पाटीलकी]] )किंवा गावाच्या पोलीस व्यवस्थेची जबाबदारी (पोलीस पाटीलकी) यांचा समावेश होता. उच्च श्रेणीतील कुळांकडे मोठ्या जमिनीच्या मालमत्ता किंवा [[जहागीर]] असत. वतनधारक कुळांकडे अनेक पिढ्यांपर्यंत मागे जाणाऱ्या लिखित [[वंशावळ|वन्शावली]] नोंदी आढळतात.<ref name="10.2307_3031719"/> == हे सुद्धा पहा == *[[मराठा राज्ये आणि राजघराण्यांची यादी]] *[[शहाण्णव कुळी मराठा]] *[[मराठा आरक्षण]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:भारतामधील जाती]] [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] 24mex0g52pd2fst6t0z2zcyhftw7buk 2686808 2686807 2026-05-30T23:04:14Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686808 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = क्षत्रिय मराठा - महा रट्ट | image = [[File:Flag_of_the_Maratha_Empire.svg|thumb|Flag of The Maratha Empire]] | image_caption = क्षत्रिय मराठा | total_ref = | population = | country = [[भारत]] | regions = {{flag|India}}[[महाराष्ट्र]], [[गोवा]] तसेच [[मध्य प्रदेश]], [[छत्तीसगढ]], [[गुजरात]], [[कर्नाटक]], [[तेलंगणा]], [[तमिळनाडू]] | populated_states = अधिकांश: [[महाराष्ट्र]] | languages = {{unbulleted list|[[मराठी]]|[[कोंकणी]]}} | native_name = मराठा | native_name_lang = Marathi | religions = [[हिंदू]] [[File:1 Om.svg|25px|]] ([[क्षत्रिय]]) }} '''[[मराठा]]''' ही एक महाराष्ट्रातील दख्खनी [[जात|शाखा]] किंवा जात आहे.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/363851/Maratha|title=एक मराठा लाख मराठा people|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-09-16|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/285248/India/46986/The-Marathas|title=India {{!}} Facts, Culture, History, Economy, & Geography|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-09-16|language=en}}</ref> मराठा , भारतातील इतिहासात पराक्रमी योद्धे म्हणुन ओळखले जातात. '''महाराष्ट्राचे नाव महा रट्ट (मराठा) यांच्यावरूनच आले आहे. * '''मराठा - शालिवाहन साम्राज्याच्या नाणेघाटातील शिलालेखात महा रट्ट म्हणजेच मराठा वंशाचा उल्लेख आहे.''' भारतीय इतिहासात मराठा (महा रट्ट) हा राज्यकर्ता समाज आहे. त्यांची लोकसंख्या प्रामुख्याने महाराष्ट्र राज्यात जास्त आहे, जे भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर मुंबई पासून गोव्यापर्यंत आणि नागपूरच्या पूर्वेस सुमारे १०० मैल (१६० किमी) अंतर्देशीय भागात पसरलेले मराठी भाषिक प्रदेश आहे. त्यांचे वास्तव्य महाराष्ट्रासह गोवा, मध्यप्रदेश, गुजरात, छत्तीसगड, हरियाणा, कर्नाटक आणि तामिळनाडूमध्ये सुद्धा काही प्रमाणात आहे. == इतिहास == मराठा ही जात महाराष्ट्रातील आहे. महाराष्ट्राच्या अनेक समाजापैकी एक मराठा समाज आहे. महाराष्ट्रावर राज्य करणारे जे राजवंश झाले जसे सातवाहन, वाकाटक, चालुक्य, राष्ट्रकूट, यादव, शिलाहार, निकुंभ, सेंद्रक, कदंब, कलचुरी, मौर्य या सर्व राजवंशाचे वंशज आज वेगवेगळ्या समाजातील आहेत. * मराठ्यांच्या ९६ कुळांमध्ये २४ सुर्यवंशी, २४ चंद्रवंशी,२४ ब्रम्हवंशी आणि २४ शेषवंशी अशी एकूण ९६ कुळे आहेत. प्राचीन पुराण ग्रंथांमध्ये ऋग्वेद, यजुर्वेद ,तसेच रामायण महाभारत आदी प्राचीन ग्रंथांमध्ये क्षत्रियांचा इतिहास विस्तृतपणे वर्णन केला गेला आहे. *[[मराठा साम्राज्य]] ===लष्करी इतिहास=== अनेक मराठा कुळांनी [[पाटील]] किंवा [[देशमुख]] म्हणून [[बहामनी सल्तनत]] तसेच तिच्या उत्तराधिकारी असलेल्या [[दख्खनच्या सल्तनती]] आणि [[मुघल साम्राज्य]] यांच्या सेवेत १४व्या शतकापासून [[वतनदार्|वतनदारी]] व्यवस्थेअंतर्गत काम केले. त्या काळातील प्रभावशाली कुटुंबांमध्ये [[सावंत]] घराणे ([[सावंतवाडी]]), [[घोरपडे]] घराणे ([[मुधोळ संस्थान|मुधोळ]]), [[निम्बाळकर्|निंबाळकर]] घराणे ([[फलटण]]), माने, [[शिर्के]], [[महादीक|महाडीक]] आणि [[मोहिते]] यांचा समावेश होतो.<ref>{{cite journal |last1=Kulkarni |first1=G.T. |title=Deccan (Maharashtra) Under the Muslim Rulers from Khaljis to Shivaji: A Study in Interaction |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |date=1991 |volume=51/52 |pages=501–510 |jstor=42930434 |url=http://www.jstor.org/stable/42930434 |issn=0045-9801}}</ref> छत्रपती [[शिवाजी]] महाराज यांचे स्वतःचे [[भोसले]] घराणे या कुटुंबांच्या तुलनेत नंतरच्या काळात प्रभावात आले. [[स्वराज्य]] स्थापनेच्या प्रयत्नांत शिवाजी महाराजांना या घराण्यांशी विविध रणनीतींचा वापर करून लढावे लागले किंवा त्यांना आपल्या अधीन आणावे लागले. त्यापैकी एक घटना म्हणजे [[मोरे]] घराण्यातील [[चंद्रराव मोरे]]—जो विजापूरचा एक मराठा सरदार होता—याचा वध करून [[जावळी]] खोरे जिंकणे. हे खोरे आजच्या [[महाबळेश्वर]] जवळ आहे.<ref>{{cite book |last=Eaton |first=Richard M. |url=https://books.google.com/books?id=aIF6DwAAQBAJ&pg=PP198 |title=India in the Persianate Age: 1000–1765 |date=2019 |publisher=Penguin UK |isbn=978-0-14-196655-7 |page=198}}</ref> जावळी जिंकल्यामुळे शिवाजी महाराजांना दक्षिण आणि नैऋत्य महाराष्ट्रात आपल्या मोहिमा वाढविणे शक्य झाले. इतर उपायांमध्ये विवाहसंबंध प्रस्थापित करणे, देशमुखांना वगळून थेट गावच्या पाटलांशी व्यवहार करणे, किंवा आवश्यकतेनुसार बलप्रयोग करून त्यांना अधीन करणे यांचा समावेश होता.<ref name="Gordon2007">{{cite book |author=Stewart Gordon |title=The Marathas 1600–1818 |url=https://books.google.com/books?id=iHK-BhVXOU4C&pg=PR9 |date= 2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-03316-9 |page=85}}</ref><ref>{{cite book |last=Gordon |first=Stewart |date=16 September 1993 |title=The Marathas 1600–1818 |chapter=Shivaji (1630–80) and the Maratha polity |journal=Cambridge University Press |series=The New Cambridge History of India |doi=10.1017/CHOL9780521268837 |page=69 |isbn=978-0-521-26883-7 |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/77CF65447181F279BA73A6A5D6B1E048/9781139055666c3_p59-90_CBO.pdf/shivaji_163080_and_the_maratha_polity.pdf}} </ref> == नातेसंबंध, कुलदेवता आणि देवक == मराठा समाजात एखाद्या कुळ किंवा वंशगटाचे सदस्यत्व हे [[पितृवंशीय]] पद्धतीने मिळते. एखाद्या कुळातील लोकांमध्ये सामान्यतः समान आडनाव, समान [[कुलदेवता]] आणि समान कुलचिन्ह किंवा [[देवक]] आढळते.<ref name="10.2307_3031719">{{cite journal |last1=Carter |first1=A. T. |title=A Comparative Analysis of Systems of Kinship and Marriage in South Asia |journal=Proceedings of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland |date=1973 |volume=1973 |issue=1973 |pages=29–54 |doi=10.2307/3031719 |jstor=3031719 |url=https://www.jstor.org/stable/3031719 |access-date=27 September 2020 |url-access=subscription }}</ref> “खरे मराठे” मानल्या जाणाऱ्या ९६ कुळांची यादी तयार करण्याचे अनेक प्रयत्न झाले आहेत; परंतु या याद्या एकमेकांपासून मोठ्या प्रमाणावर भिन्न असून त्यांबाबत मतभेदही आहेत.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=c8PJFLeURhsC&pg=PA34 |title=The Culture of India |editor=Kathleen Kuiper |publisher=Rosen |year=2010 |isbn=9781615301492 |page=34}}</ref><ref name="O'Hanlon2002">{{cite book|author=Rosalind O'Hanlon|title=Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western India |url=https://books.google.com/books?id=5kMrsTj1NeYC&pg=PA17 |access-date=13 May 2011 |year=2002 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521523080 |pages=17–}}</ref> या ९६ कुळांच्या यादीला पाच स्तरांमध्ये विभागलेले मानले जाते. यांपैकी सर्वात उच्च स्तरामध्ये पाच प्रमुख मराठा कुळांचा समावेश असल्याचे नमूद केले जाते.<ref>{{cite book|author=Louis Dumont|title=Homo hierarchicus: the caste system and its implications |url=https://books.google.com/books?id=XsOtRGdvIigC&pg=PA121 |access-date=13 May 2011 |year=1980 |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226169637 |page=121 }}</ref> एखाद्या कुळामध्ये स्थान किंवा प्रतिष्ठा ही व्यक्ती वैध विवाहातून जन्मलेली आहे की उच्चविवाह (hypergamy) प्रथेमुळे जन्मलेली आहे यावरही अवलंबून असते. इतिहासात उच्च श्रेणीतील मराठा कुळांना वंशपरंपरागत [[वतन]]) धारण करण्याचा अधिकार होता. यात जमीन अनुदाने, कर वसुलीचे हक्क (महसुली [[पाटील|पाटीलकी]] )किंवा गावाच्या पोलीस व्यवस्थेची जबाबदारी (पोलीस पाटीलकी) यांचा समावेश होता. उच्च श्रेणीतील कुळांकडे मोठ्या जमिनीच्या मालमत्ता किंवा [[जहागीर]] असत. वतनधारक कुळांकडे अनेक पिढ्यांपर्यंत मागे जाणाऱ्या लिखित [[वंशावळ|वन्शावली]] नोंदी आढळतात.<ref name="10.2307_3031719"/> == हे सुद्धा पहा == *[[मराठा राज्ये आणि राजघराण्यांची यादी]] *[[शहाण्णव कुळी मराठा]] *[[मराठा आरक्षण]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:भारतामधील जाती]] [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] d4l9nzqbep5nqxr0ryb5wshontudpk7 2686809 2686808 2026-05-30T23:07:11Z ~2026-24679-89 182431 /* इतिहास */ 2686809 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = क्षत्रिय मराठा - महा रट्ट | image = [[File:Flag_of_the_Maratha_Empire.svg|thumb|Flag of The Maratha Empire]] | image_caption = क्षत्रिय मराठा | total_ref = | population = | country = [[भारत]] | regions = {{flag|India}}[[महाराष्ट्र]], [[गोवा]] तसेच [[मध्य प्रदेश]], [[छत्तीसगढ]], [[गुजरात]], [[कर्नाटक]], [[तेलंगणा]], [[तमिळनाडू]] | populated_states = अधिकांश: [[महाराष्ट्र]] | languages = {{unbulleted list|[[मराठी]]|[[कोंकणी]]}} | native_name = मराठा | native_name_lang = Marathi | religions = [[हिंदू]] [[File:1 Om.svg|25px|]] ([[क्षत्रिय]]) }} '''[[मराठा]]''' ही एक महाराष्ट्रातील दख्खनी [[जात|शाखा]] किंवा जात आहे.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/363851/Maratha|title=एक मराठा लाख मराठा people|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-09-16|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/285248/India/46986/The-Marathas|title=India {{!}} Facts, Culture, History, Economy, & Geography|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-09-16|language=en}}</ref> मराठा , भारतातील इतिहासात पराक्रमी योद्धे म्हणुन ओळखले जातात. '''महाराष्ट्राचे नाव महा रट्ट (मराठा) यांच्यावरूनच आले आहे. * '''मराठा - शालिवाहन साम्राज्याच्या नाणेघाटातील शिलालेखात महा रट्ट म्हणजेच मराठा वंशाचा उल्लेख आहे.''' भारतीय इतिहासात मराठा (महा रट्ट) हा राज्यकर्ता समाज आहे. त्यांची लोकसंख्या प्रामुख्याने महाराष्ट्र राज्यात जास्त आहे, जे भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर मुंबई पासून गोव्यापर्यंत आणि नागपूरच्या पूर्वेस सुमारे १०० मैल (१६० किमी) अंतर्देशीय भागात पसरलेले मराठी भाषिक प्रदेश आहे. त्यांचे वास्तव्य महाराष्ट्रासह गोवा, मध्यप्रदेश, गुजरात, छत्तीसगड, हरियाणा, कर्नाटक आणि तामिळनाडूमध्ये सुद्धा काही प्रमाणात आहे. == इतिहास == मराठा ही जात महाराष्ट्रातील आहे. महाराष्ट्राच्या अनेक समाजापैकी एक मराठा समाज आहे. महाराष्ट्रावर राज्य करणारे जे राजवंश झाले जसे सातवाहन, वाकाटक, चालुक्य, राष्ट्रकूट, यादव, शिलाहार, निकुंभ, सेंद्रक, कदंब, कलचुरी, मौर्य या सर्व राजवंशाचे वंशज आज वेगवेगळ्या समाजातील आहेत. * मराठ्यांच्या ९६ कुळांमध्ये २४ सुर्यवंशी, २४ चंद्रवंशी, २४ ब्रम्हवंशी आणि २४ शेषवंशी अशी एकूण ९६ कुळे आहेत. प्राचीन पुराण ग्रंथांमध्ये ऋग्वेद, यजुर्वेद तसेच रामायण, महाभारत आदी प्राचीन ग्रंथांमध्ये क्षत्रियांचा इतिहास विस्तृतपणे वर्णन केला गेला आहे. *[[मराठा साम्राज्य]] ===लष्करी इतिहास=== अनेक मराठा कुळांनी [[पाटील]] किंवा [[देशमुख]] म्हणून [[बहामनी सल्तनत]] तसेच तिच्या उत्तराधिकारी असलेल्या [[दख्खनच्या सल्तनती]] आणि [[मुघल साम्राज्य]] यांच्या सेवेत १४व्या शतकापासून [[वतनदार|वतनदारी]] व्यवस्थेअंतर्गत काम केले. त्या काळातील प्रभावशाली कुटुंबांमध्ये [[सावंत]] घराणे ([[सावंतवाडी]]), [[घोरपडे]] घराणे ([[मुधोळ संस्थान|मुधोळ]]), [[निम्बाळकर्|निंबाळकर]] घराणे ([[फलटण]]), [[शिर्के]], [[महादीक|महाडीक]] आणि [[मोहिते]] यांचा समावेश होतो.<ref>{{cite journal |last1=Kulkarni |first1=G.T. |title=Deccan (Maharashtra) Under the Muslim Rulers from Khaljis to Shivaji: A Study in Interaction |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |date=1991 |volume=51/52 |pages=501–510 |jstor=42930434 |url=http://www.jstor.org/stable/42930434 |issn=0045-9801}}</ref> छत्रपती [[शिवाजी]] महाराज यांचे स्वतःचे [[भोसले]] घराणे या कुटुंबांच्या तुलनेत नंतरच्या काळात प्रभावात आले. [[स्वराज्य]] स्थापनेच्या प्रयत्नांत शिवाजी महाराजांना या घराण्यांशी विविध रणनीतींचा वापर करून लढावे लागले किंवा त्यांना आपल्या अधीन आणावे लागले. त्यापैकी एक घटना म्हणजे [[मोरे]] घराण्यातील [[चंद्रराव मोरे]]—जो विजापूरचा एक मराठा सरदार होता, याचा वध करून [[जावळी]] खोरे जिंकणे. हे खोरे आजच्या [[महाबळेश्वर]] जवळ आहे.<ref>{{cite book |last=Eaton |first=Richard M. |url=https://books.google.com/books?id=aIF6DwAAQBAJ&pg=PP198 |title=India in the Persianate Age: 1000–1765 |date=2019 |publisher=Penguin UK |isbn=978-0-14-196655-7 |page=198}}</ref> जावळी जिंकल्यामुळे शिवाजी महाराजांना दक्षिण आणि नैऋत्य महाराष्ट्रात आपल्या मोहिमा वाढविणे शक्य झाले. इतर उपायांमध्ये विवाहसंबंध प्रस्थापित करणे, देशमुखांना वगळून थेट गावच्या पाटलांशी व्यवहार करणे किंवा आवश्यकतेनुसार बलप्रयोग करून त्यांना अधीन करणे यांचा समावेश होता.<ref name="Gordon2007">{{cite book |author=Stewart Gordon |title=The Marathas 1600–1818 |url=https://books.google.com/books?id=iHK-BhVXOU4C&pg=PR9 |date= 2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-03316-9 |page=85}}</ref><ref>{{cite book |last=Gordon |first=Stewart |date=16 September 1993 |title=The Marathas 1600–1818 |chapter=Shivaji (1630–80) and the Maratha polity |journal=Cambridge University Press |series=The New Cambridge History of India |doi=10.1017/CHOL9780521268837 |page=69 |isbn=978-0-521-26883-7 |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/77CF65447181F279BA73A6A5D6B1E048/9781139055666c3_p59-90_CBO.pdf/shivaji_163080_and_the_maratha_polity.pdf}} </ref> == नातेसंबंध, कुलदेवता आणि देवक == मराठा समाजात एखाद्या कुळ किंवा वंशगटाचे सदस्यत्व हे [[पितृवंशीय]] पद्धतीने मिळते. एखाद्या कुळातील लोकांमध्ये सामान्यतः समान आडनाव, समान [[कुलदेवता]] आणि समान कुलचिन्ह किंवा [[देवक]] आढळते.<ref name="10.2307_3031719">{{cite journal |last1=Carter |first1=A. T. |title=A Comparative Analysis of Systems of Kinship and Marriage in South Asia |journal=Proceedings of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland |date=1973 |volume=1973 |issue=1973 |pages=29–54 |doi=10.2307/3031719 |jstor=3031719 |url=https://www.jstor.org/stable/3031719 |access-date=27 September 2020 |url-access=subscription }}</ref> “खरे मराठे” मानल्या जाणाऱ्या ९६ कुळांची यादी तयार करण्याचे अनेक प्रयत्न झाले आहेत; परंतु या याद्या एकमेकांपासून मोठ्या प्रमाणावर भिन्न असून त्यांबाबत मतभेदही आहेत.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=c8PJFLeURhsC&pg=PA34 |title=The Culture of India |editor=Kathleen Kuiper |publisher=Rosen |year=2010 |isbn=9781615301492 |page=34}}</ref><ref name="O'Hanlon2002">{{cite book|author=Rosalind O'Hanlon|title=Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western India |url=https://books.google.com/books?id=5kMrsTj1NeYC&pg=PA17 |access-date=13 May 2011 |year=2002 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521523080 |pages=17–}}</ref> या ९६ कुळांच्या यादीला पाच स्तरांमध्ये विभागलेले मानले जाते. यांपैकी सर्वात उच्च स्तरामध्ये पाच प्रमुख मराठा कुळांचा समावेश असल्याचे नमूद केले जाते.<ref>{{cite book|author=Louis Dumont|title=Homo hierarchicus: the caste system and its implications |url=https://books.google.com/books?id=XsOtRGdvIigC&pg=PA121 |access-date=13 May 2011 |year=1980 |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226169637 |page=121 }}</ref> एखाद्या कुळामध्ये स्थान किंवा प्रतिष्ठा ही व्यक्ती वैध विवाहातून जन्मलेली आहे की उच्चविवाह (hypergamy) प्रथेमुळे जन्मलेली आहे यावरही अवलंबून असते. इतिहासात उच्च श्रेणीतील मराठा कुळांना वंशपरंपरागत [[वतन]]) धारण करण्याचा अधिकार होता. यात जमीन अनुदाने, कर वसुलीचे हक्क (महसुली [[पाटील|पाटीलकी]] )किंवा गावाच्या पोलीस व्यवस्थेची जबाबदारी (पोलीस पाटीलकी) यांचा समावेश होता. उच्च श्रेणीतील कुळांकडे मोठ्या जमिनीच्या मालमत्ता किंवा [[जहागीर]] असत. वतनधारक कुळांकडे अनेक पिढ्यांपर्यंत मागे जाणाऱ्या लिखित [[वंशावळ|वन्शावली]] नोंदी आढळतात.<ref name="10.2307_3031719"/> == हे सुद्धा पहा == *[[मराठा राज्ये आणि राजघराण्यांची यादी]] *[[शहाण्णव कुळी मराठा]] *[[मराठा आरक्षण]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:भारतामधील जाती]] [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] 8lojn605341tak0rzs3knmfj39pnx50 2686810 2686809 2026-05-30T23:07:46Z ~2026-24679-89 182431 /* लष्करी इतिहास */ 2686810 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = क्षत्रिय मराठा - महा रट्ट | image = [[File:Flag_of_the_Maratha_Empire.svg|thumb|Flag of The Maratha Empire]] | image_caption = क्षत्रिय मराठा | total_ref = | population = | country = [[भारत]] | regions = {{flag|India}}[[महाराष्ट्र]], [[गोवा]] तसेच [[मध्य प्रदेश]], [[छत्तीसगढ]], [[गुजरात]], [[कर्नाटक]], [[तेलंगणा]], [[तमिळनाडू]] | populated_states = अधिकांश: [[महाराष्ट्र]] | languages = {{unbulleted list|[[मराठी]]|[[कोंकणी]]}} | native_name = मराठा | native_name_lang = Marathi | religions = [[हिंदू]] [[File:1 Om.svg|25px|]] ([[क्षत्रिय]]) }} '''[[मराठा]]''' ही एक महाराष्ट्रातील दख्खनी [[जात|शाखा]] किंवा जात आहे.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/363851/Maratha|title=एक मराठा लाख मराठा people|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-09-16|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/285248/India/46986/The-Marathas|title=India {{!}} Facts, Culture, History, Economy, & Geography|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-09-16|language=en}}</ref> मराठा , भारतातील इतिहासात पराक्रमी योद्धे म्हणुन ओळखले जातात. '''महाराष्ट्राचे नाव महा रट्ट (मराठा) यांच्यावरूनच आले आहे. * '''मराठा - शालिवाहन साम्राज्याच्या नाणेघाटातील शिलालेखात महा रट्ट म्हणजेच मराठा वंशाचा उल्लेख आहे.''' भारतीय इतिहासात मराठा (महा रट्ट) हा राज्यकर्ता समाज आहे. त्यांची लोकसंख्या प्रामुख्याने महाराष्ट्र राज्यात जास्त आहे, जे भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर मुंबई पासून गोव्यापर्यंत आणि नागपूरच्या पूर्वेस सुमारे १०० मैल (१६० किमी) अंतर्देशीय भागात पसरलेले मराठी भाषिक प्रदेश आहे. त्यांचे वास्तव्य महाराष्ट्रासह गोवा, मध्यप्रदेश, गुजरात, छत्तीसगड, हरियाणा, कर्नाटक आणि तामिळनाडूमध्ये सुद्धा काही प्रमाणात आहे. == इतिहास == मराठा ही जात महाराष्ट्रातील आहे. महाराष्ट्राच्या अनेक समाजापैकी एक मराठा समाज आहे. महाराष्ट्रावर राज्य करणारे जे राजवंश झाले जसे सातवाहन, वाकाटक, चालुक्य, राष्ट्रकूट, यादव, शिलाहार, निकुंभ, सेंद्रक, कदंब, कलचुरी, मौर्य या सर्व राजवंशाचे वंशज आज वेगवेगळ्या समाजातील आहेत. * मराठ्यांच्या ९६ कुळांमध्ये २४ सुर्यवंशी, २४ चंद्रवंशी, २४ ब्रम्हवंशी आणि २४ शेषवंशी अशी एकूण ९६ कुळे आहेत. प्राचीन पुराण ग्रंथांमध्ये ऋग्वेद, यजुर्वेद तसेच रामायण, महाभारत आदी प्राचीन ग्रंथांमध्ये क्षत्रियांचा इतिहास विस्तृतपणे वर्णन केला गेला आहे. *[[मराठा साम्राज्य]] ===लष्करी इतिहास=== अनेक मराठा कुळांनी [[पाटील]] किंवा [[देशमुख]] म्हणून [[बहामनी सल्तनत]] तसेच तिच्या उत्तराधिकारी असलेल्या [[दख्खनच्या सल्तनती]] आणि [[मुघल साम्राज्य]] यांच्या सेवेत १४व्या शतकापासून [[वतनदार|वतनदारी]] व्यवस्थेअंतर्गत काम केले. त्या काळातील प्रभावशाली कुटुंबांमध्ये [[सावंत]] घराणे ([[सावंतवाडी]]), [[घोरपडे]] घराणे ([[मुधोळ संस्थान|मुधोळ]]), [[निम्बाळकर्|निंबाळकर]] घराणे ([[फलटण]]) आणि [[महाडीक]] यांचा समावेश होतो.<ref>{{cite journal |last1=Kulkarni |first1=G.T. |title=Deccan (Maharashtra) Under the Muslim Rulers from Khaljis to Shivaji: A Study in Interaction |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |date=1991 |volume=51/52 |pages=501–510 |jstor=42930434 |url=http://www.jstor.org/stable/42930434 |issn=0045-9801}}</ref> छत्रपती [[शिवाजी]] महाराज यांचे स्वतःचे [[भोसले]] घराणे या कुटुंबांच्या तुलनेत नंतरच्या काळात प्रभावात आले. [[स्वराज्य]] स्थापनेच्या प्रयत्नांत शिवाजी महाराजांना या घराण्यांशी विविध रणनीतींचा वापर करून लढावे लागले किंवा त्यांना आपल्या अधीन आणावे लागले. त्यापैकी एक घटना म्हणजे [[मोरे]] घराण्यातील [[चंद्रराव मोरे]]—जो विजापूरचा एक मराठा सरदार होता, याचा वध करून [[जावळी]] खोरे जिंकणे. हे खोरे आजच्या [[महाबळेश्वर]] जवळ आहे.<ref>{{cite book |last=Eaton |first=Richard M. |url=https://books.google.com/books?id=aIF6DwAAQBAJ&pg=PP198 |title=India in the Persianate Age: 1000–1765 |date=2019 |publisher=Penguin UK |isbn=978-0-14-196655-7 |page=198}}</ref> जावळी जिंकल्यामुळे शिवाजी महाराजांना दक्षिण आणि नैऋत्य महाराष्ट्रात आपल्या मोहिमा वाढविणे शक्य झाले. इतर उपायांमध्ये विवाहसंबंध प्रस्थापित करणे, देशमुखांना वगळून थेट गावच्या पाटलांशी व्यवहार करणे किंवा आवश्यकतेनुसार बलप्रयोग करून त्यांना अधीन करणे यांचा समावेश होता.<ref name="Gordon2007">{{cite book |author=Stewart Gordon |title=The Marathas 1600–1818 |url=https://books.google.com/books?id=iHK-BhVXOU4C&pg=PR9 |date= 2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-03316-9 |page=85}}</ref><ref>{{cite book |last=Gordon |first=Stewart |date=16 September 1993 |title=The Marathas 1600–1818 |chapter=Shivaji (1630–80) and the Maratha polity |journal=Cambridge University Press |series=The New Cambridge History of India |doi=10.1017/CHOL9780521268837 |page=69 |isbn=978-0-521-26883-7 |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/77CF65447181F279BA73A6A5D6B1E048/9781139055666c3_p59-90_CBO.pdf/shivaji_163080_and_the_maratha_polity.pdf}} </ref> == नातेसंबंध, कुलदेवता आणि देवक == मराठा समाजात एखाद्या कुळ किंवा वंशगटाचे सदस्यत्व हे [[पितृवंशीय]] पद्धतीने मिळते. एखाद्या कुळातील लोकांमध्ये सामान्यतः समान आडनाव, समान [[कुलदेवता]] आणि समान कुलचिन्ह किंवा [[देवक]] आढळते.<ref name="10.2307_3031719">{{cite journal |last1=Carter |first1=A. T. |title=A Comparative Analysis of Systems of Kinship and Marriage in South Asia |journal=Proceedings of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland |date=1973 |volume=1973 |issue=1973 |pages=29–54 |doi=10.2307/3031719 |jstor=3031719 |url=https://www.jstor.org/stable/3031719 |access-date=27 September 2020 |url-access=subscription }}</ref> “खरे मराठे” मानल्या जाणाऱ्या ९६ कुळांची यादी तयार करण्याचे अनेक प्रयत्न झाले आहेत; परंतु या याद्या एकमेकांपासून मोठ्या प्रमाणावर भिन्न असून त्यांबाबत मतभेदही आहेत.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=c8PJFLeURhsC&pg=PA34 |title=The Culture of India |editor=Kathleen Kuiper |publisher=Rosen |year=2010 |isbn=9781615301492 |page=34}}</ref><ref name="O'Hanlon2002">{{cite book|author=Rosalind O'Hanlon|title=Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western India |url=https://books.google.com/books?id=5kMrsTj1NeYC&pg=PA17 |access-date=13 May 2011 |year=2002 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521523080 |pages=17–}}</ref> या ९६ कुळांच्या यादीला पाच स्तरांमध्ये विभागलेले मानले जाते. यांपैकी सर्वात उच्च स्तरामध्ये पाच प्रमुख मराठा कुळांचा समावेश असल्याचे नमूद केले जाते.<ref>{{cite book|author=Louis Dumont|title=Homo hierarchicus: the caste system and its implications |url=https://books.google.com/books?id=XsOtRGdvIigC&pg=PA121 |access-date=13 May 2011 |year=1980 |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226169637 |page=121 }}</ref> एखाद्या कुळामध्ये स्थान किंवा प्रतिष्ठा ही व्यक्ती वैध विवाहातून जन्मलेली आहे की उच्चविवाह (hypergamy) प्रथेमुळे जन्मलेली आहे यावरही अवलंबून असते. इतिहासात उच्च श्रेणीतील मराठा कुळांना वंशपरंपरागत [[वतन]]) धारण करण्याचा अधिकार होता. यात जमीन अनुदाने, कर वसुलीचे हक्क (महसुली [[पाटील|पाटीलकी]] )किंवा गावाच्या पोलीस व्यवस्थेची जबाबदारी (पोलीस पाटीलकी) यांचा समावेश होता. उच्च श्रेणीतील कुळांकडे मोठ्या जमिनीच्या मालमत्ता किंवा [[जहागीर]] असत. वतनधारक कुळांकडे अनेक पिढ्यांपर्यंत मागे जाणाऱ्या लिखित [[वंशावळ|वन्शावली]] नोंदी आढळतात.<ref name="10.2307_3031719"/> == हे सुद्धा पहा == *[[मराठा राज्ये आणि राजघराण्यांची यादी]] *[[शहाण्णव कुळी मराठा]] *[[मराठा आरक्षण]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:भारतामधील जाती]] [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] i16lqds6u9a49urcblcf4m6xsz2m9x7 0 211365 2686774 2564377 2026-05-30T15:22:21Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686774 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट गायक | नाव = {{लेखनाव}} | स्थानिक_नाव = Valery Leontiev | चित्र = Valery-Leontiev1.jpg | चित्रशीर्षक = रशियन राष्ट्राध्यक्ष [[व्लादिमीर पुतीन]] यांच्याकडून ऑर्डर ऑफ फ्रेंडशीप ([[:en:Order of Friendship|Order of Friendship]]) स्वीकारतांना लिओटिइव. | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1949|3|19|}} | जन्म_स्थान = उस्ता-उसा, कोमी एएसएसआर, आरएसएफएसआर, [[सोव्हिएत युनियन]] | देश = {{देशध्वज|रशिया}} | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | संगीत प्रकार = [[पॉप संगीत|पॉप]] | कार्यक्षेत्र = गायक, गीतकार, अभिनेता | कार्यकाळ = १९७२ - वर्तमान | प्रसिद्ध_आल्बम_चित्रपट = | प्रभाव = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | प्रसिद्ध नातेवाईक = | स्वाक्षरी_चित्र = Valery Leontiev signature.jpg | संकेतस्थळ_दुवा = [http://www.leontiev.ru/ www.leontiev.ru] | सदस्य = | माजी सदस्य = | वाद्य = }} '''वेलरी याकोव्लेव्हीच लिओटिइव''' ([[इंग्रजी]]: Valery Yakovlevich Leontiev, [[रशियन]]: Валерий Яковлевич Леонтьев; जन्म :- [[मार्च १९]], [[इ.स. १९४९]]) एक सोव्हिएत आणि [[रशिया|रशियन]] [[पॉप]] [[गायक]] असून [[इ.स. १९८०]]च्या दशकाच्या सुरुवातीस तो लोकप्रिय झाला. [[इ.स. १९९६]] साली त्याला 'पीपल्स आर्टिस्ट ऑफ रशिया' असे नाव देण्यात आले होते.<ref name="366-1996">[http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=076760 Награждён указом президента России № 366 от 9 марта 1996 года] Retrieved 30 January 2016.</ref> तो सोवियेत व रशियन संगीतमधील एक प्रमुख कलावंत म्हणून ओळखला जातो.<ref>[http://www.privet-russia.com/most-popular-best-russian-male-singers/|title=Most famous, best Russian male singers. Top 10 list 2016. Sänger Russland]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> आपल्या दशकातील दीर्घ कारकिर्दीत त्याने ३०हून अधिक अल्बम रेकॉर्ड केले आहेत, त्यापैकी बऱ्याच प्रतींची लाखो प्रती विकल्या आहेत. मीडियामध्ये मेलेस्टायर व रशियन दृश्याची एक आख्यायिका म्हणून {{लेखनाव}}चा उल्लेख आहे.<ref>[http://www.mk.ru/culture/interview/2010/03/17/450084-valeriy-leontev-seks-shampanskoe-i-roknroll.html Valery Leontiev: Sex, champaigne and rock-'n'-roll»</ref><ref>[http://kp.by/daily/24200/405245/ «In Saratov Valery Leontiev was hiding from fans»]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.vmdaily.ru/article/87646.html «"Валерий Леонтьев. Книга судьбы"»]</ref> {{बदल}} ==जीवनचरित्र आणि स्टेज कारकीर्द == एक गायक बनण्याआधी, त्याला कठोर बालपणाशी सामना करावा लागला आणि त्याच्या पालकांशी संघर्ष करावा लागला. महासागरशास्त्रातील करिअरचा पाठपुरावा करणे हे त्याचे मूळ स्वप्न होते, दुर्दैवाने ते कॉलेजमध्ये प्रवेश परीक्षा उत्तीर्ण करण्यात अपयशी ठरले. तथापि, त्याने अखेर त्यांना सायकीवकर जाऊन गायन करियरचा पाठपुरावा करण्यास सक्षम केले. हे माहित होते त्याआधी तो इको नावाच्या रिपब्लिकन फिलहारमनिक सदस्यांचा सदस्य बनला. [[इ.स. १९८१]] मध्ये येरेवनमध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या पहिल्या युनियन पॉप उत्सवाच्या तत्काळ, परदेशी प्रेसमध्ये चांगले लेख आहेत, त्यातील एक जण वेळोवेळी उपस्थित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,924911-1,00.html |title=Soviet Union: Tired? Nyet! |access-date=2017-05-20 |archive-date=2012-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106014755/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,924911-1,00.html |url-status=dead }}</ref> {{Quote|''Valeri Leontiev, 32, a booted, bolero-suited dancing rocker whose performance falls somewhere between those of [[Mick Jagger]] and [[Mikhail Baryshnikov]]''}} सेंट पीटर्सबर्गमधील कॉन्सर्ट हॉल ओकिटाब्रिस्की बिग कॉन्सर्ट हॉल यासारख्या इतिहासाच्या ऐतिहासिक महत्त्वाच्या ठिकाणी त्याने सुरुवात केली. मग तो गॉर्की फिलहारमोनिकमध्ये सामील झाला आणि त्याच्या कारकिर्दीला सुरुवात झाली. लोक त्याला त्याची शैली आणि गायकीमुळे ओळखू लागले आणि तो त्याच्या संगीत मध्ये immersed झाला. तो अंतिम रशियन स्टारमार्ग त्याच्या मार्गावर होता. येथून त्याचा सर्व देशभरातील प्रवास सुरू झाला, नंतर युरोपला आणि त्यानंतर जगभर. 1987 मध्ये, त्याने इन्स्टीट्यूट ऑफ कल्चर म्हणजेच संस्कृती संस्थेतून पदवी प्राप्त केली आणि मेरिटेड आर्टिस्ट हा युक्रेनचा शीर्षक देखील प्राप्त केला. त्याला नामांकित केलेले असंख्य विश्वविख्यात संगीत पुरस्कार प्राप्त झाले. ==स्टेजवर== <!-- Deleted image removed: [[File:Valery-Leontiev2008.jpg|thumb|right|300px|Leontiev in [[Golden Gramophone Award]]. 2008 <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.liveinternet.ru/users/deltaplan-club/post93019884/|title=Золотой граммофон 2008 - В.Леонтьев. Обсуждение на LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников|first=|last=deltaplan-club|publisher=|accessdate=14 December 2016}}</ref>]] --> <!-- Deleted image removed: [[File:Leontiev-Jurmala 2010.jpg|thumb|right|400px|Leontiev in [[Jūrmala]]. 2010]] --> *1972 – [[वक्रुटा]] मध्ये पहिला एकल मैफिल होता<ref>[http://www.liveinternet.ru/users/5205575/post269812360/ Красный день календаря]</ref> <!--*1975 – Tour in [[Soviet Union|USSR]] *1978 – Tour in [[Belarus]]--> *1980 – मध्ये प्रथम मैफिली [[मॉस्को]] *1981 – ओकिनब्रिस्की बिग कॉन्सर्ट हॉल, लेनिनग्राड मधील पहिले एकेरी मैफल *1981 – सण वर्षातील प्रथम सहभाग "वर्षातील गीत" *1981 – स्पर्धा मध्ये सहभागी - सण "येरेवन -81". <!--*1982 – Tour in [[Soviet Union|USSR]]--> *1983 – मैफिलीचा कार्यक्रम, "मी फक्त एक गायक आहे" (लेनिनग्राड मध्ये 18 आउट-आउट कॉन्सर्ट) *1984 – मैफिल कार्यक्रम, "मी जीवन जगतो" <!--*1985 – concert program, "Alone with all", which became a cult. Because queues for tickets on a few central streets of [[Saint Petersburg|Leningrad]] stopped traffic. 10 concerts *1986 – concert program "Star story" Tour in [[Czechoslovakia]]. *1987 – concert program "Favorites", Tour in [[Bulgaria]]. *1988 June – 1989 November – rock opera "Giordano", more than 50 concerts in Moscow and Leningrad. Leontiev plays 3 main roles (out of 4!) – [[Giordano Bruno]], a clown and Satan.--> *1988 – "चंचल बाब" हे दाखवा, [[भारता]]चा दौरा <!--*1988–1989 grand tour of cities of the [[Soviet Union|USSR]]. For example, only one [[Novosibirsk]] in 1988 Leontiev gives a series of 27 recitals.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|accessdate= 22 July 2015|url=http://www.liveinternet.ru/users/deltaplan-club/post166568353/ Vinyl video - "Margarita" - 1989 year]</ref> and in [[Almaty]] 33 solo concerts. *1990 – show "It seems to me that I have not lived" in the [[Olympic Stadium (Moscow arena)|Olympic Stadium]]. Concerts in USA, India, Germany, Israel *1991 – Tour in India, Canada, USA, Germany *1992 – Tour in [[Israel]], Canada, USA *1993 – show "Full Moon" – first super-show in Russia--> *1994 – शो "सौंदर्य आणि काझानोवा" - रशियनमधील सिम्फनी वाद्यवृंदसह पॉप स्टारचा पहिला मैफिली 1960च्या [[गिना लोलोब्रिगाडा]]च्या [[लिंग संकेतांक]] सहभागाने [[इस्राईल] मध्ये फेरफटका मारणे) <!--*1996 – show "On the road to Hollywood", touring in the USA., Germany, Israel, Canada *1998 – Concert on the [[Star Square (Moscow)|Star Square]], a solo concert at the 50 th anniversary of the State of [[Israel]] ([[Tel Aviv]], 14 May 1998), a tour in Germany, the United States and the [[United Arab Emirates]] *1999 super-show "[[Photographer of Dreams]]", a tour to Russia, [[Ukraine]], Israel, United States, Canada, Germany, [[Baltic states]] *2001 super-show "[[Unnamed Planet]]", a tour to Russia, Ukraine, Baltic States, United States, Germany. *2002 – concert in [[Atlantic City]], Moscow, [[Kiev]], [[Tallinn]], [[Riga]], [[Vilnius]], [[Minsk]]. Tour in [[Baltic states]], [[Israel]], Germany *2003 – concert tour of "The Sixth Life" (Russia, Ukraine, United States, Germany, Israel) *2004, concert in Los Angeles, 11–14 March – solo concerts in Oktyabrskiy Big Concert Hall.--> *2004, 12 मार्च – सेंट पीटर्सबर्गमधील 300 सोलो कॉन्सर्ट <!--*2005 – concert program, "Valery Leontiev presents ..." (Russia, Ukraine, Belarus..) *2006–2008 – Tour to Russia, Ukraine, [[Belarus]], Latvia, [[Kazakhstan]], [[Uzbekistan]], [[Kyrgyzstan]], [[Azerbaijan]], Israel *2009–2010 an anniversary show of "I love you, miss you, I'm waiting. Tour in Russia, Ukraine, Belarus, Latvia, Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Azerbaijan, USA., Israel, Australia, concert in Sydney, [[Melbourne]]. *2011 - 21–22 October – concert in the [[Kremlin Palace of Congresses]] (the show "The best ever!") *2012 – Tour with a concert program "The best ever!", dedicated to the 40th anniversary of creative activity (Russia, Ukraine, Canada, USA); *2012 - 21–22 October – concert in the Kremlin Palace of Congresses (show "By popular demand ...") *2013 – Tour in Russia, [[Ukraine]], Kazakhstan *2014 – 19, 21, 22 March – The anniversary concerts in the [[Oktyabrskiy Big Concert Hall]], St. Petersburg; 28 March – the anniversary concert in the [[State Kremlin Palace]], concert in [[Geneva]], Israel --> *2015 – रशिया मध्ये फेरफटका, [[बेलारूस]], [[कझाकस्तान]], जर्मनी, [[सोची]] मध्ये वॅलेरी लेऑन्टिवाची क्रिएटिव्ह संध्या<ref>[http://new-beautyblog.com/new-wave-2015-alsou-and-other-guests-creative-evening-of-valery-leontiev “New wave 2015”: Alsou and other guests creative evening of Valery Leontiev - beauty and health]</ref> ==कॅफीन== [[:en:Valery Leontiev discography|वेलरी लिओटिइवचे कॅफीन (डिस्कोग्राफी)]] ===स्टुडिओ अल्बम=== {| class="wikitable" style="margin:auto;" |- !वर्ष (P) !संख्या !मूळ शिर्षक !इंग्रजीत शिर्षक !स्वरूप !लेबल, देश |- style="text-align:center;" ||१९८३ ||С६०—१९८७३-४ ||''Муза'' ||''[[:en:Muse (album 1983)|Muse]]'' ||LP ||[[:en:Melodiya|Melodiya]], [[:en:USSR|USSR]] |- | style="text-align:center;"|१९८४ | style="text-align:center;"| С६०—२१२७१-२ | style="text-align:center;"|''Диалог'' | style="text-align:center;"|''Dialogue'' | style="text-align:center;"|LP | style="text-align:center;" rowspan="6"|[[:en:Melodiya|Melodiya]], [[:en:Soviet Union|USSR]] |- style="text-align:center;" ||१९८४ ||С६०—२१५४५-६ ||''Премьера'' ||''Premiere'' ||LP |- style="text-align:center;" ||१९८६ ||С६०—२३७५३-४ ||''Дискоклуб 16(Б)'' ||''Disco club १६ B'' ||LP |- style="text-align:center;" ||१९८६ ||С६०—२४६२३-४ ||''Бархатный сезон'' ||''[[:en:Velvet season (Valery Leontiev album)|Velvet season]]'' ||LP |- style="text-align:center;" ||१९८८ ||С६०—२६७३७-८ ||''Я – просто певец '' ||''I am – just a singer'' ||LP |- style="text-align:center;" ||१९९० ||С६० ३०३१७ ००६ ||''Дело вкуса '' ||''[[:en:A Matter of Taste (album)|A matter of taste]]'' ||LP, CD |- style="text-align:center;" ||१९९० ||С६०—३०३१७-८ ||''Грешный путь'' ||''Wicked Way'' ||LP, CD ||[[:en:Melodiya|Melodiya]], [[:en:USSR|USSR]] |- style="text-align:center;" ||१९९३ || SNCD – ३०१३ ||''Ночь'' ||''Night'' ||LP, CD || SNC records, Russia |- style="text-align:center;" ||१९९३ || R९० ०२१७९-८० ||''Полнолуние'' ||''Full Moon'' ||LP, CD ||Аprelevka Sound Inc, Russia |- style="text-align:center;" ||१९९४ || R९० ०१९१३ ||''У ворот Господних'' ||''At the gate of the Lord'' ||LP ||Aprelevka Sound, Russia |- style="text-align:center;" ||१९५ ||AXMC ३-००३८ ||''По дороге в Голливуд'' ||''On the road to Hollywood'' ||CD ||APEX Records, Russia |- style="text-align:center;" ||१९९८ ||AXCD५-००५४ ||''Санта-Барбара'' ||''Santa Barbara'' ||CD ||DANA Music, Russia |- style="text-align:center;" ||१९९९ ||АРС०२७-९९ ||''Канатный плясун'' ||''Rope-Dancer'' ||CD ||АРС Records, Russia |- style="text-align:center;" ||१९९९ ||VL०४२/९९-२ ||''Каждый хочет любить'' ||''Everyone wants to love'' ||CD ||VL-Studio, Russia |- style="text-align:center;" ||२००१ ||VL०४३/०१-२ ||''Августин'' ||''Augustine'' ||CD ||VL-Studio, Russia |- style="text-align:center;" ||२००३ ||VL ०४५-०२ ||''Кленовый лист'' ||''[[:en:Maple Leaf (album)|Maple Leaf]]'' ||CD ||VL-Studio, Russia |- | style="text-align:center;"|२००४ | style="text-align:center;"|GR CD – ३८७ | style="text-align:center;"|''Ночной звонок'' | style="text-align:center;"|''Night Call'' | style="text-align:center;"|CD | style="text-align:center;"|Grand Records, Russia |- | style="text-align:center;"|२००५ | style="text-align:center;"|GR CD – ४३३ | style="text-align:center;"|''Падаю в небеса'' | style="text-align:center;"|''I fall into the heavens'' | style="text-align:center;"|CD | style="text-align:center;"|Grand Records, Russia |- | style="text-align:center;"|२००९ | style="text-align:center;"|МТ १०००२९४-२३०-१ | style="text-align:center;"|''Годы странствий'' | style="text-align:center;"|''The years of wandering'' | style="text-align:center;"|CD | style="text-align:center;"|Monolit Records, Russia |- | style="text-align:center;"|२०११ | style="text-align:center;"|МТ ०००४१०-७३८-१ | style="text-align:center;"|''Художник'' | style="text-align:center;"|''Painter'' | style="text-align:center;"|CD | style="text-align:center;"|Monolit Records, Russia |- | style="text-align:center;"|२०१४ | style="text-align:center;"|МТ ००१०९१-३८३-१ | style="text-align:center;"|''Любовь-капкан'' | style="text-align:center;"|''Love-Trap'' | style="text-align:center;"|CD | style="text-align:center;"|Monolit Records, Russia |} == ओळख == <!-- Deleted image removed: [[File:Valery Leontiev 2015.jpg|thumb|right|300px|Leontiev in "[[:ru:Российская Национальная музыкальная премия|Russian Music Awards]]". 2015]] --> <!-- Deleted image removed: [[File:Valery-Leontiev2011.jpg|thumb|right|400px|Leontiev in [[Olympic Stadium (Moscow)|Olympic Stadium]] in Moscow. 2011 <ref>[//www.youtube.com/watch?v=1f_-tguaK3c Olympic Stadium]</ref>]] --> *1979 – ''1st Award at the All-Union Contest in [[Yalta]] for the best performance of the songs of the [[Post-Soviet states|Soviet nations]]'' *''First prize of the XVI International Festival "[[Golden Orpheus]]" in [[Bulgaria]] (1980)'' *''"[[ZD Awards]] 1980" – singer of the year'' <ref>[http://pesnyagoda.my1.ru/1980_82.html]</ref> *''"Performer of the Year 1981" according to the contest, "Estrada-81"'' ([[Komsomolskaya Pravda]] 02/05/1982) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.liveinternet.ru/users/parallax/post95512667/|title=ru:«КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА» (05.02.1982) - "ЭСТРАДА-81"|accessdate=21 July 2015}}</ref> *''"Singer of the Year 1983" according to a poll of readers of the newspaper "Smena"'' <ref>[http://pesnyagoda.my1.ru/1983_84.html ПЕСНЯ ГОДА. 1983-84]</ref> *''"Singer of the Year 1984" according to a poll of readers of the newspaper "Smena"'' *''"Singer of the Year 1985" according to a poll of readers of the newspaper "Smena"'' *''"[[ZD Awards]] 1985" – singer of the year''<ref>[http://pesnyagoda.my1.ru/1985_87.html ]</ref> *''"ZD Awards 1986" – singer of the year'' *''"The best song of 1987" on the basis of open voting [[ITAR-TASS]] in the [[USSR]], [[Poland]], [[Czech Republic]], [[Hungary]] and others – megahit "White Crow"'' *''"Singer of the Year 1988" on the basis of open voting [[Information Telegraph Agency of Russia|ITAR-TASS]]''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pesnyagoda.my1.ru/1988_91.html|title= 1988-91|accessdate=21 July 2015}}</ref> *''"Singer of the Year 1990" according to the All-Union charts [[Information Telegraph Agency of Russia|TASS]]'' *''"Best song of 1990" according to the All-Union charts TASS "Wicked Way"'' *''[[World Music Awards]] in [[Monte Carlo]], the prize Golden treble clef for "Best-selling soviet recording-artist of the year" (1991)''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://awardsandwinners.com/category/world-music-awards/1991/ |title=1991 World Music Awards |access-date=2017-05-20 |archive-date=2015-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150123141725/http://awardsandwinners.com/category/world-music-awards/1991/ |url-status=dead }}</ref> *''"Profi 1991". Prize – singer of the year'' *''"Singer of the Year 1992" according to chart hit of the newspaper "[[Vechernyaya Moskva]]" *''"Song of the Year 1992" (At the gate of the Lord) according to chart hit of the newspaper "[[Vechernyaya Moskva]]" *''"[[Ovation (award)|Ovation award]] 1993. Prize – "for nondecreasing artistry" (created specifically for Valery Leontiev)'' *''"[[ZD Awards]] 1996" for best show of the year – "On the road to Hollywood]]..."'' *''"Ovation 1996" for best show, the spectacle ("On the road to Hollywood")'' *''"Ovation 1996" in nomination "Singer of the Year"'' *''[[Song of the Year (festival)|Song of the Year 1997]] – awarded a special prize for a great contribution to the development of [[Russian pop]] music.'' *''"Ovation 1998", the prize is "Living Legend"'' <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=//www.youtube.com/watch?v=BDTNiugVfMo|title=Ovation 1998|publisher=[[YouTube]]|accessdate=22 July 2015}}</ref> *''"[[Stopudoviy Hit]] 1998" – award from the radio station [[Hit FM (Russia)|Hit FM]] for the song "Nine chrysanthemums"'' *''28 March 1998 – the inception of a star on the [[Star Square (Moscow)|Star Square]] (Moscow''). *''"ZD Awards 1999" for best show of the year – "[[Photographer of Dreams]]"'' *''"Ovation 1999" for best show, the spectacle "[[Photographer of Dreams]]"'' *''"[[Golden Gramophone Award|Golden Gramophone]] 1999" for the hit "Everybody wants to love"''<ref>[http://www.tubechop.com/watch/6487973] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171003174823/http://www.tubechop.com/watch/6487973 |date=2017-10-03 }} Retrieved 23 July 2015.</ref> *''"[[Stopudoviy Hit]] 1999" award from the radio station [[Hit FM (Russia)|Hit FM]] for the song "Everyone wants to love"'' *''"Stopudoviy Hit 2000" award from the radio station Hit FM for the song "Augustine"'' *''"Golden Gramophone 2000" for the hit "Augustine"'' <ref>http://www.tubechop.com/watch/6488117 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171003224634/http://www.tubechop.com/watch/6488117 |date=2017-10-03 }} Retrieved 23 July 2015.</ref> *''"ZD Awards 2001" for best show of the year – "super show [[Unnamed Planet|Nameless Planet]]"'' *''"[[Muz-TV]] 2003" special prize "For achievements in the development of popular music"''<ref>[http://www.liveinternet.ru/users/deltaplan-club/post87556728/ Шери - В.Леонтьев]</ref> *''Valery Leontiev listed in the [[Great Russian Encyclopedia|Russian Encyclopedia]] (2005)''.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://old.intermedia.ru/news/178773 |title=Intermedia |access-date=2017-05-20 |archive-date=2015-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150608222601/http://old.intermedia.ru/news/178773 |url-status=dead }}</ref> *''"[[Golden Gramophone Award|Golden Gramophone]] 2005" Special prize "For contribution to the development of the Russian pop music"'' <ref>[http://www.liveinternet.ru/users/deltaplan-club/post165312898/ Valery Leontiev - Berry]</ref> *''"Golden Gramophone 2008 "for the song "Dove"''<ref>[http://www.liveinternet.ru/users/deltaplan-club/post93019884/ Golden Gramophone 2008 - V.Leontiev]</ref> *''"God of the Ether 2009" in nomination "Radiorekord" (for the record number of rotations)'' *''"[[ZD Awards]] 2009" – Special prize "Legend"''<ref>[http://www.liveinternet.ru/users/deltaplan-club/post124892252/ Звуковая дорожка - 2009]</ref> *''"ZD Awards 2014" – Special prize for a contribution to the development of [[Russian pop]] music.''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=//www.youtube.com/watch?v=cvk2AZLoIDY|title=ZD Awards 2014|publisher=[[YouTube]]|accessdate=23 July 2015}}</ref> *''"[[:ru:Российская Национальная музыкальная премия|Russian Music Awards 2015]]" - Special prize for a unique contribution to the development of the Russian pop music''.<ref>[//www.youtube.com/watch?v=BXskIMitECI Russian Music Awards 2015]</ref> == सन्मान आणि पुरस्कार == {{external media|image1=[http://visualrian.ru/en/site/gallery/index/id/118154 Image] Valery Leontiev receives the [[Order of Merit for the Fatherland]] 4th class from [[Vladimir Putin]], 2005 |width=200px|image2= [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/uk/1/13/Valery_Leontiev.jpg Image] President of Belarus [[Alexander Lukashenko]] present [[Through Art - to Peace and Understanding]] award to Valery Leontiev in [[Slavianski Bazaar in Vitebsk]], 2009 <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=3AuGtn6chgw|title=ВАЛЕРИЙ ЛЕОНТЬЕВ НА СЛАВЯНСКОМ БАЗАРЕ|first=|last=CTVBY|date=11 July 2009|publisher=|accessdate=14 December 2016|via=YouTube}}</ref>}} ;Orders *[[File:Orden for Service IV.png|40px|border|link=Order of Merit for the Fatherland]] [[Order of Merit for the Fatherland]], 4th class (19 March 2005) – for his great contribution to the development of music<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.liveinternet.ru/users/deltaplan-club/post80674979/|script-title=ru:Награждение орденом|trans-title=Order Award|date=18 July 2008}}</ref><ref>[http://www.kremlin.ru/acts/bank/22151 Указ Президента Российской Федерации от 19.03.2005 г. № 307] ''Kremlin.ru''.</ref> *[[File:Orden of Honour.png|40px|border|link=Order of Honour (Russian Federation)]] [[Order of Honour (Russian Federation)|Order of Honor]] (2009) – for great contribution to the development of national music art and many years of creative activity <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.rambler.ru/politics/7780581/|script-title=ru:Валерий Леонтьев получил очередной Орден Почета|trans-title=Valery Leontiev received another Order of Honour|date=8 October 2010|accessdate=8 July 2015}}</ref> * [[File:Orden of Friendship.png|40px|border|link=Order of Friendship]] [[Order of Friendship]] (2014)<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.gazeta.ru/culture/news/2014/03/31/n_6050253.shtml|script-title=ru:Путин наградил Валерия Леонтьева орденом Дружбы|trans-title=Putin awarded Leontiev with the Order of Friendship|website=[[Gazeta.ru]]|date=31 March 2014}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://deltaplan.vl-club.ru/video/-2014-/pozdravlenie-ot-prezidenta-rossii/|script-title=ru:Поздравление от Президента России|accessdate=8 July 2015|archive-date=2015-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709045915/http://deltaplan.vl-club.ru/video/-2014-/pozdravlenie-ot-prezidenta-rossii/|url-status=dead}}</ref> ;Titles *[[People's Artist of Russia]] (9 March 1996) *[[Merited Artist of Ukraine|Merited Artist of Ukrainian SSR]] (1987) *People's Artist of the [[Republic of Komi]] (2009)<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://izvestia.ru/news/464304|script-title=ru:Валерий Леонтьев стал народным артистом Коми|trans-title=Valery Leontiev became People's Artist of Komi|work=[[Izvestia]]|date=29 December 2009|accessdate=8 July 2015}}</ref> *Honorary Citizen of [[Sakha Republic]] (2014)<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mk.ru/social/2014/05/05/valeriy-leontev-stal-pochetnyim-grazhdaninom-yakutii.html|script-title=ru:Валерий Леонтьев стал почетным гражданином Якутии|trans-title=Valery Leontiev became Honorary Citizen of Yakutiya|work=Moskovskij Komsomolets|date=5 May 2014|accessdate=8 July 2015}}</ref> ;Medals *Medal "For Faith and Good" (2010)<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mk.ru/social/article/2010/05/26/497838-za-anshlagi-v-sibiri-leonteva-nagradili-medalyu.html|script-title=ru:За аншлаги в Сибири Леонтьева наградили медалью|language=Russian|work=Moskovskij Komsomolets|date=26 May 2010|accessdate=8 July 2015}}</ref> ;Awards *[[Lenin Komsomol Prize]] (1985) – for the promotion of Soviet pop songs of youth and high performance skills *Prize of the [[Government of Moscow|Moscow Government]] in the field of literature and the arts (1996) – for the super show "Full Moon" and "On the way to Hollywood" *Prize of the [[Ministry of Internal Affairs (Russia)|Ministry of Internal Affairs of Russia]] in the field of literature and the arts (1999) *Belarus president award [[Through Art - to Peace and Understanding]] presented by [[Alexander Lukashenko]] on 12 July 2009<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://fest-sbv.by/en/uchastniki/349-valerij-leontev.html|title=Valery LEONTIEV|publisher=|accessdate=14 December 2016|archive-date=2017-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170509154453/http://fest-sbv.by/en/uchastniki/349-valerij-leontev.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://euroradio.fm/en/no-belarus-names-star-alley-vitsebsk|title=No Belarus names on Star Alley in Vitsebsk|accessdate=2 July 2014 |publisher=Euroradio.FM}}</ref> ;Public awards *Order of Peter the Great, 1st class (2007) *Order of Mikhail Lomonosov (2007)<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.intermedia.ru/news/194756|script-title=ru:Валерий Леонтьев получил "Орден Ломоносова"|trans-title=Valery Leontiev received Order of Lomonosov|date=16 May 2007|accessdate=8 July 2015}}</ref> *Order "For the rebirth of Russia. 21st Century" (2003) {{s-start}} {{s-ach|aw}} |- ! colspan="3" style="background: pink;" | [[Golden Orpheus]] |- {{succession box|title=First Prize|years=1980<br>Valery Leontiev|before=1979<br>[[Sarolta Zalatnay]]|after=1981<br>[[Vasil Naydenov]]}} |- ! colspan="3" style="background: cyan;" | [[World Music Awards]] |- {{succession box|title=Best-Selling Soviet Artist|years=1991<br>Valery Leontiev|before=1989<br>[[Vladimir Presnyakov Jr.|Vladimir Presnyakov]]|after=1992<br>[[Oleg Gazmanov]]}} |- ! colspan="3" style="background: red;" | [[Ovation (award)|Ovation]] |- {{succession box|title=Living Legend Award|years=1999<br>Valery Leontiev|before=1998<br>[[Makhmud Esambayev]]|after=2000<br>[[Yuri Antonov (musician)|Yuri Antonov]]}} |- ! colspan="3" style="background: silver;" | [[Muz-TV|Muz-TV Music Awards]] |- {{succession box|title=Contribution to pop music development|years=2003<br>Valery Leontiev|before=|after=2004<br>[[Sofia Rotaru]]}} ! colspan="3" style="background: #DAA520;" | [[Slavianski Bazaar]] |- {{succession box|title=[[Through Art - to Peace and Understanding]]|years=2009<br>Valery Leontiev|before=2008<br>[[Aleksandra Pakhmutova]]|after=2009<br>[[Vladimir Mulyavin]] and [[Pesniary]]}} |- {{s-end}} == चित्रपट कारकीर्द == <!-- Deleted image removed: [[File:Leontiev-1.jpg|thumb|right|350px| Valery Leontiev in 2013.]] --> *इ.स. १९८१: In a strange feast (На чужом празднике) *इ.स. १९८५: [[:en:Do not get married, girls (1985 film)|Do not get married, girls]] (Не ходите, девки, замуж) *इ.स. १९८५: Insurance agent (Страховой агент) *इ.स. १९९२: [[:en:Psychic (1992 film)|Psychic]] (Экстрасенс) == संगीत चित्रपट आणि संगीत == <!-- Deleted image removed:--> *1979: ''[[Crimea]]n Dawns (Крымские зори)'' *1979: ''The film-concert "Olümpiaregati tähed \ Stars Olympic regatta" [[Soviet Central Television|CT USSR]] and [[Eesti Televisioon|ETV]] '' *1984: ''I do not say goodbye to you ( Я с тобой не прощаюсь)'' *1984: ''Winds Baltic [[Eesti Televisioon|ETV]]'' *1985: ''Stained glass maker (Витражных дел мастер)'' *1986: ''Clown with autumn in the heart (Клоун с осенью в сердце)'' *1986: ''How to become a star (Как стать звездой)'' *1987: ''Valery Leontiev (film)'' *1990: ''Valery Leontiev. Let me go with you (Валерий Леонтьев. Дай мне уйти с тобой)'' *1991: ''Valery Leontiev Sings ( Поёт Валерий Леонтьев)'' *1991: ''Valery Leontiev. Made in [[India]] (Валерий Леонтьев. Made in India)'' *1997: ''Saturday evening with Valery Leontiev (Musical film [[Russia-1|RTR]])'' *1997: ''Such different Valery Leontiev (Такой разный Валерий Леонтьев)'' *1997: ''Parade parade is Valery Leontiev (Парад парадов представляет Валерий Леонтьев) movie channel [[TV-6 (Russia)|TV-6]])'' *2000: ''The reverse side of Valery Leontiev (Обратная сторона Валерия Леонтьева) movie channel [[Channel One Russia|ORT]]'' *2002: ''[[Cinderella (2002 Musical film)|Cinderella]] (Musical film)'' *2003: ''Three tunes for the film Valery Leontiev (Три мелодии для фильма Валерия Леонтьева)'' *2009: ''Valery Leontiev in Komi (Валерий Леонтьев в Коми)'' *2009: ''I have not lived. Valery Leontiev (— Я ещё не жил. Валерий Леонтьев) movie channel [[Channel One Russia|ORT]]'' *2009: ''Valery Leontiev: Lost laughter (Валерий Леонтьев: Утерянный смех) movie channel [[Inter (TV channel)|Inter]]'' *2009: ''Benefit Valery Leontiev "The Book of Fate" (Бенефис Валерия Леонтьева "Книга судьбы") movie channel [[NTV (Russia)|NTV]]'' *2012: ''Anniversary concert of Valery Leontiev "The best ever!" (Юбилейный концерт Валерия Леонтьева "Лучший навсегда!") concert channel[[Channel One Russia|ORT]]'' *2012: ''"Hurtling time if a rider" ("Мчится время будто всадник") movie channel [[TV Tsentr]]'''' == युरोविजन गाणे स्पर्धा १९८७ == <!--The [[Soviet Union]] never participated in the [[Eurovision Song Contest]], but it made several attempts in the late 1980s. In 2009 Eduard Fomin, a former employee of the [[Ministry of Education (Soviet Union)|Ministry of Education]] of the [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|RSFSR]], revealed that in 1987 George Veselov, the Minister of Education for the Soviet Union, brought forward the idea of Soviet participation in the Eurovision Song Contest due to the number of political reforms made by the [[President of the Soviet Union]] [[Mikhail Gorbachev]] during the late 1980s. The idea was mainly a political one, with the thought that a win in the contest for the Soviet Union would impact on the relationships between the Soviet Union and the [[Capitalism|capitalist]] countries of the [[First World|west]]. Valery Leontiev was suggested as a singer for the Soviet Union's first entry into the contest, but Veselov's ideas were not shared by the [[Communist Party of the Soviet Union]], or by Gorbachev himself, believing it to be too radical a step to take, and so the Soviet Union never entered the contest before dissolving.<ref>[http://nnm.ru/blogs/korova2007/neveroyatno_leontev_dolzhen_byl_predstavlyat_sssr_na_evrovidenie-87_2/ Невероятно! Леонтьев должен был представлять СССР на Евровидение-87!]</ref> --> == लिओटिइव बद्दल विधाने == <!--*President [[Vladimir Putin]]: "You rightly recognized master of song genre, artist who reached the summits of Pop Olympus thanks to genuine talent, professionalism and hard work"<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.kremlin.ru/events/president/news/30594|script-title=ru:Президент поздравил народного артиста России Валерия Леонтьева с 55-летием|trans-title=President congratulated the People's Artist of Russia Valery Leontiev with 55th birthday|website=[[Kremlin.ru]]|date=19 March 2004}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|work=[[Komsomolskaya Pravda]]|url=http://www.kp.ru/online/news/10220/|script-title=ru:Владимир Путин поздравил Валерия Леонтьева с 55-летием|trans-title=Vladimir Putin congratulated Valery Leontiev with his 55th anniversary|date=19 March 2004|accessdate=25 December 2014}}</ref> *President [[Dmitry Medvedev]]: "Over the years, the bright stage career, you not only have gained a great love of fans, but also sets a high standard of music for the new generations of artists. The songs performed by you, always lead not only in the charts, but also in the hearts of an audience of millions".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|publisher=[[Government of Russia]]|url=http://government.ru/telegrams/11188/|script-title=ru:Валерию Леонтьеву, эстрадному певцу, народному артисту России|trans-title=To Valery Leontiev, the stage singer, People's Artist of Russia|date=19 March 2014|accessdate=25 December 2014}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ria.ru/culture/20140319/1000167982.html|script-title=ru:Медведев поздравил певца Валерия Леонтьева с юбилеем|trans-title=Medvedev congratulates singer Valery Leontiev on his anniversary|date=19 March 2014}}</ref> *President [[Alexander Lukashenko]]: ""Great talent, unparalleled professional skills and constant creative search brought you a well-deserved fame and recognition around the world"<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.belta.by/ru/all_news/president/Lukashenko-pozdravil-narodnogo-artista-Rossii-VLeontjeva-s-65-letiem_i_663224.html Lukashenko congratulates People's Artist of Russia Valery Leontiev with 65th anniversary]</ref> *Politician [[Valentina Matviyenko]] "You have created a stage persona which has never been on the stage and I am sure that nobody will never repeat, and you follow this image"<ref>[http://www.tubechop.com/watch/6514441] Retrieved 29 July 2015.</ref> *Singer [[Muslim Magomayev (musician)|Muslim Magomayev]]: "Name Valery Leontiev enough just to name – and do not have any colorful definitions! Everything is clear! Living Classic of our stage".<ref>http://magomaev.info/book/36.htm Retrieved 25 December 2014.</ref> *Singer [[Joseph Kobzon]]: ""Tragically, we have a unit of this magnitude stars – [[Alla Pugacheva|Pugacheva]], Leontiev ... Those people who for many years retain their creative person and love of the public" <ref>[http://news.mail.ru/society/2442817/ Казанове российской эстрады Валерию Леонтьеву исполняется 60 лет]</ref>--> == खरी संपत्ती == *मॉस्कोच्या ऐतिहासिक मध्यभागी क्लब हाऊसमधील अपार्टमेंट इ.स. १९९३ मध्ये खरेदी केली.<ref>[http://www.kp.ru/daily/23605/46213/ У Валерия Леонтьева - три этажа, а Дмитрий Дюжев купил «однушку»]</ref> * [[कोरल गॅबल्स]] मध्ये व्हिला, मियामी, फ्लोरिडा, यूएसए (शेजारी - [[सिल्वेस्टर स्टॉलोन]] आणि [[मॅडोना]]) इ.स. १९९६ मध्ये विकत घेतले *[[कॉलिन्स एव्हेन्यू]], मियामी, फ्लोरिडा, यूएसए येथे अपार्टमेंट इ.स. २००२ मध्ये विकत घेतले.<ref>[http://www.kp.ru/daily/26190/3078331/ У Юлии Бордовских две квартиры в Майами, а у Валерия Леонтьева уже четыре!]</ref> *Apartment in [[Hallandale Beach]], Florida, USA. Purchased in 2005 *Villa in [[Alicante]], Spain (neighbors – [[Mikhail Gorbachev]], [[Victoria Beckham]]). Purchased in 2008<ref>[http://www.kp.ru/daily/24086/318709/ Valery Leontiev bought a villa in Spain for 4 million Euro]}</ref><ref>[http://realty.newsru.com/article/23apr2008/leon Певец Леонтьев заработает на аренде дома в Испании по соседству с виллой Горбачева]</ref> ==संदर्भ== * वॅलेर्री लेऑन्टिईव्दच्या कारणास्तव [[व्लादिमिर पुतिन]] बरोबर एक डुएट आहे: ऑगस्ट २००६ मध्ये [[सोची]] मध्ये, [[स्वतंत्र राज्यांचा राष्ट्रसंघ]]च्या डोक्यावर एक मैफिली आहे. चार गाण्यांच्या कार्यक्रमासाठी काम केले. अखेरच्या भाषणात, जेव्हा कलाकार पुन्हा एकदा बोलावले तेव्हा त्याने "आशा" हे गीत सादर करण्याचा निर्णय घेतला. अचानक, त्याला व्लादिमिर पुतिन यांनी साथ दिली, त्या वेळी रशियाचे अध्यक्ष - लेऑन्टिइव्ह यांनी त्यांना एक मायक्रोफोन दिला. स्टार जोडीने टाळ्या घेतल्या, सीआयएस देशांच्या नेत्यांनी तसेच सहकारी कलाकार<ref>[http://www.newsmusic.ru/news_3_3119.htm Путин спел дуэтом с Валерием Леонтьевым]</ref> इ.स. २००८ मध्ये बल्गेरिया, स्लोव्हाकिया, रोमानिया, मोल्दोव्हा आणि युक्रेनच्या अध्यक्षांच्या उपस्थितीत ते "मार्गारिटा" हिट करत होते.<ref>[http://www.liveinternet.ru/users/deltaplan-club/post100374287/ Маргарита - Валерий Леонтьев]</ref> *[[नू, पोगोडि!]] भाग १६ - जादुई गिटारवर बाबा यगाने पकडले असताना त्याचे गीत ग्रीन लाइट वुल्फने खेळले होते. लांडगा मात्र पळ काढला पण पाणी जमिनीवर पडला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Valery Leontiev|{{लेखनाव}}}} *[http://www.leontiev.ru Official website] *{{IMDb name|503133}} {{भाषांतर}} [[वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म]] [[वर्ग:पॉप गायक व गायिका]] [[वर्ग:रशियन गायक]] [[वर्ग:रशियन अभिनेते]] [[वर्ग:रशियन संगीतकार]] jvm2ttv1l7nt54e7lt6ifph2rj1rbtm 0 244611 2686822 2480138 2026-05-30T23:43:35Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2686822 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''संजय सदाशिव मंडलिक''' हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे [[१७वी लोकसभा|१७व्या लोकसभेचे]] सदस्य होते. ते शिवसेनेचे नेते होते. {{DEFAULTSORT:मंडलिक, संजय}} [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] pi0kcj20ed8s7bhb2tdmk21h7177zne 0 258842 2686800 2508834 2026-05-30T22:23:49Z तनिष्क तोडणकर 183700 /* */ 2686800 wikitext text/x-wiki ''' हर्चे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[लांजा तालुका|लांजा तालुक्यातील]] एक गाव आहे. गावाचे क्षेत्रफळ सुमारे १३४९.३५ हेक्टर आहे. हर्चे गावाची एकूण लोकसंख्या १२२९ आहे, त्यापैकी पुरुषांची लोकसंख्या ५८६ आहे तर महिलांची लोकसंख्या ६४३ आहे. गावाचा साक्षरता दर ७५.८३% असून त्यापैकी ८५.६७% पुरुष आणि ६६.८७% महिला साक्षर आहेत. हर्चे गावात सुमारे ३३० घरे असून, गावाचा पिन कोड ४१६७१२ हा आहे. हे गाव लांजा , रत्नागिरी व राजापूर या तालुक्यांच्या सीमेवर येते. या गावाचे ग्रामदैवत श्री देव सत्येश्वर व आई जाकादेवी आहे. श्री देव सत्येश्वराचा उत्सव म्हणजेच कार्तिक पूर्णिमा च्या दिवशी गावकरी मोठ्या उत्साहाने साजरा करतात. श्री देव सत्येश्वराच्या चरणी गावकऱ्यांची खूप आस्था आहे. तसेच आई जकादेवीचा नवरात्रौत्सव सुध्दा मोठ्या धामधुमीने गावकरी साजरा करतात. ==भौगोलिक स्थान== https://www.google.com/maps/place/Harche,+Maharashtra+416712/data=!4m2!3m1!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b?sa=X&ved=2ahUKEwjCxo3O-8DuAhUy83MBHTpQBFsQ8gEwAHoECAYQAQ ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]], [[नागली]]शेती केली जाते. ==लोकजीवन== ==https://www.esakal.com/kokan/ratnagiri-news-traveling-muchkundi-river-116476<nowiki/>== ==प्रेक्षणीय स्थळे== सत्तेश्वर मन्दिर<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/SHREE+SATTYESHWAR+MANDIR/@16.7529856,73.3928239,16z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea79aee76df2ab:0xec832f7c6c269ad9!8m2!3d16.753896!4d73.3933604 जाकादेवी मन्दिर https://www.google.com/maps/place/JAKHADEVI+MANDIR/@16.753263,73.3950608,17z/data=!3m1!4b1!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea799ec7f39491:0x93cf5ea156afb7ae!8m2!3d16.753263!4d73.3972549 भगवती मन्दिर https://www.google.com/maps/place/BHAGAVATI+MANDIR/@16.7397592,73.3821267,15z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea791d3bfa3749:0x9ab0cd2ef0d92532!8m2!3d16.7498162!4d73.3809873 माडेश्वर मन्दिर<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/MANDESHWAR+MANDIR/@16.7397592,73.3821267,15z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea7952dd227e31:0x9d862366be5de98!8m2!3d16.7484292!4d73.3788845 ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== उत्तर दिशेला गाव - भडेhttps://www.google.com/maps/place/Bhade,+Maharashtra/@16.8111053,73.3751725,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea7741bec20b79:0x59fb62edde2d751d!8m2!3d16.8090235!4d73.3885526 वायव्य दिशेला गाव - डोर्लेhttps://www.google.com/maps/place/Dorle,+Maharashtra/@16.7763492,73.3383603,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea7a11ca75a3a1:0xd648cfdddfd9918a!8m2!3d16.7712579!4d73.3484455 ईशान्य दिशेला गाव - बेनी बुद्रुक<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/Beni+Budruk,+Maharashtra+416712/@16.7702943,73.3927272,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea79c9d8ce917d:0xebd2fbd04da7560e!8m2!3d16.773602!4d73.409181 पुर्व - अग्नेय - दक्षिण - नैत्रुत्य - पशिम या दिशेला मुचकुनदी वाहते नदी पलिकडे कोंडसर, रुंध्ये, भालावली, देवीहसोळ हे गाव आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:लांजा तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] i1y9qgattl4o8ibxguedmm4sb7a9y3x 2686801 2686800 2026-05-30T22:23:53Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गट १|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2686801 wikitext text/x-wiki ''' हर्चे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[लांजा तालुका|लांजा तालुक्यातील]] एक गाव आहे. गावाचे क्षेत्रफळ सुमारे १३४९.३५ हेक्टर आहे. हर्चे गावाची एकूण लोकसंख्या १२२९ आहे, त्यापैकी पुरुषांची लोकसंख्या ५८६ आहे तर महिलांची लोकसंख्या ६४३ आहे. गावाचा साक्षरता दर ७५.८३% असून त्यापैकी ८५.६७% पुरुष आणि ६६.८७% महिला साक्षर आहेत. हर्चे गावात सुमारे ३३० घरे असून, गावाचा पिन कोड ४१६७१२ हा आहे. हे गाव लांजा , रत्‍नागिरी व राजापूर या तालुक्यांच्या सीमेवर येते. या गावाचे ग्रामदैवत श्री देव सत्येश्वर व आई जाकादेवी आहे. श्री देव सत्येश्वराचा उत्सव म्हणजेच कार्तिक पूर्णिमा च्या दिवशी गावकरी मोठ्या उत्साहाने साजरा करतात. श्री देव सत्येश्वराच्या चरणी गावकऱ्यांची खूप आस्था आहे. तसेच आई जकादेवीचा नवरात्रौत्सव सुद्धा मोठ्या धामधुमीने गावकरी साजरा करतात. ==भौगोलिक स्थान== https://www.google.com/maps/place/Harche,+Maharashtra+416712/data=!4m2!3m1!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b?sa=X&ved=2ahUKEwjCxo3O-8DuAhUy83MBHTpQBFsQ8gEwAHoECAYQAQ ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]], [[नागली]]शेती केली जाते. ==लोकजीवन== ==https://www.esakal.com/kokan/ratnagiri-news-traveling-muchkundi-river-116476<nowiki/>== ==प्रेक्षणीय स्थळे== सत्तेश्वर मन्दिर<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/SHREE+SATTYESHWAR+MANDIR/@16.7529856,73.3928239,16z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea79aee76df2ab:0xec832f7c6c269ad9!8m2!3d16.753896!4d73.3933604 जाकादेवी मन्दिर https://www.google.com/maps/place/JAKHADEVI+MANDIR/@16.753263,73.3950608,17z/data=!3m1!4b1!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea799ec7f39491:0x93cf5ea156afb7ae!8m2!3d16.753263!4d73.3972549 भगवती मन्दिर https://www.google.com/maps/place/BHAGAVATI+MANDIR/@16.7397592,73.3821267,15z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea791d3bfa3749:0x9ab0cd2ef0d92532!8m2!3d16.7498162!4d73.3809873 माडेश्वर मन्दिर<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/MANDESHWAR+MANDIR/@16.7397592,73.3821267,15z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea7952dd227e31:0x9d862366be5de98!8m2!3d16.7484292!4d73.3788845 ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== उत्तर दिशेला गाव - भडेhttps://www.google.com/maps/place/Bhade,+Maharashtra/@16.8111053,73.3751725,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea7741bec20b79:0x59fb62edde2d751d!8m2!3d16.8090235!4d73.3885526 वायव्य दिशेला गाव - डोर्लेhttps://www.google.com/maps/place/Dorle,+Maharashtra/@16.7763492,73.3383603,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea7a11ca75a3a1:0xd648cfdddfd9918a!8m2!3d16.7712579!4d73.3484455 ईशान्य दिशेला गाव - बेनी बुद्रुक<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/Beni+Budruk,+Maharashtra+416712/@16.7702943,73.3927272,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea79c9d8ce917d:0xebd2fbd04da7560e!8m2!3d16.773602!4d73.409181 पुर्व - अग्नेय - दक्षिण - नैत्रुत्य - पशिम या दिशेला मुचकुनदी वाहते नदी पलिकडे कोंडसर, रुंध्ये, भालावली, देवीहसोळ हे गाव आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:लांजा तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] 28crlm48vl3x7mlmmnfy51r7339h58u 2686837 2686801 2026-05-31T02:53:30Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2686837 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''हर्चे''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=लांजा| जिल्हा = [[रत्नागिरी जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = ४१६७१२ | आरटीओ_कोड = एमएच/०८ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' हर्चे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[लांजा तालुका|लांजा तालुक्यातील]] एक गाव आहे. गावाचे क्षेत्रफळ सुमारे १३४९.३५ हेक्टर आहे. हर्चे गावाची एकूण लोकसंख्या १२२९ आहे, त्यापैकी पुरुषांची लोकसंख्या ५८६ आहे तर महिलांची लोकसंख्या ६४३ आहे. गावाचा साक्षरता दर ७५.८३% असून त्यापैकी ८५.६७% पुरुष आणि ६६.८७% महिला साक्षर आहेत. हर्चे गावात सुमारे ३३० घरे असून, गावाचा पिन कोड ४१६७१२ हा आहे. हे गाव लांजा , रत्‍नागिरी व राजापूर या तालुक्यांच्या सीमेवर येते. या गावाचे ग्रामदैवत श्री देव सत्येश्वर व आई जाकादेवी आहे. श्री देव सत्येश्वराचा उत्सव म्हणजेच कार्तिक पूर्णिमा च्या दिवशी गावकरी मोठ्या उत्साहाने साजरा करतात. श्री देव सत्येश्वराच्या चरणी गावकऱ्यांची खूप आस्था आहे. तसेच आई जकादेवीचा नवरात्रौत्सव सुद्धा मोठ्या धामधुमीने गावकरी साजरा करतात. ==भौगोलिक स्थान== https://www.google.com/maps/place/Harche,+Maharashtra+416712/data=!4m2!3m1!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b?sa=X&ved=2ahUKEwjCxo3O-8DuAhUy83MBHTpQBFsQ8gEwAHoECAYQAQ ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]], [[नागली]]शेती केली जाते. ==लोकजीवन== ==https://www.esakal.com/kokan/ratnagiri-news-traveling-muchkundi-river-116476<nowiki/>== ==प्रेक्षणीय स्थळे== सत्तेश्वर मन्दिर<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/SHREE+SATTYESHWAR+MANDIR/@16.7529856,73.3928239,16z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea79aee76df2ab:0xec832f7c6c269ad9!8m2!3d16.753896!4d73.3933604 जाकादेवी मन्दिर https://www.google.com/maps/place/JAKHADEVI+MANDIR/@16.753263,73.3950608,17z/data=!3m1!4b1!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea799ec7f39491:0x93cf5ea156afb7ae!8m2!3d16.753263!4d73.3972549 भगवती मन्दिर https://www.google.com/maps/place/BHAGAVATI+MANDIR/@16.7397592,73.3821267,15z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea791d3bfa3749:0x9ab0cd2ef0d92532!8m2!3d16.7498162!4d73.3809873 माडेश्वर मन्दिर<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/MANDESHWAR+MANDIR/@16.7397592,73.3821267,15z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea7952dd227e31:0x9d862366be5de98!8m2!3d16.7484292!4d73.3788845 ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== उत्तर दिशेला गाव - भडेhttps://www.google.com/maps/place/Bhade,+Maharashtra/@16.8111053,73.3751725,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea7741bec20b79:0x59fb62edde2d751d!8m2!3d16.8090235!4d73.3885526 वायव्य दिशेला गाव - डोर्लेhttps://www.google.com/maps/place/Dorle,+Maharashtra/@16.7763492,73.3383603,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea7a11ca75a3a1:0xd648cfdddfd9918a!8m2!3d16.7712579!4d73.3484455 ईशान्य दिशेला गाव - बेनी बुद्रुक<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/Beni+Budruk,+Maharashtra+416712/@16.7702943,73.3927272,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea79c9d8ce917d:0xebd2fbd04da7560e!8m2!3d16.773602!4d73.409181 पुर्व - अग्नेय - दक्षिण - नैत्रुत्य - पशिम या दिशेला मुचकुनदी वाहते नदी पलिकडे कोंडसर, रुंध्ये, भालावली, देवीहसोळ हे गाव आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:लांजा तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] loaaky4e8k00ozzh0khfk0iuwtkkxyy 2686838 2686837 2026-05-31T02:54:36Z संतोष गोरे 135680 2686838 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''हर्चे''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=लांजा| जिल्हा = [[रत्नागिरी जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = ४१६७१२ | आरटीओ_कोड = एमएच/०८ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' हर्चे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[लांजा तालुका|लांजा तालुक्यातील]] एक गाव आहे. गावाचे क्षेत्रफळ सुमारे १३४९.३५ हेक्टर आहे. हर्चे गावाची एकूण लोकसंख्या १२२९ आहे, त्यापैकी पुरुषांची लोकसंख्या ५८६ आहे तर महिलांची लोकसंख्या ६४३ आहे. गावाचा साक्षरता दर ७५.८३% असून त्यापैकी ८५.६७% पुरुष आणि ६६.८७% महिला साक्षर आहेत. हर्चे गावात सुमारे ३३० घरे असून, गावाचा पिन कोड ४१६७१२ हा आहे. हे गाव लांजा , रत्‍नागिरी व राजापूर या तालुक्यांच्या सीमेवर येते. या गावाचे ग्रामदैवत श्री देव सत्येश्वर व आई जाकादेवी आहे. श्री देव सत्येश्वराचा उत्सव म्हणजेच कार्तिक पूर्णिमा च्या दिवशी गावकरी मोठ्या उत्साहाने साजरा करतात. श्री देव सत्येश्वराच्या चरणी गावकऱ्यांची खूप आस्था आहे. तसेच आई जकादेवीचा नवरात्रौत्सव सुद्धा मोठ्या धामधुमीने गावकरी साजरा करतात. ==भौगोलिक स्थान== https://www.google.com/maps/place/Harche,+Maharashtra+416712/data=!4m2!3m1!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b?sa=X&ved=2ahUKEwjCxo3O-8DuAhUy83MBHTpQBFsQ8gEwAHoECAYQAQ ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]], [[नागली]]शेती केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== सत्तेश्वर मन्दिर<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/SHREE+SATTYESHWAR+MANDIR/@16.7529856,73.3928239,16z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea79aee76df2ab:0xec832f7c6c269ad9!8m2!3d16.753896!4d73.3933604 जाकादेवी मन्दिर https://www.google.com/maps/place/JAKHADEVI+MANDIR/@16.753263,73.3950608,17z/data=!3m1!4b1!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea799ec7f39491:0x93cf5ea156afb7ae!8m2!3d16.753263!4d73.3972549 भगवती मन्दिर https://www.google.com/maps/place/BHAGAVATI+MANDIR/@16.7397592,73.3821267,15z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea791d3bfa3749:0x9ab0cd2ef0d92532!8m2!3d16.7498162!4d73.3809873 माडेश्वर मन्दिर<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/MANDESHWAR+MANDIR/@16.7397592,73.3821267,15z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bea79991555219d:0x16fc02a38ca13d0b!2sHarche,+Maharashtra+416712!3b1!8m2!3d16.7519174!4d73.3885526!3m4!1s0x3bea7952dd227e31:0x9d862366be5de98!8m2!3d16.7484292!4d73.3788845 ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== उत्तर दिशेला गाव - भडेhttps://www.google.com/maps/place/Bhade,+Maharashtra/@16.8111053,73.3751725,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea7741bec20b79:0x59fb62edde2d751d!8m2!3d16.8090235!4d73.3885526 वायव्य दिशेला गाव - डोर्लेhttps://www.google.com/maps/place/Dorle,+Maharashtra/@16.7763492,73.3383603,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea7a11ca75a3a1:0xd648cfdddfd9918a!8m2!3d16.7712579!4d73.3484455 ईशान्य दिशेला गाव - बेनी बुद्रुक<nowiki/>https://www.google.com/maps/place/Beni+Budruk,+Maharashtra+416712/@16.7702943,73.3927272,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3bea79c9d8ce917d:0xebd2fbd04da7560e!8m2!3d16.773602!4d73.409181 पुर्व - अग्नेय - दक्षिण - नैत्रुत्य - पशिम या दिशेला मुचकुनदी वाहते नदी पलिकडे कोंडसर, रुंध्ये, भालावली, देवीहसोळ हे गाव आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:लांजा तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] s0vu2ahoh7fllkhf3z31pti42kmou3u 0 258852 2686791 2686696 2026-05-30T19:45:52Z Kolhewadi tushar 1806 183645 /* भौगोलिक स्थान */ भौगोलिक स्थान, चतुःसीमा आणि वाहतूक मार्गांची संदर्भ नकाशे जोडून सुधारणा केली. 2686791 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कोल्हेवाडी''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=लांजा| जिल्हा = [[रत्नागिरी जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०८ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' कोल्हेवाडी''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[लांजा तालुका|लांजा तालुक्यातील]] एक गाव आहे. प्रस्तावना :- कोल्हेवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील एक मुख्य आणि स्वतंत्र गाव आहे. गावाच्या शासकीय अधिकृत नकाशावर तसेच गुगल नकाशावर (Google Maps) या गावाचा पिन कोड ४१५८०२ (415802) असा नोंदवला गेला आहे. भौगोलिकदृष्ट्या हे गाव केळवली आणि पालू या गावांच्या लगत वसलेले असून, गुगल नकाशावर गावाची स्वतंत्र हद्द स्पष्ट दिसून येते. गावाला स्वतःची स्वतंत्र ओळख असून 'निर्मल ग्रामपंचायत कोल्हेवाडी' अंतर्गत गावाचा स्थानिक कारभार चालतो. 'श्री स्वयंभू केदारलिंग देवस्थान मंदिर' हे कोल्हेवाडी गावाचे मुख्य ग्रामदैवत आणि प्रमुख श्रद्धास्थान आहे. कोकणच्या निसर्गरम्य वातावरणात वसलेल्या या गावातील लोकांचा मुख्य व्यवसाय प्रामुख्याने शेती असून, येथे आंबा, काजू आणि भाताचे पीक घेतले जाते. नोकरी-व्यवसायानिमित्त मुंबई किंवा इतर शहरांत (परगावी) स्थायिक झालेली सर्व ग्रामस्थ व चाकरमानी मंडळी गावातील प्रमुख सण-उत्सवांना, विशेषतः वार्षिक शिमगोत्सवाला आवर्जून एकत्र येतात. ==भौगोलिक स्थान== कोल्हेवाडी (लांजा) हे एक निसर्गरम्य आणि प्रगतशील गाव आहे हे गाव मुख्यत्वे येथील उच्च साक्षरता दर, आदर्श लिंगगुणोत्तर आणि पारंपरिक कोकणी आदरातिथ्यासाठी ओळखले जाते <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्सवर कोल्हेवाडी गावचे मुख्य स्थान]</ref> १. भौगोलिक स्थान आणि चतुःसीमा कोल्हेवाडी हे गाव कोकण प्रशासकीय विभागातील, रत्नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यात वसलेले आहे <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra महसूल नकाशा आणि गुगल मॅप्स आधारित स्थान]</ref> गावाची भौगोलिक रचना, दिशांनुसार निश्चित झालेली चतुःसीमा, अधिकृत टपाल क्षेत्र आणि वाहतूक मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत: उत्तर दिशा: या दिशेला केळवली गाव असून, या गावाची विस्तृत सीमा कोल्हेवाडी गावाला लागून आहे दक्षिण ते पूर्व दिशा: दक्षिण दिशेपासून ते पूर्व दिशेपर्यंतचा संपूर्ण मोठा भूभाग पालू गावच्या सीमेने व्यापलेला आहे उत्तर-पश्चिम (वायव्य) दिशा: या कोपऱ्यात शिपोशी गावाची सीमा लागते, जी साधारण २० मीटर लांबीपर्यंत कोल्हेवाडी गावाच्या सीमेला स्पर्श करते पश्चिम दिशा: पश्चिम दिशेला गोविल गावाची सीमा असून, ही सीमा साधारण १ किलोमीटर अंतरापर्यंत पसरलेली आहे उत्तर-पूर्व (ईशान्य) दिशा: या कोपऱ्यात कोचरी या गावाची संक्षिप्त सीमा स्पर्श करते. <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी गावची चतुःसीमा]</ref> अधिकृत पिनकोड व टपाल क्षेत्राचे स्पष्टीकरण (Official Postal Jurisdiction) सरकारी महसूल नकाशा आणि 'गुगल मॅप्स' (Google Maps) वरील अधिकृत डिजिटल सीमांकनानुसार (Dotted Line Boundary) कोल्हेवाडी गावाचा नोंदणीकृत मुख्य पिनकोड ४१५८०२ (415802) हाच आहे <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी गावचे टपाल क्षेत्र व पिनकोड सीमांकन]</ref> हे गाव शिपोशी मुख्य पोस्ट ऑफिस (अंतर: ४.५ किलोमीटर) अंतर्गत समाविष्ट असल्यामुळे हा पिनकोड गावची मूळ डिजिटल ओळख दर्शवतो शासकीय कामांसाठी विशेष नोंद: भौगोलिकदृष्ट्या कोल्हेवाडी गावाच्या सर्वात जवळ 'पालू पोस्ट ऑफिस' (पिनकोड: ४१६७०१, अंतर: ३.५ किलोमीटर) हे केंद्र आहे त्यामुळे, व्यावहारिक सुलभतेसाठी आणि जलद प्रशासकीय/शासकीय टपाल व्यवहारांसाठी स्थानिक पातळीवर पालू पोस्ट पिनकोड ४१६७०१ (416701) देखील वापरला जातो (थोडक्यात: गावाचा मूळ व नकाशावरील अधिकृत पिनकोड ४१५८०२ हाच आहे, तर व्यावहारिक शासकीय सोयीसाठी ४१६७०१ हा पिनकोड देखील ग्राह्य धरला जातो ) २. प्रमुख वाहतूक मार्ग आणि संपर्क कोल्हेवाडी हे गाव वाहतुकीच्या दृष्टीने अत्यंत मोक्याच्या ठिकाणी वसलेले आहे रत्नागिरी-नागपूर राष्ट्रीय महामार्ग १६६ (NH 166) कडून येणारा राज्य महामार्ग १७५ (SH 175) हा मुख्य रस्ता थेट कोल्हेवाडी गावातूनच पुढे जातो <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी रस्ता दळणवळण मार्ग]</ref> हा मार्ग पुढे जाऊन थेट प्रमुख मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्ग ६६ (NH 66) ला मिळतो त्यामुळे गावाला उत्तम रस्ते दळणवळण लाभले आहे रेल्वे संपर्क: रेल्वे प्रवासासाठी गावाला विलवडे रेल्वे स्थानक (१५ किलोमीटर) आणि आडवली रेल्वे स्थानक (१७ किलोमीटर) ही दोन जवळची स्थानके लाभली आहेत अंतर: हे गाव लांजा तालुक्यापासून गोविल फाटा मार्गे २० किलोमीटर अंतरावर आहे, दुसऱ्या बाजूने दाभोळे तिठा मार्गे ३० किलोमीटर अंतरावर आहे, तर कोर्ले तिठा पासून हे अंतर २२ किलोमीटर आहे <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी ते लांजा तालुका अंतर, कोर्ले तिठा व पर्यायी मार्ग]</ref> रत्नागिरी जिल्हा मुख्यालयापासून गाव साधारण ४८ किलोमीटर अंतरावर स्थित आहे ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]], [[नागली]]शेती केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== [[तळवडे]], कुरचुंब, येरवंडे, आसगे, हसोळ, गोविळ, गुरववाडी, वाडगाव, बेनी खुर्द, खेरवसे, धुंदरे ही जवळपासची गावे आहेत.कोल्हेवाडी ग्रामपंचायतीमध्ये ही गावे येतात.<ref>#https://villageinfo.in/maharashtra/ratnagiri/lanja.html</ref> ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:लांजा तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] 7ac1ekmq87mw21meb8s74bfm447lynt 2686792 2686791 2026-05-30T19:45:55Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2686792 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कोल्हेवाडी''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=लांजा| जिल्हा = [[रत्नागिरी जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०८ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' कोल्हेवाडी''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[लांजा तालुका|लांजा तालुक्यातील]] एक गाव आहे. प्रस्तावना :- कोल्हेवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील एक मुख्य आणि स्वतंत्र गाव आहे. गावाच्या शासकीय अधिकृत नकाशावर तसेच गुगल नकाशावर (Google Maps) या गावाचा पिन कोड ४१५८०२ (415802) असा नोंदवला गेला आहे. भौगोलिकदृष्ट्या हे गाव केळवली आणि पालू या गावांच्या लगत वसलेले असून, गुगल नकाशावर गावाची स्वतंत्र हद्द स्पष्ट दिसून येते. गावाला स्वतःची स्वतंत्र ओळख असून 'निर्मल ग्रामपंचायत कोल्हेवाडी' अंतर्गत गावाचा स्थानिक कारभार चालतो. 'श्री स्वयंभू केदारलिंग देवस्थान मंदिर' हे कोल्हेवाडी गावाचे मुख्य ग्रामदैवत आणि प्रमुख श्रद्धास्थान आहे. कोकणच्या निसर्गरम्य वातावरणात वसलेल्या या गावातील लोकांचा मुख्य व्यवसाय प्रामुख्याने शेती असून, येथे आंबा, काजू आणि भाताचे पीक घेतले जाते. नोकरी-व्यवसायानिमित्त मुंबई किंवा इतर शहरांत (परगावी) स्थायिक झालेली सर्व ग्रामस्थ व चाकरमानी मंडळी गावातील प्रमुख सण-उत्सवांना, विशेषतः वार्षिक शिमगोत्सवाला आवर्जून एकत्र येतात. ==भौगोलिक स्थान== कोल्हेवाडी (लांजा) हे एक निसर्गरम्य आणि प्रगतशील गाव आहे हे गाव मुख्यत्वे येथील उच्च साक्षरता दर, आदर्श लिंगगुणोत्तर आणि पारंपरिक कोकणी आदरातिथ्यासाठी ओळखले जाते <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्सवर कोल्हेवाडी गावचे मुख्य स्थान]</ref> १. भौगोलिक स्थान आणि चतुःसीमा कोल्हेवाडी हे गाव कोकण प्रशासकीय विभागातील, रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यात वसलेले आहे <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra महसूल नकाशा आणि गुगल मॅप्स आधारित स्थान]</ref> गावाची भौगोलिक रचना, दिशांनुसार निश्चित झालेली चतुःसीमा, अधिकृत टपाल क्षेत्र आणि वाहतूक मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत: उत्तर दिशा: या दिशेला केळवली गाव असून, या गावाची विस्तृत सीमा कोल्हेवाडी गावाला लागून आहे दक्षिण ते पूर्व दिशा: दक्षिण दिशेपासून ते पूर्व दिशेपर्यंतचा संपूर्ण मोठा भूभाग पालू गावच्या सीमेने व्यापलेला आहे उत्तर-पश्चिम (वायव्य) दिशा: या कोपऱ्यात शिपोशी गावाची सीमा लागते, जी साधारण २० मीटर लांबीपर्यंत कोल्हेवाडी गावाच्या सीमेला स्पर्श करते पश्चिम दिशा: पश्चिम दिशेला गोविल गावाची सीमा असून, ही सीमा साधारण १ किलोमीटर अंतरापर्यंत पसरलेली आहे उत्तर-पूर्व (ईशान्य) दिशा: या कोपऱ्यात कोचरी या गावाची संक्षिप्त सीमा स्पर्श करते. <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी गावची चतुःसीमा]</ref> अधिकृत पिनकोड व टपाल क्षेत्राचे स्पष्टीकरण (Official Postal Jurisdiction) सरकारी महसूल नकाशा आणि 'गुगल मॅप्स' (Google Maps) वरील अधिकृत डिजिटल सीमांकनानुसार (Dotted Line Boundary) कोल्हेवाडी गावाचा नोंदणीकृत मुख्य पिनकोड ४१५८०२ (415802) हाच आहे <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी गावचे टपाल क्षेत्र व पिनकोड सीमांकन]</ref> हे गाव शिपोशी मुख्य पोस्ट ऑफिस (अंतर: ४.५ किलोमीटर) अंतर्गत समाविष्ट असल्यामुळे हा पिनकोड गावची मूळ डिजिटल ओळख दर्शवतो शासकीय कामांसाठी विशेष नोंद: भौगोलिकदृष्ट्या कोल्हेवाडी गावाच्या सर्वात जवळ 'पालू पोस्ट ऑफिस' (पिनकोड: ४१६७०१, अंतर: ३.५ किलोमीटर) हे केंद्र आहे त्यामुळे, व्यावहारिक सुलभतेसाठी आणि जलद प्रशासकीय/शासकीय टपाल व्यवहारांसाठी स्थानिक पातळीवर पालू पोस्ट पिनकोड ४१६७०१ (416701) देखील वापरला जातो (थोडक्यात: गावाचा मूळ व नकाशावरील अधिकृत पिनकोड ४१५८०२ हाच आहे, तर व्यावहारिक शासकीय सोयीसाठी ४१६७०१ हा पिनकोड देखील ग्राह्य धरला जातो ) २. प्रमुख वाहतूक मार्ग आणि संपर्क कोल्हेवाडी हे गाव वाहतुकीच्या दृष्टीने अत्यंत मोक्याच्या ठिकाणी वसलेले आहे रत्‍नागिरी-नागपूर राष्ट्रीय महामार्ग १६६ (NH 166) कडून येणारा राज्य महामार्ग १७५ (SH 175) हा मुख्य रस्ता थेट कोल्हेवाडी गावातूनच पुढे जातो <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी रस्ता दळणवळण मार्ग]</ref> हा मार्ग पुढे जाऊन थेट प्रमुख मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्ग ६६ (NH 66) ला मिळतो त्यामुळे गावाला उत्तम रस्ते दळणवळण लाभले आहे रेल्वे संपर्क: रेल्वे प्रवासासाठी गावाला विलवडे रेल्वे स्थानक (१५ किलोमीटर) आणि आडवली रेल्वे स्थानक (१७ किलोमीटर) ही दोन जवळची स्थानके लाभली आहेत अंतर: हे गाव लांजा तालुक्यापासून गोविल फाटा मार्गे २० किलोमीटर अंतरावर आहे, दुसऱ्या बाजूने दाभोळे तिठा मार्गे ३० किलोमीटर अंतरावर आहे, तर कोर्ले तिठा पासून हे अंतर २२ किलोमीटर आहे <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी ते लांजा तालुका अंतर, कोर्ले तिठा व पर्यायी मार्ग]</ref> रत्‍नागिरी जिल्हा मुख्यालयापासून गाव साधारण ४८ किलोमीटर अंतरावर स्थित आहे ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]], [[नागली]]शेती केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== [[तळवडे]], कुरचुंब, येरवंडे, आसगे, हसोळ, गोविळ, गुरववाडी, वाडगाव, बेनी खुर्द, खेरवसे, धुंदरे ही जवळपासची गावे आहेत.कोल्हेवाडी ग्रामपंचायतीमध्ये ही गावे येतात.<ref>#https://villageinfo.in/maharashtra/ratnagiri/lanja.html</ref> ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:लांजा तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] 2h5i951xnyswjhifgl5nl0kufm5dh0p 2686843 2686792 2026-05-31T06:51:50Z Kolhewadi tushar 1806 183645 /* भौगोलिक स्थान */ गावाचे एकूण भौगोलिक क्षेत्रफळ जोडले 2686843 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कोल्हेवाडी''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=लांजा| जिल्हा = [[रत्नागिरी जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०८ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' कोल्हेवाडी''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[लांजा तालुका|लांजा तालुक्यातील]] एक गाव आहे. प्रस्तावना :- कोल्हेवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील एक मुख्य आणि स्वतंत्र गाव आहे. गावाच्या शासकीय अधिकृत नकाशावर तसेच गुगल नकाशावर (Google Maps) या गावाचा पिन कोड ४१५८०२ (415802) असा नोंदवला गेला आहे. भौगोलिकदृष्ट्या हे गाव केळवली आणि पालू या गावांच्या लगत वसलेले असून, गुगल नकाशावर गावाची स्वतंत्र हद्द स्पष्ट दिसून येते. गावाला स्वतःची स्वतंत्र ओळख असून 'निर्मल ग्रामपंचायत कोल्हेवाडी' अंतर्गत गावाचा स्थानिक कारभार चालतो. 'श्री स्वयंभू केदारलिंग देवस्थान मंदिर' हे कोल्हेवाडी गावाचे मुख्य ग्रामदैवत आणि प्रमुख श्रद्धास्थान आहे. कोकणच्या निसर्गरम्य वातावरणात वसलेल्या या गावातील लोकांचा मुख्य व्यवसाय प्रामुख्याने शेती असून, येथे आंबा, काजू आणि भाताचे पीक घेतले जाते. नोकरी-व्यवसायानिमित्त मुंबई किंवा इतर शहरांत (परगावी) स्थायिक झालेली सर्व ग्रामस्थ व चाकरमानी मंडळी गावातील प्रमुख सण-उत्सवांना, विशेषतः वार्षिक शिमगोत्सवाला आवर्जून एकत्र येतात. ==भौगोलिक स्थान== कोल्हेवाडी (लांजा) हे एक निसर्गरम्य आणि प्रगतशील गाव आहे हे गाव मुख्यत्वे येथील उच्च साक्षरता दर, आदर्श लिंगगुणोत्तर आणि पारंपरिक कोकणी आदरातिथ्यासाठी ओळखले जाते <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्सवर कोल्हेवाडी गावचे मुख्य स्थान]</ref> १. भौगोलिक स्थान आणि चतुःसीमा कोल्हेवाडी हे गाव कोकण प्रशासकीय विभागातील, रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यात वसलेले आहे <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra महसूल नकाशा आणि गुगल मॅप्स आधारित स्थान]</ref> गावाची भौगोलिक रचना, दिशांनुसार निश्चित झालेली चतुःसीमा, अधिकृत टपाल क्षेत्र आणि वाहतूक मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत: उत्तर दिशा: या दिशेला केळवली गाव असून, या गावाची विस्तृत सीमा कोल्हेवाडी गावाला लागून आहे दक्षिण ते पूर्व दिशा: दक्षिण दिशेपासून ते पूर्व दिशेपर्यंतचा संपूर्ण मोठा भूभाग पालू गावच्या सीमेने व्यापलेला आहे उत्तर-पश्चिम (वायव्य) दिशा: या कोपऱ्यात शिपोशी गावाची सीमा लागते, जी साधारण २० मीटर लांबीपर्यंत कोल्हेवाडी गावाच्या सीमेला स्पर्श करते पश्चिम दिशा: पश्चिम दिशेला गोविल गावाची सीमा असून, ही सीमा साधारण १ किलोमीटर अंतरापर्यंत पसरलेली आहे उत्तर-पूर्व (ईशान्य) दिशा: या कोपऱ्यात कोचरी या गावाची संक्षिप्त सीमा स्पर्श करते. <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी गावची चतुःसीमा]</ref> अधिकृत पिनकोड व टपाल क्षेत्राचे स्पष्टीकरण (Official Postal Jurisdiction) सरकारी महसूल नकाशा आणि 'गुगल मॅप्स' (Google Maps) वरील अधिकृत डिजिटल सीमांकनानुसार (Dotted Line Boundary) कोल्हेवाडी गावाचा नोंदणीकृत मुख्य पिनकोड ४१५८०२ (415802) हाच आहे <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी गावचे टपाल क्षेत्र व पिनकोड सीमांकन]</ref> हे गाव शिपोशी मुख्य पोस्ट ऑफिस (अंतर: ४.५ किलोमीटर) अंतर्गत समाविष्ट असल्यामुळे हा पिनकोड गावची मूळ डिजिटल ओळख दर्शवतो शासकीय कामांसाठी विशेष नोंद: भौगोलिकदृष्ट्या कोल्हेवाडी गावाच्या सर्वात जवळ 'पालू पोस्ट ऑफिस' (पिनकोड: ४१६७०१, अंतर: ३.५ किलोमीटर) हे केंद्र आहे त्यामुळे, व्यावहारिक सुलभतेसाठी आणि जलद प्रशासकीय/शासकीय टपाल व्यवहारांसाठी स्थानिक पातळीवर पालू पोस्ट पिनकोड ४१६७०१ (416701) देखील वापरला जातो (थोडक्यात: गावाचा मूळ व नकाशावरील अधिकृत पिनकोड ४१५८०२ हाच आहे, तर व्यावहारिक शासकीय सोयीसाठी ४१६७०१ हा पिनकोड देखील ग्राह्य धरला जातो ) २. प्रमुख वाहतूक मार्ग आणि संपर्क कोल्हेवाडी हे गाव वाहतुकीच्या दृष्टीने अत्यंत मोक्याच्या ठिकाणी वसलेले आहे रत्‍नागिरी-नागपूर राष्ट्रीय महामार्ग १६६ (NH 166) कडून येणारा राज्य महामार्ग १७५ (SH 175) हा मुख्य रस्ता थेट कोल्हेवाडी गावातूनच पुढे जातो <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी रस्ता दळणवळण मार्ग]</ref> हा मार्ग पुढे जाऊन थेट प्रमुख मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्ग ६६ (NH 66) ला मिळतो त्यामुळे गावाला उत्तम रस्ते दळणवळण लाभले आहे रेल्वे संपर्क: रेल्वे प्रवासासाठी गावाला विलवडे रेल्वे स्थानक (१५ किलोमीटर) आणि आडवली रेल्वे स्थानक (१७ किलोमीटर) ही दोन जवळची स्थानके लाभली आहेत अंतर: हे गाव लांजा तालुक्यापासून गोविल फाटा मार्गे २० किलोमीटर अंतरावर आहे, दुसऱ्या बाजूने दाभोळे तिठा मार्गे ३० किलोमीटर अंतरावर आहे, तर कोर्ले तिठा पासून हे अंतर २२ किलोमीटर आहे <ref>[https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=VJXV%2BGF+Kolhewadi,+Maharashtra गुगल मॅप्स: कोल्हेवाडी ते लांजा तालुका अंतर, कोर्ले तिठा व पर्यायी मार्ग]</ref> रत्‍नागिरी जिल्हा मुख्यालयापासून गाव साधारण ४८ किलोमीटर अंतरावर स्थित आहे कोल्हेवाडी (लांजा), महाराष्ट्र (पिनकोड: ४१५८०२) गावाचे एकूण भौगोलिक क्षेत्र ५३९.५७ हेक्टर (hectares) आहे. ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]], [[नागली]]शेती केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== [[तळवडे]], कुरचुंब, येरवंडे, आसगे, हसोळ, गोविळ, गुरववाडी, वाडगाव, बेनी खुर्द, खेरवसे, धुंदरे ही जवळपासची गावे आहेत.कोल्हेवाडी ग्रामपंचायतीमध्ये ही गावे येतात.<ref>#https://villageinfo.in/maharashtra/ratnagiri/lanja.html</ref> ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:लांजा तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] octl5wa2ps89vhl14w9g02h3xi4taue 0 261343 2686772 2518389 2026-05-30T15:15:22Z अभय नातू 206 साचा 2686772 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''ओटव''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कणकवली | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा = }} {{गल्लत|ऑट्टावा}} ''' ओटव''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[कणकवली तालुका|कणकवली तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]] केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कणकवली तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] ccocuzp5c3kvbmjg8c8c3ob0zycuz01 10 298204 2686798 2006560 2026-05-30T21:35:32Z ~2026-32364-87 183699 या पानावरील सगळा मजकूर काढला 2686798 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2686839 2686798 2026-05-31T02:55:10Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-32364-87|~2026-32364-87]] ([[User talk:~2026-32364-87|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2006560 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[साचा:विकिसंपर्क माध्यमे सुचालन]] 0kwgxmcdk6oyubhf4q778e7mmpsl0rb 0 302514 2686769 2675494 2026-05-30T13:36:31Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686769 wikitext text/x-wiki '''डॉ. वसुधा वासंती धगमवार''' (१९४० - २०१४) या एक वकील, विद्वान, संशोधक, लेखक आणि कार्यकर्त्या होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://oralhistorynarmada.in/early-history-of-the-movement/dr-vasudha-dhagamwar-interview/|title=Dr. Vasudha Dhagamwar – Oral History Narmada|language=en-GB|access-date=2021-10-25}}</ref> त्या मल्टिपल ॲक्शन रिसर्च ग्रुप (मार्ग)च्या संस्थापक संचालक होत्या. [[मथुरा बलात्कार प्रकरण|मथुरा बलात्कार प्रकरणाच्या]] संदर्भात १९७९ मध्ये भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाला मथुरा ओपन लेटरवर चार स्वाक्षरी करणाऱ्यांपैकी एक होत्या. या केसने लैंगिक विरोधात राष्ट्रीय चळवळ उभी करण्यास मदत केली.<ref name="Dutta 2013">{{जर्नल स्रोत|last=Dutta|first=Debolina|last2=Sircar|first2=Oishik|date=2013|title=India's Winter of Discontent: Some Feminist Dilemmas in the Wake of a Rape|url=https://www.jstor.org/stable/23719318|journal=Feminist Studies|publisher=Feminist Studies, Inc.|volume=39|issue=1|pages=293-306|access-date=31 October 2021|quote=The letter served as the foundation for mobilizing protests and a nationwide campaign to demand changes in rape law.}}</ref> == प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण == त्यांची आई, [[गीता साने]], या लेखिका आणि [[स्त्रीवादी]] होत्या. त्यांचे वडील नरसिंह धगमवार हे वकील होते आणि भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत सक्रिय होते. त्यांनी इंडियन लॉ सोसायटीच्या लॉ कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतले.<ref name="Byatnal 2014" /> त्यांनी [[ऑक्सफर्ड विद्यापीठ|ऑक्सफर्ड विद्यापीठातून]] अर्थशास्त्र आणि राजकारणात पदवी, मुंबई विद्यापीठातून एलएलबी आणि स्कूल ऑफ ओरिएंटल अँड आफ्रिकन स्टडीजमधून कायदेशीर इतिहासात पीएच.डी केली.<ref>{{Cite thesis|title=Safeguards of Liberty in the Indian Penal Code: Theory and Practice.|url=https://eprints.soas.ac.uk/33978/|publisher=SOAS University of London|date=1972|degree=phd|language=en|first=Vasudha Vasanti|last=Dhagamwar|accessdate=2022-03-27|archive-date=2025-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250322115600/https://eprints.soas.ac.uk/33978/|url-status=dead}}</ref> == कारकीर्द == धगमवार यांनी उपेंद्र बक्षी, लोटिका सरकार आणि रघुनाथ केळकर यांच्यासह १९७९ मध्ये [[मथुरा ओपन लेटर]] नावाने सर्वोच्च न्यायालयाला लिहिलेल्या खुल्या पत्रावर स्वाक्षरी केली होते. [[मथुरा बलात्कार प्रकरण|मथुरा बलात्कार प्रकरणात]]<ref name="Roy 2014">{{जर्नल स्रोत|last=Roy|first=Anupama|date=September 2014|title=Critical Events, Incremental Memories and Gendered Violence|journal=Australian Feminist Studies|volume=29|issue=81|pages=238–254|doi=10.1080/08164649.2014.959161|quote=[...] called the 'Mathura Open Letter', questioned the manner in which the Supreme Court had interpreted 'consent' and failed thereby in its constitutional duty of protecting the dignity of Mathura [...] The rape law was subsequently amended in 1983—the first time in independent India since it was enacted in 1860 by the colonial state—to make consent, and by implication the woman's past, irrelevant for establishing the veracity of the woman's claim of having been raped.}}</ref> भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने ते पत्र स्वीकारले. नंतर ही एक ऐतिहासिक केस बनली.<ref name="Latkar 2014">{{स्रोत बातमी|last=Latkar|first=Ketaki|url=https://link.gale.com/apps/doc/A358343155/STND?u=wikipedia&sid=ebsco&xid=a85a3919|title=Activist Vasudha Dhagamwar dies|date=February 11, 2014|work=Pune Mirror|access-date=30 October 2021}}</ref><ref name="Byatnal 2014">{{स्रोत बातमी|last=Byatnal|first=Amruta|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/vasudha-dhagamwar-dead/article5686863.ece|title=Vasudha Dhagamwar dead|date=2014-02-14|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2021-10-26}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFByatnal2014">Byatnal, Amruta (2014-02-14). [https://www.thehindu.com/news/national/other-states/vasudha-dhagamwar-dead/article5686863.ece "Vasudha Dhagamwar dead"]. ''द हिंदू''. [[ISSN (आयडेंटिफायर)|ISSN]]&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0971-751X 0971-751X]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2021-10-26</span></span>.</cite></ref> भारतातील लिंग-आधारित हिंसाचाराच्या मुद्द्यावर सतत चाललेल्या मोहिमेचा हा प्रमुख मुद्दा बनला.<ref name="Iyer 2013">{{स्रोत बातमी|last=Iyer|first=Kavitha|url=https://www.dnaindia.com/india/report-delhi-gang-rape-track-down-cars-that-didn-t-stop-to-help-1786031|title=Delhi gang-rape: ‘Track down cars that didn’t stop to help’|date=January 6, 2013|work=[[Zee_News#Newspaper|DNA]]|access-date=31 October 2021}}</ref><ref name="Roy 2014" /><ref name="Dutta 2013" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://feministsindia.com/obituary-vasudha-dhagamwar-1940-2014/|title=Obituary: Vasudha Dhagamwar (1940 -2014) – Feministsindia|language=en-US|access-date=2021-10-25|archive-date=2021-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20211025160539/https://feministsindia.com/obituary-vasudha-dhagamwar-1940-2014/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211025160539/https://feministsindia.com/obituary-vasudha-dhagamwar-1940-2014/ |date=2021-10-25 }}</ref> १९८० च्या दशकाच्या सुरुवातीस, त्यांनी आदिवासी हक्क आणि कायद्याच्या मुद्द्यावर महाराष्ट्रातील अक्राणी आणि अकलकुवा या अंतर्गत आदिवासी पट्ट्यात प्रवास केला आणि काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://oralhistorynarmada.in/early-history-of-the-movement/dr-vasudha-dhagamwar-interview/|title=|last=Oral History|first=Narmada|date=|url-status=live}}</ref> १९८२ मध्ये त्यांची अशोक फेलो म्हणून निवड झाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ashoka.org/el/fellow/vasudha-vasanti-dhagamwar|title=Vasudha Vasanti Dhagamwar {{!}} Ashoka {{!}} Everyone a Changemaker|website=www.ashoka.org|language=el|access-date=2021-10-25}}</ref> स.न. १९८५ मध्ये त्यांनी मल्टिपल ॲक्शन रिसर्च ग्रुप (मार्ग)ची स्थापना केली. हा एनजीओ [[दिल्ली]] येथे आहे. ज्यामध्ये कायदेशीर जागरूकता, वकिली आणि जनहित याचिकांना प्रोत्साहन देण्यावर लक्ष केंद्रित केले आहे.<ref name="Latkar 2014" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ngo-marg.org/|title=Multiple Action Research Group (MARG)|website=Multiple Action Research Group|publisher=Legal Literacy NGO in Delhi|language=en-US|access-date=2021-10-25}}</ref> त्यांनी मिरांडा हाऊस, [[दिल्ली]] आणि [[पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठाच्या]] कायदा विभागात अध्यापन केले.<ref name="Byatnal 2014" /> वसुधा विस्थापित लोकांच्या हक्कांसाठी,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ngo-marg.org/about-us/board-members/|title=MARG Board Members {{!}} Ligal Literacy in Delhi, India|website=Multiple Action Research Group|language=en-US|access-date=2021-10-25}}</ref> कैद्यांसाठी आणि कायदेशीर पुस्तिका प्रकाशित करण्यासाठी त्यांच्या कामासाठी ओळखल्या जातात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kractivist.org/rip-dr-vasudha-dhagamwar-a-legal-researcher-scholar-and-activist/|title=RIP- Dr. Vasudha Dhagamwar, A legal researcher, scholar and activist - Kractivism|language=en-US|access-date=2021-10-26|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026052511/https://www.kractivist.org/rip-dr-vasudha-dhagamwar-a-legal-researcher-scholar-and-activist/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211026052511/https://www.kractivist.org/rip-dr-vasudha-dhagamwar-a-legal-researcher-scholar-and-activist/ |date=2021-10-26 }}</ref> त्या [[राष्ट्रीय महिला आयोग|राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या]] कायदेशीर तज्ञ समितीच्या सदस्या आणि कॉमनवेल्थ ह्युमन राइट्स इनिशिएटिव्हच्या कार्यकारी मंडळाच्या सदस्या होत्या.<ref name="Latkar 2014" /> त्यांनी कोठडीतील हिंसाचार आणि छळ यासंबंधी अनेक खटलेही दाखल केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiankanoon.org/doc/770248/|title=Kadra Pehadiya And Ors. vs State Of Bihar on 17 December, 1980|last=Kadra Pehediya and Ors v State of Bihar|first=Supreme Court of India 1980, (1981) 3 SCC 671|date=|website=Livelaw|url-status=live|access-date=26 October 2021}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी लेखिका]] [[वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय वकील]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखिका]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय लेखिका]] [[वर्ग:भारतीय मानवाधिकार कार्यकर्ते]] [[वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म]] [[वर्ग:अशोका इंडिया फेलो]] [[वर्ग:दिल्ली विद्यापीठातील शिक्षक]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] r2dpo09m7ikpv8gfxqbil6ldmwq53ng 0 313472 2686827 2649989 2026-05-31T02:03:48Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686827 wikitext text/x-wiki २०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आठवी आयसीसी पुरूष टी२० विश्वचषक नियोजित स्पर्धा, १६ ऑक्टोबर ते १३ नोव्हेंबर २०२२ या कालावधीत ऑस्ट्रेलियामध्ये खेळवली जाणार आहे. प्रत्येक संघाने १० ऑक्‍टोबर २०२२ पूर्वी पंधरा खेळाडूंचा संघ निवडला. खेळाडूंचे वय १६ ऑक्‍टोबर २०२२ रोजी, स्पर्धेचा पहिला दिवस आहे आणि जिथे एखादा खेळाडू ट्‍वेंटी-२० क्रिकेटमध्‍ये एकापेक्षा अधिक संघांसाठी खेळतो, तेथे फक्त त्यांचा देशांतर्गत संघ सूचीबद्ध केला गेला आहे. (उदाहरणार्थ: त्यावेळी, जोस बटलर लँकेशायर लाइटनिंगसाठी खेळला). ==अफगाणिस्तान== अफगाणिस्तानने १५ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref name="afg">{{cite web |access-date=१६ ऑक्टोबर २०२२ |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२२ साठी अफगाणिस्तानचा संघ जाहीर |url=https://cricket.af/post/acb-name-squad-for-icc-mens-ttwenty-world-cup |website=अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड |archive-date=2022-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006115718/https://cricket.af/post/acb-name-squad-for-icc-mens-ttwenty-world-cup |url-status=dead }}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|ENG}} [[जोनाथन ट्रॉट]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ७ || [[मोहम्मद नबी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1985|1|1|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[काबुल ईगल्स]] |- | १ || [[नजीबुल्लाह झदरान]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|2|28|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[स्पीनघर टायगर्स]] |- | ५६ || [[फरीद अहमद]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|8|10|df=y}} || डावखुरा || डाव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[स्पीनघर टायगर्स]] |- | ३२ || [[कैस अहमद]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|8|15|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग स्पिन]] || [[काबुल ईगल्स]] |- | ५ || [[फझलहक फारूखी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|9|22|df=y}} || उजव्या हाताने || डाव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[बूस्ट डिफेंडर्स]] |- | ८७ || [[उस्मान घनी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|11|20|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[स्पीनघर टायगर्स]] |- | २१ || [[रहमानुल्लाह गुरबाझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|2001|11|28|df=y}} || उजव्या हाताने || – || [[काबुल ईगल्स]] |- | १९ || [[राशिद खान (क्रिकेट खेळाडू)|राशिद खान]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1998|9|20|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[बँड-ए-अमीर ड्रॅगन्स]] |- | ७७ || [[अझमतुल्लाह ओमरझाई]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|3|24|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[काबुल ईगल्स]] |- | ८१ || [[दरविश रसूली]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|12|12|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[आमो शार्क्स]] |- | ६८ || [[मोहम्मद सलीम (क्रिकेटर)|मोहम्मद सलीम]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2002|9|9|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[बूस्ट डिफेंडर्स]] |- | ७८ || [[नवीन उल हक]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|9|23|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[काबुल ईगल्स]] |- | ८८ || [[मुजीब उर रहमान]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2001|3|28|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || हिंदुकुश स्टार्स |- | १८ || [[इब्राहिम झद्रान]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2001|12|12|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[काबुल ईगल्स]] |- | ३ || [[हजरतुल्लाह झझई]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1998|3|23|df=y}} || डावखुरा || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन|डाव्या हाताने मंदगती ऑर्थोडॉक्स]] || हिंदुकुश स्टार्स |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |राखीव खेळाडू<ref name="afg" /> |- | १७ ||[[शराफुद्दीन अशरफ]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|1|10|df=y}} || उजव्या हाताने || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन|डाव्या हाताने मंदगती ऑर्थोडॉक्स]] || [[स्पीनघर टायगर्स]] |- |१४||[[गुल्बदीन नाइब]]||{{Birth date and age2|2022|10|16|1991|3|16|df=y}}||उजव्या हाताने||उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]]|| [[मिस ऐनक नाईट्स]] |- |८||[[रहमत शाह]]||{{Birth date and age2|2022|10|16|1993|7|6|df=y}}||उजव्या हाताने||उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]]|| पामीर झल्मी |- |७८||[[अफसर झझई]]||{{Birth date and age2|2022|10|16|1993|8|10|df=y}}||उजव्या हाताने|| —|| [[बूस्ट डिफेंडर्स]] |} ==आयर्लंड== आयर्लंडने २० सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref>{{cite web|access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२|title=पुढील महिन्यात होणाऱ्या आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी आयर्लंडचा पुरुष संघ जाहीर|url=https://www.cricketireland.ie/news/article/ireland-mens-squad-announced-for-icc-mens-t20-world-cup-next-month|website=क्रिकेट आयर्लंड|archive-date=2022-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013044543/https://www.cricketireland.ie/news/article/ireland-mens-squad-announced-for-icc-mens-t20-world-cup-next-month|url-status=dead}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|SA}} [[हेन्रिक मालन]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=10%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ६३|| [[अँड्रु बल्बिर्नी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|12|28|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[लीनस्टर लाइटनिंग]] |- | १ || [[पॉल स्टर्लिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|9|3|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[नॉर्दन नाईट्स]] |- | ३२ || [[मार्क अडायर]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|3|27|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]]|| [[नॉर्दन नाईट्स]] |- | ८५ || [[कर्टिस कॅम्फर]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|4|20|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[मन्स्टर रेड्स]] |- | ६४ || [[गेराथ डिलेनी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1997|4|28|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[मन्स्टर रेड्स]] |- | ५० || [[जॉर्ज डॉकरेल]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|7|22|df=y}} || उजव्या हाताने || डाव्या हाताने मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[लीनस्टर लाइटनिंग]] |- | २० || [[स्टीफन डोहेनी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1998|8|20|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[नॉर्थ वेस्ट वॉरियर्स]] |- | ७१ || [[फिओन हँड]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1998|7|1|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[मन्स्टर रेड्स]] |- | — || [[ग्राहम ह्यूम]]^१ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|11|23|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[नॉर्थ वेस्ट वॉरियर्स]] |- | ८२ || [[जोशुआ लिटल]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|11|1|df=y}} || उजव्या हाताने || डाव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]]|| [[लीनस्टर लाइटनिंग]] |- | ६० || [[बॅरी मॅककार्थी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|9|13|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[लीनस्टर लाइटनिंग]] |- | ३४ || [[कोनोर ऑल्फर्ट]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|12|28|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[नॉर्थ वेस्ट वॉरियर्स]] |- | २१ || [[सिमरनजीत सिंग (आयरिश क्रिकेट खेळाडू)|सिमी सिंग]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1987|2|4|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[लीनस्टर लाइटनिंग]] |- | १३ || [[हॅरी टेक्टर]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|12|6|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[नॉर्दन नाईट्स]] |- | ३ || [[लॉर्कन टकर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|9|10|df=y}} || उजव्या हाताने || – || [[लीनस्टर लाइटनिंग]] |- |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |माघार घेतलेले खेळाडू |- | ४४ || [[क्रेग यंग]]^१ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|4|4|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[नॉर्थ वेस्ट वॉरियर्स]] |- |} ^१[[क्रेग यंग]] एका जुन्या दुखण्यामुळे स्पर्धेतून बाहेर पडला आणि त्याच्या जागी [[ग्रॅहम ह्यूम]]चा समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketireland.ie/news/article/graham-hume-replaces-craig-young-in-irelands-t20-world-cup-squad |title=आयर्लंडच्या टी२० विश्वचषक संघात क्रेग यंगच्या जागी ग्रॅहम ह्यूमचा समावेश |work=क्रिकेट आयर्लंड |access-date=८ ऑक्टोबर २०२२ |archive-date=2022-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010162839/https://www.cricketireland.ie/news/article/graham-hume-replaces-craig-young-in-irelands-t20-world-cup-squad |url-status=dead }}</ref> ==इंग्लंड== इंग्लंडने २ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref name="eng">{{cite web |url=https://www.ecb.co.uk/england/men/news/2775429/england-men-name-squad-for-icc-mens-t20-world-cup |access-date=१३ सप्टेंबर २०२२|title=ICC पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी इंग्लंड पुरुष संघाची घोषणा|work=इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|AUS}} [[मॅथ्यू मॉट]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ६३ || [[जोस बटलर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|09|02|1990|9|8|df=y}} || उजव्या हाताने || – || [[लँकेशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|लँकेशायर लाईटनिंग]] |- | १८ || [[मोईन अली]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1987|6|18|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[वूस्टरशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|वूस्टरशायर रॅपिड्स]] |- | ८८ || [[हॅरी ब्रुक]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1999|02|22|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर विकिंग्स]] |- | ५८ || [[सॅम कुरन]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1998|6|3|df=y}} || डावखुरा || डाव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]]|| [[सरे काउंटी क्रिकेट क्लब|सरे]] |- | १० || [[ॲलेक्स हेल्स]]^१ ||{{Birth date and age2|2022|09|02|1989|1|3|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[लँकेशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|लँकेशायर लाईटनिंग]] |- | ३४ || [[क्रिस जॉर्डन]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1988|10|4|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|ससेक्स]] |- | २७ || [[लियाम लिविंगस्टोन]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1993|8|4|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने लेग ब्रेक || [[लँकेशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|लँकेशायर लाईटनिंग]] |- | २९ || [[डेविड मालन]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1987|9|3|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने लेग ब्रेक || [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर विकिंग्स]] |- | ९५ || [[आदिल रशीद]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1988|2|17|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने लेग ब्रेक || [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर विकिंग्स]] |- | ६१ || [[फिल सॉल्ट]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1996|08|28|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[लँकेशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|लँकेशायर लाईटनिंग]] |- | ५५ || [[बेन स्टोक्स]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1991|06|04|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[ड्युरॅम काउंटी क्रिकेट क्लब|ड्युरॅम]] |- | ३८ || [[रिस टॉपले]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1994|2|21|df=y}} || उजव्या हाताने || डाव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[सरे काउंटी क्रिकेट क्लब|सरे]] |- | १५ || [[डेव्हिड विली]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1990|2|28|df=y}} || डावखुरा || डाव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर विकिंग्स]] |- | १९ || [[क्रिस वोक्स]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1989|3|2|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[वॉरविकशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|बर्मिंगहॅम बिअर्स ]] |- | ३३ || [[मार्क वूड]] || {{Birth date and age2|2022|09|02|1990|1|11|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[ड्युरॅम काउंटी क्रिकेट क्लब|ड्युरॅम]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |राखीव खेळाडू<ref name="eng" /> |- |८३||[[लियाम डॉसन]]||{{Birth date and age2|2022|10|16|1990|3|1|df=y}}||उजव्या हाताने||डाव्या हाताने मंदगती ऑर्थोडॉक्स||[[एसेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|एसेक्स ईगल्स]] |- |७१ ||[[रिचर्ड ग्लीसन]]||{{Birth date and age2|2022|10|16|1987|12|2|df=y}}||उजव्या हाताने ||उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] ||[[लँकेशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|लँकेशायर लाईटनिंग]] |- |७२ ||[[टायमल मिल्स]]||{{Birth date and age2|2022|10|16|1992|8|12|df=y}}||उजव्या हाताने||डाव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] ||[[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|ससेक्स शार्क्स]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |माघार घेतलेले खेळाडू |- | ५१ || [[जॉनी बेरस्टो]]^१ || {{Birth date and age2|2022|09|02|1989|9|26|df=y}} || उजव्या हाताने || – || [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर विकिंग्स]] |} ^१गोल्फ खेळताना पाय मोडल्याने [[जॉनी बेरस्टो]]ला स्पर्धेतून बाहेर जावे लागले.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/62770895 |title=जॉनी बेरस्टो: इंग्लंडचा फलंदाज तिसऱ्या कसोटी आणि टी-२० विश्वचषकातून बाहेर|work=बीबीसी स्पोर्ट|access-date=१३ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/freak-injury-puts-jonny-bairstow-out-of-third-test-and-t20-world-cup-1332155 |title='Freak' injury puts Bairstow out of third Test and T20 World Cupp |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=१३ सप्टेंबर २०२२}}</ref> ७ सप्टेंबर रोजी, बेअरस्टोच्या जागी [[ॲलेक्स हेल्स]] याला संघात स्थान देण्यात आले.<ref>{{cite web |url=http://www.ecb.co.uk/news/2784859 |title=ॲलेक्स हेल्सचा इंग्लंडच्या पुरुषांच्या टी२० विश्वचषक संघात समावेश |access-date=१३ सप्टेंबर २०२२|work=इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/62818043 |title=टी२० विश्वचषक: जॉनी बेअरस्टोच्या जागी ॲलेक्स हेल्सला २०१९ नंतर प्रथमच इंग्लंडकडून बोलावणे.|work=बीबीसी स्पोर्ट|access-date=१३ सप्टेंबर २०२२}}</ref> ==ऑस्ट्रेलिया== ऑस्ट्रेलियाने १ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref>{{cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/tim-david-australia-squad-mens-icc-t20-world-cup-2022-selectors-maxwell-warner-smith-wade-zampa/2022-09-01 |title='मॅच-विनर' डेव्हिडने ऑसी वर्ल्ड कप संघात प्रवेश केला |work= क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया|access-date=१ सप्टेंबर २०२२}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|AUS}} [[अँड्रु मॅकडोनाल्ड]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ५ || [[अ‍ॅरन फिंच]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])|| {{Birth date and age2|2022|10|16|1986|11|17|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[मेलबर्न रेनेगेड्स]] |- | ३० || [[पॅट कमिन्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]])|| {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|5|8|df=y}} ||| उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]]|| — |- | ४६ || [[अ‍ॅश्टन अ‍ॅगर]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|10|14|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] |- | १६ || [[टिम डेव्हिड]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|3|16|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]]|| [[होबार्ट हरिकेन्स]] |- | ३८ || [[जॉश हेझलवूड]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|1|8|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]]|| — |- | ४८ || [[जॉश इंग्लिस]] ([[यष्टीरक्षक|य]])|| {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|3|4|df=y}} || उजव्या हाताने || — || [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] |- | ८ || [[मिचेल मार्श]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|10|20|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]]|| [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] |- | ३२ || [[ग्लेन मॅक्सवेल]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1988|10|14|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]]|| [[मेलबर्न स्टार्स]] |- | ५५ || [[केन रिचर्डसन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|2|12|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]]|| [[मेलबर्न रेनेगेड्स]] |- | ४९ || [[स्टीव्ह स्मिथ]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|6|2|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]]|| — |- | ५६ || [[मिचेल स्टार्क]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|1|30|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]]|| [[सिडनी सिक्सर्स]] |- | १७ || [[मार्कस स्टोइनिस]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|8|16|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]]|| [[मेलबर्न स्टार्स]] |- | १३ || [[मॅथ्यू वेड]] ([[यष्टीरक्षक|य]])|| {{Birth date and age2|2022|10|16|1987|12|26|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]]|| [[होबार्ट हरिकेन्स]] |- | ३१ || [[डेव्हिड वॉर्नर]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1986|10|27|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]]|| [[सिडनी सिक्सर्स]] |- | ८८ || [[ॲडम झाम्पा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|3|31|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]]|| [[मेलबर्न स्टार्स]] |} ==झिम्बाब्वे== झिम्बाब्वेने १५ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref name="zim">{{cite web |access-date=15 September 2022 |title=झिम्बाब्वेकडून आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी संघ जाहीर|url=https://zimcricket.org/zimbabwe-announce-squad-for-icc-mens-t20-world-cup/ |website=झिम्बाब्वे क्रिकेट}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|ZIM}} [[डेव्हिड हॉटन]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ७७ || [[क्रेग अर्व्हाइन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1985|8|19|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] || [[मेटाबेलेलँड टस्कर्स]] |- | ५४ || [[रायन बर्ल]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|4|15|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[मॅशोनालँड ईगल्स]] |- | ५ || [[रेजिस चकाब्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1987|9|20|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] || [[मॅशोनालँड ईगल्स]] |- | १३ || [[तेंडाई चटारा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|2|28|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[माउंटेनियर्स क्रिकेट संघ|माउंटेनियर्स]] |- | ८० || [[ब्रॅड एव्हान्स]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1997|3|24|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[मॅशोनालँड ईगल्स]] |- | ७५ || [[ल्युक जाँग्वे]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|2|6|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[मेटाबेलेलँड टस्कर्स]] |- | ४२ || [[क्लाइव्ह मदांदे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|4|12|df=y}} || उजव्या हाताने || — || [[मेटाबेलेलँड टस्कर्स]] |- | १७ || [[वेस्ली मढीवेरे]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|9|4|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] || [[मॅशोनालँड ईगल्स]] |- | ११ || [[वेलिंग्टन मासाकाद्झा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|10|4|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[मॅशोनालँड ईगल्स]] |- | ३२ || [[टोनी मुनयोंगा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|1|31|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] || [[मॅशोनालँड ईगल्स]] |- | ४० || [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|10|2|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[मॅशोनालँड ईगल्स]] |- | ३९ || [[रिचर्ड नगारावा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1997|12|28|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[माउंटेनियर्स क्रिकेट संघ|माउंटेनियर्स]] |- | २४ || [[सिकंदर रझा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1986|4|24|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[मेटाबेलेलँड टस्कर्स]] |- | ३ || [[मिल्टन शुंबा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|10|19|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[मेटाबेलेलँड टस्कर्स]] |- | १४ || [[शॉन विल्यम्स]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1986|9|26|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[मेटाबेलेलँड टस्कर्स]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |राखीव खेळाडू<ref name="zim" /> |- | २७ || [[तनाका चिवंगा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|7|24|df=y}} || || || |- |९ || [[इनोसंट कैया]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|8|10|df=y}} || उजव्या हाताने || ||[[माउंटेनियर्स क्रिकेट संघ|माउंटेनियर्स]] |- | ६४ ||[[केव्हिन कसुझा]] ||{{Birth date and age2|2022|10|16|1993|6|20|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] || [[माउंटेनियर्स क्रिकेट संघ|माउंटेनियर्स]] |- | ४९ || [[ताडीवनाशे मरुमानी]] ||{{Birth date and age2|2022|10|16|2002|1|2|df=y}} || उजव्या हाताने || || |- | ६१ || [[व्हिक्टर न्यौची]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|7|8|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] ||[[माउंटेनियर्स क्रिकेट संघ|माउंटेनियर्स]] |} ==दक्षिण आफ्रिका== दक्षिण आफ्रिकेने ६ सप्टेंबर 2022 रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref name="sa">{{cite web|access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२|title=बावुमा दक्षिण आफ्रिकेच्या पुरुष टी२० विश्वचषक संघाचे नेतृत्व करण्यासाठी परतला|url=https://cricket.co.za/2022/09/06/bavuma-returns-to-lead-south-africa-mens-t20-world-cup-squad/|website=क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका|archive-date=2022-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220906105040/https://cricket.co.za/2022/09/06/bavuma-returns-to-lead-south-africa-mens-t20-world-cup-squad/|url-status=dead}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|SA}} [[मार्क बाउचर]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ११ || [[टेंबा बावुमा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|5|17|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[हायवेल्ड लायन्स क्रिकेट संघ|लायन्स ]] |- | १२ || [[क्विंटन डी कॉक]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|12|17|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[टायटन्स क्रिकेट संघ|टायटन्स]] |- | १७ || [[रीझा हेंड्रिक्स]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|8|14|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[हायवेल्ड लायन्स क्रिकेट संघ|लायन्स ]] |- | ७० || [[मार्को यान्सिन]]^१ || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|5|1|df=y}} || उजव्या हाताने ||डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[वॉरियर्स क्रिकेट संघ|वॉरियर्स]] |- | ४५ ||[[हाइनरिक क्लासेन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|7|30|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[टायटन्स क्रिकेट संघ|टायटन्स]] |- | १६ ||[[केशव महाराज]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|2|7|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[डॉल्फिन क्रिकेट संघ|डॉल्फिन ]] |- | ४ || [[एडन मार्करम]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|10|4|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[टायटन्स क्रिकेट संघ|टायटन्स]] |- | १० ||[[डेव्हिड मिलर]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|6|10|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[डॉल्फिन क्रिकेट संघ|डॉल्फिन ]] |- | २२ ||[[लुंगी न्गिदी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|3|29|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[टायटन्स क्रिकेट संघ|टायटन्स]] |- | २० ||[[ॲनरिक नॉर्त्ये]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|11|16|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[वॉरियर्स क्रिकेट संघ|वॉरियर्स]] |- | ७ ||[[वेन पार्नेल]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|07|30|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]]|| [[पश्चिम प्रांत क्रिकेट संघ|पश्चिम प्रांत]] |- | २५ || [[कागिसो रबाडा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|5|25|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[हायवेल्ड लायन्स क्रिकेट संघ|लायन्स ]] |- | ३२ || [[रायली रॉसू]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|10|09|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] || [[नाइट्स (क्रिकेट संघ)|नाइट्स]] |- | २६ || [[तबरेज शम्सी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|2|18|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा अनऑर्थोडॉक्स|| [[टायटन्स क्रिकेट संघ|टायटन्स]] |- | ३० || [[ट्रिस्टन स्टब्स]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|08|14|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] || [[वॉरियर्स क्रिकेट संघ|वॉरियर्स]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" | राखीव खेळाडू<ref name="sa" /> |- | ७७ || [[ब्यॉर्न फॉर्टुइन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|10|21|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[हायवेल्ड लायन्स क्रिकेट संघ|लायन्स]] |- | २३ || [[अँडिल फेहलुक्वायो]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|3|3|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[डॉल्फिन क्रिकेट संघ|डॉल्फिन]] |- | ६ || [[लिझाद विल्यम्स]]^२ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|10|1|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[टायटन्स क्रिकेट संघ|टायटन्स]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |माघार घेतलेले खेळाडू |- | २९ || [[ड्वेन प्रिटोरियस]]^१ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|3|29|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[उत्तर पश्चिम (क्रिकेट संघ)|उत्तर पश्चिम]] |} ^१अंगठ्याला फ्रॅक्चर झाल्यामुळे [[ड्वेन प्रिटोरियस]] स्पर्धेतून बाहेर पडला.<ref>{{cite web |access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२|title=दक्षिण आफ्रिकेचा अष्टपैलू खेळाडू टी-२० विश्वचषकातून बाहेर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2840813 |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> त्याच्या जागी [[मार्को जॅनसेन]]ची निवड करण्यात आली, जो आधी राखीव खेळाडू होता.<ref name="sa2">{{cite web |access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२ |title=जॅनसेनला दक्षिण आफ्रिका पुरुष टी२० विश्वचषक संघातर्फे बोलावले |url=https://cricket.co.za/2022/10/12/jansen-called-up-to-sa-mens-t20-world-cup-squad/ |website=क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका |archive-date=2023-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206070802/https://cricket.co.za/2022/10/12/jansen-called-up-to-sa-mens-t20-world-cup-squad/ |url-status=dead }}</ref> ^२[[लिझाद विल्यम्स]]ची राखीव खेळाडूंच्या यादीत निवड.<ref name="sa2" /> ==नामिबिया== नामिबियाने १३ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांच्या संघाची घोषणा केली.<ref>{{cite web |access-date=13 September 2022 |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२२ साठी नामिबियाचा अनुभवी संघ |url=https://www.icc-cricket.com/news/2789329?sf170356398=1 |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|SA}} [[पियर द ब्रुइन]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ७ || [[गेरहार्ड इरास्मुस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2022|09|13|1995|4|11|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]]|| |- | ११ || [[स्टीफन बार्ड]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|1992|4|29|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]]|| |- | २ || [[कार्ल बर्कनस्टॉक]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|1996|3|27|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] | |- | ४९ || [[यान फ्रायलिंक]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|1994|4|6|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]]|| |- | ४८ || [[झेन ग्रीन]] ([[यष्टीरक्षक|य]])|| {{Birth date and age2|2022|09|13|1996|10|11|df=y}} || डावखुरा || – | |- | १९ || [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|2000|3|15|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]]|| |- | २३ || [[डीव्हान ल कॉक]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|2003|2|23|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]]|| |- | १६ || [[लो-हांद्रे लोवरेन्स]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|09|13|1999|4|24|df=y}} || उजव्या हाताने || – || |- | ८ || [[टांगेनी लुंगामेनी]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|1992|4|17|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]]|| |- | १ || [[बर्नार्ड स्कोल्टझ]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|1990|3|10|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || |- | ४७ || [[बेन शिकोंगो]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|2000|5|8|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]]|| |- | १२ || [[जेजे स्मिट]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|1995|11|10|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]]|| |- | ७० || [[रुबेन ट्रम्पलमान]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|1998|2|1|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]]|| |- | ६३ || [[मायकेल व्हान लिंगेन]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|1997|10|24|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]]|| |- | ९६ || [[डेव्हिड वाइझ]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|1985|5|18|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]]|| |- | २३ || [[पिक्की या फ्रान्स]] || {{Birth date and age2|2022|09|13|1990|4|23|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]]|| |- |} ==नेदरलँड्स== नेदरलँड्सने ६ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांच्या संघाची घोषणा केली.<ref>{{cite web |access-date=१४ सप्टेंबर २०२२|title=ऑस्ट्रेलियात होणाऱ्या टी-२० विश्वचषकासाठी निवडक क्रिकेटपटूंची घोषणा|url=https://www.kncb.nl/en/news/selection-cricketers-announced-for-world-cup-t20-in-australia/ |website=रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन}}</ref><ref>{{cite web|url=https://emergingcricket.com/news/county-players-return-for-dutch-t20-campaign/|title=डच टी२० मोहिमेसाठी काउंटी खेळाडू परतले|work=उदयोन्मुख क्रिकेट|access-date=१४ सप्टेंबर २०२२}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|AUS}} [[रायन कॅम्पबेल]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ३५ || [[स्कॉट एडवर्ड्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|09|06|1996|8|23|df=y}} || उजव्या हाताने || || [[व्होल्हार्डिंग ऑलिंपिया कॉम्बिनेटी|व्हीओसी रॉटरडॅम]] |- | ४८ || [[कॉलिन ॲकरमन]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1991|4|4|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[लीस्टरशायर काउंटी क्रिकेट संघ|लीस्टरशायर]] (इंग्लंड) |- | १८ || [[शारिझ अहमद]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|2003|4|21|df=y}} || डावखुरा || लेगब्रेक गुगली || [[वूरबर्ग क्रिकेट क्लब|व्हीसीसी]] |- | २६ || [[टॉम कूपर]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1986|11|26|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] || कॅम्पॉन्ग उट्रेच |- | ५ || [[बास डी लिड]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1999|11|15|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[वूरबर्ग क्रिकेट क्लब|व्हीसीसी]] |- | २० || [[ब्रँडन ग्लोवर]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1997|4|3|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[नॉरदॅम्पटनशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|नॉरदॅम्पटनशायर]] (इंग्लंड) |- | १२ || [[फ्रेड क्लासेन]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1992|11|13|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[केंट काउंटी क्रिकेट क्लब|केंट]] (इंग्लंड) |- | ९७ || [[स्टेफान मायबर्ग]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1984|2|28|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || पंजाब सीसीआर |- | २५ || [[तेजा निदामनुरु]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1994|08|22|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] || पंजाब सीसीआर |- | ४ || [[मॅक्स ओ'दाउद]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1994|3|4|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[व्होल्हार्डिंग ऑलिंपिया कॉम्बिनेटी|व्हीओसी रॉटरडॅम]] |- | ११ || [[टिम प्रिंगल]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|2002|08|29|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || एचसीसी रुड एन वीट |- | ७ || [[विक्रमजीत सिंग (क्रिकेट खेळाडू)|विक्रमजीत सिंग]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|2003|01|09|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]]|| [[व्हीआरए ॲम्सटरडॅम]] |- | ९० || [[लोगन व्हान बीक]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1991|2|25|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]]|| [[वूरबर्ग क्रिकेट क्लब|व्हीसीसी]] |- | १० || [[टिम व्हान देर गुग्टेन]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1990|9|7|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]]|| [[ग्लॅमॉर्गन काउंटी क्रिकेट क्लब|ग्लॅमॉर्गन]] (इंग्लंड) |- | ५२ || [[रोलॉफ व्हान देर मर्व]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1984|12|31|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स|| [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] (इंग्लंड) |- | ४७ || [[पॉल व्हॅन मीकीरन]] || {{Birth date and age2|2022|09|06|1993|1|15|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]]|| [[ग्लाउस्टरशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|ग्लाउस्टरशायर]] (इंग्लंड) |} ==न्यू झीलंड== न्यू झीलंडने २० सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref>{{cite web|access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२|title=गुप्टिलचा विक्रमी ७वा टी२० विश्वचषक {{!}} ॲलन आणि ब्रेसवेलचा प्रथमच समावेश|url=https://www.nzc.nz/news-items/guptill-set-for-record-7th-t20-world-cup-allen-bracewell-included-for-first-time|website=न्यू झीलंड क्रिकेट|archive-date=2022-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20221010225454/https://www.nzc.nz/news-items/guptill-set-for-record-7th-t20-world-cup-allen-bracewell-included-for-first-time|url-status=dead}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|NZL}} [[गॅरी स्टेड]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | २२ || [[केन विल्यमसन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|8|8|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स|नॉर्दर्न नाइट्स]] |- | १६ || [[फिन ॲलन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|4|22|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[ऑकलंड एसेस]] |- | १८ || [[ट्रेंट बोल्ट]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|7|22|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स|नॉर्दर्न नाइट्स]] |- | ४ || [[मायकल ब्रेसवेल]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|2|14|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[वेलिंग्टन फायरबर्ड्स]] |- | ८० || [[मार्क चॅपमॅन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|6|27|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[ऑकलंड एसेस]] |- | ८८ || [[डेव्हन कॉन्वे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|7|8|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[वेलिंग्टन फायरबर्ड्स]] |- | ६९ || [[लॉकी फर्ग्युसन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|6|13|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[ऑकलंड एसेस]] |- | ३१ || [[मार्टिन गुप्टिल]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1986|9|30|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[ऑकलंड एसेस]] |- | २० || [[ॲडम मिल्ने]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|4|13|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]]|| [[सेंट्रल डिस्ट्रिक्ट स्टॅग्स|सेंट्रल स्टॅग्स]] |- | ७५ || [[डॅरिल मिचेल]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|5|20|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[कँटरबरी विझार्ड्स|कँटरबरी किंग्स]] |- | ५० || [[जेम्स नीशॅम]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|9|17|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[वेलिंग्टन फायरबर्ड्स]] |- | २३ || [[ग्लेन फिलिप्स]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|12|6|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[ऑकलंड एसेस]] |- | ७४ || [[मिचेल सँटनर]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|2|5|df=y}} || डावखुरा || डावखुरामंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स|नॉर्दर्न नाइट्स]] |- | ६१ || [[इश सोधी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|10|31|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स|नॉर्दर्न नाइट्स]] |- | ३८ || [[टिम साउथी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1988|12|11|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स|नॉर्दर्न नाइट्स]] |- |} ==पाकिस्तान== पाकिस्तानने १५ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref name="pak">{{cite web |access-date=15 September 2022 |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२२ साठी पाकिस्तान संघाची घोषणा |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-name-squad-for-icc-men-s-t20-world-cup-.html |website=पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{Flagicon|PAK}} [[साकलेन मुश्ताक]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ५६ || [[बाबर आझम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|10|15|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[कराची किंग्स]] |- | ७ || [[शादाब खान]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1998|10|4|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[इस्लामाबाद युनायटेड]] |- | १० || [[शाहीन आफ्रिदी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|4|6|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[लाहोर कलंदर्स]] |- | ३९ || [[फखर झमान]]^१ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|4|10|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[लाहोर कलंदर्स]] |- | ९५ || [[इफ्तिकार अहमद]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|9|3|df=y}}|| उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[क्वेट्टा ग्लॅडीएटर्स]] |- | ४५ || [[आसिफ अली]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|10|1|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[इस्लामाबाद युनायटेड]] |- | ४६ || [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू)|हैदर अली]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|10|2|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[पेशावर झाल्मी]] |- | ८७ || [[मोहम्मद हसनैन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|4|5|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[क्वेट्टा ग्लॅडीएटर्स]] |- | 94 || [[शान मसूद]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|10|14|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[मुल्तान सुल्तानस्]] |- | २१ || [[मोहम्मद नवाझ]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|3|21|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[क्वेट्टा ग्लॅडीएटर्स]] |- | ९७ || [[हॅरीस रौफ]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|11|7|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[लाहोर कलंदर्स ]] |- | १६ || [[मोहम्मद रिझवान (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९२)|मोहम्मद रिझवान]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|6|1|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[मुल्तान सुल्तानस्]] |- | ७२ || [[खुशदिल शाह]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|2|7|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[मुल्तान सुल्तानस्]] |- | ७१ || [[नसीम शाह]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2003|2|15|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[क्वेट्टा ग्लॅडीएटर्स]] |- | ७४ || [[मोहम्मद वसिम (क्रिकेट खेळाडू, जन्म २००१)|मोहम्मद वसिम]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2001|8|25|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[इस्लामाबाद युनायटेड]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |राखीव खेळाडू<ref name="pak" /> |- | २८ || [[शाहनवाझ दहानी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1998|8|5|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[मुल्तान सुल्तानस्]] |- | २९ || [[मोहम्मद हॅरीस]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2001|3|30|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] || [[पेशावर झाल्मी]] |- | ९१ || [[उस्मान कादिर]]^१ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|8|10|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[पेशावर झाल्मी]] |} ¹[[उस्मान कादिर]] अंगठ्याच्या दुखापतीतून बरा न झाल्याने त्याला राखीव खेळाडूंच्या यादीत स्थान देण्यात आले. त्याची जागा [[फखर झमान]]ने घेतली, जो सुरुवातीला राखीव यादीत होता.<ref>{{cite web |access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२ |title=आयसीसी टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी पाकिस्तानच्या संघाचे अपडेट |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/update-on-pakistan-squad-for-icc-t20-world-cup.html |website=पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड}}</ref> ==बांगलादेश== बांगलादेशने १४ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref name="ban">{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2790115 |title=बांगलादेशच्या टी२० विश्वचषक संघात दिग्गज स्टार गायब आहे|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |access-date=१६ ऑक्टोबर २०२२}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|SA}} [[रसेल डोमिंगो]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ७५ || [[शाकिब अल हसन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])|| {{Birth date and age2|2022|10|16|1987|3|24|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[फॉर्च्युन बारीशाल]] |- | १० || [[नसुम अहमद]]|| {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|12|5|df=y}} ||| डावखुरा || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] || [[चट्टोग्राम चैलेंजर्स]] |- | ३ || [[तास्किन अहमद]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|4|3|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[सिलहट सनरायजर्स]] |- | २० || [[यासिर अली]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|3|6|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[खुलना टायगर्स]] |- | १६ || [[लिटन दास]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|10|13|df=y}} || उजव्या हाताने || — || [[कोमिला विक्टोरीयन्स]] |- | ५३ || [[मेहेदी हसन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1997|10|25|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[चट्टोग्राम चैलेंजर्स]] |- | १८ || [[नुरुल हसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]])|| {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|11|21|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[फॉर्च्युन बारीशाल]] |- | ८८ || [[अफीफ हुसैन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|9|22|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[चट्टोग्राम चैलेंजर्स]] |- | ५८ || [[एबादोत होसेन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|1|7|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[मिनिस्टर ढाका]] |- | ३२ || [[मोसद्देक हुसैन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|12|10|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[सिलहट सनरायजर्स]] |- | ९१ || [[हसन महमूद]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|10|12|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || |- | ९० || [[मुस्तफिझुर रहमान]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|9|6|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[कोमिला विक्टोरीयन्स]] |- | ५९ || [[सौम्य सरकार]]^२ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|2|25|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[खुलना टायगर्स]] |- | ४७ || [[शोरिफुल इस्लाम]]^१ || {{Birth date and age2|2022|10|16|2011|06|03|df=y}} || डावखुरा || डाव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[चट्टोग्राम चैलेंजर्स]] |- | ९९ || [[नजमुल हुसैन शान्तो]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1998|8|25|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[फॉर्च्युन बारीशाल]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |राखीव खेळाडू<ref name="ban" /> |- |५५ |[[महेदी हसन (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|महेदी हसन]]|| {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|12|12|df=y}} ||उजव्या हाताने||उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]]||[[खुलना टायगर्स]] |- |—||[[रिशाद हुसैन]]|| {{Birth date and age2|2022|10|16|2002|7|15|df=y}} ||उजव्या हाताने||उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]]||[[मिनिस्टर ढाका]] |- | ७४|| [[मोहम्मद सैफूद्दीन]]^१ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|11|1|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]]|| [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १ || [[शब्बीर रहमान]]^२ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|11|22|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]]|| [[चट्टोग्राम चैलेंजर्स]] |} ^१[[शोरिफुल इस्लाम]]ला राखीव यादीतून वर काढण्यात आले आणि [[मोहम्मद सैफूद्दीन]]ची जागा राखीव यादीत समाविष्ट करण्यात आली.<ref name="ban2">{{cite web|url=https://tigercricket.com.bd/detail/bangladesh-final-squad-submission-for-icc-men-s-t20-world-cup-australia-2022 |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक ऑस्ट्रेलिया २०२२ साठी बांगलादेशचा अंतिम संघ सादर |work=बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड |access-date=१६ ऑक्टोबर २०२२}}</ref> ^२[[सौम्य सरकार]]ला देखील राखीव यादीतून वर काढण्यात आले आणि त्यांच्या जागी [[शब्बीर रहमान]]चा समावेश करण्यात आला.<ref name="ban2" /> ==भारत== भारताने १२ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref name="ind">{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2022/news/55555922/india-s-squads-for-icc-men-s-t20-world-cup-2022-australia-south-africa-t20is-announced |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२२, ऑस्ट्रेलिया आणि दक्षिण आफ्रिका टी२० साठी भारताच्या संघांची घोषणा|work=भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|access-date=१३ सप्टेंबर २०२२}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|IND}} [[राहुल द्रविड]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ४५ || [[रोहित शर्मा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2022|09|12|1987|4|30|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १ ||[[लोकेश राहुल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) || {{Birth date and age2|2022|09|12|1992|4|18|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | ९९ ||[[रविचंद्रन अश्विन]] || {{Birth date and age2|2022|09|12|1986|9|17|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | ३ || [[युझवेंद्र चहल]] || {{Birth date and age2|2022|09|12|1990|7|23|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | ५७ || [[दीपक हुडा]] || {{Birth date and age2|2022|09|12|1995|4|19|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | १९ || [[दिनेश कार्तिक]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|09|12|1985|06|1|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]]|| [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोर]] |- | १८ || [[विराट कोहली]] || {{Birth date and age2|2022|09|12|1988|11|5|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोर]] |- | १५ || [[भुवनेश्वर कुमार]] || {{Birth date and age2|2022|09|12|1990|2|5|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | ३३ || [[हार्दिक पंड्या]] || {{Birth date and age2|2022|09|12|1993|10|11|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[गुजरात टायटन्स]] |- | १७ || [[रिषभ पंत]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|09|12|1997|10|4|df=y}} || डावखुरा || – || [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- | २० || [[अक्षर पटेल]] || {{Birth date and age2|2022|09|12|1994|1|20|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- | ३६ || [[हर्षल पटेल]] || {{Birth date and age2|2022|09|12|1990|11|23|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोर]] |- | ११ || [[मोहम्मद शमी]]^१ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|09|3|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[गुजरात टायटन्स]] |- | २ || [[अर्शदीप सिंग]] || {{Birth date and age2|2022|09|12|1999|02|5|df=y}} || डावखुरा || डाव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[पंजाब किंग्स]] |- | ६३ || [[सूर्यकुमार यादव]] || {{Birth date and age2|2022|09|12|1990|9|14|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |राखीव खेळाडू<ref name="ind" /> |- | ५६ || [[रवी बिश्नोई]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|9|5|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]]|| [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | ४१ || [[श्रेयस अय्यर]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|12|6|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[कोलकाता नाईट रायडर्स]] |- | ५४ || [[शार्दूल ठाकूर]]^२ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|10|16|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- | ७३|| [[मोहम्मद सिराज]]^३ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|3|13|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोर]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |माघार घेतलेले खेळाडू |- | ९३ || [[जसप्रीत बुमराह]]^१ || {{Birth date and age2|2022|09|12|1993|12|6|df=y}} || उजखोरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ९० || [[दीपक चहर]]^२ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|8|7|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- |} ^१पाठीच्या दुखापतीमुळे [[जसप्रीत बुमराह]] स्पर्धेतून बाहेर.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2022/news/55555936/jasprit-bumrah-ruled-out-of-icc-men-s-t20-world-cup-2022 |title=जसप्रीत बुमराह २०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषकातून बाहेर |work=भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२}}</ref> १४ ऑक्टोबर रोजी, [[मोहम्मद शमी]]ला बुमराहच्या जागी निवडण्यात आले.<ref name="ind2">{{cite news |title=भारताच्या आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक संघात बुमराहच्या जागी शमीचा समावेश |url=https://www.bcci.tv/articles/2022/news/55555938/shami-replaces-bumrah-in-india-s-icc-men-s-t20-world-cup-squad?type=press-releases |access-date=१४ ऑक्टोबर २०२२|work=भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ}}</ref> ^२[[दीपक चहर]]ला पाठीच्या दुखापतीमुळे राखीव खेळाडूंच्या यादीतून वगळले. त्याच्याऐवजी [[शार्दूल ठाकूर]]चा समावेश.<ref name="ind2" /> ^३[[मोहम्मद सिराज]]चा राखीव खेळाडूंमध्ये समावेश.<ref name="ind2" /> ==वेस्ट इंडीज== वेस्ट इंडीजने १४ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref name="wi">{{cite web |access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२ |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी वेस्ट इंडीजचा संघ जाहीर|url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-name-squad-for-icc-mens-t20-world-cup/ |website=क्रिकेट वेस्ट इंडीज}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|WIN}} [[फिल सिमन्स]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | २९ || [[निकोलस पूरन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|10|2|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[त्रिनबगो नाइट राइडर्स]] |- | ५२ || [[रोव्हमन पॉवेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|7|23|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[जमैका तल्लावा]] |- | १३ || [[शामार ब्रुक्स]]^१ ||{{Birth date and age2|2022|10|16|1988|10|1|df=y}} || उजव्या हाताने || [[लेग ब्रेक]] || [[जमैका तल्लावा]] |- | ५९ || [[यान्नीक करीया]] ||{{Birth date and age2|2022|10|16|1992|6|22|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[लेग स्पिन]] || — |- | २५ || [[जॉन्सन चार्ल्स]] ([[यष्टीरक्षक|य]])||{{Birth date and age2|2022|10|16|1989|1|14|df=y}} || उजव्या हाताने || — || [[सेंट लुसिया किंग्ज]] |- | १९ || [[शेल्डन कॉट्रेल]] ||{{Birth date and age2|2022|10|16|1989|8|19|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[सेंट किट्स अँड नेव्हिस पॅट्रिऑट्स]] |- | ९८ || [[जेसन होल्डर]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|1|4|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[बार्बाडोस रॉयल्स]] |- | २१ || [[अकिल होसीन]] ||{{Birth date and age2|2022|10|16|1993|4|25|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[त्रिनबगो नाइट राइडर्स]] |- | ८ || [[अल्झारी जोसेफ]] ||{{Birth date and age2|2022|10|16|1996|11|20|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[सेंट लुसिया किंग्ज]] |- | ५३ || [[ब्रँडन किंग]] ||{{Birth date and age2|2022|10|16|1994|12|16|df=y}} || उजव्या हाताने || — || [[जमैका तल्लावा]] |- | १७ || [[इव्हिन लुईस]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|12|27|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[सेंट किट्स अँड नेव्हिस पॅट्रिऑट्स]] |- | ७१ || [[काईल मेयर्स]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|09|8|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[बार्बाडोस रॉयल्स]] |- | ६१ || [[ओबेड मकॉय]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1997|1|4|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[बार्बाडोस रॉयल्स]] |- | ८७ || [[रेमन रीफर]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|5|11|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[जमैका तल्लावा]] |- | ५८ || [[ओडियन स्मिथ]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|11|1|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[गुयाना ॲमेझॉन वॉरियर्स]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |माघार घेतलेले खेळाडू |- | २ || [[शिमरॉन हेटमायर]]^१ ||{{Birth date and age2|2022|10|16|1996|12|26|df=y}} || डावखुरा || — || [[गुयाना ॲमेझॉन वॉरियर्स]] |- |} ^१[[शिमरॉन हेटमायर]]ने ऑस्ट्रेलियाला जाणारे उड्डाण चुकवल्यामुळे त्याला स्पर्धेतून बाहेर पडावे लागले आणि त्यांच्या जागी [[शामार ब्रुक्स]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.windiescricket.com/news/brooks-to-replace-hetmyer-in-the-west-indies-squad-for-the-upcoming-icc-t20-world-cup-in-australia/ |title=ऑस्ट्रेलियात होणाऱ्या आगामी आयसीसी टी-२० विश्वचषकासाठी वेस्ट इंडीज संघात हेटमायरच्या जागी ब्रूक्सचा समावेश|work=क्रिकेट वेस्ट इंडीज |access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२}}</ref> ==श्रीलंका== श्रीलंकेने १६ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला..<ref name="SL">{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2022/09/sri-lanka-squad-for-the-icc-mens-t20-world-cup/ |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी श्रीलंकेचा संघ |work=श्रीलंका क्रिकेट|access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|ENG}} [[क्रिस सिल्वरवुड]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ७ || [[दासुन शनाका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|9|9|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[डंबुला जायंट्स]] |- | ७२ || [[चरिथ असलंका]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1997|6|29|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[कोलंबो स्टार्स]] |- | ५ || [[दुश्मंत चमीरा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|1|11|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[गॅले ग्लॅडिएटर्स]] |- | ७५ || [[धनंजय डी सिल्वा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|9|6|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[जाफना किंग्स]] |- | ७० || [[दनुष्का गुणतिलक]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|3|17|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[गॅले ग्लॅडिएटर्स]] |- | ४९ || [[वनिंदु हसरंगा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1997|7|29|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[कॅंडी फाल्कन्स]] |- | २९ || [[चमिका करुणारत्ने]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|5|29|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || [[कॅंडी फाल्कन्स]] |- | ८ || [[लाहिरू कुमारा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1997|2|13|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[डंबुला जायंट्स]] |- | ४० || [[प्रमोद मदुशन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|12|14|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || [[डंबुला जायंट्स]] |- | ७१ || [[बिनुरा फर्नांडो]]^१ ^२ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|7|12|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम जलदगती]] || [[जाफना किंग्स]] |- | १३ || [[कुशल मेंडिस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|2|2|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[गॅले ग्लॅडिएटर्स]] |- | १८ || [[पथुम निसंका]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1998|5|18|df=y}} || उजव्या हाताने || – || [[कॅंडी फाल्कन्स]] |- | ५४ || [[भानुका राजपक्ष]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|10|24|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || [[डंबुला जायंट्स]] |- | ६१ || [[महीश थीकशाना]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|8|1|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[जाफना किंग्स]] |- | ४६ || [[जेफ्री व्हँडर्से]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|2|5|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[कोलंबो स्टार्स]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |राखीव खेळाडू<ref name="SL" /> |- | १० || [[अशेन बंदरा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|11|23|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || [[कॅंडी फाल्कन्स]] |- | ५६ || [[दिनेश चंदिमल]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|11|18|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[कोलंबो स्टार्स]] |- |— || [[नुवानिदु फर्नांडो]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|10|13|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || [[गॅले ग्लॅडिएटर्स]] |- | १२ || [[प्रवीण जयविक्रमा]]^१ || {{Birth date and age2|2022|10|16|1998|9|30|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || [[जाफना किंग्स]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |माघार घेतलेले खेळाडू |- | ९८ || [[दिलशान मदुशंका]]^२ || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|9|18|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || [[जाफना किंग्स]] |} ^१दोन राखीव, [[बिनुरा फर्नांडो]] आणि [[प्रवीण जयविक्रमा]], याचा संघात समावेश करण्यात आला. ^२[[दिलशान मदुशंका]] क्वाड्रिसेप्सच्या दुखापतीमुळे स्पर्धेतून बाहेर पडला. [[बिनुरा फर्नांडो]] जो राखीवच्या यादीत होता त्याला त्याच्या बदली म्हणून मान्यता देण्यात आली. ==संयुक्त अरब अमिराती== संयुक्त अरब अमिराती १७ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला.<ref name="UAE">{{cite web |url=https://emiratescricket.com/news-detail/ZzQABWJxboVzagwOL0EM |title=इसीबीने आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२२ ऑस्ट्रेलिया मध्ये युएईचे प्रतिनिधित्व करणारी टीम घोषित केली |work=अमिराती क्रिकेट बोर्ड |access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२ |archive-date=2024-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309202808/https://emiratescricket.com/news-detail/ZzQABWJxboVzagwOL0EM |url-status=dead }}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|IND}} [[रॉबिन सिंग]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ८६ || [[चुंदनगापोईल रिझवान]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1988|4|19|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || — |- | ३३ || [[व्रित्य अरविंद]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|2002|6|11|df=y}} || उजव्या हाताने || — || — |- | ९१ || [[साबीर अली]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|11|7|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || — |- | १४ || [[काशिफ दाउद]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1986|2|10|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || — |- | २३ || [[झवार फरीद]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|7|25|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || — |- | १७ || [[बसिल हमीद]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|4|15|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || — |- | ५० || [[आयान अफजल खान]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2005|11|15|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || — |- | १९ || [[झहूर खान]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|5|25|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || — |- | ७७ || [[आर्यन लाकरा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2001|12|13|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || — |- | ८ || [[कार्तिक मय्यपन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|10|8|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] || — |- | ६९ || [[अहमद रझा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1988|10|10|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || — |- | ७ || [[आलिशान शराफु]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2003|1|10|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || — |- | ९२ || [[जुनेद सिद्दीकी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|12|6|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || — |- | १५ || [[चिराग सुरी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|2|18|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]]/[[लेग ब्रेक]] || — |- | १० || [[वसीम मुहम्मद]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|2|12|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || — |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |राखीव खेळाडू<ref name="UAE" /> |- | २९ || [[सुलतान अहमद (क्रिकेट खेळाडू)|सुलतान अहमद]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1989|10|11|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || — |- | ५५ || [[फहाद नवाज]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2000|1|16|df=y}}|| उजव्या हाताने || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || — |- |— || [[संचित शर्मा]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2001|7|22|df=y}}|| उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || — |- |— || [[आदित्य शेट्टी]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|2004|7|5|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] ||— |- |— || [[विष्णु सुकुमारन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|12|31|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || — |} ==स्कॉटलंड== स्कॉटलंडने २२ सप्टेंबर २०२२ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला..<ref>{{cite web |access-date=१७ ऑक्टोबर २०२२|title=पुरुष आयसीसी टी२० विश्वचषक संघ जाहीर |url= http://www.cricketscotland.com/mens-icc-t20-world-cup-squad-announced |website=क्रिकेट स्कॉटलंड}}</ref> '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|SA}} [[शेन बर्गर]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |क्र. !width=20%|खेळाडू !width=20%|जन्मदिनांक !width=15%|फलंदाजी !width=20%|गोलंदाजी शैली !width=20%|स्थानिक संघ |- | ४४ || [[रिची बेरिंग्टन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1987|4|3|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || |- | ९ || [[मॅथ्यू क्रॉस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1992|10|15|df=y}} || उजव्या हाताने || – |- | ३८ || [[जॉश डेव्ही]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|8|3|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || |- | १३ || [[क्रिस ग्रीव्ह्स]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|10|12|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]]|| |- | ४९ || [[मायकेल जोन्स]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1998|1|5|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]]|| |- | २९ || [[मायकेल लीस्क]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|10|29|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] || |- | १० || [[कॅलम मॅकलिओड]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1988|11|15|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || |- | — || [[ब्रँडन मॅकमुलेन]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1999|1|18|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] || |- | ९३ || [[जॉर्ज मुन्से]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1993|2|21|df=y}} || डावखुरा || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती]] || |- | ५० || [[साफयान शरीफ]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1991|5|24|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || |- | ७१ || [[क्रिस सोल]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1994|2|27|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] || |- | ३२ || [[हमझा ताहिर]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1995|11|9|df=y}} || उजव्या हाताने || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || |- | १८ || [[क्रेग वॉलेस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) || {{Birth date and age2|2022|10|16|1990|6|27|df=y}} || उजव्या हाताने || – || |- | ५१ || [[मार्क वॅट]] || {{Birth date and age2|2022|10|16|1996|7|29|df=y}} || डावखुरा || डावखुरा मंदगती ऑर्थोडॉक्स || |- | ५८ || [[ब्रॅड व्हील]] || {{Birth date and age2|2021|10|17|1996|8|28|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] || |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी|3}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.t20worldcup.com/squads आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२२ साठी प्रत्येक संघ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220901011646/https://www.t20worldcup.com/squads |date=2022-09-01 }} आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेमध्ये {{२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|state=collapsed}} {{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} [[वर्ग:२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० क्रिकेट विश्वचषक]] d2lpj4g962vgr11g8lnkvkxwbrau85f 0 326956 2686826 2353869 2026-05-31T02:00:11Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686826 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२० नेदरलँड्स चौरंगी मालिका | fromdate = १८ | todate = ३० जून २०२० | administrator = [[रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन]] (केएनसीबी) | cricket format = [[एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) | host = {{flag|नेदरलँड}} | champions = | participants = ४ | matches = | player of the series = | most runs = | most wickets = | website = | previous_year = | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२० नेदरलँड्स चौरंगी मालिका''' ही एक क्रिकेट स्पर्धा होती जी जून २०२० मध्ये नेदरलँडमध्ये होणार होती.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2019/articles/000016/001674.shtml |title=KNCB announces a full month of international cricket |work=Cricket Europe |accessdate=26 December 2019 |archive-date=2019-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226173807/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2019/articles/000016/001674.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.namibian.com.na/87036/read/Action-galore-awaits-Namibian-sports |title=Action galore awaits Namibian sports |work=The Namibian |accessdate=22 January 2020}}</ref> ही मालिका नेदरलँड्स, नामिबिया, ओमान आणि युनायटेड स्टेट्स यांच्यात खेळली गेली असती, सर्व सामने एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय (वनडे) म्हणून खेळले गेले असते.<ref>{{cite web|url=https://www.namibian.com.na/85416/read/Full-programme-for-cricketers |title=Full programme for cricketers |work=The Namibian |accessdate=13 December 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/great-summer-of-cricket-ahead/ |title=Great summer of cricket ahead |work=Royal Dutch Cricket Association |accessdate=24 December 2019 |archive-date=2023-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309091830/https://www.kncb.nl/en/news/great-summer-of-cricket-ahead/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLESTOURNAMENTS/articles/000001/000199.shtml |title=Ilyas stars again as Oman beat USA |work=Cricket Europe |accessdate=11 February 2020 |archive-date=2020-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227190145/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLESTOURNAMENTS/articles/000001/000199.shtml |url-status=dead }}</ref> तथापि, २२ एप्रिल २०२० रोजी, डच सरकारने घोषित केले की कोविड-१९ साथीच्या आजारामुळे त्यांनी १ सप्टेंबर २०२० पर्यंत देशातील सर्व क्रीडा आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांवर बंदी घातली आहे.<ref name="KNCB">{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/all-international-matches-in-the-netherlands-postponed/ |title=All international matches in the Netherlands postponed |work=Royal Dutch Cricket Association |accessdate=22 April 2020 |archive-date=2020-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518021935/https://www.kncb.nl/en/news/all-international-matches-in-the-netherlands-postponed/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2020/articles/000004/000476.shtml |title=All international matches in the Netherlands postponed |work=Cricket Europe |accessdate=23 April 2020 |archive-date=2022-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207043433/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2020/articles/000004/000476.shtml |url-status=dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील क्रिकेट]] c5fjx2zijp3xanvo2uzsnua4sglg2cp 0 340173 2686829 2485725 2026-05-31T02:18:32Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686829 wikitext text/x-wiki '''२०२३ नेदरलँड्समहिला तिरंगी मालिका''' ही ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) मालिका होती जी जुलै २०२३ मध्ये नेदरलँड्समध्ये झाली.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2023-thailand-and-scotland-women-tour-of-netherlands/ |title=Thailand Women and Scotland Women to tour Netherlands in July 2023 |work=Czarsportz |access-date=24 June 2023}}</ref> मालिका नेदरलँड, स्कॉटलंड आणि थायलंड यांनी लढवली होती.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/32649-scotland-womens-squad-for-tri-series-in-the-netherlands-announced.html |title=Scotland Women’s Squad for Tri-series in the Netherlands Announced |work=Female Cricket |access-date=22 June 2023}}</ref> मालिकेतील सर्व सामने उट्रेच येथील स्पोर्टपार्क मार्शालकरवीर्ड येथे खेळले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/womens-squad-announced-for-t20is-against-thailand-and-scotland/ |title=Women's squad announced for T20Is against Thailand and Scotland |work=Royal Dutch Cricket Association |access-date=5 July 2023 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तिन्ही बाजूंनी दोन विजय आणि दोन पराभव पत्करल्यानंतर थायलंडने नेट रन रेटवर तिरंगी मालिका जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2023/articles/000009/000909.shtml |title=Thailand win T20I tri-series in Netherlands |work=CricketEurope |access-date=16 July 2023 |archive-date=2023-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716130417/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2023/articles/000009/000909.shtml |url-status=dead }}</ref> त्रिदेशीय मालिकेपूर्वी, नेदरलँड्सआणि थायलंड यांनी तीन सामन्यांची द्विपक्षीय एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय (वनडे) मालिका खेळली,<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/dutch-womens-squad-announced-for-odis-against-thailand/ |title=Dutch women's squad announced for ODI's against Thailand |work=Royal Dutch Cricket Association |access-date=28 June 2023}}</ref> जी ॲमस्टेलवीन मधील व्हीआरए क्रिकेट मैदानावर खेळली गेली.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/thailand-tour-of-netherlands-2023/32860-netherlands-squad-announced-for-odi-series-against-thailand.html |title=Netherlands Squad announced for ODI Series against Thailand |work=Female Cricket |access-date=30 June 2023}}</ref> दुसरा सामना पावसामुळे रद्द झाला आणि एकदिवसीय मालिका १-१ अशी बरोबरीत राहिली.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/thai-women-level-series/ |title=Thai women level Series |work=Royal Dutch Cricket Association |access-date=7 July 2023}}</ref> ==द्विपक्षीय एकदिवसीय मालिका== {{Infobox cricket tour | series_name = थायलंड महिला क्रिकेट संघाचा नेदरलँड्सदौरा, २०२३ | team1_image = Flag of the Netherlands.svg | team1_name = नेदरलँड | team2_image = Flag of Thailand.svg | team2_name = थायलंड | from_date = ३ जुलै २०२३ | to_date = ७ जुलै २०२३ | team1_captain = [[हेदर सीगर्स]] | team2_captain = [[नरुएमोल चैवाई]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[रॉबिन रियकी]] (८६) | team2_ODIs_most_runs = [[नत्ताकन चांतम]] (१२९) | team1_ODIs_most_wickets = [[आयरिस झ्विलिंग]] (५) | team2_ODIs_most_wickets = [[ओन्निचा कांचोम्पू]] (५) | player_of_ODI_series = }} ===एकदिवसीय मालिका=== ====पहिला एकदिवसीय==== {{Single-innings cricket match | date = ३ जुलै २०२३ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = २०४ (४८.१ षटके) | runs1 = [[रॉबिन रियकी]] ८३ (७८) | wickets1 = [[नत्ताया बूचाथम]] २/२५ (९ षटके) | score2 = १४७ (३६.४ षटके) | runs2 = [[नत्ताकन चांतम]] ६५ (९३) | wickets2 = [[आयरिस झ्विलिंग]] ३/२२ (९.४ षटके) | result = नेदरलँडने ५७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384542.html धावफलक] | venue = [[व्हीआरए क्रिकेट ग्राउंड]], ॲमस्टेलवीन | umpires = नितीन बाठी (नेदरलँड) आणि जॅक वेस्टरबर्ग (नेदरलँड) | motm = [[रॉबिन रियकी]] (नेदरलँड) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = फेबे मोल्केनबोअर (नेदरलँड) यांनी वनडे पदार्पण केले. }} ====दुसरा एकदिवसीय==== {{Single-innings cricket match | date = ५ जुलै २०२३ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना सोडला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384543.html धावफलक] | venue = [[व्हीआरए क्रिकेट ग्राउंड]], ॲमस्टेलवीन | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड) आणि जॅक वेस्टरबर्ग (नेदरलँड) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ====तिसरा एकदिवसीय==== {{Single-innings cricket match | date = ७ जुलै २०२३ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|THA}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = १८७/९ (५० षटके) | runs1 = [[नत्ताकन चांतम]] ६४ (११५) | wickets1 = [[एव्हा लिंच]] ३/२९ (८ षटके) | score2 = ६३ (२७.५ षटके) | runs2 = [[आयरिस झ्विलिंग]] ३२ (६३) | wickets2 = [[ओन्निचा कांचोम्पू]] ३/२ (२.५ षटके) | result = थायलंडने १२४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384544.html धावफलक] | venue = [[व्हीआरए क्रिकेट ग्राउंड]], ॲमस्टेलवीन | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड्स) आणि पिम व्हॅन लिम्ट (नेदरलँड) | motm = [[ओन्निचा कांचोम्पू]] (थायलंड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = सुवानन खियाओतो (थायलंड) यांनी वनडे पदार्पण केले. }} ==तिरंगी टी२०आ मालिका== {{Infobox cricket series | series = २०२३ नेदरलँड्सटी२०आ तिरंगी मालिका | date = १० जुलै २०२३ – १५ जुलै २०२३ | place = नेदरलँड | result = {{crw|THA}}ने मालिका जिंकली | player of series = | team1 = {{crw|NED}} | team2 = {{crw|SCO}} | team3 = {{crw|THA}} | captain1 = [[हेदर सीगर्स]] | captain2 = [[कॅथ्रिन ब्राइस]]<ref name="Kathryn" group="n">मालिकेतील पहिल्या दोन सामन्यांमध्ये [[अब्ताहा मकसूद]]ने स्कॉटलंडचे नेतृत्व केले.</ref> | captain3 = [[नरुएमोल चैवाई]] | runs1 = [[हेदर सीगर्स]] (१०१) | runs2 = डार्सी कार्टर (८५) | runs3 = सुवानन खियाओतो (७५) | wickets1 = [[रॉबिन रियकी]] (8) | wickets2 = [[कॅथ्रिन ब्राइस]] (५)<br />[[अब्ताहा मकसूद]] (५) | wickets3 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] (८) | previous = | next = }} ===गुण सारणी=== {{२०२३ नेदरलँड्समहिला तिरंगी मालिका गुणफलक}} ===फिक्स्चर=== {{Single-innings cricket match | date = १० जुलै २०२३ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SCO}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = ६५ (१९.१ षटके) | runs1 = [[आइल्सा लिस्टर]] २१ (१३) | wickets1 = [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] ३/३ (३.१ षटके) | score2 = ६६/२ (१०.२ षटके) | runs2 = [[नत्ताकन चांतम]] २६ (२४) | wickets2 = [[अब्ताहा मकसूद]] १/८ (१ षटक) | result = थायलंडने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384545.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क मार्शालकरवीर्ड]], [[उट्रेच]] | umpires = नितीन बैठी (नेदरलँड) आणि मौलिक प्रभुदेसाई (नेदरलँड) | motm = [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] (थायलंड) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = डार्सी कार्टर आणि नायमा शेख (स्कॉटलंड) या दोघांनीही त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ११ जुलै २०२३ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|THA}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = ९२ (१९.५ षटके) | runs1 = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] १८ (१७) | wickets1 = [[आयरिस झ्विलिंग]] २/१३ (४ षटके) | score2 = ९५/४ (१८.१ षटके) | runs2 = [[हेदर सीगर्स]] ४९[[नाबाद|*]] (५१) | wickets2 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] १/१४ (४ षटके) | result = नेदरलँडने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384546.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क मार्शालकरवीर्ड]], [[उट्रेच]] | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड) आणि मार्टिन हॅनकॉक (नेदरलँड) | motm = [[हेदर सीगर्स]] (नेदरलँड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = फेबे मोल्केनबोअर (नेदरलँड) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १२ जुलै २०२३ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SCO}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = ११०/८ (२० षटके) | runs1 = डार्सी कार्टर ५३[[नाबाद|*]] (५२) | wickets1 = [[एव्हा लिंच]] २/१३ (४ षटके) | score2 = १०४/८ (२० षटके) | runs2 = स्टेरे कॅलिस २९ (२८) | wickets2 = हॅना रेनी ३/१५ (४ षटके) | result = स्कॉटलंडने ६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384547.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क मार्शालकरवीर्ड]], [[उट्रेच]] | umpires = नितीन बैठी (नेदरलँड) आणि मौलिक प्रभुदेसाई (नेदरलँड) | motm = डार्सी कार्टर (स्कॉटलंड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १३ जुलै २०२३ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|THA}} | team2 = {{crw|SCO}} | score1 = १०२/६ (२० षटके) | runs1 = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] २८ (३२) | wickets1 = [[कॅथ्रिन ब्राइस]] ३/२१ (४ षटके) | score2 = १०६/४ (१७.४ षटके) | runs2 = [[सॅरा ब्राइस]] ३६ (३४) | wickets2 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] २/१६ (४ षटके) | result = स्कॉटलंडने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384548.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क मार्शालकरवीर्ड]], [[उट्रेच]] | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड) आणि मौलिक प्रभुदेसाई (नेदरलँड) | motm = [[कॅथ्रिन ब्राइस]] (स्कॉटलंड) | toss = स्कॉटलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १४ जुलै २०२३ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = ७५ (१७.५ षटके) | runs1 = स्टेरे कॅलिस ५१[[नाबाद|*]] (४९) | wickets1 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] ५/८ (३.५ षटके) | score2 = ७६/२ (१३.३ षटके) | runs2 = सुवानन खियाओतो २८ (३०) | wickets2 = मिकी झविलिंग १/११ (१ षटके) | result = थायलंडने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384549.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क मार्शालकरवीर्ड]], [[उट्रेच]] | umpires = नितीन बाठी (नेदरलँड्स) आणि पिम व्हॅन लिम्ट (नेदरलँड) | motm = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] (थायलंड) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] (थायलंड) ने तिची पहिली हॅटट्रिक (चार चेंडूत चार बळी) आणि टी२०आ मध्ये पाच बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/thailand-bounces-back-in-t20i-against-the-netherlands/ |title=Thailand bounces back in T20I against the Netherlands |work=Royal Dutch Cricket Association |access-date=14 July 2023 |archive-date=2023-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208185113/https://www.kncb.nl/en/news/thailand-bounces-back-in-t20i-against-the-netherlands/ |url-status=dead }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १५ जुलै २०२३ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SCO}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = ७९ (१८.५ षटके) | runs1 = डार्सी कार्टर २४ (२२) | wickets1 = [[रॉबिन रियकी]] ४/११ (४ षटके) | score2 = ८०/३ (१७ षटके) | runs2 = [[हेदर सीगर्स]] ४०[[नाबाद|*]] (४९) | wickets2 = [[कॅथ्रिन ब्राइस]] २/१४ (४ षटके) | result = नेदरलँडने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384550.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क मार्शालकरवीर्ड]], [[उट्रेच]] | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड) आणि मार्टिन हॅनकॉक (नेदरलँड) | motm = [[रॉबिन रियकी]] (नेदरलँड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२३ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 4bdn4law7dyfcsr1d9rztvivvxxr1gj 0 340836 2686830 2673529 2026-05-31T02:19:07Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686830 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket series | series = २०२३ नेपाळ टी२०आ तिरंगी मालिका | date = १८-२७ ऑक्टोबर २०२३ | place = [[नेपाळ]] | image = | result = {{cricon|UAE}}ने ही स्पर्धा जिंकली. | player of series = {{cricon|NEP}} [[करण केसी]] | team1 = {{cr|HK}} | team2 = {{cr|NEP}} | team3 = {{cr|UAE}} | captain1 = [[निजाकत खान]] | captain2 = [[रोहित पौडेल]] | captain3 = [[मुहम्मद वसीम (क्रिकेटर)|मुहम्मद वसीम]] | runs1 = [[बाबर हयात]] (१५१) | runs2 = [[आसिफ शेख]] (१५४) | runs3 = [[बसिल हमीद]] (१५९) | wickets1 = [[एहसान खान]] (५) | wickets2 = [[करण केसी]] (१०) | wickets3 = [[झहूर खान]] (६) | previous = [[२०२१-२२ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२१-२२]] | next = }} '''२०२३ नेपाळ तिरंगी मालिका'''<ref>{{Cite tweet|number=1714496819747856505|user=CricketNep|title=Dashain is not the only festival in the country; the cricketing fiesta begins today as we are all set for the Dabur Honey Nepal T20I Triangular Series!|access-date=19 October 2023}}</ref> ही एक ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा होती, जी ऑक्टोबर २०२३ मध्ये नेपाळ येथे झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.cricnepal.com/nepal-to-host-a-tri-series-ahead-of-t20-world-cup-asia-qualifier |title=Nepal to host a Tri-series ahead of T20 World Cup Asia Qualifier |work=Cricnepal |access-date=11 October 2023}}</ref> नेपाळ, हाँगकाँग आणि संयुक्त अरब अमिराती हे सहभागी संघ होते.<ref>{{cite web|url=https://english.onlinekhabar.com/t20i-triangular-series-fixtures.html |title=T20I Triangular Series: Nepal, UAE and Hong Kong to test themselves before T20 World Cup Qualifier |work=Online Khabar |access-date=11 October 2023}}</ref> ही स्पर्धा [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|आशिया विश्वचषक पात्रता]] स्पर्धेच्या तीनही संघांच्या तयारीचा भाग होती.<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/cricket/2023/10/16/cricket-association-of-nepal-announces-squad-for-triangular-series |title=Nepal announce final squad for T20I Tri-series |work=The Kathmandu Post |access-date=17 October 2023}}</ref> ही स्पर्धा दुहेरी राऊंड-रॉबिन स्वरूपात खेळली गेली,<ref>{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/sports/nepal-to-host-tri-nations-t20-series-next-month |title=Nepal to host Tri-Nations T20 Series next month |work=The Himalayan Times |access-date=11 October 2023}}</ref> त्यानंतर आघाडीच्या दोन संघामध्ये अंतिम सामना खेळला गेला.<ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/nepal-hong-kong-uae-t20i-tri-series/ |title=Cricket Nepal to host UAE and Hong Kong Men for T20 International series in October 2023 |work=Czarsportz |access-date=11 October 2023}}</ref> गट सामने कागेश्वरी-मनोहरा येथील मुलपाणी क्रिकेट स्टेडियमवर खेळले गेले<ref>{{cite web|url=https://www.cricnepal.com/nepal-announces-the-18-man-squad-for-tri-series |title=Nepal announces 18-man squad for T20I Tri-Series |work=Cricnepal |access-date=17 October 2023}}</ref> आणि अंतिम सामना कीर्तिपूर येथील त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदानावर खेळला गेला.<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/cricket/2023/10/13/sandeep-lamichhane-withdraws-his-name-from-upcoming-trilateral-t20-series |title=Lamichhane pulls out of Nepal Tri-series |work=The Kathmandu Post |access-date=17 October 2023}}</ref> यूएईने फायनलमध्ये नेपाळचा ६ गडी राखून पराभव केला.<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/cricket/2023/10/27/uae-win-nepal-tri-nation-t20i-series-title |title=Nepal lose T20I Tri-Nation Series to UAE |work=Kathmandu Post |access-date=28 October 2023}}</ref> नेपाळच्या करण केसीला स्पर्धेतील सर्वोत्तम खेळाडू म्हणून गौरविण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://english.onlinekhabar.com/t20i-triangular-series-final-nep-uae.html |title=T20I Triangular Series: UAE beat Nepal in the final |work=Online Khabar |access-date=27 October 2023}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|HK}}<ref>{{cite web |url=https://www.hkcricket.org/news/hong-kong-china-mens-squad-for-icc-mens-t20-world-cup-asia-qualifier-announced |title=Hong Kong, China Men’s Squad for ICC Men's T20 World Cup Asia Qualifier Announced! HK Cricket |work=Cricket Hong Kong |access-date=18 October 2023 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024042310/https://www.hkcricket.org/news/hong-kong-china-mens-squad-for-icc-mens-t20-world-cup-asia-qualifier-announced |url-status=dead }}</ref> ! {{cr|NEP}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/CricketAssociationOfNepalOfficial.CAN/posts/pfbid0YNMJrS1D4jVxgpssn6ievfViSa4JzGpFDUF3hhRYuqsxJzezS48EvgnuDFmDAoxsl |title=Nepal's 18 member team for the Nepal T20I Triangular Series |work=Cricket Association of Nepal |via=Facebook |access-date=16 October 2023}}</ref> ! {{cr|UAE}}<ref>{{cite web |url=https://emiratescricket.com/news-detail/7LV65xYRdGRybDzOWg4A |title=UAE, Hong Kong and hosts Nepal to play T20I tri-series from today |work=Emirates Cricket |access-date=18 October 2023 |archive-date=2024-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215160449/https://www.emiratescricket.com/news-detail/7LV65xYRdGRybDzOWg4A |url-status=dead }}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[निजाकत खान]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[झीशान अली]] * [[हरून अर्शद]] * [[मार्टिन कोएत्झी]] * [[मोहम्मद गझनफर]] * [[आदित गोरावारा]] * [[बाबर हयात]] * [[राग कपूर]] * [[एजाज खान]] * [[एहसान खान]] * [[स्कॉट मॅकेचनी]] * [[यासिम मुर्तझा]] * [[अंशुमन रथ]] * [[नसरुल्ला राणा]] * [[आयुष शुक्ला]] | * [[रोहित पौडेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[आसिफ शेख]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] * [[लोकेश बाम]] * [[कुशल भुर्टेल]] * [[विनोद भंडारी]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अविनाश बोहरा]] * [[सागर धकल]] * [[मौसोम धकाल]] * [[प्रतिश जीसी]] * [[गुलसन झा]] * [[संदीप जोरा]] * [[सोमपाल कामी]] * [[करण के.सी.]] * [[कुशल मल्ल]] * [[ललित राजबंशी]] * सूर्य तामांग * [[विवेक यादव]] | * [[मुहम्मद वसीम (क्रिकेटर)|मुहम्मद वसीम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * मोहम्मद फराजुद्दीन * जश ग्यानानी * [[बसिल हमीद]] * [[मुहम्मद जवादुल्लाह]] * निलंश केसवानी * [[आयान अफजल खान]] * [[आसिफ खान]] * [[झहूर खान]] * [[अली नसीर]] * [[अकिफ राजा]] * खालिद शाह ([[यष्टिरक्षक]]) * [[आलिशान शराफु]] * [[आर्यांश शर्मा]] * [[संचित शर्मा]] * [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दिकी]] |} ==राउंड रॉबिन== ===गुण सारणी=== {{२०२३ नेपाळ टी२०आ तिरंगी मालिका गुणफलक}}स्रोत:[https://www.espncricinfo.com/series/nepal-tri-nation-t20i-series-2023-24-1403272/points-table-standings ईएसपीएन क्रिकइन्फो]<br />{{color box|#cfc}} [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्या]]साठी पात्र ===फिक्स्चर=== {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑक्टोबर २०२३ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १४०/७ (२० षटके) | runs1 = [[बसिल हमीद]] ५१ (३८) | wickets1 = [[करण केसी]] ३/१९ (४ षटके) | score2 = १४४/३ (१८.५ षटके) | runs2 = [[रोहित पौडेल]] ५१[[नाबाद|*]] (४०) | wickets2 = निलंश केसवानी १/२७ (४ षटके) | result = नेपाळ ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403288.html धावफलक] | venue = मुलपाणी क्रिकेट स्टेडियम, कागेश्वरी-मनोहरा | umpires = विनय कुमार झा (नेपाळ) आणि दुर्गा सुबेदी (नेपाळ) | motm = [[रोहित पौडेल]] (नेपाळ) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = या ठिकाणी खेळला जाणारा हा पहिला टी२०आ सामना होता.<ref>{{cite web|url=https://www.cricnepal.com/mulpani-cricket-ground-set-to-host-the-first-t20i-match |title=Mulpani Cricket Ground set to host the first-ever T20I match |work=Cricnepal |access-date=18 October 2023}}</ref> * [[मौसोम धकाल]] (नेपाळ) आणि खालिद शाह (यूएई) या दोघांनीही टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १९ ऑक्टोबर २०२३ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HK}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = ९४ (१९.३ षटके) | runs1 = [[यासिम मुर्तझा]] ३६ (३६) | wickets1 = [[करण केसी]] ४/१५ (४ षटके) | score2 = ९९/४ (१३.५ षटके) | runs2 = [[आसिफ शेख]] ४२ (३४) | wickets2 = [[एहसान खान]] ३/१० (४ षटके) | result = नेपाळने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403289.html धावफलक] | venue = मूलपाणी क्रिकेट स्टेडियम, कागेश्वरी-मनोहरा | umpires = संजय गुरुंग (नेपाळ) आणि विनय कुमार झा (नेपाळ) | motm = [[करण केसी]] (नेपाळ) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मार्टिन कोएत्झी (हाँगकाँग) यांनी त्याचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २१ ऑक्टोबर २०२३ | time = ११:०० | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|HK}} | score1 = २१३/६ (२० षटके) | runs1 = [[कुशल मल्ल]] ९२ (४१) | wickets1 = [[हरुन अर्शद]] २/३९ (४ षटके) | score2 = १३४/८ (२० षटके) | runs2 = [[अंशुमन रथ]] ४५ (४२) | wickets2 = [[ललित राजबंशी]] २/१८ (३ षटके) | result = नेपाळने ७९ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403290.html धावफलक] | venue = मूलपाणी क्रिकेट स्टेडियम, कागेश्वरी-मनोहरा | umpires = संजय गुरुंग (नेपाळ) आणि दुर्गा सुबेदी (नेपाळ) | motm = [[कुशल मल्ल]] (नेपाळ) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[प्रतिश जीसी]] (नेपाळ) ने टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २२ ऑक्टोबर २०२३ | time = ११:०० | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|HK}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १४९/५ (२० षटके) | runs1 = [[बाबर हयात]] ६६ (४५) | wickets1 = [[झहूर खान]] ३/२१ (४ षटके) | score2 = १५३/४ (१८ षटके) | runs2 = [[मुहम्मद वसीम (क्रिकेटर)|मुहम्मद वसीम]] ४० (१७) | wickets2 = [[यासिम मुर्तझा]] २/२० (४ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403291.html धावफलक] | venue = मूलपाणी क्रिकेट स्टेडियम, कागेश्वरी-मनोहरा | umpires = विनय कुमार झा (नेपाळ) आणि दुर्गा सुबेदी (नेपाळ) | motm = [[झहूर खान]] (यूएई) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = जश ग्यानानी (यूएई) यांनी त्याचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २३ ऑक्टोबर २०२३ | time = ११:०० | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १६४/७ (२० षटके) | runs1 = [[बसिल हमीद]] ४५ (१९) | wickets1 = [[अविनाश बोहरा]] २/२८ (४ षटके) | score2 = १६५/५ (१९.२ षटके) | runs2 = [[आसिफ शेख]] ६२ (५०) | wickets2 = मुहम्मद जवादुल्ला २/२७ (४ षटके) | result = नेपाळ ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403292.html धावफलक] | venue = मूलपाणी क्रिकेट स्टेडियम, कागेश्वरी-मनोहरा | umpires = संजय गुरुंग (नेपाळ) आणि दुर्गा सुबेदी (नेपाळ) | motm = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] (नेपाळ) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २५ ऑक्टोबर २०२३ | time = १३:०० | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|HK}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = २१२/३ (२० षटके) | runs1 = मार्टिन कोएत्झी ८६ (५५) | wickets1 = निलंश केसवानी १/१३ (४ षटके) | score2 = १४३/५ (२० षटके) | runs2 = खालिद शाह ३५ (२५) | wickets2 = [[यासिम मुर्तझा]] १/९ (४ षटके) | result = हाँगकाँगने ६९ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403293.html धावफलक] | venue = मूलपाणी क्रिकेट स्टेडियम, कागेश्वरी-मनोहरा | umpires = संजय गुरुंग (नेपाळ) आणि दुर्गा सुबेदी (नेपाळ) | motm = [[बाबर हयात]] (हाँगकाँग) | toss = हाँगकाँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==अंतिम सामना== {{Single-innings cricket match | date = २७ ऑक्टोबर २०२३ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १६२/८ (२० षटके) | runs1 = [[कुशल भुर्टेल]] ५० (२९) | wickets1 = आयान अफजल खान ३/१९ (४ षटके) | score2 = १६७/६ (१९.५ षटके) | runs2 = [[मुहम्मद वसीम (क्रिकेटर)|मुहम्मद वसीम]] ४५ (२२) | wickets2 = [[गुलसन झा]] २/१९ (३ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403294.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], कीर्तिपूर | umpires = विनय कुमार झा (नेपाळ) आणि दुर्गा सुबेदी (नेपाळ) | motm = आयान अफजल खान (यूएई) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/nepal-tri-nation-t20i-series-2023-24-1403272 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२३-२४}} [[वर्ग:इ.स. २०२३ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:नेपाळमधील क्रिकेट]] nh4qfq22gj40t5gxe3qhn8n0phspkcw 0 344588 2686833 2682002 2026-05-31T02:38:49Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686833 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket series | series = २०२४ नेपाळ तिरंगी मालिका | partof = [[२०२३-२०२७ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] | date = १५-२५ फेब्रुवारी २०२४ | team1 = {{cr|NAM}} | team2 = {{cr|NEP}} | team3 = {{cr|NED}} | captain1 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] | captain2 = [[रोहित पौडेल]] | captain3 = [[स्कॉट एडवर्ड्स (क्रिकेटर)|स्कॉट एडवर्ड्स]] | runs1 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] (८५)<br/>[[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] (८५) | runs2 = [[आसिफ शेख]] (१३३) | runs3 = [[मॅक्स ओ'डौड]] (१०७) | wickets1 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] (१२) | wickets2 = [[कुशल भुर्टेल]] (७) | wickets3 = [[आर्यन दत्त]] (११) | previous = | next = [[२०२४ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (फेरी २)|युएई २०२४]] }} '''२०२४ नेपाळ तिरंगी मालिका''' ही [[२०२३-२०२७ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] क्रिकेट स्पर्धेची पहिली फेरी नेपाळमध्ये फेब्रुवारी २०२४ मध्ये झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=International Cricket Council |date=13 February 2024 |access-date=13 February 2024 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> त्रिदेशीय मालिका [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया]], [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]] आणि [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेदरलँड्स]]च्या पुरुष राष्ट्रीय संघांनी लढवली होती. <ref>{{cite web|url=https://namibiadailynews.info/icc-cricket-world-cup-league-2-to-kick-off-in-nepal/ |title=ICC Cricket World Cup League 2 to Kick Off in Nepal |work=Namibia Daily News |date=2 December 2023 |access-date=2 December 2023}}</ref> सामने [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) सामने खेळले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.net/nepal-to-kick-off-new-icc-league-2-cycle-at-home/ |title=Nepal to kick off new ICC League 2 cycle at home |work=Hamro Khelkud |date=December 2023 |access-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricnepal.com/nepal-to-play-tri-series-against-netherlands-and-namibia-in-february |title=Nepal to play Tri-series against Netherlands and Namibia in February |work=Cricnepal |date=December 2023 |access-date=1 December 2023}}</ref> एकदिवसीय मालिकेनंतर, तिन्ही पक्ष [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) तिरंगी मालिका देखील खेळतील.<ref>{{cite web|url=https://www.namibian.com.na/full-programme-ahead-for-the-eagles/ |title=Full programme ahead for the Eagles |work=The Namibian |date=16 December 2023 |access-date=16 December 2023}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{cr|NAM}}<ref>{{cite tweet |title=RICHELIEU EAGLES SQUAD. Sending our best wishes to the Eagles as they soar high in Nepal against the host and the Netherlands! |number=1757007136666632435 |access-date=12 February 2024 |user=CricketNamibia1}}</ref> !{{cr|NEP}}<ref>{{cite web |title=Nepal's two different squads announced for Canada and CWC League 2 series |url=https://www.cricnepal.com/nepals-two-different-squads-announced-for-canada-and-cwc-league-2-series |access-date=4 February 2024 |work=Cricnepal|date=4 February 2024 }}</ref><ref>{{cite web |title=CAN unveils updated squad for CWC League 2 series |url=https://www.cricnepal.com/can-unveils-updated-squad-for-cwc-league-2-tri-series |access-date=14 February 2024 |work=Cricnepal|date=14 February 2024 }}</ref> !{{cr|NED}}<ref>{{cite web |title=Dutch men's cricket team to visit Nepal |url=https://www.kncb.nl/en/news/dutch-mens-cricket-team-to-visit-nepal/ |access-date=9 February 2024 |work=Royal Dutch Cricket Association }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |- style="vertical-align:top" | * [[गेरहार्ड इरास्मस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[जेजे स्मित]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * [[जॅक ब्रासेल]] * [[निको डेव्हिन]] * [[शॉन फौचे]] * [[जॅन फ्रायलिंक]] * [[झेन ग्रीन]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[जीन-पेरी कोत्झे]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[मलान क्रुगर]] * [[मायकेल व्हान लिंगेन]] * [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] * [[टांगेनी लुंगामेनी]] * [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] * [[बेन शिकोंगो]] * [[रुबेन ट्रम्पलमान]] | * [[रोहित पौडेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[दिपेंद्र सिंह ऐरी]] * [[कुशल भुर्टेल]] * <s>[[रिजन ढकल]]</s> * [[गुलशन झा]] * [[देव खनाल]] * [[सोमपाल कामी]] * [[करण के.सी.]] * [[कुशल मल्ल]] * [[ललित राजबंशी]] * [[पवन सराफ]] * [[अनिल शाह]] ([[यष्टिरक्षक]]) * <s>[[अर्जुन सौद]] ([[यष्टिरक्षक]])</s> * [[भीम शर्की]] * [[आरिफ शेख]] * [[आसिफ शेख]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[सूर्या तमांग]] | * [[स्कॉट एडवर्ड्स (क्रिकेटर)|स्कॉट एडवर्ड्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * [[शारिझ अहमद]] * [[वेस्ली बारेसी]] * [[नोहा क्रोस]] * [[मॅक्स ओ'डौड]] * [[आर्यन दत्त]] * ऑलिव्हियर एलेनबास * [[सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट (क्रिकेटर)|सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट]] * [[व्हिव्हियन किंग्मा]] * [[काइल क्लेन]] * [[बास डी लिड]] * [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] * [[रोलॉफ व्हान देर मर्व]] * [[तेजा निदामनुरु]] * [[विक्रमजीत सिंग]] |} नेपाळने या मालिकेसाठी [[प्रतिस जीसी]], [[देव खनाल]], [[अनिल शाह]] आणि [[विवेक यादव]] यांचीही नावे राखून ठेवली आहेत.<ref>{{cite web |title=CAN reveals Nepali squad for ICC Men's CWC League 2 and Nepal-Canada bilateral series |url=https://english.khabarhub.com/2024/04/339036/ |access-date=4 February 2024 |work=Khabarhub}}</ref> मालिका सुरू होण्यापूर्वी, देव खनाल आणि अनिल शाह यांच्याऐवजी नेपाळ संघात [[रिजन ढकल]] आणि [[अर्जुन सौद]] यांची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite tweet |number=1757586135998484505 |user=CricketNep |title=Nepal's squad is geared up and ready for action! Lock in the dates as we take on Netherlands and Namibia in the kickoff of ICC Men's CWC League 2 starting Feb 15th |date=14 February 2024}}</ref> ==एकदिवसीय मालिका== ====पहिला एकदिवसीय==== {{Single-innings cricket match | date = १५ फेब्रुवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १३२ (४१.१ षटके) | runs1 = [[भीम शर्की]] ४४ (८६) | wickets1 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] ५/२८ (८.१ षटके) | score2 = १३४/६ (३३.१ षटके) | runs2 = [[जॅन फ्रायलिंक]] ३४ (५३) | wickets2 = [[सोमपाल कामी]] ३/३२ (७ षटके) | result = नामिबिया ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420529.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[गेरहार्ड इरास्मस]] (नामिबिया) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = जॅक ब्रासेल (नामिबिया) यांनी वनडे पदार्पण केले. * [[गेरहार्ड इरास्मस]] (नामिबिया) ने एकदिवसीय सामन्यात पहिले पाच बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://kathmandupost.com/cricket/2024/02/15/nepal-set-133-run-target-against-namibia-as-batting-lineup-crumbles |title=Nepal set 133-run target against Namibia as batting lineup crumbles |work=The Kathmandu Post |access-date=15 February 2024}}</ref> }} ====दुसरा एकदिवसीय==== {{Single-innings cricket match | date = १७ फेब्रुवारी २०२४ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १३७ (३९ षटके) | runs1 = [[स्कॉट एडवर्ड्स (क्रिकेटर)|स्कॉट एडवर्ड्स]] ३३ (४९) | wickets1 = [[कुशल भुर्टेल]] ४/२० (७ षटके) | score2 = १४१/१ (१५.२ षटके) | runs2 = [[अनिल शाह]] ५७[[नाबाद|*]] (३६) | wickets2 = [[व्हिव्हियन किंग्मा]] १/२८ (३ षटके) | result = नेपाळने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420530.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[कुशल भुर्टेल]] (नेपाळ) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = काइल क्लेन आणि मायकेल लेविट (नेदरलँड्स) या दोघांनीही वनडे पदार्पण केले. }} ====तिसरा एकदिवसीय==== {{Single-innings cricket match | date = १९ फेब्रुवारी २०२४ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १२३ (३५.१ षटके) | runs1 = [[जेजे स्मिट]] २६ (४६) | wickets1 = [[आर्यन दत्त]] ६/३४ (९ षटके) | score2 = १२४/३ (२७.२ षटके) | runs2 = [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] ५७ (८१) | wickets2 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] ३/२३ (७ षटके) | result = नेदरलँड ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420531.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = [[आर्यन दत्त]] (नेदरलँड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[आर्यन दत्त]] (नेदरलँड) ने एकदिवसीय सामन्यात पहिले पाच बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/dutch-cricketers-bounce-back-with-brilliant-win-over-namibia/ |title=Dutch cricketers bounce back with brilliant win over Namibia |work=Royal Dutch Cricket Federation |access-date=19 February 2024 |archive-date=2024-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219101847/https://www.kncb.nl/en/news/dutch-cricketers-bounce-back-with-brilliant-win-over-namibia/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/129543/netherlands-bounce-back-in-league-2-to-trounce-namibia |title=Netherlands bounce back in League 2 to trounce Namibia |work=Cricbuzz |access-date=19 February 2023}}</ref> * आर्यन दत्तची गोलंदाजी पुरुषांच्या एकदिवसीय सामन्यांमध्ये नेदरलँडसाठी सर्वोत्तम होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-cricket-world-cup-league-2/news/dutchman-dutt-breaks-records-as-spinner-knocks-over-namibia-in-nepal |title=Dutchman Dutt breaks records as spinner knocks over Namibia in Nepal |work=International Cricket Council |access-date=19 February 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://emergingcricket.com/events/cwc-leagues/cwc-league-2/six-for-dutt-spearheads-a-dutch-revival/ |title=Six-for Dutt spearheads a Dutch revival |work=Emerging Cricket |access-date=19 February 2024}}</ref> }} ====चौथी वनडे==== {{Single-innings cricket match | date = २१ फेब्रुवारी २०२४ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १६८ (३७.१ षटके) | runs1 = [[आसिफ शेख]] ५८ (६४) | wickets1 = [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] ४/३१ (१० षटके) | score2 = १७२/८ (४० षटके) | runs2 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] ५२ (५६) | wickets2 = [[कुशल भुर्टेल]] ३/२८ (५ षटके) | result = नामिबिया २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420532.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] (नामिबिया) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====पाचवी वनडे==== {{Single-innings cricket match | date = २३ फेब्रुवारी २०२४ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = २०३ (४१.३ षटके) | runs1 = [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] ४९ (४३) | wickets1 = [[व्हिव्हियन किंग्मा]] ३/१९ (६.३ षटके) | score2 = १७९ (४३.५ षटके) | runs2 = [[नोहा क्रोस]] ४६[[नाबाद|*]] (५६) | wickets2 = [[जॅन फ्रायलिंक]] ३/२२ (५.५ षटके) | result = नामिबिया २४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420533.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[विनय कुमार झा]] (नेपाळ) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) | motm = [[जॅन फ्रायलिंक]] (नामिबिया) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = ओल्या मैदानामुळे सामना ४५ षटके प्रति बाजूने करण्यात आला. | notes = [[मलान क्रुगर]] (नामिबिया) यांनी वनडे पदार्पण केले. }} ====सहावी वनडे==== {{Single-innings cricket match | date = २५ फेब्रुवारी २०२४ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १७२ (४९.३ षटके) | runs1 = [[कुशल भुर्टेल]] ६६ (९३) | wickets1 = [[आर्यन दत्त]] ३/१६ (१० षटके) | score2 = १७३/२ (३७.५ षटके) | runs2 = [[विक्रमजीत सिंग]] ५८[[नाबाद|*]] (९२) | wickets2 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] १/३० (१० षटके) | result = नेदरलँड्स ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420534.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[विनय कुमार झा]] (नेपाळ) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[विक्रमजीत सिंग]] (नेदरलँड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==टी२०आ मालिका== {{main|२०२४ नेपाळ टी२०आ तिरंगी मालिका}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ (सीडब्ल्यूसीएल२)] * [https://www.espncricinfo.com/series/nepal-tri-nation-t20i-series-feb-2024-2023-24-1422034 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ (टी२०आ मालिका)] {{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२३-२४}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग: पुरुष क्रिकेट]] [[वर्ग:२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|१]] jbkhnnhzozhtgjnaibz9j8qzn8r36by 0 345319 2686832 2682001 2026-05-31T02:36:54Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686832 wikitext text/x-wiki '''२०२४ नेपाळ तिरंगी मालिका''' ही [[२०२३-२०२७ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] [[क्रिकेट]] स्पर्धेची पहिली फेरी नेपाळमध्ये फेब्रुवारी २०२४ मध्ये झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=International Cricket Council |date=13 February 2024 |access-date=13 February 2024 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> त्रिदेशीय मालिका [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया]], [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]] आणि [[नेदरलँड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेदरलँड]]च्या पुरुष राष्ट्रीय संघांनी लढवली होती.<ref>{{cite web|url=https://namibiadailynews.info/icc-cricket-world-cup-league-2-to-kick-off-in-nepal/ |title=ICC Cricket World Cup League 2 to Kick Off in Nepal |work=Namibia Daily News |date=2 December 2023 |access-date=2 December 2023}}</ref> सामने [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) दर्जा असलेले खेळले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.net/nepal-to-kick-off-new-icc-league-2-cycle-at-home/ |title=Nepal to kick off new ICC League 2 cycle at home |work=Hamro Khelkud |date=December 2023 |access-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricnepal.com/nepal-to-play-tri-series-against-netherlands-and-namibia-in-february |title=Nepal to play Tri-series against Netherlands and Namibia in February |work=Cricnepal |date=December 2023 |access-date=1 December 2023}}</ref> एकदिवसीय मालिकेनंतर, तिन्ही पक्षांनी [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) तिरंगी मालिका खेळली.<ref>{{cite web|url=https://www.namibian.com.na/full-programme-ahead-for-the-eagles/ |title=Full programme ahead for the Eagles |work=The Namibian |date=16 December 2023 |access-date=16 December 2023}}</ref> नेदरलँड्सने फायनलमध्ये नेपाळचा ४ गडी राखून पराभव केला.<ref>{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/sports/netherlands-beats-nepal-to-win-tri-nation-t20-intl-series-title |title=Netherlands beats Nepal to win Tri-nation T20 Int'l series title |work=The Himalayan |date=5 March 2024 |access-date=5 March 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/cricket/2024/03/05/netherlands-defeat-nepal-by-four-wickets-to-clinch-tri-nation-t20i-series-title |title=Nepal lose tri-nation series trophy to the Netherlands |work=Kathmandu Post |date=5 March 2024 |access-date=5 March 2024}}</ref> ==लीग २ मालिका== {{main|२०२४ नेपाळ तिरंगी मालिका (फेरी १)}} ==टी२०आ मालिका== {{Infobox cricket series | series = २०२४ नेपाळ टी२०आ तिरंगी मालिका | partof = | image = | image_size = 150px | result = {{cr|NED}}ने स्पर्धा जिंकली | player of series = {{flagicon|NED}} [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] | date = २७ फेब्रुवारी – ५ मार्च २०२४ | team1 = {{cr|NAM}} | team2 = {{cr|NEP}} | team3 = {{cr|NED}} | captain1 = [[गेरहार्ड इरास्मस]]<ref name="GE" group="n">[[जेजे स्मित]]ने टी२०आ मालिकेतील त्यांच्या सर्व सामन्यांमध्ये नामिबियाचे नेतृत्व केले.</ref> | captain2 = [[रोहित पौडेल]] | captain3 = [[स्कॉट एडवर्ड्स (क्रिकेटर)|स्कॉट एडवर्ड्स]] | runs1 = [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] (१४६) | runs2 = [[रोहित पौडेल]] (१७३) | runs3 = [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] (२४७) | wickets1 = [[रुबेन ट्रम्पलमान]] (७) | wickets2 = [[कुशल मल्ल]] (७) | wickets3 = [[व्हिव्हियन किंग्मा]] (६)<br />[[टिम व्हान देर गुग्टेन]] (६) | previous = [[२०२३ नेपाळ टी२०आ तिरंगी मालिका|२०२३]] | next = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{cr|NAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.cricketnamibia.com/richelieu-eagles-resume-play-in-cwc-league-2-games-against-nepal-netherlands/ |title=Richelieu Eagles resume play in CWC League 2 games against Nepal & Netherlands |work=Cricket Namibia |date=11 February 2024 |access-date=21 February 2024}}</ref> !{{cr|NEP}}<ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/nepals-squad-revealed-for-t20i-tri-series |title=Nepal’s squad revealed for T20I Tri-Series |work=Cricnepal |access-date=25 February 2024}}</ref> !{{cr|NED}}<ref>{{cite web |title= Netherlands and Namibia to tour Nepal for ODIs and T20Is |url=https://www.espncricinfo.com/story/netherlands-and-namibia-to-tour-nepal-for-odis-and-t20is-1420490 |access-date=10 February 2024 |work=ESPNcricinfo}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[गेरहार्ड इरास्मस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[जेजे स्मित]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * [[पीटर-डॅनियल ब्लिग्नॉट]] * [[जॅक ब्रासेल]] * [[निको डेव्हिन]] * [[शॉन फौचे]] * [[जॅन फ्रायलिंक]] * [[झेन ग्रीन]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[जीन-पेरी कोत्झे]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[मलान क्रुगर]] * [[मायकेल व्हान लिंगेन]] * [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] * [[टांगेनी लुंगामेनी]] * [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] * [[बेन शिकोंगो]] * [[रुबेन ट्रम्पलमान]] | * [[रोहित पौडेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[दिपेंद्र सिंग ऐरी]] * [[अविनाश बोहरा]] * [[विनोद भंडारी]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[कुशल भुर्टेल]] * [[सागर धकल]] * [[प्रतिश जीसी]] * [[गुलसन झा]] * [[संदीप जोरा]] * [[करण के.सी.]] * [[राशिद खान (नेपाळी क्रिकेटपटू)|राशिद खान]] * [[सोमपाल कामी]] * [[कुशल मल्ल]] * [[ललित राजबंशी]] * [[आरिफ शेख]] * [[आसिफ शेख]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अनिल शाह]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[विवेक यादव]] | * [[स्कॉट एडवर्ड्स (क्रिकेटर)|स्कॉट एडवर्ड्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * [[शारिझ अहमद]] * [[वेस्ली बारेसी]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[नोहा क्रोस]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[आर्यन दत्त]] * [[सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट (क्रिकेटर)|सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट]] * [[व्हिव्हियन किंग्मा]] * [[फ्रेड क्लासेन]] * [[काइल क्लेन]] * [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] * [[तेजा निदामनुरु]] * [[मॅक्स ओ'दाऊद]] * [[विक्रमजीत सिंग]] * [[टिम व्हान देर गुग्टेन]] * [[रोलॉफ व्हान देर मर्व]] |} नेदरलँड्सने देखील या मालिकेसाठी राखीव खेळाडू म्हणून [[डॅनियल डोरम]]चे नाव घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/nieuws/nederlands-mannencricketteam-naar-nepal/ |title=Nederlands mannencricketteam naar Nepal |trans-title=Dutch men's cricket team to Nepal |work=Royal Dutch Cricket Association |language=Dutch |access-date=9 February 2024 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228222319/https://www.kncb.nl/nieuws/nederlands-mannencricketteam-naar-nepal/ |url-status=dead }}</ref> ===राउंड-रॉबिन=== ====गुण सारणी==== {{२०२४ नेपाळ टी२०आ तिरंगी मालिका गुणफलक}} स्रोत:[https://www.espncricinfo.com/series/nepal-tri-nation-t20i-series-feb-2024-2023-24-1422034/points-table-standings ईएसपीएन क्रिकइन्फो]<br />{{color box|#cfc}} [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्या]]साठी पात्र ====फिक्स्चर==== {{Single-innings cricket match | date = २७ फेब्रुवारी २०२४ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = २०६/४ (२० षटके) | runs1 = [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] १०१ (३६) | wickets1 = [[रोहित पौडेल]] २/३० (४ षटके) | score2 = १८६ (१८.५ षटके) | runs2 = [[दिपेंद्र सिंग ऐरी]] ४८ (३२) | wickets2 = [[रुबेन ट्रम्पलमान]] ४/२९ (३.५ षटके) | result = नामिबिया २० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422037.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[विनय कुमार झा]] (नेपाळ) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) | motm = [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] (नामिबिया) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = पीटर-डॅनियल ब्लिग्नॉट आणि [[मलान क्रुगर]] (नामिबिया) या दोघांनीही त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. * [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] (नामिबिया) यांनी त्याचे टी२०आ मध्ये पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/namibia-jan-nicol-loftie-eaton-hits-fastest-t20i-hundred-off-33-balls-2507676-2024-02-27 |title=Namibia's Jan Nicol Loftie-Eaton scores fastest T20I hundred off 33 balls |work=India Today |access-date=27 February 2024}}</ref> ३३ चेंडूंमध्ये केलेले हे शतक [[आंतरराष्ट्रीय २०-२० सामन्यातील विक्रमांची यादी|पुरुषांच्या टी२०आ मधील हे सर्वात जलद शतक]] होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibias-jan-nicol-loftie-eaton-smashes-fastest-t20i-hundred-1422838 |title=Namibia's Loftie-Eaton smashes fastest T20I hundred |work=ESPNcricinfo |access-date=27 February 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68413224 |title=Namibia's Jan Nicol Loftie-Eaton hits fastest T20 international century off 33 balls |work=BBC Sport |access-date=27 February 2024}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २८ फेब्रुवारी २०२४ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १८४/४ (२० षटके) | runs1 = [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] ५४ (३६) | wickets1 = [[करण के.सी.]] १/२९ (३ षटके) | score2 = १८२/८ (२० षटके) | runs2 = [[दिपेंद्र सिंग ऐरी]] ६३ (३४) | wickets2 = [[सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट (क्रिकेटर)|सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट]] २/१३ (२ षटके) | result = नेदरलँड्स २ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422038.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = [[सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट (क्रिकेटर)|सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट]] (नेदरलँड) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[नोहा क्रोस]], [[सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट (क्रिकेटर)|सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट]] आणि [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] (नेदरलँड) या सर्वांनी त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २९ फेब्रुवारी २०२४ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = २४७/५ (२० षटके) | runs1 = [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] १३५ (६२) | wickets1 = [[रुबेन ट्रम्पलमान]] २/४६ (४ षटके) | score2 = १८८/७ (२० षटके) | runs2 = [[झेन ग्रीन]] ४२[[नाबाद|*]] (२०) | wickets2 = [[टिम व्हान देर गुग्टेन]] २/२६ (४ षटके) | result = नेदरलँड ५९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422039.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[विनय कुमार झा]] (नेपाळ) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] (नेदरलँड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] (नेदरलँड्स) ने त्याचे टी२०आ मध्ये पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://en.himalpress.com/michael-levitt-century-helps-the-dutch-defeat-namibia/ |title=Michael Levitt century helps the Dutch defeat Namibia |work=Himal Press |access-date=29 February 2024}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १ मार्च २०२४ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १८०/८ (२० षटके) | runs1 = [[कुशल मल्ल]] ५५[[नाबाद|*]] (३७) | wickets1 = [[बेन शिकोंगो]] ३/२८ (४ षटके) | score2 = १७७/७ (२० षटके) | runs2 = [[जेजे स्मिट]] ५० (२६) | wickets2 = [[दिपेंद्र सिंग ऐरी]] २/२९ (४ षटके) | result = नेपाळ ३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422040.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[विनय कुमार झा]] (नेपाळ) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) | motm = [[कुशल मल्ल]] (नेपाळ) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[जॅक ब्रासेल]] (नामिबिया) यांनी त्याचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २ मार्च २०२४ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १२० (१९.३ षटके) | runs1 = [[मॅक्स ओ'दाउद]] ३१ (२४) | wickets1 = [[प्रतिश जीसी]] ३/१३ (४ षटके) | score2 = १२१/४ (१५.२ षटके) | runs2 = [[रोहित पौडेल]] ४६ (३४) | wickets2 = [[व्हिव्हियन किंग्मा]] ३/१७ (४ षटके) | result = नेपाळने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422041.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = [[प्रतिश जीसी]] (नेपाळ) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[काइल क्लेन]] (नेदरलँड) यांनी त्याचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ मार्च २०२४ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = ९८/४ (१५ षटके) | runs1 = [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] ३४[[नाबाद|*]] (२९) | wickets1 = [[व्हिव्हियन किंग्मा]] १/१२ (३ षटके) | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = निकाल नाही | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422042.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[विनय कुमार झा]] (नेपाळ) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = [[शॉन फौचे]] (नामिबिया) यांनी त्याचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ===अंतिम सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ मार्च २०२४ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १८४/८ (२० षटके) | runs1 = [[आसिफ शेख]] ४७ (३७) | wickets1 = [[सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट (क्रिकेटर)|सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट]] २/१४ (२ षटके) | score2 = १८९/६ (१९.३ षटके) | runs2 = [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] ५४ (२९) | wickets2 = [[कुशल मल्ल]] ४/३३ (४ षटके) | result = नेदरलँड ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422043.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] (नेदरलँड) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==नोंदी== {{reflist|group="n"}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ (सीडब्ल्यूसीएल २)] * [https://www.espncricinfo.com/series/nepal-tri-nation-t20i-series-feb-2024-2023-24-1422034 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ (टी२०आ मालिका)] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२३-२४}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग: पुरुष क्रिकेट]] [[वर्ग:नेपाळमधील क्रिकेट]] empvzln791b2i206a0w4dtxsec4539o 10 345572 2686850 2678325 2026-05-31T10:29:59Z Ketaki Modak 21590 2686850 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य | title = [[श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य]] | image = [[File:Sri-Aurobindo-face-3.jpg|Sri-Aurobindo-face-3|left|150px]] | state = {{{state|expanded}}} | listclass = hlist | group1 = श्रीअरविंद व श्रीमाताजी आणि पूर्णयोग | list1 = * [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] * [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] * [[पूर्णयोग]] | group2 = श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांचे चरित्र, आत्मपर | list2 = * [[योगी अरविंद घोष]] * [[महायोगी अरविंद]] * [[पूर्णयोगी श्रीअरविंद चरित्र आणि कार्य (पुस्तक)|पूर्णयोगी श्रीअरविंद चरित्र आणि कार्य]] * [[युगद्रष्टे श्रीअरविंद]] * [[श्रीअरविंदांची जीवनकथा (पुस्तक)|श्रीअरविंदांची जीवनकथा (बालसाहित्य)]] * [[उत्तरयोगी]] * [[श्रीअरविंद क्रांतिकारक व योगी (चरित्र)]] * [[तेजाचा वारसा: योगी अरविंद]] * योगी अरविंद * योगी अरविंद * [[श्रीअरविंद - जीवन व योग]] * [[मुक्तिगाथा महामानवाची (चरित्र)]] * [[श्रीअरविंद अथवा चैतन्याचे अपूर्व साहस (पुस्तक)|श्रीअरविंद अथवा चैतन्याचे अपूर्व साहस]] * [[श्रीअरविंद]] * [[श्रीअरविंद]] * [[अखेरचे पर्व - (श्रीअरविंदांच्या सान्निध्यात बारा वर्षे)|अखेरचे पर्व]] * [[मदर (श्रीमाताजी चरित्र)|मदर]] * [[द मदर्स अजेंडा]] | group3 = श्रीअरविंद यांच्या साहित्याचा अनुवाद | list3 = * [[योग समन्वय]] * ''[[गीतेवरील निबंध]]'' * ''[[दिव्य जीवन (ग्रंथ)|दिव्य जीवन]]'' * ''[[सावित्री: एक आख्यायिका आणि एक प्रतीक ]]'' * ''[[श्रीअरविंद सावित्री (पुस्तक)]]'' * ''[[पृथ्वीवर अतिमानसाचा आविष्कार (पुस्तक)|पृथ्वीवर अतिमानसाचा आविष्कार]]'' * ''[[अतिमानव (पुस्तिका)]]'' * ''[[माता (पुस्तक)|माता]]'' * ''[[जगदंबा (पुस्तक)|जगदंबा]]'' * ''[[योगाची मूलतत्त्वे (पुस्तक)|योगाची मूलतत्त्वे]]'' * ''[[ईश उपनिषद (पुस्तक)|ईश-उपनिषद]]'' * ''[[केन-उपनिषद (श्रीअरविंद भाष्य)]]'' * ''[[भारतीय संस्कृतीचा पाया (ग्रंथ)|भारतीय संस्कृतीचा पाया]]'' * ''[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेद-रहस्य]]'' * ''[[मानवी एकतेचा आदर्श]]'' * ''[[मानवी विकास चक्र]]'' * ''[[वंदे मातरम् (पुस्तक)|वंदे मातरम्]]'' * ''[[भवानी-भारती (पुस्तक)|भवानी-भारती]]'' * ''[[भवानी मंदिर (राजकीय पत्रक)|भवानी-मंदिर (पुस्तिका)]]'' * ''[[ऋषी (पुस्तिका)]]'' * ''[[ज्योतिषशास्त्र (पुस्तिका)]]'' * ''[[योग व त्याचे उद्देश (पुस्तिका)]]'' * ''[[श्रीअरविंद-विचार-दर्शन-माला (पुस्तिका-संच)]] * ''[[श्रीअरविंद यांची पाच स्वप्ने]]'' | group4 = श्रीमाताजी यांच्या वाङ्मयाचा अनुवाद | list4 = * ''[[श्रीमाताजी सावित्रीविषयी (पुस्तक)|श्रीमाताजी सावित्रीविषयी]]'' * ''[[शिक्षण - भाग ०१ व ०२ (पुस्तके)|शिक्षण - भाग ०१ व ०२ ]]'' * ''[[प्रार्थना आणि ध्यान (पुस्तक)|प्रार्थना आणि ध्यान]]'' * ''[[श्रीमाताजी - स्वत:विषयी (पुस्तक)|श्रीमाताजी (स्वत:विषयी)]]'' * ''[[चार तपस्या आणि चार मुक्ती (पुस्तक)]]'' * ''[[महान रहस्य (नाट्यसंहिता)]]'' * ''[[सत्यगिरीचे आरोहण (नाट्यसंहिता)]] * ''[[परमशोध]]'' * ''[[श्रीमाताजींची प्रवचने (पुस्तक)|श्रीमाताजींची प्रवचने (१९३०-१९३१)]]'' * ''[[श्रीमाताजींची उत्तरे (पुस्तक)|श्रीमाताजींची उत्तरे]]'' | group5 = इतर लेखकांनी केलेले लेखन | list5 = * ''[[श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य]]'' * ''[[श्रीअरविंद - साधनापद्धती व मार्गदर्शन]]'' * ''[[श्रीअरविंदांचे तत्त्वचिंतन]]'' * ''[[महाकवी श्रीअरविंद यांच्या सावित्री महाकाव्यातील तत्त्वज्ञान]]'' * ''[[अरविंद दोहन (धार पहिली)]]'' * ''[[अरविंद दोहन (धार दुसरी)]]'' * ''[[महाराजा सयाजीराव आणि योगी अरविंद घोष]]'' * ''[[श्रीअरविंद आणि महाराष्ट्र (पुस्तक)|श्रीअरविंद आणि महाराष्ट्र]]'' * ''[[श्रीमातृदर्शन]]'' * ''[[पथप्रदीप]]'' * ''[[संक्षिप्त सावित्री (पुस्तक)]]'' | group6 = नियतकालिके | list6 = * ''[[अभीप्सा (मासिक)|अभीप्सा (मराठी मासिक)]]'' * ''[[संजीवन (मराठी नियतकालिक)|संजीवन (मराठी त्रैमासिक)]]'' * ''[[आर्य मासिक|आर्य (इंग्रजी मासिक)]]'' * ''[[कर्मयोगिन (नियतकालिक)| कर्मयोगिन (इंग्रजी साप्ताहिक)]]'' * ''[[बंदे मातरम (वृत्तपत्र)|बंदे मातरम (इंग्रजी वृत्तपत्र)]]'' * ''[[धर्म (नियतकालिक)| धर्म (बंगाली नियतकालिक)]]'' * ''[[बुलेटिन ऑफ श्रीअरबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन|बुलेटिन ऑफ श्रीअरबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन (इंग्रजी व फ्रेंच द्विभाषिक त्रैमासिक)]]'' * ''[[मदर इंडिया (मासिक)|मदर इंडिया (इंग्रजी मासिक)]]'' * ''[[युगांतर|युगांतर (बंगाली साप्ताहिक)]]'' * ''[[श्रीअरबिंदो सर्कल (नियतकालिक)]]'' * ''[[श्रीअरबिंदोज ॲक्शन (इंग्रजी नियतकालिक)]]'' * ''[[श्रीअरविंद कर्मधारा (हिंदी नियतकालिक)]]'' * ''[[श्रीअरविंद कर्मधारा (मराठी नियतकालिक)]]'' * ''[[इंदुप्रकाश|इंदुप्रकाश (नियतकालिक)]]'' * ''[[द अ‍ॅडव्हेंट (त्रैमासिक)]]'' | group7 = इंटरनेटवरील उपस्थिती | list7 = * ''[https://auromarathi.org/ ऑरो मराठी संकेतस्थळ]'' * ''[https://www.youtube.com/@auromarathi682 ऑरो मराठी युट्यूब चॅनेल] * ''[https://www.facebook.com/abhipsa.masik.5 अभीप्सा मराठी मासिक फेसबुक]'' | group8 = संबंधित साचे | list8 = * [[साचा:श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांचे कार्य]] * [[साचा:पूर्णयोग]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[वर्ग:पूर्णयोग]] [[वर्ग:मार्गक्रमण साचे]] </noinclude> las7dqw9xjattd1go17jieyfxykfb2a 0 349558 2686831 2648604 2026-05-31T02:35:05Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686831 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket series |series = २०२४ नेदरलँड टी२०आ तिरंगी मालिका |image = |caption = |date = १८-२४ मे २०२४ |place = [[नेदरलँड]] |result = {{cr|IRE}}ने स्पर्धा जिंकली |player of series = |team1 = {{cr|NED}} |team2 = {{cr|IRE}} |team3 = {{cr|SCO}} |captain1 = [[स्कॉट एडवर्ड्स (क्रिकेटर)|स्कॉट एडवर्ड्स]] |captain2 = [[पॉल स्टर्लिंग]] |captain3 = [[रिची बेरिंग्टन]] |runs1 = [[मॅक्स ओ'दाऊद]] (१२३) |runs2 = [[लॉर्कन टकर]] (९९) |runs3 = [[मॅथ्यू क्रॉस]] (९८) |wickets1 = [[लोगन व्हान बीक]] (८) |wickets2 = [[मार्क अडायर]] (७) |wickets3 = [[ख्रिस सोल]] (६) |notes = |previous = |next = }} '''२०२४ नेदरलँड्स त्रि-राष्ट्रीय मालिका''' ही एक [[क्रिकेट]] स्पर्धा होती जी मे २०२४ मध्ये नेदरलँड्समध्ये झाली.<ref>{{Cite web |title=Netherlands to host Ireland and Scotland in T20I tri-series before World Cup |url=https://www.espncricinfo.com/story/netherlands-to-host-ireland-and-scotland-in-t20i-series-before-t20-world-cup-2024-1426931 |access-date=2024-03-29 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> [[नेदरलँड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेदरलँड]], [[आयर्लंड क्रिकेट संघ|आयर्लंड]] आणि [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]] पुरुष क्रिकेट संघांचा समावेश असलेली ही त्रिदेशीय मालिका होती, ज्यामध्ये सामने [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) सामने खेळले गेले.<ref>{{Cite web |last= |date= |title=Netherlands to host Ireland and Scotland for a tri-series ahead of T20 World Cup |url=https://www.icc-cricket.com/news/netherlands-to-host-ireland-and-scotland-for-a-tri-series-ahead-of-t20-world-cup?sf187399625=1&fbclid=IwAR1vBtYV5ZSnZ8xFqPLLGBeeGN09MEOGO5toTnOMaqdhBQeFFotQvCqq2hc_aem_AZqJ5Y3CnKruiEFK0nfYu0E7dLkrU8TPOsy2ESOxoYUvgBoO4rnVulTEQrhodNznSqo3rINWP7iphyEbv7om7Jew |access-date=2024-03-29 |website=International Cricket Council |language=en}}</ref> [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक|२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषका]]पूर्वी तयारी म्हणून संघांनी वापरलेली मालिका आहे. <ref>{{Cite web |title=Dutch and Irish provide T20 World Cup warmup for Scots |url=https://www.cricketscotland.com/dutch-and-irish-provide-t20-world-cup-warmup-for-scots/ |access-date=2024-03-29 |website=Cricket Scotland |language=en-US}}</ref> [[रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन]] मार्च २०२४ मध्ये, रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन (केएनसीबी) ने [[व्हीआरए क्रिकेट ग्राउंड]]वर खेळल्या जाणाऱ्या सर्व सामन्यांसह स्पर्धेसाठी निश्चित केले.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/ireland-and-scotland-take-on-netherlands-for-t20i-tri-series-in-may/ |title=Ireland and Scotland take on Netherlands for T20I Tri-Series in May |work=Royal Dutch Cricket Association |access-date=29 March 2024 |archive-date=2024-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524093128/https://www.kncb.nl/en/news/ireland-and-scotland-take-on-netherlands-for-t20i-tri-series-in-may/ |url-status=dead }}</ref> तथापि, १ मे २०२४ रोजी, केएनसीबी ने घोषणा केली की अनिर्दिष्ट परिस्थितीमुळे ही मालिका [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्हलीट]] येथे खेळली जाईल.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/press-release-tri-series-ireland-scotland/ |title=Press-release Tri Series Ireland & Scotland |work=Royal Dutch Cricket Association |access-date=7 May 2024 |archive-date=2024-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507115356/https://www.kncb.nl/en/news/press-release-tri-series-ireland-scotland/ |url-status=dead }}</ref> आयर्लंडने एक गेम राखून मालिका जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/c511r1jn101o |title=Ireland defeat Scotland to win T20 tri-series |work=BBC Sport |access-date=23 May 2024}}</ref> त्यांनी शेवटच्या सामन्यात नेदरलँड्सचा पराभव करून स्पर्धेत अपराजित राहिले.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/c9887ewgneyo |title=Ireland beat Dutch in final T20 tri-series game |work=BBC Sport |access-date=24 May 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! {{cr|NED}}<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/dutch-men-to-t20-world-cup-in-united-states-and-west-indies/ |title=Dutch men to T20 World Cup in United States and West Indies |work=[[रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन]] |access-date=17 May 2024 |archive-date=2024-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526174057/https://www.kncb.nl/en/news/dutch-men-to-t20-world-cup-in-united-states-and-west-indies/ |url-status=dead }}</ref> ! {{cr|IRE}}<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/squads-named/ |title=Ireland Men's squads announced for T20 World Cup, Pakistan and Tri-Series |work=[[क्रिकेट आयर्लंड]] |access-date=7 May 2024}}</ref> ! {{cr|SCO}}<ref>{{cite web |url=https://www.cricketscotland.com/mens-squad-named-for-netherlands-tri-series/ |title=Men’s squad named for Netherlands tri-series |work=[[क्रिकेट स्कॉटलंड]] |access-date=1 May 2024 |date=1 May 2024}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[स्कॉट एडवर्ड्स (क्रिकेटर)|स्कॉट एडवर्ड्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * [[वेस्ली बारेसी]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[बास डी लिड]] * [[डॅनियल डोरम]] * [[आर्यन दत्त]] * [[सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट (क्रिकेटर)|सायब्रँड एंजेलब्रेक्ट]] * [[व्हिव्हियन किंग्मा]] * [[फ्रेड क्लासेन]] * [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] * [[तेजा निदामनुरु]] * [[मॅक्स ओ'दाऊद]] * [[टिम प्रिंगल]] * [[विक्रमजीत सिंग]] * [[लोगन व्हान बीक]] * [[पॉल व्हॅन मीकीरन]] | * [[पॉल स्टर्लिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[मार्क अडायर]] * [[रॉस अडायर]] * [[अँड्र्यू बालबिर्नी]] * [[कर्टिस कॅम्फर]] * [[गेराथ डिलेनी]] * [[जॉर्ज डॉकरेल]] * [[फिओन हॅण्ड]] * <s>[[ग्रॅहम ह्यूम]]</s> * [[बॅरी मॅककार्थी]] * [[नील रॉक]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[हॅरी टेक्टर]] * [[लॉर्कन टकर]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[बेन व्हाइट]] * [[क्रेग यंग]] | * [[रिची बेरिंग्टन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[मॅथ्यू क्रॉस]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[ब्रॅड करी]] * [[क्रिस ग्रीव्ह्स]] * [[ओली हेयर्स]] * [[जॅक जार्विस (क्रिकेटर)|जॅक जार्विस]] * [[मायकेल लीस्क]] * [[गेव्हीन मेन]] * [[ब्रँडन मॅकमुलेन]] * [[जॉर्ज मुन्से]] * [[साफयान शरीफ]] * [[ख्रिस सोल]] * [[चार्ली टीअर]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[मार्क वॅट]] |} व्हिसाच्या विलंबामुळे [[ग्रॅहम ह्यूम]]ला स्पर्धेतून बाहेर काढण्यात आले, त्याच्या जागी [[फिओन हँड]]ला संघात समाविष्ट करण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/fionn-hand-added-to-squad-for-netherlands-tri-series/ |title=Fionn Hand added to squad for Netherlands Tri-series |work=Cricket Ireland |access-date=17 May 2024 |archive-date=2024-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524062924/https://cricketireland.ie/news/fionn-hand-added-to-squad-for-netherlands-tri-series/ |url-status=dead }}</ref> ==गुण सारणी== {{२०२४ नेदरलँड टी२०आ तिरंगी मालिका गुणफलक}} स्रोत:[https://www.espncricinfo.com/series/netherlands-tri-nation-t20i-series-2024-1428145/points-table-standings ईएसपीएन क्रिकइन्फो]<br />{{color box|#cfc}} मालिका विजयी ==फिक्स्चर== ===पहिली टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = १८ मे २०२४ | time = १७:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = १६७/८ (२० षटके) | runs1 = [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] ४३ (३१) | wickets1 = [[गेव्हीन मेन]] २/२६ (४ षटके) | score2 = १२६ (१८.१ षटके) | runs2 = [[मॅथ्यू क्रॉस]] ४९ (३२) | wickets2 = [[व्हिव्हियन किंग्मा]] ४/२१ (३.१ षटके) | result = नेदरलँड ४१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1428151.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्हलीट]], [[वूरबर्ग]] | umpires = नितीन बाठी (नेदरलँड्स) आणि [[पिम व्हॅन लिम्ट]] (नेदरलँड) | motm = [[व्हिव्हियन किंग्मा]] (नेदरलँड) | toss = स्कॉटलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[डॅनियल डोरम]] (नेदरलँड) यांनी त्याचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ===दुसरी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = १९ मे २०२४ | time = १७:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १५०/८ (२० षटके) | runs1 = [[मार्क अडायर]] ४९ (२४) | wickets1 = [[टिम प्रिंगल]] ३/३२ (४ षटके) | score2 = १४९/८ (२० षटके) | runs2 = [[टिम प्रिंगल]] ३५[[नाबाद|*]] (१३) | wickets2 = [[फिओन हॅण्ड]] ३/१८ (४ षटके) | result = आयर्लंड १ धावेने विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1428152.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्हलीट]], [[वूरबर्ग]] | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड्स) आणि [[पिम व्हॅन लिम्ट]] (नेदरलँड) | motm = [[मार्क अडायर]] (आयर्लंड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===तिसरी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २० मे २०२४ | time = १७:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना सोडला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1428153.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्हलीट]], [[वूरबर्ग]] | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड) आणि नितीन बाठी (नेदरलँड) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ===चौथी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २२ मे २०२४ | time = १७:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १५८/७ (२० षटके) | runs1 = [[जॉर्ज मुन्से]] ७२ (४४) | wickets1 = [[लोगन व्हान बीक]] ३/१३ (४ षटके) | score2 = ८७ (१४.५ षटके) | runs2 = [[स्कॉट एडवर्ड्स (क्रिकेटर)|स्कॉट एडवर्ड्स]] २९ (२५) | wickets2 = [[मार्क वॅट]] ४/१२ (३.५ षटके) | result = स्कॉटलंड ७१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1428154.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्हलीट]], [[वूरबर्ग]] | umpires = नितीन बाठी (नेदरलँड्स) आणि [[पिम व्हॅन लिम्ट]] (नेदरलँड) | motm = [[जॉर्ज मुन्से]] (स्कॉटलंड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===पाचवी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २३ मे २०२४ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = १५७/८ (२० षटके) | runs1 = [[मॅथ्यू क्रॉस]] ३५ (३०) | wickets1 = [[क्रेग यंग]] ३/३१ (४ षटके) | score2 = १५८/५ (१९.३ षटके) | runs2 = [[अँड्र्यू बालबिर्नी]] ५६ (४६) | wickets2 = [[साफयान शरीफ]] १/२६ (३.३ षटके) | result = आयर्लंड ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1428155.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्हलीट]], [[वूरबर्ग]] | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड्स) आणि [[पिम व्हॅन लिम्ट]] (नेदरलँड) | motm = [[अँड्र्यू बालबिर्नी]] (आयर्लंड) | toss = स्कॉटलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes =आयर्लंडने तिरंगी मालिका जिंकली. }} ===सहावी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २४ मे २०२४ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १६१/६ (२० षटके) | runs1 = [[जॉर्ज डॉकरेल]] ५३[[नाबाद|*]] (३०) | wickets1 = [[लोगन व्हान बीक]] २/२६ (४ षटके) | score2 = १५८/५ (२० षटके) | runs2 = [[मॅक्स ओ'दाऊद]] ६० (४१) | wickets2 = [[मार्क अडायर]] २/२१ (४ षटके) | result = आयर्लंड ३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1428156.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्हलीट]], [[वूरबर्ग]] | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड) आणि नितीन बाठी (नेदरलँड) | motm = [[जॉर्ज डॉकरेल]] (आयर्लंड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/netherlands-tri-nation-t20i-series-2024-1428145 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] j8loaml4vm0w1p5zwthb1cf2f36yzgl 0 360889 2686836 2608044 2026-05-31T02:48:51Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686836 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket series |series = २०२५ नेपाळ महिला तिरंगी मालिका |image = |caption = |date = ३० जानेवारी–७ फेब्रुवारी २०२५ |place = {{flag|नेपाळ}} |result = {{crw|THA}}ने मालिका जिंकली |player of series = |team1 = {{crw|NEP}} |team2 = {{crw|NED}} |team3 = {{crw|THA}} |captain1 = [[इंदू बर्मा]] |captain2 = [[बाबेट डी लीडे]] |captain3 = [[नरुएमोल चैवाई]] |runs1 = [[पूजा महातो]] (१३४) |runs2 = [[स्टेरे कॅलिस]] (१६०) |runs3 = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] (१६६) |wickets1 = मनीषा उपाध्याय (७) |wickets2 = [[आयरिस झ्विलिंग]] (११) |wickets3 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] (१६) |previous = }} '''२०२५ नेपाळ महिला तिरंगी मालिका''' ही एक क्रिकेट मालिका होती जी [[नेपाळ]]मध्ये जानेवारी आणि फेब्रुवारी २०२५ मध्ये झाली.<ref>{{cite web |title=Nepal to host Women’s T20I Tri-Series featuring Thailand and Netherlands |url=https://www.cricnepal.com/nepal-to-host-womens-t20i-tri-series-featuring-thailand-and-netherlands |access-date=11 January 2025 |website=Cricnepal}}</ref> [[नेपाळ महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]], [[नेदरलँड्स महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेदरलँड्स]] आणि [[थायलंड महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|थायलंड]] क्रिकेट संघांचा समावेश असलेली ही त्रिदेशीय मालिका होती, ज्यामध्ये सामने [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) सामने खेळले गेले.<ref>{{cite web |title=Cricket Nepal to host Women's T20I Tri-series tournament in January/February 2025 |url=https://czarsportzauto.com/nepal-netherlands-thailand-t20i-tri-series-2025 |access-date=11 January 2025 |website=Czarsportz}}</ref> [[नेपाळ]]ने आयोजित केलेली ही पहिली महिला तिरंगी आंतरराष्ट्रीय मालिका होती.<ref>{{cite web |url=https://www.nepalpress.com/2025/01/11/549196/ |title=नेपाल त्रिदेशीय महिला टी – २० आई सिरिज खेल्दै, यस्तो छ खेल तालिका |trans-title=Nepal playing tri-nation women's T-20I series, this is the match schedule |work=Nepalpress |access-date=11 January 2025 |language=ne}}</ref> सर्व सामने [[कीर्तिपूर]] येथील [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]]वर खेळले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.nepalpress.com/2025/01/11/549196/ |title=नेपाल, थाइल्याण्ड र नेदरल्याण्ड्स सम्मिलित महिला टी२०आई श्रृंखला हुने |trans-title=A women's T20I series involving Nepal, Thailand and the Netherlands |work=Onlinekhabar |access-date=11 January 2025 |language=ne}}</ref> ही स्पर्धा ट्रिपल राउंड-रॉबिन स्वरूपात खेळवण्यात आली.<ref>{{cite tweet |number=1882293065546907928 |title=Updated Fixtures! Three teams, one crown Who will top the points table? Find out as action starts in a week. |user=CricketNep}}</ref> या मालिकेदरम्यान नेपाळ आणि नेदरलँड्स महिलांच्या टी२०आ मध्ये प्रथमच एकमेकांसमोर आले.<ref>{{cite web |url=https://english.khabarhub.com/2025/30/432236/ |title=Tri-Nation Women’s T20: Nepal playing against the Netherlands today |work=Khabarhub |access-date=30 January 2025}}</ref> थायलंडने स्पर्धा जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://risingnepaldaily.com/news/56742 |title=Nepal fails to secure consolation win, Thailand clinches Women's Tri-Series |work=The Rising Nepal |access-date=7 February 2025}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|NEP}}<ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/nepals-squad-unveiled-for-womens-t20i-tri-series-against-thailand-and-netherlands |title=Nepal's squad unveiled for Women's T20I Tri-Series against Thailand and Netherlands |date=26 January 2025 |access-date=29 January 2025 |work=Cricnepal}}</ref> ! {{crw|NED}}<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/dutch-womens-team-to-travel-to-nepal-for-triseries/ |title=Dutch women’s team to travel to Nepal for TriSeries |work=[[रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन]] |access-date=11 January 2025 |archive-date=2025-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250215165639/https://www.kncb.nl/en/news/dutch-womens-team-to-travel-to-nepal-for-triseries/ |url-status=dead }}</ref> ! {{crw|THA}}<ref>{{cite tweet |user=ThailandCricket |number=1883437579326177364 |date=25 January 2025 |title=Women's T20i Triangular Series Alert!}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[इंदू बर्मा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * राजमती ऐरी * ईश्वरी बिस्ट * [[रुबिना छेत्री]] * [[ममता चौधरी]] * रचना चौधरी * रेवती धामी * [[कविता जोशी]] * [[समझाना खडका]] * [[कविता कुंवर]] * [[सीता राणा मगर]] * [[पूजा महातो]] * [[बिंदू रावल]] * [[रोमा थापा]] * मनीषा उपाध्याय * अलिशा यादव ([[यष्टीरक्षक]]) | * [[बाबेट डी लीडे]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टीरक्षक]]) * [[कॅरोलिन डि लँग]] * [[स्टेरे कॅलिस]] * [[हॅना लँडहीर]] * [[इवा लिंच]] * फेबे मोल्केनबोअर * [[फ्रेडरिक ओव्हरडिक]] * [[रॉबिन रियकी]] * [[हेदर सीगर्स]] * [[सिल्व्हर सीगर्स]] * मिर्थ व्हॅन डेन राड * इसाबेल व्हॅन डर वोनिंग * कार्लाइन व्हॅन कूलविज्क * [[आयरिस झ्विलिंग]] | * [[नरुएमोल चैवाई]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[नट्टाया बूचाथम]] * नन्नफाट चैहान * [[नत्ताकन चांतम]] * सुनिदा चतुरोंग्रात्ताना * [[ओन्निचा कांचोम्पू]] * [[रोझनॅन कानोह]] * सुवानन खियाओतो ([[यष्टीरक्षक]]) * [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ([[यष्टीरक्षक]]) * [[सुलीपोर्न लाओमी]] * [[फन्नीता माया]] * [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] * [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] * [[अपिसरा सुवांचनरोती]] |} ==गुण तालिका== {{२०२५ नेपाळ महिला तिरंगी मालिका गुणफलक}} ==फिक्स्चर== {{Single-innings cricket match | date = ३० जानेवारी २०२५ | time = १२:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|NEP}} | score1 = १५७/४ (२० षटके) | runs1 = [[रॉबिन रियकी]] ५९[[नाबाद|*]] (४८) | wickets1 = [[कविता कुंवर]] १/१४ (२ षटके) | score2 = १३७/७ (२० षटके) | runs2 = [[सीता राणा मगर]] २८ (४५) | wickets2 = [[इवा लिंच]] २/३० (४ षटके) | result = नेदरलँड्स २० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468724.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = राम पांडे (नेपाळ) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) | motm = [[रॉबिन रियकी]] (नेदरलँड्स) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मनीषा उपाध्याय आणि अलिशा यादव (नेपाळ) या दोघांनीही आंतरराष्ट्रीय टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३१ जानेवारी २०२५ | time = १२:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = १२२/६ (२० षटके) | runs1 = [[बाबेट डी लीडे]] ५२ (५०) | wickets1 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] २/२७ (४ षटके) | score2 = १२५/२ (१८ षटके) | runs2 = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ५६[[नाबाद|*]] (५०) | wickets2 = [[कॅरोलिन डि लँग]] १/२२ (३ षटके) | result = थायलंड ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468726.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[विनय कुमार झा]] (नेपाळ) आणि उज्ज्वल रेग्मी (नेपाळ) | motm = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] (थायलंड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १ फेब्रुवारी २०२५ | time = १२:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NEP}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = १०१/९ (२० षटके) | runs1 = [[बिंदू रावल]] २५ (२५) | wickets1 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] ३/१७ (४ षटके) | score2 = १०२/६ (१९ षटके) | runs2 = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ६०[[नाबाद|*]] (५८) | wickets2 = मनीषा उपाध्याय २/१३ (४ षटके) | result = थायलंड ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468725.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[विनय कुमार झा]] (नेपाळ) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) | motm = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] (थायलंड) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २ फेब्रुवारी २०२५ | time = १२:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|NEP}} | score1 = १४०/९ (२० षटके) | runs1 = [[बाबेट डी लीडे]] ४१ (३८) | wickets1 = [[सीता राणा मगर]] ५/१२ (३ षटके) | score2 = १२५/८ (२० षटके) | runs2 = [[इंदू बर्मा]] ३० (३२) | wickets2 = [[हेदर सीगर्स]] २/१० (२ षटके) | result = नेदरलँड्स १५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468727.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि कमलेश ठाकूर (नेपाळ) | motm = [[हेदर सीगर्स]] (नेदरलँड्स) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रेवती धामी (नेपाळ) हिने तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ फेब्रुवारी २०२५ | time = १२:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|THA}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = ८६ (१९.५) षटके) | runs1 = [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] २७ (२८) | wickets1 = [[सिल्व्हर सीगर्स]] २/९ (४ षटके) | score2 = ६९ (१५.५) षटके) | runs2 = [[बाबेट डी लीडे]] २५ (२१) | wickets2 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] ३/१० (४ षटके) | result = थायलंड १७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468729.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[विनय कुमार झा]] (नेपाळ) आणि राम पांडे (नेपाळ) | motm = [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] (थायलंड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ फेब्रुवारी २०२५ | time = १२:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|THA}} | team2 = {{crw|NEP}} | score1 = १०६/६ (२० षटके) | runs1 = [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] २७[[नाबाद|*]] (२८) | wickets1 = मनीषा उपाध्याय ३/१८ (४ षटके) | score2 = १०१/८ (२० षटके) | runs2 = [[रुबिना छेत्री]] २६ (३०) | wickets2 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] ४/१० (४ षटके) | result = थायलंड ५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468728.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि कमलेश ठाकूर (नेपाळ) | motm = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] (थायलंड) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रचना चौधरी (नेपाळ) हिने तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ फेब्रुवारी २०२५ | time = १२:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|THA}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = १०९/५ (२० षटके) | runs1 = [[नत्ताकन चांतम]] ३६[[नाबाद|*]] (४६) | wickets1 = [[आयरिस झ्विलिंग]] ३/९ (४ षटके) | score2 = ११०/९ (२० षटके) | runs2 = फेबे मोल्केनबोअर ३२ (४२) | wickets2 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] ४/१२ (४ षटके) | result = नेदरलँड्स १ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468732.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[विनय कुमार झा]] (नेपाळ) आणि राम पांडे (नेपाळ) | motm = [[आयरिस झ्विलिंग]] (नेदरलँड्स) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ फेब्रुवारी २०२५ | time = १२:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NEP}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = ८१/७ (२० षटके) | runs1 = [[समझाना खडका]] १७ (२९) | wickets1 = [[ओन्निचा कांचोम्पू]] ३/१५ (४ षटके) | score2 = ८२/३ (१७ षटके) | runs2 = [[नरुएमोल चैवाई]] २७[[नाबाद|*]] (३४) | wickets2 = [[इंदू बर्मा]] २/१६ (४ षटके) | result = थायलंड ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468731.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[विनय कुमार झा]] (नेपाळ) आणि उज्ज्वल रेग्मी (नेपाळ) | motm = [[ओन्निचा कांचोम्पू]] (थायलंड) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = राजमती ऐरी (नेपाळ) हिने तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/nepal-women-s-t20i-tri-series-2024-25-1468720 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] m7d3c9yq5d81sy85afzj1vykcbm14va 0 362063 2686834 2682008 2026-05-31T02:44:38Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686834 wikitext text/x-wiki '''२०२५ नामिबिया तिरंगी मालिका''' ही मार्च २०२५ मध्ये नामिबियामध्ये झालेल्या [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] [[क्रिकेट]] स्पर्धेची दहावी फेरी होती.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/namibia-canada-netherlands-cwc-league-2-2025/ |title=Namibia Cricket to host Netherlands and Canada for ODI Tri-series in March 2025 |work=Czarsportz |access-date=3 March 2025}}</ref> ही एक तिरंगी मालिका होती ज्यामध्ये [[कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कॅनडा]], [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ | नामिबिया]] आणि [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ | नेदरलँड्स]] या पुरुषांच्या राष्ट्रीय संघांनी भाग घेतला होता.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketnamibia.com/eagles-to-face-netherlands-canada-at-home/ |title=Eagles to face Netherlands & Canada at Home |work=Cricket Namibia |access-date=22 February 2025}}</ref> हे सामने [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) सामन्यांच्या स्वरूपात खेळवले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=International Cricket Council |access-date=13 February 2024 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> एकदिवसीय मालिकेनंतर, नामिबिया आणि कॅनडा यांनी पाच सामन्यांची [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) मालिका खेळली.<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/15uXrQe5k7/ |title=T20 INTERNATIONAL GAMES AT FNB NAMIBIA CRICKET GROUND🏏 |work=Cricket Namibia |via=Facebook |access-date=12 March 2025}}</ref> ==लीग २ मालिका== {{Infobox cricket series | series = २०२५ नामिबिया तिरंगी मालिका | partof = [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] | date = ५-१५ मार्च २०२५ | place = नामिबिया | player of series = {{cricon|NAM}} [[गेरहार्ड इरास्मस]] | team1 = {{cr|CAN}} | team2 = {{cr|NAM}} | team3 = {{cr|NED}} | captain1 = [[निकोलस किर्टन]] | captain2 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] | captain3 = [[स्कॉट एडवर्ड्स (क्रिकेटर)|स्कॉट एडवर्ड्स]] | runs1 = [[नवनीत धालीवाल]] (७९) | runs2 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] (१५२) | runs3 = [[मॅक्स ओ'दाउद]] (६०) | wickets1 = [[कलीम सना]] (५) | wickets2 = [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] (१०) | wickets3 = [[आर्यन दत्त]] (६) | previous = [[२०२५ ओमान तिरंगी मालिका (नववी फेरी)#लीग २ मालिका|ओमान २०२५]] | next = [[२०२५ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (अकरावी फेरी)|नेदरलँड्स २०२५]] }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{cr|CAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/14QhWjz6HM/ |title=We know you’ve been waiting—here it is! The Men’s National Team squad for the Namibia |work=Cricket Canada |via=Facebook |access-date=5 March 2025}}</ref> !{{cr|NAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1515t8uBVm/ |title=Namibian Eagles ODI Squad🚨 |work=Cricket Namibia |via=Facebook |access-date=3 March 2025}}</ref> !{{cr|NED}}<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/national-coach-ryan-cook-announces-selection-for-series-of-world-cup-qualifying-matches-in-namibia/ |title=National coach Ryan Cook announces selection for series of World Cup qualifying matches in Namibia |work=Royal Dutch Cricket Association |access-date=26 February 2025 |archive-date=2025-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226114252/https://www.kncb.nl/en/news/national-coach-ryan-cook-announces-selection-for-series-of-world-cup-qualifying-matches-in-namibia/ |url-status=dead }}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[निकोलस किर्टन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[शाहिद अहमदझाई]] * [[नवनीत धालीवाल]] * [[डिलन हेलिगर]] * अजयवीर हुंडल * अखिल कुमार * परवीन कुमार * [[परगत सिंग (क्रिकेट खेळाडू)|परगत सिंग]] * [[श्रेयस मोव्वा]] ([[यष्टीरक्षक]]) * युवराज समरा * [[कलीम सना]] * [[कंवरपाल तथगुर]] * [[हर्ष ठाकर]] * [[साद बिन जफर]] | * [[गेरहार्ड इरास्मस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टीरक्षक]]) * [[जेजे स्मिट]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * [[निको डेव्हिन]] * [[यान-इझॅक डी व्हिलियर्स]] * [[शॉन फौचे]] * [[जॅन फ्रायलिंक]] * [[झेन ग्रीन]] ([[यष्टीरक्षक]]) * [[जीन-पेरी कोत्झे]] ([[यष्टीरक्षक]]) * [[मालन क्रुगर]] * [[डायलन लीचर]] * [[यान निकोल लॉफ्टी-ईटन]] ([[यष्टीरक्षक]]) * [[टांगेनी लुंगामेनी]] * [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] * [[बेन शिकोंगो]] * [[रुबेन ट्रम्पेलमन]] | * [[स्कॉट एडवर्ड्स (क्रिकेटर)|स्कॉट एडवर्ड्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टीरक्षक]]) * [[कॉलिन ॲकरमन]] * [[नोहा क्रॉस]] * [[बास डी लिड]] * [[आर्यन दत्त]] * [[विवियन किंग्मा]] * [[फ्रेड क्लासेन]] * [[काइल क्लेन]] * [[मायकेल लेविट (क्रिकेटर)|मायकेल लेविट]] * [[झॅक लायन-कशेट]] * [[तेजा निदामनुरु]] * [[मॅक्स ओ'दाउद]] * [[विक्रमजीत सिंग]] * [[टिम व्हान देर गुग्टेन]] * [[पॉल व्हॅन मीकीरन]] |} नामिबियाच्या संघात ला राखीव खेळाडू म्हणून स्थान देण्यात आले.<ref>{{cite tweet |user=CricketNamibia1 |number=1896608887517610334 |title=Namibian Eagles ODI Squad🚨 |date=3 March 2025}}</ref> ===फिक्स्चर=== ====पहिला एकदिवसीय सामना==== {{Single-innings cricket match | date = ५ मार्च २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = निकाल लागला नाही | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474409.html धावफलक] | venue = [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[अँड्रु लो]] (नामिबिया) आणि क्लॉज शुमाकर (नामिबिया) | motm = | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = युवराज सामरा (कॅनडा) आणि [[झॅक लायन-कशेट]] (नेदरलँड) या दोघांनीही वनडे पदार्पण केले. }} ====दुसरा एकदिवसीय सामना==== {{Single-innings cricket match | date = ७ मार्च २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १५९ (३९.१ षटके) | runs1 = [[तेजा निदामनुरु]] ४७ (५४) | wickets1 = [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] ४/१५ (८ षटके) | score2 = १०६ (३० षटके) | runs2 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] ३१ (३९) | wickets2 = [[झॅक लायन-कशेट]] ३/१५ (४ षटके) | result = नेदरलँड्स ५३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474410.html धावफलक] | venue = [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झिम्बाब्वे) आणि इवूड लासेन (नामिबिया) | motm = [[तेजा निदामनुरु]] (नेदरलँड्स) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी ४० षटकांचा करण्यात आला. | notes = }} ====तिसरा एकदिवसीय सामना==== {{Single-innings cricket match | date = ९ मार्च २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १६७/८ (३९ षटके) | runs1 = [[नवनीत धालीवाल]] ५४ (८४) | wickets1 = [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] ३/२६ (९ षटके) | score2 = १७४ (३९ षटके) | runs2 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] ४१ (५६) | wickets2 = [[डिलन हेलिगर]] ३/४५ (८ षटके) | result = सामना बरोबरीत सुटला ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]])<br />(कॅनडाने [[सुपर ओव्हर]] जिंकली) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474411.html धावफलक] | venue = [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झिम्बाब्वे) आणि क्लॉज शुमाकर (नामिबिया) | motm = [[नवनीत धालीवाल]] (कॅनडा) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे नामिबियाला ३९ षटकांत १७५ धावांचे सुधारित लक्ष्य देण्यात आले. | notes = सुपर ओव्हर: नामिबिया ३/२, कॅनडा ७/० }} ====चौथा एकदिवसीय सामना==== {{Single-innings cricket match | date = ११ मार्च २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना सोडून दिला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474412.html धावफलक] | venue = [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = इवूड लासेन (नामिबिया) आणि [[अँड्रु लो]] (नामिबिया) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ====पाचवा एकदिवसीय सामना==== {{Single-innings cricket match | date = १३ मार्च २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १४८ (४४.५ षटके) | runs1 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] ६३ (१०२) | wickets1 = [[काइल क्लेन]] ३/१४ (८.५ षटके) | score2 = १५२/३ (३७ षटके) | runs2 = [[कॉलिन ॲकरमन]] ५४[[नाबाद|*]] (८१) | wickets2 = [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] २/२७ (१० षटके) | result = नेदरलँड्स ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474413.html धावफलक] | venue = [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झिम्बाब्वे) आणि [[अँड्रु लो]] (नामिबिया) | motm = [[कॉलिन ॲकरमन]] (नेदरलँड्स) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====सहावा एकदिवसीय सामना==== {{Single-innings cricket match | date = १५ मार्च २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = १८६ (४९ षटके) | runs1 = [[जीन-पेरी कोत्झे]] ४८ (७१) | wickets1 = [[कलीम सना]] ४/३३ (८ षटके) | score2 = १५४ (४२ षटके) | runs2 = युवराज समरा ५३ (७४) | wickets2 = [[गेरहार्ड इरास्मस]] ४/२४ (९ षटके) | result = नामिबिया १२ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत | डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474414.html धावफलक] | venue = [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झिम्बाब्वे) आणि क्लॉज शुमाकर (नामिबिया) | motm = [[यान निकोल लॉफ्टी-ईटन]] (नामिबिया)<!--थेट प्रसारण सादरीकरणानुसार; स्कोअरकार्डमध्ये गेरहार्ड इरास्मस आहे जो मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू आहे.--> | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे कॅनडाला ४३ षटकांत १६७ धावांचे सुधारित लक्ष्य देण्यात आले. | notes = }} ==नामिबिया विरुद्ध कॅनडा टी२०आ मालिका== {{Infobox cricket tour | series_name = कॅनडा पुरुष क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२४-२५ | team1_image = Flag of Namibia.svg | team1_name = नामिबिया | team2_image = Flag of Canada.svg | team2_name = कॅनडा | from_date = १८ | to_date = २३ मार्च २०२५ | team1_captain = [[गेरहार्ड इरास्मस]] | team2_captain = [[निकोलस किर्टन]] | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[यान निकोल लॉफ्टी-ईटन]] (१०१) | team2_twenty20s_most_runs = [[निकोलस किर्टन]] (६३) | team1_twenty20s_most_wickets = [[जेजे स्मिट]] (७)<br />[[रुबेन ट्रम्पेलमन]] (७) | team2_twenty20s_most_wickets = अखिल कुमार (४) | player_of_twenty20_series = [[जेजे स्मिट]] (नामिबिया) }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- !{{cr|NAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1AQTa5VEpL/ |title=RICHELIEU EAGLES T20I SQUAD |work=Namibia Cricket Ground |via=Facebook |access-date=18 March 2025}}</ref> !{{cr|CAN}}<ref>{{cite tweet |user=canadiancricket |number=1901977914230620452 |title=Here. We. Go. |date=18 March 2025}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[गेरहार्ड इरास्मस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[जॅक ब्रासेल]] * [[निको डेव्हिन]] * [[यान-इझॅक डी व्हिलियर्स]] * [[जॅन फ्रायलिंक]] * [[झेन ग्रीन]] ([[यष्टीरक्षक]]) * हँड्रे क्लाझिंज * [[जीन-पेरी कोत्झे]] ([[यष्टीरक्षक]]) * [[मालन क्रुगर]] * [[डायलन लीचर]] * [[यान निकोल लॉफ्टी-ईटन]] ([[यष्टीरक्षक]]) * [[लो-हांद्रे लोवरेन्स]] * [[टांगेनी लुंगामेनी]] * [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] * [[बेन शिकोंगो]] * [[जेजे स्मिट]] * [[रुबेन ट्रम्पेलमन]] | * [[निकोलस किर्टन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[शाहिद अहमदझाई]] * [[दिलप्रीत बाजवा]] * [[नवनीत धालीवाल]] * [[डिलन हेलिगर]] * [[आरोन जॉन्सन (क्रिकेटर)|आरोन जॉन्सन]] * अजयवीर हुंडल * अखिल कुमार * परवीन कुमार * [[श्रेयस मोव्वा]] ([[यष्टीरक्षक]]) * [[साद बिन जफर]] * युवराज समरा * [[कलीम सना]] * [[परगत सिंग (क्रिकेट खेळाडू)|परगत सिंग]] * [[रविंदरपाल सिंग]] * [[कंवरपाल तथगुर]] * [[हर्ष ठाकर]] ([[यष्टीरक्षक]]) |} ===फिक्स्चर=== ====पहिला टी२०आ सामना==== {{Single-innings cricket match | date = १८ मार्च २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द केला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476794.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट ग्राउंड]], [[विंडहोक]] | umpires = इवूड लासेन (नामिबिया) आणि क्लॉज शुमाकर (नामिबिया) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = ओल्या मैदानामुळे खेळ शक्य झाला नाही. | notes = }} ====दुसरा टी२०आ सामना==== {{Single-innings cricket match | date = १९ मार्च २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १४५/८ (१५ षटके) | runs1 = युवराज समरा ३७ (१८) | wickets1 = [[रुबेन ट्रम्पेलमन]] ४/२८ (३ षटके) | score2 = १४६/७ (१५ षटके) | runs2 = [[यान निकोल लॉफ्टी-ईटन]] ३६ (२१) | wickets2 = अखिल कुमार ३/१२ (३ षटके) | result = नामिबिया ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476795.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट ग्राउंड]], [[विंडहोक]] | umpires = इवूड लासेन (नामिबिया) आणि [[अँड्रु लो]] (नामिबिया) | motm = [[जेजे स्मिट]] (नामिबिया) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येक बाजूने १५ षटकांचा करण्यात आला. | notes = युवराज समरा (कॅनडा) याने त्याचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ====तिसरा टी२०आ सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २१ मार्च २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द केला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476796.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट ग्राउंड]], [[विंडहोक]] | umpires = [[अँड्रु लो]] (नामिबिया) आणि क्लॉज शुमाकर (नामिबिया) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ====चौथा टी२०आ सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २२ मार्च २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = ४२/७ (१३ षटके) | runs1 = [[हर्ष ठाकर]] १३ (२३) | wickets1 = [[जेजे स्मिट]] ४/९ (४ षटके) | score2 = ४२/० (२.४ षटके) | runs2 = [[जीन-पेरी कोत्झे]] ३२[[नाबाद|*]] (१४) | wickets2 = | result = नामिबिया १० गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476797.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट ग्राउंड]], [[विंडहोक]] | umpires = इवूड लासेन (नामिबिया) आणि क्लॉज शुमाकर (नामिबिया) | motm = [[जेजे स्मिट]] (नामिबिया) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = नामिबियाला १३ षटकांत ४२ धावांचे सुधारित लक्ष्य देण्यात आले. | notes = अजयवीर हुंडल (कॅनडा) याने आंतरराष्ट्रीय टी२०आ पदार्पण केले. }} ====पाचवा टी२०आ सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २३ मार्च २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १४२/७ (२० षटके) | runs1 = [[निकोलस किर्टन]] ३७ (२६) | wickets1 = [[जॅक ब्रासेल]] २/१५ (४ षटके) | score2 = १४३/२ (१५.२ षटके) | runs2 = [[यान निकोल लॉफ्टी-ईटन]] ६५ (३२) | wickets2 = [[निकोलस किर्टन]] १/१२ (१ षटक) | result = नामिबिया ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476798.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट ग्राउंड]], [[विंडहोक]] | umpires = इवूड लासेन (नामिबिया) आणि [[अँड्रु लो]] (नामिबिया) | motm = [[यान निकोल लॉफ्टी-ईटन]] (नामिबिया) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 ईएसपीएनक्रिकइन्फो वर सीडब्ल्यूसीएल२ चे मुख्यपृष्ठ]<!-- * [ Namibia v Canada series home at ESPNcricinfo]--> {{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}} {{क्रिकेट विश्वचषक माहिती}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:पुरुष क्रिकेट]] [[वर्ग:नामिबियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|१०]] 6sty3biszyofmne0fvrqn4csjihe2di 0 363741 2686781 2609682 2026-05-30T17:24:58Z Ketaki Modak 21590 2686781 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मनोज दास''' (२७ फेब्रुवारी १९३४ - २७ एप्रिल २०२१) हे एक भारतीय लेखक होते ज्यांनी [[उडिया भाषा|ओडिया]] आणि इंग्रजीमध्ये लेखन केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2021/apr/27/noted-odia-and-english-writer-manoj-das-passes-away-at-87-in-puducherry-2295612.html|title=Noted Odia and English writer Manoj Das passes away at 87 in Puducherry|date=27 April 2021|publisher=New Indian Express|access-date=27 April 2021}}</ref> २००० मध्ये त्यांना सरस्वती सन्मानाने सन्मानित करण्यात आले. साहित्य आणि शिक्षण क्षेत्रातील योगदानाबद्दल त्यांना २००१ मध्ये [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]], भारतातील चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आणि २०२० मध्ये [[पद्मभूषण पुरस्कार|पद्मभूषण]],<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://padmaawards.gov.in/PDFS/2020AwardeesList.pdf|title=Padma Awards List 2020|work=Govt. of India}}</ref> भारतातील तिसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला होता''.'' २००६ मध्ये केंद्रीय साहित्य अकादमीने त्यांचा सर्वोच्च पुरस्कार म्हणजेच [[साहित्य अकादमी फेलोशिप]] प्रदान केली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/awards/akademi_awards.jsp|title=Akademi Awards|publisher=Sahitya Akademi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925203857/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/awards/akademi_awards.jsp|archive-date=25 September 2010|access-date=22 December 2012}}</ref> == कार्य == [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजींच्या]] प्रेरणेने श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाच्या सोसायटीची १७ जून १९७० रोजी स्थापना करण्यात आली. श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाने या संस्थेचे मुखपत्र प्रकाशित केले जाते. ते विविध भारतीय भाषांमध्ये अनुवादित केले जाते. ऑक्टोबर १९७० मध्ये याचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. त्याचे संपादक म्हणून श्री.मनोज दास यांनी एप्रिल १९७३ पर्यंत जबाबदारी सांभाळली.<ref>"Sri Aurobindo's Action - The Beginning". ''www.sriaurobindosaction.org''. 2025-08-29 रोजी पाहिले.</ref> {{श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांचे कार्य}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लघुकथा लेखक]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय कादंबरीकार]] [[वर्ग:भारतीय हिंदू]] [[वर्ग:साहित्य अकादमी फेलोशिप विजेते]] [[वर्ग:इ.स. २०२१ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म]] [[वर्ग:साहित्य व शिक्षणतील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]] 9vk2tvvhsug8e02z1xomcz14s25s8nz 0 364739 2686780 2685791 2026-05-30T16:13:34Z ~2026-32169-83 183691 /* */ Corrected Serial Timing. 2686780 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = देवमाणूस - मधला अध्याय | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = [[श्वेता शिंदे]] , संजय खांबे | निर्मिती संस्था = [[वज्र प्रोडक्शन]] | दिग्दर्शक = राजू सावंत | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = | कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]] | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = सातारा | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = * दररोज रात्री १० वाजता * दररोज रात्री १०.१५ वाजता (१३ एप्रिलपासून) | वाहिनी = [[झी मराठी]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = २ जून २०२५ | शेवटचे प्रसारण = चालू | आधी = [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | नंतर = [[तुला जपणार आहे]] | सारखे = [[देवमाणूस]], [[देवमाणूस २]] }} '''देवमाणूस - मधला अध्याय''' ही [[झी मराठी]] वाहिनीवर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. ही मालिका देवमाणूसच्या पहिल्या व दुसऱ्या पर्वाच्या मधला भाग आहे. == पर्व == {| class="wikitable" ! मालिका !! दिनांक !! वेळ |- | [[देवमाणूस|१]] || ३१ ऑगस्ट २०२० – १५ ऑगस्ट २०२१ || rowspan="2"| रात्री १०.३० |- | [[देवमाणूस २|२]] || १९ डिसेंबर २०२१ – १० सप्टेंबर २०२२ |- | rowspan="2"| ३ || २ जून २०२५ – ११ एप्रिल २०२६ || रात्री १० |- | १३ एप्रिल २०२६ – चालू || रात्री १०.३० |} == कलाकार == * [[किरण गायकवाड]] - अजितकुमार देव (गोपाळ) * [[माधव अभ्यंकर]] - हिम्मत देशमुख (अप्पा) * सोनम म्हसवेकर - लतिका सुभाष जगदाळे / लतिका गोपाळ देशमुख (लाली) * [[रुक्मिणी सुतार]] - नरू देशमुख / सरू रंगराव पाटील * रोहित भोसले - सुधाकर हिम्मत देशमुख * प्रेरणा बादणे - शामल सुधाकर देशमुख * दुर्गावती स्वामी - फुला हिम्मत देशमुख * अपर्णा क्षेमकल्याणी - रंजना हिम्मत देशमुख * अर्णव तौर - ऋतिक सुधाकर देशमुख * शिवन्या शिंदे - हौसा हिम्मत देशमुख (हॅश) * ऐश्वर्या मल्लिकार्जुन - मनीषा मकरंद देसाई * चैतन्य चंद्रात्रे - मकरंद देसाई (मॅक) * [[मिलिंद शिंदे (अभिनेता)|मिलिंद शिंदे]] - मार्तंड जामकर * कादंबरी खेडकर - आर्या जामकर * [[अस्मिता देशमुख]] - सागरिका बाबू पाटील (डिंपल) * एकता डांगर - गंगा गुप्ता * अंकुश मांडेकर - बाबू रंगराव पाटील * प्रदीप कोथमिरे - सुभाष जगदाळे * मणिराज पवार - युगंधर प्रताप * मृणाल साळुंखे - शालिनी * अवधूत माळी - साकेत * अनिल राबाडे - पक्या * ओमकार भोसले - लक्ष्मण (लकी) * सूरज भोसले - खुसपुटे (झुंजार) * अतिश हरेल - मंगेश (मंग्या) * सुमंत शिंदे - जित्या * सायली शिर्के - माधुरी * वैशाली राजेघाटगे * नीलम वाडेकर * गौतमी पाटील == बाह्य दुवे == {{झी मराठी रात्री १०च्या मालिका}} {{झी मराठी रात्री १०.३०च्या मालिका}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] nfag4hjh5vecw02v7twm1v88ug7fou6 2686789 2686780 2026-05-30T18:12:53Z ~2026-32378-15 183694 /* */ Corrected Timings. 2686789 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = देवमाणूस - मधला अध्याय | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = [[श्वेता शिंदे]] , संजय खांबे | निर्मिती संस्था = [[वज्र प्रोडक्शन]] | दिग्दर्शक = राजू सावंत | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = | कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]] | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = सातारा | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = * दररोज रात्री १० वाजता * दररोज रात्री १०.१५ ते ११ वाजेपर्यंत (१३ एप्रिलपासून) | वाहिनी = [[झी मराठी]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = २ जून २०२५ | शेवटचे प्रसारण = चालू | आधी = [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | नंतर = [[तुला जपणार आहे]] | सारखे = [[देवमाणूस]], [[देवमाणूस २]] }} '''देवमाणूस - मधला अध्याय''' ही [[झी मराठी]] वाहिनीवर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. ही मालिका देवमाणूसच्या पहिल्या व दुसऱ्या पर्वाच्या मधला भाग आहे. == पर्व == {| class="wikitable" ! मालिका !! दिनांक !! वेळ |- | [[देवमाणूस|१]] || ३१ ऑगस्ट २०२० – १५ ऑगस्ट २०२१ || rowspan="2"| रात्री १०.३० |- | [[देवमाणूस २|२]] || १९ डिसेंबर २०२१ – १० सप्टेंबर २०२२ |- | rowspan="2"| ३ || २ जून २०२५ – ११ एप्रिल २०२६ || रात्री १० |- | १३ एप्रिल २०२६ – चालू || रात्री १०.१५ |} == कलाकार == * [[किरण गायकवाड]] - अजितकुमार देव (गोपाळ) * [[माधव अभ्यंकर]] - हिम्मत देशमुख (अप्पा) * सोनम म्हसवेकर - लतिका सुभाष जगदाळे / लतिका गोपाळ देशमुख (लाली) * [[रुक्मिणी सुतार]] - नरू देशमुख / सरू रंगराव पाटील * रोहित भोसले - सुधाकर हिम्मत देशमुख * प्रेरणा बादणे - शामल सुधाकर देशमुख * दुर्गावती स्वामी - फुला हिम्मत देशमुख * अपर्णा क्षेमकल्याणी - रंजना हिम्मत देशमुख * अर्णव तौर - ऋतिक सुधाकर देशमुख * शिवन्या शिंदे - हौसा हिम्मत देशमुख (हॅश) * ऐश्वर्या मल्लिकार्जुन - मनीषा मकरंद देसाई * चैतन्य चंद्रात्रे - मकरंद देसाई (मॅक) * [[मिलिंद शिंदे (अभिनेता)|मिलिंद शिंदे]] - मार्तंड जामकर * कादंबरी खेडकर - आर्या जामकर * [[अस्मिता देशमुख]] - सागरिका बाबू पाटील (डिंपल) * एकता डांगर - गंगा गुप्ता * अंकुश मांडेकर - बाबू रंगराव पाटील * प्रदीप कोथमिरे - सुभाष जगदाळे * मणिराज पवार - युगंधर प्रताप * मृणाल साळुंखे - शालिनी * अवधूत माळी - साकेत * अनिल राबाडे - पक्या * ओमकार भोसले - लक्ष्मण (लकी) * सूरज भोसले - खुसपुटे (झुंजार) * अतिश हरेल - मंगेश (मंग्या) * सुमंत शिंदे - जित्या * सायली शिर्के - माधुरी * वैशाली राजेघाटगे * नीलम वाडेकर * गौतमी पाटील == बाह्य दुवे == {{झी मराठी रात्री १०च्या मालिका}} {{झी मराठी रात्री १०.३०च्या मालिका}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] 5rlc713nf3005o21xyu0pwmyqrxnn0x 0 368887 2686835 2682009 2026-05-31T02:46:55Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686835 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket series | series = २०२५ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका | partof = [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] | date = ४–१६ मे २०२५ | place = नेदरलँड्स | team1 = {{cr|NED}} | team2 = {{cr|SCO}} | team3 = {{cr|UAE}} | captain1 = [[स्कॉट एडवर्ड्स]] | captain2 = [[रिची बेरिंग्टन]] | captain3 = [[राहुल चोप्रा]] | runs1 = [[स्कॉट एडवर्ड्स]] (२०७) | runs2 = [[जॉर्ज मुन्से]] (३६३) | runs3 = [[मुहम्मद वसीम]] (१६९) | wickets1 = [[काइल क्लेन]] (११) | wickets2 = [[ब्रॅड करी]] (१०)<br />[[ब्रँडन मॅकमुलेन]] (१०) | wickets3 = सिमरनजीत सिंग (१०) | previous = [[२०२५ नामिबिया तिरंगी मालिका (दहावी फेरी)|नामिबिया २०२५]] | next = [[२०२५ अमेरिका तिरंगी मालिका|अमेरिका २०२५]] }} '''२०२५ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका''' ही [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] क्रिकेट स्पर्धेची अकरावी फेरी होती, जी मे २०२५ मध्ये नेदरलँड्समध्ये खेळवण्यात आली होती.<ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/netherlands-uae-scotland-cwc-league-2-odi-tri-series-2025/ |trans-title=मे २०२५ मध्ये क्रिकेट नेदरलँड्स यूएई आणि स्कॉटलंडमध्ये तिरंगी एकदिवसीय मालिकेचे आयोजन करणार.|title=Cricket Netherlands to host UAE and Scotland for ODI Tri-series in May 2025 |work=Czarsportz |access-date=१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ही तिरंगी मालिका [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेदरलँड्स]], [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]] आणि [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] या पुरुषांच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघांदरम्यान खेळली गेली.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/national-coach-ryan-cook-announces-selection-for-world-cup-qualifying-matches-against-visiting-scotland-and-united-arab-emirates/ |trans-title=राष्ट्रीय प्रशिक्षक रायन कुक यांनी स्कॉटलंड आणि संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्धच्या विश्वचषक पात्रता सामन्यांसाठी निवड जाहीर केली.|title=National coach Ryan Cook announces selection for World Cup qualifying matches against visiting Scotland and United Arab Emirates |work=[[रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन]] |access-date=१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> स्पर्धेतील सामने [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] (ODI) सामन्यांच्या स्वरूपात खेळवले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |trans-title=२०२७ च्या दिशेने नेपाळमध्ये आठ संघांची क्रिकेट विश्वचषक लीग २ सुरू होत आहे. |title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |access-date=१ ऑगस्ट २०२५ }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> वादळामुळे [[२०२४ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (दुसरी फेरी)|दुसऱ्या फेरीदरम्यान पुढे ढकलण्यात आलेला]] स्कॉटलंड आणि संयुक्त अरब अमिराती यांच्यातील एक अतिरिक्त सामना ह्या स्पर्धेत समाविष्ट होता.<ref>{{cite news |url=https://www.cricketscotland.com/Article/1d0cb12d-3d8f-45a8-8f78-ca25b1f1b07d |trans-title=२०२५ च्या तात्पुरत्या वेळापत्रकांची घोषणा|title=2025 Provisional Fixture Schedules Announced |work=क्रिकेट स्कॉटलंड |access-date=१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{cr|NED}}<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/nieuws/bondscoach-ryan-cook-maakt-selectie-bekend-voor-wk-kwalificatie-wedstrijden-tegen-schotland-en-verenigde-arabische-emiraten/ |title=Bondscoach Ryan Cook maakt selectie bekend voor WK-kwalificatie-wedstrijden tegen Schotland en Verenigde Arabische Emiraten |trans-title=राष्ट्रीय प्रशिक्षक रायन कुक यांनी स्कॉटलंड आणि संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्धच्या विश्वचषक पात्रता सामन्यांसाठी संघ जाहीर केला |work=रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन |language=Dutch |access-date=१ ऑगस्ट २०२५ |archive-date=2025-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250906075801/https://www.kncb.nl/nieuws/bondscoach-ryan-cook-maakt-selectie-bekend-voor-wk-kwalificatie-wedstrijden-tegen-schotland-en-verenigde-arabische-emiraten/ |url-status=dead }}</ref> !{{cr|SCO}}<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cdjl782e3zvo |trans-title=मॅकब्राइड परतल्याने स्कॉटलंडने मॅकक्रिएथला बोलावले|title=McCreath called up by Scotland as McBride returns |work=बीबीसी स्पोर्ट |access-date=१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> !{{cr|UAE}}<ref name="UAEsq">{{cite web|url=https://emiratescricket.com/news-detail/gLPQZOpnel2JbKBzyVXv |trans-title= आयसीसी सीडब्ल्यूसी लीग २ तिरंगी मालिकेतील सामने युएई, नेदरलँड्स आणि स्कॉटलंडविरुद्ध खेळणार आहे.|title=UAE to play ICC CWC League 2 tri-series fixtures against the नेदरलँड्स अnd Scotland |work=अमिराती क्रिकेट बोर्ड|access-date=१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[स्कॉट एडवर्ड्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शारिझ अहमद]] * [[नोहा क्रोस]] * [[बास डी लिड]] * [[आर्यन दत्त]] * [[व्हिव्हियन किंग्मा]] * [[फ्रेड क्लासेन]] * [[काइल क्लेन]] * [[मायकेल लेविट]] * [[झॅक लायन-कशेट]] * [[तेजा निदामनुरु]] * [[मॅक्स ओ'दाउद]] * [[विक्रमजीत सिंग (क्रिकेट खेळाडू)|विक्रमजीत सिंग]] * [[रोलॉफ व्हान देर मर्व]] * [[पॉल व्हॅन मीकीरन]] | * [[रिची बेरिंग्टन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[चार्ली कॅसल]] * [[मॅथ्यू क्रॉस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ब्रॅड करी]] * [[जॅस्पर डेव्हिडसन]] * [[क्रिस ग्रीव्ह्स]] * [[जॅक जार्व्हिस]] * [[मायकेल लीस्क]] * [[क्रिस्तोफर मॅकब्राइड]] * [[फिनले मॅकक्रिएथ]] * [[ब्रँडन मॅकमुलेन]] * [[जॉर्ज मुन्से]] * [[साफयान शरीफ]] * [[चार्ली टीयर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मार्क वॅट]] | * [[राहुल चोप्रा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * झाहीद अली * [[व्रित्य अरविंद]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मुहम्मद जवादुल्लाह]] * सागर कल्याण * [[आयान अफजल खान]] * [[आसिफ खान]] * [[ध्रुव पराशर]] * [[आलिशान शराफु]] * [[आर्यांश शर्मा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[संचित शर्मा]] * [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] * सिमरनजीत सिंग * [[तनिश सुरी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मुहम्मद वसीम]] |} ==सराव सामने== {{Single-innings cricket match | date = २९ एप्रिल २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = संयुक्त अरब अमिराती XI {{flagdeco|UAE}} | team2 = {{flagdeco|NED}} नेदरलँड्स अ | score1 = २१५ (४६.४ षटके) | runs1 = [[आर्यांश शर्मा]] ६० (८३) | wickets1 = मीस व्हॅन व्ह्लिएट ४/३९ (१० षटके) | score2 = २१८/२ (४३ षटके) | runs2 = [[नोहा क्रोस]] ९४[[नाबाद|*]] (११६) | wickets2 = [[ध्रुव पराशर]] १/२६ (६.१ षटके) | result = नेदरलँड्स अ ८ गडी राखून विजयी | report = [https://matchcentre.kncb.nl/match/134453-7333437/scorecard धावफलक] | venue = [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] | umpires = नितीन बाठी (ने) आणि मौलिक प्रभुदेसाई (ने) | motm = | toss = संयुक्त अरब अमिराती XI नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १ मे २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = नेदरलँड्स अ {{flagdeco|NED}} | team2 = {{flagdeco|UAE}} संयुक्त अरब अमिराती XI | score1 = १७१ (४८.१ षटके) | runs1 = [[बास डी लिड]] ४८ (६३) | wickets1 = झाहीद अली ४/४५ (१० षटके) | score2 = १७७/३ (२९ षटके) | runs2 = सागर कल्याण ८४[[नाबाद|*]] (८७) | wickets2 = [[शारिझ अहमद]] २/२६ (५ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती XI ७ गडी राखून विजयी | report = [https://matchcentre.kncb.nl/match/134453-7333438/scorecard/ धावफलक] | venue = [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] | umpires = ज्ञानेश कोल्ली (ने) आणि मौलिक प्रभुदेसाई (ने) | motm = | toss = नेदरलँड्स अ नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==सामने== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== हा सामना मूळतः ९ मार्च २०२४ रोजी [[दुबई]] येथे होणार होता परंतु वादळामुळे तो पुढे ढकलण्यात आला.<ref name="UAEsq" /><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/68520443 |trans-title=क्रिकेट वर्ल्ड कप लीग २: दुबईतील वादळामुळे स्कॉटलंड विरुद्ध यूएई सामना पुढे ढकलण्यात आला|title=Cricket World Cup League 2: Scotland v UAE postponed because of storm in Dubai |work=बीबीसी स्पोर्ट |access-date=१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> {{Single-innings cricket match | date = ४ मे २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = २२५/९ (५० षटके) | runs1 = [[मुहम्मद वसीम]] ६१ (७२) | wickets1 = [[मार्क वॅट]] २/३४ (१० षटके) | score2 = २२६/७ (४६.२ षटके) | runs2 = [[जॉर्ज मुन्से]] ७८ (१०१) | wickets2 = सिमरनजीत सिंग २/२६ (१० षटके) | result = स्कॉटलंड ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1421074.html धावफलक] | venue = [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (ने) आणि [[रोलंड ब्लॅक]] (आ) | motm = [[जॉर्ज मुन्से]] (स्कॉ) | toss = स्कॉटलंड नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[फिनले मॅकक्रिएथ]] (स्कॉ), सागर कल्याण आणि सिमरनजीत सिंग (युएई) या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ मे २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = २७२/७ (५० षटके) | runs1 = [[स्कॉट एडवर्ड्स]] ७४ (७८) | wickets1 = [[आयान अफजल खान]] ३/६० (१० षटके) | score2 = १५९ (४१.२ षटके) | runs2 = [[आलिशान शराफु]] ५८ (६५) | wickets2 = [[पॉल व्हॅन मीकीरन]] ३/२४ (८ षटके) | result = नेदरलँड्स ११३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481530.html धावफलक] | venue = [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] | umpires = नितीन बाठी (ने) आणि [[रोलंड ब्लॅक]] (आ) | motm = [[स्कॉट एडवर्ड्स]] (ने) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ८ मे २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = २९६/६ (५० षटके) | runs1 = [[राहुल चोप्रा]] १०१ (९४) | wickets1 = [[मायकेल लीस्क]] १/३० (७ षटके) | score2 = १९९ (४३.३ षटके) | runs2 = [[जॉर्ज मुन्से]] ४३ (५३) | wickets2 = सिमरनजीत सिंग ४/३० (१० षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ९७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481531.html धावफलक] | venue = [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (ने) आणि नितीन बाठी (ने) | motm = [[राहुल चोप्रा]] (युएई) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[राहुल चोप्रा]]ने (युएई) त्याचे पहिले आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय शतक झळकावले.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/cvgd4ex5xn5o |trans-title=क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मध्ये स्कॉटलंडला युएईकडून मोठा पराभव पत्करावा लागला.|title=Scotland suffer heavy WCL2 defeat by UAE |work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |accessdate=८ मे २०२५}}</ref> }} ===४था आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १० मे २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = २८२/७ (५० षटके) | runs1 = [[झॅक लायन-कशेट]] ७८ (९९) | wickets1 = [[ब्रॅड करी]] ४/५२ (१० षटके) | score2 = २६३/९ (५० षटके) | runs2 = [[जॉर्ज मुन्से]] १०६ (१०१) | wickets2 = [[रोलॉफ व्हान देर मर्व]] ३/३४ (१० षटके) | result = नेदरलँड्स १९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481532.html धावफलक] | venue = [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (ने) आणि [[रोलंड ब्लॅक]] (आ) | motm = [[पॉल व्हॅन मीकीरन]] (ने) | toss = नेदरलँड्स नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===५वा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = 12 मे २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = २०४/९ (५० षटके) | runs1 = [[आसिफ खान]] ७५ (१०१) | wickets1 = [[काइल क्लेन]] ४/४४ (१० षटके) | score2 = २०५/५ (३६ षटके) | runs2 = [[मॅक्स ओ'दाउद]] ५२ (४४) | wickets2 = [[ध्रुव पराशर]] १/३२ (६ षटके) | result = नेदरलँड्स ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481533.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] | umpires = नितीन बाठी (ने) आणि [[रोलंड ब्लॅक]] (आ) | motm = [[काइल क्लेन]] (ने) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===६वा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ मे २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = १६१ (४७.५ षटके) | runs1 = [[मुहम्मद वसीम]] ६१ (७५) | wickets1 = [[ब्रॅड करी]] ३/३४ (९.५ षटके) | score2 = १६२/२ (२४.२ षटके) | runs2 = [[जॉर्ज मुन्से]] ५६ (४५) | wickets2 = [[मुहम्मद जवादुल्लाह]] १/४० (४ षटके) | result = स्कॉटलंड ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481534.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (ने) आणि नितीन बाठी (ने) | motm = [[ब्रँडन मॅकमुलेन]] (स्कॉ) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===७वा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १६ मे २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = ३८०/९ (५० षटके) | runs1 = [[रिची बेरिंग्टन]] १०५ (८६) | wickets1 = [[काइल क्लेन]] ३/६० (९ षटके) | score2 = २३५ (४२.१ षटके) | runs2 = [[बास डी लिड]] ७४ (६७) | wickets2 = [[ब्रँडन मॅकमुलेन]] ४/५५ (१० षटके) | result = स्कॉटलंड १४५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481535.html धावफलक] | venue = [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (ने) आणि [[रोलंड ब्लॅक]] (आ) | motm = [[ब्रँडन मॅकमुलेन]] (स्कॉ) | toss = नेदरलँड्स नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[स्कॉट एडवर्ड्स]]च्या (ने) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट मध्ये २००० धावा आणि आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मध्ये ३००० धावा पूर्ण. * पुरुषांच्या एकदिवसीय सामन्यांमध्ये स्कॉटलंडची ही सर्वोच्च धावसंख्या होती.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/ce8057zx60wo |trans-title=स्कॉटलंडने डचवर मोठा विजय मिळवत विक्रमी धावसंख्या रचली|title=Scotland post record score in big win over Dutch |work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |access-date=१६ मे २०२५}}</ref> }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}} {{क्रिकेट विश्वचषक माहिती}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|११]] hpnqebzhn0130gcd1fqe1pl8zjf2js4 0 369825 2686782 2609721 2026-05-30T17:30:00Z Ketaki Modak 21590 2686782 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरबिंदोज ॲक्शन''' - [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजींच्या]] प्रेरणेने श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाच्या सोसायटीची १७ जून १९७० रोजी स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/Beginning.htm|title=Sri Aurobindo's Action - The Beginning|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2025-08-29}}</ref> == उद्देश == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref name=":0" /> == कार्य == श्रीअरविंद यांनी भारताच्या विविध समस्यांना तोंड देण्यासाठीचे उपाय वेळोवेळी सांगितले आहेत. ते विविध भारतीय भाषांमधून प्रकाशित करून भारतीय जनसमुदायांपर्यंत पोहोचविणे हे या सोसायटीचे व पर्यायाने नियतकालिकाचे कार्य आहे. == शाखा == २००६ साली या सोसायटीच्या प.बंगाल शाखेची स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0" /> == संस्थापक सदस्य == श्रीमाताजी या सोसायटीच्या कायमस्वरूपी अध्यक्ष आहेत. त्यांनी प्रद्योत, [[उदार पिंटो|उदार]] [[उदार पिंटो|पिंटो]] आणि श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांची अनुक्रमे अध्यक्ष, सचिव आणि कोषाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केली. == मुखपत्र == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाने या संस्थेचे मुखपत्र प्रकाशित केले जाते. ते विविध भारतीय भाषांमध्ये अनुवादित केले जाते. ऑक्टोबर १९७० मध्ये याचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. त्याचे संपादक म्हणून श्री.[[मनोज दास]] यांनी एप्रिल १९७३ पर्यंत जबाबदारी सांभाळली. त्यानंतर श्री.श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांनी संपादक-पदाची जबाबदारी सांभाळली.<ref name=":0" /> श्रीअरविंद कर्मधारा या नावाने हिंदी, ओडिया, गुजराथी व बंगाली भाषांमध्ये त्याची आवृत्ती प्रकाशित केली जाते. {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:इंग्लिश नियतकालिके]] 74gcjzksbhpg7i1msr1cb02mvgxt6yh 2686783 2686782 2026-05-30T17:30:58Z Ketaki Modak 21590 2686783 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरबिंदोज ॲक्शन''' - [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजींच्या]] प्रेरणेने श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाच्या सोसायटीची १७ जून १९७० रोजी स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/Beginning.htm|title=Sri Aurobindo's Action - The Beginning|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2025-08-29}}</ref> == उद्देश == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref name=":0" /> == कार्य == श्रीअरविंद यांनी भारताच्या विविध समस्यांना तोंड देण्यासाठीचे उपाय वेळोवेळी सांगितले आहेत. ते विविध भारतीय भाषांमधून प्रकाशित करून भारतीय जनसमुदायांपर्यंत पोहोचविणे हे या सोसायटीचे व पर्यायाने नियतकालिकाचे कार्य आहे. == शाखा == २००६ साली या सोसायटीच्या प.बंगाल शाखेची स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0" /> == संस्थापक सदस्य == श्रीमाताजी या सोसायटीच्या कायमस्वरूपी अध्यक्ष आहेत. त्यांनी प्रद्योत, [[उदार पिंटो|उदार]] [[उदार पिंटो|पिंटो]] आणि श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांची अनुक्रमे अध्यक्ष, सचिव आणि कोषाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केली. == मुखपत्र == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाने या संस्थेचे मुखपत्र प्रकाशित केले जाते. ते विविध भारतीय भाषांमध्ये अनुवादित केले जाते. ऑक्टोबर १९७० मध्ये याचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. त्याचे संपादक म्हणून श्री.[[मनोज दास]] यांनी एप्रिल १९७३ पर्यंत जबाबदारी सांभाळली. त्यानंतर श्री.श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांनी संपादक-पदाची जबाबदारी सांभाळली.<ref name=":0" /> [[श्रीअरविंद कर्मधारा (हिंदी नियतकालिक)|श्रीअरविंद कर्मधारा]] या नावाने हिंदी, ओडिया, गुजराथी व बंगाली भाषांमध्ये त्याची आवृत्ती प्रकाशित केली जाते. {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:इंग्लिश नियतकालिके]] 82is80jkz3643tvc8qgmxvsp9m9hzca 2686784 2686783 2026-05-30T17:37:37Z Ketaki Modak 21590 2686784 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरबिंदोज ॲक्शन''' - [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजींच्या]] प्रेरणेने श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाच्या सोसायटीची १७ जून १९७० रोजी स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/Beginning.htm|title=Sri Aurobindo's Action - The Beginning|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2025-08-29}}</ref> == उद्देश == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref name=":0" /> == कार्य == श्रीअरविंद यांनी भारताच्या विविध समस्यांना तोंड देण्यासाठीचे उपाय वेळोवेळी सांगितले आहेत. ते विविध भारतीय भाषांमधून प्रकाशित करून भारतीय जनसमुदायांपर्यंत पोहोचविणे हे या सोसायटीचे व पर्यायाने नियतकालिकाचे कार्य आहे. == शाखा == २००६ साली या सोसायटीच्या प.बंगाल शाखेची स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0" /> == संस्थापक सदस्य == श्रीमाताजी या सोसायटीच्या कायमस्वरूपी अध्यक्ष आहेत. त्यांनी प्रद्योत भट्टाचार्य,<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=New correspondences of The Mother|publisher=Sri Aurobindo Ashram|location=Pondicherry|pages=628}}</ref> [[उदार पिंटो|उदार]] [[उदार पिंटो|पिंटो]] आणि श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांची अनुक्रमे अध्यक्ष, सचिव आणि कोषाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केली. == मुखपत्र == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाने या संस्थेचे मुखपत्र प्रकाशित केले जाते. ते विविध भारतीय भाषांमध्ये अनुवादित केले जाते. ऑक्टोबर १९७० मध्ये याचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. त्याचे संपादक म्हणून श्री.[[मनोज दास]] यांनी एप्रिल १९७३ पर्यंत जबाबदारी सांभाळली. त्यानंतर श्री.श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांनी संपादक-पदाची जबाबदारी सांभाळली.<ref name=":0" /> [[श्रीअरविंद कर्मधारा (हिंदी नियतकालिक)|श्रीअरविंद कर्मधारा]] या नावाने हिंदी, ओडिया, गुजराथी व बंगाली भाषांमध्ये त्याची आवृत्ती प्रकाशित केली जाते. {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:इंग्लिश नियतकालिके]] e9xateroe5s5nzdwdwzs56kt4snw52w 2686786 2686784 2026-05-30T17:50:53Z Ketaki Modak 21590 2686786 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरबिंदोज ॲक्शन''' - [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजींच्या]] प्रेरणेने श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाच्या सोसायटीची १७ जून १९७० रोजी स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/Beginning.htm|title=Sri Aurobindo's Action - The Beginning|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2025-08-29}}</ref> == उद्देश == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref name=":0" /> == कार्य == श्रीअरविंद यांनी भारताच्या विविध समस्यांना तोंड देण्यासाठीचे उपाय वेळोवेळी सांगितले आहेत. ते विविध भारतीय भाषांमधून प्रकाशित करून भारतीय जनसमुदायांपर्यंत पोहोचविणे हे या सोसायटीचे व पर्यायाने नियतकालिकाचे कार्य आहे. == शाखा == २००६ साली या सोसायटीच्या प.बंगाल शाखेची स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0" /> == संस्थापक सदस्य == श्रीमाताजी या सोसायटीच्या कायमस्वरूपी अध्यक्ष आहेत. त्यांनी प्रद्योत भट्टाचार्य,<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=New correspondences of The Mother|publisher=Sri Aurobindo Ashram|location=Pondicherry|pages=628}}</ref> [[उदार पिंटो|उदार]] [[उदार पिंटो|पिंटो]] आणि श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांची अनुक्रमे अध्यक्ष, सचिव आणि कोषाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केली. == मुखपत्र == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाने या संस्थेचे मुखपत्र प्रकाशित केले जाते. ते विविध भारतीय भाषांमध्ये अनुवादित केले जाते. ऑक्टोबर १९७० मध्ये याचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. त्याचे संपादक म्हणून श्री.[[मनोज दास]] यांनी एप्रिल १९७३ पर्यंत जबाबदारी सांभाळली. त्यानंतर श्री.श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांनी संपादक-पदाची जबाबदारी सांभाळली.<ref name=":0" /> [[श्रीअरविंद कर्मधारा (हिंदी नियतकालिक)|श्रीअरविंद कर्मधारा]] या नावाने हिंदी, ओडिया, गुजराथी व बंगाली भाषांमध्ये त्याची आवृत्ती प्रकाशित केली जाते. == अधिकृत संकेतस्थळ == https://www.sriaurobindosaction.org/ {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:इंग्लिश नियतकालिके]] 578ilyyq46gfx97p4q1i7pe508fh4lb 2686787 2686786 2026-05-30T17:58:10Z Ketaki Modak 21590 2686787 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरबिंदोज ॲक्शन''' - [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजींच्या]] प्रेरणेने श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाच्या सोसायटीची १७ जून १९७० रोजी स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/Beginning.htm|title=Sri Aurobindo's Action - The Beginning|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2025-08-29}}</ref> == उद्देश == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref name=":0" /> == कार्य == श्रीअरविंद यांनी भारताच्या विविध समस्यांना तोंड देण्यासाठीचे उपाय वेळोवेळी सांगितले आहेत. ते विविध भारतीय भाषांमधून प्रकाशित करून भारतीय जनसमुदायांपर्यंत पोहोचविणे हे या सोसायटीचे व पर्यायाने नियतकालिकाचे कार्य आहे. == शाखा == २००६ साली या सोसायटीच्या प.बंगाल शाखेची स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0" /> == संस्थापक सदस्य == श्रीमाताजी या सोसायटीच्या कायमस्वरूपी अध्यक्ष आहेत. त्यांनी प्रद्योत भट्टाचार्य,<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=New correspondences of The Mother|publisher=Sri Aurobindo Ashram|location=Pondicherry|pages=628}}</ref> [[उदार पिंटो|उदार]] [[उदार पिंटो|पिंटो]] आणि श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांची अनुक्रमे अध्यक्ष, सचिव आणि कोषाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केली. == मुखपत्र == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाने या संस्थेचे मुखपत्र प्रकाशित केले जाते. ते विविध भारतीय भाषांमध्ये अनुवादित केले जाते. ऑक्टोबर १९७० मध्ये याचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. त्याचे संपादक म्हणून श्री.[[मनोज दास]] यांनी एप्रिल १९७३ पर्यंत जबाबदारी सांभाळली. त्यानंतर श्री.श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांनी संपादक-पदाची जबाबदारी सांभाळली.<ref name=":0" /> [[श्रीअरविंद कर्मधारा (हिंदी नियतकालिक)|श्रीअरविंद कर्मधारा]] या नावाने हिंदी, ओडिया, गुजराथी व बंगाली भाषांमध्ये त्याची आवृत्ती प्रकाशित केली जाते. मराठी भाषेमध्येसुद्धा काही काळ श्रीअरविंद कर्मधारा हे नियतकालिक प्रकाशित केले जात होते. == अधिकृत संकेतस्थळ == https://www.sriaurobindosaction.org/ {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:इंग्लिश नियतकालिके]] a1opvce3oe7niehmcjta9q2a9c6jv77 2686788 2686787 2026-05-30T17:58:52Z Ketaki Modak 21590 2686788 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरबिंदोज ॲक्शन''' - [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजींच्या]] प्रेरणेने श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाच्या सोसायटीची १७ जून १९७० रोजी स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/Beginning.htm|title=Sri Aurobindo's Action - The Beginning|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2025-08-29}}</ref> == उद्देश == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref name=":0" /> == कार्य == श्रीअरविंद यांनी भारताच्या विविध समस्यांना तोंड देण्यासाठीचे उपाय वेळोवेळी सांगितले आहेत. ते विविध भारतीय भाषांमधून प्रकाशित करून भारतीय जनसमुदायांपर्यंत पोहोचविणे हे या सोसायटीचे व पर्यायाने नियतकालिकाचे कार्य आहे. == शाखा == २००६ साली या सोसायटीच्या प.बंगाल शाखेची स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0" /> == संस्थापक सदस्य == श्रीमाताजी या सोसायटीच्या कायमस्वरूपी अध्यक्ष आहेत. त्यांनी प्रद्योत भट्टाचार्य,<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=New correspondences of The Mother|publisher=Sri Aurobindo Ashram|location=Pondicherry|pages=628}}</ref> [[उदार पिंटो|उदार]] [[उदार पिंटो|पिंटो]] आणि श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांची अनुक्रमे अध्यक्ष, सचिव आणि कोषाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केली. == मुखपत्र == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाने या संस्थेचे मुखपत्र प्रकाशित केले जाते. ते विविध भारतीय भाषांमध्ये अनुवादित केले जाते. ऑक्टोबर १९७० मध्ये याचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. त्याचे संपादक म्हणून श्री.[[मनोज दास]] यांनी एप्रिल १९७३ पर्यंत जबाबदारी सांभाळली. त्यानंतर श्री.श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांनी संपादक-पदाची जबाबदारी सांभाळली.<ref name=":0" /> [[श्रीअरविंद कर्मधारा (हिंदी नियतकालिक)|श्रीअरविंद कर्मधारा]] या नावाने हिंदी, ओडिया, गुजराथी व बंगाली भाषांमध्ये त्याची आवृत्ती प्रकाशित केली जाते. मराठी भाषेमध्येसुद्धा काही काळ [[श्रीअरविंद कर्मधारा (मराठी नियतकालिक)]] हे नियतकालिक प्रकाशित केले जात होते. == अधिकृत संकेतस्थळ == https://www.sriaurobindosaction.org/ {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:इंग्लिश नियतकालिके]] 070mx208bl6vf6b2lhhj3le2fby8tbn 2686828 2686788 2026-05-31T02:05:07Z Ketaki Modak 21590 2686828 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरबिंदोज ॲक्शन''' - [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजींच्या]] प्रेरणेने श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाच्या सोसायटीची १७ जून १९७० रोजी स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/Beginning.htm|title=Sri Aurobindo's Action - The Beginning|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2025-08-29}}</ref> == उद्देश == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref name=":0" /> == कार्य == श्रीअरविंद यांनी भारताच्या विविध समस्यांना तोंड देण्यासाठीचे उपाय वेळोवेळी सांगितले आहेत. ते विविध भारतीय भाषांमधून प्रकाशित करून भारतीय जनसमुदायांपर्यंत पोहोचविणे हे या सोसायटीचे व पर्यायाने नियतकालिकाचे कार्य आहे. == शाखा == २००६ साली या सोसायटीच्या प.बंगाल शाखेची स्थापना करण्यात आली.<ref name=":0" /> == संस्थापक सदस्य == श्रीमाताजी या सोसायटीच्या कायमस्वरूपी अध्यक्ष आहेत. त्यांनी प्रद्योत भट्टाचार्य,<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=New correspondences of The Mother|publisher=Sri Aurobindo Ashram|location=Pondicherry|pages=628}}</ref> [[उदार पिंटो|उदार]] [[उदार पिंटो|पिंटो]] आणि श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांची अनुक्रमे अध्यक्ष, सचिव आणि कोषाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केली. == मुखपत्र == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या नावाने या संस्थेचे मुखपत्र प्रकाशित केले जाते. ते विविध भारतीय भाषांमध्ये अनुवादित केले जाते. ऑक्टोबर १९७० मध्ये याचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. त्याचे संपादक म्हणून श्री.[[मनोज दास]] यांनी एप्रिल १९७३ पर्यंत जबाबदारी सांभाळली. त्यानंतर श्री.श्यामसुंदर झुनझुनवाला यांनी संपादक-पदाची जबाबदारी सांभाळली.<ref name=":0" /> [[श्रीअरविंद कर्मधारा (हिंदी नियतकालिक)|श्रीअरविंद कर्मधारा]] या नावाने हिंदी, ओडिया, गुजराथी व बंगाली भाषांमध्ये त्याची आवृत्ती प्रकाशित केली जाते. मराठी भाषेमध्येसुद्धा काही काळ [[श्रीअरविंद कर्मधारा (मराठी नियतकालिक)]] प्रकाशित केले जात होते. == अधिकृत संकेतस्थळ == https://www.sriaurobindosaction.org/ {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:इंग्लिश नियतकालिके]] 2qvn4q7ufzsbj2fzmi125xzs3satbtz 0 373374 2686779 2630215 2026-05-30T15:40:00Z IvanScrooge98 56935 /* */ +pron 2686779 wikitext text/x-wiki '''झोहरान क्वामे ममदानी''' ({{lang-en|{{audio|Zohran Mamdani.ogg|Zohran Kwame Mamdani}}}}) हे अमेरिकन राजकारणी आहेत. ==जीवन व कारकीर्द== हे भारतीय वंशाच्या [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] चित्रपट दिग्दर्शिका [[मीरा नायर]] आणि महमूद ममदानी यांचे पुत्र आहेत. झोहरान ममदानी जन्म - ऑक्टोबर १८, १९९१ ममदानी यांचा जन्म [[कंपाला|कम्पाला]], [[युगांडा]] या देशात झाला. वयाची ३ वर्षे [[केप टाउन|केपटाऊन]] , [[दक्षिण आफ्रिका]] मध्ये घालवल्या नंतर, जेव्हा ममदानी वयाच्या पाच ते सात वर्षांच्या दरम्यान होते, तेव्हा त्यांचे कुटुंब [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेत]] स्थलांतरीत झाले आणि [[न्यू यॉर्क (राज्य)|न्यू यॉर्क]] मध्ये स्थायिक झाले. ममदानी ने ब्राँक्स हाय स्कूल ऑफ सायन्स मधून पदवी प्राप्त केल्यानंतर २०१४ साली [[Bowdoin college|बोव्डोईन कॉलेज]] मधून आफ्रिकना अभ्यास या विषयात प्राविण्यासह बॅचलर पदवी मिळवली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=En.wikipedia.org/wiki/zohran_Mamdani|title=Zohran mamdani|last=Na|first=Na|url-status=live}}</ref> ==महापौर== ४ नोव्हेंबर, २०२५ रोजी घेतलेल्या [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेतील]] [[न्यू यॉर्क]] शहराच्या [[महापौर]] निवडणुकीत ममदानी हे [[डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका)|डेमोक्रॅटिक पक्षाचे]] उमेदवार म्हणून निवडून आले. त्यांना निवडणुकीत ५०.०४ टक्के मते मिळाली तर रिपब्लिकन पक्षाचे [[कर्टिस स्लिवा]] यांना ७.०१ टक्के आणि [[अँड्रु कुओमो]] यांना ४१.०६ टक्के मिळाली.<ref>टाईम्स ऑफ इंडिया, गुरुवार,६ नोव्हेंबर २०२५</ref> ==संदर्भ व नोंदी== {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT:ममदानी, झोहरान}} [[वर्ग:अमेरिकन राजकारणी]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] sy2ywu8pj7ku90xvdl5adafe5vjy2g2 0 374562 2686825 2637863 2026-05-31T00:40:11Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2686825 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = हिड्डे ओव्हरडाइक | image = | country = नेदरलँड्स | international = true | fullname = हिडे सी ओव्हरडिज्क | birth_date = {{birth date and age|1996|4|29|df=yes}} | birth_place = [[हेग]], नेदरलँड्स | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] | role = | T20Idebutdate = २९ जुलै | T20Idebutyear = २०१८ | T20Idebutagainst = नेपाळ | lastT20Idate = ८ ऑगस्ट | lastT20Iyear = २०१९ | lastT20Iagainst = संयुक्त अरब अमिराती | T20Icap = ४३ | date = १२ डिसेंबर २०२५ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/471045.html ईएसपीएन क्रिकइन्फो }} '''हिड्डे सी. ओव्हरडाइक''' (२९ एप्रिल १९९६) हा एक डच क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने २९ जुलै २०१८ रोजी मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब विरुद्ध २०१८ च्या एमसीसी तिरंगी मालिकेत नेदरलँड्ससाठी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] पदार्पण केले. त्याने त्याच दिवशी नेपाळ विरुद्ध त्याचा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला.<ref name="T20I">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1141835.html |trans-title=तिसरा सामना, इंग्लंड आणि नेदरलँड्सचा नेपाळ दौरा, लंडन, २९ जुलै २०१८|title=3rd Match, Nepal tour of England and Netherlands at London, Jul 29 2018 |accessdate=१२ डिसेंबर २०२५|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> त्याच महिन्याच्या सुरुवातीला, त्याला नेपाळ विरुद्धच्या मालिकेसाठी नेदरलँड्सच्या [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] संघात स्थान देण्यात आले होते, परंतु तो खेळला नाही.<ref name="NedSquad">{{cite web |url=http://kncb.nl/selecties-nederlands-xi-lords-en-nepal/ |trans-title=लॉर्ड्स आणि नेपाळसाठी डच इलेव्हन संघांची निवड |title=Selecties Nederlands XI voor Lord's en Nepal |work=KNCB |accessdate=१२ डिसेंबर २०२५ |archive-date=2018-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180723122844/http://kncb.nl/selecties-nederlands-xi-lords-en-nepal/ |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:ओव्हरडाइक, हिड्डे}} [[वर्ग:नेदरलँड्सचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 1qsngdqyuvec86kvhdyw645m09oyv67 0 376266 2686785 2649001 2026-05-30T17:46:26Z ~2026-32345-73 183693 /* */ 2686785 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती |caption=|जन्म_दिनांक={{Birth date and age|df=yes|1982|08|01}} |पुरस्कार= }} '''मनोज रावसाहेब जरांगे''' ([[१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] - ), <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/local/maharashtra/aurangabad/jalna/news/manoj-jarange-patil-profile-maratha-reservation-jalna-struggle-story-and-life-journey-of-jarange-patil-131816964.html|title=मनोज जरांगे पाटील, मराठा आरक्षणाचे आंदोलक:शेती विकली, घर तारण ठेवले, तरीही मराठा समाजाचा सेवायज्ञ ठेवला तेवत|website=[[दिव्य मराठी]]|access-date=29 January 2024}}</ref> ज्यांना '''मनोज जरांगे पाटील''' म्हणूनही ओळखले जाते, ते [[मराठा आरक्षण|मराठा आरक्षणासाठी]] लढणारे एक भारतीय कार्यकर्ते आहेत. ते भारतातील [[महाराष्ट्र]] राज्यात राहतात. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/jarange-patil-announces-another-hunger-strike-next-month-in-mumbai-maharashtra-cm-says-sc-to-take-up-hearing-on-maratha-quota/article67669760.ece|title=Jarange-Patil announces another hunger strike next month in Mumbai; Maharashtra CM says SC to take up hearing on Maratha quota|date=2023-12-23|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2024-01-29}}</ref> ते जालना जिल्ह्यातील अंतरवल्ली सराठि येथे राहता. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:जरांगे, मनोज}} [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] f1hsj6c37y4qe97e4bkllnvih6p296j 0 380077 2686845 2686680 2026-05-31T08:02:04Z Vikrantkorde 7381 वर्ग टाकले 2686845 wikitext text/x-wiki {{बदल}} [[चित्र:Display_advertising_and_programmatic_advertising_diagram_-_Diaz_Ruiz_2025.jpg|अल्ट=A visualization of the real-time bidding market in programmatic advertising online|इवलेसे|ऑनलाइन डिस्प्ले जाहिरातींमध्ये रिअल-टाइम बोली प्रणालीचे दृश्यमानीकरण. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781003506676|title=Market-Oriented Disinformation Research: Digital Advertising, Disinformation and Fake News on Social Media|last=Diaz Ruiz|first=Carlos|date=2025-03-14|publisher=Routledge|isbn=978-1-003-50667-6|edition=1|location=London|page=134|language=en|chapter=The AdTech Ecosystem and Programmatic Advertising|doi=10.4324/9781003506676}}</ref>]] [[ऑनलाइन जाहिराती|ऑनलाइन जाहिरातींमध्ये]] '''जाहिरात विनिमय''' हा एक तंत्रज्ञान प्लॅटफॉर्म आहे जो अनेक जाहिरात नेटवर्क्समधून मीडिया जाहिरात इन्व्हेंटरीची खरेदी आणि विक्री सुलभ करतो.<ref name="IAB1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=-Glgi9RRuJs|title=How an ad is served with real-time bidding|via=YouTube|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101081347/https://www.youtube.com/watch?v=-Glgi9RRuJs&list=PL6aT9elthI51NOdkxxV3m7O3vIA_A9C5u|archive-date=2026-01-01|access-date=2026-05-28}}</ref> इन्व्हेंटरीच्या किंमती रिअल-टाइम बिडिंग (आर टी बी) द्वारे निश्चित केल्या जातात. मीडिया इन्व्हेंटरीवर किंमत वाटाघाटी करण्याच्या ऐतिहासिक दृष्टिकोनाच्या विरूद्ध हा दृष्टिकोन तंत्रज्ञान-चालित आहे. हे इंटरएक्टिव्ह ॲडव्हर्टायझिंग ब्युरो (आय ए बी),<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781003506676|title=Market-Oriented Disinformation Research: Digital Advertising, Disinformation and Fake News on Social Media|last=Diaz Ruiz|first=Carlos|date=2025-03-14|publisher=Routledge|isbn=978-1-003-50667-6|edition=1|location=London|page=134|language=en|chapter=The AdTech Ecosystem and Programmatic Advertising|doi=10.4324/9781003506676}}</ref> आणि जाहिरात व्यापार प्रकाशनांद्वारे परिभाषित केलेल्या जाहिरात नेटवर्क्सच्या पलीकडे एक क्षेत्र दर्शवते.<ref>{{Cite web|url=https://www.exchangewire.com/blog/2025/04/29/the-evolution-of-ssps-dsps-are-we-headed-for-a-converged-future/|title=The Evolution of SSPs & DSPs: Are We Headed for a Converged Future? - ExchangeWire.com|last=editorial|language=en-GB|access-date=2026-02-28}}</ref> == इतिहास == एक्सचेंज येण्यापूर्वी, प्रकाशकांकडे असलेल्या जाहिराती नेटवर्कद्वारे शिल्लक जागा विकत असत. हे नेटवर्क अनेक साइट्सवरून इन्व्हेंटरी एकत्रित करत, परंतु रिअल-टाइम बिडिंगची सुविधा देत नव्हते. २००० च्या दशकाच्या सुरुवातीला, [[ब्रायन ओ'केली|ब्रायन ओ'केलीने]] राइट मीडियामध्ये पहिले ॲड एक्सचेंज तयार केले. जे राइट मीडिया एक्सचेंज म्हणून ओळखले जाते आणि ते २००५ मध्ये अधिकृतपणे सुरू झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.exchangewire.com/blog/2009/08/13/rightmedia-exchange-leading-platform-talks-ad-trading-liquidity-global-reach-and-brand-safety/|title=Right Media Exchange: Leading Platform Talks Ad Trading, Liquidity, Global Reach And Brand Safety - ExchangeWire.com|website=www.exchangewire.com|access-date=2025-11-21}}</ref> राइट मीडियाच्या ॲड एक्सचेंजने अंदाज, बजेटिंग आणि पेसिंगसाठी अल्गोरिदम तयार केले. ज्यामुळे रिअल-टाइम बिडिंग (आरटीबी) शक्य झाले. [[याहू|याहूने]] २००७ मध्ये राइट मीडियाला ६८० दशलक्ष डॉलर्समध्ये विकत घेतले<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://videoweek.com/2018/06/07/who-invented-what-in-ad-tech-part-one/|title=Who Invented What in Ad Tech? – Part One|last=Cross-Kovoor|first=Tim|date=2018-06-07|website=VideoWeek|language=en-US|access-date=2026-03-01}}</ref> आणि नंतर २०१४ मध्ये [[ऑनलाइन जाहिराती|प्रोग्रामॅटिक ॲडव्हर्टायझिंग]] डीएसपी (डिमांड-साइड प्लॅटफॉर्म्स) बंद केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.adexchanger.com/platforms/yahoo-finally-pulls-the-plug-on-right-media-exchange/|title=Yahoo Finally Pulls The Plug On Right Media Exchange|last=Schiff|first=Allison|date=2015-01-09|website=AdExchanger|language=en-US|access-date=2026-03-01}}</ref> त्याच सुमारास, जेसन नॅप आणि फॅब्रिझिओ ब्लँको हे देखील स्ट्रॅटेजिक डेटा कॉर्पमध्ये आरटीबी च्या संकल्पनेवर काम करत होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://videoweek.com/2018/06/07/who-invented-what-in-ad-tech-part-one/|title=Who Invented What in Ad Tech? – Part One|last=Cross-Kovoor|first=Tim|date=2018-06-07|website=VideoWeek|language=en-US|access-date=2025-11-21}}</ref> नॅप यांनी २००६ मध्ये त्यांच्या आरटीबी तंत्रज्ञानाचे पेटंट दाखल केले. २००७ मध्ये, गुगलने डबलक्लिक आणि त्याचे ॲड एक्सचेंज, ॲडएक्स (आता गुगल ॲड मॅनेजर) अधिग्रहित केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.businessinsider.com/leaked-deck-doubleclick-acquisition-pitch-google-adtech-antitrust-trial-2024-9|title=This leaked 2007 DoubleClick pitch deck is set to play a central role in Google's blockbuster adtech antitrust trial|last=O'Reilly|first=Lara|website=Business Insider|language=en-US|access-date=2026-02-28}}</ref> डिमांड-साइड प्लॅटफॉर्म्स जाहिरातदारांना अनेक एक्सचेंजेसवर रिअल-टाइममध्ये डिजिटल जाहिरात जागेसाठी बोली लावण्यास मदत करण्यासाठी डिझाइन केले होते. सप्लाय-साइड प्लॅटफॉर्म्स प्रकाशकांना एक्सचेंजेसमध्ये जोडण्यापूर्वी इन्व्हेंटरी व्यवस्थापित करण्याची परवानगी देतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.emarketer.com/content/faq-on-programmatic-advertising--keeping-up-with-automated-ad-buying|title=FAQ on programmatic advertising: Keeping up with automated ad buying|date=2026-01-26|website=EMARKETER|language=en|access-date=2026-03-01}}</ref> २०२० च्या दशकाच्या मध्यात, डीएसपींनी प्रोग्रामॅटिक जाहिरातींकडून एजेंटिक कॉमर्सकडे मोठ्या प्रमाणात बदल केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://adtelligent.com/blog/top-dsps/|title=Top DSPs In 2026: Programmatic Trends & How To Stay Ahead {{!}} Adtelligent|date=2026-02-05|language=en-GB|access-date=2026-03-01}}</ref> == जाहिरात विनिमय == प्रमुख जाहिरात एक्सचेंजमध्ये यांचा समावेश आहे: * [[ॲमेझॉन (कंपनी)|अमेझॉन डीएसपी]] * अ‍ॅपलोविन * कॉमकास्ट फ्रीव्हील * गुगल ॲड मॅनेजर, पूर्वीचे ॲडएक्स * इनमोबी * मॅग्नाइट इंक * मायक्रोसॉफ्ट ॲडव्हर्टायझिंग, (पूर्वीचे बिंग ॲड्स ; तसेच झँडर, पूर्वीचे ॲपनक्सस, याचेही अधिग्रहण केले) * ओपनएक्स (कंपनी) * पबमॅटिक * आरटीबी हाऊस * व्हर्व्ह ब्रँड+ मार्केटप्लेस (पूर्वीचे स्माटो ) * द ट्रेड डेस्क * याहू == हे सुद्धा पहा == * [[ऑनलाइन जाहिराती|प्रोग्रामॅटिक जाहिरात]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:ऑनलाइन जाहिरात]] [[वर्ग:विपणन (मार्केटींग) तंत्रे]] fyh8fahgoj4h0qjl4woqss93a7822wk 0 380126 2686768 2686766 2026-05-30T13:15:37Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2686768 wikitext text/x-wiki '''गाडगीळ आयोग ''' किंवा '''पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती''' (WGEEP) ही केंद्रीय पर्यावरण मंत्रालयाने २०१० मध्ये प्रसिद्ध पर्यावरणशास्त्रज्ञ डॉ. [[माधव गाडगीळ]] यांच्या अध्यक्षतेखाली नेमलेली समिती होती. या आयोगाने पश्चिम घाटाच्या संवर्धनाबाबत ऑगस्ट २०११ मध्ये आपला अहवाल सादर केला. {{विस्तार}} cjoh9p65xrqm6q32q3l53gspzc8ueuo 2686775 2686768 2026-05-30T15:27:12Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2686775 wikitext text/x-wiki '''गाडगीळ आयोग ''' किंवा '''पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती''' (WGEEP) ही केंद्रीय पर्यावरण मंत्रालयाने २०१० मध्ये प्रसिद्ध पर्यावरणशास्त्रज्ञ डॉ. [[माधव गाडगीळ]] यांच्या अध्यक्षतेखाली नेमलेली समिती होती. या आयोगाने पश्चिम घाटाच्या संवर्धनाबाबत ऑगस्ट २०११ मध्ये आपला अहवाल सादर केला. {{विस्तार}} [[वर्ग:सह्याद्री डोंगररांग]] 4gu5y20pvzriade7ks13se646ly8q0h 2686776 2686775 2026-05-30T15:27:37Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2686776 wikitext text/x-wiki '''गाडगीळ आयोग ''' किंवा '''पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती''' (WGEEP) ही केंद्रीय पर्यावरण मंत्रालयाने २०१० मध्ये प्रसिद्ध पर्यावरणशास्त्रज्ञ डॉ. [[माधव गाडगीळ]] यांच्या अध्यक्षतेखाली नेमलेली समिती होती. या आयोगाने पश्चिम घाटाच्या संवर्धनाबाबत ऑगस्ट २०११ मध्ये आपला अहवाल सादर केला. {{विस्तार}} [[वर्ग:सह्याद्री डोंगररांग]] [[वर्ग:भारतातील पर्यावरण]] ebqwj3cr1ai6nvwf3iwn4z0sm3jmb3o 2686777 2686776 2026-05-30T15:27:57Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2686777 wikitext text/x-wiki '''गाडगीळ आयोग ''' किंवा '''पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती''' (WGEEP) ही [[पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय (भारत)|केंद्रीय पर्यावरण मंत्रालयाने]] २०१० मध्ये प्रसिद्ध पर्यावरणशास्त्रज्ञ डॉ. [[माधव गाडगीळ]] यांच्या अध्यक्षतेखाली नेमलेली समिती होती. या आयोगाने पश्चिम घाटाच्या संवर्धनाबाबत ३१ ऑगस्ट २०११ रोजी आपला अहवाल सादर केला. तज्ज्ञ समितीने हा प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी खालील टप्प्यांचा अवलंब केला: # पश्चिम घाटासंबंधी उपलब्ध माहितीचे संकलन करणे. # पर्यावरणीय संवेदनशीलतेवर आधारित भू-स्थानिक डेटाबेस तयार करणे: (टीप: OSGEO कडून मिळालेल्या डेटासेटमध्ये पश्चिम घाटातील वन्यजीव कॉरिडॉरच्या सीमा, जैवविविधता आणि भौगोलिक क्षेत्रांची महत्त्वपूर्ण माहिती उपलब्ध आहे. मात्र, यात ESZ (पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्र) ची माहिती नव्हती. ती त्रुटी दूर करण्यासाठी Paani.Earth या नागरिक-नेतृत्व पुढाकाराने WGEEP अहवालातील ESZ तालुक्यांची माहिती नकाशावर मांडली आहे. या प्रक्रियेत काही त्रुटी असू शकल्या तरी, ही माहिती सर्वांसाठी अधिक सुलभ आणि उपलब्ध करून देणे हा आमचा मुख्य उद्देश आहे.) # सरकारी संस्था आणि नागरी समाज गटांशी चर्चा आणि सल्लामसलत करणे. {{विस्तार}} [[वर्ग:सह्याद्री डोंगररांग]] [[वर्ग:भारतातील पर्यावरण]] t291jheb4ww6xadz1fxprmv1uqrn3k1 0 380127 2686773 2026-05-30T15:15:53Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2686773 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ओटावा]] 4g85ofdc5yqftqz2l3ojl8gaca8q06n 0 380128 2686778 2026-05-30T15:29:53Z अभय नातू 206 नामभेद 2686778 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गाडगीळ आयोग]] 26o3kki9l8zmajqiwon68i0ssshk9dk 1 380129 2686790 2026-05-30T19:33:09Z ~2026-32248-52 183697 नवीन पान: छत्रपति शिवाजी महाराज के गुरु यानि जगतगुरु श्री संत तुकाराम महाराज ( संत रामदास को शिवाजी महाराज का गुरु माना जाता है)कुनबी समुदाय से माने जाते हैं। उन्होंने अपने अभंग में कहा है क... 2686790 wikitext text/x-wiki छत्रपति शिवाजी महाराज के गुरु यानि जगतगुरु श्री संत तुकाराम महाराज ( संत रामदास को शिवाजी महाराज का गुरु माना जाता है)कुनबी समुदाय से माने जाते हैं। उन्होंने अपने अभंग में कहा है कि वे कुनबी हैं। [[विशेष:योगदान/&#126;2026-32248-52|&#126;2026-32248-52]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-32248-52|talk]]) ०१:०३, ३१ मे २०२६ (IST) 5js1klyx6sob3cmef34icj65mvlhsmt 3 380130 2686799 2026-05-30T22:14:46Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2686799 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=तनिष्क तोडणकर}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०३:४४, ३१ मे २०२६ (IST) f0pssi06rxq8urvozilt7g6umi4a03m 14 380131 2686846 2026-05-31T08:02:29Z Vikrantkorde 7381 सुरुवात 2686846 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 380132 2686847 2026-05-31T08:02:40Z Vikrantkorde 7381 सुरुवात 2686847 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 380133 2686848 2026-05-31T10:27:45Z Ketaki Modak 21590 नवीन पान तयार केले आणि आशयाची भर, दुवे जोडले, संदर्भ जोडला. 2686848 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद कर्मधारा''' (आरंभ - मे १९७२) हे मराठी मासिक म्हणजे [[श्रीअरबिंदोज ॲक्शन (इंग्रजी नियतकालिक)|श्रीअरबिंदोज ॲक्शन]] या इंग्रजी नियतकालिकाची मराठी आवृत्ती होती. [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या विचाराचा प्रसार हे या मासिकाचे उद्दिष्ट होते. == स्थापना == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या इंग्रजी नियतकालिकाचा पहिला अंक ऑक्टोबर १९७० मध्ये प्रकाशित झाला. आणि नंतर अल्पावधीतच म्हणजे मे १९७२ मध्ये श्रीअरविंद कर्मधारा या मराठी मासिकाचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. == उद्दिष्ट == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref name=":0" /> == मासिकाचे स्वरूप == दर महिन्याच्या १५ तारखेला श्रीअरविंद कर्मधाराचा आठ पानी अंक प्रकाशित होत असे. या मध्ये श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांच्या साहित्याचा मराठी अनुवाद प्रकाशित होत असे. पण त्याच बरोबर मधु-संचय वृत्तीने विविध भाषांमधील, प्रांतांमधील बोधकथा, सुभाषिते, संस्कारप्रधान साहित्य प्रकाशित केले जात असे. == बोधवाक्य == परमोच्च प्रभो सत्य नित्य त्वमेव केवलम् l अनुवर्तामहै सत्यं अनु जीवाम केवलम् ll हे या मासिकाचे बोधवाक्य होते. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष पाचवे, अंक २, १५ जून १९७६</ref> == संपादक व प्रकाशक == श्री. भालचंद्र दत्तात्रय लिमये ऊर्फ आप्पा लिमये हे या मासिकाचे संपादक होते. [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>च्या [[संजीवन (मराठी नियतकालिक)|संजीवन]] कार्यालयातर्फे या अंकाचे प्रकाशन होत असे. उदार पिंटो हे या मासिकाचे प्रकाशक होते. पाँडिचेरी येथून या अंकाचे प्रकाशन होत असे. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष तिसरे, अंक ११ वा, मार्च १९७५</ref> == संदर्भ == rte3d1sdi1i9cx0f09wgcsfzxtb04z9 2686849 2686848 2026-05-31T10:29:02Z Ketaki Modak 21590 2686849 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद कर्मधारा''' (आरंभ - मे १९७२) हे मराठी मासिक म्हणजे [[श्रीअरबिंदोज ॲक्शन (इंग्रजी नियतकालिक)|श्रीअरबिंदोज ॲक्शन]] या इंग्रजी नियतकालिकाची मराठी आवृत्ती होती. [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या विचाराचा प्रसार हे या मासिकाचे उद्दिष्ट होते. == स्थापना == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या इंग्रजी नियतकालिकाचा पहिला अंक ऑक्टोबर १९७० मध्ये प्रकाशित झाला. आणि नंतर अल्पावधीतच म्हणजे मे १९७२ मध्ये श्रीअरविंद कर्मधारा या मराठी मासिकाचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. == उद्दिष्ट == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/|title=Welcome to Sri Aurobindo's Action|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2026-05-31}}</ref> == मासिकाचे स्वरूप == दर महिन्याच्या १५ तारखेला श्रीअरविंद कर्मधाराचा आठ पानी अंक प्रकाशित होत असे. या मध्ये श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांच्या साहित्याचा मराठी अनुवाद प्रकाशित होत असे. पण त्याच बरोबर मधु-संचय वृत्तीने विविध भाषांमधील, प्रांतांमधील बोधकथा, सुभाषिते, संस्कारप्रधान साहित्य प्रकाशित केले जात असे. == बोधवाक्य == परमोच्च प्रभो सत्य नित्य त्वमेव केवलम् l अनुवर्तामहै सत्यं अनु जीवाम केवलम् ll हे या मासिकाचे बोधवाक्य होते. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष पाचवे, अंक २, १५ जून १९७६</ref> == संपादक व प्रकाशक == श्री. भालचंद्र दत्तात्रय लिमये ऊर्फ आप्पा लिमये हे या मासिकाचे संपादक होते. [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>च्या [[संजीवन (मराठी नियतकालिक)|संजीवन]] कार्यालयातर्फे या अंकाचे प्रकाशन होत असे. उदार पिंटो हे या मासिकाचे प्रकाशक होते. पाँडिचेरी येथून या अंकाचे प्रकाशन होत असे. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष तिसरे, अंक ११ वा, मार्च १९७५</ref> == संदर्भ == bkc4fokiljutwm1wu21tep97gzu8kxi 2686851 2686849 2026-05-31T10:30:45Z Ketaki Modak 21590 श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य - साचा जोडला. 2686851 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद कर्मधारा''' (आरंभ - मे १९७२) हे मराठी मासिक म्हणजे [[श्रीअरबिंदोज ॲक्शन (इंग्रजी नियतकालिक)|श्रीअरबिंदोज ॲक्शन]] या इंग्रजी नियतकालिकाची मराठी आवृत्ती होती. [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या विचाराचा प्रसार हे या मासिकाचे उद्दिष्ट होते. == स्थापना == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या इंग्रजी नियतकालिकाचा पहिला अंक ऑक्टोबर १९७० मध्ये प्रकाशित झाला. आणि नंतर अल्पावधीतच म्हणजे मे १९७२ मध्ये श्रीअरविंद कर्मधारा या मराठी मासिकाचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. == उद्दिष्ट == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/|title=Welcome to Sri Aurobindo's Action|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2026-05-31}}</ref> == मासिकाचे स्वरूप == दर महिन्याच्या १५ तारखेला श्रीअरविंद कर्मधाराचा आठ पानी अंक प्रकाशित होत असे. या मध्ये श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांच्या साहित्याचा मराठी अनुवाद प्रकाशित होत असे. पण त्याच बरोबर मधु-संचय वृत्तीने विविध भाषांमधील, प्रांतांमधील बोधकथा, सुभाषिते, संस्कारप्रधान साहित्य प्रकाशित केले जात असे. == बोधवाक्य == परमोच्च प्रभो सत्य नित्य त्वमेव केवलम् l अनुवर्तामहै सत्यं अनु जीवाम केवलम् ll हे या मासिकाचे बोधवाक्य होते. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष पाचवे, अंक २, १५ जून १९७६</ref> == संपादक व प्रकाशक == श्री. भालचंद्र दत्तात्रय लिमये ऊर्फ आप्पा लिमये हे या मासिकाचे संपादक होते. [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>च्या [[संजीवन (मराठी नियतकालिक)|संजीवन]] कार्यालयातर्फे या अंकाचे प्रकाशन होत असे. उदार पिंटो हे या मासिकाचे प्रकाशक होते. पाँडिचेरी येथून या अंकाचे प्रकाशन होत असे. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष तिसरे, अंक ११ वा, मार्च १९७५</ref> {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == pffoo73smtfkbfkf978ioftnnu73gl6 2686852 2686851 2026-05-31T10:31:23Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2686852 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद कर्मधारा''' (आरंभ - मे १९७२) हे मराठी मासिक म्हणजे [[श्रीअरबिंदोज ॲक्शन (इंग्रजी नियतकालिक)|श्रीअरबिंदोज ॲक्शन]] या इंग्रजी नियतकालिकाची मराठी आवृत्ती होती. [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या विचाराचा प्रसार हे या मासिकाचे उद्दिष्ट होते. == स्थापना == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या इंग्रजी नियतकालिकाचा पहिला अंक ऑक्टोबर १९७० मध्ये प्रकाशित झाला. आणि नंतर अल्पावधीतच म्हणजे मे १९७२ मध्ये श्रीअरविंद कर्मधारा या मराठी मासिकाचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. == उद्दिष्ट == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/|title=Welcome to Sri Aurobindo's Action|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2026-05-31}}</ref> == मासिकाचे स्वरूप == दर महिन्याच्या १५ तारखेला श्रीअरविंद कर्मधाराचा आठ पानी अंक प्रकाशित होत असे. या मध्ये श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांच्या साहित्याचा मराठी अनुवाद प्रकाशित होत असे. पण त्याच बरोबर मधु-संचय वृत्तीने विविध भाषांमधील, प्रांतांमधील बोधकथा, सुभाषिते, संस्कारप्रधान साहित्य प्रकाशित केले जात असे. == बोधवाक्य == परमोच्च प्रभो सत्य नित्य त्वमेव केवलम् l अनुवर्तामहै सत्यं अनु जीवाम केवलम् ll हे या मासिकाचे बोधवाक्य होते. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष पाचवे, अंक २, १५ जून १९७६</ref> == संपादक व प्रकाशक == श्री. भालचंद्र दत्तात्रय लिमये ऊर्फ आप्पा लिमये हे या मासिकाचे संपादक होते. [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>च्या [[संजीवन (मराठी नियतकालिक)|संजीवन]] कार्यालयातर्फे या अंकाचे प्रकाशन होत असे. उदार पिंटो हे या मासिकाचे प्रकाशक होते. पाँडिचेरी येथून या अंकाचे प्रकाशन होत असे. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष तिसरे, अंक ११ वा, मार्च १९७५</ref> {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:मराठी भाषेमधील नियतकालिके]] 3atrvr4slmjgzd7tddiokjajwwmzpoo 2686853 2686852 2026-05-31T10:35:27Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2686853 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद कर्मधारा''' (आरंभ - मे १९७२) हे मराठी मासिक म्हणजे [[श्रीअरबिंदोज ॲक्शन (इंग्रजी नियतकालिक)|श्रीअरबिंदोज ॲक्शन]] या इंग्रजी नियतकालिकाची मराठी आवृत्ती होती. [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या विचाराचा प्रसार हे या मासिकाचे उद्दिष्ट होते. == स्थापना == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या इंग्रजी नियतकालिकाचा पहिला अंक ऑक्टोबर १९७० मध्ये प्रकाशित झाला. आणि नंतर अल्पावधीतच म्हणजे मे १९७२ मध्ये श्रीअरविंद कर्मधारा या मराठी मासिकाचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. == उद्दिष्ट == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/|title=Welcome to Sri Aurobindo's Action|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2026-05-31}}</ref> == मासिकाचे स्वरूप == दर महिन्याच्या १५ तारखेला श्रीअरविंद कर्मधाराचा आठ पानी अंक प्रकाशित होत असे. या मध्ये श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांच्या साहित्याचा मराठी अनुवाद प्रकाशित होत असे. पण त्याच बरोबर मधु-संचय वृत्तीने विविध भाषांमधील, प्रांतांमधील बोधकथा, सुभाषिते, संस्कारप्रधान साहित्य प्रकाशित केले जात असे. == बोधवाक्य == परमोच्च प्रभो सत्य नित्य त्वमेव केवलम् l अनुवर्तामहै सत्यं अनु जीवाम केवलम् ll हे या मासिकाचे बोधवाक्य होते. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष पाचवे, अंक २, १५ जून १९७६</ref> == संपादक व प्रकाशक == श्री. भालचंद्र दत्तात्रय लिमये ऊर्फ आप्पा लिमये हे या मासिकाचे संपादक होते. [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>च्या [[संजीवन (मराठी नियतकालिक)|संजीवन]] कार्यालयातर्फे या अंकाचे प्रकाशन होत असे. उदार पिंटो हे या मासिकाचे प्रकाशक होते. पाँडिचेरी येथून या अंकाचे प्रकाशन होत असे. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष तिसरे, अंक ११ वा, मार्च १९७५</ref> {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:मराठी भाषेमधील नियतकालिके]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील आरंभ]] lymq2aj6niqrzu4csp5es9osyimvm8j 2686856 2686853 2026-05-31T10:42:19Z Ketaki Modak 21590 2686856 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद कर्मधारा''' (आरंभ - मे १९७२) हे मराठी मासिक म्हणजे [[श्रीअरबिंदोज ॲक्शन (इंग्रजी नियतकालिक)|श्रीअरबिंदोज ॲक्शन]] या इंग्रजी नियतकालिकाची मराठी आवृत्ती होती. [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या विचाराचा प्रसार हे या मासिकाचे उद्दिष्ट होते. सप्टेंबर १९७९ पर्यंत हे मासिक प्रकाशित होत होते असे दिसते. परंतु काही कारणाने ते आता स्वतंत्र मासिक या स्वरूपात न निघता संजीवन मासिकाची पुरवणी या स्वरूपात प्रकाशित होऊ लागले असे दिसते. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, (संजीवन पुरवणी) सप्टेंबर १९७९ </ref> == स्थापना == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या इंग्रजी नियतकालिकाचा पहिला अंक ऑक्टोबर १९७० मध्ये प्रकाशित झाला. आणि नंतर अल्पावधीतच म्हणजे मे १९७२ मध्ये श्रीअरविंद कर्मधारा या मराठी मासिकाचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. == उद्दिष्ट == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/|title=Welcome to Sri Aurobindo's Action|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2026-05-31}}</ref> == मासिकाचे स्वरूप == दर महिन्याच्या १५ तारखेला श्रीअरविंद कर्मधाराचा आठ पानी अंक प्रकाशित होत असे. या मध्ये श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांच्या साहित्याचा मराठी अनुवाद प्रकाशित होत असे. पण त्याच बरोबर मधु-संचय वृत्तीने विविध भाषांमधील, प्रांतांमधील बोधकथा, सुभाषिते, संस्कारप्रधान साहित्य प्रकाशित केले जात असे. ए-४ या आकारातील आठ पाने हे या अंकाचे स्वरूप होते. == बोधवाक्य == परमोच्च प्रभो सत्य नित्य त्वमेव केवलम् l अनुवर्तामहै सत्यं अनु जीवाम केवलम् ll हे या मासिकाचे बोधवाक्य होते. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष पाचवे, अंक २, १५ जून १९७६</ref> == संपादक व प्रकाशक == श्री. भालचंद्र दत्तात्रय लिमये ऊर्फ आप्पा लिमये हे या मासिकाचे संपादक होते. [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>च्या [[संजीवन (मराठी नियतकालिक)|संजीवन]] कार्यालयातर्फे या अंकाचे प्रकाशन होत असे. उदार पिंटो हे या मासिकाचे प्रकाशक होते. पाँडिचेरी येथून या अंकाचे प्रकाशन होत असे. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष तिसरे, अंक ११ वा, मार्च १९७५</ref> {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:मराठी भाषेमधील नियतकालिके]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील आरंभ]] fv5olpk73ytr3dqyy0jkkdhdv54tch5 2686857 2686856 2026-05-31T10:56:59Z Ketaki Modak 21590 2686857 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद कर्मधारा''' (आरंभ - मे १९७२) हे मराठी मासिक म्हणजे [[श्रीअरबिंदोज ॲक्शन (इंग्रजी नियतकालिक)|श्रीअरबिंदोज ॲक्शन]] या इंग्रजी नियतकालिकाची मराठी आवृत्ती होती. [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या विचाराचा प्रसार हे या मासिकाचे उद्दिष्ट होते. सप्टेंबर १९७९ पर्यंत हे मासिक प्रकाशित होत होते असे दिसते. परंतु काही कारणाने ते आता स्वतंत्र मासिक या स्वरूपात न निघता संजीवन मासिकाची पुरवणी या स्वरूपात प्रकाशित होऊ लागले असे दिसते. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, (संजीवन पुरवणी) सप्टेंबर १९७९ </ref> == स्थापना == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या इंग्रजी नियतकालिकाचा पहिला अंक ऑक्टोबर १९७० मध्ये प्रकाशित झाला. आणि नंतर अल्पावधीतच म्हणजे मे १९७२ मध्ये श्रीअरविंद कर्मधारा या मराठी मासिकाचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. == उद्दिष्ट == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/|title=Welcome to Sri Aurobindo's Action|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2026-05-31}}</ref> == मासिकाचे स्वरूप == दर महिन्याच्या १५ तारखेला श्रीअरविंद कर्मधाराचा आठ पानी अंक प्रकाशित होत असे. या मध्ये श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांच्या साहित्याचा मराठी अनुवाद प्रकाशित होत असे. पण त्याच बरोबर मधु-संचय वृत्तीने विविध भाषांमधील, प्रांतांमधील बोधकथा, सुभाषिते, संस्कारप्रधान साहित्य प्रकाशित केले जात असे. ए-४ या आकारातील आठ पाने हे या अंकाचे स्वरूप होते. == बोधवाक्य == परमोच्च प्रभो सत्य नित्य त्वामेव केवलम् l अनुवर्तामहै सत्यं अनु जीवाम केवलम् ll हे या मासिकाचे बोधवाक्य होते. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष पाचवे, अंक २, १५ जून १९७६</ref> == संपादक व प्रकाशक == श्री. भालचंद्र दत्तात्रय लिमये ऊर्फ आप्पा लिमये हे या मासिकाचे संपादक होते. [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>च्या [[संजीवन (मराठी नियतकालिक)|संजीवन]] कार्यालयातर्फे या अंकाचे प्रकाशन होत असे. उदार पिंटो हे या मासिकाचे प्रकाशक होते. पाँडिचेरी येथून या अंकाचे प्रकाशन होत असे. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष तिसरे, अंक ११ वा, मार्च १९७५</ref> {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:मराठी भाषेमधील नियतकालिके]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील आरंभ]] tnordq4zd7aasq6fits6vn5mqj35251 2686858 2686857 2026-05-31T11:04:22Z Ketaki Modak 21590 2686858 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद कर्मधारा''' (आरंभ - मे १९७२) हे मराठी मासिक म्हणजे [[श्रीअरबिंदोज ॲक्शन (इंग्रजी नियतकालिक)|श्रीअरबिंदोज ॲक्शन]] या इंग्रजी नियतकालिकाची मराठी आवृत्ती होती. [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या विचाराचा प्रसार हे या मासिकाचे उद्दिष्ट होते. डिसेंबर १९७९ पर्यंत हे मासिक प्रकाशित होत होते असे दिसते. परंतु काही कारणाने ते आता स्वतंत्र मासिक या स्वरूपात न निघता संजीवन मासिकाची पुरवणी या स्वरूपात प्रकाशित होऊ लागले असे दिसते. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, (संजीवन पुरवणी) डिसेंबर १९७९ </ref> == स्थापना == श्रीअरबिंदोज ॲक्शन या इंग्रजी नियतकालिकाचा पहिला अंक ऑक्टोबर १९७० मध्ये प्रकाशित झाला. आणि नंतर अल्पावधीतच म्हणजे मे १९७२ मध्ये श्रीअरविंद कर्मधारा या मराठी मासिकाचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. == उद्दिष्ट == श्रीअरबिंदोज ॲक्शनचे एकमेवाद्वितीय ध्येय म्हणजे देश - भारत हे आहे. "भारताला स्वतःच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःचे रक्षण करावे लागेल. भारताला स्वतःची पुनर्रचना करावी लागेल, असा संदेश श्रीमाताजींनी याच्या स्थापनेच्या निमित्ताने दिला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sriaurobindosaction.org/|title=Welcome to Sri Aurobindo's Action|website=www.sriaurobindosaction.org|access-date=2026-05-31}}</ref> == मासिकाचे स्वरूप == दर महिन्याच्या १५ तारखेला श्रीअरविंद कर्मधाराचा आठ पानी अंक प्रकाशित होत असे. या मध्ये श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांच्या साहित्याचा मराठी अनुवाद प्रकाशित होत असे. पण त्याच बरोबर मधु-संचय वृत्तीने विविध भाषांमधील, प्रांतांमधील बोधकथा, सुभाषिते, संस्कारप्रधान साहित्य प्रकाशित केले जात असे. ए-४ या आकारातील आठ पाने हे या अंकाचे स्वरूप होते. == बोधवाक्य == परमोच्च प्रभो सत्य नित्य त्वामेव केवलम् l अनुवर्तामहै सत्यं अनु जीवाम केवलम् ll हे या मासिकाचे बोधवाक्य होते. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष पाचवे, अंक २, १५ जून १९७६</ref> == संपादक व प्रकाशक == श्री. भालचंद्र दत्तात्रय लिमये ऊर्फ आप्पा लिमये हे या मासिकाचे संपादक होते. [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>च्या [[संजीवन (मराठी नियतकालिक)|संजीवन]] कार्यालयातर्फे या अंकाचे प्रकाशन होत असे. उदार पिंटो हे या मासिकाचे प्रकाशक होते. पाँडिचेरी येथून या अंकाचे प्रकाशन होत असे. <ref>श्रीअरविंद कर्मधारा, वर्ष तिसरे, अंक ११ वा, मार्च १९७५</ref> {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:मराठी भाषेमधील नियतकालिके]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील आरंभ]] fylsj0so6dy37o9261ljvualaikyjdm 14 380134 2686855 2026-05-31T10:37:21Z Ketaki Modak 21590 नवीन पान: यामध्ये १९७२ साली आरंभ झालेल्या नियतकालिकांचा किंवा संस्थांचा समावेश होऊ शकतो. 2686855 wikitext text/x-wiki यामध्ये १९७२ साली आरंभ झालेल्या नियतकालिकांचा किंवा संस्थांचा समावेश होऊ शकतो. 5ff8wyqo74jv9g1cp6kiap77xi5l8sl 2 380135 2686859 2026-05-31T11:06:30Z Umesh Vaghela 20287 नवीन पान: उमेश वाघेला 2686859 wikitext text/x-wiki उमेश वाघेला guve1vd3u71ig5t0jae6hvhjgzitg4i 2686860 2686859 2026-05-31T11:07:13Z Umesh Vaghela 20287 2686860 wikitext text/x-wiki == उमेश वाघेला == sc2vcnp0puq5nf6649cz965nnio5rhq 2686861 2686860 2026-05-31T11:26:30Z Umesh Vaghela 20287 /* उमेश वाघेला */ 2686861 wikitext text/x-wiki = '''उमेश वाघेला''' = उमेश भगवानजी वाघेला (ऑक्टोबर 13, 1976: फुगेवाडी(पिंपरी-चिंचवड), जिल्हा पुणे, महाराष्ट्र – हयात). व्यवसायाने आक्रिटेक्ट व इंटिरिअर डिझायनर असलेले उमेश वाघेला पक्षी व वन्यजीव अभ्यासक आणि संशोधक, निसर्ग संवर्धक, लेखक, जलरंग चित्रकार आहेत. 6zkwq7oc3wa2tp85mnmmtvy38dl09ih 2686864 2686861 2026-05-31T11:46:14Z Umesh Vaghela 20287 /* उमेश वाघेला */ 2686864 wikitext text/x-wiki = '''उमेश वाघेला''' = उमेश भगवानजी वाघेला (१३ ऑक्टोबर १९७६: फुगेवाडी (पिंपरी-चिंचवड), जिल्हा पुणे, महाराष्ट्र – हयात). व्यवसायाने आर्किटेक्ट व इंटिरियर डिझायनर असलेले उमेश वाघेला पक्षी व वन्यजीव अभ्यासक आणि संशोधक, निसर्गसंवर्धक, लेखक, कवी, जलरंग चित्रकार, व्याख्याते, वन्यजीव प्रकाशचित्रकार आहेत. त्यांचे मराठी, गुजराती, हिंदी आणि इंग्रजी भाषेतील लेखन साहित्य अनेक प्रतिष्ठित दैनिके आणि नियतकालिकांमध्ये प्रकाशित झाले आहे. त्यांना निसर्गसंवर्धन कार्यासाठी ९ पुरस्कार मिळाले आहेत. 99da0w9qxcdbrc4h34ioiztne2an0za 2686865 2686864 2026-05-31T11:52:43Z Umesh Vaghela 20287 /* उमेश वाघेला */ 2686865 wikitext text/x-wiki = '''उमेश वाघेला''' = उमेश भगवानजी वाघेला (१३ ऑक्टोबर, १९७६ - हयात) हे महाराष्ट्रातील पिंपरी-चिंचवड (जिल्हा पुणे) येथील आर्किटेक्ट, इंटिरियर डिझायनर, लेखक कवी, आणि वन्यजीव अभ्यासक आहेत. त्यांनी पक्षी व वन्यजीव संशोधन, निसर्गसंवर्धन, जलरंग चित्रकला आणि साहित्य क्षेत्रात योगदान दिले आहे. qf4zx2zbx4oasz7xijmtlveiz9eo3gg